{
  "legislationId": "10_2371",
  "lastUpdate": "2026-07-17T10:52:21.164Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-07-17T10:52:21.164Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/pl-parliament/10/legislations/10_2371/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. 2 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 3 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, z późn. zm.). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju 4 obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: New support rules for farmers and rural businesses\r\nSummary: The law changes how funds from the EU rural development program are reused. It introduces a new financial instrument combining loan guarantees with interest subsidies for farmers and small businesses in rural areas. Funds will now be managed by Bank Gospodarstwa Krajowego, and support will be provided as de minimis aid.\r\nKey Points: Farmers and small rural businesses can get loan guarantees with interest subsidies (\"financial instrument plus\")., Program funds will be held in an account at Bank Gospodarstwa Krajowego., Support will be provided as de minimis aid (small amounts of public aid)., New rules also apply to funds that have already been returned to the budget.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-17T10:35:45.445Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/pl-parliament/10/legislations/10_2371/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. 2 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 3 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, z późn. zm.). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju 4 obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady wsparcia dla rolników i firm na wsi\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa zmienia zasady ponownego wykorzystania środków z unijnego programu rozwoju wsi. Wprowadza nowy instrument finansowy, który łączy gwarancje kredytowe z dopłatami do odsetek dla rolników i małych firm na obszarach wiejskich. Środki będą teraz zarządzane przez Bank Gospodarstwa Krajowego, a wsparcie będzie udzielane jako pomoc de minimis.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Rolnicy i małe firmy na wsi mogą otrzymać gwarancje kredytowe z dopłatą do odsetek („instrument finansowy plus”).\",\n    \"Środki z programu będą przechowywane na koncie w Banku Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"Wsparcie będzie udzielane jako pomoc de minimis, czyli niewielka pomoc publiczna.\",\n    \"Nowe zasady dotyczą również środków, które już wcześniej wróciły do budżetu.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New support rules for farmers and rural businesses\",\n  \"eng_summary\": \"The law changes how funds from the EU rural development program are reused. It introduces a new financial instrument combining loan guarantees with interest subsidies for farmers and small businesses in rural areas. Funds will now be managed by Bank Gospodarstwa Krajowego, and support will be provided as de minimis aid.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Farmers and small rural businesses can get loan guarantees with interest subsidies (\\\"financial instrument plus\\\").\",\n    \"Program funds will be held in an account at Bank Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"Support will be provided as de minimis aid (small amounts of public aid).\",\n    \"New rules also apply to funds that have already been returned to the budget.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Förderregeln für Landwirte und ländliche Unternehmen\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz ändert die Regeln für die Wiederverwendung von Mitteln aus dem EU-Programm zur Entwicklung des ländlichen Raums. Es führt ein neues Finanzinstrument ein, das Kreditgarantien mit Zinszuschüssen für Landwirte und kleine Unternehmen in ländlichen Gebieten kombiniert. Die Mittel werden nun von der Bank Gospodarstwa Krajowego verwaltet, und die Unterstützung wird als De-minimis-Beihilfe gewährt.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Landwirte und kleine ländliche Unternehmen können Kreditgarantien mit Zinszuschüssen („Finanzinstrument Plus“) erhalten.\",\n    \"Programmmittel werden auf einem Konto bei der Bank Gospodarstwa Krajowego verwahrt.\",\n    \"Die Unterstützung wird als De-minimis-Beihilfe (geringfügige öffentliche Beihilfe) gewährt.\",\n    \"Die neuen Regeln gelten auch für bereits an den Haushalt zurückgezahlte Mittel.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles de soutien pour les agriculteurs et les entreprises rurales\",\n  \"fr_summary\": \"La loi modifie les règles de réutilisation des fonds du programme européen de développement rural. Elle introduit un nouvel instrument financier combinant des garanties de prêt avec des subventions d'intérêt pour les agriculteurs et les petites entreprises en zones rurales. Les fonds seront désormais gérés par la Banque Gospodarstwa Krajowego, et l'aide sera accordée sous forme d'aide de minimis.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les agriculteurs et les petites entreprises rurales peuvent obtenir des garanties de prêt avec des subventions d'intérêt (\\\"instrument financier plus\\\").\",\n    \"Les fonds du programme seront détenus sur un compte à la Banque Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"L'aide sera accordée sous forme d'aide de minimis (petite aide publique).\",\n    \"Les nouvelles règles s'appliquent également aux fonds déjà retournés au budget.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas de apoyo para agricultores y empresas rurales\",\n  \"es_summary\": \"La ley modifica las reglas para la reutilización de los fondos del programa europeo de desarrollo rural. Introduce un nuevo instrumento financiero que combina garantías de préstamo con subsidios de interés para agricultores y pequeñas empresas en zonas rurales. Los fondos ahora serán administrados por el Banco Gospodarstwa Krajowego, y la ayuda se otorgará como ayuda de minimis.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Agricultores y pequeñas empresas rurales pueden obtener garantías de préstamo con subsidios de interés (\\\"instrumento financiero plus\\\").\",\n    \"Los fondos del programa se mantendrán en una cuenta en el Banco Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"La ayuda se otorgará como ayuda de minimis (pequeña ayuda pública).\",\n    \"Las nuevas reglas también se aplican a los fondos que ya han sido devueltos al presupuesto.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole di sostegno per agricoltori e imprese rurali\",\n  \"it_summary\": \"La legge modifica le regole per il riutilizzo dei fondi del programma europeo di sviluppo rurale. Introduce un nuovo strumento finanziario che combina garanzie sui prestiti con sussidi agli interessi per agricoltori e piccole imprese nelle aree rurali. I fondi saranno ora gestiti dalla Banca Gospodarstwa Krajowego e il sostegno sarà concesso come aiuto de minimis.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Agricoltori e piccole imprese rurali possono ottenere garanzie sui prestiti con sussidi agli interessi (\\\"strumento finanziario plus\\\").\",\n    \"I fondi del programma saranno depositati su un conto presso la Banca Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"Il sostegno sarà concesso come aiuto de minimis (piccolo aiuto pubblico).\",\n    \"Le nuove regole si applicano anche ai fondi già restituiti al bilancio.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe steunregels voor boeren en plattelandsbedrijven\",\n  \"nl_summary\": \"De wet wijzigt de regels voor het hergebruik van middelen uit het EU-programma voor plattelandsontwikkeling. Het introduceert een nieuw financieel instrument dat kredietgaranties combineert met rentesubsidies voor boeren en kleine bedrijven op het platteland. De middelen worden nu beheerd door Bank Gospodarstwa Krajowego en de steun wordt verleend als de-minimissteun.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Boeren en kleine plattelandsbedrijven kunnen kredietgaranties krijgen met rentesubsidies (\\\"financieel instrument plus\\\").\",\n    \"Programmamiddelen worden aangehouden op een rekening bij Bank Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"De steun wordt verleend als de-minimissteun (kleine hoeveelheid staatssteun).\",\n    \"De nieuwe regels zijn ook van toepassing op middelen die al aan de begroting zijn terugbetaald.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras de apoio para agricultores e empresas rurais\",\n  \"pt_summary\": \"A lei altera as regras para a reutilização de fundos do programa europeu de desenvolvimento rural. Introduz um novo instrumento financeiro que combina garantias de empréstimo com subsídios de juros para agricultores e pequenas empresas em áreas rurais. Os fundos serão agora geridos pelo Banco Gospodarstwa Krajowego e o apoio será concedido como auxílio de minimis.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Agricultores e pequenas empresas rurais podem obter garantias de empréstimo com subsídios de juros (\\\"instrumento financeiro plus\\\").\",\n    \"Os fundos do programa serão mantidos numa conta no Banco Gospodarstwa Krajowego.\",\n    \"O apoio será concedido como auxílio de minimis (pequeno auxílio público).\",\n    \"As novas regras também se aplicam a fundos já devolvidos ao orçamento.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Agriculture\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-22T16:29:57.397Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2371/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. 2 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 3 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, z późn. zm.). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju 4 obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: New EU fund rules for farmers and rural businesses\r\nSummary: The law changes how returned EU rural development funds are reused. Instead of guarantees, the money will now fund a new 'financial instrument plus' that combines loan guarantees with interest subsidies. This makes it easier for farmers, foresters, and small rural businesses to get financing.\r\nKey Points: Creates a new 'financial instrument plus' – a mix of loan guarantees and interest subsidies for farmers, foresters, and small rural businesses., Returned EU funds will be reused for 8 years as de minimis aid., Bank Gospodarstwa Krajowego will manage a dedicated account for these funds., Repeals the option to use these funds for state guarantees.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-20T15:42:14.994Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2371/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. 2 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 3 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, z późn. zm.). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju 4 obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{  \n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady wsparcia dla rolników i firm na wsi z funduszy UE\",  \n  \"pl_summary\": \"Ustawa zmienia sposób wykorzystania zwróconych środków z unijnego programu rozwoju wsi. Zamiast na poręczenia i gwarancje, pieniądze te będą teraz przeznaczane na nowy instrument finansowy plus, który łączy gwarancje kredytowe z dopłatami do odsetek. Dzięki temu rolnicy, leśnicy i małe firmy na obszarach wiejskich mogą łatwiej uzyskać finansowanie na swoją działalność.\",  \n  \"pl_key_points\": [  \n    \"Wprowadza nowy instrument finansowy plus – połączenie gwarancji kredytu z dopłatą do odsetek dla rolników, leśników i małych firm na wsi.\",  \n    \"Środki z funduszy UE, które wróciły do budżetu, będą ponownie wykorzystywane przez 8 lat na wsparcie w formie pomocy de minimis.\",  \n    \"Bank Gospodarstwa Krajowego będzie prowadził specjalne konto do zarządzania tymi środkami.\",  \n    \"Ustawa uchyla możliwość przeznaczania tych pieniędzy na poręczenia i gwarancje Skarbu Państwa.\"  \n  ],  \n  \"eng_ai_title\": \"New EU fund rules for farmers and rural businesses\",  \n  \"eng_summary\": \"The law changes how returned EU rural development funds are reused. Instead of guarantees, the money will now fund a new 'financial instrument plus' that combines loan guarantees with interest subsidies. This makes it easier for farmers, foresters, and small rural businesses to get financing.\",  \n  \"eng_key_points\": [  \n    \"Creates a new 'financial instrument plus' – a mix of loan guarantees and interest subsidies for farmers, foresters, and small rural businesses.\",  \n    \"Returned EU funds will be reused for 8 years as de minimis aid.\",  \n    \"Bank Gospodarstwa Krajowego will manage a dedicated account for these funds.\",  \n    \"Repeals the option to use these funds for state guarantees.\"  \n  ],  \n  \"de_ai_title\": \"Neue EU-Förderregeln für Landwirte und ländliche Unternehmen\",  \n  \"de_summary\": \"Das Gesetz ändert die Wiederverwendung zurückgezahlter EU-Mittel für die ländliche Entwicklung. Statt für Bürgschaften werden die Gelder nun für ein neues 'Finanzinstrument Plus' verwendet, das Kreditgarantien mit Zinszuschüssen kombiniert. Das erleichtert Landwirten, Förstern und kleinen ländlichen Unternehmen den Zugang zu Finanzierungen.\",  \n  \"de_key_points\": [  \n    \"Einführung eines neuen 'Finanzinstruments Plus' – Kombination aus Kreditgarantien und Zinszuschüssen für Landwirte, Förster und kleine ländliche Unternehmen.\",  \n    \"Zurückgezahlte EU-Mittel werden 8 Jahre lang als De-minimis-Beihilfe wiederverwendet.\",  \n    \"Die Bank Gospodarstwa Krajowego verwaltet ein spezielles Konto für diese Mittel.\",  \n    \"Streichung der Möglichkeit, diese Mittel für Staatsbürgschaften zu verwenden.\"  \n  ],  \n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles de financement UE pour les agriculteurs et les entreprises rurales\",  \n  \"fr_summary\": \"La loi modifie la réutilisation des fonds européens de développement rural retournés. Au lieu de garanties, l'argent financera désormais un nouvel 'instrument financier plus' combinant garanties de prêt et subventions d'intérêts. Cela facilite l'accès au financement pour les agriculteurs, les forestiers et les petites entreprises rurales.\",  \n  \"fr_key_points\": [  \n    \"Crée un nouvel 'instrument financier plus' – un mélange de garanties de prêt et de subventions d'intérêts pour les agriculteurs, les forestiers et les petites entreprises rurales.\",  \n    \"Les fonds européens retournés seront réutilisés pendant 8 ans comme aide de minimis.\",  \n    \"La Banque Gospodarstwa Krajowego gérera un compte dédié pour ces fonds.\",  \n    \"Abroge la possibilité d'utiliser ces fonds pour des garanties d'État.\"  \n  ],  \n  \"es_ai_title\": \"Nuevas normas de financiación de la UE para agricultores y empresas rurales\",  \n  \"es_summary\": \"La ley modifica la reutilización de los fondos europeos de desarrollo rural devueltos. En lugar de garantías, el dinero se destinará ahora a un nuevo 'instrumento financiero plus' que combina garantías de préstamo con subsidios de intereses. Esto facilita la obtención de financiación a agricultores, silvicultores y pequeñas empresas rurales.\",  \n  \"es_key_points\": [  \n    \"Crea un nuevo 'instrumento financiero plus' – una combinación de garantías de préstamo y subsidios de intereses para agricultores, silvicultores y pequeñas empresas rurales.\",  \n    \"Los fondos de la UE devueltos se reutilizarán durante 8 años como ayuda de minimis.\",  \n    \"El Banco Gospodarstwa Krajowego gestionará una cuenta dedicada para estos fondos.\",  \n    \"Deroga la opción de utilizar estos fondos para garantías estatales.\"  \n  ],  \n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole UE per finanziamenti ad agricoltori e imprese rurali\",  \n  \"it_summary\": \"La legge modifica il riutilizzo dei fondi UE per lo sviluppo rurale restituiti. Invece di garanzie, il denaro finanzierà ora un nuovo 'strumento finanziario plus' che combina garanzie sui prestiti con sussidi agli interessi. Ciò facilita l'accesso al credito per agricoltori, silvicoltori e piccole imprese rurali.\",  \n  \"it_key_points\": [  \n    \"Crea un nuovo 'strumento finanziario plus' – un mix di garanzie sui prestiti e sussidi agli interessi per agricoltori, silvicoltori e piccole imprese rurali.\",  \n    \"I fondi UE restituiti saranno riutilizzati per 8 anni come aiuti de minimis.\",  \n    \"La Banca Gospodarstwa Krajowego gestirà un conto dedicato per questi fondi.\",  \n    \"Abroga la possibilità di utilizzare questi fondi per garanzie statali.\"  \n  ],  \n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe EU-financieringsregels voor boeren en plattelandsbedrijven\",  \n  \"nl_summary\": \"De wet wijzigt het hergebruik van terugbetaalde EU-middelen voor plattelandsontwikkeling. In plaats van garanties wordt het geld nu gebruikt voor een nieuw 'financieel instrument plus' dat kredietgaranties combineert met rentesubsidies. Dit maakt het gemakkelijker voor boeren, bosbouwers en kleine plattelandsbedrijven om financiering te krijgen.\",  \n  \"nl_key_points\": [  \n    \"Creëert een nieuw 'financieel instrument plus' – een combinatie van kredietgaranties en rentesubsidies voor boeren, bosbouwers en kleine plattelandsbedrijven.\",  \n    \"Terugbetaalde EU-middelen worden 8 jaar lang hergebruikt als de-minimissteun.\",  \n    \"De Bank Gospodarstwa Krajowego beheert een speciale rekening voor deze middelen.\",  \n    \"Schrapt de mogelijkheid om deze middelen te gebruiken voor staatsgaranties.\"  \n  ],  \n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras de financiamento da UE para agricultores e empresas rurais\",  \n  \"pt_summary\": \"A lei altera a reutilização dos fundos europeus de desenvolvimento rural devolvidos. Em vez de garantias, o dinheiro passará a financiar um novo 'instrumento financeiro plus' que combina garantias de crédito com subsídios de juros. Isto facilita o acesso ao financiamento para agricultores, silvicultores e pequenas empresas rurais.\",  \n  \"pt_key_points\": [  \n    \"Cria um novo 'instrumento financeiro plus' – uma combinação de garantias de crédito e subsídios de juros para agricultores, silvicultores e pequenas empresas rurais.\",  \n    \"Os fundos da UE devolvidos serão reutilizados durante 8 anos como auxílio de minimis.\",  \n    \"O Banco Gospodarstwa Krajowego gerirá uma conta dedicada para estes fundos.\",  \n    \"Revoga a opção de utilizar estes fundos para garantias estatais.\"  \n  ],  \n  \"category\": [\"Agriculture\"]  \n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-04-17T16:09:08.069Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2371/2371.pdf",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\nROLE: Fact Checker.\nZADANIE: Porównaj SOURCE (oryginał) i SUMMARY (streszczenie przygotowane przez inne AI).\n\nTwoim celem jest wykrycie \"ZMYŚLONYCH KONKRETÓW\" (Fabricated Entities) w SUMMARY.\n\nSOURCE:\nDruk nr 2371 Warszawa, 18 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-35-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. – 2 – 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. – 3 – 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. 2) ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów 2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 51I z 22.02.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2022, str. 55, Dz. Urz. UE L 2023/2391 z 05.10.2023, Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024 oraz Dz. Urz. UE L 2025/1989 z 03.10.2025. – 4 – Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wsparcie sektora rolnego po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności wydatków ponoszonych w związku z realizacją Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (dalej „PROW”), przez umożliwienie rozszerzenia oferty instrumentów finansowych o nowe formy wsparcia, inne niż wyłącznie poręczenia i gwarancje, dostępne w świetle obowiązujących przepisów. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) (dalej „ustawa PROW”) w art. 50d ust. 4 nakazują ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi, jako dysponentowi, przekazanie środków finansowych po okresie kwalifikowalności w celu ponownego wykorzystania, zgodnie z art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) (dalej „ustawa o poręczeniach i gwarancjach”). Według obecnych przepisów, środki te miałyby zostać przekazane na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, wyłącznie na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem tym podmiotom poręczeń i gwarancji. Na podstawie art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach, środki te stanowią jedno ze źródeł zasilających zasoby Krajowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej „KFG”), działającego w Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej „BGK”), przez co możliwości ich wykorzystania w szerszym zakresie, na inne formy wsparcia, w szczególności na dopłatę do spłaty odsetek od kredytu, są ograniczone. W związku z powyższym, zamiast przekazywać środki do KFG, proponuje się pozostawić je w dyspozycji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej „MRiRW”), jako instytucji zarządzającej PROW, który zawrze z BGK, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy, umowę określającą m.in. zakres i formę wsparcia sektora rolnego po 2025 r. Aby to zrealizować, konieczna jest zmiana ustawy PROW i ustawy o poręczeniach i gwarancjach w zaproponowanym kształcie, mając na względzie doświadczenie i efekty wsparcia udzielonego rolnikom i przedsiębiorcom z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych (dalej „FGR”), w okresie wdrażania PROW. Ponadto istotną kwestią, którą jednocześnie postanowiono uregulować w niniejszym projekcie, jest dalsze wykorzystanie środków finansowych, zwróconych do dysponenta z instrumentów finansowych po co najmniej 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia 2 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzenie nr 1303/2013”. Celem instrumentów finansowych jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego (mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) w dostępie do finansowania kredytowego w formie udzielenia gwarancji spłaty kredytów do 80% kwoty kapitału kredytu. Gwarancja FGR jest udzielana w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do odsetek. Wsparcie w tym zakresie okazało się być skutecznym wypełnieniem luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Instrumenty finansowe w ramach PROW wprowadzono w 2019 r. po przeprowadzeniu analizy ex-ante, w wyniku zmiany ustawy PROW (Dz. U. z 2019 r. poz. 504). Następnie MRiRW utworzył, we współpracy z BGK, instrument finansowy w postaci FGR. Pierwotna alokacja, przeznaczona na FGR, wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR, do 30 czerwca 2025 r., udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Skorzystało z nich prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. Z tej puli ponad 17 tys. gwarancji dotyczyło zabezpieczenia kredytu obrotowego o łącznej wartości 2,7 mld zł. Gwarancja FGR wpłynęła pozytywnie na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolno- spożywczego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. 3 O atrakcyjności instrumentu wsparcia zdecydowała w szczególności szybka reakcja MRiRW podczas pandemii COVID-19 przez wprowadzenie gwarancji FGR do kredytu obrotowego, niepowiązanego z kredytem inwestycyjnym, wraz z dopłatą do odsetek. Możliwość udzielenia samodzielnego kredytu obrotowego z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek miała na celu utrzymanie płynności finansowej przez zmniejszenie obciążenia kredytem, w celu złagodzenia skutków pandemii. Komponent dotacyjny okazał się skuteczną zachętą do korzystania ze zwrotnego wsparcia w sektorze rolnym, dlatego resort rolnictwa dąży do utrzymania wsparcia dla rolników i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego na jak najbardziej korzystnych warunkach, uwzględniając komponent dotacyjny w instrumencie finansowym. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ramach PROW. Po tym okresie środki z instrumentów finansowych udzielanych w ramach FGR, które będą stopniowo uwalniane w miarę spłacanych kredytów, staną się środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. Środki z instrumentu finansowego po okresie kwalifikowalności powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki muszą być wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Obecne przepisy ustawy PROW przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie środków uwolnionych z instrumentów finansowych po okresie kwalifikowalności do KFG na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania kredytu potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie zwrotne. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. 4 i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania kredytu obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania kredytu z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 5 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek od kredytu jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania kredytu oferowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 6 Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia gwarancji w ramach FGR w 2019 r. zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację, w związku z czym w celu utrzymania tego instrumentu uruchomiono środki w ramach II obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym stopniu stosowały jako formę zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie takie formy, jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesję z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzulę potrącenia. Dzięki wprowadzonej możliwości dopłaty do oprocentowania kredytu przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych jest niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego sektora w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. Wielkość udzielanych dopłat do odsetek mogłaby być 7 zróżnicowana w zależności od beneficjenta lub przeznaczenia kredytu (np. młody rolnik, gospodarstwo poszkodowane w wyniku klęski żywiołowej) w celu preferowania określonych grup i kierunków wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do poręczeń i gwarancji, a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane. Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia w zakresie takim, jak w ramach FGR, tj. w postaci gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest wprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji. Taka zmiana umożliwi utworzenie instrumentu finansowego zgodnego z oczekiwaniami rynku, czyli interesariuszy sektora rolnego. Byłby to instrument bardziej atrakcyjny niż tylko ograniczony do wsparcia przewidzianego w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. Należy też mieć na względzie, że w przypadku przekazania do KFG środków zwolnionych z PROW, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że będą one wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno- spożywczych. Ponadto zgodnie z art. 50d ust. 4 zdanie drugie ustawy PROW, przekazanie do KFG środków finansowych z instrumentów finansowych wykorzystywanych w ramach PROW skutkuje tym, że minister właściwy do spraw rozwoju wsi przestaje być dysponentem tych środków, przez co nie może już nimi zarządzać w taki sposób jak dotychczas, w szczególności na bieżąco reagować na potrzeby rynku. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie nie tylko gwarancji spłaty kredytu, ale również dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia taki jak FGR. W tym celu, po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.), środki uwolnione z instrumentów finansowych PROW należy pozostawić w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi, który na podstawie umowy z podmiotem, który wdraża instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania przez 8 lat na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, którzy, jako ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniają co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do tych środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 8 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu w sposób określony w umowie między ich dysponentem (MRiRW) a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, i zgodnie ze strategią inwestycyjną opracowaną przez ten podmiot, stanowiącą załącznik do tej umowy. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. W związku z tym konieczna jest zmiana w art. 50d ust. 4 ustawy o PROW oraz uchylenie przepisu art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK), zostanie określony sposób zagospodarowania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków pochodzących z FGR po okresie kwalifikowalności, zwróconych do MRiRW na podstawie art. 50d ust. 1 ustawy PROW, biorąc pod uwagę przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. W związku z tym, że instrumenty finansowe (gwarancja) mają charakter zwrotny, co oznacza, że środki przekazane w tej formie po okresie ich wykorzystania przez ostatecznych odbiorców są zwracane do tych instrumentów, co umożliwia ich dalsze wykorzystywanie, proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem oraz rozszerzenie tego artykułu o dalsze ustępy tak, aby zapewnić dysponowanie tymi środkami przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek od kredytu) nie tylko w okresie bezpośrednio następującym po okresie wdrażania PROW, wskazanym w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, lecz także w kolejnych latach nie objętych tym przepisem UE. Planuje się, że po 2025 r. podmioty działające w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich będą otrzymywać środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, w sposób i przez czas wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. 9 Zarówno w przypadku pkt. 1, jak i pkt. 2, ostatecznymi odbiorcami wsparcia będą podmioty, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy pomocy będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Projektowane przepisy określają także m.in. to, co powinna zawierać umowa pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się także do zawartości strategii inwestycyjnej, którą opracuje podmiot, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się również do obowiązku otwarcia rachunku przez MRiRW w BGK w celu zarządzania środkami finansowymi, które będą przeznaczone na instrumenty finansowe. Proponowane zmiany przewidują również, że środki finansowe wykorzystane w formie instrumentów finansowych z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym będą stanowić pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. Ten pozabudżetowy mechanizm przepływów finansowych pozwoli na monitorowanie wykorzystywania środków publicznych, które zostaną zaangażowane w ramach instrumentów finansowych na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a tym samym spełnienie wymagań określonych dla tych środków w przepisach UE. Konsekwencją zamian zaproponowanych w ustawie PROW jest wprowadzenie zmiany w ustawie o poręczeniach i gwarancjach, polegającej na wykreśleniu w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu określającej zasady i warunki dotyczące wkładów do instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku projektowanej zmiany, środki FGR nie będą wpływać do KFG, lecz zostaną zagospodarowane zgodnie ze zmianami zaproponowanymi w ustawie PROW, tj. w formie instrumentu finansowego z możliwością uzupełnienia go komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do odsetek od kredytu), dedykowanego podmiotom z sektora rolnego, leśnego lub na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę ich rodzaj i potrzeby (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych 10 klęską żywiołową). Przy tym należy mieć na względzie, że proponowany instrument wsparcia nie może być łączony z inną formą wsparcia, w tym dopłatą do odsetek oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach wsparcia krajowego. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, będzie zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Ponadto w art. 3 projektowana ustawa wprowadza zmianę w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), który określa katalog środków publicznych. Proponuje się uzupełnienie tego katalogu o nową kategorię środków publicznych, tj. o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW. Ma to na celu uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Projekt ustawy, w art. 4 przewiduje wprowadzenie przepisu przejściowego w celu uniknięcia wątpliwości, które przepisy należy stosować do środków finansowych zwróconych przed wejściem w życie projektowanej ustawy przez podmiot wdrażający instrument finansowy na rachunek wskazany przez MRiRW i jednocześnie nieprzekazanych do KFG pomimo obowiązku określonego w art. 50d ust. 4 ustawy PROW w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z zaprojektowanym przepisem, do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków zwróconych przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nieprzekazanych do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się zmienione przepisy ustawy PROW, czyli w brzmieniu zaproponowanym w projekcie. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projekt ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 11 Projektowana zmiana będzie mieć pozytywny wpływ na mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa z sektora rolnego i branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Projektowane przepisy nie będą miały bezpośredniego wpływu na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób z niepełnosprawnościami oraz osób starszych. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji, zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji lub uzgodnienia. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.), oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Projekt ustawy został umieszczony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC125. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Adam Nowak, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Aneta Sadowska, Naczelnik Wydziału zarządzania pomocą techniczną i instrumentami finansowymi w Departamencie Pomocy Technicznej i Instrumentów Finansowych tel. 22 623 12 90, aneta.sadowska@minrol.gov.pl Data sporządzenia 14.11.2025 Źródło: Prawo UE: art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013 Opracowania własne: badania, analizy rynku Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC125 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Brak możliwości przeznaczenia środków zwróconych z instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, zwanego dalej „PROW”, po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności, na inne instrumenty finansowe niż tylko na poręczenia i gwarancje w okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej. Brak regulacji dotyczącej dalszego wykorzystywania środków zwróconych z instrumentów finansowych po okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej, które jako instrumenty podlegające całkowitemu albo częściowemu zwrotowi umożliwiają dalszy obrót tymi samymi środkami. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków finansowanych ze środków PROW, w związku z czym środki zwracane z instrumentów finansowych będą środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. W ramach instrumentów finansowych PROW został utworzony Fundusz Gwarancji Rolnych, zwany dalej „FGR”, który ułatwia uzyskanie kredytu dla kredytobiorców (gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego) przez oferowanie gwarancji bankowej jako zabezpieczenia spłaty kredytu. FGR dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek. FGR został utworzony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwanego dalej „MRiRW”, jako instytucję zarządzającą PROW, we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, zwanym dalej „BGK”, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy. Gwarancja FGR jest udzielana przez BGK w formule portfelowej, co oznacza, że kredytobiorcy mogą się ubiegać o udzielenie gwarancji BGK w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Celem instrumentu jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego (są to mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa) w dostępie do finansowania kredytowego przez udzielanie gwarancji spłaty kredytów. Gwarancje udzielane są jako zabezpieczenie kredytów inwestycyjnych oraz obrotowych zaciąganych w bankach kredytujących. Gwarancja FGR zabezpiecza do 80% kwoty kapitału kredytu. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do ich oprocentowania. Wsparcie okazało się być trafną odpowiedzią na wypełnienie luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Na FGR ze środków PROW przeznaczono do końca 2025 r. ok. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR do 30 czerwca 2025 r. (dane według stanu na ten dzień posłużyły do przygotowania analiz niezbędnych do opracowania projektu ustawy) udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji do spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Z gwarancji FGR skorzystało prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. To zaś przełożyło się na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolnego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski z FGR po okresie kwalifikowalności (po 31 grudnia 2025 r.) powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne 2 dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1303/2013”. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki finansowe zwrócone z instrumentów finansowych muszą być ponownie wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), zwanej dalej „ustawą PROW”, przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, zwanego dalej „KFG”, po okresie kwalifikowalności środków zwróconych z instrumentów finansowych i wykorzystanie ich na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291), zwanej dalej „ustawą o poręczeniach i gwarancjach”. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolnego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej, co wynika z dotychczasowych doświadczeń i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 3 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania ofertowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia w 2019 r. gwarancji w ramach FGR, zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację przeznaczoną na udzielanie gwarancji i dopłat do odsetek, w związku z czym, w celu utrzymania oferty w bankach uruchomiono środki w ramach drugiego obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR, mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym, 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 0 1 000 2 000 3 000 4 000 5 000 6 000 20192020 I połowa 2020 II połowa 20212022202320242025 I połowa Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 4 stopniu stosowały inne formy zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie, takie jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesja z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzula potrącenia. Według opinii banków, zapotrzebowanie na wsparcie kredytowe w sektorze rolnym jest wzmożone w okresie wiosennym oraz jesienno-zimowym, co jest związane z sezonowością prac rolnych i potrzebą zakupu nawozów czy środków ochrony roślin. W tym czasie zwiększone jest zapotrzebowanie na kapitał obrotowy, który jest korzystnym instrumentem wsparcia krótkoterminowego. Dzięki wprowadzonej w ramach FGR możliwości dopłaty do oprocentowania przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych był niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego obszaru w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. W tym celu niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego pozabudżetowego mechanizmu przepływów finansowych, pozwalającego MRiRW na spełnienie wymagań określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a więc ponownego wykorzystania środków zwróconych do instrumentów finansowych, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa w ramach instrumentów finansowych lub innych form wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do gwarancji i poręczeń (a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane). Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia takiego jak w ramach FGR, czyli w formie gwarancji i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest przeprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG. Taka zmiana pozwoli utworzyć instrument zgodny z oczekiwaniami interesariuszy sektora rolnego, a nie ograniczony wyłącznie do gwarancji, o której mowa w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. W przypadku przekazania zwróconych środków do KFG, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że zostały wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno-spożywczych. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia, taki jak FGR. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest pozostawienie po 2025 r. środków zwróconych z instrumentów finansowych wdrażanych w ramach PROW w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi zamiast ich przekazywania do KFG, z przeznaczeniem do ponownego wykorzystania na ten sam cel jak dotychczas, czyli wsparcie rolnictwa, przez 8 lat, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, oraz po upływie tego okresu. Pomoc będzie skierowana podobnie jak w okresie realizacji PROW do podmiotów sektora rolnego, leśnego lub działających na obszarach wiejskich, spośród których będą pochodzić ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniający co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. W celu umożliwienia dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty, czyli w takim zakresie, jak w przypadku instrumentów finansowych PROW (FGR) w okresie kwalifikowalności do 2025 r., zamiast przekazywać do KFG środki zwrócone z tych instrumentów finansowych, należy je pozostawić po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.) w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi. MRiRW, jako dysponent zwróconych środków, na podstawie umowy zawartej z podmiotem wdrażającym instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania. Umowa ta będzie określać m.in. cel, na jaki zostaną przeznaczone środki finansowe oraz sposób realizacji wsparcia. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. Aby to osiągnąć, należy dokonać zmian w art. 50d ust. 4 ustawy PROW oraz art. 34g ust. 3 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy (BGK) należy określić sposób wykorzystania zwróconych środków, biorąc pod uwagę przepisy art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 5 Dzięki takiemu elastycznemu rozwiązaniu możliwy będzie większy wybór nie tylko form wsparcia dostępnych obecnie (poręczenia i gwarancje), ale utworzenie nowych form wsparcia, np. uzupełnienie instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (np. gwarancją spłaty kredytu z częściową dopłatą do spłaty odsetek). Ponadto, mając na uwadze, że instrumenty finansowe mają charakter zwrotny, projektowane przepisy odnoszą się do ich dalszego zagospodarowania po okresie wymaganym przez przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, tj. po upływie 8 lat od zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW. W związku z powyższym proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem tak, aby zapewnić po 2025 r. dysponowanie środkami zwróconymi z instrumentów finansowych przez kolejne lata przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi oraz dodanie nowych przepisów regulujących sposób zagospodarowania zwróconych środków po 2025 r. Środki te będą wykorzystane w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek) na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, zwrócone środki będą wykorzystane ponownie na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w sposób wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy wsparcia będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. W celu dysponowania środkami zwróconymi po okresie kwalifikowalności, MRiRW otworzy rachunek bankowy w BGK, na który kierowane będą środki stopniowo uwalniane z gwarancji FGR w związku ze spłatą kredytów przez ostatecznych odbiorców po 2025 r. Obsługa finansowa tego rachunku będzie prowadzona przez BGK. Dysponentem środków zwróconych do instrumentu finansowego pozostałby minister właściwy ds. rozwoju wsi, jednak nie stanowiłyby one jego dochodu, co wynika z art. 50d ust. 3 ustawy PROW. Projektowane przepisy precyzują, że środki zwrócone do instrumentów finansowych po 2025 r. i następnie ponownie przekazane do tych instrumentów na innych zasadach po 2025 r. stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. W następstwie ww. zmiany w przepisach ustawy PROW należy wprowadzić zmianę w przepisach ustawy o poręczeniach i gwarancjach, przez uchylenie w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku tej zmiany środki FGR nie zasilałyby KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, ale byłyby zagospodarowane zgodnie z ww. zmianami zaproponowanymi w art. 50d ust. 4 ustawy PROW i dalszych projektowanych przepisach tej ustawy, tj. w formie instrumentu finansowego (w postaci gwarancji) z możliwością uzupełnienia komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do oprocentowania), dedykowanego podmiotom sektora rolnego, leśnego lub działającym na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę charakter i potrzeby tego sektora i tych obszarów (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych klęską żywiołową). Proponowany instrument wsparcia nie będzie łączony z inną formą wsparcia oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Konsekwencją wprowadzenia powyższych zmian jest również zmiana ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Zmiana polega na uzupełnieniu art. 5 ust. 1, określającego katalog środków publicznych, o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW, które zostały zwrócone do instrumentów finansowych. Celem tej zmiany jest uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one już zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Takie rozwiązanie ułatwi bardziej precyzyjne ujęcie środków zwróconych z instrumentów finansowych PROW, po okresie kwalifikowalności, w systemie finansów publicznych. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu finansowego, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się jego dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłat kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z rozporządzenia nr 1303/2013, byłoby zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Celu projektu nie można osiągnąć za pomocą innych środków niż działania legislacyjne. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Instrumenty finansowe znalazły zastosowanie we wspólnej polityce rolnej większości państw Unii Europejskiej, przy czym instrumenty finansowe przyjmują w nich różną postać: gwarancji, pożyczek, wejść kapitałowych, umorzeń lub instrumentów 6 łączących formę zwrotną i dotacyjną. Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, instrumenty te podlegają tej samej zasadzie, według której środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych, w tym zwroty kapitału i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności mają być ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. Państwa członkowskie Unii Europejskiej w różny sposób mogą angażować środki po okresie kwalifikowalności, jednak przy zachowaniu warunków określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Rolnicy, w tym młodzi rolnicy (tj. osoby mające nie więcej niż 40 lat), którzy prowadzą gospodarstwa rolne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potencjał ok. 1,26 mln gospodarstw rolnych (dotychczas ok. 14 tys. rolników skorzystało ze wsparcia FGR) GUS, Rocznik Statystyczny Rolnictwa z 2024 r., BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przedsiębiorcy z branży rolno-spożywczej 3500 (dotychczas ok. 2300 przedsiębiorców skorzystało ze wsparcia FGR) BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przeważającym typem odbiorcy, zgodnie z dotychczasową tendencją, będą małe i średnie przedsiębiorstwa. Bank Gospodarstwa Krajowego 1 Założenia MRiRW wynikające z doświadczeń wdrażania instrumentów finansowych w perspektywie 2014–2020 BGK pełni rolę podmiotu wdrażającego instrumenty finansowe. Rolą BGK jest udzielanie ostatecznym odbiorcom gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do oprocentowania kredytu objętego gwarancją w ramach instrumentu finansowego. Banki komercyjne i spółdzielcze Co najmniej 10 Banki, kredytujące (spółdzielcze i komercyjne), które podpisały umowę z BGK dotyczącą wdrażania instrumentów finansowych w sektorze rolnictwa. Banki kredytujące udzielają kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Podejmują też decyzje o udzieleniu przez BGK gwarancji FGR i udzieleniu dopłaty na spłatę odsetek od kredytu. 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został umieszczony na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Do przeprowadzenia konsultacji publicznych przyjęto metodę konsultacji pisemnych z wykorzystaniem poczty elektronicznej, skrzynki ePUAP oraz e-doręczeń. Projekt ustawy dotyczy rolników oraz przedsiębiorstw rolno-spożywczych jako beneficjentów ostatecznych. Dlatego też został przekazany do zaopiniowania w ramach konsultacji publicznych: 1) na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 183) do Krajowej Rady Izb Rolniczych; 2) na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 781) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 908) do następujących podmiotów: 1) Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych, 7 2) Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, 3) Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, 4) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”, 5) Ogólnopolski Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Polski Związek Rolny, 6) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji Rolniczych, 7) Polski Związek Zawodowy Rolników, 8) Polskie Stowarzyszenie Doradców Rolniczych AGRONOM, 9) Stowarzyszenie Akredytowanych Podmiotów Doradztwa Rolniczego AKROS, 10) Polska Federacja Rolna, 11) Związek Zawodowy Centrum Narodowe Młodych Rolników, 12) Związek Zawodowy Rolnictwa Polskiego Wolni i Solidarni, 13) Związek Zawodowy Rolników „Ojczyzna”, 14) Związek Zawodowy Rolników Rzeczypospolitej „SOLIDARNI”, 15) Związek Zawodowy Rolnictwa i Obszarów Wiejskich „Regiony”, 16) Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”, 17) Związek Zawodowy Rolnictwa „Solidarność Wiejska”, 18) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych „EKOROLNIK”, 19) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych św. Franciszka z Asyżu, 20) Związek Zawodowy Rolników „Ruch Młodych Farmerów”, 21) Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR, 22) Związek Zawodowy Pracowników Rolnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej, a także do: 1) Związku Banków Polskich, 2) Banku Gospodarstwa Krajowego, 3) Krajowej Rady Spółdzielczej, 4) Krajowej Izby Gospodarczej (Komitet Rolnictwa i Obrotu Rolnego). Konsultacje publiczne rozpoczęły się w drugiej połowie listopada 2025 r. i trwały 30 dni. Ich wyniki zostały opublikowane na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny” jako element raportu z konsultacji, dołączonego do OSR, w styczniu 2026 r. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Źródłem finansowania skutków planowanych zmian, tj. kontynuacji wdrażania instrumentu finansowego takiego jak FGR, będą zwrócone środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski pochodzące z FGR. Są to środki z PROW zarezerwowane na gwarancje zabezpieczające kredyty inwestycyjne i obrotowe, udzielone do końca 2025 r. Z każdym miesiącem spłat kredytów stopniowo uwalniana jest kwota zabezpieczenia gwarancyjnego, która wynosi maksymalnie 80% kwoty kredytów pozostających do spłaty, skorygowana o wskaźnik ryzyka, odnoszący się do szkodowości. Maksymalny okres objęcia kredytu gwarancją to 15 lat, co oznacza, że przez kolejne lata kwota przeznaczona na gwarancje będzie stopniowo uwalniana. Szacuje się, że środki stopniowo uwalniane 8 z FGR po okresie kwalifikowalności, które będą mogły być zagospodarowane na podstawie zmienianych przepisów, to kwota 500 mln zł. Należy mieć na względzie, że nowy instrument wsparcia będzie finansowany ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Zarówno środki przeznaczone na FGR (z PROW), jak i środki zwracane i ponownie wykorzystane w ramach nowego instrumentu po okresie kwalifikowalności, są środkami publicznymi, ale nie stanowią dochodu budżetu państwa ani jednostek sektora finansów publicznych. Biorąc pod uwagę fakt, iż środki które miałyby zasilić KFG, czy też nowo utworzony instrument, będą pochodzić ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r. (czyli środków PROW, które pozostaną w dyspozycji państwa członkowskiego) i w takim zakresie zostaną zagospodarowane po 2025 r. Nie będzie mieć to wpływu na przestrzeń wydatkową wynikającą z limitu Stabilizacyjnej Reguły Wydatkowej na podstawie ograniczeń zawartych w art. 112aa ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych. Należy też mieć na względzie, że przed proponowaną zmianą przepisów, środki zwrócone z instrumentu finansowego FGR nigdy nie zasilały KFG, a zatem nie wpłyną negatywnie na zmniejszenie zasobów KFG, ponieważ nigdy nie stanowiły źródła wsparcia KFG. Środki te dotychczas były ponownie wykorzystywane w ramach FGR, nie stanowiły wsparcia sektora rolnictwa w ramach KFG. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Kwota 500 mln zł została oszacowana na podstawie danych wynikających z kwot gwarancji w ramach FGR, które zostały udzielone do końca 2025 r., a następnie zostaną uwolnione po tym okresie, czyli po okresie kwalifikowalności wydatków w ramach PROW. Stąd możliwe jest oszacowanie, jaka będzie kwota zwróconych środków w kolejnych latach po okresie kwalifikowalności PROW i tym samym kwota możliwa do zaangażowania w nowy instrument wsparcia. W obliczeniach wzięto też pod uwagę wskaźnik ryzyka wypłaty gwarancji FGR. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 4 5–10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne 30 100 120 120 130 0 500 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa Brak wpływu na duże przedsiębiorstwa. sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Brak bezpośredniego wpływu na sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne. rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe Brak bezpośredniego wpływu na rodziny, obywateli oraz gospodarstwa domowe, a także na osoby niepełnosprawne oraz starsze. Niemierzalne sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Przewiduje się, że w wyniku wprowadzenia projektowanych zmian liczba udzielanych kredytów z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie z ponad 18 tys. (według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.) do 25 tys. umów kredytowych w ciągu następnych 8 lat po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.). Zakładając, że na jedno gospodarstwo rolne przypadał jeden kredyt objęty gwarancją i dopłatą do odsetek do końca 2025 r., proponowane zmiany spowodują wzrost liczby gospodarstw rolnych, które otrzymały wsparcie w ramach instrumentów finansowych, do 25 tys. w ciągu następnych 8 lat. Założenie docelowej wartości 25 tys. zawartych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wynika z utrzymania podobnej dynamiki wzrostu, jaka była obserwowana w trakcie wdrażania FGR. Przyjęto, że warunki funkcjonowania instrumentu, w tym dostępność alokacji i poziom wsparcia, będą zbliżone do dotychczasowych. 9 Obliczenia (dane według stanu na 30 czerwca 2025 r.) oparto na następujących założeniach: 1) szacowana wartość środków zwróconych w kolejnych latach wyniesie ok. 500 mln zł, 2) średnia wartość kredytu z gwarancją FGR to ok. 180 tys. zł, 3) średnia wartość gwarancji, uwzględniając wskaźnik ryzyka, wyniesie ok. 32 tys. zł, 4) średnia wartość dopłat do odsetek wyniesie ok. 7 tys. zł; 5) łączna wartość wsparcia (gwarancja + dopłata) dla średniej wielkości kredytu wyniesie zatem ok. 39 tys. zł. W oparciu o powyższe założenia oszacowano potencjalną liczbę nowych umów kredytowych, które mogą zostać zawarte po 2025 r. Dzieląc szacowaną kwotę środków zwróconych po okresie kwalifikowalności, tj. 500 mln zł, przez średnią wartość wsparcia wynoszącą ok. 39 tys. zł, uzyskano potencjał zawarcia ok. 12,9 tys. nowych umów kredytowych. Należy jednak podkreślić, że przedstawione wyliczenia mają charakter orientacyjny i opierają się na obecnych parametrach instrumentu finansowego. W praktyce, wraz z wdrażaniem nowych programów wsparcia, można oczekiwać zmian w warunkach pomocy, które wpłyną na jednostkowe koszty udzielanego wsparcia. W szczególności przewiduje się możliwość wydłużenia okresu dopłat do oprocentowania z 12 do 24 miesięcy, co spowoduje zwiększenie kosztów jednostkowych dopłat. Ponadto w nowym okresie programowania wartość kredytu obrotowego nie będzie już limitowana maksymalną kwotą 200 tys. euro (jak to miało miejsce w PROW), lecz wartością pomocy de minimis, tj. kwotą 300 tys. euro. W praktyce oznacza to, że średnia wartość udzielanego kredytu oraz powiązana z nią wartość gwarancji i dopłat będą wyższe niż dotychczas. Uwzględniając powyższe uwarunkowania, w tym zarówno zwiększenie wartości pojedynczego kredytu, jak i wydłużony okres dopłat do oprocentowania, przyjęto ostrożne założenie, że w okresie kolejnych ośmiu lat po 2025 r. liczba nowych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie o ok. 7 tys., z poziomu ponad 18 tys. zawartych do dnia 30 czerwca 2025 r. do poziomu ok. 25 tys. do końca 2033 r. Takie tempo wzrostu pozostaje zgodne z dotychczasową dynamiką rozwoju instrumentu finansowego oraz z potencjałem wynikającym ze zwróconych środków finansowych. Przyjęte założenie stanowi więc realistyczną prognozę rozwoju instrumentu finansowego w oparciu o dostępne dane, regulacje prawne dotyczące pomocy publicznej oraz warunki rynkowe w sektorze finansowania rolnictwa. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie gospodarstw rolnych oparto o szacowaną kwotę zwrotu środków z instrumentu finansowego, która będzie mogła być zaangażowana w nowy instrument, w wysokości 500 mln zł. Wpływ ten będzie tym większy, im wyższy będzie zwrot środków w kolejnych latach. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). tak nie nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy inne: zwiększenie liczby dokumentów zwiększenie liczby procedur wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: Projektowane zmiany przepisów spowodują przeniesienie zadań związanych z dysponowaniem środkami, a także monitorowaniem i kontrolą prawidłowości wydatkowania środków przeznaczonych na instrument finansowy do MRiRW. Jednakże nie planuje się zwiększenia zatrudnienia w związku z tą zmianą. Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. tak nie nie dotyczy 10 Komentarz: 1) obciążenia po stronie MRiRW: przygotowanie umowy z BGK, otwarcie rachunku w BGK, opracowanie dokumentu służącego do monitorowania wydatkowania środków i procedury kontroli w zakresie wdrażania przez BGK instrumentu finansowego; 2) po stronie BGK: opracowanie strategii inwestycyjnej do umowy z MRiRW, obsługa finansowa rachunku MRiRW, uruchamianie środków zgromadzonych na rachunku na wniosek MRiRW, przekazywanie do MRiRW informacji i danych dotyczących wdrażania instrumentu finansowego. Projekt wprowadza regulacje wykraczające poza minimalne regulacje wymagane do realizacji obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej (wykraczające poza cel zapewnienia stosowania art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013). 9. Wpływ na rynek pracy Projektowana zmiana przepisów może mieć niewielki w skali sektora rolnictwa, ale pozytywny wpływ na rynek pracy, ponieważ kontynuacja wsparcia sektora rolnego w formie instrumentów finansowych wpłynie pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego oraz ich konkurencyjność. Poprawa płynności finansowej gospodarstw rolnych i tych przedsiębiorstw może wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy lub ich utrzymanie. Kredyt obrotowy, z dopłatą do oprocentowania, który został wprowadzony do oferty FGR podczas COVID-19, pozytywnie wpłynął na utrzymanie płynności finansowej wielu gospodarstw rolnych w obliczu negatywnych skutków pandemii, co zapewne zapobiegło ich upadkowi. Kredytów z dopłatą udzielono ponad 17 tys. na kwotę 2,7 mld zł. 10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne sytuacja i rozwój regionalny sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe demografia mienie państwowe inne: informatyzacja zdrowie Omówienie wpływu Wsparcie w formie preferencyjnego kredytu (z gwarancją i dopłatą do odsetek), w tym wsparcie w formie kredytu obrotowego, pozytywnie wpłynie na możliwości inwestycyjne oraz utrzymanie płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorców przetwórstwa rolno-spożywczego. To pozwala nie tylko utrzymać aktywność gospodarczą rolników i przedsiębiorców, ale także ją rozwijać, sprzyjając rozwojowi całego regionu. Możliwości inwestycyjne pozwolą m.in. na pozyskanie nowych maszyn i urządzeń na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, które oddziałują pozytywnie na klimat i środowisko naturalne. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wejście w życie projektowanej ustawy planowane jest w drugim kwartale 2026 r. Po jej wejściu w życie planowane jest zawarcie umowy pomiędzy dysponentem środków uwalnianych z instrumentu finansowego FGR, czyli MRiRW, a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, czyli BGK, dotyczącej zagospodarowania środków FGR po okresie kwalifikowalności zgodnie z art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Okres wejścia w życie nowych przepisów i zawarcia umowy, o której wyżej mowa, zbiegnie się w czasie z pierwszymi zwrotami środków uwalnianych z umów kredytowych zawartych do końca 2025 r. Pozwoli to zgromadzić pulę środków, która będzie podstawą do wprowadzenia do oferty banków kredytujących nowego instrumentu wsparcia – dopłaty do odsetek lub instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu. Środki zwrócone do MRiRW po okresie kwalifikowalności będą ponownie wykorzystane przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na zasadach określonych w ww. umowie, a następnie, po wykonaniu zobowiązań wynikających z tej umowy, przez czas i na zasadach określonych przez MRiRW jako ich dysponenta. Projektowane przepisy zostaną zatem wykonane najwcześniej po upływie 8 lat, począwszy od 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów zmian przepisów nastąpi przed upływem ośmiu lat, o których mowa w art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Wskaźniki pomiaru i monitorowania zostaną określone w strategii inwestycyjnej stanowiącej część umowy, która zostanie zawarta pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy i będą się odnosiły, podobnie jak podczas wdrażania FGR w ramach PROW, do zawartych umów kredytowych z gwarancją oraz liczby wspartych projektów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. Raport z konsultacji (§ 51 Regulaminu pracy Rady Ministrów) Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania. W ramach konsultacji publicznych swoje stanowisko przedstawiła Krajowa Rada Izb Rolniczych, Związek Banków Polskich oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. Krajowa Rada Izb Rolniczych oraz Związek Banków Polskich poinformowali, że nie zgłaszają uwag. Bank Gospodarstwa Krajowego zgłosił dwie uwagi. Uwaga 1. Proponujemy zdefiniować „okres kwalifikowalności”. W rozporządzeniu 1303/2013, w art. 65 ust. 2, okres kwalifikowalności kończy się w dniu 31.12.2023 r. Proponujemy doprecyzować od jakiej daty liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności. Z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2020/2220 wynika, że okres kwalifikowalności z art. 65 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 został przedłużony o 2 lata, czyli do 31 grudnia 2025 r. Można by więc dopisać po komentowanym fragmencie „ustalonym z uwzględnieniem art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220 z dnia 23 grudnia 2020 r. ustanawiającego niektóre przepisy przejściowe dotyczące wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) w latach 2021 i 2022 oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do zasobów i stosowania w latach 2021 i 2022 oraz rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do zasobów i rozdziału takiego wsparcia na lata 2021 i 2022 (Dz. Urz. UE L 437 z 28.12.2020, str. 1)”. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. Rozporządzenia UE wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Z tego względu w przepisach krajowych nie powtarza się przepisów UE. Na podstawie przywołanego przez Państwa rozporządzenia UE nr 2020/2220, wdrażanie PROW zostało przedłużone o 2 lata − do końca 2022 r., a pierwotny okres kwalifikowalności wydatków, wyznaczony w art. 65 ust. 2 rozporządzenia UE nr 1303/2013 na koniec 2023 r., został również przedłużony o 2 lata − do końca 2025 r. Dzięki temu środki z PROW można było wydatkować do końca zeszłego roku. Potwierdza to decyzja Komisji Europejskiej 1 . Ponadto data zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW 2014–2020 i tym samym od kiedy liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności zostały wyraźnie wskazane w uzasadnieniu i OSR. Uwaga 2. Zwracamy uwagę na ryzyko braku możliwości skorzystania z gwarancji i dopłaty w wymiarze, którego będzie potrzebował rolnik/przetwórca z uwagi na zbyt mały limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi. Dodatkowo szybko wyczerpuje się limit takiej pomocy przyznany na kraj członkowski – tym samym istnieje ryzyko, że bank udzieli gwarancji, wpisze ją do prowadzonego rejestru, a następnie przy próbie rejestracji pomocy okaże się, że limit na kraj został już wyczerpany i nie ma możliwości zarejestrowania pomocy wynikającej z udzielonej gwarancji i dopłaty. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że pomoc z tytułu 1 Decyzja Komisji Europejskiej nr C/2025/3947 z dnia 16 lipca 2025 r. w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów rozwoju obszarów wiejskich przyjętych przez państwa członkowskie w celu uzyskania pomocy z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) na lata 2014–2022 (Dz. Urz. UE C z 18.07.2025). − 2 − dopłaty liczona jest nominalnie, więc w większym stopniu obciążać będzie limit. Obecnie w FGR zastosowanie ma pomoc publiczna (art. 81 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013) dla rolników i przetwórców produktów rolnych oraz pomoc de minimis (rozporządzenie 2023/2831) dla przetwórców produktów nierolnych. Proponujemy zastosowanie analogicznego rozwiązania, nawet jeśli wymaga to notyfikacji pomocy. Będzie to bardziej korzystne rozwiązanie z punktu widzenia kredytobiorców i w naszej opinii należałoby to rozwiązanie przewidzieć w Ustawie. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. W przypadku kredytów obrotowych nie ma innej możliwości wsparcia w ramach pomocy publicznej niż przewidziana w projekcie ustawy. Kredyty obrotowe w sektorze rolnym mogą być udzielane wyłącznie w formule pomocy de minimis w rolnictwie, ponieważ stanowią wsparcie o charakterze operacyjnym, przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności gospodarstw rolnych. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, pomoc operacyjna w rolnictwie jest co do zasady niedopuszczalna, z wyjątkiem pomocy de minimis, która – ze względu na swoją ograniczoną wartość – uznawana jest za niezakłócającą konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi oraz niewymagającą notyfikacji Komisji Europejskiej. Poza tym w 2024 r. limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi został zwiększony z 20 tys. euro do 50 tys. euro na gospodarstwo w okresie trzech lat 2 . Limit jest liczony jako okres trzech pełnych lat, tj. 36 miesięcy poprzedzających udzielenie pomocy. Jednocześnie został podniesiony krajowy limit pomocy de minimis dla Polski z kwoty 295,932 mln euro do 682,850 mln euro w okresie trzech lat. Biorąc pod uwagę potencjalną kwotę zwróconych środków z Funduszu Gwarancji Rolnych (ok. 500 mln zł), z uwzględnieniem ich ponownego wykorzystania w okresie 8 lat, a także średnią wartość pomocy udzielanej w ramach FGR dla kredytu obrotowego (ok. 36 tys. zł), zdaniem MRiRW nie ma dużego ryzyka szybkiego wyczerpania możliwości wsparcia ze środków pomocy de minimis dla rolnictwa zarówno na poziomie kredytobiorcy, jak i na poziomie Państwa. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Projekt ustawy nie podlegał zasięgnięciu opinii, konsultacjom oraz uzgodnieniu z organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny w celu zgłaszania w trakcie trwania prac legislacyjnych zainteresowania w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Od dnia jego udostępnienia żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. 2 Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024). TABELA ZGODNOŚCI TYTUŁ PROJEKTU Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw TYTUŁ AKTU PRAWNEGO, KTÓREGO STOSOWANIU SŁUŻY PROJEKT Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, str. 320—469, z późn. zm.). WYJAŚNIENIE TERMINU WEJŚCIA W ŻYCIE PROJEKTU Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Termin wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Art. 45 rozporządzenia UE nr 1303/2013, którego stosowaniu służy projekt, nie określa jednoznacznego terminu jego zastosowania przez państwo członkowskie. Wskazuje tylko, że skutek działań podjętych przez państwo członkowskie ma nastąpić po zakończeniu okresu kwalifikowalności, czyli po 2025 r. JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISU UE KONIECZNOŚĆ ZAPEWNIENIA STOSOWANIA TAK / NIE* JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISÓW PROJEKTU Art. 45Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania w celu zapewnienia, aby środki finansowe zwrócone do instrumentów TAKArt. 1 (art. 50d ust. 4- Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem finansowych, w tym zwroty kapitału, i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności związane ze wsparciem z EFSI na rzecz instrumentów finansowych zgodnie z art. 37 były ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. 11)środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1)producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2)mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 24. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5.”. Art. 2.Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. ODWRÓCONA TABELA ZGODNOŚCI Tytuł projektuProjekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Jedn. red.Treść przepisów projektuUzasadnienie wprowadzenia przepisów Art. 1 pkt. 2 (art. 50d ust. 12–14) 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12. Brak przepisów określających jakiego rodzaju pomocą jest przekazanie środków finansowych zwróconych do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 podmiotom działającym w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich do ponownego wykorzystania w formie instrumentu finansowego. Zmiana ma na celu monitorowanie wydatkowania środków publicznych, które w ramach instrumentów finansowych zostaną przeznaczone na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Instrumenty finansowe (w postaci gwarancji kredytowej) mają charakter zwrotny, co oznacza, że po upływie okresu przez jaki ostateczny odbiorca (rolnik lub przedsiębiorstwo z branży przetwórstwa rolno-spożywczego) mógł z nich korzystać, środki finansowe są zwracane (uwalniane) i mogą być przekazane do ponownego wykorzystania. Żadne przepisy, ani UE, ani krajowe, nie wskazują, co ma się stać ze środkami zwróconymi do instrumentów finansowych po 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Art. 3W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Przepisy nie określają, do której kategorii środków publicznych należą środki finansowe zwrócone po okresie kwalifikowalności do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. Po zmianie nie będzie już wątpliwości w tym zakresie. Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...). Tel.: +48 22 523 8788Al. J. Ch. Szucha 23 iniemczycki.sekretariat@msz.gov.pl00-580 Warszawa www.gov.pl/dyplomacja DPUE.950.490.2025 / 6 PR Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/ Dot.: RM-0610-35-26 z 11.03.2026 r. Pani Joanna Knapińska Sekretarz Rady Ministrów Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw, wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej Szanowna Pani Minister, w związku z przedłożonym projektem ustawy pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Z wyrazami szacunku Do wiadomości: Pan Stefan Krajewski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi\n\nSUMMARY TO EVALUATE:\nTitle: Tańsze kredyty i gwarancje dla rolników oraz firm na wsi po 2025 roku.\nSummary: Ustawa umożliwia dalsze wspieranie rolników i małych firm na obszarach wiejskich po 2025 roku za pomocą preferencyjnych kredytów. Zamiast ograniczać się tylko do gwarancji bankowych, państwo będzie mogło dopłacać do oprocentowania pożyczek, co obniży ich koszty. Zmiany te pomogą gospodarstwom rolnym utrzymać płynność finansową i ułatwią im inwestycje.\nKey Points: Wprowadzenie nowego instrumentu finansowego, który łączy gwarancje spłaty kredytu z dopłatami do jego oprocentowania., Wsparcie skierowane jest bezpośrednio do rolników oraz mikro, małych i średnich firm działających w rolnictwie lub na wsi., Środki na ten cel będą pochodzić ze zwrotów z dotychczasowych programów unijnych, bez dodatkowego obciążania budżetu państwa.\n\nZASADY OCENY:\n1. Sprawdź wszystkie LICZBY, DATY i KWOTY w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n2. Sprawdź wszystkie NAZWISKA, ORGANIZACJE i MIEJSCA w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n3. Sprawdź wszystkie konkretne DZIAŁANIA PRAWNE . Jeśli tego mechanizmu nie ma w SOURCE -> is_valid: false.\n\nWAŻNE: Abstrakcyjne pojęcia (np. \"transparentność\", \"zaufanie\") są dozwolone jako wnioski.\n\nOUTPUT (JSON):\n{\n  \"is_valid\": true/false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\n}\n\nWYMAGANIA FORMATOWANIA:\n1. Odpowiedz WYŁĄCZNIE surowym obiektem JSON.\n2. NIE używaj bloków kodu Markdown.\n3. NIE dodawaj żadnych wstępów ani wyjaśnień przed ani po JSONie.\n4. JSON musi być poprawny i gotowy do parsowania.\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-04-17T16:04:27.135Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2371/2371.pdf",
      "model": "gemini-3.1-pro-preview",
      "prompt_sent": "\nJesteś ekspertem od prawa polskiego, który ma za zadanie analizować dokumenty ustaw, uchwał oraz innych dokumentów legislacyjnych, a następnie przygotowywać z nich informacje w przystępny sposób dla obywateli. Twoim celem jest przedstawienie informacji tak, aby obywatele mogli sami ocenić wpływ legislacji na ich życie, nawet bez posiadania specjalistycznej wiedzy legislacyjnej. Skup się na faktach i obiektywnych skutkach wprowadzanych zmian, unikając wartościowania i osobistych opinii. Wszelki żargon prawny jest zabroniony. Prezentuj informacje w jasny, zwięzły i angażujący sposób, tak aby były zrozumiałe dla osoby bez wykształcenia prawniczego. Unikaj długich, złożonych zdań. Zamiast pisać \"projekt ma na celu nowelizację kodeksu podatkowego...\", napisz \"Zmiany w podatkach: nowe ulgi i obowiązki dla...\". Kontynuuj swoją pracę, dopóki nie rozwiążesz swojego zadania. Jeśli nie masz pewności co do generowanej treści, przeanalizuj dokument ponownie – nie zgaduj. Rozplanuj dobrze swoje zadanie przed przystąpieniem do niego. W podsumowaniu i kluczowych punktach, jeśli to możliwe i uzasadnione, podkreśl, jakie konkretne korzyści lub skutki (pozytywne lub negatywne) wprowadza ustawa dla życia codziennego obywateli, ich praw i obowiązków, finansów osobistych, bezpieczeństwa i innych ważnych kwestii (np. kategorycznych zakazów i nakazów czy najważniejszych konkretnych alokacji finansowych i terytorialnych).\n\nTwoja odpowiedź MUSI być w formacie JSON - i zawierać następujące klucze.\nZanim zwrócisz odpowiedź, dokładnie zweryfikuj, czy cała struktura JSON jest w 100% poprawna, włącznie ze wszystkimi przecinkami, nawiasami klamrowymi, kwadratowymi oraz cudzysłowami. Błędny JSON jest nieakceptowalny i uniemożliwi przetworzenie Twojej pracy.\n\nPrzeanalizuj dokładnie poniższy tekst dokumentu prawnego. To jest treść, na podstawie której masz wygenerować podsumowanie i kluczowe punkty:\n--- POCZĄTEK DOKUMENTU ---\nDruk nr 2371 Warszawa, 18 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-35-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. – 2 – 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. – 3 – 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. 2) ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów 2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 51I z 22.02.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2022, str. 55, Dz. Urz. UE L 2023/2391 z 05.10.2023, Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024 oraz Dz. Urz. UE L 2025/1989 z 03.10.2025. – 4 – Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wsparcie sektora rolnego po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności wydatków ponoszonych w związku z realizacją Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (dalej „PROW”), przez umożliwienie rozszerzenia oferty instrumentów finansowych o nowe formy wsparcia, inne niż wyłącznie poręczenia i gwarancje, dostępne w świetle obowiązujących przepisów. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) (dalej „ustawa PROW”) w art. 50d ust. 4 nakazują ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi, jako dysponentowi, przekazanie środków finansowych po okresie kwalifikowalności w celu ponownego wykorzystania, zgodnie z art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) (dalej „ustawa o poręczeniach i gwarancjach”). Według obecnych przepisów, środki te miałyby zostać przekazane na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, wyłącznie na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem tym podmiotom poręczeń i gwarancji. Na podstawie art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach, środki te stanowią jedno ze źródeł zasilających zasoby Krajowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej „KFG”), działającego w Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej „BGK”), przez co możliwości ich wykorzystania w szerszym zakresie, na inne formy wsparcia, w szczególności na dopłatę do spłaty odsetek od kredytu, są ograniczone. W związku z powyższym, zamiast przekazywać środki do KFG, proponuje się pozostawić je w dyspozycji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej „MRiRW”), jako instytucji zarządzającej PROW, który zawrze z BGK, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy, umowę określającą m.in. zakres i formę wsparcia sektora rolnego po 2025 r. Aby to zrealizować, konieczna jest zmiana ustawy PROW i ustawy o poręczeniach i gwarancjach w zaproponowanym kształcie, mając na względzie doświadczenie i efekty wsparcia udzielonego rolnikom i przedsiębiorcom z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych (dalej „FGR”), w okresie wdrażania PROW. Ponadto istotną kwestią, którą jednocześnie postanowiono uregulować w niniejszym projekcie, jest dalsze wykorzystanie środków finansowych, zwróconych do dysponenta z instrumentów finansowych po co najmniej 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia 2 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzenie nr 1303/2013”. Celem instrumentów finansowych jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego (mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) w dostępie do finansowania kredytowego w formie udzielenia gwarancji spłaty kredytów do 80% kwoty kapitału kredytu. Gwarancja FGR jest udzielana w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do odsetek. Wsparcie w tym zakresie okazało się być skutecznym wypełnieniem luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Instrumenty finansowe w ramach PROW wprowadzono w 2019 r. po przeprowadzeniu analizy ex-ante, w wyniku zmiany ustawy PROW (Dz. U. z 2019 r. poz. 504). Następnie MRiRW utworzył, we współpracy z BGK, instrument finansowy w postaci FGR. Pierwotna alokacja, przeznaczona na FGR, wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR, do 30 czerwca 2025 r., udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Skorzystało z nich prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. Z tej puli ponad 17 tys. gwarancji dotyczyło zabezpieczenia kredytu obrotowego o łącznej wartości 2,7 mld zł. Gwarancja FGR wpłynęła pozytywnie na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolno- spożywczego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. 3 O atrakcyjności instrumentu wsparcia zdecydowała w szczególności szybka reakcja MRiRW podczas pandemii COVID-19 przez wprowadzenie gwarancji FGR do kredytu obrotowego, niepowiązanego z kredytem inwestycyjnym, wraz z dopłatą do odsetek. Możliwość udzielenia samodzielnego kredytu obrotowego z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek miała na celu utrzymanie płynności finansowej przez zmniejszenie obciążenia kredytem, w celu złagodzenia skutków pandemii. Komponent dotacyjny okazał się skuteczną zachętą do korzystania ze zwrotnego wsparcia w sektorze rolnym, dlatego resort rolnictwa dąży do utrzymania wsparcia dla rolników i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego na jak najbardziej korzystnych warunkach, uwzględniając komponent dotacyjny w instrumencie finansowym. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ramach PROW. Po tym okresie środki z instrumentów finansowych udzielanych w ramach FGR, które będą stopniowo uwalniane w miarę spłacanych kredytów, staną się środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. Środki z instrumentu finansowego po okresie kwalifikowalności powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki muszą być wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Obecne przepisy ustawy PROW przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie środków uwolnionych z instrumentów finansowych po okresie kwalifikowalności do KFG na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania kredytu potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie zwrotne. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. 4 i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania kredytu obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania kredytu z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 5 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek od kredytu jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania kredytu oferowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 6 Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia gwarancji w ramach FGR w 2019 r. zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację, w związku z czym w celu utrzymania tego instrumentu uruchomiono środki w ramach II obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym stopniu stosowały jako formę zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie takie formy, jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesję z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzulę potrącenia. Dzięki wprowadzonej możliwości dopłaty do oprocentowania kredytu przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych jest niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego sektora w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. Wielkość udzielanych dopłat do odsetek mogłaby być 7 zróżnicowana w zależności od beneficjenta lub przeznaczenia kredytu (np. młody rolnik, gospodarstwo poszkodowane w wyniku klęski żywiołowej) w celu preferowania określonych grup i kierunków wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do poręczeń i gwarancji, a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane. Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia w zakresie takim, jak w ramach FGR, tj. w postaci gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest wprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji. Taka zmiana umożliwi utworzenie instrumentu finansowego zgodnego z oczekiwaniami rynku, czyli interesariuszy sektora rolnego. Byłby to instrument bardziej atrakcyjny niż tylko ograniczony do wsparcia przewidzianego w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. Należy też mieć na względzie, że w przypadku przekazania do KFG środków zwolnionych z PROW, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że będą one wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno- spożywczych. Ponadto zgodnie z art. 50d ust. 4 zdanie drugie ustawy PROW, przekazanie do KFG środków finansowych z instrumentów finansowych wykorzystywanych w ramach PROW skutkuje tym, że minister właściwy do spraw rozwoju wsi przestaje być dysponentem tych środków, przez co nie może już nimi zarządzać w taki sposób jak dotychczas, w szczególności na bieżąco reagować na potrzeby rynku. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie nie tylko gwarancji spłaty kredytu, ale również dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia taki jak FGR. W tym celu, po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.), środki uwolnione z instrumentów finansowych PROW należy pozostawić w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi, który na podstawie umowy z podmiotem, który wdraża instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania przez 8 lat na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, którzy, jako ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniają co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do tych środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 8 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu w sposób określony w umowie między ich dysponentem (MRiRW) a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, i zgodnie ze strategią inwestycyjną opracowaną przez ten podmiot, stanowiącą załącznik do tej umowy. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. W związku z tym konieczna jest zmiana w art. 50d ust. 4 ustawy o PROW oraz uchylenie przepisu art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK), zostanie określony sposób zagospodarowania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków pochodzących z FGR po okresie kwalifikowalności, zwróconych do MRiRW na podstawie art. 50d ust. 1 ustawy PROW, biorąc pod uwagę przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. W związku z tym, że instrumenty finansowe (gwarancja) mają charakter zwrotny, co oznacza, że środki przekazane w tej formie po okresie ich wykorzystania przez ostatecznych odbiorców są zwracane do tych instrumentów, co umożliwia ich dalsze wykorzystywanie, proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem oraz rozszerzenie tego artykułu o dalsze ustępy tak, aby zapewnić dysponowanie tymi środkami przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek od kredytu) nie tylko w okresie bezpośrednio następującym po okresie wdrażania PROW, wskazanym w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, lecz także w kolejnych latach nie objętych tym przepisem UE. Planuje się, że po 2025 r. podmioty działające w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich będą otrzymywać środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, w sposób i przez czas wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. 9 Zarówno w przypadku pkt. 1, jak i pkt. 2, ostatecznymi odbiorcami wsparcia będą podmioty, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy pomocy będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Projektowane przepisy określają także m.in. to, co powinna zawierać umowa pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się także do zawartości strategii inwestycyjnej, którą opracuje podmiot, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się również do obowiązku otwarcia rachunku przez MRiRW w BGK w celu zarządzania środkami finansowymi, które będą przeznaczone na instrumenty finansowe. Proponowane zmiany przewidują również, że środki finansowe wykorzystane w formie instrumentów finansowych z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym będą stanowić pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. Ten pozabudżetowy mechanizm przepływów finansowych pozwoli na monitorowanie wykorzystywania środków publicznych, które zostaną zaangażowane w ramach instrumentów finansowych na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a tym samym spełnienie wymagań określonych dla tych środków w przepisach UE. Konsekwencją zamian zaproponowanych w ustawie PROW jest wprowadzenie zmiany w ustawie o poręczeniach i gwarancjach, polegającej na wykreśleniu w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu określającej zasady i warunki dotyczące wkładów do instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku projektowanej zmiany, środki FGR nie będą wpływać do KFG, lecz zostaną zagospodarowane zgodnie ze zmianami zaproponowanymi w ustawie PROW, tj. w formie instrumentu finansowego z możliwością uzupełnienia go komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do odsetek od kredytu), dedykowanego podmiotom z sektora rolnego, leśnego lub na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę ich rodzaj i potrzeby (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych 10 klęską żywiołową). Przy tym należy mieć na względzie, że proponowany instrument wsparcia nie może być łączony z inną formą wsparcia, w tym dopłatą do odsetek oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach wsparcia krajowego. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, będzie zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Ponadto w art. 3 projektowana ustawa wprowadza zmianę w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), który określa katalog środków publicznych. Proponuje się uzupełnienie tego katalogu o nową kategorię środków publicznych, tj. o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW. Ma to na celu uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Projekt ustawy, w art. 4 przewiduje wprowadzenie przepisu przejściowego w celu uniknięcia wątpliwości, które przepisy należy stosować do środków finansowych zwróconych przed wejściem w życie projektowanej ustawy przez podmiot wdrażający instrument finansowy na rachunek wskazany przez MRiRW i jednocześnie nieprzekazanych do KFG pomimo obowiązku określonego w art. 50d ust. 4 ustawy PROW w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z zaprojektowanym przepisem, do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków zwróconych przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nieprzekazanych do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się zmienione przepisy ustawy PROW, czyli w brzmieniu zaproponowanym w projekcie. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projekt ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 11 Projektowana zmiana będzie mieć pozytywny wpływ na mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa z sektora rolnego i branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Projektowane przepisy nie będą miały bezpośredniego wpływu na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób z niepełnosprawnościami oraz osób starszych. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji, zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji lub uzgodnienia. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.), oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Projekt ustawy został umieszczony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC125. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Adam Nowak, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Aneta Sadowska, Naczelnik Wydziału zarządzania pomocą techniczną i instrumentami finansowymi w Departamencie Pomocy Technicznej i Instrumentów Finansowych tel. 22 623 12 90, aneta.sadowska@minrol.gov.pl Data sporządzenia 14.11.2025 Źródło: Prawo UE: art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013 Opracowania własne: badania, analizy rynku Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC125 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Brak możliwości przeznaczenia środków zwróconych z instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, zwanego dalej „PROW”, po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności, na inne instrumenty finansowe niż tylko na poręczenia i gwarancje w okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej. Brak regulacji dotyczącej dalszego wykorzystywania środków zwróconych z instrumentów finansowych po okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej, które jako instrumenty podlegające całkowitemu albo częściowemu zwrotowi umożliwiają dalszy obrót tymi samymi środkami. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków finansowanych ze środków PROW, w związku z czym środki zwracane z instrumentów finansowych będą środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. W ramach instrumentów finansowych PROW został utworzony Fundusz Gwarancji Rolnych, zwany dalej „FGR”, który ułatwia uzyskanie kredytu dla kredytobiorców (gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego) przez oferowanie gwarancji bankowej jako zabezpieczenia spłaty kredytu. FGR dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek. FGR został utworzony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwanego dalej „MRiRW”, jako instytucję zarządzającą PROW, we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, zwanym dalej „BGK”, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy. Gwarancja FGR jest udzielana przez BGK w formule portfelowej, co oznacza, że kredytobiorcy mogą się ubiegać o udzielenie gwarancji BGK w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Celem instrumentu jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego (są to mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa) w dostępie do finansowania kredytowego przez udzielanie gwarancji spłaty kredytów. Gwarancje udzielane są jako zabezpieczenie kredytów inwestycyjnych oraz obrotowych zaciąganych w bankach kredytujących. Gwarancja FGR zabezpiecza do 80% kwoty kapitału kredytu. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do ich oprocentowania. Wsparcie okazało się być trafną odpowiedzią na wypełnienie luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Na FGR ze środków PROW przeznaczono do końca 2025 r. ok. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR do 30 czerwca 2025 r. (dane według stanu na ten dzień posłużyły do przygotowania analiz niezbędnych do opracowania projektu ustawy) udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji do spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Z gwarancji FGR skorzystało prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. To zaś przełożyło się na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolnego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski z FGR po okresie kwalifikowalności (po 31 grudnia 2025 r.) powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne 2 dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1303/2013”. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki finansowe zwrócone z instrumentów finansowych muszą być ponownie wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), zwanej dalej „ustawą PROW”, przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, zwanego dalej „KFG”, po okresie kwalifikowalności środków zwróconych z instrumentów finansowych i wykorzystanie ich na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291), zwanej dalej „ustawą o poręczeniach i gwarancjach”. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolnego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej, co wynika z dotychczasowych doświadczeń i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 3 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania ofertowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia w 2019 r. gwarancji w ramach FGR, zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację przeznaczoną na udzielanie gwarancji i dopłat do odsetek, w związku z czym, w celu utrzymania oferty w bankach uruchomiono środki w ramach drugiego obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR, mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym, 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 0 1 000 2 000 3 000 4 000 5 000 6 000 20192020 I połowa 2020 II połowa 20212022202320242025 I połowa Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 4 stopniu stosowały inne formy zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie, takie jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesja z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzula potrącenia. Według opinii banków, zapotrzebowanie na wsparcie kredytowe w sektorze rolnym jest wzmożone w okresie wiosennym oraz jesienno-zimowym, co jest związane z sezonowością prac rolnych i potrzebą zakupu nawozów czy środków ochrony roślin. W tym czasie zwiększone jest zapotrzebowanie na kapitał obrotowy, który jest korzystnym instrumentem wsparcia krótkoterminowego. Dzięki wprowadzonej w ramach FGR możliwości dopłaty do oprocentowania przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych był niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego obszaru w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. W tym celu niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego pozabudżetowego mechanizmu przepływów finansowych, pozwalającego MRiRW na spełnienie wymagań określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a więc ponownego wykorzystania środków zwróconych do instrumentów finansowych, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa w ramach instrumentów finansowych lub innych form wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do gwarancji i poręczeń (a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane). Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia takiego jak w ramach FGR, czyli w formie gwarancji i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest przeprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG. Taka zmiana pozwoli utworzyć instrument zgodny z oczekiwaniami interesariuszy sektora rolnego, a nie ograniczony wyłącznie do gwarancji, o której mowa w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. W przypadku przekazania zwróconych środków do KFG, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że zostały wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno-spożywczych. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia, taki jak FGR. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest pozostawienie po 2025 r. środków zwróconych z instrumentów finansowych wdrażanych w ramach PROW w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi zamiast ich przekazywania do KFG, z przeznaczeniem do ponownego wykorzystania na ten sam cel jak dotychczas, czyli wsparcie rolnictwa, przez 8 lat, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, oraz po upływie tego okresu. Pomoc będzie skierowana podobnie jak w okresie realizacji PROW do podmiotów sektora rolnego, leśnego lub działających na obszarach wiejskich, spośród których będą pochodzić ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniający co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. W celu umożliwienia dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty, czyli w takim zakresie, jak w przypadku instrumentów finansowych PROW (FGR) w okresie kwalifikowalności do 2025 r., zamiast przekazywać do KFG środki zwrócone z tych instrumentów finansowych, należy je pozostawić po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.) w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi. MRiRW, jako dysponent zwróconych środków, na podstawie umowy zawartej z podmiotem wdrażającym instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania. Umowa ta będzie określać m.in. cel, na jaki zostaną przeznaczone środki finansowe oraz sposób realizacji wsparcia. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. Aby to osiągnąć, należy dokonać zmian w art. 50d ust. 4 ustawy PROW oraz art. 34g ust. 3 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy (BGK) należy określić sposób wykorzystania zwróconych środków, biorąc pod uwagę przepisy art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 5 Dzięki takiemu elastycznemu rozwiązaniu możliwy będzie większy wybór nie tylko form wsparcia dostępnych obecnie (poręczenia i gwarancje), ale utworzenie nowych form wsparcia, np. uzupełnienie instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (np. gwarancją spłaty kredytu z częściową dopłatą do spłaty odsetek). Ponadto, mając na uwadze, że instrumenty finansowe mają charakter zwrotny, projektowane przepisy odnoszą się do ich dalszego zagospodarowania po okresie wymaganym przez przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, tj. po upływie 8 lat od zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW. W związku z powyższym proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem tak, aby zapewnić po 2025 r. dysponowanie środkami zwróconymi z instrumentów finansowych przez kolejne lata przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi oraz dodanie nowych przepisów regulujących sposób zagospodarowania zwróconych środków po 2025 r. Środki te będą wykorzystane w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek) na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, zwrócone środki będą wykorzystane ponownie na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w sposób wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy wsparcia będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. W celu dysponowania środkami zwróconymi po okresie kwalifikowalności, MRiRW otworzy rachunek bankowy w BGK, na który kierowane będą środki stopniowo uwalniane z gwarancji FGR w związku ze spłatą kredytów przez ostatecznych odbiorców po 2025 r. Obsługa finansowa tego rachunku będzie prowadzona przez BGK. Dysponentem środków zwróconych do instrumentu finansowego pozostałby minister właściwy ds. rozwoju wsi, jednak nie stanowiłyby one jego dochodu, co wynika z art. 50d ust. 3 ustawy PROW. Projektowane przepisy precyzują, że środki zwrócone do instrumentów finansowych po 2025 r. i następnie ponownie przekazane do tych instrumentów na innych zasadach po 2025 r. stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. W następstwie ww. zmiany w przepisach ustawy PROW należy wprowadzić zmianę w przepisach ustawy o poręczeniach i gwarancjach, przez uchylenie w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku tej zmiany środki FGR nie zasilałyby KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, ale byłyby zagospodarowane zgodnie z ww. zmianami zaproponowanymi w art. 50d ust. 4 ustawy PROW i dalszych projektowanych przepisach tej ustawy, tj. w formie instrumentu finansowego (w postaci gwarancji) z możliwością uzupełnienia komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do oprocentowania), dedykowanego podmiotom sektora rolnego, leśnego lub działającym na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę charakter i potrzeby tego sektora i tych obszarów (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych klęską żywiołową). Proponowany instrument wsparcia nie będzie łączony z inną formą wsparcia oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Konsekwencją wprowadzenia powyższych zmian jest również zmiana ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Zmiana polega na uzupełnieniu art. 5 ust. 1, określającego katalog środków publicznych, o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW, które zostały zwrócone do instrumentów finansowych. Celem tej zmiany jest uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one już zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Takie rozwiązanie ułatwi bardziej precyzyjne ujęcie środków zwróconych z instrumentów finansowych PROW, po okresie kwalifikowalności, w systemie finansów publicznych. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu finansowego, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się jego dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłat kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z rozporządzenia nr 1303/2013, byłoby zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Celu projektu nie można osiągnąć za pomocą innych środków niż działania legislacyjne. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Instrumenty finansowe znalazły zastosowanie we wspólnej polityce rolnej większości państw Unii Europejskiej, przy czym instrumenty finansowe przyjmują w nich różną postać: gwarancji, pożyczek, wejść kapitałowych, umorzeń lub instrumentów 6 łączących formę zwrotną i dotacyjną. Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, instrumenty te podlegają tej samej zasadzie, według której środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych, w tym zwroty kapitału i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności mają być ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. Państwa członkowskie Unii Europejskiej w różny sposób mogą angażować środki po okresie kwalifikowalności, jednak przy zachowaniu warunków określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Rolnicy, w tym młodzi rolnicy (tj. osoby mające nie więcej niż 40 lat), którzy prowadzą gospodarstwa rolne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potencjał ok. 1,26 mln gospodarstw rolnych (dotychczas ok. 14 tys. rolników skorzystało ze wsparcia FGR) GUS, Rocznik Statystyczny Rolnictwa z 2024 r., BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przedsiębiorcy z branży rolno-spożywczej 3500 (dotychczas ok. 2300 przedsiębiorców skorzystało ze wsparcia FGR) BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przeważającym typem odbiorcy, zgodnie z dotychczasową tendencją, będą małe i średnie przedsiębiorstwa. Bank Gospodarstwa Krajowego 1 Założenia MRiRW wynikające z doświadczeń wdrażania instrumentów finansowych w perspektywie 2014–2020 BGK pełni rolę podmiotu wdrażającego instrumenty finansowe. Rolą BGK jest udzielanie ostatecznym odbiorcom gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do oprocentowania kredytu objętego gwarancją w ramach instrumentu finansowego. Banki komercyjne i spółdzielcze Co najmniej 10 Banki, kredytujące (spółdzielcze i komercyjne), które podpisały umowę z BGK dotyczącą wdrażania instrumentów finansowych w sektorze rolnictwa. Banki kredytujące udzielają kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Podejmują też decyzje o udzieleniu przez BGK gwarancji FGR i udzieleniu dopłaty na spłatę odsetek od kredytu. 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został umieszczony na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Do przeprowadzenia konsultacji publicznych przyjęto metodę konsultacji pisemnych z wykorzystaniem poczty elektronicznej, skrzynki ePUAP oraz e-doręczeń. Projekt ustawy dotyczy rolników oraz przedsiębiorstw rolno-spożywczych jako beneficjentów ostatecznych. Dlatego też został przekazany do zaopiniowania w ramach konsultacji publicznych: 1) na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 183) do Krajowej Rady Izb Rolniczych; 2) na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 781) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 908) do następujących podmiotów: 1) Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych, 7 2) Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, 3) Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, 4) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”, 5) Ogólnopolski Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Polski Związek Rolny, 6) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji Rolniczych, 7) Polski Związek Zawodowy Rolników, 8) Polskie Stowarzyszenie Doradców Rolniczych AGRONOM, 9) Stowarzyszenie Akredytowanych Podmiotów Doradztwa Rolniczego AKROS, 10) Polska Federacja Rolna, 11) Związek Zawodowy Centrum Narodowe Młodych Rolników, 12) Związek Zawodowy Rolnictwa Polskiego Wolni i Solidarni, 13) Związek Zawodowy Rolników „Ojczyzna”, 14) Związek Zawodowy Rolników Rzeczypospolitej „SOLIDARNI”, 15) Związek Zawodowy Rolnictwa i Obszarów Wiejskich „Regiony”, 16) Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”, 17) Związek Zawodowy Rolnictwa „Solidarność Wiejska”, 18) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych „EKOROLNIK”, 19) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych św. Franciszka z Asyżu, 20) Związek Zawodowy Rolników „Ruch Młodych Farmerów”, 21) Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR, 22) Związek Zawodowy Pracowników Rolnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej, a także do: 1) Związku Banków Polskich, 2) Banku Gospodarstwa Krajowego, 3) Krajowej Rady Spółdzielczej, 4) Krajowej Izby Gospodarczej (Komitet Rolnictwa i Obrotu Rolnego). Konsultacje publiczne rozpoczęły się w drugiej połowie listopada 2025 r. i trwały 30 dni. Ich wyniki zostały opublikowane na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny” jako element raportu z konsultacji, dołączonego do OSR, w styczniu 2026 r. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Źródłem finansowania skutków planowanych zmian, tj. kontynuacji wdrażania instrumentu finansowego takiego jak FGR, będą zwrócone środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski pochodzące z FGR. Są to środki z PROW zarezerwowane na gwarancje zabezpieczające kredyty inwestycyjne i obrotowe, udzielone do końca 2025 r. Z każdym miesiącem spłat kredytów stopniowo uwalniana jest kwota zabezpieczenia gwarancyjnego, która wynosi maksymalnie 80% kwoty kredytów pozostających do spłaty, skorygowana o wskaźnik ryzyka, odnoszący się do szkodowości. Maksymalny okres objęcia kredytu gwarancją to 15 lat, co oznacza, że przez kolejne lata kwota przeznaczona na gwarancje będzie stopniowo uwalniana. Szacuje się, że środki stopniowo uwalniane 8 z FGR po okresie kwalifikowalności, które będą mogły być zagospodarowane na podstawie zmienianych przepisów, to kwota 500 mln zł. Należy mieć na względzie, że nowy instrument wsparcia będzie finansowany ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Zarówno środki przeznaczone na FGR (z PROW), jak i środki zwracane i ponownie wykorzystane w ramach nowego instrumentu po okresie kwalifikowalności, są środkami publicznymi, ale nie stanowią dochodu budżetu państwa ani jednostek sektora finansów publicznych. Biorąc pod uwagę fakt, iż środki które miałyby zasilić KFG, czy też nowo utworzony instrument, będą pochodzić ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r. (czyli środków PROW, które pozostaną w dyspozycji państwa członkowskiego) i w takim zakresie zostaną zagospodarowane po 2025 r. Nie będzie mieć to wpływu na przestrzeń wydatkową wynikającą z limitu Stabilizacyjnej Reguły Wydatkowej na podstawie ograniczeń zawartych w art. 112aa ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych. Należy też mieć na względzie, że przed proponowaną zmianą przepisów, środki zwrócone z instrumentu finansowego FGR nigdy nie zasilały KFG, a zatem nie wpłyną negatywnie na zmniejszenie zasobów KFG, ponieważ nigdy nie stanowiły źródła wsparcia KFG. Środki te dotychczas były ponownie wykorzystywane w ramach FGR, nie stanowiły wsparcia sektora rolnictwa w ramach KFG. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Kwota 500 mln zł została oszacowana na podstawie danych wynikających z kwot gwarancji w ramach FGR, które zostały udzielone do końca 2025 r., a następnie zostaną uwolnione po tym okresie, czyli po okresie kwalifikowalności wydatków w ramach PROW. Stąd możliwe jest oszacowanie, jaka będzie kwota zwróconych środków w kolejnych latach po okresie kwalifikowalności PROW i tym samym kwota możliwa do zaangażowania w nowy instrument wsparcia. W obliczeniach wzięto też pod uwagę wskaźnik ryzyka wypłaty gwarancji FGR. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 4 5–10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne 30 100 120 120 130 0 500 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa Brak wpływu na duże przedsiębiorstwa. sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Brak bezpośredniego wpływu na sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne. rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe Brak bezpośredniego wpływu na rodziny, obywateli oraz gospodarstwa domowe, a także na osoby niepełnosprawne oraz starsze. Niemierzalne sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Przewiduje się, że w wyniku wprowadzenia projektowanych zmian liczba udzielanych kredytów z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie z ponad 18 tys. (według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.) do 25 tys. umów kredytowych w ciągu następnych 8 lat po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.). Zakładając, że na jedno gospodarstwo rolne przypadał jeden kredyt objęty gwarancją i dopłatą do odsetek do końca 2025 r., proponowane zmiany spowodują wzrost liczby gospodarstw rolnych, które otrzymały wsparcie w ramach instrumentów finansowych, do 25 tys. w ciągu następnych 8 lat. Założenie docelowej wartości 25 tys. zawartych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wynika z utrzymania podobnej dynamiki wzrostu, jaka była obserwowana w trakcie wdrażania FGR. Przyjęto, że warunki funkcjonowania instrumentu, w tym dostępność alokacji i poziom wsparcia, będą zbliżone do dotychczasowych. 9 Obliczenia (dane według stanu na 30 czerwca 2025 r.) oparto na następujących założeniach: 1) szacowana wartość środków zwróconych w kolejnych latach wyniesie ok. 500 mln zł, 2) średnia wartość kredytu z gwarancją FGR to ok. 180 tys. zł, 3) średnia wartość gwarancji, uwzględniając wskaźnik ryzyka, wyniesie ok. 32 tys. zł, 4) średnia wartość dopłat do odsetek wyniesie ok. 7 tys. zł; 5) łączna wartość wsparcia (gwarancja + dopłata) dla średniej wielkości kredytu wyniesie zatem ok. 39 tys. zł. W oparciu o powyższe założenia oszacowano potencjalną liczbę nowych umów kredytowych, które mogą zostać zawarte po 2025 r. Dzieląc szacowaną kwotę środków zwróconych po okresie kwalifikowalności, tj. 500 mln zł, przez średnią wartość wsparcia wynoszącą ok. 39 tys. zł, uzyskano potencjał zawarcia ok. 12,9 tys. nowych umów kredytowych. Należy jednak podkreślić, że przedstawione wyliczenia mają charakter orientacyjny i opierają się na obecnych parametrach instrumentu finansowego. W praktyce, wraz z wdrażaniem nowych programów wsparcia, można oczekiwać zmian w warunkach pomocy, które wpłyną na jednostkowe koszty udzielanego wsparcia. W szczególności przewiduje się możliwość wydłużenia okresu dopłat do oprocentowania z 12 do 24 miesięcy, co spowoduje zwiększenie kosztów jednostkowych dopłat. Ponadto w nowym okresie programowania wartość kredytu obrotowego nie będzie już limitowana maksymalną kwotą 200 tys. euro (jak to miało miejsce w PROW), lecz wartością pomocy de minimis, tj. kwotą 300 tys. euro. W praktyce oznacza to, że średnia wartość udzielanego kredytu oraz powiązana z nią wartość gwarancji i dopłat będą wyższe niż dotychczas. Uwzględniając powyższe uwarunkowania, w tym zarówno zwiększenie wartości pojedynczego kredytu, jak i wydłużony okres dopłat do oprocentowania, przyjęto ostrożne założenie, że w okresie kolejnych ośmiu lat po 2025 r. liczba nowych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie o ok. 7 tys., z poziomu ponad 18 tys. zawartych do dnia 30 czerwca 2025 r. do poziomu ok. 25 tys. do końca 2033 r. Takie tempo wzrostu pozostaje zgodne z dotychczasową dynamiką rozwoju instrumentu finansowego oraz z potencjałem wynikającym ze zwróconych środków finansowych. Przyjęte założenie stanowi więc realistyczną prognozę rozwoju instrumentu finansowego w oparciu o dostępne dane, regulacje prawne dotyczące pomocy publicznej oraz warunki rynkowe w sektorze finansowania rolnictwa. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie gospodarstw rolnych oparto o szacowaną kwotę zwrotu środków z instrumentu finansowego, która będzie mogła być zaangażowana w nowy instrument, w wysokości 500 mln zł. Wpływ ten będzie tym większy, im wyższy będzie zwrot środków w kolejnych latach. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). tak nie nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy inne: zwiększenie liczby dokumentów zwiększenie liczby procedur wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: Projektowane zmiany przepisów spowodują przeniesienie zadań związanych z dysponowaniem środkami, a także monitorowaniem i kontrolą prawidłowości wydatkowania środków przeznaczonych na instrument finansowy do MRiRW. Jednakże nie planuje się zwiększenia zatrudnienia w związku z tą zmianą. Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. tak nie nie dotyczy 10 Komentarz: 1) obciążenia po stronie MRiRW: przygotowanie umowy z BGK, otwarcie rachunku w BGK, opracowanie dokumentu służącego do monitorowania wydatkowania środków i procedury kontroli w zakresie wdrażania przez BGK instrumentu finansowego; 2) po stronie BGK: opracowanie strategii inwestycyjnej do umowy z MRiRW, obsługa finansowa rachunku MRiRW, uruchamianie środków zgromadzonych na rachunku na wniosek MRiRW, przekazywanie do MRiRW informacji i danych dotyczących wdrażania instrumentu finansowego. Projekt wprowadza regulacje wykraczające poza minimalne regulacje wymagane do realizacji obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej (wykraczające poza cel zapewnienia stosowania art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013). 9. Wpływ na rynek pracy Projektowana zmiana przepisów może mieć niewielki w skali sektora rolnictwa, ale pozytywny wpływ na rynek pracy, ponieważ kontynuacja wsparcia sektora rolnego w formie instrumentów finansowych wpłynie pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego oraz ich konkurencyjność. Poprawa płynności finansowej gospodarstw rolnych i tych przedsiębiorstw może wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy lub ich utrzymanie. Kredyt obrotowy, z dopłatą do oprocentowania, który został wprowadzony do oferty FGR podczas COVID-19, pozytywnie wpłynął na utrzymanie płynności finansowej wielu gospodarstw rolnych w obliczu negatywnych skutków pandemii, co zapewne zapobiegło ich upadkowi. Kredytów z dopłatą udzielono ponad 17 tys. na kwotę 2,7 mld zł. 10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne sytuacja i rozwój regionalny sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe demografia mienie państwowe inne: informatyzacja zdrowie Omówienie wpływu Wsparcie w formie preferencyjnego kredytu (z gwarancją i dopłatą do odsetek), w tym wsparcie w formie kredytu obrotowego, pozytywnie wpłynie na możliwości inwestycyjne oraz utrzymanie płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorców przetwórstwa rolno-spożywczego. To pozwala nie tylko utrzymać aktywność gospodarczą rolników i przedsiębiorców, ale także ją rozwijać, sprzyjając rozwojowi całego regionu. Możliwości inwestycyjne pozwolą m.in. na pozyskanie nowych maszyn i urządzeń na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, które oddziałują pozytywnie na klimat i środowisko naturalne. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wejście w życie projektowanej ustawy planowane jest w drugim kwartale 2026 r. Po jej wejściu w życie planowane jest zawarcie umowy pomiędzy dysponentem środków uwalnianych z instrumentu finansowego FGR, czyli MRiRW, a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, czyli BGK, dotyczącej zagospodarowania środków FGR po okresie kwalifikowalności zgodnie z art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Okres wejścia w życie nowych przepisów i zawarcia umowy, o której wyżej mowa, zbiegnie się w czasie z pierwszymi zwrotami środków uwalnianych z umów kredytowych zawartych do końca 2025 r. Pozwoli to zgromadzić pulę środków, która będzie podstawą do wprowadzenia do oferty banków kredytujących nowego instrumentu wsparcia – dopłaty do odsetek lub instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu. Środki zwrócone do MRiRW po okresie kwalifikowalności będą ponownie wykorzystane przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na zasadach określonych w ww. umowie, a następnie, po wykonaniu zobowiązań wynikających z tej umowy, przez czas i na zasadach określonych przez MRiRW jako ich dysponenta. Projektowane przepisy zostaną zatem wykonane najwcześniej po upływie 8 lat, począwszy od 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów zmian przepisów nastąpi przed upływem ośmiu lat, o których mowa w art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Wskaźniki pomiaru i monitorowania zostaną określone w strategii inwestycyjnej stanowiącej część umowy, która zostanie zawarta pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy i będą się odnosiły, podobnie jak podczas wdrażania FGR w ramach PROW, do zawartych umów kredytowych z gwarancją oraz liczby wspartych projektów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. Raport z konsultacji (§ 51 Regulaminu pracy Rady Ministrów) Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania. W ramach konsultacji publicznych swoje stanowisko przedstawiła Krajowa Rada Izb Rolniczych, Związek Banków Polskich oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. Krajowa Rada Izb Rolniczych oraz Związek Banków Polskich poinformowali, że nie zgłaszają uwag. Bank Gospodarstwa Krajowego zgłosił dwie uwagi. Uwaga 1. Proponujemy zdefiniować „okres kwalifikowalności”. W rozporządzeniu 1303/2013, w art. 65 ust. 2, okres kwalifikowalności kończy się w dniu 31.12.2023 r. Proponujemy doprecyzować od jakiej daty liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności. Z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2020/2220 wynika, że okres kwalifikowalności z art. 65 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 został przedłużony o 2 lata, czyli do 31 grudnia 2025 r. Można by więc dopisać po komentowanym fragmencie „ustalonym z uwzględnieniem art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220 z dnia 23 grudnia 2020 r. ustanawiającego niektóre przepisy przejściowe dotyczące wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) w latach 2021 i 2022 oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do zasobów i stosowania w latach 2021 i 2022 oraz rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do zasobów i rozdziału takiego wsparcia na lata 2021 i 2022 (Dz. Urz. UE L 437 z 28.12.2020, str. 1)”. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. Rozporządzenia UE wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Z tego względu w przepisach krajowych nie powtarza się przepisów UE. Na podstawie przywołanego przez Państwa rozporządzenia UE nr 2020/2220, wdrażanie PROW zostało przedłużone o 2 lata − do końca 2022 r., a pierwotny okres kwalifikowalności wydatków, wyznaczony w art. 65 ust. 2 rozporządzenia UE nr 1303/2013 na koniec 2023 r., został również przedłużony o 2 lata − do końca 2025 r. Dzięki temu środki z PROW można było wydatkować do końca zeszłego roku. Potwierdza to decyzja Komisji Europejskiej 1 . Ponadto data zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW 2014–2020 i tym samym od kiedy liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności zostały wyraźnie wskazane w uzasadnieniu i OSR. Uwaga 2. Zwracamy uwagę na ryzyko braku możliwości skorzystania z gwarancji i dopłaty w wymiarze, którego będzie potrzebował rolnik/przetwórca z uwagi na zbyt mały limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi. Dodatkowo szybko wyczerpuje się limit takiej pomocy przyznany na kraj członkowski – tym samym istnieje ryzyko, że bank udzieli gwarancji, wpisze ją do prowadzonego rejestru, a następnie przy próbie rejestracji pomocy okaże się, że limit na kraj został już wyczerpany i nie ma możliwości zarejestrowania pomocy wynikającej z udzielonej gwarancji i dopłaty. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że pomoc z tytułu 1 Decyzja Komisji Europejskiej nr C/2025/3947 z dnia 16 lipca 2025 r. w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów rozwoju obszarów wiejskich przyjętych przez państwa członkowskie w celu uzyskania pomocy z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) na lata 2014–2022 (Dz. Urz. UE C z 18.07.2025). − 2 − dopłaty liczona jest nominalnie, więc w większym stopniu obciążać będzie limit. Obecnie w FGR zastosowanie ma pomoc publiczna (art. 81 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013) dla rolników i przetwórców produktów rolnych oraz pomoc de minimis (rozporządzenie 2023/2831) dla przetwórców produktów nierolnych. Proponujemy zastosowanie analogicznego rozwiązania, nawet jeśli wymaga to notyfikacji pomocy. Będzie to bardziej korzystne rozwiązanie z punktu widzenia kredytobiorców i w naszej opinii należałoby to rozwiązanie przewidzieć w Ustawie. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. W przypadku kredytów obrotowych nie ma innej możliwości wsparcia w ramach pomocy publicznej niż przewidziana w projekcie ustawy. Kredyty obrotowe w sektorze rolnym mogą być udzielane wyłącznie w formule pomocy de minimis w rolnictwie, ponieważ stanowią wsparcie o charakterze operacyjnym, przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności gospodarstw rolnych. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, pomoc operacyjna w rolnictwie jest co do zasady niedopuszczalna, z wyjątkiem pomocy de minimis, która – ze względu na swoją ograniczoną wartość – uznawana jest za niezakłócającą konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi oraz niewymagającą notyfikacji Komisji Europejskiej. Poza tym w 2024 r. limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi został zwiększony z 20 tys. euro do 50 tys. euro na gospodarstwo w okresie trzech lat 2 . Limit jest liczony jako okres trzech pełnych lat, tj. 36 miesięcy poprzedzających udzielenie pomocy. Jednocześnie został podniesiony krajowy limit pomocy de minimis dla Polski z kwoty 295,932 mln euro do 682,850 mln euro w okresie trzech lat. Biorąc pod uwagę potencjalną kwotę zwróconych środków z Funduszu Gwarancji Rolnych (ok. 500 mln zł), z uwzględnieniem ich ponownego wykorzystania w okresie 8 lat, a także średnią wartość pomocy udzielanej w ramach FGR dla kredytu obrotowego (ok. 36 tys. zł), zdaniem MRiRW nie ma dużego ryzyka szybkiego wyczerpania możliwości wsparcia ze środków pomocy de minimis dla rolnictwa zarówno na poziomie kredytobiorcy, jak i na poziomie Państwa. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Projekt ustawy nie podlegał zasięgnięciu opinii, konsultacjom oraz uzgodnieniu z organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny w celu zgłaszania w trakcie trwania prac legislacyjnych zainteresowania w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Od dnia jego udostępnienia żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. 2 Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024). TABELA ZGODNOŚCI TYTUŁ PROJEKTU Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw TYTUŁ AKTU PRAWNEGO, KTÓREGO STOSOWANIU SŁUŻY PROJEKT Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, str. 320—469, z późn. zm.). WYJAŚNIENIE TERMINU WEJŚCIA W ŻYCIE PROJEKTU Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Termin wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Art. 45 rozporządzenia UE nr 1303/2013, którego stosowaniu służy projekt, nie określa jednoznacznego terminu jego zastosowania przez państwo członkowskie. Wskazuje tylko, że skutek działań podjętych przez państwo członkowskie ma nastąpić po zakończeniu okresu kwalifikowalności, czyli po 2025 r. JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISU UE KONIECZNOŚĆ ZAPEWNIENIA STOSOWANIA TAK / NIE* JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISÓW PROJEKTU Art. 45Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania w celu zapewnienia, aby środki finansowe zwrócone do instrumentów TAKArt. 1 (art. 50d ust. 4- Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem finansowych, w tym zwroty kapitału, i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności związane ze wsparciem z EFSI na rzecz instrumentów finansowych zgodnie z art. 37 były ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. 11)środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1)producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2)mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 24. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5.”. Art. 2.Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. ODWRÓCONA TABELA ZGODNOŚCI Tytuł projektuProjekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Jedn. red.Treść przepisów projektuUzasadnienie wprowadzenia przepisów Art. 1 pkt. 2 (art. 50d ust. 12–14) 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12. Brak przepisów określających jakiego rodzaju pomocą jest przekazanie środków finansowych zwróconych do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 podmiotom działającym w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich do ponownego wykorzystania w formie instrumentu finansowego. Zmiana ma na celu monitorowanie wydatkowania środków publicznych, które w ramach instrumentów finansowych zostaną przeznaczone na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Instrumenty finansowe (w postaci gwarancji kredytowej) mają charakter zwrotny, co oznacza, że po upływie okresu przez jaki ostateczny odbiorca (rolnik lub przedsiębiorstwo z branży przetwórstwa rolno-spożywczego) mógł z nich korzystać, środki finansowe są zwracane (uwalniane) i mogą być przekazane do ponownego wykorzystania. Żadne przepisy, ani UE, ani krajowe, nie wskazują, co ma się stać ze środkami zwróconymi do instrumentów finansowych po 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Art. 3W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Przepisy nie określają, do której kategorii środków publicznych należą środki finansowe zwrócone po okresie kwalifikowalności do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. Po zmianie nie będzie już wątpliwości w tym zakresie. Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...). Tel.: +48 22 523 8788Al. J. Ch. Szucha 23 iniemczycki.sekretariat@msz.gov.pl00-580 Warszawa www.gov.pl/dyplomacja DPUE.950.490.2025 / 6 PR Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/ Dot.: RM-0610-35-26 z 11.03.2026 r. Pani Joanna Knapińska Sekretarz Rady Ministrów Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw, wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej Szanowna Pani Minister, w związku z przedłożonym projektem ustawy pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Z wyrazami szacunku Do wiadomości: Pan Stefan Krajewski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi\n--- KONIEC DOKUMENTU ---\n\nPAMIĘTAJ: Twoja odpowiedź MUSI być wyłącznie poprawnym obiektem JSON. Nie dodawaj żadnych dodatkowych znaków, komentarzy ani tekstu przed znacznikiem '{' ani po znaczniku '}'. Cała odpowiedź musi być parsowalna jako JSON.\nNa podstawie POWYŻSZEGO dokumentu, wypełnij poniższą strukturę JSON:\nOto struktura JSON, której oczekuję (wypełnij ją treścią):\n{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\n    \"Second short bullet point in English...\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\n    \"Deuxième court point en français...\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\n    \"Segundo punto breve en español...\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\n  ],\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \"Other\". If you use \"Other\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\"Taxes\", \"Family\"].\"]\n}\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Tańsze kredyty i gwarancje dla rolników oraz firm na wsi po 2025 roku.\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa umożliwia dalsze wspieranie rolników i małych firm na obszarach wiejskich po 2025 roku za pomocą preferencyjnych kredytów. Zamiast ograniczać się tylko do gwarancji bankowych, państwo będzie mogło dopłacać do oprocentowania pożyczek, co obniży ich koszty. Zmiany te pomogą gospodarstwom rolnym utrzymać płynność finansową i ułatwią im inwestycje.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Wprowadzenie nowego instrumentu finansowego, który łączy gwarancje spłaty kredytu z dopłatami do jego oprocentowania.\",\n    \"Wsparcie skierowane jest bezpośrednio do rolników oraz mikro, małych i średnich firm działających w rolnictwie lub na wsi.\",\n    \"Środki na ten cel będą pochodzić ze zwrotów z dotychczasowych programów unijnych, bez dodatkowego obciążania budżetu państwa.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Cheaper loans and guarantees for farmers and rural businesses after 2025.\",\n  \"eng_summary\": \"The law enables continued support for farmers and small rural businesses after 2025 through preferential loans. Instead of being limited to bank guarantees, the state will be able to subsidize loan interest rates, lowering their overall costs. These changes will help farms maintain financial liquidity and facilitate investments.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Introduction of a new financial instrument combining loan repayment guarantees with interest rate subsidies.\",\n    \"Support is targeted at farmers and micro, small, and medium-sized enterprises operating in agriculture or rural areas.\",\n    \"Funding will come from returns from previous EU programs, without additionally burdening the state budget.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Günstigere Kredite und Garantien für Landwirte und ländliche Unternehmen nach 2025.\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz ermöglicht die weitere Unterstützung von Landwirten und kleinen ländlichen Unternehmen nach 2025 durch Vorzugskredite. Anstatt sich nur auf Bankgarantien zu beschränken, kann der Staat Zinszuschüsse gewähren, was die Kreditkosten senkt. Diese Änderungen helfen landwirtschaftlichen Betrieben, ihre Liquidität zu erhalten und Investitionen zu erleichtern.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Einführung eines neuen Finanzinstruments, das Kreditgarantien mit Zinszuschüssen kombiniert.\",\n    \"Die Unterstützung richtet sich an Landwirte sowie Mikro-, Klein- und Mittelunternehmen in der Landwirtschaft oder im ländlichen Raum.\",\n    \"Die Mittel stammen aus Rückflüssen früherer EU-Programme, ohne den Staatshaushalt zusätzlich zu belasten.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Prêts et garanties moins chers pour les agriculteurs et entreprises rurales après 2025.\",\n  \"fr_summary\": \"La loi permet de continuer à soutenir les agriculteurs et les petites entreprises rurales après 2025 grâce à des prêts préférentiels. Au lieu de se limiter aux garanties bancaires, l'État pourra subventionner les taux d'intérêt des prêts, réduisant ainsi leurs coûts. Ces changements aideront les exploitations agricoles à maintenir leurs liquidités et faciliteront les investissements.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Introduction d'un nouvel instrument financier combinant des garanties de remboursement de prêt avec des subventions de taux d'intérêt.\",\n    \"Le soutien s'adresse aux agriculteurs et aux micro, petites et moyennes entreprises opérant dans l'agriculture ou les zones rurales.\",\n    \"Le financement proviendra des retours des programmes européens précédents, sans alourdir le budget de l'État.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Préstamos y garantías más baratos para agricultores y empresas rurales después de 2025.\",\n  \"es_summary\": \"La ley permite seguir apoyando a los agricultores y pequeñas empresas rurales después de 2025 mediante préstamos preferenciales. En lugar de limitarse a las garantías bancarias, el Estado podrá subvencionar los tipos de interés de los préstamos, reduciendo sus costes. Estos cambios ayudarán a las explotaciones agrícolas a mantener la liquidez financiera y facilitarán las inversiones.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Introducción de un nuevo instrumento financiero que combina garantías de reembolso de préstamos con subvenciones a los tipos de interés.\",\n    \"El apoyo está dirigido a agricultores y micro, pequeñas y medianas empresas que operan en la agricultura o en zonas rurales.\",\n    \"La financiación provendrá de los retornos de programas anteriores de la UE, sin suponer una carga adicional para el presupuesto estatal.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Prestiti e garanzie più convenienti per agricoltori e imprese rurali dopo il 2025.\",\n  \"it_summary\": \"La legge consente di continuare a sostenere gli agricoltori e le piccole imprese rurali dopo il 2025 attraverso prestiti agevolati. Invece di limitarsi alle garanzie bancarie, lo Stato potrà sovvenzionare i tassi di interesse sui prestiti, riducendone i costi. Queste modifiche aiuteranno le aziende agricole a mantenere la liquidità finanziaria e faciliteranno gli investimenti.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Introduzione di un nuovo strumento finanziario che combina garanzie di rimborso del prestito con sussidi sui tassi di interesse.\",\n    \"Il sostegno è rivolto agli agricoltori e alle micro, piccole e medie imprese che operano in agricoltura o nelle aree rurali.\",\n    \"I finanziamenti proverranno dai ritorni dei precedenti programmi dell'UE, senza gravare ulteriormente sul bilancio statale.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Goedkopere leningen en garanties voor boeren en plattelandsondernemingen na 2025.\",\n  \"nl_summary\": \"De wet maakt het mogelijk om boeren en kleine plattelandsondernemingen na 2025 te blijven ondersteunen met preferentiële leningen. In plaats van zich te beperken tot bankgaranties, kan de staat de rente op leningen subsidiëren, waardoor de kosten dalen. Deze veranderingen helpen landbouwbedrijven hun financiële liquiditeit te behouden en vergemakkelijken investeringen.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Introductie van een nieuw financieel instrument dat garanties voor de terugbetaling van leningen combineert met rentesubsidies.\",\n    \"De steun is gericht op boeren en micro-, kleine en middelgrote ondernemingen die actief zijn in de landbouw of op het platteland.\",\n    \"De financiering is afkomstig van teruggaven uit eerdere EU-programma's, zonder de staatsbegroting extra te belasten.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Empréstimos e garantias mais baratos para agricultores e empresas rurais após 2025.\",\n  \"pt_summary\": \"A lei permite continuar a apoiar os agricultores e as pequenas empresas rurais após 2025 através de empréstimos preferenciais. Em vez de se limitar a garantias bancárias, o Estado poderá subsidiar as taxas de juro dos empréstimos, reduzindo os seus custos. Estas alterações ajudarão as explorações agrícolas a manter a liquidez financeira e facilitarão os investimentos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Introdução de um novo instrumento financeiro que combina garantias de reembolso de empréstimos com subsídios de taxas de juro.\",\n    \"O apoio destina-se a agricultores e micro, pequenas e médias empresas que operam na agricultura ou em zonas rurais.\",\n    \"O financiamento provirá de retornos de programas anteriores da UE, sem sobrecarregar adicionalmente o orçamento do Estado.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Agriculture\",\n    \"Economy\"\n  ]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-03-24T17:04:14.502Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2371/2371.pdf",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\nROLE: Fact Checker.\nZADANIE: Porównaj SOURCE (oryginał) i SUMMARY (streszczenie przygotowane przez inne AI).\n\nTwoim celem jest wykrycie \"ZMYŚLONYCH KONKRETÓW\" (Fabricated Entities) w SUMMARY.\n\nSOURCE:\nDruk nr 2371 Warszawa, 18 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-35-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. – 2 – 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. – 3 – 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. 2) ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów 2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 51I z 22.02.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2022, str. 55, Dz. Urz. UE L 2023/2391 z 05.10.2023, Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024 oraz Dz. Urz. UE L 2025/1989 z 03.10.2025. – 4 – Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wsparcie sektora rolnego po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności wydatków ponoszonych w związku z realizacją Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (dalej „PROW”), przez umożliwienie rozszerzenia oferty instrumentów finansowych o nowe formy wsparcia, inne niż wyłącznie poręczenia i gwarancje, dostępne w świetle obowiązujących przepisów. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) (dalej „ustawa PROW”) w art. 50d ust. 4 nakazują ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi, jako dysponentowi, przekazanie środków finansowych po okresie kwalifikowalności w celu ponownego wykorzystania, zgodnie z art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) (dalej „ustawa o poręczeniach i gwarancjach”). Według obecnych przepisów, środki te miałyby zostać przekazane na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, wyłącznie na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem tym podmiotom poręczeń i gwarancji. Na podstawie art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach, środki te stanowią jedno ze źródeł zasilających zasoby Krajowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej „KFG”), działającego w Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej „BGK”), przez co możliwości ich wykorzystania w szerszym zakresie, na inne formy wsparcia, w szczególności na dopłatę do spłaty odsetek od kredytu, są ograniczone. W związku z powyższym, zamiast przekazywać środki do KFG, proponuje się pozostawić je w dyspozycji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej „MRiRW”), jako instytucji zarządzającej PROW, który zawrze z BGK, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy, umowę określającą m.in. zakres i formę wsparcia sektora rolnego po 2025 r. Aby to zrealizować, konieczna jest zmiana ustawy PROW i ustawy o poręczeniach i gwarancjach w zaproponowanym kształcie, mając na względzie doświadczenie i efekty wsparcia udzielonego rolnikom i przedsiębiorcom z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych (dalej „FGR”), w okresie wdrażania PROW. Ponadto istotną kwestią, którą jednocześnie postanowiono uregulować w niniejszym projekcie, jest dalsze wykorzystanie środków finansowych, zwróconych do dysponenta z instrumentów finansowych po co najmniej 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia 2 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzenie nr 1303/2013”. Celem instrumentów finansowych jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego (mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) w dostępie do finansowania kredytowego w formie udzielenia gwarancji spłaty kredytów do 80% kwoty kapitału kredytu. Gwarancja FGR jest udzielana w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do odsetek. Wsparcie w tym zakresie okazało się być skutecznym wypełnieniem luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Instrumenty finansowe w ramach PROW wprowadzono w 2019 r. po przeprowadzeniu analizy ex-ante, w wyniku zmiany ustawy PROW (Dz. U. z 2019 r. poz. 504). Następnie MRiRW utworzył, we współpracy z BGK, instrument finansowy w postaci FGR. Pierwotna alokacja, przeznaczona na FGR, wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR, do 30 czerwca 2025 r., udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Skorzystało z nich prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. Z tej puli ponad 17 tys. gwarancji dotyczyło zabezpieczenia kredytu obrotowego o łącznej wartości 2,7 mld zł. Gwarancja FGR wpłynęła pozytywnie na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolno- spożywczego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. 3 O atrakcyjności instrumentu wsparcia zdecydowała w szczególności szybka reakcja MRiRW podczas pandemii COVID-19 przez wprowadzenie gwarancji FGR do kredytu obrotowego, niepowiązanego z kredytem inwestycyjnym, wraz z dopłatą do odsetek. Możliwość udzielenia samodzielnego kredytu obrotowego z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek miała na celu utrzymanie płynności finansowej przez zmniejszenie obciążenia kredytem, w celu złagodzenia skutków pandemii. Komponent dotacyjny okazał się skuteczną zachętą do korzystania ze zwrotnego wsparcia w sektorze rolnym, dlatego resort rolnictwa dąży do utrzymania wsparcia dla rolników i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego na jak najbardziej korzystnych warunkach, uwzględniając komponent dotacyjny w instrumencie finansowym. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ramach PROW. Po tym okresie środki z instrumentów finansowych udzielanych w ramach FGR, które będą stopniowo uwalniane w miarę spłacanych kredytów, staną się środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. Środki z instrumentu finansowego po okresie kwalifikowalności powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki muszą być wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Obecne przepisy ustawy PROW przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie środków uwolnionych z instrumentów finansowych po okresie kwalifikowalności do KFG na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania kredytu potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie zwrotne. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. 4 i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania kredytu obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania kredytu z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 5 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek od kredytu jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania kredytu oferowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 6 Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia gwarancji w ramach FGR w 2019 r. zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację, w związku z czym w celu utrzymania tego instrumentu uruchomiono środki w ramach II obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym stopniu stosowały jako formę zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie takie formy, jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesję z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzulę potrącenia. Dzięki wprowadzonej możliwości dopłaty do oprocentowania kredytu przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych jest niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego sektora w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. Wielkość udzielanych dopłat do odsetek mogłaby być 7 zróżnicowana w zależności od beneficjenta lub przeznaczenia kredytu (np. młody rolnik, gospodarstwo poszkodowane w wyniku klęski żywiołowej) w celu preferowania określonych grup i kierunków wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do poręczeń i gwarancji, a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane. Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia w zakresie takim, jak w ramach FGR, tj. w postaci gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest wprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji. Taka zmiana umożliwi utworzenie instrumentu finansowego zgodnego z oczekiwaniami rynku, czyli interesariuszy sektora rolnego. Byłby to instrument bardziej atrakcyjny niż tylko ograniczony do wsparcia przewidzianego w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. Należy też mieć na względzie, że w przypadku przekazania do KFG środków zwolnionych z PROW, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że będą one wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno- spożywczych. Ponadto zgodnie z art. 50d ust. 4 zdanie drugie ustawy PROW, przekazanie do KFG środków finansowych z instrumentów finansowych wykorzystywanych w ramach PROW skutkuje tym, że minister właściwy do spraw rozwoju wsi przestaje być dysponentem tych środków, przez co nie może już nimi zarządzać w taki sposób jak dotychczas, w szczególności na bieżąco reagować na potrzeby rynku. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie nie tylko gwarancji spłaty kredytu, ale również dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia taki jak FGR. W tym celu, po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.), środki uwolnione z instrumentów finansowych PROW należy pozostawić w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi, który na podstawie umowy z podmiotem, który wdraża instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania przez 8 lat na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, którzy, jako ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniają co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do tych środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 8 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu w sposób określony w umowie między ich dysponentem (MRiRW) a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, i zgodnie ze strategią inwestycyjną opracowaną przez ten podmiot, stanowiącą załącznik do tej umowy. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. W związku z tym konieczna jest zmiana w art. 50d ust. 4 ustawy o PROW oraz uchylenie przepisu art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK), zostanie określony sposób zagospodarowania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków pochodzących z FGR po okresie kwalifikowalności, zwróconych do MRiRW na podstawie art. 50d ust. 1 ustawy PROW, biorąc pod uwagę przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. W związku z tym, że instrumenty finansowe (gwarancja) mają charakter zwrotny, co oznacza, że środki przekazane w tej formie po okresie ich wykorzystania przez ostatecznych odbiorców są zwracane do tych instrumentów, co umożliwia ich dalsze wykorzystywanie, proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem oraz rozszerzenie tego artykułu o dalsze ustępy tak, aby zapewnić dysponowanie tymi środkami przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek od kredytu) nie tylko w okresie bezpośrednio następującym po okresie wdrażania PROW, wskazanym w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, lecz także w kolejnych latach nie objętych tym przepisem UE. Planuje się, że po 2025 r. podmioty działające w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich będą otrzymywać środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, w sposób i przez czas wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. 9 Zarówno w przypadku pkt. 1, jak i pkt. 2, ostatecznymi odbiorcami wsparcia będą podmioty, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy pomocy będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Projektowane przepisy określają także m.in. to, co powinna zawierać umowa pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się także do zawartości strategii inwestycyjnej, którą opracuje podmiot, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się również do obowiązku otwarcia rachunku przez MRiRW w BGK w celu zarządzania środkami finansowymi, które będą przeznaczone na instrumenty finansowe. Proponowane zmiany przewidują również, że środki finansowe wykorzystane w formie instrumentów finansowych z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym będą stanowić pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. Ten pozabudżetowy mechanizm przepływów finansowych pozwoli na monitorowanie wykorzystywania środków publicznych, które zostaną zaangażowane w ramach instrumentów finansowych na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a tym samym spełnienie wymagań określonych dla tych środków w przepisach UE. Konsekwencją zamian zaproponowanych w ustawie PROW jest wprowadzenie zmiany w ustawie o poręczeniach i gwarancjach, polegającej na wykreśleniu w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu określającej zasady i warunki dotyczące wkładów do instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku projektowanej zmiany, środki FGR nie będą wpływać do KFG, lecz zostaną zagospodarowane zgodnie ze zmianami zaproponowanymi w ustawie PROW, tj. w formie instrumentu finansowego z możliwością uzupełnienia go komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do odsetek od kredytu), dedykowanego podmiotom z sektora rolnego, leśnego lub na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę ich rodzaj i potrzeby (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych 10 klęską żywiołową). Przy tym należy mieć na względzie, że proponowany instrument wsparcia nie może być łączony z inną formą wsparcia, w tym dopłatą do odsetek oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach wsparcia krajowego. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, będzie zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Ponadto w art. 3 projektowana ustawa wprowadza zmianę w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), który określa katalog środków publicznych. Proponuje się uzupełnienie tego katalogu o nową kategorię środków publicznych, tj. o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW. Ma to na celu uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Projekt ustawy, w art. 4 przewiduje wprowadzenie przepisu przejściowego w celu uniknięcia wątpliwości, które przepisy należy stosować do środków finansowych zwróconych przed wejściem w życie projektowanej ustawy przez podmiot wdrażający instrument finansowy na rachunek wskazany przez MRiRW i jednocześnie nieprzekazanych do KFG pomimo obowiązku określonego w art. 50d ust. 4 ustawy PROW w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z zaprojektowanym przepisem, do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków zwróconych przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nieprzekazanych do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się zmienione przepisy ustawy PROW, czyli w brzmieniu zaproponowanym w projekcie. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projekt ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 11 Projektowana zmiana będzie mieć pozytywny wpływ na mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa z sektora rolnego i branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Projektowane przepisy nie będą miały bezpośredniego wpływu na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób z niepełnosprawnościami oraz osób starszych. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji, zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji lub uzgodnienia. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.), oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Projekt ustawy został umieszczony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC125. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Adam Nowak, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Aneta Sadowska, Naczelnik Wydziału zarządzania pomocą techniczną i instrumentami finansowymi w Departamencie Pomocy Technicznej i Instrumentów Finansowych tel. 22 623 12 90, aneta.sadowska@minrol.gov.pl Data sporządzenia 14.11.2025 Źródło: Prawo UE: art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013 Opracowania własne: badania, analizy rynku Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC125 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Brak możliwości przeznaczenia środków zwróconych z instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, zwanego dalej „PROW”, po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności, na inne instrumenty finansowe niż tylko na poręczenia i gwarancje w okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej. Brak regulacji dotyczącej dalszego wykorzystywania środków zwróconych z instrumentów finansowych po okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej, które jako instrumenty podlegające całkowitemu albo częściowemu zwrotowi umożliwiają dalszy obrót tymi samymi środkami. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków finansowanych ze środków PROW, w związku z czym środki zwracane z instrumentów finansowych będą środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. W ramach instrumentów finansowych PROW został utworzony Fundusz Gwarancji Rolnych, zwany dalej „FGR”, który ułatwia uzyskanie kredytu dla kredytobiorców (gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego) przez oferowanie gwarancji bankowej jako zabezpieczenia spłaty kredytu. FGR dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek. FGR został utworzony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwanego dalej „MRiRW”, jako instytucję zarządzającą PROW, we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, zwanym dalej „BGK”, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy. Gwarancja FGR jest udzielana przez BGK w formule portfelowej, co oznacza, że kredytobiorcy mogą się ubiegać o udzielenie gwarancji BGK w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Celem instrumentu jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego (są to mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa) w dostępie do finansowania kredytowego przez udzielanie gwarancji spłaty kredytów. Gwarancje udzielane są jako zabezpieczenie kredytów inwestycyjnych oraz obrotowych zaciąganych w bankach kredytujących. Gwarancja FGR zabezpiecza do 80% kwoty kapitału kredytu. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do ich oprocentowania. Wsparcie okazało się być trafną odpowiedzią na wypełnienie luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Na FGR ze środków PROW przeznaczono do końca 2025 r. ok. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR do 30 czerwca 2025 r. (dane według stanu na ten dzień posłużyły do przygotowania analiz niezbędnych do opracowania projektu ustawy) udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji do spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Z gwarancji FGR skorzystało prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. To zaś przełożyło się na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolnego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski z FGR po okresie kwalifikowalności (po 31 grudnia 2025 r.) powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne 2 dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1303/2013”. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki finansowe zwrócone z instrumentów finansowych muszą być ponownie wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), zwanej dalej „ustawą PROW”, przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, zwanego dalej „KFG”, po okresie kwalifikowalności środków zwróconych z instrumentów finansowych i wykorzystanie ich na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291), zwanej dalej „ustawą o poręczeniach i gwarancjach”. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolnego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej, co wynika z dotychczasowych doświadczeń i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 3 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania ofertowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia w 2019 r. gwarancji w ramach FGR, zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację przeznaczoną na udzielanie gwarancji i dopłat do odsetek, w związku z czym, w celu utrzymania oferty w bankach uruchomiono środki w ramach drugiego obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR, mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym, 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 0 1 000 2 000 3 000 4 000 5 000 6 000 20192020 I połowa 2020 II połowa 20212022202320242025 I połowa Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 4 stopniu stosowały inne formy zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie, takie jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesja z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzula potrącenia. Według opinii banków, zapotrzebowanie na wsparcie kredytowe w sektorze rolnym jest wzmożone w okresie wiosennym oraz jesienno-zimowym, co jest związane z sezonowością prac rolnych i potrzebą zakupu nawozów czy środków ochrony roślin. W tym czasie zwiększone jest zapotrzebowanie na kapitał obrotowy, który jest korzystnym instrumentem wsparcia krótkoterminowego. Dzięki wprowadzonej w ramach FGR możliwości dopłaty do oprocentowania przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych był niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego obszaru w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. W tym celu niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego pozabudżetowego mechanizmu przepływów finansowych, pozwalającego MRiRW na spełnienie wymagań określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a więc ponownego wykorzystania środków zwróconych do instrumentów finansowych, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa w ramach instrumentów finansowych lub innych form wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do gwarancji i poręczeń (a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane). Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia takiego jak w ramach FGR, czyli w formie gwarancji i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest przeprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG. Taka zmiana pozwoli utworzyć instrument zgodny z oczekiwaniami interesariuszy sektora rolnego, a nie ograniczony wyłącznie do gwarancji, o której mowa w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. W przypadku przekazania zwróconych środków do KFG, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że zostały wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno-spożywczych. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia, taki jak FGR. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest pozostawienie po 2025 r. środków zwróconych z instrumentów finansowych wdrażanych w ramach PROW w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi zamiast ich przekazywania do KFG, z przeznaczeniem do ponownego wykorzystania na ten sam cel jak dotychczas, czyli wsparcie rolnictwa, przez 8 lat, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, oraz po upływie tego okresu. Pomoc będzie skierowana podobnie jak w okresie realizacji PROW do podmiotów sektora rolnego, leśnego lub działających na obszarach wiejskich, spośród których będą pochodzić ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniający co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. W celu umożliwienia dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty, czyli w takim zakresie, jak w przypadku instrumentów finansowych PROW (FGR) w okresie kwalifikowalności do 2025 r., zamiast przekazywać do KFG środki zwrócone z tych instrumentów finansowych, należy je pozostawić po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.) w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi. MRiRW, jako dysponent zwróconych środków, na podstawie umowy zawartej z podmiotem wdrażającym instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania. Umowa ta będzie określać m.in. cel, na jaki zostaną przeznaczone środki finansowe oraz sposób realizacji wsparcia. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. Aby to osiągnąć, należy dokonać zmian w art. 50d ust. 4 ustawy PROW oraz art. 34g ust. 3 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy (BGK) należy określić sposób wykorzystania zwróconych środków, biorąc pod uwagę przepisy art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 5 Dzięki takiemu elastycznemu rozwiązaniu możliwy będzie większy wybór nie tylko form wsparcia dostępnych obecnie (poręczenia i gwarancje), ale utworzenie nowych form wsparcia, np. uzupełnienie instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (np. gwarancją spłaty kredytu z częściową dopłatą do spłaty odsetek). Ponadto, mając na uwadze, że instrumenty finansowe mają charakter zwrotny, projektowane przepisy odnoszą się do ich dalszego zagospodarowania po okresie wymaganym przez przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, tj. po upływie 8 lat od zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW. W związku z powyższym proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem tak, aby zapewnić po 2025 r. dysponowanie środkami zwróconymi z instrumentów finansowych przez kolejne lata przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi oraz dodanie nowych przepisów regulujących sposób zagospodarowania zwróconych środków po 2025 r. Środki te będą wykorzystane w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek) na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, zwrócone środki będą wykorzystane ponownie na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w sposób wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy wsparcia będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. W celu dysponowania środkami zwróconymi po okresie kwalifikowalności, MRiRW otworzy rachunek bankowy w BGK, na który kierowane będą środki stopniowo uwalniane z gwarancji FGR w związku ze spłatą kredytów przez ostatecznych odbiorców po 2025 r. Obsługa finansowa tego rachunku będzie prowadzona przez BGK. Dysponentem środków zwróconych do instrumentu finansowego pozostałby minister właściwy ds. rozwoju wsi, jednak nie stanowiłyby one jego dochodu, co wynika z art. 50d ust. 3 ustawy PROW. Projektowane przepisy precyzują, że środki zwrócone do instrumentów finansowych po 2025 r. i następnie ponownie przekazane do tych instrumentów na innych zasadach po 2025 r. stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. W następstwie ww. zmiany w przepisach ustawy PROW należy wprowadzić zmianę w przepisach ustawy o poręczeniach i gwarancjach, przez uchylenie w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku tej zmiany środki FGR nie zasilałyby KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, ale byłyby zagospodarowane zgodnie z ww. zmianami zaproponowanymi w art. 50d ust. 4 ustawy PROW i dalszych projektowanych przepisach tej ustawy, tj. w formie instrumentu finansowego (w postaci gwarancji) z możliwością uzupełnienia komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do oprocentowania), dedykowanego podmiotom sektora rolnego, leśnego lub działającym na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę charakter i potrzeby tego sektora i tych obszarów (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych klęską żywiołową). Proponowany instrument wsparcia nie będzie łączony z inną formą wsparcia oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Konsekwencją wprowadzenia powyższych zmian jest również zmiana ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Zmiana polega na uzupełnieniu art. 5 ust. 1, określającego katalog środków publicznych, o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW, które zostały zwrócone do instrumentów finansowych. Celem tej zmiany jest uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one już zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Takie rozwiązanie ułatwi bardziej precyzyjne ujęcie środków zwróconych z instrumentów finansowych PROW, po okresie kwalifikowalności, w systemie finansów publicznych. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu finansowego, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się jego dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłat kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z rozporządzenia nr 1303/2013, byłoby zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Celu projektu nie można osiągnąć za pomocą innych środków niż działania legislacyjne. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Instrumenty finansowe znalazły zastosowanie we wspólnej polityce rolnej większości państw Unii Europejskiej, przy czym instrumenty finansowe przyjmują w nich różną postać: gwarancji, pożyczek, wejść kapitałowych, umorzeń lub instrumentów 6 łączących formę zwrotną i dotacyjną. Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, instrumenty te podlegają tej samej zasadzie, według której środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych, w tym zwroty kapitału i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności mają być ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. Państwa członkowskie Unii Europejskiej w różny sposób mogą angażować środki po okresie kwalifikowalności, jednak przy zachowaniu warunków określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Rolnicy, w tym młodzi rolnicy (tj. osoby mające nie więcej niż 40 lat), którzy prowadzą gospodarstwa rolne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potencjał ok. 1,26 mln gospodarstw rolnych (dotychczas ok. 14 tys. rolników skorzystało ze wsparcia FGR) GUS, Rocznik Statystyczny Rolnictwa z 2024 r., BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przedsiębiorcy z branży rolno-spożywczej 3500 (dotychczas ok. 2300 przedsiębiorców skorzystało ze wsparcia FGR) BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przeważającym typem odbiorcy, zgodnie z dotychczasową tendencją, będą małe i średnie przedsiębiorstwa. Bank Gospodarstwa Krajowego 1 Założenia MRiRW wynikające z doświadczeń wdrażania instrumentów finansowych w perspektywie 2014–2020 BGK pełni rolę podmiotu wdrażającego instrumenty finansowe. Rolą BGK jest udzielanie ostatecznym odbiorcom gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do oprocentowania kredytu objętego gwarancją w ramach instrumentu finansowego. Banki komercyjne i spółdzielcze Co najmniej 10 Banki, kredytujące (spółdzielcze i komercyjne), które podpisały umowę z BGK dotyczącą wdrażania instrumentów finansowych w sektorze rolnictwa. Banki kredytujące udzielają kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Podejmują też decyzje o udzieleniu przez BGK gwarancji FGR i udzieleniu dopłaty na spłatę odsetek od kredytu. 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został umieszczony na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Do przeprowadzenia konsultacji publicznych przyjęto metodę konsultacji pisemnych z wykorzystaniem poczty elektronicznej, skrzynki ePUAP oraz e-doręczeń. Projekt ustawy dotyczy rolników oraz przedsiębiorstw rolno-spożywczych jako beneficjentów ostatecznych. Dlatego też został przekazany do zaopiniowania w ramach konsultacji publicznych: 1) na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 183) do Krajowej Rady Izb Rolniczych; 2) na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 781) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 908) do następujących podmiotów: 1) Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych, 7 2) Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, 3) Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, 4) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”, 5) Ogólnopolski Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Polski Związek Rolny, 6) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji Rolniczych, 7) Polski Związek Zawodowy Rolników, 8) Polskie Stowarzyszenie Doradców Rolniczych AGRONOM, 9) Stowarzyszenie Akredytowanych Podmiotów Doradztwa Rolniczego AKROS, 10) Polska Federacja Rolna, 11) Związek Zawodowy Centrum Narodowe Młodych Rolników, 12) Związek Zawodowy Rolnictwa Polskiego Wolni i Solidarni, 13) Związek Zawodowy Rolników „Ojczyzna”, 14) Związek Zawodowy Rolników Rzeczypospolitej „SOLIDARNI”, 15) Związek Zawodowy Rolnictwa i Obszarów Wiejskich „Regiony”, 16) Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”, 17) Związek Zawodowy Rolnictwa „Solidarność Wiejska”, 18) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych „EKOROLNIK”, 19) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych św. Franciszka z Asyżu, 20) Związek Zawodowy Rolników „Ruch Młodych Farmerów”, 21) Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR, 22) Związek Zawodowy Pracowników Rolnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej, a także do: 1) Związku Banków Polskich, 2) Banku Gospodarstwa Krajowego, 3) Krajowej Rady Spółdzielczej, 4) Krajowej Izby Gospodarczej (Komitet Rolnictwa i Obrotu Rolnego). Konsultacje publiczne rozpoczęły się w drugiej połowie listopada 2025 r. i trwały 30 dni. Ich wyniki zostały opublikowane na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny” jako element raportu z konsultacji, dołączonego do OSR, w styczniu 2026 r. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Źródłem finansowania skutków planowanych zmian, tj. kontynuacji wdrażania instrumentu finansowego takiego jak FGR, będą zwrócone środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski pochodzące z FGR. Są to środki z PROW zarezerwowane na gwarancje zabezpieczające kredyty inwestycyjne i obrotowe, udzielone do końca 2025 r. Z każdym miesiącem spłat kredytów stopniowo uwalniana jest kwota zabezpieczenia gwarancyjnego, która wynosi maksymalnie 80% kwoty kredytów pozostających do spłaty, skorygowana o wskaźnik ryzyka, odnoszący się do szkodowości. Maksymalny okres objęcia kredytu gwarancją to 15 lat, co oznacza, że przez kolejne lata kwota przeznaczona na gwarancje będzie stopniowo uwalniana. Szacuje się, że środki stopniowo uwalniane 8 z FGR po okresie kwalifikowalności, które będą mogły być zagospodarowane na podstawie zmienianych przepisów, to kwota 500 mln zł. Należy mieć na względzie, że nowy instrument wsparcia będzie finansowany ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Zarówno środki przeznaczone na FGR (z PROW), jak i środki zwracane i ponownie wykorzystane w ramach nowego instrumentu po okresie kwalifikowalności, są środkami publicznymi, ale nie stanowią dochodu budżetu państwa ani jednostek sektora finansów publicznych. Biorąc pod uwagę fakt, iż środki które miałyby zasilić KFG, czy też nowo utworzony instrument, będą pochodzić ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r. (czyli środków PROW, które pozostaną w dyspozycji państwa członkowskiego) i w takim zakresie zostaną zagospodarowane po 2025 r. Nie będzie mieć to wpływu na przestrzeń wydatkową wynikającą z limitu Stabilizacyjnej Reguły Wydatkowej na podstawie ograniczeń zawartych w art. 112aa ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych. Należy też mieć na względzie, że przed proponowaną zmianą przepisów, środki zwrócone z instrumentu finansowego FGR nigdy nie zasilały KFG, a zatem nie wpłyną negatywnie na zmniejszenie zasobów KFG, ponieważ nigdy nie stanowiły źródła wsparcia KFG. Środki te dotychczas były ponownie wykorzystywane w ramach FGR, nie stanowiły wsparcia sektora rolnictwa w ramach KFG. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Kwota 500 mln zł została oszacowana na podstawie danych wynikających z kwot gwarancji w ramach FGR, które zostały udzielone do końca 2025 r., a następnie zostaną uwolnione po tym okresie, czyli po okresie kwalifikowalności wydatków w ramach PROW. Stąd możliwe jest oszacowanie, jaka będzie kwota zwróconych środków w kolejnych latach po okresie kwalifikowalności PROW i tym samym kwota możliwa do zaangażowania w nowy instrument wsparcia. W obliczeniach wzięto też pod uwagę wskaźnik ryzyka wypłaty gwarancji FGR. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 4 5–10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne 30 100 120 120 130 0 500 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa Brak wpływu na duże przedsiębiorstwa. sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Brak bezpośredniego wpływu na sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne. rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe Brak bezpośredniego wpływu na rodziny, obywateli oraz gospodarstwa domowe, a także na osoby niepełnosprawne oraz starsze. Niemierzalne sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Przewiduje się, że w wyniku wprowadzenia projektowanych zmian liczba udzielanych kredytów z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie z ponad 18 tys. (według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.) do 25 tys. umów kredytowych w ciągu następnych 8 lat po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.). Zakładając, że na jedno gospodarstwo rolne przypadał jeden kredyt objęty gwarancją i dopłatą do odsetek do końca 2025 r., proponowane zmiany spowodują wzrost liczby gospodarstw rolnych, które otrzymały wsparcie w ramach instrumentów finansowych, do 25 tys. w ciągu następnych 8 lat. Założenie docelowej wartości 25 tys. zawartych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wynika z utrzymania podobnej dynamiki wzrostu, jaka była obserwowana w trakcie wdrażania FGR. Przyjęto, że warunki funkcjonowania instrumentu, w tym dostępność alokacji i poziom wsparcia, będą zbliżone do dotychczasowych. 9 Obliczenia (dane według stanu na 30 czerwca 2025 r.) oparto na następujących założeniach: 1) szacowana wartość środków zwróconych w kolejnych latach wyniesie ok. 500 mln zł, 2) średnia wartość kredytu z gwarancją FGR to ok. 180 tys. zł, 3) średnia wartość gwarancji, uwzględniając wskaźnik ryzyka, wyniesie ok. 32 tys. zł, 4) średnia wartość dopłat do odsetek wyniesie ok. 7 tys. zł; 5) łączna wartość wsparcia (gwarancja + dopłata) dla średniej wielkości kredytu wyniesie zatem ok. 39 tys. zł. W oparciu o powyższe założenia oszacowano potencjalną liczbę nowych umów kredytowych, które mogą zostać zawarte po 2025 r. Dzieląc szacowaną kwotę środków zwróconych po okresie kwalifikowalności, tj. 500 mln zł, przez średnią wartość wsparcia wynoszącą ok. 39 tys. zł, uzyskano potencjał zawarcia ok. 12,9 tys. nowych umów kredytowych. Należy jednak podkreślić, że przedstawione wyliczenia mają charakter orientacyjny i opierają się na obecnych parametrach instrumentu finansowego. W praktyce, wraz z wdrażaniem nowych programów wsparcia, można oczekiwać zmian w warunkach pomocy, które wpłyną na jednostkowe koszty udzielanego wsparcia. W szczególności przewiduje się możliwość wydłużenia okresu dopłat do oprocentowania z 12 do 24 miesięcy, co spowoduje zwiększenie kosztów jednostkowych dopłat. Ponadto w nowym okresie programowania wartość kredytu obrotowego nie będzie już limitowana maksymalną kwotą 200 tys. euro (jak to miało miejsce w PROW), lecz wartością pomocy de minimis, tj. kwotą 300 tys. euro. W praktyce oznacza to, że średnia wartość udzielanego kredytu oraz powiązana z nią wartość gwarancji i dopłat będą wyższe niż dotychczas. Uwzględniając powyższe uwarunkowania, w tym zarówno zwiększenie wartości pojedynczego kredytu, jak i wydłużony okres dopłat do oprocentowania, przyjęto ostrożne założenie, że w okresie kolejnych ośmiu lat po 2025 r. liczba nowych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie o ok. 7 tys., z poziomu ponad 18 tys. zawartych do dnia 30 czerwca 2025 r. do poziomu ok. 25 tys. do końca 2033 r. Takie tempo wzrostu pozostaje zgodne z dotychczasową dynamiką rozwoju instrumentu finansowego oraz z potencjałem wynikającym ze zwróconych środków finansowych. Przyjęte założenie stanowi więc realistyczną prognozę rozwoju instrumentu finansowego w oparciu o dostępne dane, regulacje prawne dotyczące pomocy publicznej oraz warunki rynkowe w sektorze finansowania rolnictwa. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie gospodarstw rolnych oparto o szacowaną kwotę zwrotu środków z instrumentu finansowego, która będzie mogła być zaangażowana w nowy instrument, w wysokości 500 mln zł. Wpływ ten będzie tym większy, im wyższy będzie zwrot środków w kolejnych latach. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). tak nie nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy inne: zwiększenie liczby dokumentów zwiększenie liczby procedur wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: Projektowane zmiany przepisów spowodują przeniesienie zadań związanych z dysponowaniem środkami, a także monitorowaniem i kontrolą prawidłowości wydatkowania środków przeznaczonych na instrument finansowy do MRiRW. Jednakże nie planuje się zwiększenia zatrudnienia w związku z tą zmianą. Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. tak nie nie dotyczy 10 Komentarz: 1) obciążenia po stronie MRiRW: przygotowanie umowy z BGK, otwarcie rachunku w BGK, opracowanie dokumentu służącego do monitorowania wydatkowania środków i procedury kontroli w zakresie wdrażania przez BGK instrumentu finansowego; 2) po stronie BGK: opracowanie strategii inwestycyjnej do umowy z MRiRW, obsługa finansowa rachunku MRiRW, uruchamianie środków zgromadzonych na rachunku na wniosek MRiRW, przekazywanie do MRiRW informacji i danych dotyczących wdrażania instrumentu finansowego. Projekt wprowadza regulacje wykraczające poza minimalne regulacje wymagane do realizacji obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej (wykraczające poza cel zapewnienia stosowania art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013). 9. Wpływ na rynek pracy Projektowana zmiana przepisów może mieć niewielki w skali sektora rolnictwa, ale pozytywny wpływ na rynek pracy, ponieważ kontynuacja wsparcia sektora rolnego w formie instrumentów finansowych wpłynie pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego oraz ich konkurencyjność. Poprawa płynności finansowej gospodarstw rolnych i tych przedsiębiorstw może wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy lub ich utrzymanie. Kredyt obrotowy, z dopłatą do oprocentowania, który został wprowadzony do oferty FGR podczas COVID-19, pozytywnie wpłynął na utrzymanie płynności finansowej wielu gospodarstw rolnych w obliczu negatywnych skutków pandemii, co zapewne zapobiegło ich upadkowi. Kredytów z dopłatą udzielono ponad 17 tys. na kwotę 2,7 mld zł. 10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne sytuacja i rozwój regionalny sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe demografia mienie państwowe inne: informatyzacja zdrowie Omówienie wpływu Wsparcie w formie preferencyjnego kredytu (z gwarancją i dopłatą do odsetek), w tym wsparcie w formie kredytu obrotowego, pozytywnie wpłynie na możliwości inwestycyjne oraz utrzymanie płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorców przetwórstwa rolno-spożywczego. To pozwala nie tylko utrzymać aktywność gospodarczą rolników i przedsiębiorców, ale także ją rozwijać, sprzyjając rozwojowi całego regionu. Możliwości inwestycyjne pozwolą m.in. na pozyskanie nowych maszyn i urządzeń na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, które oddziałują pozytywnie na klimat i środowisko naturalne. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wejście w życie projektowanej ustawy planowane jest w drugim kwartale 2026 r. Po jej wejściu w życie planowane jest zawarcie umowy pomiędzy dysponentem środków uwalnianych z instrumentu finansowego FGR, czyli MRiRW, a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, czyli BGK, dotyczącej zagospodarowania środków FGR po okresie kwalifikowalności zgodnie z art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Okres wejścia w życie nowych przepisów i zawarcia umowy, o której wyżej mowa, zbiegnie się w czasie z pierwszymi zwrotami środków uwalnianych z umów kredytowych zawartych do końca 2025 r. Pozwoli to zgromadzić pulę środków, która będzie podstawą do wprowadzenia do oferty banków kredytujących nowego instrumentu wsparcia – dopłaty do odsetek lub instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu. Środki zwrócone do MRiRW po okresie kwalifikowalności będą ponownie wykorzystane przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na zasadach określonych w ww. umowie, a następnie, po wykonaniu zobowiązań wynikających z tej umowy, przez czas i na zasadach określonych przez MRiRW jako ich dysponenta. Projektowane przepisy zostaną zatem wykonane najwcześniej po upływie 8 lat, począwszy od 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów zmian przepisów nastąpi przed upływem ośmiu lat, o których mowa w art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Wskaźniki pomiaru i monitorowania zostaną określone w strategii inwestycyjnej stanowiącej część umowy, która zostanie zawarta pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy i będą się odnosiły, podobnie jak podczas wdrażania FGR w ramach PROW, do zawartych umów kredytowych z gwarancją oraz liczby wspartych projektów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. Raport z konsultacji (§ 51 Regulaminu pracy Rady Ministrów) Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania. W ramach konsultacji publicznych swoje stanowisko przedstawiła Krajowa Rada Izb Rolniczych, Związek Banków Polskich oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. Krajowa Rada Izb Rolniczych oraz Związek Banków Polskich poinformowali, że nie zgłaszają uwag. Bank Gospodarstwa Krajowego zgłosił dwie uwagi. Uwaga 1. Proponujemy zdefiniować „okres kwalifikowalności”. W rozporządzeniu 1303/2013, w art. 65 ust. 2, okres kwalifikowalności kończy się w dniu 31.12.2023 r. Proponujemy doprecyzować od jakiej daty liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności. Z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2020/2220 wynika, że okres kwalifikowalności z art. 65 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 został przedłużony o 2 lata, czyli do 31 grudnia 2025 r. Można by więc dopisać po komentowanym fragmencie „ustalonym z uwzględnieniem art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220 z dnia 23 grudnia 2020 r. ustanawiającego niektóre przepisy przejściowe dotyczące wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) w latach 2021 i 2022 oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do zasobów i stosowania w latach 2021 i 2022 oraz rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do zasobów i rozdziału takiego wsparcia na lata 2021 i 2022 (Dz. Urz. UE L 437 z 28.12.2020, str. 1)”. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. Rozporządzenia UE wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Z tego względu w przepisach krajowych nie powtarza się przepisów UE. Na podstawie przywołanego przez Państwa rozporządzenia UE nr 2020/2220, wdrażanie PROW zostało przedłużone o 2 lata − do końca 2022 r., a pierwotny okres kwalifikowalności wydatków, wyznaczony w art. 65 ust. 2 rozporządzenia UE nr 1303/2013 na koniec 2023 r., został również przedłużony o 2 lata − do końca 2025 r. Dzięki temu środki z PROW można było wydatkować do końca zeszłego roku. Potwierdza to decyzja Komisji Europejskiej 1 . Ponadto data zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW 2014–2020 i tym samym od kiedy liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności zostały wyraźnie wskazane w uzasadnieniu i OSR. Uwaga 2. Zwracamy uwagę na ryzyko braku możliwości skorzystania z gwarancji i dopłaty w wymiarze, którego będzie potrzebował rolnik/przetwórca z uwagi na zbyt mały limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi. Dodatkowo szybko wyczerpuje się limit takiej pomocy przyznany na kraj członkowski – tym samym istnieje ryzyko, że bank udzieli gwarancji, wpisze ją do prowadzonego rejestru, a następnie przy próbie rejestracji pomocy okaże się, że limit na kraj został już wyczerpany i nie ma możliwości zarejestrowania pomocy wynikającej z udzielonej gwarancji i dopłaty. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że pomoc z tytułu 1 Decyzja Komisji Europejskiej nr C/2025/3947 z dnia 16 lipca 2025 r. w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów rozwoju obszarów wiejskich przyjętych przez państwa członkowskie w celu uzyskania pomocy z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) na lata 2014–2022 (Dz. Urz. UE C z 18.07.2025). − 2 − dopłaty liczona jest nominalnie, więc w większym stopniu obciążać będzie limit. Obecnie w FGR zastosowanie ma pomoc publiczna (art. 81 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013) dla rolników i przetwórców produktów rolnych oraz pomoc de minimis (rozporządzenie 2023/2831) dla przetwórców produktów nierolnych. Proponujemy zastosowanie analogicznego rozwiązania, nawet jeśli wymaga to notyfikacji pomocy. Będzie to bardziej korzystne rozwiązanie z punktu widzenia kredytobiorców i w naszej opinii należałoby to rozwiązanie przewidzieć w Ustawie. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. W przypadku kredytów obrotowych nie ma innej możliwości wsparcia w ramach pomocy publicznej niż przewidziana w projekcie ustawy. Kredyty obrotowe w sektorze rolnym mogą być udzielane wyłącznie w formule pomocy de minimis w rolnictwie, ponieważ stanowią wsparcie o charakterze operacyjnym, przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności gospodarstw rolnych. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, pomoc operacyjna w rolnictwie jest co do zasady niedopuszczalna, z wyjątkiem pomocy de minimis, która – ze względu na swoją ograniczoną wartość – uznawana jest za niezakłócającą konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi oraz niewymagającą notyfikacji Komisji Europejskiej. Poza tym w 2024 r. limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi został zwiększony z 20 tys. euro do 50 tys. euro na gospodarstwo w okresie trzech lat 2 . Limit jest liczony jako okres trzech pełnych lat, tj. 36 miesięcy poprzedzających udzielenie pomocy. Jednocześnie został podniesiony krajowy limit pomocy de minimis dla Polski z kwoty 295,932 mln euro do 682,850 mln euro w okresie trzech lat. Biorąc pod uwagę potencjalną kwotę zwróconych środków z Funduszu Gwarancji Rolnych (ok. 500 mln zł), z uwzględnieniem ich ponownego wykorzystania w okresie 8 lat, a także średnią wartość pomocy udzielanej w ramach FGR dla kredytu obrotowego (ok. 36 tys. zł), zdaniem MRiRW nie ma dużego ryzyka szybkiego wyczerpania możliwości wsparcia ze środków pomocy de minimis dla rolnictwa zarówno na poziomie kredytobiorcy, jak i na poziomie Państwa. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Projekt ustawy nie podlegał zasięgnięciu opinii, konsultacjom oraz uzgodnieniu z organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny w celu zgłaszania w trakcie trwania prac legislacyjnych zainteresowania w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Od dnia jego udostępnienia żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. 2 Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024). TABELA ZGODNOŚCI TYTUŁ PROJEKTU Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw TYTUŁ AKTU PRAWNEGO, KTÓREGO STOSOWANIU SŁUŻY PROJEKT Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, str. 320—469, z późn. zm.). WYJAŚNIENIE TERMINU WEJŚCIA W ŻYCIE PROJEKTU Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Termin wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Art. 45 rozporządzenia UE nr 1303/2013, którego stosowaniu służy projekt, nie określa jednoznacznego terminu jego zastosowania przez państwo członkowskie. Wskazuje tylko, że skutek działań podjętych przez państwo członkowskie ma nastąpić po zakończeniu okresu kwalifikowalności, czyli po 2025 r. JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISU UE KONIECZNOŚĆ ZAPEWNIENIA STOSOWANIA TAK / NIE* JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISÓW PROJEKTU Art. 45Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania w celu zapewnienia, aby środki finansowe zwrócone do instrumentów TAKArt. 1 (art. 50d ust. 4- Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem finansowych, w tym zwroty kapitału, i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności związane ze wsparciem z EFSI na rzecz instrumentów finansowych zgodnie z art. 37 były ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. 11)środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1)producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2)mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 24. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5.”. Art. 2.Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. ODWRÓCONA TABELA ZGODNOŚCI Tytuł projektuProjekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Jedn. red.Treść przepisów projektuUzasadnienie wprowadzenia przepisów Art. 1 pkt. 2 (art. 50d ust. 12–14) 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12. Brak przepisów określających jakiego rodzaju pomocą jest przekazanie środków finansowych zwróconych do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 podmiotom działającym w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich do ponownego wykorzystania w formie instrumentu finansowego. Zmiana ma na celu monitorowanie wydatkowania środków publicznych, które w ramach instrumentów finansowych zostaną przeznaczone na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Instrumenty finansowe (w postaci gwarancji kredytowej) mają charakter zwrotny, co oznacza, że po upływie okresu przez jaki ostateczny odbiorca (rolnik lub przedsiębiorstwo z branży przetwórstwa rolno-spożywczego) mógł z nich korzystać, środki finansowe są zwracane (uwalniane) i mogą być przekazane do ponownego wykorzystania. Żadne przepisy, ani UE, ani krajowe, nie wskazują, co ma się stać ze środkami zwróconymi do instrumentów finansowych po 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Art. 3W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Przepisy nie określają, do której kategorii środków publicznych należą środki finansowe zwrócone po okresie kwalifikowalności do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. Po zmianie nie będzie już wątpliwości w tym zakresie. Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...). Tel.: +48 22 523 8788Al. J. Ch. Szucha 23 iniemczycki.sekretariat@msz.gov.pl00-580 Warszawa www.gov.pl/dyplomacja DPUE.950.490.2025 / 6 PR Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/ Dot.: RM-0610-35-26 z 11.03.2026 r. Pani Joanna Knapińska Sekretarz Rady Ministrów Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw, wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej Szanowna Pani Minister, w związku z przedłożonym projektem ustawy pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Z wyrazami szacunku Do wiadomości: Pan Stefan Krajewski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi\n\nSUMMARY TO EVALUATE:\nTitle: Kontynuacja tanich kredytów i gwarancji dla rolników po 2025 roku.\nSummary: Ustawa zapewnia rolnikom i małym firmom rolniczym dalszy dostęp do preferencyjnych kredytów po 2025 roku. Zwrócone środki unijne nie trafią do ogólnej puli, lecz zostaną ponownie wykorzystane na gwarancje kredytowe i dopłaty do odsetek. Dzięki temu rolnicy łatwiej sfinansują bieżącą działalność i inwestycje bez ponoszenia wysokich kosztów.\nKey Points: Utrzymanie wsparcia finansowego dla rolników i firm przetwórczych po zakończeniu unijnego programu w 2025 roku., Możliwość uzyskania nie tylko gwarancji spłaty kredytu, ale także dopłat do jego oprocentowania., Wsparcie obejmie m.in. kredyty obrotowe, co pomoże gospodarstwom rolnym w utrzymaniu płynności finansowej., Program będzie finansowany ze zwróconych środków unijnych, bez dodatkowego obciążania budżetu państwa.\n\nZASADY OCENY:\n1. Sprawdź wszystkie LICZBY, DATY i KWOTY w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n2. Sprawdź wszystkie NAZWISKA, ORGANIZACJE i MIEJSCA w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n3. Sprawdź wszystkie konkretne DZIAŁANIA PRAWNE . Jeśli tego mechanizmu nie ma w SOURCE -> is_valid: false.\n\nWAŻNE: Abstrakcyjne pojęcia (np. \"transparentność\", \"zaufanie\") są dozwolone jako wnioski.\n\nOUTPUT (JSON):\n{\n  \"is_valid\": true/false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\n}\n\nWYMAGANIA FORMATOWANIA:\n1. Odpowiedz WYŁĄCZNIE surowym obiektem JSON.\n2. NIE używaj bloków kodu Markdown.\n3. NIE dodawaj żadnych wstępów ani wyjaśnień przed ani po JSONie.\n4. JSON musi być poprawny i gotowy do parsowania.\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-03-24T17:03:34.106Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2371/2371.pdf",
      "model": "gemini-3.1-pro-preview",
      "prompt_sent": "\nJesteś ekspertem od prawa polskiego, który ma za zadanie analizować dokumenty ustaw, uchwał oraz innych dokumentów legislacyjnych, a następnie przygotowywać z nich informacje w przystępny sposób dla obywateli. Twoim celem jest przedstawienie informacji tak, aby obywatele mogli sami ocenić wpływ legislacji na ich życie, nawet bez posiadania specjalistycznej wiedzy legislacyjnej. Skup się na faktach i obiektywnych skutkach wprowadzanych zmian, unikając wartościowania i osobistych opinii. Wszelki żargon prawny jest zabroniony. Prezentuj informacje w jasny, zwięzły i angażujący sposób, tak aby były zrozumiałe dla osoby bez wykształcenia prawniczego. Unikaj długich, złożonych zdań. Zamiast pisać \"projekt ma na celu nowelizację kodeksu podatkowego...\", napisz \"Zmiany w podatkach: nowe ulgi i obowiązki dla...\". Kontynuuj swoją pracę, dopóki nie rozwiążesz swojego zadania. Jeśli nie masz pewności co do generowanej treści, przeanalizuj dokument ponownie – nie zgaduj. Rozplanuj dobrze swoje zadanie przed przystąpieniem do niego. W podsumowaniu i kluczowych punktach, jeśli to możliwe i uzasadnione, podkreśl, jakie konkretne korzyści lub skutki (pozytywne lub negatywne) wprowadza ustawa dla życia codziennego obywateli, ich praw i obowiązków, finansów osobistych, bezpieczeństwa i innych ważnych kwestii (np. kategorycznych zakazów i nakazów czy najważniejszych konkretnych alokacji finansowych i terytorialnych).\n\nTwoja odpowiedź MUSI być w formacie JSON - i zawierać następujące klucze.\nZanim zwrócisz odpowiedź, dokładnie zweryfikuj, czy cała struktura JSON jest w 100% poprawna, włącznie ze wszystkimi przecinkami, nawiasami klamrowymi, kwadratowymi oraz cudzysłowami. Błędny JSON jest nieakceptowalny i uniemożliwi przetworzenie Twojej pracy.\n\nPrzeanalizuj dokładnie poniższy tekst dokumentu prawnego. To jest treść, na podstawie której masz wygenerować podsumowanie i kluczowe punkty:\n--- POCZĄTEK DOKUMENTU ---\nDruk nr 2371 Warszawa, 18 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-35-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. – 2 – 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2–4. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. – 3 – 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5. 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. 2) ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12.”. Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów 2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 51I z 22.02.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2022, str. 55, Dz. Urz. UE L 2023/2391 z 05.10.2023, Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024 oraz Dz. Urz. UE L 2025/1989 z 03.10.2025. – 4 – Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...);”. Art. 4. Do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały zwrócone na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nie zostały przekazane do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wsparcie sektora rolnego po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności wydatków ponoszonych w związku z realizacją Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (dalej „PROW”), przez umożliwienie rozszerzenia oferty instrumentów finansowych o nowe formy wsparcia, inne niż wyłącznie poręczenia i gwarancje, dostępne w świetle obowiązujących przepisów. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) (dalej „ustawa PROW”) w art. 50d ust. 4 nakazują ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi, jako dysponentowi, przekazanie środków finansowych po okresie kwalifikowalności w celu ponownego wykorzystania, zgodnie z art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) (dalej „ustawa o poręczeniach i gwarancjach”). Według obecnych przepisów, środki te miałyby zostać przekazane na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, wyłącznie na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem tym podmiotom poręczeń i gwarancji. Na podstawie art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach, środki te stanowią jedno ze źródeł zasilających zasoby Krajowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej „KFG”), działającego w Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej „BGK”), przez co możliwości ich wykorzystania w szerszym zakresie, na inne formy wsparcia, w szczególności na dopłatę do spłaty odsetek od kredytu, są ograniczone. W związku z powyższym, zamiast przekazywać środki do KFG, proponuje się pozostawić je w dyspozycji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej „MRiRW”), jako instytucji zarządzającej PROW, który zawrze z BGK, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy, umowę określającą m.in. zakres i formę wsparcia sektora rolnego po 2025 r. Aby to zrealizować, konieczna jest zmiana ustawy PROW i ustawy o poręczeniach i gwarancjach w zaproponowanym kształcie, mając na względzie doświadczenie i efekty wsparcia udzielonego rolnikom i przedsiębiorcom z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych (dalej „FGR”), w okresie wdrażania PROW. Ponadto istotną kwestią, którą jednocześnie postanowiono uregulować w niniejszym projekcie, jest dalsze wykorzystanie środków finansowych, zwróconych do dysponenta z instrumentów finansowych po co najmniej 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia 2 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzenie nr 1303/2013”. Celem instrumentów finansowych jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego (mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) w dostępie do finansowania kredytowego w formie udzielenia gwarancji spłaty kredytów do 80% kwoty kapitału kredytu. Gwarancja FGR jest udzielana w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do odsetek. Wsparcie w tym zakresie okazało się być skutecznym wypełnieniem luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Instrumenty finansowe w ramach PROW wprowadzono w 2019 r. po przeprowadzeniu analizy ex-ante, w wyniku zmiany ustawy PROW (Dz. U. z 2019 r. poz. 504). Następnie MRiRW utworzył, we współpracy z BGK, instrument finansowy w postaci FGR. Pierwotna alokacja, przeznaczona na FGR, wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR, do 30 czerwca 2025 r., udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Skorzystało z nich prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. Z tej puli ponad 17 tys. gwarancji dotyczyło zabezpieczenia kredytu obrotowego o łącznej wartości 2,7 mld zł. Gwarancja FGR wpłynęła pozytywnie na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolno- spożywczego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. 3 O atrakcyjności instrumentu wsparcia zdecydowała w szczególności szybka reakcja MRiRW podczas pandemii COVID-19 przez wprowadzenie gwarancji FGR do kredytu obrotowego, niepowiązanego z kredytem inwestycyjnym, wraz z dopłatą do odsetek. Możliwość udzielenia samodzielnego kredytu obrotowego z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek miała na celu utrzymanie płynności finansowej przez zmniejszenie obciążenia kredytem, w celu złagodzenia skutków pandemii. Komponent dotacyjny okazał się skuteczną zachętą do korzystania ze zwrotnego wsparcia w sektorze rolnym, dlatego resort rolnictwa dąży do utrzymania wsparcia dla rolników i przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego na jak najbardziej korzystnych warunkach, uwzględniając komponent dotacyjny w instrumencie finansowym. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ramach PROW. Po tym okresie środki z instrumentów finansowych udzielanych w ramach FGR, które będą stopniowo uwalniane w miarę spłacanych kredytów, staną się środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. Środki z instrumentu finansowego po okresie kwalifikowalności powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki muszą być wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Obecne przepisy ustawy PROW przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie środków uwolnionych z instrumentów finansowych po okresie kwalifikowalności do KFG na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania kredytu potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie zwrotne. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. 4 i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania kredytu obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania kredytu z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 5 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek od kredytu jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania kredytu oferowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 6 Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia gwarancji w ramach FGR w 2019 r. zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację, w związku z czym w celu utrzymania tego instrumentu uruchomiono środki w ramach II obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym stopniu stosowały jako formę zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie takie formy, jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesję z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzulę potrącenia. Dzięki wprowadzonej możliwości dopłaty do oprocentowania kredytu przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych jest niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego sektora w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. Wielkość udzielanych dopłat do odsetek mogłaby być 7 zróżnicowana w zależności od beneficjenta lub przeznaczenia kredytu (np. młody rolnik, gospodarstwo poszkodowane w wyniku klęski żywiołowej) w celu preferowania określonych grup i kierunków wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do poręczeń i gwarancji, a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane. Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia w zakresie takim, jak w ramach FGR, tj. w postaci gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest wprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji. Taka zmiana umożliwi utworzenie instrumentu finansowego zgodnego z oczekiwaniami rynku, czyli interesariuszy sektora rolnego. Byłby to instrument bardziej atrakcyjny niż tylko ograniczony do wsparcia przewidzianego w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. Należy też mieć na względzie, że w przypadku przekazania do KFG środków zwolnionych z PROW, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że będą one wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno- spożywczych. Ponadto zgodnie z art. 50d ust. 4 zdanie drugie ustawy PROW, przekazanie do KFG środków finansowych z instrumentów finansowych wykorzystywanych w ramach PROW skutkuje tym, że minister właściwy do spraw rozwoju wsi przestaje być dysponentem tych środków, przez co nie może już nimi zarządzać w taki sposób jak dotychczas, w szczególności na bieżąco reagować na potrzeby rynku. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie nie tylko gwarancji spłaty kredytu, ale również dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia taki jak FGR. W tym celu, po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.), środki uwolnione z instrumentów finansowych PROW należy pozostawić w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi, który na podstawie umowy z podmiotem, który wdraża instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania przez 8 lat na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, którzy, jako ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniają co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do tych środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 8 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu w sposób określony w umowie między ich dysponentem (MRiRW) a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, i zgodnie ze strategią inwestycyjną opracowaną przez ten podmiot, stanowiącą załącznik do tej umowy. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. W związku z tym konieczna jest zmiana w art. 50d ust. 4 ustawy o PROW oraz uchylenie przepisu art. 34g ust. 3 pkt 1a ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK), zostanie określony sposób zagospodarowania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków pochodzących z FGR po okresie kwalifikowalności, zwróconych do MRiRW na podstawie art. 50d ust. 1 ustawy PROW, biorąc pod uwagę przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. W związku z tym, że instrumenty finansowe (gwarancja) mają charakter zwrotny, co oznacza, że środki przekazane w tej formie po okresie ich wykorzystania przez ostatecznych odbiorców są zwracane do tych instrumentów, co umożliwia ich dalsze wykorzystywanie, proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem oraz rozszerzenie tego artykułu o dalsze ustępy tak, aby zapewnić dysponowanie tymi środkami przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek od kredytu) nie tylko w okresie bezpośrednio następującym po okresie wdrażania PROW, wskazanym w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, lecz także w kolejnych latach nie objętych tym przepisem UE. Planuje się, że po 2025 r. podmioty działające w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich będą otrzymywać środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, w sposób i przez czas wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. 9 Zarówno w przypadku pkt. 1, jak i pkt. 2, ostatecznymi odbiorcami wsparcia będą podmioty, które są: 1) producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy pomocy będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Projektowane przepisy określają także m.in. to, co powinna zawierać umowa pomiędzy MRiRW a podmiotem, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się także do zawartości strategii inwestycyjnej, którą opracuje podmiot, który wdraża instrument finansowy (BGK). Zmiany odnoszą się również do obowiązku otwarcia rachunku przez MRiRW w BGK w celu zarządzania środkami finansowymi, które będą przeznaczone na instrumenty finansowe. Proponowane zmiany przewidują również, że środki finansowe wykorzystane w formie instrumentów finansowych z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym będą stanowić pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. Ten pozabudżetowy mechanizm przepływów finansowych pozwoli na monitorowanie wykorzystywania środków publicznych, które zostaną zaangażowane w ramach instrumentów finansowych na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a tym samym spełnienie wymagań określonych dla tych środków w przepisach UE. Konsekwencją zamian zaproponowanych w ustawie PROW jest wprowadzenie zmiany w ustawie o poręczeniach i gwarancjach, polegającej na wykreśleniu w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu określającej zasady i warunki dotyczące wkładów do instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku projektowanej zmiany, środki FGR nie będą wpływać do KFG, lecz zostaną zagospodarowane zgodnie ze zmianami zaproponowanymi w ustawie PROW, tj. w formie instrumentu finansowego z możliwością uzupełnienia go komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do odsetek od kredytu), dedykowanego podmiotom z sektora rolnego, leśnego lub na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę ich rodzaj i potrzeby (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych 10 klęską żywiołową). Przy tym należy mieć na względzie, że proponowany instrument wsparcia nie może być łączony z inną formą wsparcia, w tym dopłatą do odsetek oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach wsparcia krajowego. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, będzie zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Ponadto w art. 3 projektowana ustawa wprowadza zmianę w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), który określa katalog środków publicznych. Proponuje się uzupełnienie tego katalogu o nową kategorię środków publicznych, tj. o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW. Ma to na celu uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Projekt ustawy, w art. 4 przewiduje wprowadzenie przepisu przejściowego w celu uniknięcia wątpliwości, które przepisy należy stosować do środków finansowych zwróconych przed wejściem w życie projektowanej ustawy przez podmiot wdrażający instrument finansowy na rachunek wskazany przez MRiRW i jednocześnie nieprzekazanych do KFG pomimo obowiązku określonego w art. 50d ust. 4 ustawy PROW w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z zaprojektowanym przepisem, do środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków zwróconych przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i nieprzekazanych do ponownego wykorzystania na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy o poręczeniach i gwarancjach przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się zmienione przepisy ustawy PROW, czyli w brzmieniu zaproponowanym w projekcie. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projekt ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 11 Projektowana zmiana będzie mieć pozytywny wpływ na mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa z sektora rolnego i branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Projektowane przepisy nie będą miały bezpośredniego wpływu na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób z niepełnosprawnościami oraz osób starszych. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji, zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji lub uzgodnienia. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.), oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Projekt ustawy został umieszczony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC125. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Adam Nowak, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Aneta Sadowska, Naczelnik Wydziału zarządzania pomocą techniczną i instrumentami finansowymi w Departamencie Pomocy Technicznej i Instrumentów Finansowych tel. 22 623 12 90, aneta.sadowska@minrol.gov.pl Data sporządzenia 14.11.2025 Źródło: Prawo UE: art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013 Opracowania własne: badania, analizy rynku Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC125 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Brak możliwości przeznaczenia środków zwróconych z instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, zwanego dalej „PROW”, po 2025 r., czyli po okresie kwalifikowalności, na inne instrumenty finansowe niż tylko na poręczenia i gwarancje w okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej. Brak regulacji dotyczącej dalszego wykorzystywania środków zwróconych z instrumentów finansowych po okresie wskazanym w przepisach Unii Europejskiej, które jako instrumenty podlegające całkowitemu albo częściowemu zwrotowi umożliwiają dalszy obrót tymi samymi środkami. Data 31 grudnia 2025 r. wyznacza koniec okresu kwalifikowalności wydatków finansowanych ze środków PROW, w związku z czym środki zwracane z instrumentów finansowych będą środkami w dyspozycji państwa członkowskiego. W ramach instrumentów finansowych PROW został utworzony Fundusz Gwarancji Rolnych, zwany dalej „FGR”, który ułatwia uzyskanie kredytu dla kredytobiorców (gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego) przez oferowanie gwarancji bankowej jako zabezpieczenia spłaty kredytu. FGR dodatkowo oferuje dotację na spłatę odsetek. FGR został utworzony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwanego dalej „MRiRW”, jako instytucję zarządzającą PROW, we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, zwanym dalej „BGK”, jako podmiotem wdrażającym instrument finansowy. Gwarancja FGR jest udzielana przez BGK w formule portfelowej, co oznacza, że kredytobiorcy mogą się ubiegać o udzielenie gwarancji BGK w bankach kredytujących, które podpisały umowę z BGK. Celem instrumentu jest wsparcie gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno- spożywczego (są to mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa) w dostępie do finansowania kredytowego przez udzielanie gwarancji spłaty kredytów. Gwarancje udzielane są jako zabezpieczenie kredytów inwestycyjnych oraz obrotowych zaciąganych w bankach kredytujących. Gwarancja FGR zabezpiecza do 80% kwoty kapitału kredytu. Dodatkowo, w przypadku kredytów obrotowych, w celu poprawy płynności finansowej rolników i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego, w związku z wystąpieniem COVID-19 i jego skutkami, wprowadzono możliwość dopłaty do ich oprocentowania. Wsparcie okazało się być trafną odpowiedzią na wypełnienie luki finansowej w sektorze rolnym i wpłynęło pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przetwórców rolno-spożywczych. Na FGR ze środków PROW przeznaczono do końca 2025 r. ok. 1 180 652 161,25 zł. W ramach FGR do 30 czerwca 2025 r. (dane według stanu na ten dzień posłużyły do przygotowania analiz niezbędnych do opracowania projektu ustawy) udzielono ponad 18,9 tys. gwarancji do spłaty kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Z gwarancji FGR skorzystało prawie 12,7 tys. kredytobiorców, a wartość udzielonych gwarancji wyniosła 2,6 mld zł, dzięki którym udzielono blisko 3,4 mld zł kredytów zabezpieczonych gwarancją FGR. To zaś przełożyło się na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i przedsiębiorstwach sektora rolnego oraz poprawę ich konkurencyjności i płynności finansowej. FGR zyskał duże zainteresowanie wśród rolników oraz przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski z FGR po okresie kwalifikowalności (po 31 grudnia 2025 r.) powinny być wydatkowane zgodnie z art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne 2 dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1303/2013”. Oznacza to, że w okresie co najmniej ośmiu kolejnych lat środki finansowe zwrócone z instrumentów finansowych muszą być ponownie wykorzystane albo w ramach tego samego instrumentu finansowego, albo w ramach innych instrumentów finansowych lub innych form wsparcia, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa. Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298), zwanej dalej „ustawą PROW”, przewidują w art. 50d ust. 4 przekazanie do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, zwanego dalej „KFG”, po okresie kwalifikowalności środków zwróconych z instrumentów finansowych i wykorzystanie ich na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, o których mowa w art. 34g ust. 2 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291), zwanej dalej „ustawą o poręczeniach i gwarancjach”. Jednak wykorzystanie środków z PROW wyłącznie w formie poręczeń lub gwarancji, jak przewiduje ustawa o poręczeniach i gwarancjach, jest mało atrakcyjnym instrumentem, aby zachęcić rolników i przedsiębiorców sektora rolnego do korzystania z kredytów celem finansowania inwestycji, czy też poprawy ich płynności finansowej, co wynika z dotychczasowych doświadczeń i może skutkować niskim wydatkowaniem zwracanych środków. Wdrażanie FGR, w szczególności instrumentów obejmujących kredyty z gwarancją oraz dopłatą do oprocentowania potwierdza, że uwzględnienie komponentu dotacyjnego w postaci dopłat do odsetek skutecznie aktywizuje rolników i przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego do ubiegania się o wsparcie. Dane dotyczące funkcjonowania FGR – zarówno sprzed wprowadzenia dopłat do odsetek, jak i po ich uruchomieniu, a następnie po zwiększeniu poziomu dopłat z 2 p.p. do 5 p.p. i ostatecznie do 7 p.p. – jednoznacznie wskazują na wzrost zainteresowania kredytem z dopłatą do odsetek, która wpływa na obniżenie kosztu kredytu. Początkowo, do połowy 2020 r., oferta FGR obejmowała wyłącznie gwarancję spłaty kredytu inwestycyjnego oraz powiązanego z nim kredytu obrotowego, bez możliwości uzyskania dopłat do odsetek. Samodzielny kredyt obrotowy został wprowadzony w połowie 2020 r. jako instrument wsparcia płynności finansowej rolników i przedsiębiorców sektora rolno- spożywczego w związku ze skutkami pandemii COVID-19. W celu dodatkowego obniżenia kosztów obsługi kredytu, w lipcu 2020 r. wprowadzono dopłatę do oprocentowania obowiązującą przez pierwsze 12 miesięcy spłaty. Wsparcie z FGR zostało uruchomione pod koniec 2019 r. i do końca roku zawarto jedynie 5 umów. W pierwszej połowie 2020 r. udzielono ok. 40 kredytów z gwarancją FGR (bez dopłat do odsetek). Już jednak w pierwszym miesiącu po wprowadzeniu dopłat (lipiec 2020 r.) liczba udzielonych kredytów w ramach FGR wzrosła do 300, z czego aż 292 dotyczyło kredytów z dopłatą do odsetek. W całym drugim półroczu 2020 r. podpisano blisko 1,7 tys. umów z gwarancją FGR. W kolejnych latach obserwowano dalszy wzrost zainteresowania tym instrumentem, z wyjątkiem 2024 r., gdy ograniczona dostępność środków z alokacji na instrumenty finansowe spowodowała stopniowe zmniejszenie limitów w bankach kredytujących i ograniczenie liczby nowych umów. W 2025 r. ponowne zwiększenie środków przeznaczonych na FGR oraz zmiana parametrów instrumentu – w tym podniesienie poziomu dopłat do oprocentowania z 5 p.p. do 7 p.p. – przyczyniły się do wzrostu zainteresowania kredytami z gwarancją i dopłatą do odsetek. Oferta spotkała się z gigantycznym zainteresowaniem ze strony rolników. Złożone wnioski kredytowe kilkukrotnie przewyższyły kwotę alokacji, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie. 3 Jak widać, od momentu wprowadzenia dopłat do odsetek sprzedaż kredytów zaczęła systematycznie rosnąć, a jedynym ograniczeniem był limit środków. Pierwotna alokacja przeznaczona na FGR wynosiła 50 mln euro i była kilkukrotnie zwiększana w związku z rosnącym zainteresowaniem, osiągając w 2025 r. poziom 267,52 mln euro, tj. 1 180 652 161,25 zł. Gwarancja FGR z możliwością uzyskania dopłaty do odsetek jest już dobrze rozpoznawanym instrumentem w katalogu instrumentów wsparcia rolnictwa dostępnych na rynku, a warunki wsparcia są dobrze oceniane przez beneficjentów. W badaniu przeprowadzonym przez BGK, we współpracy z MRiRW, z udziałem 8 banków wdrażających FGR, banki te wskazały 2358 kredytów obrotowych, które były zabezpieczone jedynie gwarancją FGR w stosunku do ok. 10 tys. udzielonych kredytów obrotowych, co stanowiło blisko 1/4 (23,52%) udzielonych kredytów obrotowych przez te banki. To oznacza, że w przypadku braku oferty FGR zawarto by o 1/4 mniej umów kredytowych. Czynnikiem, który również decydował o wyborze zabezpieczenia kredytu w postaci gwarancji FGR, była także dopłata do oprocentowania ofertowana przez FGR. Przedstawiciele banków również pozytywnie oceniają gwarancję FGR. Kredyty z gwarancją FGR charakteryzują się wysoką spłacalnością. Z danych banków wynika, że od początku uruchomienia w 2019 r. gwarancji w ramach FGR, zainteresowanie tym instrumentem systematycznie rośnie. Zapotrzebowanie na kredyt z gwarancją FGR i dopłatą do odsetek było tak duże, że już w 2023 r. wykorzystano alokację przeznaczoną na udzielanie gwarancji i dopłat do odsetek, w związku z czym, w celu utrzymania oferty w bankach uruchomiono środki w ramach drugiego obrotu. Według deklaracji beneficjentów FGR, mała dostępność innych instrumentów adresowanych do sektora rolnego jest jednym z najważniejszych czynników stojących za wyborem FGR. Zgodnie z wnioskami z badania BGK pn. „Efekty programu gwarancji z Funduszu Gwarancji Rolnych dla sektora rolnego – raport z badania 2024”, przeprowadzonego na grupie 499 beneficjentów FGR (gospodarstw rolnych), 2/3 z nich (333 osoby) przyznaje, że bez gwarancji FGR nie uzyskałoby kredytu lub uzyskałoby kredyt na gorszych warunkach. Jednocześnie blisko 480 osób (96% z tej grupy badanych) deklaruje, że produkt jest zgodny z ich oczekiwaniami oraz łatwy do pozyskania (424 osób, tj. 85% badanych z tej grupy). Tym samym, 474 osób (95% z nich) deklaruje gotowość polecenia gwarancji FGR innym podmiotom prowadzącym działalność w sektorze rolnym. Banki uczestniczące w badaniu BGK przeprowadzonym we współpracy z MRiRW wskazały, że w przypadku braku stosowania gwarancji FGR do kredytów obrotowych na bieżące finansowanie, stosowano zabezpieczenie w formie hipoteki. Ponadto popularną formą zabezpieczenia był zastaw rejestrowy oraz weksel in blanco. Banki w mniejszym 5 39 1683 3038 4279 5543 2368 2149 3,78 54,20 280,53 606,60 766,88 986,88 366,13 323,66 0 1 000 2 000 3 000 4 000 5 000 6 000 20192020 I połowa 2020 II połowa 20212022202320242025 I połowa Liczba i łączna wartość umów kredytowych z gwarancją FGR Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom Łączna wartość kredytów udzielonych ostatecznym odbiorcom- mln zł Liniowa (Liczba gwarancji FGR udzielonych ostatecznym odbiorcom) 4 stopniu stosowały inne formy zabezpieczenia kredytów obrotowych na bieżące funkcjonowanie, takie jak: pełnomocnictwo do rachunku, cesja z polisy ubezpieczenia, ubezpieczenie na życie, poręczenie czy klauzula potrącenia. Według opinii banków, zapotrzebowanie na wsparcie kredytowe w sektorze rolnym jest wzmożone w okresie wiosennym oraz jesienno-zimowym, co jest związane z sezonowością prac rolnych i potrzebą zakupu nawozów czy środków ochrony roślin. W tym czasie zwiększone jest zapotrzebowanie na kapitał obrotowy, który jest korzystnym instrumentem wsparcia krótkoterminowego. Dzięki wprowadzonej w ramach FGR możliwości dopłaty do oprocentowania przez 2 lata w wysokości do 7 p.p. rocznie, koszt kredytu dla odbiorców ostatecznych był niższy. Transfer korzyści w formie obniżenia ceny kredytu w zakresie marży kredytu na rzecz beneficjentów ostatecznych wynosił maksymalnie do 1% w porównaniu z warunkami komercyjnymi. Powyższe informacje potwierdzają, że instrument FGR stanowi istotne wsparcie dla finansowania bieżącej działalności rolników i przedsiębiorstw rolno-spożywczych. Dlatego też MRiRW, po dokonaniu analizy potrzeb sektora rolnego, widzi potrzebę kontynuowania wsparcia tego obszaru w formie kredytów preferencyjnych, tj. kredytów objętych gwarancją oraz dopłatą do odsetek, przynajmniej w pierwszym okresie spłaty. Szczególnie ważne jest utrzymanie wsparcia kredytów obrotowych na warunkach bardziej preferencyjnych niż komercyjne. Kredyt obrotowy pozwala pozyskać kapitał w okresach wzmożonego zapotrzebowania, który następnie jest spłacany po okresie zbiorów. Taki trend potwierdzają opinie banków. W tym celu niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego pozabudżetowego mechanizmu przepływów finansowych, pozwalającego MRiRW na spełnienie wymagań określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, a więc ponownego wykorzystania środków zwróconych do instrumentów finansowych, z przeznaczeniem na dotychczasowy cel, czyli wsparcie rolnictwa w ramach instrumentów finansowych lub innych form wsparcia. Jednakże przepisy zarówno ustawy PROW, jak i ustawy o poręczeniach i gwarancjach ograniczają wsparcie po 2025 r. jedynie do gwarancji i poręczeń (a faktycznie wyłącznie do gwarancji, ponieważ poręczenia nie są stosowane). Aby było możliwe kontynuowanie wsparcia takiego jak w ramach FGR, czyli w formie gwarancji i dopłaty do odsetek (w pierwszych latach spłaty kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi), konieczne jest przeprowadzenie zmian legislacyjnych (w ustawie PROW i ustawie o poręczeniach i gwarancjach), które pozwolą na zagospodarowanie środków z FGR w sposób inny niż przez przekazanie ich do KFG. Taka zmiana pozwoli utworzyć instrument zgodny z oczekiwaniami interesariuszy sektora rolnego, a nie ograniczony wyłącznie do gwarancji, o której mowa w ustawie o poręczeniach i gwarancjach. W przypadku przekazania zwróconych środków do KFG, musiałyby być one odpowiednio znaczone tak, aby zapewnić, że zostały wykorzystane przez kwalifikujące się podmioty, tj. rolników i przetwórców rolno-spożywczych. Zatem celem zaproponowanego rozwiązania jest umożliwienie dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty. Ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na instrument wsparcia, taki jak FGR. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest pozostawienie po 2025 r. środków zwróconych z instrumentów finansowych wdrażanych w ramach PROW w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi zamiast ich przekazywania do KFG, z przeznaczeniem do ponownego wykorzystania na ten sam cel jak dotychczas, czyli wsparcie rolnictwa, przez 8 lat, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, oraz po upływie tego okresu. Pomoc będzie skierowana podobnie jak w okresie realizacji PROW do podmiotów sektora rolnego, leśnego lub działających na obszarach wiejskich, spośród których będą pochodzić ostateczni odbiorcy wsparcia, spełniający co najmniej jeden z następujących warunków dostępu do środków: 1) są producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2) są mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Ze środków tych będzie również pobierana opłata z tytułu wdrażania wsparcia po 2025 r. przez podmiot, który będzie wdrażał to wsparcie. W celu umożliwienia dostępu do kredytów preferencyjnych dla sektora rolnego przez oferowanie gwarancji i dopłaty do odsetek w pierwszym okresie ich spłaty, czyli w takim zakresie, jak w przypadku instrumentów finansowych PROW (FGR) w okresie kwalifikowalności do 2025 r., zamiast przekazywać do KFG środki zwrócone z tych instrumentów finansowych, należy je pozostawić po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.) w dyspozycji ministra właściwego ds. rozwoju wsi. MRiRW, jako dysponent zwróconych środków, na podstawie umowy zawartej z podmiotem wdrażającym instrument finansowy, przekaże je do ponownego wykorzystania. Umowa ta będzie określać m.in. cel, na jaki zostaną przeznaczone środki finansowe oraz sposób realizacji wsparcia. Planuje się podpisanie umowy z BGK, który ma doświadczenie we wdrażaniu FGR ze środków PROW. Aby to osiągnąć, należy dokonać zmian w art. 50d ust. 4 ustawy PROW oraz art. 34g ust. 3 ustawy o poręczeniach i gwarancjach. Następnie, w umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy (BGK) należy określić sposób wykorzystania zwróconych środków, biorąc pod uwagę przepisy art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 5 Dzięki takiemu elastycznemu rozwiązaniu możliwy będzie większy wybór nie tylko form wsparcia dostępnych obecnie (poręczenia i gwarancje), ale utworzenie nowych form wsparcia, np. uzupełnienie instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (np. gwarancją spłaty kredytu z częściową dopłatą do spłaty odsetek). Ponadto, mając na uwadze, że instrumenty finansowe mają charakter zwrotny, projektowane przepisy odnoszą się do ich dalszego zagospodarowania po okresie wymaganym przez przepis art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, tj. po upływie 8 lat od zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW. W związku z powyższym proponuje się zastąpienie obecnego brzmienia art. 50d ust. 4 ustawy PROW nowym brzmieniem tak, aby zapewnić po 2025 r. dysponowanie środkami zwróconymi z instrumentów finansowych przez kolejne lata przez ministra właściwego ds. rozwoju wsi oraz dodanie nowych przepisów regulujących sposób zagospodarowania zwróconych środków po 2025 r. Środki te będą wykorzystane w formie instrumentu finansowego (w szczególności będzie to gwarancja spłaty kredytu), z możliwością uzupełnienia instrumentu finansowego komponentem dotacyjnym (częściowa dopłata do spłaty odsetek) na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich: 1) przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na warunkach i w sposób określony w ustawie PROW i umowie pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013; 2) po okresie wskazanym w pkt 1, zwrócone środki będą wykorzystane ponownie na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w sposób wskazany przez MRiRW, zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do pkt 1. Środki będą przekazywane ostatecznym odbiorcom do wysokości dostępnego limitu. Jednocześnie należy mieć na względzie, że obie formy wsparcia będą finansowane ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. W celu dysponowania środkami zwróconymi po okresie kwalifikowalności, MRiRW otworzy rachunek bankowy w BGK, na który kierowane będą środki stopniowo uwalniane z gwarancji FGR w związku ze spłatą kredytów przez ostatecznych odbiorców po 2025 r. Obsługa finansowa tego rachunku będzie prowadzona przez BGK. Dysponentem środków zwróconych do instrumentu finansowego pozostałby minister właściwy ds. rozwoju wsi, jednak nie stanowiłyby one jego dochodu, co wynika z art. 50d ust. 3 ustawy PROW. Projektowane przepisy precyzują, że środki zwrócone do instrumentów finansowych po 2025 r. i następnie ponownie przekazane do tych instrumentów na innych zasadach po 2025 r. stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie. W następstwie ww. zmiany w przepisach ustawy PROW należy wprowadzić zmianę w przepisach ustawy o poręczeniach i gwarancjach, przez uchylenie w art. 34g w ust. 3 pkt 1a, zgodnie z którym po upływie okresu kwalifikowalności (po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o finansowaniu instrumentów finansowych w ramach PROW) KFG zasilany jest środkami zwróconymi z instrumentu finansowego FGR oraz odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami powstałymi na skutek obrotu tymi środkami. W wyniku tej zmiany środki FGR nie zasilałyby KFG z przeznaczeniem na pokrycie kosztów i wydatków związanych z udzielaniem poręczeń i gwarancji, ale byłyby zagospodarowane zgodnie z ww. zmianami zaproponowanymi w art. 50d ust. 4 ustawy PROW i dalszych projektowanych przepisach tej ustawy, tj. w formie instrumentu finansowego (w postaci gwarancji) z możliwością uzupełnienia komponentem dotacyjnym (w postaci dopłaty do oprocentowania), dedykowanego podmiotom sektora rolnego, leśnego lub działającym na obszarach wiejskich, biorąc pod uwagę charakter i potrzeby tego sektora i tych obszarów (w tym np. potrzeby młodych rolników, rolników dotkniętych klęską żywiołową). Proponowany instrument wsparcia nie będzie łączony z inną formą wsparcia oferowaną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Konsekwencją wprowadzenia powyższych zmian jest również zmiana ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Zmiana polega na uzupełnieniu art. 5 ust. 1, określającego katalog środków publicznych, o środki finansowe po okresie kwalifikowalności w ramach PROW, które zostały zwrócone do instrumentów finansowych. Celem tej zmiany jest uniknięcie wątpliwości, do której kategorii środków publicznych należą te środki. Po okresie kwalifikowalności nie będą one już zaliczane do kategorii środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Takie rozwiązanie ułatwi bardziej precyzyjne ujęcie środków zwróconych z instrumentów finansowych PROW, po okresie kwalifikowalności, w systemie finansów publicznych. Powyższe zmiany pozwoliłyby MRiRW na kontynuację wdrażania instrumentu finansowego, który został dobrze przyjęty przez sektor rolny i cieszy się jego dużym zainteresowaniem. Wsparcie byłoby kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłat kredytu w celu obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Zachowanie zgodności z dotychczasowym celem wsparcia, wynikającym z rozporządzenia nr 1303/2013, byłoby zagwarantowane przez określenie celu wsparcia kredytowego. Celu projektu nie można osiągnąć za pomocą innych środków niż działania legislacyjne. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Instrumenty finansowe znalazły zastosowanie we wspólnej polityce rolnej większości państw Unii Europejskiej, przy czym instrumenty finansowe przyjmują w nich różną postać: gwarancji, pożyczek, wejść kapitałowych, umorzeń lub instrumentów 6 łączących formę zwrotną i dotacyjną. Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, instrumenty te podlegają tej samej zasadzie, według której środki finansowe zwrócone do instrumentów finansowych, w tym zwroty kapitału i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności mają być ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. Państwa członkowskie Unii Europejskiej w różny sposób mogą angażować środki po okresie kwalifikowalności, jednak przy zachowaniu warunków określonych w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Rolnicy, w tym młodzi rolnicy (tj. osoby mające nie więcej niż 40 lat), którzy prowadzą gospodarstwa rolne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potencjał ok. 1,26 mln gospodarstw rolnych (dotychczas ok. 14 tys. rolników skorzystało ze wsparcia FGR) GUS, Rocznik Statystyczny Rolnictwa z 2024 r., BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przedsiębiorcy z branży rolno-spożywczej 3500 (dotychczas ok. 2300 przedsiębiorców skorzystało ze wsparcia FGR) BGK Ostateczni odbiorcy wsparcia, którzy mogą z niego skorzystać w formie instrumentów finansowych. Przeważającym typem odbiorcy, zgodnie z dotychczasową tendencją, będą małe i średnie przedsiębiorstwa. Bank Gospodarstwa Krajowego 1 Założenia MRiRW wynikające z doświadczeń wdrażania instrumentów finansowych w perspektywie 2014–2020 BGK pełni rolę podmiotu wdrażającego instrumenty finansowe. Rolą BGK jest udzielanie ostatecznym odbiorcom gwarancji spłaty kredytu i dopłaty do oprocentowania kredytu objętego gwarancją w ramach instrumentu finansowego. Banki komercyjne i spółdzielcze Co najmniej 10 Banki, kredytujące (spółdzielcze i komercyjne), które podpisały umowę z BGK dotyczącą wdrażania instrumentów finansowych w sektorze rolnictwa. Banki kredytujące udzielają kredytów inwestycyjnych i obrotowych. Podejmują też decyzje o udzieleniu przez BGK gwarancji FGR i udzieleniu dopłaty na spłatę odsetek od kredytu. 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został umieszczony na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Do przeprowadzenia konsultacji publicznych przyjęto metodę konsultacji pisemnych z wykorzystaniem poczty elektronicznej, skrzynki ePUAP oraz e-doręczeń. Projekt ustawy dotyczy rolników oraz przedsiębiorstw rolno-spożywczych jako beneficjentów ostatecznych. Dlatego też został przekazany do zaopiniowania w ramach konsultacji publicznych: 1) na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 183) do Krajowej Rady Izb Rolniczych; 2) na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 781) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 908) do następujących podmiotów: 1) Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych, 7 2) Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, 3) Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, 4) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”, 5) Ogólnopolski Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Polski Związek Rolny, 6) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji Rolniczych, 7) Polski Związek Zawodowy Rolników, 8) Polskie Stowarzyszenie Doradców Rolniczych AGRONOM, 9) Stowarzyszenie Akredytowanych Podmiotów Doradztwa Rolniczego AKROS, 10) Polska Federacja Rolna, 11) Związek Zawodowy Centrum Narodowe Młodych Rolników, 12) Związek Zawodowy Rolnictwa Polskiego Wolni i Solidarni, 13) Związek Zawodowy Rolników „Ojczyzna”, 14) Związek Zawodowy Rolników Rzeczypospolitej „SOLIDARNI”, 15) Związek Zawodowy Rolnictwa i Obszarów Wiejskich „Regiony”, 16) Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”, 17) Związek Zawodowy Rolnictwa „Solidarność Wiejska”, 18) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych „EKOROLNIK”, 19) Związek Zawodowy Rolników Ekologicznych św. Franciszka z Asyżu, 20) Związek Zawodowy Rolników „Ruch Młodych Farmerów”, 21) Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR, 22) Związek Zawodowy Pracowników Rolnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej, a także do: 1) Związku Banków Polskich, 2) Banku Gospodarstwa Krajowego, 3) Krajowej Rady Spółdzielczej, 4) Krajowej Izby Gospodarczej (Komitet Rolnictwa i Obrotu Rolnego). Konsultacje publiczne rozpoczęły się w drugiej połowie listopada 2025 r. i trwały 30 dni. Ich wyniki zostały opublikowane na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny” jako element raportu z konsultacji, dołączonego do OSR, w styczniu 2026 r. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Źródłem finansowania skutków planowanych zmian, tj. kontynuacji wdrażania instrumentu finansowego takiego jak FGR, będą zwrócone środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski pochodzące z FGR. Są to środki z PROW zarezerwowane na gwarancje zabezpieczające kredyty inwestycyjne i obrotowe, udzielone do końca 2025 r. Z każdym miesiącem spłat kredytów stopniowo uwalniana jest kwota zabezpieczenia gwarancyjnego, która wynosi maksymalnie 80% kwoty kredytów pozostających do spłaty, skorygowana o wskaźnik ryzyka, odnoszący się do szkodowości. Maksymalny okres objęcia kredytu gwarancją to 15 lat, co oznacza, że przez kolejne lata kwota przeznaczona na gwarancje będzie stopniowo uwalniana. Szacuje się, że środki stopniowo uwalniane 8 z FGR po okresie kwalifikowalności, które będą mogły być zagospodarowane na podstawie zmienianych przepisów, to kwota 500 mln zł. Należy mieć na względzie, że nowy instrument wsparcia będzie finansowany ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r., bez konieczności angażowania środków budżetu państwa. Zarówno środki przeznaczone na FGR (z PROW), jak i środki zwracane i ponownie wykorzystane w ramach nowego instrumentu po okresie kwalifikowalności, są środkami publicznymi, ale nie stanowią dochodu budżetu państwa ani jednostek sektora finansów publicznych. Biorąc pod uwagę fakt, iż środki które miałyby zasilić KFG, czy też nowo utworzony instrument, będą pochodzić ze środków uwolnionych z FGR po 2025 r. (czyli środków PROW, które pozostaną w dyspozycji państwa członkowskiego) i w takim zakresie zostaną zagospodarowane po 2025 r. Nie będzie mieć to wpływu na przestrzeń wydatkową wynikającą z limitu Stabilizacyjnej Reguły Wydatkowej na podstawie ograniczeń zawartych w art. 112aa ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych. Należy też mieć na względzie, że przed proponowaną zmianą przepisów, środki zwrócone z instrumentu finansowego FGR nigdy nie zasilały KFG, a zatem nie wpłyną negatywnie na zmniejszenie zasobów KFG, ponieważ nigdy nie stanowiły źródła wsparcia KFG. Środki te dotychczas były ponownie wykorzystywane w ramach FGR, nie stanowiły wsparcia sektora rolnictwa w ramach KFG. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Kwota 500 mln zł została oszacowana na podstawie danych wynikających z kwot gwarancji w ramach FGR, które zostały udzielone do końca 2025 r., a następnie zostaną uwolnione po tym okresie, czyli po okresie kwalifikowalności wydatków w ramach PROW. Stąd możliwe jest oszacowanie, jaka będzie kwota zwróconych środków w kolejnych latach po okresie kwalifikowalności PROW i tym samym kwota możliwa do zaangażowania w nowy instrument wsparcia. W obliczeniach wzięto też pod uwagę wskaźnik ryzyka wypłaty gwarancji FGR. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 4 5–10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne 30 100 120 120 130 0 500 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa Brak wpływu na duże przedsiębiorstwa. sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Brak bezpośredniego wpływu na sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne. rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe Brak bezpośredniego wpływu na rodziny, obywateli oraz gospodarstwa domowe, a także na osoby niepełnosprawne oraz starsze. Niemierzalne sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, w tym gospodarstwa rolne Przewiduje się, że w wyniku wprowadzenia projektowanych zmian liczba udzielanych kredytów z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie z ponad 18 tys. (według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.) do 25 tys. umów kredytowych w ciągu następnych 8 lat po okresie kwalifikowalności (po 2025 r.). Zakładając, że na jedno gospodarstwo rolne przypadał jeden kredyt objęty gwarancją i dopłatą do odsetek do końca 2025 r., proponowane zmiany spowodują wzrost liczby gospodarstw rolnych, które otrzymały wsparcie w ramach instrumentów finansowych, do 25 tys. w ciągu następnych 8 lat. Założenie docelowej wartości 25 tys. zawartych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wynika z utrzymania podobnej dynamiki wzrostu, jaka była obserwowana w trakcie wdrażania FGR. Przyjęto, że warunki funkcjonowania instrumentu, w tym dostępność alokacji i poziom wsparcia, będą zbliżone do dotychczasowych. 9 Obliczenia (dane według stanu na 30 czerwca 2025 r.) oparto na następujących założeniach: 1) szacowana wartość środków zwróconych w kolejnych latach wyniesie ok. 500 mln zł, 2) średnia wartość kredytu z gwarancją FGR to ok. 180 tys. zł, 3) średnia wartość gwarancji, uwzględniając wskaźnik ryzyka, wyniesie ok. 32 tys. zł, 4) średnia wartość dopłat do odsetek wyniesie ok. 7 tys. zł; 5) łączna wartość wsparcia (gwarancja + dopłata) dla średniej wielkości kredytu wyniesie zatem ok. 39 tys. zł. W oparciu o powyższe założenia oszacowano potencjalną liczbę nowych umów kredytowych, które mogą zostać zawarte po 2025 r. Dzieląc szacowaną kwotę środków zwróconych po okresie kwalifikowalności, tj. 500 mln zł, przez średnią wartość wsparcia wynoszącą ok. 39 tys. zł, uzyskano potencjał zawarcia ok. 12,9 tys. nowych umów kredytowych. Należy jednak podkreślić, że przedstawione wyliczenia mają charakter orientacyjny i opierają się na obecnych parametrach instrumentu finansowego. W praktyce, wraz z wdrażaniem nowych programów wsparcia, można oczekiwać zmian w warunkach pomocy, które wpłyną na jednostkowe koszty udzielanego wsparcia. W szczególności przewiduje się możliwość wydłużenia okresu dopłat do oprocentowania z 12 do 24 miesięcy, co spowoduje zwiększenie kosztów jednostkowych dopłat. Ponadto w nowym okresie programowania wartość kredytu obrotowego nie będzie już limitowana maksymalną kwotą 200 tys. euro (jak to miało miejsce w PROW), lecz wartością pomocy de minimis, tj. kwotą 300 tys. euro. W praktyce oznacza to, że średnia wartość udzielanego kredytu oraz powiązana z nią wartość gwarancji i dopłat będą wyższe niż dotychczas. Uwzględniając powyższe uwarunkowania, w tym zarówno zwiększenie wartości pojedynczego kredytu, jak i wydłużony okres dopłat do oprocentowania, przyjęto ostrożne założenie, że w okresie kolejnych ośmiu lat po 2025 r. liczba nowych umów kredytowych z gwarancją i dopłatą do odsetek wzrośnie o ok. 7 tys., z poziomu ponad 18 tys. zawartych do dnia 30 czerwca 2025 r. do poziomu ok. 25 tys. do końca 2033 r. Takie tempo wzrostu pozostaje zgodne z dotychczasową dynamiką rozwoju instrumentu finansowego oraz z potencjałem wynikającym ze zwróconych środków finansowych. Przyjęte założenie stanowi więc realistyczną prognozę rozwoju instrumentu finansowego w oparciu o dostępne dane, regulacje prawne dotyczące pomocy publicznej oraz warunki rynkowe w sektorze finansowania rolnictwa. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie gospodarstw rolnych oparto o szacowaną kwotę zwrotu środków z instrumentu finansowego, która będzie mogła być zaangażowana w nowy instrument, w wysokości 500 mln zł. Wpływ ten będzie tym większy, im wyższy będzie zwrot środków w kolejnych latach. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). tak nie nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy inne: zwiększenie liczby dokumentów zwiększenie liczby procedur wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: Projektowane zmiany przepisów spowodują przeniesienie zadań związanych z dysponowaniem środkami, a także monitorowaniem i kontrolą prawidłowości wydatkowania środków przeznaczonych na instrument finansowy do MRiRW. Jednakże nie planuje się zwiększenia zatrudnienia w związku z tą zmianą. Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. tak nie nie dotyczy 10 Komentarz: 1) obciążenia po stronie MRiRW: przygotowanie umowy z BGK, otwarcie rachunku w BGK, opracowanie dokumentu służącego do monitorowania wydatkowania środków i procedury kontroli w zakresie wdrażania przez BGK instrumentu finansowego; 2) po stronie BGK: opracowanie strategii inwestycyjnej do umowy z MRiRW, obsługa finansowa rachunku MRiRW, uruchamianie środków zgromadzonych na rachunku na wniosek MRiRW, przekazywanie do MRiRW informacji i danych dotyczących wdrażania instrumentu finansowego. Projekt wprowadza regulacje wykraczające poza minimalne regulacje wymagane do realizacji obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej (wykraczające poza cel zapewnienia stosowania art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013). 9. Wpływ na rynek pracy Projektowana zmiana przepisów może mieć niewielki w skali sektora rolnictwa, ale pozytywny wpływ na rynek pracy, ponieważ kontynuacja wsparcia sektora rolnego w formie instrumentów finansowych wpłynie pozytywnie na płynność finansową gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego oraz ich konkurencyjność. Poprawa płynności finansowej gospodarstw rolnych i tych przedsiębiorstw może wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy lub ich utrzymanie. Kredyt obrotowy, z dopłatą do oprocentowania, który został wprowadzony do oferty FGR podczas COVID-19, pozytywnie wpłynął na utrzymanie płynności finansowej wielu gospodarstw rolnych w obliczu negatywnych skutków pandemii, co zapewne zapobiegło ich upadkowi. Kredytów z dopłatą udzielono ponad 17 tys. na kwotę 2,7 mld zł. 10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne sytuacja i rozwój regionalny sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe demografia mienie państwowe inne: informatyzacja zdrowie Omówienie wpływu Wsparcie w formie preferencyjnego kredytu (z gwarancją i dopłatą do odsetek), w tym wsparcie w formie kredytu obrotowego, pozytywnie wpłynie na możliwości inwestycyjne oraz utrzymanie płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorców przetwórstwa rolno-spożywczego. To pozwala nie tylko utrzymać aktywność gospodarczą rolników i przedsiębiorców, ale także ją rozwijać, sprzyjając rozwojowi całego regionu. Możliwości inwestycyjne pozwolą m.in. na pozyskanie nowych maszyn i urządzeń na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, które oddziałują pozytywnie na klimat i środowisko naturalne. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wejście w życie projektowanej ustawy planowane jest w drugim kwartale 2026 r. Po jej wejściu w życie planowane jest zawarcie umowy pomiędzy dysponentem środków uwalnianych z instrumentu finansowego FGR, czyli MRiRW, a podmiotem wdrażającym instrument finansowy, czyli BGK, dotyczącej zagospodarowania środków FGR po okresie kwalifikowalności zgodnie z art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Okres wejścia w życie nowych przepisów i zawarcia umowy, o której wyżej mowa, zbiegnie się w czasie z pierwszymi zwrotami środków uwalnianych z umów kredytowych zawartych do końca 2025 r. Pozwoli to zgromadzić pulę środków, która będzie podstawą do wprowadzenia do oferty banków kredytujących nowego instrumentu wsparcia – dopłaty do odsetek lub instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu. Środki zwrócone do MRiRW po okresie kwalifikowalności będą ponownie wykorzystane przez 8 lat, nie wcześniej niż od 2026 r., na zasadach określonych w ww. umowie, a następnie, po wykonaniu zobowiązań wynikających z tej umowy, przez czas i na zasadach określonych przez MRiRW jako ich dysponenta. Projektowane przepisy zostaną zatem wykonane najwcześniej po upływie 8 lat, począwszy od 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów zmian przepisów nastąpi przed upływem ośmiu lat, o których mowa w art. 45 rozporządzenia 1303/2013. Wskaźniki pomiaru i monitorowania zostaną określone w strategii inwestycyjnej stanowiącej część umowy, która zostanie zawarta pomiędzy MRiRW a podmiotem wdrażającym instrument finansowy i będą się odnosiły, podobnie jak podczas wdrażania FGR w ramach PROW, do zawartych umów kredytowych z gwarancją oraz liczby wspartych projektów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. Raport z konsultacji (§ 51 Regulaminu pracy Rady Ministrów) Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania. W ramach konsultacji publicznych swoje stanowisko przedstawiła Krajowa Rada Izb Rolniczych, Związek Banków Polskich oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. Krajowa Rada Izb Rolniczych oraz Związek Banków Polskich poinformowali, że nie zgłaszają uwag. Bank Gospodarstwa Krajowego zgłosił dwie uwagi. Uwaga 1. Proponujemy zdefiniować „okres kwalifikowalności”. W rozporządzeniu 1303/2013, w art. 65 ust. 2, okres kwalifikowalności kończy się w dniu 31.12.2023 r. Proponujemy doprecyzować od jakiej daty liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności. Z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2020/2220 wynika, że okres kwalifikowalności z art. 65 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 został przedłużony o 2 lata, czyli do 31 grudnia 2025 r. Można by więc dopisać po komentowanym fragmencie „ustalonym z uwzględnieniem art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220 z dnia 23 grudnia 2020 r. ustanawiającego niektóre przepisy przejściowe dotyczące wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) w latach 2021 i 2022 oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do zasobów i stosowania w latach 2021 i 2022 oraz rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do zasobów i rozdziału takiego wsparcia na lata 2021 i 2022 (Dz. Urz. UE L 437 z 28.12.2020, str. 1)”. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. Rozporządzenia UE wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Z tego względu w przepisach krajowych nie powtarza się przepisów UE. Na podstawie przywołanego przez Państwa rozporządzenia UE nr 2020/2220, wdrażanie PROW zostało przedłużone o 2 lata − do końca 2022 r., a pierwotny okres kwalifikowalności wydatków, wyznaczony w art. 65 ust. 2 rozporządzenia UE nr 1303/2013 na koniec 2023 r., został również przedłużony o 2 lata − do końca 2025 r. Dzięki temu środki z PROW można było wydatkować do końca zeszłego roku. Potwierdza to decyzja Komisji Europejskiej 1 . Ponadto data zakończenia okresu kwalifikowalności w ramach PROW 2014–2020 i tym samym od kiedy liczony jest okres 8 lat po okresie kwalifikowalności zostały wyraźnie wskazane w uzasadnieniu i OSR. Uwaga 2. Zwracamy uwagę na ryzyko braku możliwości skorzystania z gwarancji i dopłaty w wymiarze, którego będzie potrzebował rolnik/przetwórca z uwagi na zbyt mały limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi. Dodatkowo szybko wyczerpuje się limit takiej pomocy przyznany na kraj członkowski – tym samym istnieje ryzyko, że bank udzieli gwarancji, wpisze ją do prowadzonego rejestru, a następnie przy próbie rejestracji pomocy okaże się, że limit na kraj został już wyczerpany i nie ma możliwości zarejestrowania pomocy wynikającej z udzielonej gwarancji i dopłaty. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że pomoc z tytułu 1 Decyzja Komisji Europejskiej nr C/2025/3947 z dnia 16 lipca 2025 r. w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów rozwoju obszarów wiejskich przyjętych przez państwa członkowskie w celu uzyskania pomocy z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) na lata 2014–2022 (Dz. Urz. UE C z 18.07.2025). − 2 − dopłaty liczona jest nominalnie, więc w większym stopniu obciążać będzie limit. Obecnie w FGR zastosowanie ma pomoc publiczna (art. 81 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013) dla rolników i przetwórców produktów rolnych oraz pomoc de minimis (rozporządzenie 2023/2831) dla przetwórców produktów nierolnych. Proponujemy zastosowanie analogicznego rozwiązania, nawet jeśli wymaga to notyfikacji pomocy. Będzie to bardziej korzystne rozwiązanie z punktu widzenia kredytobiorców i w naszej opinii należałoby to rozwiązanie przewidzieć w Ustawie. Stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwaga nieuwzględniona. W przypadku kredytów obrotowych nie ma innej możliwości wsparcia w ramach pomocy publicznej niż przewidziana w projekcie ustawy. Kredyty obrotowe w sektorze rolnym mogą być udzielane wyłącznie w formule pomocy de minimis w rolnictwie, ponieważ stanowią wsparcie o charakterze operacyjnym, przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności gospodarstw rolnych. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, pomoc operacyjna w rolnictwie jest co do zasady niedopuszczalna, z wyjątkiem pomocy de minimis, która – ze względu na swoją ograniczoną wartość – uznawana jest za niezakłócającą konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi oraz niewymagającą notyfikacji Komisji Europejskiej. Poza tym w 2024 r. limit pomocy de minimis w rolnictwie dostępny jednemu podmiotowi został zwiększony z 20 tys. euro do 50 tys. euro na gospodarstwo w okresie trzech lat 2 . Limit jest liczony jako okres trzech pełnych lat, tj. 36 miesięcy poprzedzających udzielenie pomocy. Jednocześnie został podniesiony krajowy limit pomocy de minimis dla Polski z kwoty 295,932 mln euro do 682,850 mln euro w okresie trzech lat. Biorąc pod uwagę potencjalną kwotę zwróconych środków z Funduszu Gwarancji Rolnych (ok. 500 mln zł), z uwzględnieniem ich ponownego wykorzystania w okresie 8 lat, a także średnią wartość pomocy udzielanej w ramach FGR dla kredytu obrotowego (ok. 36 tys. zł), zdaniem MRiRW nie ma dużego ryzyka szybkiego wyczerpania możliwości wsparcia ze środków pomocy de minimis dla rolnictwa zarówno na poziomie kredytobiorcy, jak i na poziomie Państwa. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Projekt ustawy nie podlegał zasięgnięciu opinii, konsultacjom oraz uzgodnieniu z organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny w celu zgłaszania w trakcie trwania prac legislacyjnych zainteresowania w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Od dnia jego udostępnienia żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. 2 Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/3118 z dnia 10 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 2024/3118 z 13.12.2024). TABELA ZGODNOŚCI TYTUŁ PROJEKTU Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw TYTUŁ AKTU PRAWNEGO, KTÓREGO STOSOWANIU SŁUŻY PROJEKT Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, str. 320—469, z późn. zm.). WYJAŚNIENIE TERMINU WEJŚCIA W ŻYCIE PROJEKTU Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Termin wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Art. 45 rozporządzenia UE nr 1303/2013, którego stosowaniu służy projekt, nie określa jednoznacznego terminu jego zastosowania przez państwo członkowskie. Wskazuje tylko, że skutek działań podjętych przez państwo członkowskie ma nastąpić po zakończeniu okresu kwalifikowalności, czyli po 2025 r. JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISU UE KONIECZNOŚĆ ZAPEWNIENIA STOSOWANIA TAK / NIE* JEDN. RED.TREŚĆ PRZEPISÓW PROJEKTU Art. 45Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania w celu zapewnienia, aby środki finansowe zwrócone do instrumentów TAKArt. 1 (art. 50d ust. 4- Art. 1. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem finansowych, w tym zwroty kapitału, i zyski oraz inne dochody wygenerowane w okresie co najmniej ośmiu lat po zakończeniu okresu kwalifikowalności związane ze wsparciem z EFSI na rzecz instrumentów finansowych zgodnie z art. 37 były ponownie wykorzystywane zgodnie z celami programu lub programów, albo w ramach tego samego instrumentu finansowego lub, w następstwie wycofania tych środków finansowych z instrumentu finansowego w ramach innych instrumentów finansowych, w obu przypadkach z zastrzeżeniem, że ocena warunków rynkowych wskazuje na ciągłe zapotrzebowanie na taką inwestycję, lub w ramach innych form wsparcia. 11)środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) w art. 50d: 1) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, przekazuje się do ponownego wykorzystania przez wdrożenie instrumentu finansowego w postaci gwarancji spłaty kredytu z możliwością uzupełnienia tego instrumentu dopłatą do oprocentowania kredytu, zwanych dalej „instrumentem finansowym plus”, na rzecz podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich, które są: 1)producentami rolnymi prowadzącymi działalność rolniczą lub 2)mikro-, małymi lub średnimi przedsiębiorcami działającymi w sektorze rolnym, z wyłączeniem rybołówstwa i akwakultury, lub świadczącymi usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.”; 2) dodaje się ust. 5–14 w brzmieniu: „5. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się w okresie 8 lat po okresie kwalifikowalności w sposób i na warunkach określonych w umowie między ich dysponentem a podmiotem, który wdraża instrument finansowy, zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. 6. Umowa, o której mowa w ust. 5, określa co najmniej: 1) przedmiot i strony tej umowy; 2) cel, warunki i sposób przekazania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1; 3) sposób i warunki wdrażania instrumentu finansowego plus; 4) sposób obliczania opłaty związanej z wdrażaniem instrumentu finansowego plus pobieranej przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 5) zobowiązanie podmiotu, który wdraża instrument finansowy, do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wdrażania instrumentu finansowego plus oraz sposobu monitorowania i kontroli jego wdrażania; 6) warunki i sposób zwrotu środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, wykorzystanych nieprawidłowo przez podmiot, który wdraża instrument finansowy; 7) warunki i sposób wycofania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, przez ich dysponenta po upływie okresu, o którym mowa w ust. 5; 8) obowiązki sprawozdawcze podmiotu, który wdraża instrument finansowy. 7. Do kontroli, o których mowa w ust. 6 pkt 5, stosuje się przepisy art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 24. 8. Podmiot, który wdraża instrument finansowy, opracuje strategię inwestycyjną, która stanowi załącznik do umowy, o której mowa w ust. 5, i która określa w szczególności: 1) produkty finansowe w ramach instrumentu finansowego plus, jakie będą oferowane przez banki lub inne instytucje finansowe współpracujące z podmiotem, który wdraża instrument finansowy; 2) warunki, formę i tryb udzielania produktów finansowych, o których mowa w pkt 1; 3) ostatecznych odbiorców produktów finansowych, o których mowa w pkt 1, spośród podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich; 4) spodziewane wyniki wdrażania instrumentu finansowego plus; 5) spodziewany efekt dźwigni finansowej. 9. W celu zarządzania środkami finansowymi, odsetkami i innymi przychodami, a także zyskami, o których mowa w ust. 1, ich dysponent otwiera rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego. 10. Obsługa finansowa rachunku, o którym mowa w ust. 9, jest prowadzona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 11. Środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, zgromadzone na rachunku, o którym mowa w ust. 9, są uruchamiane przez podmiot, który wdraża instrument finansowy, na wniosek ich dysponenta, w celu ich wykorzystania zgodnie z ust. 5.”. Art. 2.Art. 2. W ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291) w art. 34g w ust. 3 uchyla się pkt 1a. ODWRÓCONA TABELA ZGODNOŚCI Tytuł projektuProjekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw Jedn. red.Treść przepisów projektuUzasadnienie wprowadzenia przepisów Art. 1 pkt. 2 (art. 50d ust. 12–14) 12. Wsparcie podmiotów działających w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich w ramach instrumentu finansowego plus stanowi: 1) pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 2023/2831 z 15.12.2023), albo 2) pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm. ). 13. W okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w ust. 1, wykorzystuje się ponownie na rzecz podmiotów, o których mowa w ust. 4, w sposób wskazany przez ich dysponenta. 14. Do wykorzystywania środków finansowych, odsetek i innych przychodów, a także zysków, o których mowa w ust. 1, w okresie następującym po okresie, o którym mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ust. 5–12. Brak przepisów określających jakiego rodzaju pomocą jest przekazanie środków finansowych zwróconych do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020 podmiotom działającym w sektorze rolnym, leśnym lub na obszarach wiejskich do ponownego wykorzystania w formie instrumentu finansowego. Zmiana ma na celu monitorowanie wydatkowania środków publicznych, które w ramach instrumentów finansowych zostaną przeznaczone na cele wskazane w art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Instrumenty finansowe (w postaci gwarancji kredytowej) mają charakter zwrotny, co oznacza, że po upływie okresu przez jaki ostateczny odbiorca (rolnik lub przedsiębiorstwo z branży przetwórstwa rolno-spożywczego) mógł z nich korzystać, środki finansowe są zwracane (uwalniane) i mogą być przekazane do ponownego wykorzystania. Żadne przepisy, ani UE, ani krajowe, nie wskazują, co ma się stać ze środkami zwróconymi do instrumentów finansowych po 8 latach ich wykorzystywania zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013. Art. 3W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846) w art. 5 w ust. 1 po pkt 2b dodaje się pkt 2c w brzmieniu: „2c) środki finansowe, odsetki i inne przychody, a także zyski, o których mowa w art. 50d ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Przepisy nie określają, do której kategorii środków publicznych należą środki finansowe zwrócone po okresie kwalifikowalności do instrumentów finansowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. Po zmianie nie będzie już wątpliwości w tym zakresie. Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 oraz z 2026 r. poz. ...). Tel.: +48 22 523 8788Al. J. Ch. Szucha 23 iniemczycki.sekretariat@msz.gov.pl00-580 Warszawa www.gov.pl/dyplomacja DPUE.950.490.2025 / 6 PR Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/ Dot.: RM-0610-35-26 z 11.03.2026 r. Pani Joanna Knapińska Sekretarz Rady Ministrów Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 oraz niektórych innych ustaw, wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej Szanowna Pani Minister, w związku z przedłożonym projektem ustawy pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Z wyrazami szacunku Do wiadomości: Pan Stefan Krajewski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi\n--- KONIEC DOKUMENTU ---\n\nPAMIĘTAJ: Twoja odpowiedź MUSI być wyłącznie poprawnym obiektem JSON. Nie dodawaj żadnych dodatkowych znaków, komentarzy ani tekstu przed znacznikiem '{' ani po znaczniku '}'. Cała odpowiedź musi być parsowalna jako JSON.\nNa podstawie POWYŻSZEGO dokumentu, wypełnij poniższą strukturę JSON:\nOto struktura JSON, której oczekuję (wypełnij ją treścią):\n{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\n    \"Second short bullet point in English...\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\n    \"Deuxième court point en français...\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\n    \"Segundo punto breve en español...\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\n  ],\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \"Other\". If you use \"Other\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\"Taxes\", \"Family\"].\"]\n}\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Kontynuacja tanich kredytów i gwarancji dla rolników po 2025 roku.\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa zapewnia rolnikom i małym firmom rolniczym dalszy dostęp do preferencyjnych kredytów po 2025 roku. Zwrócone środki unijne nie trafią do ogólnej puli, lecz zostaną ponownie wykorzystane na gwarancje kredytowe i dopłaty do odsetek. Dzięki temu rolnicy łatwiej sfinansują bieżącą działalność i inwestycje bez ponoszenia wysokich kosztów.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Utrzymanie wsparcia finansowego dla rolników i firm przetwórczych po zakończeniu unijnego programu w 2025 roku.\",\n    \"Możliwość uzyskania nie tylko gwarancji spłaty kredytu, ale także dopłat do jego oprocentowania.\",\n    \"Wsparcie obejmie m.in. kredyty obrotowe, co pomoże gospodarstwom rolnym w utrzymaniu płynności finansowej.\",\n    \"Program będzie finansowany ze zwróconych środków unijnych, bez dodatkowego obciążania budżetu państwa.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Continuation of cheap loans and guarantees for farmers after 2025.\",\n  \"eng_summary\": \"The law ensures farmers and small agricultural businesses continued access to preferential loans after 2025. Returned EU funds will be reused for credit guarantees and interest rate subsidies. This will make it easier for farmers to finance their daily operations and investments without high costs.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Maintaining financial support for farmers and processing companies after the EU program ends in 2025.\",\n    \"Possibility to obtain not only loan repayment guarantees but also interest rate subsidies.\",\n    \"Support will cover working capital loans, helping farms maintain financial liquidity.\",\n    \"The program will be financed from returned EU funds, without burdening the state budget.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Fortsetzung von günstigen Krediten und Garantien für Landwirte nach 2025.\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz sichert Landwirten und kleinen Agrarunternehmen auch nach 2025 den Zugang zu zinsgünstigen Krediten. Zurückgezahlte EU-Mittel werden wiederverwendet, um Kreditgarantien und Zinszuschüsse zu finanzieren. Dadurch können Landwirte ihre laufenden Kosten und Investitionen leichter und ohne hohe Ausgaben decken.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Aufrechterhaltung der finanziellen Unterstützung für Landwirte und Verarbeitungsbetriebe nach Ende des EU-Programms im Jahr 2025.\",\n    \"Möglichkeit, nicht nur Kreditgarantien, sondern auch Zinszuschüsse zu erhalten.\",\n    \"Die Unterstützung umfasst Betriebsmittelkredite, was den landwirtschaftlichen Betrieben hilft, ihre Liquidität zu sichern.\",\n    \"Das Programm wird aus zurückgezahlten EU-Mitteln finanziert, ohne den Staatshaushalt zusätzlich zu belasten.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Poursuite des prêts bon marché et des garanties pour les agriculteurs après 2025.\",\n  \"fr_summary\": \"La loi garantit aux agriculteurs et aux petites entreprises agricoles un accès continu à des prêts préférentiels après 2025. Les fonds européens remboursés seront réutilisés pour des garanties de crédit et des bonifications d'intérêts. Cela permettra aux agriculteurs de financer plus facilement leurs opérations courantes et leurs investissements sans coûts élevés.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Maintien du soutien financier aux agriculteurs et aux entreprises de transformation après la fin du programme européen en 2025.\",\n    \"Possibilité d'obtenir non seulement des garanties de remboursement de prêt, mais aussi des subventions sur les taux d'intérêt.\",\n    \"Le soutien couvrira les prêts de fonds de roulement, aidant les exploitations à maintenir leurs liquidités.\",\n    \"Le programme sera financé par les fonds européens remboursés, sans peser sur le budget de l'État.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Continuación de préstamos baratos y garantías para agricultores después de 2025.\",\n  \"es_summary\": \"La ley asegura a los agricultores y pequeñas empresas agrícolas el acceso continuo a préstamos preferenciales después de 2025. Los fondos europeos devueltos se reutilizarán para garantías de crédito y subsidios de tasas de interés. Esto facilitará a los agricultores financiar sus operaciones diarias e inversiones sin altos costos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Mantenimiento del apoyo financiero para agricultores y empresas de procesamiento tras el fin del programa europeo en 2025.\",\n    \"Posibilidad de obtener no solo garantías de pago de préstamos, sino también subsidios para las tasas de interés.\",\n    \"El apoyo cubrirá préstamos de capital de trabajo, ayudando a las granjas a mantener su liquidez financiera.\",\n    \"El programa se financiará con fondos europeos devueltos, sin suponer una carga adicional para el presupuesto estatal.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Continuazione di prestiti agevolati e garanzie per gli agricoltori dopo il 2025.\",\n  \"it_summary\": \"La legge garantisce agli agricoltori e alle piccole imprese agricole un accesso continuo a prestiti agevolati dopo il 2025. I fondi europei restituiti saranno riutilizzati per garanzie sui crediti e sussidi sui tassi di interesse. Ciò renderà più facile per gli agricoltori finanziare le operazioni quotidiane e gli investimenti senza costi elevati.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Mantenimento del sostegno finanziario per gli agricoltori e le aziende di trasformazione dopo la fine del programma europeo nel 2025.\",\n    \"Possibilità di ottenere non solo garanzie di rimborso del prestito, ma anche sussidi sui tassi di interesse.\",\n    \"Il supporto coprirà i prestiti per il capitale circolante, aiutando le aziende agricole a mantenere la liquidità finanziaria.\",\n    \"Il programma sarà finanziato dai fondi europei restituiti, senza gravare sul bilancio dello Stato.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Voortzetting van goedkope leningen en garanties voor boeren na 2025.\",\n  \"nl_summary\": \"De wet verzekert boeren en kleine landbouwbedrijven van blijvende toegang tot voordelige leningen na 2025. Terugbetaalde EU-middelen worden hergebruikt voor kredietgaranties en rentesubsidies. Hierdoor kunnen boeren hun dagelijkse activiteiten en investeringen gemakkelijker financieren zonder hoge kosten.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Behoud van financiële steun voor boeren en verwerkingsbedrijven na afloop van het EU-programma in 2025.\",\n    \"Mogelijkheid om niet alleen garanties voor de aflossing van leningen te krijgen, maar ook rentesubsidies.\",\n    \"De steun dekt werkkapitaalleningen, wat boerderijen helpt hun financiële liquiditeit te behouden.\",\n    \"Het programma wordt gefinancierd met terugbetaalde EU-middelen, zonder de staatsbegroting extra te belasten.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Continuação de empréstimos baratos e garantias para agricultores após 2025.\",\n  \"pt_summary\": \"A lei garante aos agricultores e pequenas empresas agrícolas o acesso contínuo a empréstimos preferenciais após 2025. Os fundos europeus devolvidos serão reutilizados para garantias de crédito e subsídios de taxas de juro. Isso facilitará aos agricultores o financiamento das suas operações diárias e investimentos sem custos elevados.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Manutenção do apoio financeiro aos agricultores e empresas de processamento após o fim do programa europeu em 2025.\",\n    \"Possibilidade de obter não apenas garantias de pagamento de empréstimos, mas também subsídios para as taxas de juro.\",\n    \"O apoio cobrirá empréstimos de capital de giro, ajudando as fazendas a manter a liquidez financeira.\",\n    \"O programa será financiado por fundos europeus devolvidos, sem sobrecarregar o orçamento do Estado.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Agriculture\",\n    \"Economy\"\n  ]\n}"
    }
  ]
}