{ "legislationId": "10_2216", "lastUpdate": "2026-05-22T15:19:30.940Z", "history": [ { "timestamp": "2026-05-22T15:19:30.940Z", "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2216/text/index.html", "model": "gemini-flash-lite-latest", "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2216 Warszawa, 4 lutego 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów DSP.WPP.4521.22.2025 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, przekazuję przyjęty przez Radę Ministrów dokument: - Informacja Rady Ministrów o realizacji w roku 2024 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jednocześnie informuję, że Rada Ministrów upoważniła Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Z wyrazami szacunku Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej INFORMACJA RADY MINISTRÓW O REALIZACJI W ROKU 2024 USTAWY Z DNIA 9 CZERWCA 2011 r. O WSPIERANIU RODZINY I SYSTEMIE PIECZY ZASTĘPCZEJ 2 Spis treści I.Wprowadzenie ....................................................................................................................3 II. Charakterystyka systemu wspierania rodziny .................................................................4 1. Jednostki realizujące zadania ...........................................................................................4 2. Asystent rodziny..................................................................................................................4 3. Placówki wsparcia dziennego ...........................................................................................6 4. Rodziny wspierające........................................................................................................7 III. Charakterystyka systemu pieczy zastępczej ......................................................................7 1. Rodzinna piecza zastępcza ..............................................................................................12 2. Instytucjonalna piecza zastępcza....................................................................................17 IV. Sytuacja osób pełnoletnich opuszczających pieczę zastępczą ......................................19 V. Adopcja.................................................................................................................................20 1. Ośrodki adopcyjne..........................................................................................................20 2 Przysposobienie krajowe..................................................................................................21 3. Przysposobienie międzynarodowe ...............................................................................24 VI. Niepełnosprawność............................................................................................................25 VII. Wydatki na realizację ustawy w 2024 r...........................................................................26 1. Wydatki na realizację zadań wynikających z ustawy...................................................26 2. Programy i projekty wsparcia rodziny...........................................................................29 3 VIII. Podsumowanie .................................................................................................................31 IX. Wnioski dotyczące sposobu i zakresu finansowania zadań JST wynikających z ustawy i planowane działania ..............................................................................................................33 X. ANEKS ...................................................................................................................................36 I.Wprowadzenie Zgodnie z art. 189 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49) Rada Ministrów do dnia 30 września przedkłada Sejmowi i Senatowi informację o realizacji ustawy w roku poprzednim wraz z wnioskami dotyczącymi sposobu i zakresu finansowania zadań jednostek samorządu terytorialnego wynikających z ustawy. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zwana dalej: „ustawą”, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Kształtuje ona sferę działań państwa wobec rodzin mających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo- wychowawczych, które mogą skutkować umieszczeniem dzieci w pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 1 ustawy określa ona: 1) zasady i formy wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych; 2) zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej oraz pomocy w usamodzielnianiu jej pełnoletnich wychowanków; 3) zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; 4) zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; 5) zadania w zakresie postępowania adopcyjnego. Mając na uwadze dobro i bezpieczeństwo dziecka, a co za tym idzie zapewnienie naturalnego środowiska rozwoju, istotne od wielu lat pozostaje zapewnienie wsparcia rodzinom biologicznym przeżywającym trudności. W sytuacjach gdy działania te nie przynoszą pożądanych rezultatów, priorytetem jest wspieranie i propagowanie rozwoju rodzinnych form pieczy zastępczej jako najwłaściwszej i najbardziej zbliżonej do 4 naturalnego środowiska rodzinnego formy opieki nad dzieckiem pozbawionym opieki rodziców. Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej zawsze powinno być ostatecznością, stosowaną dopiero po wyczerpaniu wszystkich możliwości pomocy takiej rodzinie, a przy umieszczaniu bezwzględnie konieczne jest uwzględnianie prymatu pieczy rodzinnej nad instytucjonalną, w tym również, co istotne, w stosunku do dzieci chorych i dzieci z niepełnosprawnościami. II.Charakterystyka systemu wspierania rodziny 1. Jednostki realizujące zadania Podstawowym narzędziem działania systemu wspierania rodziny jest praca z rodziną. Jest ona ważna od momentu przeżywania przez rodzinę pierwszych trudności oraz niezbędna wówczas, gdy w rodzinie ma miejsce poważny kryzys zagrażający dobru dziecka. Rodzina, w wyniku podjętej z nią pracy, powinna osiągnąć zdolność prawidłowego funkcjonowania na tyle, aby bezpieczeństwo dzieci nie było zagrożone. Praca z rodziną prowadzona jest głównie w formie usług asystenta rodziny, natomiast pomoc w opiece i wychowaniu prowadzona jest w formie placówek wsparcia dziennego oraz rodzin wspierających. Jednostkami realizującymi powyższe zadania są Ośrodki Pomocy Społecznej oraz Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie, a także organizacje pozarządowe i podmioty współpracujące, wspomagane przez zatrudnionych specjalistów – m.in. psychologów, pedagogów, terapeutów i prawników. 2. Asystent rodziny Zawód asystenta rodziny jest kluczowym elementem systemu wspierania rodziny w środowisku. Asystent może zostać przydzielony rodzinie przeżywającej problemy opiekuńczo-wychowawcze na wniosek pracownika socjalnego lub na mocy decyzji sądu rodzinnego. W 2024 r. zatrudnionych było ogółem 3 862 asystentów rodziny, tj. o 3% więcej niż w 2023 r. (3 748). 3 335 asystentów (tj. 86,4%) było zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w systemie zadaniowego czasu pracy, a 527 (tj. 13,6%) na podstawie umów o świadczenie usług. Oznacza to utrzymanie się poziomu zatrudnienia asystentów w oparciu o umowę o pracę na podobnym poziomie, co w 2023 r. i świadczy o tym, że samorządy gmin utrzymują tak bardzo postulowaną przez samych asystentów rodziny formę ich zatrudnienia. 5 Z przedstawionego poniżej zestawienia liczby asystentów rodziny w podziale na województwa wynika, iż w 2024 roku 189 gmin nie zatrudniało asystentów rodziny. Tab. 1. Asystenci rodziny wg województw w latach 20202024 Liczba asystentów rodzinyDane 2024 Województwo 20202021202220232024 dynamika (rok 2023=100 ) liczba gmin w woj., które nie zatrudniaj ą AR Liczba rodzin zobowiązanyc h przez sąd do pracy z AR Liczba rodzin, które korzystał y z usług AR rodziny dolnośląskie 2942952792802749881 1033 411 kujawsko- pomorskie 23723623223024810871 1522 708 lubelskie235236228225245109206432 407 lubuskie12512712312713710805481 752 łódzkie241237225232248107295522 882 małopolskie284283280283289102136773 719 mazowieckie467459451466485104241 2245 418 opolskie899491919510434081 171 podkarpackie20220319720520410063792 122 podlaskie12611011211611498453141 207 pomorskie23322722523923910058823 004 śląskie42040741139942410652 1094 955 świętokrzyskie131135127126128102112731 300 warmińsko- mazurskie 17017716917317910314732 157 wielkopolskie37536335435235310087864 352 6 zachodniopomor skie 1951941952042009847422 410 RAZEM3824378336993748386210318912 26544 975 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Ogółem w 2024 r. w ramach realizacji ustawy z usług asystentów rodziny skorzystało 44 975 rodzin, w tym 12 265 rodzin (tj. 28%) zobowiązanych zostało do współpracy z asystentem rodziny przez sąd. Należy zauważyć, że począwszy od 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. z 2023 r. poz. 1923), zwanej dalej „ustawą „Za życiem””, asystentom rodziny przypisana jest rola koordynatora w zakresie usług wsparcia oferowanego kobietom w ciąży oraz ich rodzinom, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej, kobiet w sytuacji niepowodzeń położniczych oraz rodzin dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą ich życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Działania podejmowane przez asystenta polegają na opracowaniu z osobami zainteresowanymi możliwych do uzyskania form wsparcia oraz występowaniu w ich imieniu, w celu skorzystania przez nie z należnej im pomocy. Zgodnie z danymi uzyskanymi ze sprawozdań wojewódzkich z realizacji Programu asystent rodziny na rok 2024 liczba rodzin, którym udzielono porad dla kobiet i rodzin w ramach Programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” w 2024 r. wyniosła 811, w tym 127 rodzin w których były kobiety w zagrożonej ciąży. Przeciętny czas pracy asystenta z rodziną w 2024 r. wyniósł 31,2 miesięcy, podobnie jak w 2023 r. (30 miesięcy). Średnio pod opieką asystenta było – analogicznie do roku 2023 - 12 rodzin. Spośród 44 975 rodzin, z którymi asystenci rodziny prowadzili pracę w 2024 r. dla 7 244 rodzin współpraca ta zakończyła się w 2024 r. W 2 951 przypadkach nastąpiło to w związku z osiągnięciem założonych celów (40,7% rodzin). Była to sytuacja analogiczna w porównaniu do roku 2023. 7 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) 3. Placówki wsparcia dziennego Rodziny wychowujące dzieci w wieku szkolnym, a zwłaszcza rodziny, które mają trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, niejednokrotnie potrzebują pomocy w zakresie organizowania dzieciom czasu wolnego, pokonywania trudności szkolnych, radzenia sobie z zaburzeniami zachowania u dzieci itp. Ważną rolę w sferze profilaktyki pełnią placówki wsparcia dziennego. Dostęp do nich powinien być na tyle szeroki, aby pomocą objęły nie tylko dzieci kierowane przez ośrodki pomocy społecznej, ale także przyprowadzone przez rodziców lub opiekunów. W 2024 r. na obszarze Polski działało 1 958 gminnych placówek wsparcia dziennego, co oznacza zmniejszenie o 18 liczby placówek w stosunku do 2023 r. (1 976), w tym 1 032 placówki prowadzone były przez inny podmiot niż samorząd gminy. W 2024 r. do gminnych placówek wsparcia dziennego uczęszczało 33 857 dzieci (w 2023 r. 35 139 dzieci). Placówki wsparcia dziennego może także prowadzić samorząd powiatu. W 2024 r. działały 63 placówki wsparcia dziennego o charakterze ponadgminnym (zmniejszenie o 8 w stosunku do 2023 r.), w tym 33 placówki prowadzone były przez podmiot inny niż samorząd powiatowy. W 2024 r. uczęszczało do nich 1 870 dzieci. Placówki wsparcia dziennego mogą być prowadzone w formie: opiekuńczej, specjalistycznej oraz pracy podwórkowej, realizowanej przez wychowawców  pedagogów. W wielu przypadkach funkcje te łączą się/są łączone w obrębie tej samej placówki. W 1774 gminach (72 % ogółu gmin) nie ma placówek wsparcia dziennego. 40,73% 38,84% 11,84% 7,48% ze względu na osiągnięcie celów ze względu na zaprzestanie współpracy przez rodzinę ze względu na brak efektów ze względu na zmianę metody pracy Powody zakończenia pracy z rodzinami przez asystentów rodziny w 2024 r. 8 4. Rodziny wspierające Rodzina przeżywająca trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych może, przy współpracy asystenta rodziny, zostać objęta pomocą rodziny wspierającej. Rodzina wspierająca jest to rodzina z bezpośredniego otoczenia dziecka, czyli np. sąsiedzi. Rodzina wspierająca pomaga rodzinie przeżywającej trudności w opiece i wychowaniu dziecka, prowadzeniu gospodarstwa domowego, kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych. W 2024 r. funkcjonowało 68 rodzin wspierających, z tego 10 rodzin wspierających prowadziło pracę nie dłużej niż 3 miesiące, 43  nie dłużej niż 12 miesięcy. W 15 przypadkach wskazano, że rodziny wspierające prowadziły pracę dłużej niż rok. Liczba rodzin wspierających wzrosła o 14 w stosunku do 2023 r. W 2024 r. z pomocy rodzin wspierających korzystało 76 potrzebujących wsparcia rodzin, tj. o 19 więcej w porównaniu z 2023 r. Najwięcej rodzin wspierających działało w województwach pomorskim, mazowieckim i dolnośląskim. III. Charakterystyka systemu pieczy zastępczej Na podstawie postanowienia sądu dziecko może zostać umieszczone w jednej z dwóch typów pieczy zastępczej: rodzinnej lub instytucjonalnej. Liczba osób przebywających w pieczy zastępczej w 2024 r. wyniosła ogółem 77 730, wobec 75 903 w 2023 r. (wzrost o ponad 2 %). Struktura według form umieszczenia dzieci w pieczy rodzinnej i instytucjonalnej wskazuje utrzymanie pożądanej przewagi formy rodzinnej nad instytucjonalną. W 2024 r. wskaźnik deinstytucjonalizacji utrzymywał się na poziomie 77 % - jak w latach poprzednich. Z drugiej strony należy zauważyć, że wskaźnik ten nie ulega zmianie od wielu lat, co jest wyzwaniem dla systemu. Tab. 2 Liczba osób w pieczy zastępczej w latach 2014–2024 Liczba osób w pieczy zastępczej 20142015201620172018201920202021202220232024 Dynamika 2023=100 Liczba ogółem77 3487550374 75773 12972 33972 45072 06372 94173 40075 90377 73077 730 Rodzinna piecza zastępcza 57 65156 98656 54455 72455 28855 45855 77256 65656 60458 47260 16960 169 Instytucjonalna piecza zastępcza 19 69719 51718 21317 40817 05116 99216 29116 28516 79617 43117 56117 561 9 Odsetek osób w rodzinnej pieczy zastępczej (wskaźnik deinstytucjonalizacj i) 75%74%76%76%76%77%77%78%77%77%77%77% źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) W 2024 r. odsetek dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej w stosunku do populacji dzieci do 18. roku życia ogółem wyniósł 0,99%. W 2024 r. z rodzin naturalnych do rodzinnych form pieczy zastępczej skierowanych zostało 9 748 dzieci (wobec 9 929 dzieci w 2023 r.), natomiast do form instytucjonalnych 4 662 dzieci (wobec 4 972 dzieci w 2023 r.). Łącznie zatem w roku 2024 do obu form pieczy z rodzin biologicznych zostało skierowanych 14 410 dzieci, co oznacza nieznaczny spadek w porównaniu z rokiem 2023 (14 901 dzieci). 10 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) W przypadku liczby dzieci, które powróciły z pieczy zastępczej do rodzin naturalnych, można zaobserwować niewielki wzrost (o 191 dzieci) w stosunku do 2023 r. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Należy zauważyć, iż w zestawieniach statystycznych dotyczących liczby podopiecznych w rodzinnej oraz instytucjonalnej pieczy zastępczej ogółem uwzględniane są także osoby, które ukończyły już 18. rok życia i nadal przebywają w pieczy zastępczej. Na koniec 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 11 175 osób, które ukończyły 18 rok życia i kontynuowały naukę oraz 66 555 dzieci poniżej 18. roku życia. Oznacza to, 13340 12684 11813 12250 11810 12480 11310 13463 13661 14901 14410 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 20142015201620172018201920202021202220232024 Liczba dzieci do 18 r. ż, które napłynęły do pieczy zastępczej z rodzin naturalnych 4359 4507 4682 4059 3875 3714 3449 3886 4110 4278 4469 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 20142015201620172018201920202021202220232024 Liczba dzieci do 18 r. z, które powróciły do rodzin naturalnych z pieczy zastępczej 11 że 14,38 % ogółu osób objętych pieczą zastępczą stanowią osoby, które ukończyły 18. rok życia (w roku 2023 – 14,5%). źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Od kilku lat narasta problem z wykonywaniem przez powiaty orzeczeń sądów dotyczących umieszczeń dzieci w pieczy zastępczej. Rosnąca liczba skierowań do pieczy powoduje, że część powiatów nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku zapewnienia im miejsc. Problem braku miejsc w pieczy zastępczej dotyka 206 spośród 380 powiatów, czyli 54,21 %. Należy jednak zauważyć, że nawet powiaty, które na bieżąco wywiązują się z obowiązków zapewnienia miejsc w pieczy częstokroć robią to kosztem dobrostanu rodzin zastępczych, umieszczając w nich nadmierną liczbę dzieci, co przyczynia się do nadmiernego obciążenia, wypalenia zawodowego i niesie za sobą ryzyko rezygnacji z pełnienia funkcji. Poniższa tabela zawiera informacje dotyczące liczby dzieci oczekujących na umieszczenie w pieczy zastępczej na mocy orzeczeń sądowych w poszczególnych województwach. 10455 11351 12253 12205 12237 12087 12088 11710 10931 10998 11175 9500 10000 10500 11000 11500 12000 12500 20142015201620172018201920202021202220232024 Liczba osób w wieku powyżej 18 lat w pieczy zastępczej 12 Tab. 3. Liczba dzieci oczekujących na umieszczenie w pieczy zastępczej wg województw Liczba dzieci, w stosunku do których sąd wydał postanowienie o umieszczeniu WojewództwoLiczba dolnośląskie 133 kujawsko pomorskie 172 lubelskie 66 lubuskie 57 łódzkie31 małopolskie 93 mazowieckie 214 opolskie 58 podkarpackie 23 podlaskie 28 pomorskie 241 śląskie 315 świętokrzyskie 24 warmińsko - mazurskie63 wielkopolskie 210 zachodniopomorskie135 RAZEM1890 źródło: Sprawozdanie jednorazowe Liczba dzieci nieumieszczonych w pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) Należy również zwrócić uwagę na zwiększającą się liczbę dzieci cudzoziemskich z Europy i krajów pozaeuropejskich w pieczy zastępczej w Polsce. W roku 2024 w pieczy zastępczej przebywało ogółem 660 dzieci cudzoziemskich (345 w rodzinnych formach pieczy zastępczej oraz 315 w instytucjonalnych formach pieczy zastępczej), co stanowi 0,85% ogółu dzieci w pieczy zastępczej. Powyższa liczba dotyczy dzieci, które zostały umieszczone w polskim systemie pieczy zastępczej, natomiast nie wszystkie w nim pozostają. 13 1. Rodzinna piecza zastępcza System rodzinnej pieczy zastępczej obrazuje poniższy schemat: W 2024 r. w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało ogółem 60 169 osób umieszczonych w 37 684 podmiotach rodzinnej pieczy zastępczej. Wzrost liczby podmiotów rodzinnej pieczy zastępczej w porównaniu do 2023 r. (36 998 podmiotów) wynosi 1,82%. Liczba rodzin zastępczych w 2024 r. wyniosła 36 767. Zaobserwować można zatem wzrost liczby rodzin ( o 613 ) w stosunku do 2023 r. Rodziny zastępcze stanowiły 97,6% ogólnej liczby podmiotów rodzinnej pieczy zastępczej, a pozostałe 2,4% w liczbie 917 stanowiły rodzinne domy dziecka, których liczba w stosunku do 2023 r. wzrosła o 73 (7,86%). O 1,92% wzrosła również liczba rodzin zastępczych niezawodowych, a o 1,19% rodzin spokrewnionych. 14 Tab. 4. Liczba podmiotów rodzinnych form pieczy zastępczej wg województw Województwo Rodziny zastępcze spokrewnione Rodziny zastępcze niezawodowe Rodziny zastępcze zawodowe Rodzinne domy dziecka OGÓŁEM dolnośląskie2 7511 1051411014 098 kujawsko-pomorskie1 361722141592 283 lubelskie1 158518103311 810 lubuskie84440088161 348 łódzkie1 795817170652 847 małopolskie1 244596191292 060 mazowieckie2 6071 285172854 149 opolskie61530359271 004 podkarpackie64939291171 149 podlaskie6072444915915 pomorskie1 4577142291402 540 śląskie3 0701 4852961314 982 świętokrzyskie6472702714958 warmińsko-mazurskie1 106480120441 750 wielkopolskie1 9261 172230503 378 zachodniopomorskie1 514696110932 413 RAZEM23 35111 1992 21791737 684 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) 15 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) Tab. 5. Liczba osób umieszczonych w rodzinnych formach pieczy zastępczej w latach 2020-2024 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) W roku sprawozdawczym w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało 60 169 osób, co stanowi wzrost o 2,82 % w stosunku do 2023 r. (58 472 osób). W porównaniu do 2023 Dynamika Wyszczególnienie20202021202220232024 2023 = 100 Ogółem55 77256 65656 60458 47260 169102,9 rodziny zastępcze spokrewnione 29 87730 09229 61930 03830683102,1 rodziny zastępcze niezawodowe 14 23214 39714 33314 77515067101,9 rodziny zastępcze zawodowe 6 8747 0067 0277 3647591103 rodzinne domy dziecka 4 7895 1615 6256 2956828108,4 23351 11199 2217 917 Rodziny zastępcze spokrewnione Rodziny zastępcze niezawodowe Rodziny zastępcze zawodowe Rodzinne domy dziecka Struktura rodzinnych form pieczy zastępczej w 2024 r. 16 r. nastąpił wyraźny wzrost liczby osób umieszczonych w rodzinach zastępczych zawodowych (o 3%) oraz w rodzinnych domach dziecka (o niemal 8,4%). Na koniec 2024 r. w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało 111 małoletnich matek. Struktura wiekowa osób umieszczonych w rodzinnej pieczy zastępczej wskazuje, że najliczniej reprezentowana jest nadal grupa wiekowa 713 lat (20 867 dzieci) i tu odnotować należy wzrost w porównaniu do 2023 r. (20 225 dzieci). Zgodnie z danymi statystycznymi w 2024 r. z rodzinnych form pieczy zastępczej do rodzin naturalnych powróciło 2 608 dzieci. Liczba ta nieznacznie wzrosła w porównaniu do 2023 r. (2 527 dzieci). W 2024 roku zaobserwowano niewielki spadek liczby nowopowstałych form rodzinnej pieczy zastępczej ogółem z 2 654 w 2023 r. do 2 568 w 2024 r. W latach 20192024 struktura nowopowstałych form rodzinnych przedstawiała się następująco: źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdania jednorazowego Deinstytucjonalizacja w 2024 r. Warto odnotować wzrost liczby rodzinnych domów dziecka w 2024 r. o 7,86% (917 w 2024 r,. a 844 w 2023r.). Liczba wszystkich rodzin zastępczych w 2024 r. wynosiła 36 767 i zwiększyła się o 613 w stosunku do roku 2023. - szkolenia 1537 1668 1969 2095 2267 2210 199 184 182 189 281 268 73 64 65 81 106 90 201920202021202220232024 rodziny zastępcze niezawodowe i spokrewnione rodziny zastępcze zawodowe rodzinne domy dziecka Wzrost rodzinnych form pieczy zastępczej 17 Szkolenia rodzin zastępczych i osób prowadzących rodzinne domy dziecka stanowią jeden z istotnych elementów wspierania systemu rodzinnej pieczy zastępczej. W 2024 r. przeszkolono 7 006 osób, w tym 6 558 rodziców zastępczych, 428 prowadzących rodzinne domy dziecka i 20 osób pełniących funkcję dyrektorów placówek opiekuńczo- wychowawczych typu rodzinnego. W 2024 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał 19 decyzji zatwierdzających szkolenia dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej. W roku sprawozdawczym 2024 przeszkolono 4 596 osób (w 2023 r.  3 398), tj. kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej (2871), zawodowej (608), do prowadzenia rodzinnych domów dziecka (62) lub do prowadzenia placówek opiekuńczo-wychowawczych typu rodzinnego (31). Ponadto w roku 2024 przeszkolono 1024 kandydatów na rodziny zastępcze spokrewnione. Szkolenie to ma charakter fakultatywny. - koordynatorzy rodzinnej pieczy zastępczej We wspieraniu rodzin zastępczych w codziennych obowiązkach istotną rolę pełni koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, zatrudniany przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. W 2024 r. pod opieką 1 877 koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej (w roku 2023 – 1 839) znalazło się 28 274 rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka, tj. niemal 75% ogółu podmiotów rodzinnej pieczy zastępczej. Oznacza to 4,39% wzrostu liczby koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej. Należy zauważyć, że w 2024 r. tylko w 5 powiatach nie było zatrudnionego koordynatora. Natomiast 25% rodzin nieobjętych opieką koordynatora oznacza, że w części powiatów, mimo zatrudniania koordynatorów ich liczba jest zbyt mała i nie obejmują oni swoim działaniem wszystkich rodzin, ich rolę pełnią pracownicy organizatora pieczy. Tab. 6. Liczba koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej w latach 2020-2024 Województwo Liczba Powiató w 20202021202220232024 Dynamik a rok 2023 = 100 Liczba powiatów niezatrudniając a koordynatora PZ Dolnośląskie301841771691651871131 Kujawsko-pomorskie2380868380851002 Lubelskie246972757877980 Lubuskie147778809381870 Łódzkie241261161141071151070 Małopolskie22941019410398950 18 Mazowieckie422112192342422531000 Opolskie1243464347491000 Podkarpackie2571717169691000 Podlaskie1747464849521000 Pomorskie201151271211351481090 Śląskie362262242212352351000 Świętokrzyskie1460595259601130 Warmińsko- mazurskie 2198979398981000 Wielkopolskie351631631601741711092 Zachodniopomorski e 2110210610010599900 Ogółem380 1 766 1 788 1 758 1 839 1 877 1005 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) - poradnictwo W 2024 r. rodzinom zastępczym i osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka udzielono 168 151 porad w ramach poradnictwa specjalistycznego. Jest to 4,8% procentowy wzrost w stosunku do 2023 r. (160 401 porad). Poradnictwo, które zapewnia organizator rodzinnej pieczy zastępczej w powiatach, jest ważnym elementem wsparcia rodzin w codziennych obowiązkach i przezwyciężaniu trudności, dotyczy obszarów związanych m.in. ze zdrowiem psychicznym, wychowywaniem dzieci, a także poradnictwa prawnego. 2. Instytucjonalna piecza zastępcza Zgodnie z przepisami ustawy instytucjonalne formy pieczy zastępczej obowiązane są zapewnić dzieciom całodobową opiekę i wychowanie. Celem ich działania jest jak najlepsze zabezpieczenie dobra dziecka w sytuacji, gdy nie może być ono umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej. Ustawa wyraźnie ogranicza rolę instytucji w opiece nad małoletnimi pozbawionymi opieki rodziców biologicznych – dopuszczając tę formę dla dzieci starszych. 19 Na dzień 31 grudnia 2024 r. na terenie Polski działało 1 339 placówek opiekuńczo- wychowawczych, co oznacza zwiększenie liczby placówek w stosunku do 2023 r. o 12. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 1002 1046 1098 1106 1125 1139 1194 1294 1306 1313 1324 1919 17 16 1515 14 19 131313 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 0 5 10 15 20 20142015201620172018201920202021202220232024 liczba placówekprzeciętna liczba dzieci w placówce Liczba placówek opiekuńczo-wychowawczych w latach 2014-2024 r. 20 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej w 2024 (stan na dzień 31 grudnia 2024 r.). Dane sumują się, do wartości wyższej niż 1339 ponieważ jedna jednostka organizacyjna/organizacja może w ramach jednej placówki zapewniać miejsca różnego typu. Szczególną uwagę należy zwrócić na placówki typu rodzinnego. Ta forma zaliczana jest do instytucjonalnej pieczy, natomiast z perspektywy dzieci ma charakter rodzinny. W roku sprawozdawczym takich placówek było 197. Tab. 7 Liczba osób umieszczonych w instytucjonalnej pieczy zastępczej w latach 2020-2024 Dynamika Wyszczególnienie20202021202220232024 2023 = 100 rodzinne1458148814451445137595 socjalizacyjne1280712796130811344213602101 specjalistyczno- terapeutyczne 46046250156254096 regionalne placówki opiekuńczo- terapeutyczne 31731634634634599 interwencyjne12101458135715701646101 interwencyjne ośrodki preadopcyjne 3952575253101 RAZEM1629116572167871741717561100 1021 250 70 197 socjalizacyjneinterwencyjnespecjalistyczno-terapeutycznerodzinne Podział placówek ze względu na realizowane zadania w 2024 r. 21 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Na dzień 31 grudnia 2024 r. w placówkach instytucjonalnej pieczy zastępczej (w tym także prowadzonych przez samorządy województw) przebywało łącznie 17 561 dzieci. W porównaniu z 2023 r. było to o 130 dzieci więcej. W 2024 r. grupa pełnoletnich wychowanków instytucjonalnej pieczy zastępczej w wieku 18–24 lata liczyła 1 304 osoby. W 2023 r. liczba ta wyniosła 1 389 osoby. Na koniec 2024 r. grupa pełnoletnich wychowanków rodzinnej pieczy zastępczej w wieku 18-24 liczyła 9 871 osób. Na koniec 2023 r. liczba ta wynosiła 9 609 osoby. W okresie sprawozdawczym działało 12 regionalnych placówek opiekuńczo- terapeutycznych, w tym po jednej prowadzonej przez samorząd województwa mazowieckiego, podlaskiego, pomorskiego, świętokrzyskiego, zachodniopomorskiego, dwie w województwie podkarpackim i pięć w województwie śląskim. Regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne to placówki dla dzieci wymagających bardzo intensywnych oddziaływań o charakterze leczniczym i terapeutycznym. Na koniec 2024 r. w placówkach tych przebywało łącznie 345 dzieci. IV. Sytuacja osób pełnoletnich opuszczających pieczę zastępczą W 2024 r. 3 985 pełnoletnich osób opuściło rodzinne formy pieczy zastępczej. Pełnoletni wychowankowie pieczy rodzinnej w 78% przypadków założyli własne gospodarstwa domowe (3 098 osób), co należy uznać za bardzo dobry wynik. Spośród osób pełnoletnich, które opuściły rodziny zastępcze w 2024 r. do rodzin naturalnych powróciło 167 osób ogółem, w tym 19 osób pełnoletnich, które opuściło rodzinne domy dziecka. 9 871 wychowanków w wieku 1824 lata po osiągnięciu pełnoletności pozostaje w dotychczasowych rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka. W 2024 r. 2 197 pełnoletnich osób opuściło placówki opiekuńczo-wychowawcze i regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne, z czego 605 osób powróciło do swoich rodzin naturalnych, natomiast 1 320 osób (tj. 60%) założyło własne gospodarstwa domowe. 22 Źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) V. Adopcja 1. Ośrodki adopcyjne Od 1 stycznia 2012 r. organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjnych stanowi zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej, realizowane przez samorząd wojewódzki lub na jego zlecenie przez podmioty niepubliczne. Zadanie to finansowane jest z budżetu państwa. W 2024 r. na organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjnych wydatkowano środki z budżetu państwa w kwocie 67 195,17 tys zł. W końcu 2024 r. na terenie kraju funkcjonowało 39 ośrodków adopcyjnych (włączając filie i oddziały było to natomiast 60 podmiotów/struktur). Tab. 8 Ośrodki adopcyjne w Polsce wg województw 6413 6227 7017 6212 6182 5600 5800 6000 6200 6400 6600 6800 7000 7200 20202021202220232024 Liczba wychowanków w wieku pow. 18 lat opuszczających pieczę zastępczą 23 Województwo Ośrodki publiczn e Ośrodki publiczn e –filie Ośrodki niepubliczn e Dolnośląskie111 Kujawsko-pomorskie132 Lubelskie130 Lubuskie201 Łódzkie112 Małopolskie104 Mazowieckie153 Opolskie111 Podkarpackie100 Podlaskie110 Pomorskie101 Śląskie132 Świętokrzyskie100 Warmińsko-mazurskie120 Wielkopolskie500 Zachodniopomorskie111 SUMA212118 źródło: opracowanie własne MRPiPS W 2024 r. na kandydatów do przysposobienia dziecka przeszkolono 999 osób (przy czym małżonkowie wykazywani byli jako 1 osoba). Dodatkowo ośrodki adopcyjne przeszkoliły 440 osoby na kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka lub do pełnienia funkcji dyrektora placówki opiekuńczo - wychowawczej typu rodzinnego (przy czym małżonkowie wykazywani byli jako 1 osoba). Do ważnych zadań ośrodków adopcyjnych należy także udzielanie specjalistycznych porad. Najwięcej z nich udzielono rodzinom przysposabiającym (wsparcie uzyskało 14 849 rodzin). Ośrodki adopcyjne udzielały również wsparcia psychologiczno- pedagogicznego w postępowaniu postadopcyjnym, wsparcie w tym zakresie uzyskało 5 095 rodzin. 2 Przysposobienie krajowe W 2024 r. liczba przysposobionych dzieci wyniosła 2 471. W porównaniu do 2023 r. liczba ta zmniejszyła się o 11 przysposobień. 24 Tab. 9 Przysposobienie według liczby przysposabianych dzieci w latach 2016– 2024 Liczba przysposobionych dzieci: w tym: Lata Ogółem orzeczone: przez osoby zamieszkałe za granicą: Blankietowe : 20163 265286582 20172 866137490 20182 66136482 20192 71522365 20202 1989349 20212 7107415 20222 76312319 20232 48210272 20242 4719272 źródło: na podstawie sprawozdawczości Ministerstwa Sprawiedliwości Według danych na dzień 31 grudnia 2024 r. liczba dzieci zakwalifikowanych do adopcji, dla których nie dobrano kandydatów do przysposobienia, wyniosła 2 337. źródło: opracowanie własne MRPiPS do 1. roku życia 2% 1–4 lat 19% 5–9 lat 40% 10–14 lat 30% 15 lat i więcej 9% Struktura wieku dzieci oczekujących na adopcję 25 Liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych oczekujących na adopcję dziecka wynosiła natomiast 925 (małżonkowie wykazywani są tu łącznie jako 1 kandydat)  liczba ta dotyczy kandydatów do przysposobienia, którzy począwszy od 1 stycznia 2012 r. otrzymali pozytywną opinię kwalifikacyjną, z wyłączeniem tych, których ośrodek adopcyjny dobrał już jako kandydatów do przysposobienia konkretnego dziecka, posiadających ten status na dzień 31 grudnia 2024 r. źródło: opracowanie własne MRPiPS Analizując powyższe dane należy zauważyć, że na koniec 2024 r. liczba dzieci oczekujących na adopcję zwiększyła się, w porównaniu ze stanem na dzień 31 grudnia 2023 r., o 190 dzieci (tj. ok 8 %). Natomiast liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych oczekujących na przysposobienie dziecka zmalała w stosunku do końca 2023 r. o 128 osób (tj. o 12%), przy czym małżonkowie, tak jak wskazano powyżej, liczeni są jako jeden kandydat. Liczba kandydatów do przysposobienia, którzy w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. zgłosili się do ośrodka adopcyjnego celem rozpoczęcia procedury adopcyjnej wyniosła 2 153 (małżonkowie, tak jak wskazano powyżej, liczeni są jako jeden kandydat). Pozytywną opinię kwalifikacyjną w tym czasie uzyskało 1 692 par/osób. Liczba dzieci, które w tym okresie uzyskały pozytywną kwalifikację do przysposobienia wyniosła 2 216 (z tego liczba dzieci poniżej 1. roku wyniosła  289, dzieci w wieku od 1 roku do 4 lat  1 041, od 5 do 9 lat  649, od 10 do 14 lat  210, 15 lat i więcej  27), spośród 7 015 dzieci zgłoszonych ogółem w 2024 r. do ośrodków adopcyjnych. Dodatkowo w 2024 r. ośrodki adopcyjne dokonały doborów kandydatów do przysposobienia dla 1 708 dzieci, z tego 1 544 dotyczyło doborów dla dzieci, które dany ośrodek adopcyjny zakwalifikował jednocześnie do przysposobienia, natomiast 164 dobory dotyczyły dzieci zakwalifikowanych przez inny ośrodek adopcyjny niż ten dzieci 2147 dzieci 2337 kandydaci 1053 kandydaci 925 0 500 1000 1500 2000 2500 20232024 Liczba dzieci i liczba kandydatów oczekujących na przysposobienie 26 kwalifikujący dziecko do przysposobienia (poprzez działanie Wojewódzkich Banków Danych). 3. Przysposobienie międzynarodowe Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pełni funkcję organu centralnego ds. przysposobienia międzynarodowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, sporządzonej w Hadze dnia 29 maja 1993 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 448), zwanej dalej „Konwencją haską”. Jednym z zadań organu centralnego jest wydawanie zgody na kontynuowanie procedury przysposobienia, o której mowa w art. 17 lit. c Konwencji haskiej. W 2024 r. wydano 12 takich zgód w stosunku do 14 dzieci. Krajami będącymi miejscem zwykłego pobytu kandydatów w tych sprawach były: Włochy (10 dzieci), USA (3 dzieci), Austria (1 dziecko). źródło: opracowanie własne MRPiPS Według danych resortu sprawiedliwości w roku 2024 w postępowaniu międzynarodowym przysposobiono 9 dzieci. 196 290 103 157 17 21 11 12 7 9 8 10 12 16 12 18 12 14 Liczba wydanych zgód, o których mowa w art. 17 c Konwencji haskiej Liczba dzieci, których dotyczą wydane zgody 201620172018201920202021202220232024 Liczba wydanych zgód, o których mowa w art. 17 c Konwencji haskiej oraz liczba dzieci, których dotyczą wydane zgody 27 VI. Niepełnosprawność Na koniec 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 10 058 osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. 7 846 osób przebywało w rodzinnej pieczy zastępczej, a 2 212 osób w pieczy instytucjonalnej. źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) W 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 3 533 osób ze zdiagnozowanym Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych FASD. 77330 10058 Liczba osób w pieczy Liczba osób z orzeczeniem o niepełnosprawności Liczba osób z niepełnosprawnościami w liczbie osób w pieczy zastępczej w 2024 r. 77330 3533 Liczba osób w pieczy Liczba osób z diagnozą FAS/FASD Liczba osób ze zdiagnozowanym FAS/FASD w liczbie osób w pieczy zastępczej 28 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) VII. Wydatki na realizację ustawy w 2024 r. 1. Wydatki na realizację zadań wynikających z ustawy a/ Wspieranie rodzin W 2024 r. wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi dotyczące asystentów rodziny wyniosły w 2024 r. 297 mln zł. Na prowadzenie placówek wsparcia dziennego samorządy gminne wydały ogółem 321 785 619 zł, w tym na placówki wsparcia dziennego prowadzone przez inne podmioty niż gmina — 143 203 619 zł. Wydatki poniesione przez powiaty w 2023 r. na funkcjonowanie ponadgminnych placówek wsparcia dziennego wyniosły 12 963 287 zł, w tym na placówki prowadzone przez inny podmiot niż powiat wydano 4 576 436 zł. b/ Piecza zastępcza Poniższy wykres prezentuje koszty utrzymania osoby w różnych formach pieczy zastępczej w 2024 r. 1055 1563 3273 3658 8564 10807 11378 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 1 Rodzina zastępcza spokrewnionaRodzina zastępcza niezawodowa Rodzinny dom dzieckaRodzina zastępcza zawodowa Placówki opiekuńczo wychowawczeRegionalne placówki opiekuńczo terapeutyczne Interwencyjne ośrodki preadopcyjne Przeciętny miesięczny koszt utrzymania osoby w formach pieczy zastępczej (tyś zł) 29 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z 2024 r. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z 2024 r. Biorąc pod uwagę wydatki powiatów, ponoszone na utrzymanie (wydatki bieżące) placówek opiekuńczo-wychowawczych (bez regionalnych placówek opiekuńczo- terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych), wynoszące łącznie ponad 1 763 mln zł w 2024 r., należy stwierdzić, że średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej wynosił w 2024 r. 8 564,49, a zatem był wyższy o 14,84% niż w 2023 r. (7 458 zł). Dla porównania koszt utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej to 3658,58 zł (ok. 43% kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej), a w rodzinnym domu dziecka to 3273,92 zł (ok. 38%). Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka nie zawiera kosztów związanych z zadaniami administracyjno-obsługowymi realizowanymi przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Organizacja pieczy zastępczej, a także jej finansowanie, należy przede wszystkim do zadań własnych powiatu, natomiast partycypują w nich także gminy. Ponadto samorządy województwa ponoszą wydatki związane z prowadzeniem IOP i RPOT, są one jednak refundowane przez powiaty, zobowiązane do ponoszenia kosztów utrzymania umieszczonych tam dzieci. Z danych uzyskanych ze sprawozdań rzeczowo- finansowych składanych przez jednostki samorządu terytorialnego 1) wynika, że wydatki na realizację ustawy w 2024 r. wyniosły ogółem 4 059 306 514 zł. 1) Przedstawione wydatki dotyczą sumy wydatków wszystkich poziomów samorządu terytorialnego i w pewnym zakresie zawierają w sobie współfinansowanie przez samorząd gminny wydatków związanych z kosztami pobytu dzieci w pieczy zastępczej. 1763 8617 0 2000 4000 6000 8000 10000 Rodzinna piecza zastępczaInstytucjonalna piecza zastępcza Przeciętny koszt utrzymania dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej (zł) 30 W kosztach organizowania i prowadzenia pieczy zastępczej samorządy wspierane są z budżetu państwa i Funduszu Pracy za pośrednictwem programów rządowych. Dokładne informacje dotyczące poszczególnych programów zawiera podrozdział 2 (Programy i projekty wsparcia rodziny) niniejszego rozdziału. W 2024 r. nastąpił dalszy wzrost wydatków samorządu gminnego wynikający z konieczności ponoszenia wyższych niż w 2023 r. kosztów współfinansowania pobytu dzieci w pieczy zastępczej (10% kosztów w pierwszym roku pobytu dzieci w pieczy zastępczej i odpowiednio 30% i 50% kosztów, jeśli dziecko przebywa w pieczy zastępczej 2, 3 i więcej lat). W 2024 r. samorządy powiatowe otrzymały tym samym wsparcie w finansowaniu pieczy zastępczej od gmin na poziomie 23,22%. W 2023 r. udział ten wyniósł ok. 23,80%. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 W 2024 r. na realizację zadań z zakresu pieczy zastępczej wynikających z ustawy z budżetów wojewodów wydatkowano środki z budżetu państwa w kwocie 11,42 mln na finansowanie pobytu dzieci cudzoziemskich w placówkach opiekuńczo- wychowawczych oraz w rodzinnej pieczy zastępczej. Jest to zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. c/ Pomoc dla osób usamodzielnianych Osobie opuszczającej, po osiągnięciu pełnoletności, rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo- terapeutyczną przysługuje pomoc na usamodzielnienie. 106785 169421 201451 237885 257114 314973 363405 409132 474492 565424 717367 0 200000 400000 600000 800000 20142015201620172018201920202021202220232024 Współfinansowanie wydatków samorządu powiatowego przez gminy w latach 2014-2024 (tyś zł) 31 W ustawie wyróżniono następujące formy pomocy dla ww. kategorii osób: 1) pomoc na: a) kontynuowanie nauki, b) usamodzielnienie, c) zagospodarowanie; 2) pomoc w uzyskaniu: a) odpowiednich warunków mieszkaniowych, b) zatrudnienia; 3) pomoc prawna i psychologiczna. Pomoc ta może mieć charakter pieniężny (przyznanie świadczenia pieniężnego) lub niepieniężny (pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie, w tym również w formie rzeczowej, pomoc prawna i psychologiczna). Dodatkowo formą pomocy dla osób usamodzielnianych zapewnianą przez powiat jest udzielanie wsparcia w procesie usamodzielnienia. W 2024 r. udzielono łącznie 101 604 świadczenia dla osób pełnoletnich. Liczba ta nie obejmuje pomocy prawnej i psychologicznej. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2019–2024 Przeciętna wartość wsparcia dla wychowanka w wieku 18-24 lat opuszczającego pieczę zastępczą z tytułu kontynuowania nauki wyniosła 9 041 zł rocznie, na usamodzielnienie 4 666 zł, natomiast na zagospodarowanie  1 953 zł. d/ Adopcje - wydatki 68.7 64.4 77.1 57.8 62.3 69.1 20.8 19.5 20.9 23 27.7 28.8 7.2 6.8 7.7 7.6 9.4 9.8 0 20 40 60 80 100 120 201920202021202220232024 na kontynuowanie naukina usamodzielnieniena zagospodarowanie Wydatki na świadczenia dla osób usamodzielnianych w latach 2019-2024 (w mlnzł) 32 Prowadzenie ośrodków adopcyjnych jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez samorządy województw. Wydatki z budżetu państwa na ośrodki adopcyjne przekazane przez wojewodów samorządom województwa wyniosły w 2024 r. 67 195,17 tys zł. 2. Programy i projekty wsparcia rodziny W roku sprawozdawczym realizowane były cztery programy rządowe wsparcia rodziny i systemu pieczy zastępczej: Rządowy Program wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2024 r. Cel: Wsparcie powiatu w realizacji zadań własnych z zakresu systemu pieczy zastępczej, w szczególności dotyczących organizacji i prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej, zapewnienie stabilności i dalszego rozwoju rodzinnych form opieki nad dziećmi – uznanych za docelową i preferowaną formę pieczy zastępczej zgodnie z ustawą Rządowy Program wspierania rodziny „Asystent rodziny w 2024 r.” Cel: Wsparcie dla samorządów w realizacji zadań wykonywanych przez asystentów rodziny, w tym również zadań, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”; Program ma umożliwić systemowe zwiększenie liczby zatrudnianych asystentów niezbędne w kontekście rosnącego zapotrzebowania na ich usługi Finansowanie: na realizację Programu w 2024 r. wydatkowano z Funduszu Pracy 69,413 mln zł. Rządowy Program „Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027” Cel: pomoc w realizacji zadań własnych powiatu z zakresu wspierania rodziny oraz systemu pieczy zastępczej przez dofinansowanie wynagrodzeń przysługujących rodzinom zastępczym zawodowym i prowadzącym rodzinne domy dziecka, dzięki poprawie wynagrodzenia rodziny zastępcze zyskują większe bezpieczeństwo finansowe przekładające się na stabilność i jakość sprawowanej opieki Finansowanie: Program jest wciąż realizowany. Zadanie zakończy się w 2027 roku. Łączna kwota środków przeznaczona na realizację Programu to 157,5 mln zł. Program jest finansowany ze środków Funduszu Pracy. Na realizację Programu „Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027” oraz 33 Programu wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2024 r. wydatkowano w roku 2024 z Funduszu Pracy łącznie 56,744 mln zł. Rządowy Program „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej na lata 2024-2027” Cel: dofinansowanie wynagrodzeń pracowników wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zatrudnionych na podstawie stosunku pracy przez jednostki organizacyjne wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej prowadzone przez JST (gminy, powiatu lub województwa) lub przez podmioty wykonujące zadania publiczne na ich zlecenie; podniesienie rangi zawodu i poprawa warunków finansowych pracowników zaangażowanych w działania ukierunkowane na pomoc rodzinie i opiekę zastępczą Finansowanie: Program jest wciąż realizowany. Zadanie zakończy się w 2027 roku. Łączna kwota środków przeznaczona na realizację Programu, to 1 161 300 000 zł. Program jest finansowany z dotacji celowej państwa. W roku 2024 wydatkowano 159 407 214,43 zł. VIII. Podsumowanie 1. W 2024 r. zatrudnionych było 3862 asystentów rodziny (3748 w 2023 r.) Z usług asystentów rodziny w 2024 r. skorzystało ogółem 44 975 rodzin, w tym 12 265 rodzin do współpracy z asystentem zostało zobowiązanych przez sąd. W stosunku do 2023 r. oznacza to wzrost o 10,5% liczby rodzin, które sąd zobowiązał do współpracy z asystentem rodziny (w 2023 r. było to 11 098 rodzin). To zmiana, która z jednej strony pokazuje rosnące potrzeby w zakresie wspierania rodziny, z drugiej wzrost świadomości sędziów co do możliwości stosowania asystentury jako narzędzie pracy z rodziną w kryzysie. 2. W 2024 r. funkcjonowało prawie 2 tys. gminnych placówek wsparcia dziennego, w tym ponad połowa to placówki niepubliczne. W stosunku do 2023 r. funkcjonowało o 18 placówek mniej. W 2024 r. uczęszczało do nich 33 857 dzieci. Ponadto w 2024 r. działały 63 placówki wsparcia dziennego o charakterze ponadgminnym, w tym 33 z nich prowadzonych było przez podmiot inny niż samorząd powiatowy. Niepokojąca jest duża lista tzw. białych plam -na terenie Polski w 1 774 gminach nie ma ani jednej placówki wsparcia dziennego. 3. Liczba osób umieszczonych w pieczy zastępczej w 2024 r. wyniosła ogółem 77 730 dzieci, wobec 75 903 osób w 2023 r., co oznacza wzrost o ponad 2%. Na koniec 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 77 730 wychowanków, z tego 11 175 osób ukończyło 18. rok życia i kontynuowało naukę, pozostając w pieczy zastępczej. Na dzień 31 grudnia 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało więc 66 555 dzieci (poniżej 34 18. roku życia). Oznacza to, że aż 14,38% ogółu osób objętych pieczą zastępczą stanowiły osoby, które ukończyły 18. rok życia. 4. W 2024 r. odsetek dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej w stosunku do populacji dzieci do 18. roku życia ogółem wyniósł 0,99%. W roku 2023 był to wskaźnik 0,93%. 5. W pieczy zastępczej w Polsce w 2024 r. przebywało 660 dzieci cudzoziemskich. 6. W 2024 w pieczy zastępczej przebywało 10 058 osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. 7. Na koniec 2024 roku 1863 dzieci oczekiwało na umieszczenie w pieczy zastępczej na mocy orzeczenia sądu. Problem braku miejsc w pieczy zastępczej – rozumiany jako niewykonanie postanowień sądu dotykał 54,21 % powiatów. 8. W 2024 r. w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało ogółem 60 169 osób. Liczba osób przebywających w pieczy rodzinnej zwiększyła się w stosunku do roku 2023 o 1 427 osoby. 9. W 2024 r. w stosunku do roku poprzedniego zwiększyła się liczba dzieci przebywających w placówkach instytucjonalnej pieczy zastępczej łącznie z instytucjami prowadzonymi przez samorządy województw (na dzień 31 grudnia 2024 r. w placówkach tych przebywało łącznie 17 561 dzieci, o 130 dzieci więcej niż w roku 2023). Przeciętna liczba dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych kształtuje się na poziomie 13 wychowanków. 10.Należy zauważyć wzrost wydatków na zawodowe formy rodzinnej pieczy zastępczej, w tym wydatków na wynagrodzenia rodzin zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka. Konsekwencją tego zjawiska jest wzrost średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w pieczy zastępczej typu rodzinnego. Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej wynosił w 2024 r. 1763,00 i wzrósł w stosunku do roku poprzedniego o 20,3% (w 2023 r. 1465 zł), w tym w rodzinie zastępczej zawodowej 3658,58 – wzrost o 26,78% (w 2023 r. 2886 zł) i rodzinnym domu dziecka 3273,92 – wzrost o 13,44% (w 2023  2 886 zł). Koszty te są jednak zdecydowanie niższe niż koszty pobytu dzieci w placówkach instytucjonalnej pieczy zastępczej. Zapewnianie miejsc w pieczy rodzinnej stanowi więc poważny zasób pozwalający na ograniczenie wydatków ponoszonych przez powiaty i gminy na pieczę zastępczą. 11. Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej (bez regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych) wynosił w 2024 r. 8564,49 zł, co 35 oznacza wzrost o 1106,49 zł w stosunku do 2023 r. Średni miesięczny koszt w regionalnych placówkach opiekuńczo – terapeutycznych w 2024 r. wynosił 10 807,41 zł, a w interwencyjnych ośrodkach preadopcyjnych – 11 378,77 zł. 12. Liczba dzieci powyżej 18. roku życia, które opuściły pieczę zastępczą w 2024 r., wyniosła 6 182. Biorąc pod uwagę liczbę wychowanków w wieku 18–24 lat opuszczających pieczę zastępczą, przeciętna wartość wsparcia dla wychowanka z tytułu kontynuowania nauki wyniosła 9 041 zł rocznie, na usamodzielnienie  4 666 zł, natomiast na zagospodarowanie  1 539 zł. 13. W 2024 r. liczba przysposobionych dzieci wyniosła 2 471. W porównaniu do 2023 r. liczba ta zmniejszyła się o 11 przysposobień. Od lat utrzymuje się stały trend spadku liczby adopcji, co dodatkowo pogłębia problemy z zapewnieniem odpowiedniej liczby miejsc w pieczy zastępczej. 14. Na koniec 2024 r. liczba dzieci oczekujących na adopcję wyniosła 2 337. W porównaniu ze stanem na dzień 31 grudnia 2023 r. liczba ta zwiększyła się o 190 dzieci (tj. ok 8 %). Liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych oczekujących na adopcję dziecka wynosiła natomiast 925 (małżonkowie wykazywani są tu łącznie jako 1 kandydat) i zmalała w stosunku do końca 2023 r. o 128 osób (tj. o 12%), przy czym małżonkowie, tak jak wskazano powyżej, liczeni są jako jeden kandydat. 15. W 2024 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej działając jako organ centralny Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego wydał 12 zgód na kontynuowanie procedury przysposobienia, w stosunku do 14 dzieci. W 2024 r. przez osoby zamieszkałe za granicą przysposobiono 9 dzieci. IX. Wnioski dotyczące sposobu i zakresu finansowania zadań JST wynikających z ustawy i planowane działania Praca z rodziną należy do zadań własnych gminy. Organizacja pieczy zastępczej należy do zadań własnych powiatu. Zadania te są finansowane z ich środków własnych. Jednak zdiagnozowane wyzwania stojące przed systemem wskazują na zasadność udzielania samorządom wsparcia w formie programów, które przyczyniać się będą do wzrostu jakości pracy z rodziną oraz deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej. Przedstawione w niniejszej Informacji fakty, dane liczbowe, a także informacje, które otrzymuje Departament Demografii MRPiPS bezpośrednio od Rzecznika Praw Dziecka, instytucji 36 samorządowych oraz osób, których dotyczy ustawa pozwalają sformułować następujące wnioski: 1. Wielkim wyzwaniem stojącym przed systemem pieczy zastępczej jest niedobór miejsc w pieczy zastępczej oraz trudności z zabezpieczeniem potrzebujących dzieci zgodnie z wydanymi orzeczeniami sądowymi. Niepokojąco rośnie liczba dzieci oczekujących na umieszczenie, a przedłużający się czas oczekiwania tworzy zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Zabezpieczenie odpowiedniej liczby miejsc w systemie powinno być kwestią priorytetową. Niepokojącym wskaźnikiem jest niewielki wzrost w zakresie liczby rodzin zastępczych. Priorytetem działań powinno być finansowe wspieranie powiatów w rozwoju rodzinnej pieczy zastępczej. 2. Konieczne jest wzmocnienie funkcji profilaktyki wobec rodzin w kryzysie. Istniejące mechanizmy pomocy rodzinie w rozwiązywaniu problemów na wczesnym ich etapie nie są wystarczające. Rola i pozycja zawodowa asystenta rodziny nie jest doceniana przez społeczeństwo, a także przez władze niektórych gmin. Należy podkreślić, iż brak właściwej pracy z rodziną, niewystarczające, nieodpowiednie lub zbyt późno wdrożone narzędzia wsparcia są kluczowymi czynnikami skutkującymi napływem dzieci do pieczy zastępczej. Brak właściwej pracy z rodziną ma także bezpośredni wpływ na niezadowalającą liczbę reintegracji (powrotów dzieci do rodzin biologicznych) i ponowne umieszczenia w pieczy zastępczej. Finansowe wsparcie gmin powinno nadal dotyczyć pracy z rodziną biologiczną, przeżywającą kryzysy, tak by skutecznie zapobiegać konieczności kierowania dzieci do pieczy zastępczej. Działania wspierające samorządy, przedstawione w rozdziale VII, pkt.2, powinny być kontynuowane. 3. Problemem, z którym mierzy się system jest niewystarczająca liczba kandydatów do pełnienia funkcji rodzin zastępczych i prowadzenia rodzinnych domów dziecka, a także rezygnacja z tych funkcji przez osoby już je pełniące. System nie zapewnia osobom podejmującym się tej ważnej i odpowiedzialnej pracy właściwego wynagrodzenia, nie docenia za wieloletnią pracę w zawodzie, nie reguluje w sposób właściwy przysługujących im praw pracowniczych, w tym prawa do urlopu. Zmiana tej sytuacji jest koniecznością, bez której będzie następowała atrofia pieczy rodzinnej, a w ślad za tym idzie reinstytucjonalizacja pieczy, co jest niezgodne zarówno z interesem dzieci, jak i samorządów, które obciążone byłyby ogromnymi kosztami realizacji tego zadania. Uniknięcie negatywnego scenariusza wymaga finansowego wsparcia nie tylko samego rodzicielstwa zastępczego, ale też jego otoczenia – w szczególności usług świadczonych lokalnie i regionalnie na rzecz dzieci ze szczególnymi potrzebami przebywających w rodzinach zastępczych. 37 4. Konieczne jest wzmocnienie wsparcia dla rodzin zastępczych spokrewnionych. Dotyczy to zarówno materialnych warunków ich funkcjonowania, jak i wsparcia merytorycznego, tak by dzieci mogły wychowywać się w środowisku im najbliższym oraz by osoby sprawujące tę opiekę miały stworzone warunki do zabezpieczenia potrzeb dzieci. 5. Obserwuje się bardzo niski odsetek zawodowych form pieczy zastępczej w ogólnej liczbie miejsc w rodzinnej pieczy zastępczej oraz w pieczy zastępczej jako całości. Zwiększenie liczby zawodowych podmiotów pieczy i ich profesjonalizacja są czynnikami niezbędnymi dla sprawnego i stabilnego działania systemu. Działania wspierające samorządy, przedstawione w rozdziale VII, pkt.2 powinny być kontynuowane. 6. Forma rodzinnej pieczy zastępczej jest optymalna dla dobrostanu, zdrowia i bezpieczeństwa małoletnich. Wskaźnik procesu deinstytucjonalizacji wynosi 77% (odsetek wychowanków umieszczonych w rodzinnych formach pieczy zastępczej w stosunku do całkowitej liczby osób w pieczy) i jest niezmienny od 2020 roku. Należy podjąć działania, które będą skutkowały zwiększaniem liczby miejsc w rodzinnych formach pieczy zastępczej co będzie skutkowało wzrostem dobrostanu dzieci, a zarazem odciąży samorządy w zakresie ponoszonych wydatków. 7. Liczby przedstawione w niniejszej Informacji wskazują na fakt, iż osoby pełnoletnie opuszczające pieczę zastępczą niechętnie rozpoczynają samodzielne życie lub tworząc własną rodzinę powtarzają wzorce znane z rodzin biologicznych, co powoduje, że ich dzieci nierzadko trafiają do pieczy zastępczej. Wsparcie udzielane przez państwo usamodzielnianym wychowankom nie jest wystarczające, skutkuje trudnościami w dorosłym życiu w społeczeństwie i koniecznością udzielania im wsparcia przez system pomocy społecznej. Dużą rolę w tym zakresie mogą mieć placówki opiekuńczo-wychowawcze. Potencjał kadrowy, doświadczenie pracy z młodzieżą ich pracowników jest ważnym zasobem, którego uruchomienie może wpłynąć na podniesienie skuteczności procesów usamodzielnień. Powyższe wnioski wskazują na konieczność głębokich zmian w systemie pieczy zastępczej oraz nowelizacji ustawy - ze względu na dobro i bezpieczeństwo dzieci – przeprowadzonej w trybie pilnym. W roku sprawozdawczym rozpoczęły się intensywne prace koncepcyjne nad nowelizacją i reformą systemu pieczy zastępczej. Celem jest wprowadzenie zmian dotyczących mechanizmów profilaktyki i wspierania rodziny w pierwszych etapach kryzysu, zwiększenia tempa deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej, profesjonalizacji rodzinnych form pieczy zastępczej, zwiększenia efektywności procesu usamodzielnienia, a także poprawy bezpieczeństwa dzieci w procedurach adopcyjnych. 38 39 X. ANEKS Województwo Liczba RZS Liczba RZN Liczba RZZ Liczba RDD Liczba POW Liczba dzieci w pieczy rodzinnej Liczba dzieci w placówkach Wskaźnik DI dolnośląskie bolesławiecki123583322932293% dzierżoniowski854710352406479% głogowski954810042467277% górowski37175101320100% jaworski59243041174672% m. Jelenia Góra982511916715153% kamiennogórski39113321053376% karkonoski95265131657270% kłodzki19174691642019568% m. Legnica109403082179570% legnicki78285121712687% lubański65243231404775% lubiński110331462339272% lwówecki35267101270100% milicki3215122852975% oleśnicki73265231625076% oławski74325611931692% polkowicki65165631976874% strzeliński279112603067% średzki49293411352087% świdnicki114526582669175% trzebnicki67307011622587% m. Wałbrzych212827241056212382% wałbrzyski71296461798368% wołowski328105527043% m. Wrocław4011381343472641064% wrocławski108716532883689% ząbkowicki49245551654778% zgorzelecki112455432623987% złotoryjski4618007777949% kujawsko pomorskie aleksandrowski41275511341590% brodnicki71386041794281% bydgoski67562542227076% m. Bydgoszcz222871881452016975% chełmiński34183241166166% golubsko-dobrzyński3014022593463% 40 m. Grudziądz7036311015512955% grudziądzki1819203544256% inowrocławski11943150924913565% lipnowski34223231064670% mogileński1713801911586% nakielski522916321784480% radziejowski269000500100% rypiński108432612968% sępoleński2030004695655% świecki56228141325272% m. Toruń19487101384879584% toruński73547612741595% tucholski332814521672985% wąbrzeski2511501550100% m. Włocławek693030813114847% włocławski4019216849048% żniński40227231344475% lubelskie bialski59365671978969% m. Biała Podlaska302010601460100% biłgorajski461830131037159% m. Chełm47241131084372% chełmski66168211441889% hrubieszowski1910210480100% janowski116312373551% krasnostawski361321108112539% kraśnicki382373161219357% lubartowski45321001110100% lubelski76546051897173% m. Lublin22190931846822168% łęczyński51285121262882% łukowski5118003884964% opolski34154301030100% parczewski218010530100% puławski803015232113785% radzyński5211102862875% rycki1910000340100% świdnicki3513601801584% tomaszowski378400660100% włodawski2512101581481% zamojski3314502692772% m. Zamość269502572768% lubuskie gorzowski69422321711890% m. Gorzów Wielkopolski115496182319072% krośnieński52183221182781% 41 międzyrzecki3215123984171% nowosolski804711042194982% słubicki2515401671582% strzelecko-drezdenecki3311501801485% sulęciński2810601811783% świebodziński46186041015664% wschowski2416203564555% m. Zielona Góra985710552766481% zielonogórski602817021882190% żagański79303321812887% żarski1034412042516081% łódzkie bełchatowski72294121493581% brzeziński1511120520100% kutnowski94567162316778% łaski3111101541677% łęczycki3217210950100% łowicki59214201440100% łódzki wschodni59319401850100% m. Łódź5412348539371 33559969% opoczyński3413704895263% pabianicki87486151887173% pajęczański1714001421081% piotrkowski57262221391491% m. Piotrków Trybunalski71223041265669% poddębicki3611130830100% radomszczański76378122043087% rawski3819102832676% sieradzki71277121542984% m. Skierniewice4312101731880% skierniewicki2515402692970% tomaszowski83393431943485% wieluński4516201911784% wieruszowski3112103671384% zduńskowolski60182111171688% zgierski118789262848178% małopolskie bocheński55205121353082% brzeski3122402822775% chrzanowski97249132093586% dąbrowski197202412562% gorlicki50207131293081% krakowski915020552526579% m. Kraków253745333951543254% limanowski29286201130100% miechowski2912013633862% 42 myślenicki311302382164% nowosądecki53416031574080% nowotarski674410041934980% m. Nowy Sącz40106861336368% olkuski64173221153278% oświęcimski72467181767969% proszowicki148310520100% suski301672196694% tarnowski543411021542686% m. Tarnów47297051256466% tatrzański3419302871982% wadowicki61319121662985% wielicki513310011481790% mazowieckie białobrzeski169200450100% ciechanowski64215021323081% garwoliński47262021123278% gostyniński116003223737% grodziski54362111341391% grójecki49190201010100% kozienicki2911101561480% legionowski825115122513488% lipski147213384248% łosicki197010470100% makowski149700590100% miński76576122173387% mławski47164141135567% nowodworski74234351544378% ostrołęcki2819911931388% m. Ostrołęka367302662077% ostrowski31193401080100% otwocki40300041015664% piaseczyński90836242646381% m. Płock82326732454285% płocki47305211571591% płoński59194231534478% pruszkowski79567022132091% przasnyski2391401902082% przysuski198210450100% pułtuski2416210720100% m. Radom10440131153225985% radomski623610121623284% m. Siedlce591730151188658% siedlecki3818222903373% sierpecki3312001511676% sochaczewski3725102832676% 43 sokołowski2314011471576% szydłowiecki104101261662% m. st. Warszawa7172841819541 44066668% warszawski zachodni53383331523681% węgrowski2413102472962% wołomiński131825953975987% wyszkowski43254021002679% zwoleński2610010560100% żuromiński255000450100% żyrardowski6836071214896% opolskie brzeski85271461809765% głubczycki377103604259% kędzierzyńsko-kozielski68249921982589% kluczborski3819403814067% krapkowicki45216501490100% namysłowski2114402682474% nyski855010142406678% oleski2112121631581% m. Opole77365251697769% opolski53346031324276% prudnicki56373221752886% strzelecki29229201010100% podkarpackie bieszczadzki127310420100% brzozowski159300460100% dębicki39283321332584% jarosławski48303021293081% jasielski31226211061389% kolbuszowski28201171259% m. Krosno238301461575% krośnieński411711021102681% leski95320370100% leżajski2517001561777% lubaczowski1911101361768% łańcucki3524500950100% mielecki223011201020100% niżański148301441772% przemyski3530202932778% m. Przemyśl5415405947157% przeworski139114406140% ropczycko-sędziszowski1817300720100% rzeszowski3019043774563% m. Rzeszów57253251266965% sanocki46154011001587% stalowowolski1401204455147% 44 strzyżowski1622404665555% m. Tarnobrzeg178101361373% tarnobrzeski148003324243% podlaskie augustowski35204301060100% białostocki65231071118158% m. Białystok12940115927713268% bielski40600163889% grajewski135010450100% hajnowski339131831386% kolneński63100130100% m. Łomża325602632076% łomżyński1813600630100% moniecki146010330100% sejneński1511200380100% siemiatycki236000440100% sokólski42280131032978% suwalski2527402942778% m. Suwałki87269121923186% wysokomazowiecki219200540100% zambrowski97204355937% pomorskie bytowski54327621892588% chojnicki485313802590100% człuchowski2513213704064% m. Gdańsk2258740212367430969% gdański574010631794580% m. Gdynia98461914934010177% kartuski493312942315880% kościerski31226521453381% kwidzyński933081232694286% lęborski56217421452685% malborski43198831454078% nowodworski30127211131290% pucki531512231344077% m. Słupsk812815232034084% słupski893216752716880% m. Sopot141801371571% starogardzki12484141224883094% sztumski272412321322584% tczewski107513342835384% wejherowski15371101574898885% śląskie będziński1325012272648775% bielski746110232264284% m. Bielsko-Biała1335715352806980% 45 bieruńsko-lędziński2319220860100% m. Bytom150645171041414374% m. Chorzów1015893926511071% cieszyński868316353177381% m. Częstochowa154571361034312174% częstochowski60324061228360% m. Dąbrowa Górnicza943610242114782% m. Gliwice1375617933995388% gliwicki59367121652189% m. Jastrzębie-Zdrój114296031954980% m. Jaworzno77222021294475% m. Katowice170931001540119767% kłobucki3217024785857% lubliniecki34365231272782% mikołowski51426331893584% m. Mysłowice70266441955578% myszkowski62276221462585% m. Piekary Śląskie4511205775857% pszczyński43356421403082% raciborski4425131161809565% m. Ruda Śląska1456215473648282% rybnicki49216121252186% m. Rybnik923091362877879% m. Siemianowice Śląskie62277131613981% m. Sosnowiec155661491037411177% m. Świętochłowice4917718121795% tarnogórski546010402130100% m. Tychy87445031814779% wodzisławski1233916633584689% m. Zabrze147578101039710978% zawierciański75246051856574% m. Żory55256201380100% żywiecki32415211411292% świętokrzyskie buski2411203514951% jędrzejowski4019207926858% kazimierski92004126116% m. Kielce119424562368274% kielecki76350421881792% konecki4222003973474% opatowski2014106509335% ostrowiecki72282061369758% pińczowski308100530100% sandomierski3517104664659% skarżyski68254121332783% starachowicki72265331644180% 46 staszowski2614010670100% włoszczowski147500430100% warmińsko mazurskie bartoszycki59225131233677% braniewski4217204795360% działdowski4517303855660% m. Elbląg10630140621710767% elbląski47245121203378% ełcki71376562286977% giżycki57294231273777% gołdapski35162221032879% iławski77568522712990% kętrzyński3413722972580% lidzbarski351710011181787% mrągowski355703834167% nidzicki169130750100% nowomiejski3114021841288% olecki2210626876657% m. Olsztyn11442611022310269% olsztyński984314742948977% ostródzki723257719510964% piski4120200910100% szczycieński492310451756872% węgorzewski204300410100% wielkopolskie chodzieski4117302922281% czarnkowsko- trzcianecki 74428021812986% gnieźnieński807213122782791% gostyński2817303653863% grodziski2620420870100% jarociński3429402993574% kaliski37194131013773% m. Kalisz123296732623887% kępiński26201210930100% kolski3614400890100% m. Konin51164211101489% koniński813912602320100% kościański41228301300100% krotoszyński52484201650100% leszczyński23247101060100% m. Leszno51215111281391% międzychodzki2017201661483% nowotomyski2925300900100% obornicki58228201370100% ostrowski74776012161394% 47 ostrzeszowski2921322902976% pilski1226113123142393% pleszewski2227424984768% m. Poznań2341343001955223071% poznański18914120255316989% rawicki299522792874% słupecki3620102812775% szamotulski48249061439261% średzki199401681483% śremski24181601030100% turecki3517301841783% wągrowiecki42258311341789% wolsztyński1718101541578% wrzesiński3525211912777% złotowski60336241824580% zachodniopomorskie białogardzki381158101295969% choszczeński42262201440100% drawski584911512451694% goleniowski1003571052896582% gryficki69353722243188% gryfiński88336141915378% kamieński5117002893274% kołobrzeski91265111811791% m. Koszalin72275742224384% koszaliński40251701410100% łobeski38143221073675% myśliborski84314422032888% policki78345221873086% pyrzycki2514602772973% sławieński35274441194473% stargardzki127547653277482% m. Szczecin28714519111568717879% szczecinecki642741212201793% świdwiński68244121482984% m. Świnoujście3525221951686% wałecki241771188892% RAZEM23 35111 1992 2179171 32460 16917 16378%\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Report on Family Support and Foster Care in 2024\r\nSummary: The government report summarizes the situation of families in crisis and children in foster care in 2024. It highlights a growing number of children needing care (77,730), a shortage of places in 54% of counties, and a decline in adoptions. The document also reveals significant cost disparities – maintaining a child in an institution is nearly 5 times more expensive than in a foster family.\r\nKey Points: In 2024, 77,730 children and adult wards were in foster care, an increase of over 2% compared to the previous year., As many as 1,890 children were waiting for placement in foster care by court order, and the problem of a lack of available places affected 54% of counties in the country., The average monthly cost of maintaining a child in a care institution was 8,564 PLN, nearly five times higher than in family foster care (1,763 PLN)., The number of domestic adoptions fell to 2,471, with 2,337 children waiting for new parents, while the number of prospective adoptive parents decreased by 12%., In 1,774 municipalities (72% of all municipalities), there was no day-support center for children and families.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n \"is_valid\": true/false,\r\n \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n", "ai_response_raw": "{\n \"is_valid\": true,\n \"issue\": \"none\"\n}" }, { "timestamp": "2026-05-20T15:30:45.788Z", "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2216/text/index.html", "model": "deepseek-v4-pro", "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2216 Warszawa, 4 lutego 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów DSP.WPP.4521.22.2025 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, przekazuję przyjęty przez Radę Ministrów dokument: - Informacja Rady Ministrów o realizacji w roku 2024 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jednocześnie informuję, że Rada Ministrów upoważniła Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Z wyrazami szacunku Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej INFORMACJA RADY MINISTRÓW O REALIZACJI W ROKU 2024 USTAWY Z DNIA 9 CZERWCA 2011 r. O WSPIERANIU RODZINY I SYSTEMIE PIECZY ZASTĘPCZEJ 2 Spis treści I.Wprowadzenie ....................................................................................................................3 II. Charakterystyka systemu wspierania rodziny .................................................................4 1. Jednostki realizujące zadania ...........................................................................................4 2. Asystent rodziny..................................................................................................................4 3. Placówki wsparcia dziennego ...........................................................................................6 4. Rodziny wspierające........................................................................................................7 III. Charakterystyka systemu pieczy zastępczej ......................................................................7 1. Rodzinna piecza zastępcza ..............................................................................................12 2. Instytucjonalna piecza zastępcza....................................................................................17 IV. Sytuacja osób pełnoletnich opuszczających pieczę zastępczą ......................................19 V. Adopcja.................................................................................................................................20 1. Ośrodki adopcyjne..........................................................................................................20 2 Przysposobienie krajowe..................................................................................................21 3. Przysposobienie międzynarodowe ...............................................................................24 VI. Niepełnosprawność............................................................................................................25 VII. Wydatki na realizację ustawy w 2024 r...........................................................................26 1. Wydatki na realizację zadań wynikających z ustawy...................................................26 2. Programy i projekty wsparcia rodziny...........................................................................29 3 VIII. Podsumowanie .................................................................................................................31 IX. Wnioski dotyczące sposobu i zakresu finansowania zadań JST wynikających z ustawy i planowane działania ..............................................................................................................33 X. ANEKS ...................................................................................................................................36 I.Wprowadzenie Zgodnie z art. 189 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49) Rada Ministrów do dnia 30 września przedkłada Sejmowi i Senatowi informację o realizacji ustawy w roku poprzednim wraz z wnioskami dotyczącymi sposobu i zakresu finansowania zadań jednostek samorządu terytorialnego wynikających z ustawy. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zwana dalej: „ustawą”, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Kształtuje ona sferę działań państwa wobec rodzin mających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo- wychowawczych, które mogą skutkować umieszczeniem dzieci w pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 1 ustawy określa ona: 1) zasady i formy wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych; 2) zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej oraz pomocy w usamodzielnianiu jej pełnoletnich wychowanków; 3) zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; 4) zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; 5) zadania w zakresie postępowania adopcyjnego. Mając na uwadze dobro i bezpieczeństwo dziecka, a co za tym idzie zapewnienie naturalnego środowiska rozwoju, istotne od wielu lat pozostaje zapewnienie wsparcia rodzinom biologicznym przeżywającym trudności. W sytuacjach gdy działania te nie przynoszą pożądanych rezultatów, priorytetem jest wspieranie i propagowanie rozwoju rodzinnych form pieczy zastępczej jako najwłaściwszej i najbardziej zbliżonej do 4 naturalnego środowiska rodzinnego formy opieki nad dzieckiem pozbawionym opieki rodziców. Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej zawsze powinno być ostatecznością, stosowaną dopiero po wyczerpaniu wszystkich możliwości pomocy takiej rodzinie, a przy umieszczaniu bezwzględnie konieczne jest uwzględnianie prymatu pieczy rodzinnej nad instytucjonalną, w tym również, co istotne, w stosunku do dzieci chorych i dzieci z niepełnosprawnościami. II.Charakterystyka systemu wspierania rodziny 1. Jednostki realizujące zadania Podstawowym narzędziem działania systemu wspierania rodziny jest praca z rodziną. Jest ona ważna od momentu przeżywania przez rodzinę pierwszych trudności oraz niezbędna wówczas, gdy w rodzinie ma miejsce poważny kryzys zagrażający dobru dziecka. Rodzina, w wyniku podjętej z nią pracy, powinna osiągnąć zdolność prawidłowego funkcjonowania na tyle, aby bezpieczeństwo dzieci nie było zagrożone. Praca z rodziną prowadzona jest głównie w formie usług asystenta rodziny, natomiast pomoc w opiece i wychowaniu prowadzona jest w formie placówek wsparcia dziennego oraz rodzin wspierających. Jednostkami realizującymi powyższe zadania są Ośrodki Pomocy Społecznej oraz Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie, a także organizacje pozarządowe i podmioty współpracujące, wspomagane przez zatrudnionych specjalistów – m.in. psychologów, pedagogów, terapeutów i prawników. 2. Asystent rodziny Zawód asystenta rodziny jest kluczowym elementem systemu wspierania rodziny w środowisku. Asystent może zostać przydzielony rodzinie przeżywającej problemy opiekuńczo-wychowawcze na wniosek pracownika socjalnego lub na mocy decyzji sądu rodzinnego. W 2024 r. zatrudnionych było ogółem 3 862 asystentów rodziny, tj. o 3% więcej niż w 2023 r. (3 748). 3 335 asystentów (tj. 86,4%) było zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w systemie zadaniowego czasu pracy, a 527 (tj. 13,6%) na podstawie umów o świadczenie usług. Oznacza to utrzymanie się poziomu zatrudnienia asystentów w oparciu o umowę o pracę na podobnym poziomie, co w 2023 r. i świadczy o tym, że samorządy gmin utrzymują tak bardzo postulowaną przez samych asystentów rodziny formę ich zatrudnienia. 5 Z przedstawionego poniżej zestawienia liczby asystentów rodziny w podziale na województwa wynika, iż w 2024 roku 189 gmin nie zatrudniało asystentów rodziny. Tab. 1. Asystenci rodziny wg województw w latach 20202024 Liczba asystentów rodzinyDane 2024 Województwo 20202021202220232024 dynamika (rok 2023=100 ) liczba gmin w woj., które nie zatrudniaj ą AR Liczba rodzin zobowiązanyc h przez sąd do pracy z AR Liczba rodzin, które korzystał y z usług AR rodziny dolnośląskie 2942952792802749881 1033 411 kujawsko- pomorskie 23723623223024810871 1522 708 lubelskie235236228225245109206432 407 lubuskie12512712312713710805481 752 łódzkie241237225232248107295522 882 małopolskie284283280283289102136773 719 mazowieckie467459451466485104241 2245 418 opolskie899491919510434081 171 podkarpackie20220319720520410063792 122 podlaskie12611011211611498453141 207 pomorskie23322722523923910058823 004 śląskie42040741139942410652 1094 955 świętokrzyskie131135127126128102112731 300 warmińsko- mazurskie 17017716917317910314732 157 wielkopolskie37536335435235310087864 352 6 zachodniopomor skie 1951941952042009847422 410 RAZEM3824378336993748386210318912 26544 975 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Ogółem w 2024 r. w ramach realizacji ustawy z usług asystentów rodziny skorzystało 44 975 rodzin, w tym 12 265 rodzin (tj. 28%) zobowiązanych zostało do współpracy z asystentem rodziny przez sąd. Należy zauważyć, że począwszy od 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. z 2023 r. poz. 1923), zwanej dalej „ustawą „Za życiem””, asystentom rodziny przypisana jest rola koordynatora w zakresie usług wsparcia oferowanego kobietom w ciąży oraz ich rodzinom, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej, kobiet w sytuacji niepowodzeń położniczych oraz rodzin dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą ich życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Działania podejmowane przez asystenta polegają na opracowaniu z osobami zainteresowanymi możliwych do uzyskania form wsparcia oraz występowaniu w ich imieniu, w celu skorzystania przez nie z należnej im pomocy. Zgodnie z danymi uzyskanymi ze sprawozdań wojewódzkich z realizacji Programu asystent rodziny na rok 2024 liczba rodzin, którym udzielono porad dla kobiet i rodzin w ramach Programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” w 2024 r. wyniosła 811, w tym 127 rodzin w których były kobiety w zagrożonej ciąży. Przeciętny czas pracy asystenta z rodziną w 2024 r. wyniósł 31,2 miesięcy, podobnie jak w 2023 r. (30 miesięcy). Średnio pod opieką asystenta było – analogicznie do roku 2023 - 12 rodzin. Spośród 44 975 rodzin, z którymi asystenci rodziny prowadzili pracę w 2024 r. dla 7 244 rodzin współpraca ta zakończyła się w 2024 r. W 2 951 przypadkach nastąpiło to w związku z osiągnięciem założonych celów (40,7% rodzin). Była to sytuacja analogiczna w porównaniu do roku 2023. 7 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) 3. Placówki wsparcia dziennego Rodziny wychowujące dzieci w wieku szkolnym, a zwłaszcza rodziny, które mają trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, niejednokrotnie potrzebują pomocy w zakresie organizowania dzieciom czasu wolnego, pokonywania trudności szkolnych, radzenia sobie z zaburzeniami zachowania u dzieci itp. Ważną rolę w sferze profilaktyki pełnią placówki wsparcia dziennego. Dostęp do nich powinien być na tyle szeroki, aby pomocą objęły nie tylko dzieci kierowane przez ośrodki pomocy społecznej, ale także przyprowadzone przez rodziców lub opiekunów. W 2024 r. na obszarze Polski działało 1 958 gminnych placówek wsparcia dziennego, co oznacza zmniejszenie o 18 liczby placówek w stosunku do 2023 r. (1 976), w tym 1 032 placówki prowadzone były przez inny podmiot niż samorząd gminy. W 2024 r. do gminnych placówek wsparcia dziennego uczęszczało 33 857 dzieci (w 2023 r. 35 139 dzieci). Placówki wsparcia dziennego może także prowadzić samorząd powiatu. W 2024 r. działały 63 placówki wsparcia dziennego o charakterze ponadgminnym (zmniejszenie o 8 w stosunku do 2023 r.), w tym 33 placówki prowadzone były przez podmiot inny niż samorząd powiatowy. W 2024 r. uczęszczało do nich 1 870 dzieci. Placówki wsparcia dziennego mogą być prowadzone w formie: opiekuńczej, specjalistycznej oraz pracy podwórkowej, realizowanej przez wychowawców  pedagogów. W wielu przypadkach funkcje te łączą się/są łączone w obrębie tej samej placówki. W 1774 gminach (72 % ogółu gmin) nie ma placówek wsparcia dziennego. 40,73% 38,84% 11,84% 7,48% ze względu na osiągnięcie celów ze względu na zaprzestanie współpracy przez rodzinę ze względu na brak efektów ze względu na zmianę metody pracy Powody zakończenia pracy z rodzinami przez asystentów rodziny w 2024 r. 8 4. Rodziny wspierające Rodzina przeżywająca trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych może, przy współpracy asystenta rodziny, zostać objęta pomocą rodziny wspierającej. Rodzina wspierająca jest to rodzina z bezpośredniego otoczenia dziecka, czyli np. sąsiedzi. Rodzina wspierająca pomaga rodzinie przeżywającej trudności w opiece i wychowaniu dziecka, prowadzeniu gospodarstwa domowego, kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych. W 2024 r. funkcjonowało 68 rodzin wspierających, z tego 10 rodzin wspierających prowadziło pracę nie dłużej niż 3 miesiące, 43  nie dłużej niż 12 miesięcy. W 15 przypadkach wskazano, że rodziny wspierające prowadziły pracę dłużej niż rok. Liczba rodzin wspierających wzrosła o 14 w stosunku do 2023 r. W 2024 r. z pomocy rodzin wspierających korzystało 76 potrzebujących wsparcia rodzin, tj. o 19 więcej w porównaniu z 2023 r. Najwięcej rodzin wspierających działało w województwach pomorskim, mazowieckim i dolnośląskim. III. Charakterystyka systemu pieczy zastępczej Na podstawie postanowienia sądu dziecko może zostać umieszczone w jednej z dwóch typów pieczy zastępczej: rodzinnej lub instytucjonalnej. Liczba osób przebywających w pieczy zastępczej w 2024 r. wyniosła ogółem 77 730, wobec 75 903 w 2023 r. (wzrost o ponad 2 %). Struktura według form umieszczenia dzieci w pieczy rodzinnej i instytucjonalnej wskazuje utrzymanie pożądanej przewagi formy rodzinnej nad instytucjonalną. W 2024 r. wskaźnik deinstytucjonalizacji utrzymywał się na poziomie 77 % - jak w latach poprzednich. Z drugiej strony należy zauważyć, że wskaźnik ten nie ulega zmianie od wielu lat, co jest wyzwaniem dla systemu. Tab. 2 Liczba osób w pieczy zastępczej w latach 2014–2024 Liczba osób w pieczy zastępczej 20142015201620172018201920202021202220232024 Dynamika 2023=100 Liczba ogółem77 3487550374 75773 12972 33972 45072 06372 94173 40075 90377 73077 730 Rodzinna piecza zastępcza 57 65156 98656 54455 72455 28855 45855 77256 65656 60458 47260 16960 169 Instytucjonalna piecza zastępcza 19 69719 51718 21317 40817 05116 99216 29116 28516 79617 43117 56117 561 9 Odsetek osób w rodzinnej pieczy zastępczej (wskaźnik deinstytucjonalizacj i) 75%74%76%76%76%77%77%78%77%77%77%77% źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) W 2024 r. odsetek dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej w stosunku do populacji dzieci do 18. roku życia ogółem wyniósł 0,99%. W 2024 r. z rodzin naturalnych do rodzinnych form pieczy zastępczej skierowanych zostało 9 748 dzieci (wobec 9 929 dzieci w 2023 r.), natomiast do form instytucjonalnych 4 662 dzieci (wobec 4 972 dzieci w 2023 r.). Łącznie zatem w roku 2024 do obu form pieczy z rodzin biologicznych zostało skierowanych 14 410 dzieci, co oznacza nieznaczny spadek w porównaniu z rokiem 2023 (14 901 dzieci). 10 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) W przypadku liczby dzieci, które powróciły z pieczy zastępczej do rodzin naturalnych, można zaobserwować niewielki wzrost (o 191 dzieci) w stosunku do 2023 r. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Należy zauważyć, iż w zestawieniach statystycznych dotyczących liczby podopiecznych w rodzinnej oraz instytucjonalnej pieczy zastępczej ogółem uwzględniane są także osoby, które ukończyły już 18. rok życia i nadal przebywają w pieczy zastępczej. Na koniec 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 11 175 osób, które ukończyły 18 rok życia i kontynuowały naukę oraz 66 555 dzieci poniżej 18. roku życia. Oznacza to, 13340 12684 11813 12250 11810 12480 11310 13463 13661 14901 14410 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 20142015201620172018201920202021202220232024 Liczba dzieci do 18 r. ż, które napłynęły do pieczy zastępczej z rodzin naturalnych 4359 4507 4682 4059 3875 3714 3449 3886 4110 4278 4469 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 20142015201620172018201920202021202220232024 Liczba dzieci do 18 r. z, które powróciły do rodzin naturalnych z pieczy zastępczej 11 że 14,38 % ogółu osób objętych pieczą zastępczą stanowią osoby, które ukończyły 18. rok życia (w roku 2023 – 14,5%). źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Od kilku lat narasta problem z wykonywaniem przez powiaty orzeczeń sądów dotyczących umieszczeń dzieci w pieczy zastępczej. Rosnąca liczba skierowań do pieczy powoduje, że część powiatów nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku zapewnienia im miejsc. Problem braku miejsc w pieczy zastępczej dotyka 206 spośród 380 powiatów, czyli 54,21 %. Należy jednak zauważyć, że nawet powiaty, które na bieżąco wywiązują się z obowiązków zapewnienia miejsc w pieczy częstokroć robią to kosztem dobrostanu rodzin zastępczych, umieszczając w nich nadmierną liczbę dzieci, co przyczynia się do nadmiernego obciążenia, wypalenia zawodowego i niesie za sobą ryzyko rezygnacji z pełnienia funkcji. Poniższa tabela zawiera informacje dotyczące liczby dzieci oczekujących na umieszczenie w pieczy zastępczej na mocy orzeczeń sądowych w poszczególnych województwach. 10455 11351 12253 12205 12237 12087 12088 11710 10931 10998 11175 9500 10000 10500 11000 11500 12000 12500 20142015201620172018201920202021202220232024 Liczba osób w wieku powyżej 18 lat w pieczy zastępczej 12 Tab. 3. Liczba dzieci oczekujących na umieszczenie w pieczy zastępczej wg województw Liczba dzieci, w stosunku do których sąd wydał postanowienie o umieszczeniu WojewództwoLiczba dolnośląskie 133 kujawsko pomorskie 172 lubelskie 66 lubuskie 57 łódzkie31 małopolskie 93 mazowieckie 214 opolskie 58 podkarpackie 23 podlaskie 28 pomorskie 241 śląskie 315 świętokrzyskie 24 warmińsko - mazurskie63 wielkopolskie 210 zachodniopomorskie135 RAZEM1890 źródło: Sprawozdanie jednorazowe Liczba dzieci nieumieszczonych w pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) Należy również zwrócić uwagę na zwiększającą się liczbę dzieci cudzoziemskich z Europy i krajów pozaeuropejskich w pieczy zastępczej w Polsce. W roku 2024 w pieczy zastępczej przebywało ogółem 660 dzieci cudzoziemskich (345 w rodzinnych formach pieczy zastępczej oraz 315 w instytucjonalnych formach pieczy zastępczej), co stanowi 0,85% ogółu dzieci w pieczy zastępczej. Powyższa liczba dotyczy dzieci, które zostały umieszczone w polskim systemie pieczy zastępczej, natomiast nie wszystkie w nim pozostają. 13 1. Rodzinna piecza zastępcza System rodzinnej pieczy zastępczej obrazuje poniższy schemat: W 2024 r. w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało ogółem 60 169 osób umieszczonych w 37 684 podmiotach rodzinnej pieczy zastępczej. Wzrost liczby podmiotów rodzinnej pieczy zastępczej w porównaniu do 2023 r. (36 998 podmiotów) wynosi 1,82%. Liczba rodzin zastępczych w 2024 r. wyniosła 36 767. Zaobserwować można zatem wzrost liczby rodzin ( o 613 ) w stosunku do 2023 r. Rodziny zastępcze stanowiły 97,6% ogólnej liczby podmiotów rodzinnej pieczy zastępczej, a pozostałe 2,4% w liczbie 917 stanowiły rodzinne domy dziecka, których liczba w stosunku do 2023 r. wzrosła o 73 (7,86%). O 1,92% wzrosła również liczba rodzin zastępczych niezawodowych, a o 1,19% rodzin spokrewnionych. 14 Tab. 4. Liczba podmiotów rodzinnych form pieczy zastępczej wg województw Województwo Rodziny zastępcze spokrewnione Rodziny zastępcze niezawodowe Rodziny zastępcze zawodowe Rodzinne domy dziecka OGÓŁEM dolnośląskie2 7511 1051411014 098 kujawsko-pomorskie1 361722141592 283 lubelskie1 158518103311 810 lubuskie84440088161 348 łódzkie1 795817170652 847 małopolskie1 244596191292 060 mazowieckie2 6071 285172854 149 opolskie61530359271 004 podkarpackie64939291171 149 podlaskie6072444915915 pomorskie1 4577142291402 540 śląskie3 0701 4852961314 982 świętokrzyskie6472702714958 warmińsko-mazurskie1 106480120441 750 wielkopolskie1 9261 172230503 378 zachodniopomorskie1 514696110932 413 RAZEM23 35111 1992 21791737 684 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) 15 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) Tab. 5. Liczba osób umieszczonych w rodzinnych formach pieczy zastępczej w latach 2020-2024 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) W roku sprawozdawczym w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało 60 169 osób, co stanowi wzrost o 2,82 % w stosunku do 2023 r. (58 472 osób). W porównaniu do 2023 Dynamika Wyszczególnienie20202021202220232024 2023 = 100 Ogółem55 77256 65656 60458 47260 169102,9 rodziny zastępcze spokrewnione 29 87730 09229 61930 03830683102,1 rodziny zastępcze niezawodowe 14 23214 39714 33314 77515067101,9 rodziny zastępcze zawodowe 6 8747 0067 0277 3647591103 rodzinne domy dziecka 4 7895 1615 6256 2956828108,4 23351 11199 2217 917 Rodziny zastępcze spokrewnione Rodziny zastępcze niezawodowe Rodziny zastępcze zawodowe Rodzinne domy dziecka Struktura rodzinnych form pieczy zastępczej w 2024 r. 16 r. nastąpił wyraźny wzrost liczby osób umieszczonych w rodzinach zastępczych zawodowych (o 3%) oraz w rodzinnych domach dziecka (o niemal 8,4%). Na koniec 2024 r. w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało 111 małoletnich matek. Struktura wiekowa osób umieszczonych w rodzinnej pieczy zastępczej wskazuje, że najliczniej reprezentowana jest nadal grupa wiekowa 713 lat (20 867 dzieci) i tu odnotować należy wzrost w porównaniu do 2023 r. (20 225 dzieci). Zgodnie z danymi statystycznymi w 2024 r. z rodzinnych form pieczy zastępczej do rodzin naturalnych powróciło 2 608 dzieci. Liczba ta nieznacznie wzrosła w porównaniu do 2023 r. (2 527 dzieci). W 2024 roku zaobserwowano niewielki spadek liczby nowopowstałych form rodzinnej pieczy zastępczej ogółem z 2 654 w 2023 r. do 2 568 w 2024 r. W latach 20192024 struktura nowopowstałych form rodzinnych przedstawiała się następująco: źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdania jednorazowego Deinstytucjonalizacja w 2024 r. Warto odnotować wzrost liczby rodzinnych domów dziecka w 2024 r. o 7,86% (917 w 2024 r,. a 844 w 2023r.). Liczba wszystkich rodzin zastępczych w 2024 r. wynosiła 36 767 i zwiększyła się o 613 w stosunku do roku 2023. - szkolenia 1537 1668 1969 2095 2267 2210 199 184 182 189 281 268 73 64 65 81 106 90 201920202021202220232024 rodziny zastępcze niezawodowe i spokrewnione rodziny zastępcze zawodowe rodzinne domy dziecka Wzrost rodzinnych form pieczy zastępczej 17 Szkolenia rodzin zastępczych i osób prowadzących rodzinne domy dziecka stanowią jeden z istotnych elementów wspierania systemu rodzinnej pieczy zastępczej. W 2024 r. przeszkolono 7 006 osób, w tym 6 558 rodziców zastępczych, 428 prowadzących rodzinne domy dziecka i 20 osób pełniących funkcję dyrektorów placówek opiekuńczo- wychowawczych typu rodzinnego. W 2024 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał 19 decyzji zatwierdzających szkolenia dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej. W roku sprawozdawczym 2024 przeszkolono 4 596 osób (w 2023 r.  3 398), tj. kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej (2871), zawodowej (608), do prowadzenia rodzinnych domów dziecka (62) lub do prowadzenia placówek opiekuńczo-wychowawczych typu rodzinnego (31). Ponadto w roku 2024 przeszkolono 1024 kandydatów na rodziny zastępcze spokrewnione. Szkolenie to ma charakter fakultatywny. - koordynatorzy rodzinnej pieczy zastępczej We wspieraniu rodzin zastępczych w codziennych obowiązkach istotną rolę pełni koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, zatrudniany przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. W 2024 r. pod opieką 1 877 koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej (w roku 2023 – 1 839) znalazło się 28 274 rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka, tj. niemal 75% ogółu podmiotów rodzinnej pieczy zastępczej. Oznacza to 4,39% wzrostu liczby koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej. Należy zauważyć, że w 2024 r. tylko w 5 powiatach nie było zatrudnionego koordynatora. Natomiast 25% rodzin nieobjętych opieką koordynatora oznacza, że w części powiatów, mimo zatrudniania koordynatorów ich liczba jest zbyt mała i nie obejmują oni swoim działaniem wszystkich rodzin, ich rolę pełnią pracownicy organizatora pieczy. Tab. 6. Liczba koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej w latach 2020-2024 Województwo Liczba Powiató w 20202021202220232024 Dynamik a rok 2023 = 100 Liczba powiatów niezatrudniając a koordynatora PZ Dolnośląskie301841771691651871131 Kujawsko-pomorskie2380868380851002 Lubelskie246972757877980 Lubuskie147778809381870 Łódzkie241261161141071151070 Małopolskie22941019410398950 18 Mazowieckie422112192342422531000 Opolskie1243464347491000 Podkarpackie2571717169691000 Podlaskie1747464849521000 Pomorskie201151271211351481090 Śląskie362262242212352351000 Świętokrzyskie1460595259601130 Warmińsko- mazurskie 2198979398981000 Wielkopolskie351631631601741711092 Zachodniopomorski e 2110210610010599900 Ogółem380 1 766 1 788 1 758 1 839 1 877 1005 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) - poradnictwo W 2024 r. rodzinom zastępczym i osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka udzielono 168 151 porad w ramach poradnictwa specjalistycznego. Jest to 4,8% procentowy wzrost w stosunku do 2023 r. (160 401 porad). Poradnictwo, które zapewnia organizator rodzinnej pieczy zastępczej w powiatach, jest ważnym elementem wsparcia rodzin w codziennych obowiązkach i przezwyciężaniu trudności, dotyczy obszarów związanych m.in. ze zdrowiem psychicznym, wychowywaniem dzieci, a także poradnictwa prawnego. 2. Instytucjonalna piecza zastępcza Zgodnie z przepisami ustawy instytucjonalne formy pieczy zastępczej obowiązane są zapewnić dzieciom całodobową opiekę i wychowanie. Celem ich działania jest jak najlepsze zabezpieczenie dobra dziecka w sytuacji, gdy nie może być ono umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej. Ustawa wyraźnie ogranicza rolę instytucji w opiece nad małoletnimi pozbawionymi opieki rodziców biologicznych – dopuszczając tę formę dla dzieci starszych. 19 Na dzień 31 grudnia 2024 r. na terenie Polski działało 1 339 placówek opiekuńczo- wychowawczych, co oznacza zwiększenie liczby placówek w stosunku do 2023 r. o 12. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 1002 1046 1098 1106 1125 1139 1194 1294 1306 1313 1324 1919 17 16 1515 14 19 131313 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 0 5 10 15 20 20142015201620172018201920202021202220232024 liczba placówekprzeciętna liczba dzieci w placówce Liczba placówek opiekuńczo-wychowawczych w latach 2014-2024 r. 20 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej w 2024 (stan na dzień 31 grudnia 2024 r.). Dane sumują się, do wartości wyższej niż 1339 ponieważ jedna jednostka organizacyjna/organizacja może w ramach jednej placówki zapewniać miejsca różnego typu. Szczególną uwagę należy zwrócić na placówki typu rodzinnego. Ta forma zaliczana jest do instytucjonalnej pieczy, natomiast z perspektywy dzieci ma charakter rodzinny. W roku sprawozdawczym takich placówek było 197. Tab. 7 Liczba osób umieszczonych w instytucjonalnej pieczy zastępczej w latach 2020-2024 Dynamika Wyszczególnienie20202021202220232024 2023 = 100 rodzinne1458148814451445137595 socjalizacyjne1280712796130811344213602101 specjalistyczno- terapeutyczne 46046250156254096 regionalne placówki opiekuńczo- terapeutyczne 31731634634634599 interwencyjne12101458135715701646101 interwencyjne ośrodki preadopcyjne 3952575253101 RAZEM1629116572167871741717561100 1021 250 70 197 socjalizacyjneinterwencyjnespecjalistyczno-terapeutycznerodzinne Podział placówek ze względu na realizowane zadania w 2024 r. 21 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) Na dzień 31 grudnia 2024 r. w placówkach instytucjonalnej pieczy zastępczej (w tym także prowadzonych przez samorządy województw) przebywało łącznie 17 561 dzieci. W porównaniu z 2023 r. było to o 130 dzieci więcej. W 2024 r. grupa pełnoletnich wychowanków instytucjonalnej pieczy zastępczej w wieku 18–24 lata liczyła 1 304 osoby. W 2023 r. liczba ta wyniosła 1 389 osoby. Na koniec 2024 r. grupa pełnoletnich wychowanków rodzinnej pieczy zastępczej w wieku 18-24 liczyła 9 871 osób. Na koniec 2023 r. liczba ta wynosiła 9 609 osoby. W okresie sprawozdawczym działało 12 regionalnych placówek opiekuńczo- terapeutycznych, w tym po jednej prowadzonej przez samorząd województwa mazowieckiego, podlaskiego, pomorskiego, świętokrzyskiego, zachodniopomorskiego, dwie w województwie podkarpackim i pięć w województwie śląskim. Regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne to placówki dla dzieci wymagających bardzo intensywnych oddziaływań o charakterze leczniczym i terapeutycznym. Na koniec 2024 r. w placówkach tych przebywało łącznie 345 dzieci. IV. Sytuacja osób pełnoletnich opuszczających pieczę zastępczą W 2024 r. 3 985 pełnoletnich osób opuściło rodzinne formy pieczy zastępczej. Pełnoletni wychowankowie pieczy rodzinnej w 78% przypadków założyli własne gospodarstwa domowe (3 098 osób), co należy uznać za bardzo dobry wynik. Spośród osób pełnoletnich, które opuściły rodziny zastępcze w 2024 r. do rodzin naturalnych powróciło 167 osób ogółem, w tym 19 osób pełnoletnich, które opuściło rodzinne domy dziecka. 9 871 wychowanków w wieku 1824 lata po osiągnięciu pełnoletności pozostaje w dotychczasowych rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka. W 2024 r. 2 197 pełnoletnich osób opuściło placówki opiekuńczo-wychowawcze i regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne, z czego 605 osób powróciło do swoich rodzin naturalnych, natomiast 1 320 osób (tj. 60%) założyło własne gospodarstwa domowe. 22 Źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2020–2024 (stan na dzień 31 grudnia danego roku) V. Adopcja 1. Ośrodki adopcyjne Od 1 stycznia 2012 r. organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjnych stanowi zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej, realizowane przez samorząd wojewódzki lub na jego zlecenie przez podmioty niepubliczne. Zadanie to finansowane jest z budżetu państwa. W 2024 r. na organizowanie i prowadzenie ośrodków adopcyjnych wydatkowano środki z budżetu państwa w kwocie 67 195,17 tys zł. W końcu 2024 r. na terenie kraju funkcjonowało 39 ośrodków adopcyjnych (włączając filie i oddziały było to natomiast 60 podmiotów/struktur). Tab. 8 Ośrodki adopcyjne w Polsce wg województw 6413 6227 7017 6212 6182 5600 5800 6000 6200 6400 6600 6800 7000 7200 20202021202220232024 Liczba wychowanków w wieku pow. 18 lat opuszczających pieczę zastępczą 23 Województwo Ośrodki publiczn e Ośrodki publiczn e –filie Ośrodki niepubliczn e Dolnośląskie111 Kujawsko-pomorskie132 Lubelskie130 Lubuskie201 Łódzkie112 Małopolskie104 Mazowieckie153 Opolskie111 Podkarpackie100 Podlaskie110 Pomorskie101 Śląskie132 Świętokrzyskie100 Warmińsko-mazurskie120 Wielkopolskie500 Zachodniopomorskie111 SUMA212118 źródło: opracowanie własne MRPiPS W 2024 r. na kandydatów do przysposobienia dziecka przeszkolono 999 osób (przy czym małżonkowie wykazywani byli jako 1 osoba). Dodatkowo ośrodki adopcyjne przeszkoliły 440 osoby na kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka lub do pełnienia funkcji dyrektora placówki opiekuńczo - wychowawczej typu rodzinnego (przy czym małżonkowie wykazywani byli jako 1 osoba). Do ważnych zadań ośrodków adopcyjnych należy także udzielanie specjalistycznych porad. Najwięcej z nich udzielono rodzinom przysposabiającym (wsparcie uzyskało 14 849 rodzin). Ośrodki adopcyjne udzielały również wsparcia psychologiczno- pedagogicznego w postępowaniu postadopcyjnym, wsparcie w tym zakresie uzyskało 5 095 rodzin. 2 Przysposobienie krajowe W 2024 r. liczba przysposobionych dzieci wyniosła 2 471. W porównaniu do 2023 r. liczba ta zmniejszyła się o 11 przysposobień. 24 Tab. 9 Przysposobienie według liczby przysposabianych dzieci w latach 2016– 2024 Liczba przysposobionych dzieci: w tym: Lata Ogółem orzeczone: przez osoby zamieszkałe za granicą: Blankietowe : 20163 265286582 20172 866137490 20182 66136482 20192 71522365 20202 1989349 20212 7107415 20222 76312319 20232 48210272 20242 4719272 źródło: na podstawie sprawozdawczości Ministerstwa Sprawiedliwości Według danych na dzień 31 grudnia 2024 r. liczba dzieci zakwalifikowanych do adopcji, dla których nie dobrano kandydatów do przysposobienia, wyniosła 2 337. źródło: opracowanie własne MRPiPS do 1. roku życia 2% 1–4 lat 19% 5–9 lat 40% 10–14 lat 30% 15 lat i więcej 9% Struktura wieku dzieci oczekujących na adopcję 25 Liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych oczekujących na adopcję dziecka wynosiła natomiast 925 (małżonkowie wykazywani są tu łącznie jako 1 kandydat)  liczba ta dotyczy kandydatów do przysposobienia, którzy począwszy od 1 stycznia 2012 r. otrzymali pozytywną opinię kwalifikacyjną, z wyłączeniem tych, których ośrodek adopcyjny dobrał już jako kandydatów do przysposobienia konkretnego dziecka, posiadających ten status na dzień 31 grudnia 2024 r. źródło: opracowanie własne MRPiPS Analizując powyższe dane należy zauważyć, że na koniec 2024 r. liczba dzieci oczekujących na adopcję zwiększyła się, w porównaniu ze stanem na dzień 31 grudnia 2023 r., o 190 dzieci (tj. ok 8 %). Natomiast liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych oczekujących na przysposobienie dziecka zmalała w stosunku do końca 2023 r. o 128 osób (tj. o 12%), przy czym małżonkowie, tak jak wskazano powyżej, liczeni są jako jeden kandydat. Liczba kandydatów do przysposobienia, którzy w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. zgłosili się do ośrodka adopcyjnego celem rozpoczęcia procedury adopcyjnej wyniosła 2 153 (małżonkowie, tak jak wskazano powyżej, liczeni są jako jeden kandydat). Pozytywną opinię kwalifikacyjną w tym czasie uzyskało 1 692 par/osób. Liczba dzieci, które w tym okresie uzyskały pozytywną kwalifikację do przysposobienia wyniosła 2 216 (z tego liczba dzieci poniżej 1. roku wyniosła  289, dzieci w wieku od 1 roku do 4 lat  1 041, od 5 do 9 lat  649, od 10 do 14 lat  210, 15 lat i więcej  27), spośród 7 015 dzieci zgłoszonych ogółem w 2024 r. do ośrodków adopcyjnych. Dodatkowo w 2024 r. ośrodki adopcyjne dokonały doborów kandydatów do przysposobienia dla 1 708 dzieci, z tego 1 544 dotyczyło doborów dla dzieci, które dany ośrodek adopcyjny zakwalifikował jednocześnie do przysposobienia, natomiast 164 dobory dotyczyły dzieci zakwalifikowanych przez inny ośrodek adopcyjny niż ten dzieci 2147 dzieci 2337 kandydaci 1053 kandydaci 925 0 500 1000 1500 2000 2500 20232024 Liczba dzieci i liczba kandydatów oczekujących na przysposobienie 26 kwalifikujący dziecko do przysposobienia (poprzez działanie Wojewódzkich Banków Danych). 3. Przysposobienie międzynarodowe Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pełni funkcję organu centralnego ds. przysposobienia międzynarodowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, sporządzonej w Hadze dnia 29 maja 1993 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 448), zwanej dalej „Konwencją haską”. Jednym z zadań organu centralnego jest wydawanie zgody na kontynuowanie procedury przysposobienia, o której mowa w art. 17 lit. c Konwencji haskiej. W 2024 r. wydano 12 takich zgód w stosunku do 14 dzieci. Krajami będącymi miejscem zwykłego pobytu kandydatów w tych sprawach były: Włochy (10 dzieci), USA (3 dzieci), Austria (1 dziecko). źródło: opracowanie własne MRPiPS Według danych resortu sprawiedliwości w roku 2024 w postępowaniu międzynarodowym przysposobiono 9 dzieci. 196 290 103 157 17 21 11 12 7 9 8 10 12 16 12 18 12 14 Liczba wydanych zgód, o których mowa w art. 17 c Konwencji haskiej Liczba dzieci, których dotyczą wydane zgody 201620172018201920202021202220232024 Liczba wydanych zgód, o których mowa w art. 17 c Konwencji haskiej oraz liczba dzieci, których dotyczą wydane zgody 27 VI. Niepełnosprawność Na koniec 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 10 058 osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. 7 846 osób przebywało w rodzinnej pieczy zastępczej, a 2 212 osób w pieczy instytucjonalnej. źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) W 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 3 533 osób ze zdiagnozowanym Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych FASD. 77330 10058 Liczba osób w pieczy Liczba osób z orzeczeniem o niepełnosprawności Liczba osób z niepełnosprawnościami w liczbie osób w pieczy zastępczej w 2024 r. 77330 3533 Liczba osób w pieczy Liczba osób z diagnozą FAS/FASD Liczba osób ze zdiagnozowanym FAS/FASD w liczbie osób w pieczy zastępczej 28 źródło: Sprawozdanie rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej (stan na 31 grudnia 2024 r.) VII. Wydatki na realizację ustawy w 2024 r. 1. Wydatki na realizację zadań wynikających z ustawy a/ Wspieranie rodzin W 2024 r. wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi dotyczące asystentów rodziny wyniosły w 2024 r. 297 mln zł. Na prowadzenie placówek wsparcia dziennego samorządy gminne wydały ogółem 321 785 619 zł, w tym na placówki wsparcia dziennego prowadzone przez inne podmioty niż gmina — 143 203 619 zł. Wydatki poniesione przez powiaty w 2023 r. na funkcjonowanie ponadgminnych placówek wsparcia dziennego wyniosły 12 963 287 zł, w tym na placówki prowadzone przez inny podmiot niż powiat wydano 4 576 436 zł. b/ Piecza zastępcza Poniższy wykres prezentuje koszty utrzymania osoby w różnych formach pieczy zastępczej w 2024 r. 1055 1563 3273 3658 8564 10807 11378 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 1 Rodzina zastępcza spokrewnionaRodzina zastępcza niezawodowa Rodzinny dom dzieckaRodzina zastępcza zawodowa Placówki opiekuńczo wychowawczeRegionalne placówki opiekuńczo terapeutyczne Interwencyjne ośrodki preadopcyjne Przeciętny miesięczny koszt utrzymania osoby w formach pieczy zastępczej (tyś zł) 29 źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z 2024 r. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z 2024 r. Biorąc pod uwagę wydatki powiatów, ponoszone na utrzymanie (wydatki bieżące) placówek opiekuńczo-wychowawczych (bez regionalnych placówek opiekuńczo- terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych), wynoszące łącznie ponad 1 763 mln zł w 2024 r., należy stwierdzić, że średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej wynosił w 2024 r. 8 564,49, a zatem był wyższy o 14,84% niż w 2023 r. (7 458 zł). Dla porównania koszt utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej to 3658,58 zł (ok. 43% kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej), a w rodzinnym domu dziecka to 3273,92 zł (ok. 38%). Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka nie zawiera kosztów związanych z zadaniami administracyjno-obsługowymi realizowanymi przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Organizacja pieczy zastępczej, a także jej finansowanie, należy przede wszystkim do zadań własnych powiatu, natomiast partycypują w nich także gminy. Ponadto samorządy województwa ponoszą wydatki związane z prowadzeniem IOP i RPOT, są one jednak refundowane przez powiaty, zobowiązane do ponoszenia kosztów utrzymania umieszczonych tam dzieci. Z danych uzyskanych ze sprawozdań rzeczowo- finansowych składanych przez jednostki samorządu terytorialnego 1) wynika, że wydatki na realizację ustawy w 2024 r. wyniosły ogółem 4 059 306 514 zł. 1) Przedstawione wydatki dotyczą sumy wydatków wszystkich poziomów samorządu terytorialnego i w pewnym zakresie zawierają w sobie współfinansowanie przez samorząd gminny wydatków związanych z kosztami pobytu dzieci w pieczy zastępczej. 1763 8617 0 2000 4000 6000 8000 10000 Rodzinna piecza zastępczaInstytucjonalna piecza zastępcza Przeciętny koszt utrzymania dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej (zł) 30 W kosztach organizowania i prowadzenia pieczy zastępczej samorządy wspierane są z budżetu państwa i Funduszu Pracy za pośrednictwem programów rządowych. Dokładne informacje dotyczące poszczególnych programów zawiera podrozdział 2 (Programy i projekty wsparcia rodziny) niniejszego rozdziału. W 2024 r. nastąpił dalszy wzrost wydatków samorządu gminnego wynikający z konieczności ponoszenia wyższych niż w 2023 r. kosztów współfinansowania pobytu dzieci w pieczy zastępczej (10% kosztów w pierwszym roku pobytu dzieci w pieczy zastępczej i odpowiednio 30% i 50% kosztów, jeśli dziecko przebywa w pieczy zastępczej 2, 3 i więcej lat). W 2024 r. samorządy powiatowe otrzymały tym samym wsparcie w finansowaniu pieczy zastępczej od gmin na poziomie 23,22%. W 2023 r. udział ten wyniósł ok. 23,80%. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2014–2024 W 2024 r. na realizację zadań z zakresu pieczy zastępczej wynikających z ustawy z budżetów wojewodów wydatkowano środki z budżetu państwa w kwocie 11,42 mln na finansowanie pobytu dzieci cudzoziemskich w placówkach opiekuńczo- wychowawczych oraz w rodzinnej pieczy zastępczej. Jest to zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. c/ Pomoc dla osób usamodzielnianych Osobie opuszczającej, po osiągnięciu pełnoletności, rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo- terapeutyczną przysługuje pomoc na usamodzielnienie. 106785 169421 201451 237885 257114 314973 363405 409132 474492 565424 717367 0 200000 400000 600000 800000 20142015201620172018201920202021202220232024 Współfinansowanie wydatków samorządu powiatowego przez gminy w latach 2014-2024 (tyś zł) 31 W ustawie wyróżniono następujące formy pomocy dla ww. kategorii osób: 1) pomoc na: a) kontynuowanie nauki, b) usamodzielnienie, c) zagospodarowanie; 2) pomoc w uzyskaniu: a) odpowiednich warunków mieszkaniowych, b) zatrudnienia; 3) pomoc prawna i psychologiczna. Pomoc ta może mieć charakter pieniężny (przyznanie świadczenia pieniężnego) lub niepieniężny (pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie, w tym również w formie rzeczowej, pomoc prawna i psychologiczna). Dodatkowo formą pomocy dla osób usamodzielnianych zapewnianą przez powiat jest udzielanie wsparcia w procesie usamodzielnienia. W 2024 r. udzielono łącznie 101 604 świadczenia dla osób pełnoletnich. Liczba ta nie obejmuje pomocy prawnej i psychologicznej. źródło: Opracowanie MRPiPS na podstawie sprawozdań rzeczowo-finansowych z wykonywania zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej z lat 2019–2024 Przeciętna wartość wsparcia dla wychowanka w wieku 18-24 lat opuszczającego pieczę zastępczą z tytułu kontynuowania nauki wyniosła 9 041 zł rocznie, na usamodzielnienie 4 666 zł, natomiast na zagospodarowanie  1 953 zł. d/ Adopcje - wydatki 68.7 64.4 77.1 57.8 62.3 69.1 20.8 19.5 20.9 23 27.7 28.8 7.2 6.8 7.7 7.6 9.4 9.8 0 20 40 60 80 100 120 201920202021202220232024 na kontynuowanie naukina usamodzielnieniena zagospodarowanie Wydatki na świadczenia dla osób usamodzielnianych w latach 2019-2024 (w mlnzł) 32 Prowadzenie ośrodków adopcyjnych jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez samorządy województw. Wydatki z budżetu państwa na ośrodki adopcyjne przekazane przez wojewodów samorządom województwa wyniosły w 2024 r. 67 195,17 tys zł. 2. Programy i projekty wsparcia rodziny W roku sprawozdawczym realizowane były cztery programy rządowe wsparcia rodziny i systemu pieczy zastępczej: Rządowy Program wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2024 r. Cel: Wsparcie powiatu w realizacji zadań własnych z zakresu systemu pieczy zastępczej, w szczególności dotyczących organizacji i prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej, zapewnienie stabilności i dalszego rozwoju rodzinnych form opieki nad dziećmi – uznanych za docelową i preferowaną formę pieczy zastępczej zgodnie z ustawą Rządowy Program wspierania rodziny „Asystent rodziny w 2024 r.” Cel: Wsparcie dla samorządów w realizacji zadań wykonywanych przez asystentów rodziny, w tym również zadań, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”; Program ma umożliwić systemowe zwiększenie liczby zatrudnianych asystentów niezbędne w kontekście rosnącego zapotrzebowania na ich usługi Finansowanie: na realizację Programu w 2024 r. wydatkowano z Funduszu Pracy 69,413 mln zł. Rządowy Program „Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027” Cel: pomoc w realizacji zadań własnych powiatu z zakresu wspierania rodziny oraz systemu pieczy zastępczej przez dofinansowanie wynagrodzeń przysługujących rodzinom zastępczym zawodowym i prowadzącym rodzinne domy dziecka, dzięki poprawie wynagrodzenia rodziny zastępcze zyskują większe bezpieczeństwo finansowe przekładające się na stabilność i jakość sprawowanej opieki Finansowanie: Program jest wciąż realizowany. Zadanie zakończy się w 2027 roku. Łączna kwota środków przeznaczona na realizację Programu to 157,5 mln zł. Program jest finansowany ze środków Funduszu Pracy. Na realizację Programu „Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027” oraz 33 Programu wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2024 r. wydatkowano w roku 2024 z Funduszu Pracy łącznie 56,744 mln zł. Rządowy Program „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej na lata 2024-2027” Cel: dofinansowanie wynagrodzeń pracowników wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zatrudnionych na podstawie stosunku pracy przez jednostki organizacyjne wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej prowadzone przez JST (gminy, powiatu lub województwa) lub przez podmioty wykonujące zadania publiczne na ich zlecenie; podniesienie rangi zawodu i poprawa warunków finansowych pracowników zaangażowanych w działania ukierunkowane na pomoc rodzinie i opiekę zastępczą Finansowanie: Program jest wciąż realizowany. Zadanie zakończy się w 2027 roku. Łączna kwota środków przeznaczona na realizację Programu, to 1 161 300 000 zł. Program jest finansowany z dotacji celowej państwa. W roku 2024 wydatkowano 159 407 214,43 zł. VIII. Podsumowanie 1. W 2024 r. zatrudnionych było 3862 asystentów rodziny (3748 w 2023 r.) Z usług asystentów rodziny w 2024 r. skorzystało ogółem 44 975 rodzin, w tym 12 265 rodzin do współpracy z asystentem zostało zobowiązanych przez sąd. W stosunku do 2023 r. oznacza to wzrost o 10,5% liczby rodzin, które sąd zobowiązał do współpracy z asystentem rodziny (w 2023 r. było to 11 098 rodzin). To zmiana, która z jednej strony pokazuje rosnące potrzeby w zakresie wspierania rodziny, z drugiej wzrost świadomości sędziów co do możliwości stosowania asystentury jako narzędzie pracy z rodziną w kryzysie. 2. W 2024 r. funkcjonowało prawie 2 tys. gminnych placówek wsparcia dziennego, w tym ponad połowa to placówki niepubliczne. W stosunku do 2023 r. funkcjonowało o 18 placówek mniej. W 2024 r. uczęszczało do nich 33 857 dzieci. Ponadto w 2024 r. działały 63 placówki wsparcia dziennego o charakterze ponadgminnym, w tym 33 z nich prowadzonych było przez podmiot inny niż samorząd powiatowy. Niepokojąca jest duża lista tzw. białych plam -na terenie Polski w 1 774 gminach nie ma ani jednej placówki wsparcia dziennego. 3. Liczba osób umieszczonych w pieczy zastępczej w 2024 r. wyniosła ogółem 77 730 dzieci, wobec 75 903 osób w 2023 r., co oznacza wzrost o ponad 2%. Na koniec 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało 77 730 wychowanków, z tego 11 175 osób ukończyło 18. rok życia i kontynuowało naukę, pozostając w pieczy zastępczej. Na dzień 31 grudnia 2024 r. w pieczy zastępczej przebywało więc 66 555 dzieci (poniżej 34 18. roku życia). Oznacza to, że aż 14,38% ogółu osób objętych pieczą zastępczą stanowiły osoby, które ukończyły 18. rok życia. 4. W 2024 r. odsetek dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej w stosunku do populacji dzieci do 18. roku życia ogółem wyniósł 0,99%. W roku 2023 był to wskaźnik 0,93%. 5. W pieczy zastępczej w Polsce w 2024 r. przebywało 660 dzieci cudzoziemskich. 6. W 2024 w pieczy zastępczej przebywało 10 058 osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. 7. Na koniec 2024 roku 1863 dzieci oczekiwało na umieszczenie w pieczy zastępczej na mocy orzeczenia sądu. Problem braku miejsc w pieczy zastępczej – rozumiany jako niewykonanie postanowień sądu dotykał 54,21 % powiatów. 8. W 2024 r. w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało ogółem 60 169 osób. Liczba osób przebywających w pieczy rodzinnej zwiększyła się w stosunku do roku 2023 o 1 427 osoby. 9. W 2024 r. w stosunku do roku poprzedniego zwiększyła się liczba dzieci przebywających w placówkach instytucjonalnej pieczy zastępczej łącznie z instytucjami prowadzonymi przez samorządy województw (na dzień 31 grudnia 2024 r. w placówkach tych przebywało łącznie 17 561 dzieci, o 130 dzieci więcej niż w roku 2023). Przeciętna liczba dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych kształtuje się na poziomie 13 wychowanków. 10.Należy zauważyć wzrost wydatków na zawodowe formy rodzinnej pieczy zastępczej, w tym wydatków na wynagrodzenia rodzin zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka. Konsekwencją tego zjawiska jest wzrost średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w pieczy zastępczej typu rodzinnego. Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej wynosił w 2024 r. 1763,00 i wzrósł w stosunku do roku poprzedniego o 20,3% (w 2023 r. 1465 zł), w tym w rodzinie zastępczej zawodowej 3658,58 – wzrost o 26,78% (w 2023 r. 2886 zł) i rodzinnym domu dziecka 3273,92 – wzrost o 13,44% (w 2023  2 886 zł). Koszty te są jednak zdecydowanie niższe niż koszty pobytu dzieci w placówkach instytucjonalnej pieczy zastępczej. Zapewnianie miejsc w pieczy rodzinnej stanowi więc poważny zasób pozwalający na ograniczenie wydatków ponoszonych przez powiaty i gminy na pieczę zastępczą. 11. Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej (bez regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych) wynosił w 2024 r. 8564,49 zł, co 35 oznacza wzrost o 1106,49 zł w stosunku do 2023 r. Średni miesięczny koszt w regionalnych placówkach opiekuńczo – terapeutycznych w 2024 r. wynosił 10 807,41 zł, a w interwencyjnych ośrodkach preadopcyjnych – 11 378,77 zł. 12. Liczba dzieci powyżej 18. roku życia, które opuściły pieczę zastępczą w 2024 r., wyniosła 6 182. Biorąc pod uwagę liczbę wychowanków w wieku 18–24 lat opuszczających pieczę zastępczą, przeciętna wartość wsparcia dla wychowanka z tytułu kontynuowania nauki wyniosła 9 041 zł rocznie, na usamodzielnienie  4 666 zł, natomiast na zagospodarowanie  1 539 zł. 13. W 2024 r. liczba przysposobionych dzieci wyniosła 2 471. W porównaniu do 2023 r. liczba ta zmniejszyła się o 11 przysposobień. Od lat utrzymuje się stały trend spadku liczby adopcji, co dodatkowo pogłębia problemy z zapewnieniem odpowiedniej liczby miejsc w pieczy zastępczej. 14. Na koniec 2024 r. liczba dzieci oczekujących na adopcję wyniosła 2 337. W porównaniu ze stanem na dzień 31 grudnia 2023 r. liczba ta zwiększyła się o 190 dzieci (tj. ok 8 %). Liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych oczekujących na adopcję dziecka wynosiła natomiast 925 (małżonkowie wykazywani są tu łącznie jako 1 kandydat) i zmalała w stosunku do końca 2023 r. o 128 osób (tj. o 12%), przy czym małżonkowie, tak jak wskazano powyżej, liczeni są jako jeden kandydat. 15. W 2024 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej działając jako organ centralny Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego wydał 12 zgód na kontynuowanie procedury przysposobienia, w stosunku do 14 dzieci. W 2024 r. przez osoby zamieszkałe za granicą przysposobiono 9 dzieci. IX. Wnioski dotyczące sposobu i zakresu finansowania zadań JST wynikających z ustawy i planowane działania Praca z rodziną należy do zadań własnych gminy. Organizacja pieczy zastępczej należy do zadań własnych powiatu. Zadania te są finansowane z ich środków własnych. Jednak zdiagnozowane wyzwania stojące przed systemem wskazują na zasadność udzielania samorządom wsparcia w formie programów, które przyczyniać się będą do wzrostu jakości pracy z rodziną oraz deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej. Przedstawione w niniejszej Informacji fakty, dane liczbowe, a także informacje, które otrzymuje Departament Demografii MRPiPS bezpośrednio od Rzecznika Praw Dziecka, instytucji 36 samorządowych oraz osób, których dotyczy ustawa pozwalają sformułować następujące wnioski: 1. Wielkim wyzwaniem stojącym przed systemem pieczy zastępczej jest niedobór miejsc w pieczy zastępczej oraz trudności z zabezpieczeniem potrzebujących dzieci zgodnie z wydanymi orzeczeniami sądowymi. Niepokojąco rośnie liczba dzieci oczekujących na umieszczenie, a przedłużający się czas oczekiwania tworzy zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Zabezpieczenie odpowiedniej liczby miejsc w systemie powinno być kwestią priorytetową. Niepokojącym wskaźnikiem jest niewielki wzrost w zakresie liczby rodzin zastępczych. Priorytetem działań powinno być finansowe wspieranie powiatów w rozwoju rodzinnej pieczy zastępczej. 2. Konieczne jest wzmocnienie funkcji profilaktyki wobec rodzin w kryzysie. Istniejące mechanizmy pomocy rodzinie w rozwiązywaniu problemów na wczesnym ich etapie nie są wystarczające. Rola i pozycja zawodowa asystenta rodziny nie jest doceniana przez społeczeństwo, a także przez władze niektórych gmin. Należy podkreślić, iż brak właściwej pracy z rodziną, niewystarczające, nieodpowiednie lub zbyt późno wdrożone narzędzia wsparcia są kluczowymi czynnikami skutkującymi napływem dzieci do pieczy zastępczej. Brak właściwej pracy z rodziną ma także bezpośredni wpływ na niezadowalającą liczbę reintegracji (powrotów dzieci do rodzin biologicznych) i ponowne umieszczenia w pieczy zastępczej. Finansowe wsparcie gmin powinno nadal dotyczyć pracy z rodziną biologiczną, przeżywającą kryzysy, tak by skutecznie zapobiegać konieczności kierowania dzieci do pieczy zastępczej. Działania wspierające samorządy, przedstawione w rozdziale VII, pkt.2, powinny być kontynuowane. 3. Problemem, z którym mierzy się system jest niewystarczająca liczba kandydatów do pełnienia funkcji rodzin zastępczych i prowadzenia rodzinnych domów dziecka, a także rezygnacja z tych funkcji przez osoby już je pełniące. System nie zapewnia osobom podejmującym się tej ważnej i odpowiedzialnej pracy właściwego wynagrodzenia, nie docenia za wieloletnią pracę w zawodzie, nie reguluje w sposób właściwy przysługujących im praw pracowniczych, w tym prawa do urlopu. Zmiana tej sytuacji jest koniecznością, bez której będzie następowała atrofia pieczy rodzinnej, a w ślad za tym idzie reinstytucjonalizacja pieczy, co jest niezgodne zarówno z interesem dzieci, jak i samorządów, które obciążone byłyby ogromnymi kosztami realizacji tego zadania. Uniknięcie negatywnego scenariusza wymaga finansowego wsparcia nie tylko samego rodzicielstwa zastępczego, ale też jego otoczenia – w szczególności usług świadczonych lokalnie i regionalnie na rzecz dzieci ze szczególnymi potrzebami przebywających w rodzinach zastępczych. 37 4. Konieczne jest wzmocnienie wsparcia dla rodzin zastępczych spokrewnionych. Dotyczy to zarówno materialnych warunków ich funkcjonowania, jak i wsparcia merytorycznego, tak by dzieci mogły wychowywać się w środowisku im najbliższym oraz by osoby sprawujące tę opiekę miały stworzone warunki do zabezpieczenia potrzeb dzieci. 5. Obserwuje się bardzo niski odsetek zawodowych form pieczy zastępczej w ogólnej liczbie miejsc w rodzinnej pieczy zastępczej oraz w pieczy zastępczej jako całości. Zwiększenie liczby zawodowych podmiotów pieczy i ich profesjonalizacja są czynnikami niezbędnymi dla sprawnego i stabilnego działania systemu. Działania wspierające samorządy, przedstawione w rozdziale VII, pkt.2 powinny być kontynuowane. 6. Forma rodzinnej pieczy zastępczej jest optymalna dla dobrostanu, zdrowia i bezpieczeństwa małoletnich. Wskaźnik procesu deinstytucjonalizacji wynosi 77% (odsetek wychowanków umieszczonych w rodzinnych formach pieczy zastępczej w stosunku do całkowitej liczby osób w pieczy) i jest niezmienny od 2020 roku. Należy podjąć działania, które będą skutkowały zwiększaniem liczby miejsc w rodzinnych formach pieczy zastępczej co będzie skutkowało wzrostem dobrostanu dzieci, a zarazem odciąży samorządy w zakresie ponoszonych wydatków. 7. Liczby przedstawione w niniejszej Informacji wskazują na fakt, iż osoby pełnoletnie opuszczające pieczę zastępczą niechętnie rozpoczynają samodzielne życie lub tworząc własną rodzinę powtarzają wzorce znane z rodzin biologicznych, co powoduje, że ich dzieci nierzadko trafiają do pieczy zastępczej. Wsparcie udzielane przez państwo usamodzielnianym wychowankom nie jest wystarczające, skutkuje trudnościami w dorosłym życiu w społeczeństwie i koniecznością udzielania im wsparcia przez system pomocy społecznej. Dużą rolę w tym zakresie mogą mieć placówki opiekuńczo-wychowawcze. Potencjał kadrowy, doświadczenie pracy z młodzieżą ich pracowników jest ważnym zasobem, którego uruchomienie może wpłynąć na podniesienie skuteczności procesów usamodzielnień. Powyższe wnioski wskazują na konieczność głębokich zmian w systemie pieczy zastępczej oraz nowelizacji ustawy - ze względu na dobro i bezpieczeństwo dzieci – przeprowadzonej w trybie pilnym. W roku sprawozdawczym rozpoczęły się intensywne prace koncepcyjne nad nowelizacją i reformą systemu pieczy zastępczej. Celem jest wprowadzenie zmian dotyczących mechanizmów profilaktyki i wspierania rodziny w pierwszych etapach kryzysu, zwiększenia tempa deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej, profesjonalizacji rodzinnych form pieczy zastępczej, zwiększenia efektywności procesu usamodzielnienia, a także poprawy bezpieczeństwa dzieci w procedurach adopcyjnych. 38 39 X. ANEKS Województwo Liczba RZS Liczba RZN Liczba RZZ Liczba RDD Liczba POW Liczba dzieci w pieczy rodzinnej Liczba dzieci w placówkach Wskaźnik DI dolnośląskie bolesławiecki123583322932293% dzierżoniowski854710352406479% głogowski954810042467277% górowski37175101320100% jaworski59243041174672% m. Jelenia Góra982511916715153% kamiennogórski39113321053376% karkonoski95265131657270% kłodzki19174691642019568% m. Legnica109403082179570% legnicki78285121712687% lubański65243231404775% lubiński110331462339272% lwówecki35267101270100% milicki3215122852975% oleśnicki73265231625076% oławski74325611931692% polkowicki65165631976874% strzeliński279112603067% średzki49293411352087% świdnicki114526582669175% trzebnicki67307011622587% m. Wałbrzych212827241056212382% wałbrzyski71296461798368% wołowski328105527043% m. Wrocław4011381343472641064% wrocławski108716532883689% ząbkowicki49245551654778% zgorzelecki112455432623987% złotoryjski4618007777949% kujawsko pomorskie aleksandrowski41275511341590% brodnicki71386041794281% bydgoski67562542227076% m. Bydgoszcz222871881452016975% chełmiński34183241166166% golubsko-dobrzyński3014022593463% 40 m. Grudziądz7036311015512955% grudziądzki1819203544256% inowrocławski11943150924913565% lipnowski34223231064670% mogileński1713801911586% nakielski522916321784480% radziejowski269000500100% rypiński108432612968% sępoleński2030004695655% świecki56228141325272% m. Toruń19487101384879584% toruński73547612741595% tucholski332814521672985% wąbrzeski2511501550100% m. Włocławek693030813114847% włocławski4019216849048% żniński40227231344475% lubelskie bialski59365671978969% m. Biała Podlaska302010601460100% biłgorajski461830131037159% m. Chełm47241131084372% chełmski66168211441889% hrubieszowski1910210480100% janowski116312373551% krasnostawski361321108112539% kraśnicki382373161219357% lubartowski45321001110100% lubelski76546051897173% m. Lublin22190931846822168% łęczyński51285121262882% łukowski5118003884964% opolski34154301030100% parczewski218010530100% puławski803015232113785% radzyński5211102862875% rycki1910000340100% świdnicki3513601801584% tomaszowski378400660100% włodawski2512101581481% zamojski3314502692772% m. Zamość269502572768% lubuskie gorzowski69422321711890% m. Gorzów Wielkopolski115496182319072% krośnieński52183221182781% 41 międzyrzecki3215123984171% nowosolski804711042194982% słubicki2515401671582% strzelecko-drezdenecki3311501801485% sulęciński2810601811783% świebodziński46186041015664% wschowski2416203564555% m. Zielona Góra985710552766481% zielonogórski602817021882190% żagański79303321812887% żarski1034412042516081% łódzkie bełchatowski72294121493581% brzeziński1511120520100% kutnowski94567162316778% łaski3111101541677% łęczycki3217210950100% łowicki59214201440100% łódzki wschodni59319401850100% m. Łódź5412348539371 33559969% opoczyński3413704895263% pabianicki87486151887173% pajęczański1714001421081% piotrkowski57262221391491% m. Piotrków Trybunalski71223041265669% poddębicki3611130830100% radomszczański76378122043087% rawski3819102832676% sieradzki71277121542984% m. Skierniewice4312101731880% skierniewicki2515402692970% tomaszowski83393431943485% wieluński4516201911784% wieruszowski3112103671384% zduńskowolski60182111171688% zgierski118789262848178% małopolskie bocheński55205121353082% brzeski3122402822775% chrzanowski97249132093586% dąbrowski197202412562% gorlicki50207131293081% krakowski915020552526579% m. Kraków253745333951543254% limanowski29286201130100% miechowski2912013633862% 42 myślenicki311302382164% nowosądecki53416031574080% nowotarski674410041934980% m. Nowy Sącz40106861336368% olkuski64173221153278% oświęcimski72467181767969% proszowicki148310520100% suski301672196694% tarnowski543411021542686% m. Tarnów47297051256466% tatrzański3419302871982% wadowicki61319121662985% wielicki513310011481790% mazowieckie białobrzeski169200450100% ciechanowski64215021323081% garwoliński47262021123278% gostyniński116003223737% grodziski54362111341391% grójecki49190201010100% kozienicki2911101561480% legionowski825115122513488% lipski147213384248% łosicki197010470100% makowski149700590100% miński76576122173387% mławski47164141135567% nowodworski74234351544378% ostrołęcki2819911931388% m. Ostrołęka367302662077% ostrowski31193401080100% otwocki40300041015664% piaseczyński90836242646381% m. Płock82326732454285% płocki47305211571591% płoński59194231534478% pruszkowski79567022132091% przasnyski2391401902082% przysuski198210450100% pułtuski2416210720100% m. Radom10440131153225985% radomski623610121623284% m. Siedlce591730151188658% siedlecki3818222903373% sierpecki3312001511676% sochaczewski3725102832676% 43 sokołowski2314011471576% szydłowiecki104101261662% m. st. Warszawa7172841819541 44066668% warszawski zachodni53383331523681% węgrowski2413102472962% wołomiński131825953975987% wyszkowski43254021002679% zwoleński2610010560100% żuromiński255000450100% żyrardowski6836071214896% opolskie brzeski85271461809765% głubczycki377103604259% kędzierzyńsko-kozielski68249921982589% kluczborski3819403814067% krapkowicki45216501490100% namysłowski2114402682474% nyski855010142406678% oleski2112121631581% m. Opole77365251697769% opolski53346031324276% prudnicki56373221752886% strzelecki29229201010100% podkarpackie bieszczadzki127310420100% brzozowski159300460100% dębicki39283321332584% jarosławski48303021293081% jasielski31226211061389% kolbuszowski28201171259% m. Krosno238301461575% krośnieński411711021102681% leski95320370100% leżajski2517001561777% lubaczowski1911101361768% łańcucki3524500950100% mielecki223011201020100% niżański148301441772% przemyski3530202932778% m. Przemyśl5415405947157% przeworski139114406140% ropczycko-sędziszowski1817300720100% rzeszowski3019043774563% m. Rzeszów57253251266965% sanocki46154011001587% stalowowolski1401204455147% 44 strzyżowski1622404665555% m. Tarnobrzeg178101361373% tarnobrzeski148003324243% podlaskie augustowski35204301060100% białostocki65231071118158% m. Białystok12940115927713268% bielski40600163889% grajewski135010450100% hajnowski339131831386% kolneński63100130100% m. Łomża325602632076% łomżyński1813600630100% moniecki146010330100% sejneński1511200380100% siemiatycki236000440100% sokólski42280131032978% suwalski2527402942778% m. Suwałki87269121923186% wysokomazowiecki219200540100% zambrowski97204355937% pomorskie bytowski54327621892588% chojnicki485313802590100% człuchowski2513213704064% m. Gdańsk2258740212367430969% gdański574010631794580% m. Gdynia98461914934010177% kartuski493312942315880% kościerski31226521453381% kwidzyński933081232694286% lęborski56217421452685% malborski43198831454078% nowodworski30127211131290% pucki531512231344077% m. Słupsk812815232034084% słupski893216752716880% m. Sopot141801371571% starogardzki12484141224883094% sztumski272412321322584% tczewski107513342835384% wejherowski15371101574898885% śląskie będziński1325012272648775% bielski746110232264284% m. Bielsko-Biała1335715352806980% 45 bieruńsko-lędziński2319220860100% m. Bytom150645171041414374% m. Chorzów1015893926511071% cieszyński868316353177381% m. Częstochowa154571361034312174% częstochowski60324061228360% m. Dąbrowa Górnicza943610242114782% m. Gliwice1375617933995388% gliwicki59367121652189% m. Jastrzębie-Zdrój114296031954980% m. Jaworzno77222021294475% m. Katowice170931001540119767% kłobucki3217024785857% lubliniecki34365231272782% mikołowski51426331893584% m. Mysłowice70266441955578% myszkowski62276221462585% m. Piekary Śląskie4511205775857% pszczyński43356421403082% raciborski4425131161809565% m. Ruda Śląska1456215473648282% rybnicki49216121252186% m. Rybnik923091362877879% m. Siemianowice Śląskie62277131613981% m. Sosnowiec155661491037411177% m. Świętochłowice4917718121795% tarnogórski546010402130100% m. Tychy87445031814779% wodzisławski1233916633584689% m. Zabrze147578101039710978% zawierciański75246051856574% m. Żory55256201380100% żywiecki32415211411292% świętokrzyskie buski2411203514951% jędrzejowski4019207926858% kazimierski92004126116% m. Kielce119424562368274% kielecki76350421881792% konecki4222003973474% opatowski2014106509335% ostrowiecki72282061369758% pińczowski308100530100% sandomierski3517104664659% skarżyski68254121332783% starachowicki72265331644180% 46 staszowski2614010670100% włoszczowski147500430100% warmińsko mazurskie bartoszycki59225131233677% braniewski4217204795360% działdowski4517303855660% m. Elbląg10630140621710767% elbląski47245121203378% ełcki71376562286977% giżycki57294231273777% gołdapski35162221032879% iławski77568522712990% kętrzyński3413722972580% lidzbarski351710011181787% mrągowski355703834167% nidzicki169130750100% nowomiejski3114021841288% olecki2210626876657% m. Olsztyn11442611022310269% olsztyński984314742948977% ostródzki723257719510964% piski4120200910100% szczycieński492310451756872% węgorzewski204300410100% wielkopolskie chodzieski4117302922281% czarnkowsko- trzcianecki 74428021812986% gnieźnieński807213122782791% gostyński2817303653863% grodziski2620420870100% jarociński3429402993574% kaliski37194131013773% m. Kalisz123296732623887% kępiński26201210930100% kolski3614400890100% m. Konin51164211101489% koniński813912602320100% kościański41228301300100% krotoszyński52484201650100% leszczyński23247101060100% m. Leszno51215111281391% międzychodzki2017201661483% nowotomyski2925300900100% obornicki58228201370100% ostrowski74776012161394% 47 ostrzeszowski2921322902976% pilski1226113123142393% pleszewski2227424984768% m. Poznań2341343001955223071% poznański18914120255316989% rawicki299522792874% słupecki3620102812775% szamotulski48249061439261% średzki199401681483% śremski24181601030100% turecki3517301841783% wągrowiecki42258311341789% wolsztyński1718101541578% wrzesiński3525211912777% złotowski60336241824580% zachodniopomorskie białogardzki381158101295969% choszczeński42262201440100% drawski584911512451694% goleniowski1003571052896582% gryficki69353722243188% gryfiński88336141915378% kamieński5117002893274% kołobrzeski91265111811791% m. Koszalin72275742224384% koszaliński40251701410100% łobeski38143221073675% myśliborski84314422032888% policki78345221873086% pyrzycki2514602772973% sławieński35274441194473% stargardzki127547653277482% m. Szczecin28714519111568717879% szczecinecki642741212201793% świdwiński68244121482984% m. Świnoujście3525221951686% wałecki241771188892% RAZEM23 35111 1992 2179171 32460 16917 16378%\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n \"pl_key_points\": [\r\n \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n ],\r\n \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n \"eng_key_points\": [\r\n \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n \"Second short bullet point in English...\"\r\n ],\r\n \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n \"de_key_points\": [\r\n \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n ],\r\n \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n \"fr_key_points\": [\r\n \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n \"Deuxième court point en français...\"\r\n ],\r\n \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n \"es_key_points\": [\r\n \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n \"Segundo punto breve en español...\"\r\n ],\r\n \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n \"it_key_points\": [\r\n \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n ],\r\n \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n \"nl_key_points\": [\r\n \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n ],\r\n \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n \"pt_key_points\": [\r\n \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n ],\r\n \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n", "ai_response_raw": "{\n \"pl_ai_title\": \"Raport o wsparciu rodzin i pieczy zastępczej w 2024 roku\",\n \"pl_summary\": \"Rządowy raport podsumowuje sytuację rodzin w kryzysie i dzieci w pieczy zastępczej w 2024 roku. Wskazuje na rosnącą liczbę dzieci potrzebujących opieki (77 730), przy jednoczesnym braku miejsc w 54% powiatów i spadku liczby adopcji. Dokument ujawnia też duże dysproporcje w kosztach – utrzymanie dziecka w placówce jest prawie 5 razy droższe niż w rodzinie zastępczej.\",\n \"pl_key_points\": [\n \"W 2024 roku w pieczy zastępczej przebywało 77 730 dzieci i pełnoletnich wychowanków, co oznacza wzrost o ponad 2% w porównaniu z rokiem poprzednim.\",\n \"Aż 1890 dzieci czekało na umieszczenie w pieczy na mocy orzeczeń sądów, a problem braku wolnych miejsc dotyczył 54% powiatów w kraju.\",\n \"Średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczej wyniósł 8564 zł i był prawie pięciokrotnie wyższy niż w rodzinnej pieczy zastępczej (1763 zł).\",\n \"Liczba adopcji krajowych spadła do 2471, a na nowych rodziców czekało 2337 dzieci, podczas gdy liczba kandydatów na rodziców adopcyjnych zmalała o 12%.\",\n \"W 1774 gminach (72% wszystkich gmin) nie działała żadna placówka wsparcia dziennego dla dzieci i rodzin.\"\n ],\n \"eng_ai_title\": \"Report on Family Support and Foster Care in 2024\",\n \"eng_summary\": \"The government report summarizes the situation of families in crisis and children in foster care in 2024. It highlights a growing number of children needing care (77,730), a shortage of places in 54% of counties, and a decline in adoptions. The document also reveals significant cost disparities – maintaining a child in an institution is nearly 5 times more expensive than in a foster family.\",\n \"eng_key_points\": [\n \"In 2024, 77,730 children and adult wards were in foster care, an increase of over 2% compared to the previous year.\",\n \"As many as 1,890 children were waiting for placement in foster care by court order, and the problem of a lack of available places affected 54% of counties in the country.\",\n \"The average monthly cost of maintaining a child in a care institution was 8,564 PLN, nearly five times higher than in family foster care (1,763 PLN).\",\n \"The number of domestic adoptions fell to 2,471, with 2,337 children waiting for new parents, while the number of prospective adoptive parents decreased by 12%.\",\n \"In 1,774 municipalities (72% of all municipalities), there was no day-support center for children and families.\"\n ],\n \"de_ai_title\": \"Bericht über Familienhilfe und Pflegefamilien im Jahr 2024\",\n \"de_summary\": \"Der Regierungsbericht fasst die Situation von Familien in Krisen und Kindern in Pflegefamilien im Jahr 2024 zusammen. Er zeigt eine steigende Zahl betreuungsbedürftiger Kinder (77.730), einen Mangel an Plätzen in 54 % der Landkreise und einen Rückgang der Adoptionen. Das Dokument offenbart zudem große Kostenunterschiede – die Unterbringung eines Kindes in einem Heim ist fast fünfmal teurer als in einer Pflegefamilie.\",\n \"de_key_points\": [\n \"Im Jahr 2024 befanden sich 77.730 Kinder und volljährige Mündel in Pflege, ein Anstieg von über 2 % im Vergleich zum Vorjahr.\",\n \"Bis zu 1.890 Kinder warteten per Gerichtsbeschluss auf einen Platz in der Pflege, und das Problem fehlender Plätze betraf 54 % der Landkreise im Land.\",\n \"Die durchschnittlichen monatlichen Kosten für die Unterbringung eines Kindes in einer Betreuungseinrichtung betrugen 8.564 PLN und waren damit fast fünfmal höher als in einer Familienpflege (1.763 PLN).\",\n \"Die Zahl der Inlandsadoptionen sank auf 2.471, und 2.337 Kinder warteten auf neue Eltern, während die Zahl der Adoptionsbewerber um 12 % zurückging.\",\n \"In 1.774 Gemeinden (72 % aller Gemeinden) gab es keine Tagesbetreuungseinrichtung für Kinder und Familien.\"\n ],\n \"fr_ai_title\": \"Rapport sur le soutien aux familles et le placement familial en 2024\",\n \"fr_summary\": \"Le rapport gouvernemental résume la situation des familles en crise et des enfants placés en 2024. Il met en évidence un nombre croissant d'enfants nécessitant une prise en charge (77 730), un manque de places dans 54 % des départements et une baisse des adoptions. Le document révèle également des disparités de coûts importantes – l'entretien d'un enfant en institution est près de 5 fois plus cher qu'en famille d'accueil.\",\n \"fr_key_points\": [\n \"En 2024, 77 730 enfants et jeunes majeurs étaient placés, soit une augmentation de plus de 2 % par rapport à l'année précédente.\",\n \"Pas moins de 1 890 enfants attendaient un placement par décision de justice, et le problème du manque de places disponibles touchait 54 % des départements du pays.\",\n \"Le coût mensuel moyen de l'entretien d'un enfant en institution était de 8 564 PLN, soit près de cinq fois plus élevé qu'en placement familial (1 763 PLN).\",\n \"Le nombre d'adoptions nationales est tombé à 2 471, avec 2 337 enfants en attente de nouveaux parents, tandis que le nombre de candidats à l'adoption a diminué de 12 %.\",\n \"Dans 1 774 communes (72 % de toutes les communes), il n'existait aucun centre d'accueil de jour pour les enfants et les familles.\"\n ],\n \"es_ai_title\": \"Informe sobre el apoyo familiar y el acogimiento en 2024\",\n \"es_summary\": \"El informe gubernamental resume la situación de las familias en crisis y los niños en acogida en 2024. Destaca un número creciente de niños que necesitan cuidados (77.730), una falta de plazas en el 54% de los distritos y un descenso de las adopciones. El documento también revela grandes disparidades de costes: mantener a un niño en una institución es casi 5 veces más caro que en una familia de acogida.\",\n \"es_key_points\": [\n \"En 2024, 77.730 niños y jóvenes mayores de edad estaban en acogida, un aumento de más del 2% en comparación con el año anterior.\",\n \"Hasta 1.890 niños esperaban una plaza de acogida por orden judicial, y el problema de la falta de plazas afectaba al 54% de los distritos del país.\",\n \"El coste mensual medio de mantener a un niño en un centro de acogida fue de 8.564 PLN, casi cinco veces más que en una familia de acogida (1.763 PLN).\",\n \"El número de adopciones nacionales descendió a 2.471, con 2.337 niños esperando nuevos padres, mientras que el número de candidatos a padres adoptivos disminuyó un 12%.\",\n \"En 1.774 municipios (el 72% del total) no funcionaba ningún centro de apoyo diurno para niños y familias.\"\n ],\n \"it_ai_title\": \"Rapporto sul sostegno alle famiglie e l'affido nel 2024\",\n \"it_summary\": \"Il rapporto governativo riassume la situazione delle famiglie in crisi e dei minori in affido nel 2024. Evidenzia un numero crescente di bambini bisognosi di cure (77.730), una carenza di posti nel 54% delle contee e un calo delle adozioni. Il documento rivela anche forti disparità di costo – mantenere un bambino in istituto è quasi 5 volte più costoso che in una famiglia affidataria.\",\n \"it_key_points\": [\n \"Nel 2024, 77.730 bambini e giovani maggiorenni erano in affido, con un aumento di oltre il 2% rispetto all'anno precedente.\",\n \"Ben 1.890 bambini erano in attesa di un collocamento in affido su ordine del tribunale e il problema della mancanza di posti disponibili riguardava il 54% delle contee del Paese.\",\n \"Il costo medio mensile per il mantenimento di un bambino in un istituto di cura è stato di 8.564 PLN, quasi cinque volte superiore a quello dell'affido familiare (1.763 PLN).\",\n \"Il numero di adozioni nazionali è sceso a 2.471, con 2.337 bambini in attesa di nuovi genitori, mentre il numero di aspiranti genitori adottivi è diminuito del 12%.\",\n \"In 1.774 comuni (il 72% di tutti i comuni) non era attivo alcun centro diurno di supporto per bambini e famiglie.\"\n ],\n \"nl_ai_title\": \"Rapport over gezinsondersteuning en pleegzorg in 2024\",\n \"nl_summary\": \"Het overheidsrapport vat de situatie samen van gezinnen in crisis en kinderen in de pleegzorg in 2024. Het wijst op een groeiend aantal kinderen dat zorg nodig heeft (77.730), een tekort aan plaatsen in 54% van de districten en een daling van het aantal adopties. Het document onthult ook grote kostenverschillen – het onderhoud van een kind in een instelling is bijna 5 keer duurder dan in een pleeggezin.\",\n \"nl_key_points\": [\n \"In 2024 zaten 77.730 kinderen en meerderjarige pupillen in de pleegzorg, een stijging van meer dan 2% ten opzichte van het voorgaande jaar.\",\n \"Maar liefst 1.890 kinderen wachtten op plaatsing in de pleegzorg op last van de rechter, en het probleem van een gebrek aan beschikbare plaatsen trof 54% van de districten in het land.\",\n \"De gemiddelde maandelijkse kosten voor het onderhoud van een kind in een zorginstelling bedroegen 8.564 PLN, bijna vijf keer hoger dan in een pleeggezin (1.763 PLN).\",\n \"Het aantal binnenlandse adopties daalde tot 2.471, met 2.337 kinderen die wachtten op nieuwe ouders, terwijl het aantal kandidaat-adoptieouders met 12% afnam.\",\n \"In 1.774 gemeenten (72% van alle gemeenten) was er geen centrum voor dagopvang voor kinderen en gezinnen.\"\n ],\n \"pt_ai_title\": \"Relatório sobre o apoio à família e acolhimento em 2024\",\n \"pt_summary\": \"O relatório governamental resume a situação das famílias em crise e das crianças em acolhimento em 2024. Destaca um número crescente de crianças a necessitar de cuidados (77.730), uma falta de vagas em 54% dos distritos e um declínio nas adoções. O documento revela também grandes disparidades de custos – manter uma criança numa instituição é quase 5 vezes mais caro do que numa família de acolhimento.\",\n \"pt_key_points\": [\n \"Em 2024, 77.730 crianças e jovens adultos estavam em acolhimento, um aumento de mais de 2% em relação ao ano anterior.\",\n \"Cerca de 1.890 crianças aguardavam colocação em acolhimento por ordem judicial, e o problema da falta de vagas disponíveis afetava 54% dos distritos do país.\",\n \"O custo médio mensal de manutenção de uma criança numa instituição de acolhimento foi de 8.564 PLN, quase cinco vezes superior ao do acolhimento familiar (1.763 PLN).\",\n \"O número de adoções nacionais caiu para 2.471, com 2.337 crianças à espera de novos pais, enquanto o número de candidatos a pais adotivos diminuiu 12%.\",\n \"Em 1.774 municípios (72% de todos os municípios), não funcionava nenhum centro de apoio diurno para crianças e famílias.\"\n ],\n \"category\": [\"Family\", \"Local Government\"]\n}" } ] }