{
  "legislationId": "10_2423",
  "lastUpdate": "2026-05-23T16:28:40.931Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-05-23T16:28:40.931Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2423/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2423 Warszawa, 19 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego WOP-ZPiB.0676.3.2026 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, uprzejmie przesyłam w załączeniu - „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku.” W ubiegłym roku odnotowano wzrost wpływu spraw do sądów administracyjnych w porównaniu z rokiem poprzednim. Wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów administracyjnych – 73 832 sprawy. Z satysfakcją zauważam, że pomimo tak dużego wpływu spraw - dzięki stale podejmowanym działaniom organizacyjnym i ogromnemu wysiłkowi sędziów – gwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo obywatela do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest realizowane w wojewódzkich sądach administracyjnych w okresie nieznacznie dłuższym niż 4 miesiące, natomiast w Naczelnym Sądzie Administracyjnym – nieznacznie powyżej 17 miesięcy. Warto przy tym zauważyć, że w ubiegłym roku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał najwyższą w swojej historii liczbę spraw – 27 693 sprawy (załatwiono o ponad 13% więcej spraw niż wyniósł ich wpływ). Z wyrazami szacunku (-) prof. dr hab. Jacek Chlebny Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny Biuro Orzecznictwa Warszawa, marzec 2026 Opracowanie graficzne, korekta: Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Skład i łamanie: Studio Grafpa, www.grafpa.pl Druk i oprawa: ADVERT STUDIO, Nowa Ruda 5 SPIS TREŚCI Wykaz wybranych skrótów ..................................................... 9 Wstęp ......................................................................... 11 Część pierwsza DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny ............................................. 13 1. Informacje ogólne ....................................................... 13 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego ................. 14 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne ........................................ 15 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ................................. 26 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ..................................... 29 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ...... 30 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego ...................................................... 32 II. Wojewódzkie sądy administracyjne ........................................ 34 1. Informacje ogólne ....................................................... 34 2. Kontrola działalności administracji publicznej .............................. 35 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone ................................... 35 Część druga ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa ........................................................... 39 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej .................................. 39 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej .............................................. 41 6 Spis treści 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 41 II. Izba Gospodarcza ......................................................... 64 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej ................................ 64 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej ............................................ 65 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby. .................... 66 III. Izba Ogólnoadministracyjna ............................................... 86 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej ....................... 86 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej .................................. 87 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 88 IV. Zagadnienia procesowe ................................................... 128 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 128 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego .............................. 128 3. Zagadnienia proceduralne ................................................ 129 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. ................................ 142 1. Uwagi wstępne ......................................................... 142 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE ............................................. 142 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ............ 153 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 153 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ....................................................... 153 3. Pytania prawne ......................................................... 155 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego ....................... 156 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 162 1. Zagadnienia wstępne .................................................... 162 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne ....... 162 7 Spis treści Część trzecia POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw ...................................................... 173 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego ..................... 174 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej ........................................................ 174 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem .................................. 175 3. Współpraca międzynarodowa ............................................. 175 III. Biuro Orzecznictwa ....................................................... 178 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 178 2. Analiza orzecznictwa .................................................... 178 3. Działalność nadzorcza ................................................... 180 4. Działalność wydawnicza ................................................. 181 5. Udział w pracach legislacyjnych ........................................... 181 IV. Wydział Informacji Sądowej ............................................... 183 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 183 2. Informowanie i udostępnianie akt ......................................... 183 3. Dostęp do informacji publicznej ........................................... 184 4. Skargi, wnioski i petycje ................................................. 186 5. Obsługa medialna ....................................................... 188 6. Statystyka .............................................................. 189 7. Działania nadzorcze ..................................................... 189 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych .................... 190 Załącznik ..................................................................... 191 9 WYKAZ WYBRANYCH SKRÓTÓW CBOSA–Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ETPCz–Europejski Trybunał Praw Człowieka TSUE–Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej k.p.a.–ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) o.p.–ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 111) p.o.ś.–ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) p.p.s.a.–ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) p.u.s.a.–ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 2071 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) u.f.p.–ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1483) u.g.n.–ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) u.p.a.–ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1542 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 126) u.p.b.–Prawo budowlane – ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) u.p.d.o.f.–ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 80, poz. 350 ze zm.; Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 163) u.p.d.o.p.–ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 21, poz. 86 ze zm.; Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 273) u.p.e.a.–ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) u.p.o.l.–ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm; Dz.U. z 2025 r. poz. 707) u.p.t.u.–ustawa o VAT – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 775) u.s.g.–ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1153) 11 WSTĘP Naczelny Sąd Administracyjny i 16 wojewódzkich sądów administracyjnych działają na podstawie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1 (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP) i ustaw 2 . Sądy administracyjne zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej oraz orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184 Konstytucji RP). Sądownictwo administracyjne jest elementem konstrukcji państwa prawa i stanowi kon- stytucyjnie odrębną część wymiaru sprawiedliwości obok sądów powszechnych, sądów woj- skowych i Sądu Najwyższego. Ze względu na zakres swoich zadań nie podlega ono nad- zorowi administracyjnemu Ministra Sprawiedliwości, posiada własny budżet, strukturę ustrojową, procedurę orzeczniczą oraz system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Tak ukształtowany model sądownictwa administracyjnego służyć ma przede wszystkim wy- pełnianiu jego konstytucyjnej roli, jaką jest ochrona praw i wolności jednostki w sferze prawa publicznego. Organy administracji publicznej, orzekając o sytuacji prawnej jednostki, znaj- dują się bowiem w pozycji dominującej. Ten brak równowagi ustaje dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym, kiedy to niezależny, niezawisły i bezstronny sąd rozstrzyga spór pomiędzy jednostką a administracją. Działalność sądów administracyjnych w 2025 r., podobnie jak w latach poprzednich, była skoncentrowana na efektywnym funkcjonowaniu sądów. Wpływ spraw do sądów ad- ministracyjnych obu instancji w 2025 r. był wyższy niż roku poprzedzającym. Do Naczel- nego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów admini- stracyjnych wpłynęły łącznie 73 832 sprawy. Tak wysoki wpływ spraw można poczytywać m.in. za wyraz społecznego zaufania do sądów administracyjnych w zakresie sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Mimo wciąż utrzymującego się dużego wpływu no- wych spraw, podjęte działania organizacyjne oraz ogromny wysiłek sędziów doprowadziły do zmniejszenia łącznej liczby zaległych spraw oczekujących na rozpatrzenie, odpowiednio, w Naczelnym Sądzie Administracyjnym i w wojewódzkich sądach administracyjnych. W rezultacie w 2025 r. średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w Naczelnym Są- dzie Administracyjnym wyniósł niewiele powyżej 17 miesięcy, a w wojewódzkich sądach 1 Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP). 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). 12 administracyjnych – niewiele powyżej 4 miesięcy. Należy przy tym podkreślić rekordową w historii liczbę 27 693 spraw rozstrzygniętych w 2025 r. przez Naczelny Sąd Administra- cyjny, pomimo niepełnej obsady etatowej sędziów tego Sądu. We wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych łącznie załatwiono 69 289 spraw. W 2025 r. podjęto w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 12 uchwał w składach po- większonych. Podjęte uchwały miały na celu ujednolicenie wykładni przepisów prawa oraz zagwarantowanie jednakowej ich interpretacji przez wszystkie sądy administracyjne. Orzecznictwo sądów administracyjnych niezmiennie uwzględnia standardy wartości i dóbr chronionych zarówno Konstytucją, jak i prawem Unii Europejskiej. Z każdym ro- kiem sądy administracyjne w coraz szerszym zakresie powołują się na treść prawa unijnego, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka. W niniejszej Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku zostały omówione najważniejsze zagadnienia, które wyłoniły się w orzecznictwie, przedstawiono działalność pozorzeczniczą sądów administracyjnych, a na końcu publikacji umieszczono tabele zawie- rające dane statystyczne dotyczące działalności sądownictwa administracyjnego. Dane staty- styczne są dostępne także na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny Wstęp 13 CZĘŚĆ PIERWSZA DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny 1. Informacje ogólne W myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 3 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orze- czeń wojewódzkich sądów administracyjnych, tj. skargi kasacyjne od wyroków i zażalenia od postanowień, stosownie do przepisów tej ustawy; podejmuje uchwały mające na celu wy- jaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych; podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień praw- nych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej; roz- strzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej; rozpoznaje inne sprawy należące do właści- wości NSA na mocy odrębnych ustaw, w tym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowaw- czym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 4 . Naczelny Sąd Administracyjny jest również sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyjnych i asesorów sądowych (art. 9 i art. 48 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych 5 ). Naczelny Sąd Administracyjny dzieli się na Izby: Finansową, Gospodarczą i Ogólnoad- ministracyjną. Każda z Izb sprawuje, w granicach i w trybie określonym przez właściwe przepisy, nadzór judykacyjny nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach należących do właściwości danej Izby. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym działa Kancelaria Prezesa NSA oraz Biuro Orzecznictwa. Do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie tworzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych. Do zakresu działania Biura 3 Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a. 4 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725; dalej: ustawa o skardze. 5 Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a. 14 I. Naczelny Sąd Administracyjny Orzecznictwa należy natomiast wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecznictwa sądów ad- ministracyjnych. 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego W 2025 r. do NSA wpłynęło ogółem 24 429 spraw, w tym 17 144 skargi kasacyjne 6 i 288 skarg o wznowienie postępowania. Świadczy to o tym, że wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie Z poprzedniego okresu pozostało do rozpatrzenia 34 847 spraw, w tym 34 148 skarg kasacyjnych i 41 skarg o wznowienie postępowania. Ogółem w 2025 r. NSA miał do rozpatrzenia 59 276 spraw. W 2025 r. w NSA załatwiono ogółem rekordową w historii liczbę 27 693 spraw, co stanowi 113,36% wpływu spraw w 2025 r. (liczba ta nie obejmuje 126 spraw zamkniętych). Dla porów- nania: w 2024 r. załatwiono 26 693 sprawy, w 2023 r. załatwiono 25 653, a w 2022 r. załatwiono 21 532 sprawy. Oznacza to, że w 2025 r. NSA nie tylko opanował wpływ, ale zmniejszył rów- nież zaległość z lat poprzednich o 3030 spraw. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia 31 457 spraw. Wśród załatwionych spraw rozpoznano 20 687 skarg kasacyjnych i 96 skarg o wzno- wienie postępowania (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego na rozprawie 12 632 skargi kasacyjne (61,06%) i 37 skarg o wznowienie postępowania (38,54%), a na po- siedzeniu niejawnym 8055 skarg kasacyjnych (38,94%) i 59 skarg o wznowienie postępo- wania (61,46%). W 4130 przypadkach NSA uwzględnił skargę kasacyjną (19,96%), a w 8 przy- padkach uwzględnił skargę o wznowienie postępowania (8,33%), 14 555 skarg kasacyjnych oddalił (70,36%), a 2002 załatwił w inny sposób (9,68%), oddalił 25 skarg o wznowienie po- stępowania (26,04%), 63 załatwił w inny sposób (65,63%). Dla porównania: w 2024 r. zała- twiono 21 343 skargi kasacyjne i 200 skarg o wznowienie postępowania, w 2023 r. załatwiono 20 409 skarg kasacyjnych i 58 skarg o wznowienie postępowania, a w 2022 r. 16 100 skarg ka- sacyjnych i 92 skargi o wznowienie postępowania. Z każdym więc rokiem znacząco rośnie liczba załatwianych skarg kasacyjnych. Najwięcej skarg kasacyjnych zostało wniesionych przez stronę postępowania inną niż organ administracji publicznej – 13 288, zaś organy administracji wniosły 4879 skarg. W postę- powaniach toczących się przed NSA wystąpiło 4860 pełnomocników organów administracji publicznej, 2101 adwokatów, 3 060 radców prawnych, 1005 doradców podatkowych, 45 rzecz- ników patentowych, 46 prokuratorów oraz Rzecznik Praw Obywatelskich w 9 sprawach. Podobnie jak w poprzednich latach, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło podatków i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podat- kowej, oraz egzekucji tych świadczeń pieniężnych (wpłynęło 5135 skarg). W tym przedmiocie rozstrzygnięto 5878 skarg kasacyjnych, co stanowi 28,41% ogółu rozpoznanych skarg kasa- cyjnych. Oprócz skarg kasacyjnych w 2025 r. NSA załatwił 6099 zażaleń na postanowienia (za- rządzenia) sądów pierwszej instancji oraz skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego 6 Liczba skarg kasacyjnych, które zostały zarejestrowane w NSA w 2025 r. 15 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego w 561 przypadkach uwzględnił zaża- lenie (9,2%), w 4804 sprawach oddalił zażalenie (78,77%), a 734 sprawy załatwił w inny sposób (12,03%). NSA rozpatrzył również 141 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (liczba ta nie obejmuje 5 spraw za- mkniętych), z czego 1 skargę uwzględniono (0,71%), 35 skarg oddalono (24,82%), natomiast 105 skarg załatwiono w inny sposób (74,47%). W 2025 r. NSA załatwił 46,54% ogółu spraw w terminie do 12 miesięcy od ich wpływu, a 63,63% w terminie do 24 miesięcy od ich wpływu. Średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił 17,15 miesięcy, przy czym 28,75% skarg kasacyjnych załatwiono w terminie do 12 miesięcy. W przypadku zażaleń 91,38% rozpoznano w terminie do 2 mie- sięcy od ich wpływu. 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (tzw. uchwały abstrakcyjne) oraz zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (tzw. uchwały konkretne). Zgodnie z art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. uchwały abstrakcyjne, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka. Uchwały abstrakcyjne podejmowane są w ode- rwaniu od konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, mają ogólny charakter rozstrzygając zagadnienie prawne, które wywołało rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podstawowym celem tych uchwał jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów admi- nistracyjnych. Przedmiotem uchwał abstrakcyjnych mogą być zatem wyłącznie wątpliwości prawne, a zasadniczą przesłanką ich podjęcia jest zaistnienie rozbieżności w orzecznictwie wynikających z odmiennej wykładni tego samego przepisu prawa 7 . Uchwały konkretne, tj. związane z rozstrzygnięciem konkretnej sprawy sądowoadmini- stracyjnej, podejmowane są na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w wyniku postanowienia wy- danego przez skład orzekający rozpatrujący daną sprawę, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W takiej sytuacji Sąd może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu (art. 187 § 1 p.p.s.a.). Merytoryczne ustosunkowanie się do zagadnienia prawnego przedstawionego składowi poszerzonemu każdorazowo powinno 7 Zob. uchwałę z 21 października 2024 r., III FPS 2/24 i przytoczoną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat: Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w nowych regulacjach procesowych, „Państwo i Prawo” 2004, nr 2, s. 22) oraz orzecznictwo (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 3 marca 2014 r., II FPS 7/13). 16 I. Naczelny Sąd Administracyjny być poprzedzone analizą dopuszczalności procedury uchwałodawczej. Należy zatem ustalić, czy zachodzą przesłanki uprawniające Naczelny Sąd Administracyjny do podjęcia uchwały. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że art. 187 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zagadnienia prawnego o szczególnej doniosłości. Uwzględniając znaczenie wyrażenia „po- ważne”, należy przyjąć, że w przepisie tym mowa jest tylko o takich zagadnieniach praw- nych, których wyjaśnienie ma zasadnicze znaczenie przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Dopuszczalność wydania takiej uchwały uzależniona jest więc od wystąpienia łącznie dwóch przesłanek – czy w sprawie zachodzi poważna wątpliwość prawna oraz czy rozstrzygnięcie owej wątpliwości jest niezbędne dla rozpoznania skargi kasacyjnej 8 . 3.2. W 2025 r. wpłynęło 19 wniosków o podjęcie uchwały, a z poprzedniego okresu pozo- stało do rozpatrzenia 6 wniosków. NSA podjął łącznie 12 uchwał, z tego 5 w trybie abstrak- cyjnym (wszystkie na wniosek Prezesa NSA) i 7 uchwał w trybie konkretnym, w 3 przypad- kach odmówiono podjęcia uchwały, a 4 wnioski rozpoznano w inny sposób. Na następny okres pozostało 6 wniosków. Przedmiotem rozstrzygnięcia uchwał były zagadnienia ustrojowe, procesowe, podat- kowe: m.in. odnoszące się do przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 3.2.1. W uchwale z 31 marca 2025 r., III FPS 5/24, NSA w składzie siedmioosobowym uznał, że: „Sformułowanie ustawowe zawarte w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 9 , «jeżeli przedmiotem nabycia jest prawo majątkowe polegające na obowiązku świadczeń powtarzających się na rzecz nabywcy, a war- tość tego prawa nie może być ustalona w chwili powstania obowiązku podatkowego», od- nosi się do umowy renty, w ramach której jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu, przy czym podstawę opodatkowania, zgodnie z ww. regulacją prawną, ustala się w miarę wykonywania tych świadczeń, a więc stanowi ona wartość poszczególnej zapłaconej – otrzymanej raty renty”. W uzasadnieniu podjętej uchwały NSA stwierdził, że nie sposób poszukiwać odręb- nego sposobu rozumienia wyrażenia „wartość tego prawa”, poprzestając jedynie na słowie wartość, chodzi bowiem o wartość tego prawa, a zatem wynikającej ze stosunku praw- nego renty. Przyjęcie takiego sposobu rozumienia, które z wyrażenia wartość nakazuje uwzględnić skutki niejako obok stosunku prawnego renty, oznaczałoby równocześnie roz- szerzenie elementu podstawy opodatkowania w relacji do przedmiotu opodatkowania. Taki sposób rozumienia tego ustawowego zwrotu należy także równocześnie zaprezentować do tej jego części, która wskazuje na brak możliwości ustalenia tej wartości. Zdaniem NSA nie chodzi zatem o techniczne ujęcie tego wyrażenia, gdzie zakres znaczeniowy byłby ustalany w oparciu o potencjalną możliwość wyliczenia bądź niemożliwość wyliczenia tego prawa. Nie można tu zatem poprzestać na stwierdzeniu, że prawodawca podatkowy przez pewien stopień swojej autonomii w taki sposób nakazuje kształtować podstawę opodatkowania, aby 8 Por. uchwałę z 18 października 2024 r., II FPS 1/24 i cytowaną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat Uchwa- ły..., PiP 2004, nr 2, s. 33) oraz orzecznictwo (uchwała NSA z 14 czerwca 2021 r., II FPS 2/21). 9 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 17 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... pominąć skutki, jakie wynikają z umowy renty. Umowa renty jest bowiem umową o charak- terze losowym, zaś świadczenia z tej umowy nie mogą być z góry określone co do wysokości. 3.2.2. W uchwale z 26 maja 2025 r., II FPS 1/25, NSA uznał, że art. 272 § 1 p.p.s.a w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postę- powania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orze- czenia w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd dodał, że z perspektywy konsty- tucyjnej chodzi bowiem o możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego wy- danego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, w ramach tego postępowania, w którym orzeczenie to zapadło, kończąc w ten sposób to właściwe dla jego podjęcia postępowanie. Akceptacja stanowiska o niedopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem niekończącym postępowania w danej sprawie, wydanego na stwierdzonej przez Trybunał niekonstytucyjnej podstawie prawnej, prowadziłaby do braku możliwości wykonania wyroku tegoż Trybunału, a ponadto zostałby zakwestionowany ratio legis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jakim jest przywrócenie stanu konstytucyjności konkret- nego orzeczenia 10 . 3.2.3. W uchwale z 26 maja 2025 r., III FPS 2/25, NSA wskazał, że powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 11 , w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wy- pełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 12 . W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że dla bytu prawnego zobowiązań powstają- cych z chwilą doręczenia decyzji ustalającej kluczowe znaczenie ma instytucja obowiązku podatkowego, która została wprowadzona w art. 4 o.p. Pojęciu obowiązku podatkowego prawodawca nadał definicję legalną, zgodnie z którą jest to wynikająca z ustaw podatko- wych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Normatywne przekształcenie obo- wiązku podatkowego stanowi podstawę do przyjęcia zobowiązania podatkowego, którym stosownie do art. 5 o.p., jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wy- sokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. W myśl art. 68 § 1 i 2 o.p. przekształcenie obowiązku podatkowego w konkretne zobowiązanie po- datkowe może nastąpić tylko w określonym ustawą czasie. Ustawowy termin dla realizacji kompetencji organu do wydania decyzji ustalającej rozpoczyna swój bieg z chwilą powstania obowiązku podatkowego. 10 Por. wyrok TK z 27 października 2004 r., SK 1/04; wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r., II FSK 1416/24. 11 Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm. 12 Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej: o.p. 18 I. Naczelny Sąd Administracyjny 3.2.4. W uchwale z 27 maja 2025 r., I OPS 1/24, NSA uznał, że określenie wartości nieru- chomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicz- nych 13 , która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 wrze- śnia 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości 14 , a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego 15 , uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami 16 . W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że zasada korzyści z art. 134 ust. 4 u.g.n. stanowi o konieczności przyjęcia, jako podstawy wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieru- chomość, korzystniejszego dla podmiotu wywłaszczanego przeznaczenia tej nieruchomości ze względu na zwiększenie jej wartości jako pochodnej inwestycyjnej atrakcyjności wynika- jącej z celu wywłaszczenia. Stosowanie tej zasady realizuje w większym stopniu konstytucyjny standard ochrony prawa własności i związanego z nim prawa do słusznego odszkodowania, o których mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Wymiaru odszkodowania nie można ogra- niczać w sposób arbitralny, bez wyraźnego unormowania, którego nie sposób poszukiwać także w przepisie art. 134 ust. 4 u.g.n. Przepis ten nie pozostawia swobody wyboru w zakresie podstawy określenia wartości nieruchomości, wyraźnie stanowiąc, że określenie tej wartości musi być oparte na korzystniejszym dla wywłaszczanego przeznaczeniu nieruchomości da- jącym wyższą jej wartość i w wyniku tego zwiększającym odszkodowanie. Skoro wyznaczni- kiem wysokości odszkodowania za grunty wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg pu- blicznych są zasady wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, to wobec braku odmiennych uregulowań, zaliczyć należy do nich również zasadę zawartą w art. 134 ust. 4 u.g.n., której stosowania ustawodawca nie ograniczył do określonego rodzaju nieruchomości czy przeznaczenia i która ma swoje literalne odzwierciedlenie w § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (poprzednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.). Przy czym upoważnienie zawarte w art. 159 u.g.n. nie daje podstaw do zmiany lub modyfikacji przepisów ustawy rozporzą- dzeniem wykonawczym. Treść tego upoważnienia nie wskazuje także, aby ustawodawca dopuścił w nim możliwość wyłączenia zasady wynikającej z art. 134 ust. 4 u.g.n., uzależ- niając jej stosowanie od rodzaju czy przeznaczenia nieruchomości, co pozostaje w zgodzie ze ściśle wykonawczą rolą rozporządzeń względem przepisów ustawowych. Wobec powyż- szego w uchwale przyjęto, że z prawidłowej wykładni § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (po- przednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.) wynika, że podstawą ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie specustawy dro- gowej pod drogę publiczną, przeznaczone na dzień wydania decyzji pod inwestycję drogową, są nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, jeżeli drogowy cel wywłaszczenia zwiększa wartość wywłaszczonej nieruchomości (art. 134 ust. 4 u.g.n.). 13 Dz.U. z 2024 r. poz. 311. 14 Dz.U. z 2023 r. poz. 1832. 15 Dz.U. z 2021 r. poz. 555 ze zm. 16 Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: u.g.n. 19 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.2.5. W uchwale abstrakcyjnej z 16 czerwca 2025 r., III FPS 1/25, NSA w składzie siedmio- osobowym uznał, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 17 w wykonaniu de- cyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 18 powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kon- troli celno ‑skarbowej). Skład orzekający stwierdził, że postępowanie zabezpieczające, pomimo jego dwuetapo- wości, stanowi integralną całość. Postępowanie, w ramach którego dochodzi do wydania de- cyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 o.p., bez żadnych wątpliwości ma charakter incydentalny (wpadkowy) i jest związane z tzw. postępowaniem „głównym”. Taka decyzja jest zawsze wydawana w postępowaniu prowadzonym równolegle do postępo- wania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej, jeszcze przed wyda- niem decyzji w sprawie. Taki sam charakter ma postępowanie zabezpieczające, prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie zabezpieczające jest immanentnie związane z postępowaniem w przedmiocie wydania de- cyzji o zabezpieczeniu. Stanowi bowiem jego drugi i zarazem konieczny etap, który dopiero skutecznie „zabezpiecza” interes wierzyciela. Ponadto wszczęcie przymusowego zabezpie- czenia, które następuje poprzez doręczenie zarządzenia zabezpieczającego wystawionego przez wierzyciela, może mieć miejsce tylko przed wydaniem decyzji organu podatkowego. Zatem obok toczącego się postępowania toczy się postępowanie zabezpieczające, a po wy- daniu decyzji o zabezpieczeniu może mieć miejsce wszczęcie przymusowego postępowania zabezpieczającego poprzez doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu. 3.2.6. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 8 września 2025 r., II OPS 2/25, NSA przesądził, że: „1. Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 19 nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny; postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane, obowią- zany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku”. W uzasadnieniu uchwały NSA odniósł się do kwestii, czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępo- wania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Sąd, zakładając racjonal- ność prawodawcy, przyjął, że nowelizacja Prawa budowlanego polegająca na dodaniu do tego aktu normatywnego art. 53a ust. 1 i art. 72a nie miała charakteru jedynie porządkującego, doprecyzowującego dotychczasową regulację prawną, lecz zawierała nowość prawotwórczą 17 Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 18 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 19 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej: u.p.b. 20 I. Naczelny Sąd Administracyjny wywołującą określone skutki procesowe. Z tych przepisów wynika jednoznacznie, że postę- powania administracyjne w sprawach dotyczących rozpoczęcia i prowadzenia robót budow- lanych z naruszeniem ustawy oraz wydania niektórych decyzji związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych, wszczyna się z urzędu, a użycie przez ustawodawcę takiego sfor- mułowania oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). W przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądanie usunięcia stanu na- ruszeń prawa budowlanego, jednostka nie jest pozbawiona możliwości obrony własnego in- teresu prawnego, realizacja tego uprawnienia następuje w ramach ustawowo określonych procedur. 3.2.7. W uchwale z 13 października 2025 r., II FPS 3/25, NSA uznał, że: „Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 20 w sprawie zakoń- czonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowa- dzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała”. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu uchwały, strona może się powoływać w postępowaniu wznowieniowym na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, o których posiadała wiedzę w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, ale ich nie powołała. Za takim stanowiskiem przemawia w pierwszej kolejności wykładnia językowa art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Odwołując się do wykładni językowej tego przepisu, zaakcentowano, że wznawia się postępowanie i ewentu- alnie uchyla decyzję ostateczną oraz orzeka co do meritum sprawy (gdy zachodzi przesłanka tzw. istotności dowodu), jeśli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody ist- niejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Już w tym właśnie fragmencie przepisu ujawnia się trafność wyników jego wykładni – przepis jasno przecież wskazuje, że nowe okoliczności lub nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu nie- wiedzy organu, a nie podatnika („nieznane organowi”). 3.2.8. W uchwale z 27 października 2025 r., II GPS 1/25, NSA orzekł: „Konkrety- zacja i indywidualizacja obowiązku poddania się kwarantannie osób, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 21 , następuje w formie czynności z zakresu administracji pu- blicznej, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi 22 ”. Sąd uznał, że jakkolwiek ustawodawca przyznał w art. 34 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi or- ganom inspekcji sanitarnej kompetencję do konkretyzacji ustawowego obowiązku poddania się kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, to jednak akt wykonania powyższej kompetencji nie może przyjąć formy decyzji administracyjnej. Uwzględniając pierwszeń- stwo wykładni językowej oraz zakresowo zwężający charakter interpretacji regulacji kom- petencyjnej, jak również biorąc pod rozwagę specyfikę oraz cele regulacji materialnoprawnej 20 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 21 Dz.U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm. 22 Dz.U. z 2023 r. poz. 1634. 21 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... wynikającej z art. 34 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy (cele prewencyjne i zabezpieczające całe społeczeństwo przed skutkami narażenia klinicznego i epidemiologicznego na choroby zakaźne), NSA opowiedział się za niejurysdykcyjną formą konkretyzacji powyższych obo- wiązków, która z jednej strony zapewnia właściwym organom możliwość szybkiej i ade- kwatnej do skali i stopnia zagrożenia epidemiologicznego reakcji na szerzenie się zakażeń i chorób zakaźnych wśród ludności, z drugiej zaś – ze względu na uproszczony i odforma- lizowany charakter procedury zastosowania odpowiedniego środka przymusu (nadzoru) sanitarnego (kwarantanna lub nadzór epidemiologiczny) – zapewnia sprawne i efektywne działanie w sprawach indywidualnych o charakterze masowym. 3.2.9. W uchwale z 8 grudnia 2025 r., III FPS 3/25, skład siedmiu sędziów NSA uznał, że sformułowanie zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podat- kach i opłatach lokalnych 23 , zgodnie z którym „zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu prze- pisów o transporcie kolejowym, która: jest udostępniana przewoźnikom kolejowym”, stanowi w stanie prawnym obowiązującym w latach 2017–2021 podstawę do objęcia zakresem tego zwolnienia jedynie tych części gruntu, które zostały zajęte pod budynki i budowle tworzące infrastrukturę kolejową (usytuowane na obszarze kolejowym). W uzasadnieniu uchwały wskazano, że objęcie całej działki ewidencyjnej gruntu zwol- nieniem podatkowym, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l., oznacza przyznanie beneficjentom zwolnienia od podatku selektywnej korzyści, mogącej zakłócać konkurencję, w sytuacji gdy tylko na fragmencie tego gruntu zlokalizowane (posadowione) zostały bu- dynki lub budowle zaliczane do infrastruktury kolejowej udostępnianej przewoźnikom kole- jowym, jest ona w całości zaliczana do gruntów przedsiębiorcy związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a inni przedsiębiorcy dysponujący, jako podatnicy podatku od nieruchomości, podobnymi gruntami, lecz pozba- wionymi infrastruktury kolejowej, obowiązani są uiszczać podatek od całego gruntu według najwyższych stawek. W analizowanym kontekście za istotne Sąd uznał pojęcie „drogi kolejowej”, która obej- muje zasadniczo budowle (tor lub tory), a inne elementy (budynki, grunty) o tyle, o ile są one z nimi funkcjonalnie połączone. Podkreślono, że element funkcjonalny należy odnieść także do gruntów wskazanych w pkt 12 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym 24 . „Grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1 ‑11” stanowią zatem infrastrukturę kolejową wtedy, gdy zgodnie z wprowadzeniem do załącznika nr 1 do ustawy „tworzą część linii kolejowej, bocz- nicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, lub są przeznaczone do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania” oraz te części gruntu, które są niezbędne do obsługi wskazanej infrastruktury kolejowej. Zasadny zatem jest wniosek, że uznanie w ustawie o transporcie kolejowym za element infrastruktury kolejowej całej działki ewiden- cyjnej gruntu, ze względu na to, że chociaż na części znajduje się infrastruktura kolejowa, bez względu na to, do jakich celów jest wykorzystywana, pozostała część nie przesądza o tym, 23 Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 24 Dz.U. z 2021 r. poz. 1984 ze zm. 22 I. Naczelny Sąd Administracyjny czy faktycznie cała działka ewidencyjna będzie korzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. Zdaniem NSA, jeżeli części gruntu, na którym zlokalizowana jest infrastruktura kole- jowa, nie pokrywają się z granicami działek określonymi w ewidencji gruntów i budynków, z ulgi podatkowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., może korzystać ta część działki, która wiąże się z realizacją preferowanego celu podatkowego. W razie wątpliwości, o zakresie zwolnienia przesądza stan faktyczny. Za powierzchnię, która związana jest z preferowaną przez prawodawcę funkcją/przeznaczeniem (jest zajęta na obiekty budowlane wchodzące w skład infrastruktury kolejowej) uznać należy grunty, na których zlokalizowane zostały obiekty wymienione w pkt 1 ‑11 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym, powięk- szone o obszar koniecznej obsługi tychże obiektów, jak też części gruntu, które z uwagi na istniejącą infrastrukturę kolejową nie mogą być wykorzystane ze względów prawnych do realizacji innych celów. 3.2.10. W uchwale z 15 grudnia 2025 r., II OPS 1/25, NSA stwierdził, że art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 25 może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i re- alizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących 26 , osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej niepowołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta do- tyczy przedmiotu jej statutowej działalności. W uzasadnieniu uchwały NSA, odnosząc się do znaczenia użytego w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcia „postępowanie administracyjne”, opowiedział się za szeroką wykładnią tego pojęcia. Przemawia za tym m.in. analiza przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż występujące w części przepisów tego aktu normatywnego pojęcie „postępowanie administracyjne” nie dotyczy wyłącznie postępowania uregulowanego prze- pisami Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA stwierdził, że gdyby użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie „postępowanie admini- stracyjne” rozumieć wąsko, to tak samo, z uwagi na zasadę konsekwencji terminologicznej w granicach jednego aktu prawnego, należałoby rozumieć takie samo pojęcie użyte w art. 33 § 1 p.p.s.a. Wówczas w takim postępowaniu sądowym, w jakim przedstawiono zagadnienie prawne, nie byłoby – w razie wniesienia skargi przez podmiot kwestionujący zgodność z prawem takiej uchwały – podstawy prawnej dla udziału inwestora. Inwestor co prawda brał udział w postępowaniu przed organem administracji, który podjął zaskarżoną uchwałę, ale to postępowanie z uwagi na wyraźne brzmienie art. 14 ustawy o ułatwieniach w przygo- towaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących nie jest ani postępowaniem regulowanym przepisami k.p.a., ani postępowaniem jurysdykcyjnym. 25 Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. 26 Dz.U. z 2024 r. poz. 195. 23 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... NSA zauważył, że szerokie rozumienie pojęcia „postępowanie administracyjne” spowo- duje ułatwienie dostępu do wszystkich postępowań prowadzonych przed sądem administra- cyjnym podmiotom objętym zakresem regulacji art. 33 § 2 p.p.s.a., co może mieć negatywny wpływ na sprawność postępowań oraz wywoływać wątpliwości z uwagi na ochronę praw innych osób biorących udział w tych postępowaniach. Szerokie rozumienie wskazanego po- jęcia nie oznacza jednak, że dostęp do postępowań sądowych dla tych podmiotów nie bę- dzie niczym ograniczony. W celu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym osoba, o której mowa w pierwszym zdaniu art. 33 § 2 p.p.s.a., musi wykazać, że wynik postępowania przed sądem dotyczy jej interesu prawnego. Z kolei organizacja społeczna, o której mowa w drugiej części powołanego przepisu, musi wykazać, że sprawa, w której zgłasza udział, do- tyczy zakresu jej statutowej działalności, a udział ten służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania sądowego. 3.3. Pozostawienie zagadnienia prawnego bez rozpoznania i odmowa podjęcia uchwały 3.3.1. Przedstawione w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. zagadnienie prawne: „Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezy- gnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej eg- zystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 27 , stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orze- czeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uza- sadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wy- magającą wsparcia?” NSA mocą uchwały z 6 października 2025 r., I OPS 2/24, pozostawił bez rozpoznania. Uzasadniając pozostawienie przedstawionego powyżej zagadnienia prawnego bez roz- poznania, NSA stwierdził, że WSA w Poznaniu oparł swoje pytanie prawne na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a., a zatem chodziło o podjęcie tzw. „uchwały przełamującej” pogląd prawny 27 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 24 I. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. Tymczasem zakres przedmiotowy uchwały o sygn. I OPS 2/22 jest szerszy niż zakres przedmiotowy przedstawionego zagad- nienia prawnego, czyli zachodzi brak tożsamości pomiędzy zakresem przedmiotowym uchwały a pytaniem sformułowanym przez skład orzekający w trybie art. 269 p.p.s.a. Po- wyższa okoliczność spowodowała, że potencjalne ponowne rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie mogłoby doprowadzić do odstąpienia w całości od poglądu wyrażonego w uchwale, bowiem pytanie dotyczy tylko pkt. 2 uchwały, a pkt 1 uchwały nie jest objęty py- taniem sformułowanym w tym trybie. Natomiast sentencja uchwały o sygn. I OPS 2/22 składa się z dwóch rozstrzygnięć zawartych odpowiednio w jej pkt 1, jak i w pkt 2. W konsekwencji, właśnie z uwagi na wskazany brak tożsamości zakresu przedmiotowego uchwały o sygn. I OPS 2/22 oraz zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu WSA w Poznaniu, skład siedmiu sędziów NSA przesądził, że przedstawione przez Sąd pierwszej instancji za- gadnienie prawne do rozstrzygnięcia, z powołaniem się na regulację przewidzianą w art. 269 § 1 p.p.s.a., nie spełnia przesłanek uruchomienia tego trybu. 3.3.2. Identyczne stanowisko zajął NSA w uchwale z 6 października 2025 r., I OPS 1/25, w związku z przedstawieniem zagadnienia prawnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a.: „Czy pod- stawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzecze- niem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samo- dzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 28 , stanowi wyłącznie legity- mowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r.)?”. Także i w tym przypadku, podobnie jak w uchwale o sygn. I OPS 2/24, NSA pozostawił przedstawione za- gadnie prawne bez rozpoznania, wskazując, że nie spełnia ono przesłanek uruchomienia trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a. 28 Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. 25 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.3.3. Postanowieniem z 22 października 2025 r., III OPS 1/25, po rozpoznaniu zagad- nienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na pod- stawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 p.p.s.a. zwią- zany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?”, NSA odmówił podjęcia uchwały. Sąd wyjaśnił, że zagadnienie prawne, nawiązujące w istocie do nieadekwatnego dla zaistniałego problemu orzecznictwa, nie może być zagadnieniem prawnym „budzącym poważne wątpliwości” w rozumieniu art. 187 § 1 p.p.s.a. Ponadto odmowa podjęcia uchwały była motywowana tym, że w rozpo- znawanej sprawie nie chodziło o wyjaśnienie zagadnienia o charakterze ogólnym pozosta- jącym w związku z rozstrzyganą przez skład zwykły sprawą, lecz o jej rozstrzygnięcie i sub- sumcję. Dlatego też odniesienie się przez skład siedmiu sędziów NSA do przedstawionych mu przez skład zwykły koncepcji rozstrzygnięcia problemu, wymagałoby zajęcia stanowiska w zakresie stanu faktycznego sprawy, a to oznacza, że w pytaniu prawnym nie chodziło o wy- jaśnienie zagadnienia, lecz o wybranie jednej z dwóch propozycji rozstrzygnięcia sprawy. 3.3.4. Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r., I FPS 2/25, po rozpoznaniu zagadnienia praw- nego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy w świetle art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi 29 kontrola sądowa postanowienia w przed- miocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym obejmuje także poprzednie wydane za ten sam okres podatkowy postano- wienia w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od to- warów i usług naliczonego nad należnym, w sytuacji gdy nie zostały one zaskarżone i tym samym nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.3.5. Postanowieniem z 6 października 2025 r., II FPS 4/25, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy warunkiem odliczenia od podstawy obliczenia podatku wydatków związanych z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w ramach tzw. ulgi termo- modernizacyjnej, o której mowa w art. 26h ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku docho- dowym od osób fizycznych 30 , jest poniesienie tych wydatków po rozpoczęciu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 31 ?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.4. Kompetencja NSA do dokonywania wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, podejmowanych w składzie siedmiu 29 Dz.U. z 2024 r. poz. 935. 30 Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm. 31 Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. 26 I. Naczelny Sąd Administracyjny sędziów bądź w pełnym składzie NSA w sytuacji określonej w art. 269 § 3 p.p.s.a. 32 , ma ważne znaczenie dla eliminacji rozbieżności w orzecznictwie, bowiem stanowisko podjęte w uchwale ma charakter wiążący (stanowisko zawarte w uchwale podjętej na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma charakter wiążący w danej sprawie – art. 187 § 2 p.p.s.a.). Przesądza o tym treść po- wołanego art. 269 § 1 p.p.s.a. Liczne przykłady odwoływania się do uchwał przy interpretacji przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia zawarte są w uzasadnieniach orzeczeń sądów administracyjnych, omówionych w części orzeczniczej Informacji. 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne 4.1. Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządo- wymi kolegiami odwoławczymi – z zastrzeżeniem art. 22 § 1 pkt 1–4 k.p.a., oraz spory kom- petencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość (a także spór kompetencyjny), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) 33 . W sporze kompetencyjnym pomiędzy organami musi zaistnieć rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej 34 . Postępowanie w przedmiocie roz- strzygnięcia sporu kompetencyjnego może nastąpić wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, przy czym zgodnie z art. 4 p.p.s.a. podmiotami uprawnionymi do inicjowania takiego postępowania są wyłącznie organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej. 4.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 619 wniosków o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego (139 wniosków pozostało z poprzedniego okresu). Wraz z wnioskami pozostałymi z okresu poprzedniego, łącznie do rozpatrzenia było 758 wniosków. Łącznie załatwiono i zamknięto 647 spraw, w tym w 401 sprawach wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy, w 56 sprawach oddalono wnioski, w 70 sprawach odrzucono wnioski, 77 wniosków załatwiono w inny sposób, a 43 sprawy zamknięto. Na następny okres pozo- stało do rozpoznania 111 wniosków. 4.3. Liczną grupę stanowiły wnioski o wskazanie organu właściwego do przyjęcia zawia- domienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, o których była mowa w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym 35 w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r. (np. po- stanowienie z 25 lutego 2025 r., II GW 110/24), oraz wnioski o wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych 32 Jeżeli skład jednej Izby NSA wyjaśniający zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zajętego w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi NSA. 33 Np. postanowienie z 18 grudnia 2025 r., I OW 176/25. 34 Np. postanowienie z 22 października 2025 r., II OW 82/25. 35 Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: p.r.d. 27 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ze środków publicznych dla osób bezdomnych (np. postanowienie z 11 grudnia 2025 r., II GW 108/25). W tych sprawach utrzymana została dotychczasowa, utrwalona linia orzecznicza. W sprawach dotyczących wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wy- danie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie- związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego NSA pod- kreślał, że zarząd drogami publicznymi nie jest wynikiem przysługiwania tytułu własności do danej drogi publicznej, lecz wynikiem zaliczenia drogi do jednej z kategorii ustawowo określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 36 (np. postano- wienie z 19 lutego 2025 r., II GW 111/24) i odbywa się albo w drodze wydania formalnego aktu w procedurach przewidzianych w art. 5 ‑7 u.d.p., albo następuje z mocy samego prawa (art. 10 ust. 4 ‑5f u.d.p.). Dlatego też, dla rozstrzygnięcia sporu o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p., przesądzające znaczenie ma ustalenie aktualnego statusu publicznoprawnego spornej drogi jako drogi publicznej (np. postanowienia z 29 lipca 2025 r., II GW 72/25 i II GW 74/25). Postępowanie administracyjne w zakresie zbadania wymogu dobrej reputacji zarządzają- cego transportem wszczyna organ, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 37 , tj. starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy określonej w re- jestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a w przypadku przedsię- biorców będących osobami fizycznymi – adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej określonego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (postanowienie z 15 lipca 2025 r., II GW 18/25). Rozstrzygnięte wnioski ponadto dotyczyły m.in.: szeroko rozumianej problematyki związanej ze świadczeniami socjalnymi, w szczególności dotyczyło to usług opiekuńczych (np. I OW 178/25, I OW 177/25); skierowania do domu opieki społecznej (np. I OW 211/25, I OW 189/25) lub do domu dla matek z małoletnimi (I OW 78/25); udzielenia schronienia (I OW 97/25); umieszczenia w mieszkaniu wspomaganym (I OW 55/25); ponoszenia wy- datków w związku z pieczą zastępczą (I OW 201/25, I OW 122/25); oznaczonych zasiłków z pomocy społecznej lub świadczenia niepieniężnego (I OW 156/25, I OW 167/25); wydatków na utrzymanie osoby małoletniej (I OW 160/25); pomocy na usamodzielnienie (I OW 149/25, I OW 102/25); zezwolenia na trwałe wyłączenie gruntu z produkcji leśnej (I OW 141/25); ode- branie zwierzęcia (I OW 145/25); wygaszenie trwałego zarządu (I OW 137/25); stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego (I OW 123/25); zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (I OW 159/25 I OW 163/25); nabycia prawa użytkowania nieruchomości (I OW 71/25), a także wyznaczenia sądu właściwego w sprawie (np. II OW 87/25, II OW 90/25). W postanowieniu z 6 listopada 2025 r., I OW 136/25, NSA, wskazując właściwy organ do rozpatrzenia wniosku w sprawie rozłożenia na raty należności uznanej za świadczenie nienależne, wyjaśnił, że przepisy art. 16 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świad- czeniach rodzinnych 38 , stanowią szczególny, odrębny od zawartej w art. 30 tej ustawy sposób rozliczenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Kompetencje organów 36 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 37 Dz.U. z 2024 r. poz. 1539. 38 Dz.U. z 2025 r. poz. 1208. 28 I. Naczelny Sąd Administracyjny emerytalno ‑rentowych nie obejmują natomiast podejmowania rozstrzygnięć wobec za- siłku pielęgnacyjnego jako świadczenia rodzinnego. Wprawdzie formalna właściwość do rozstrzygania o umorzeniu kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego została w art. 30 ust. 9 u.ś.r. powiązana z uprzednim wydaniem przez organ administracji decyzji o uznaniu świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, ale w przypadku zasiłku pie- lęgnacyjnego uznanie go za świadczenie nienależne z uwagi na jego pobieranie w zbiegu z pobieranym dodatkiem pielęgnacyjnym wynika bezpośrednio z przepisu art. 16 ust. 6 u.ś.r. i nie wymaga wydania odrębnej decyzji w tym zakresie. NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postano- wienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, zwrócił uwagę na okoliczność, że po wydaniu postanowienia odmawiającego uzgodnienia nastąpiła zmiana przepisów, która nie wpływa w przedmiotowej sprawie na zmianę właściwości organów do rozpoznania wniesionego przez inwestora zażalenia. Nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i za- gospodarowaniu przestrzennym 39 , wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. Umożliwienie złożenia zażalenia na postanowienia wydane przed wejściem w życie nowelizacji wymagałoby odrębnej regulacji, która wskazałaby na konkretny moment czasowy, od którego strona mogłaby złożyć środek odwoławczy od wydanych wcześniej postanowień. Takiej regulacji ustawa nowelizująca nie zawiera (II OW 79/25, II OW 49/25, II OW 51/25, II OW 23/25, II OW 43/25, II OW 17/25, II OW 42/25, II OW 11/25). Rozpoznając spór kompetencyjny w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania za- kończonego pozwoleniem na budowę, NSA wyznaczył Wojewodę M. jako organ właściwy w sprawie. Sąd uznał, że skoro w przepisie art. 150 § 1 k.p.a. brak jest rozróżnienia odnoszą- cego się do rodzaju decyzji wymienionych w art. 138 k.p.a., to uprawnione jest wnioskowanie, że organ drugiej instancji jest właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania niezależnie od tego, czy w postępowaniu zwykłym wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., czy też jedną z pozostałych decyzji okre- ślonych w art. 138 § 1 pkt 1, pkt 2 k.p.a., art. 138 § 2 lub art. 138 § 4 k.p.a. Powołując się na do- tychczasowe orzecznictwo wskazano, że w każdym przypadku, gdy w sprawie orzekał organ drugiej instancji, to niezależnie od rodzaju wydanej decyzji jest on właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania (postanowienie z 23 października 2025 r., II OW 84/25). W postanowieniu z 2 grudnia 2025 r., III OW 75/25, NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta odmawiającego udzie- lenia informacji publicznej podniósł, że okoliczność, iż wnioskodawca żądał udostępnienia materiałów związanych z działalnością Prezydenta jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej, nie powoduje zmiany właściwości instancyjnej. NSA podkreślił, że spór kompetencyjny nie powstał w sprawie, w której mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej przepisów tych nie stosował. NSA podzielił zatem pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym ustalając właściwość instancyjną, w sprawach z zakresu dostępu do 39 Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 29 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym... informacji publicznej, nie ma podstaw do stosowania regulacji wynikających z ustaw mate- rialnoprawnych, z których zakresem przedmiotowym związana jest żądana informacja pu- bliczna (por. postanowienia NSA z 29 lutego 2009 r., I OW 187/11 oraz I OW 198/11). Rozstrzygane spory odnosiły się także do różnych zagadnień na tle stosowania prze- pisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (np. III OW 80/25, III OW 78/25, III OW 71/25, III OW 65/25, III OW 49/25, III OW 56/25, III OW 53/25, III OW 50/25, III OW 42/25, III OW 34/25, III OW 37/25), przywrócenia stosunków wodnych (np. III OW 77/25, III OW 72/25, III OW 52/25), pozwolenia na usunięcie drzewa (III OW 70/25), nielegalnego wylewania ścieków (III OW 51/25), nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia w zakresie oddziaływania akustycznego linii kolejowej (III OW 55/25), wy- dania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji (III OW 30/25). 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 5.1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nad- zorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 40 skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek dzia- łania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nie- uzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, sto- pień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obo- wiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy 41 . W orzecznictwie NSA wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępo- wanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Jeżeli jednak postępowanie trwa dłużej niż 12 mie- sięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy. Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy 42 . 40 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725. 41 Postanowienie z 9 maja 2025 r., I OPP 2/25. 42 Postanowienie z 20 października 2025 r., I OPP 11/25 i powołane tam postanowienia z: 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., I OPP 101/14. 30 I. Naczelny Sąd Administracyjny Należy również zwrócić uwagę, że w latach 2021 ‑2024 czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozpraw uległ znacznemu wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS ‑CoV ‑2, z czym wiązało się dzia- łanie NSA w określonym reżimie sanitarnym. Rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zwią- zanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób za- kaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 43 uniemożliwiały przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Ustawa zezwalała na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytu- acji, gdy wszystkie strony wyraziły na to zgodę. Jednak ilość przeprowadzanych rozpraw w formie zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzanie na odległość była z oczywistych względów mniejsza niż tradycyjnych z udziałem stron 44 . 5.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 26 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA (1 skarga pozostała z po- przedniego okresu) oraz 130 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (11 skarg pozostało z poprzedniego okresu). W odniesieniu do skarg dotyczących NSA na 26 załatwionych spraw: nie uwzględniono żadnej skargi, 19 oddalono, 6 załatwiono w inny sposób, a 1 sprawę zamknięto. Pozostała na następny okres 1 skarga. W przypadku woje- wódzkich sądów administracyjnych spośród 120 załatwionych spraw: 1 skargę uwzględ- niono, 16 oddalono, 99 załatwiono w inny sposób, a 4 sprawy zamknięto. Na następny okres pozostało 21 skarg. Przyczyną oddalenia skarg był brak znamion przewlekłości w postę- powaniu sądowym, zaś przyczyną odrzucenia skargi w większości spraw było nieuzupeł- nienie braków formalnych, nieuiszczenie wpisu sądowego w wyznaczonym terminie bądź wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego w postępowaniu incydentalnym, ubocznym w stosunku do postępowania co do istoty sprawy. 5.3. W 2025 r. uwzględniono skargę i stwierdzono przewlekłość postępowania sądowego tylko w 1 sprawie. Dotyczyła ona postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administra- cyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 190/24. NSA postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r., I OPP 8/25, nie orzekł co do sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. z uwagi na brak wniosku strony w tym zakresie. 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 6.1. Stosownie do art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze 43 Dz.U. poz. 567 ze zm. 44 Postanowienie z 25 września 2025 r., I FPP 1/25; podobnie postanowienie z 15 kwietnia 2025 r., II GPP 1/25. 31 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Instytucja ta służy realizacji podmiotowego prawa do wynagrodzenia szkody, wyrządzonej przez nie- zgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, wywiedzionego z art. 77 ust. 1 Kon- stytucji RP. Pozostaje ona jednym z nadzwyczajnych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego prawidłowe wniesienie uzależnione zostało od spełnienia przesłanek wymienionych w przepisach działu VIIa p.p.s.a. 45 W art. 285a § 2 p.p.s.a. określono wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym skarga o stwier- dzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wo- jewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas, gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych 46 . W świetle art. 285a § 3 p.p.s.a. od orzeczeń NSA skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Naru- szenie prawa Unii Europejskiej ma dotyczyć konkretnej normy prawa unijnego, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie ta- kiej normy ma mieć charakter rażący. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawo- mocnego orzeczenia NSA powinna zawierać więc wskazanie konkretnego przepisu prawa Unii Europejskiej, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, a ponadto naruszenie ma być naruszeniem rażącym (niezgodnym z treścią przepisu prawa, niezgodnym z charakterem tego przepisu oraz wywołującym skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności) 47 . 6.2. W 2025 r. wpłynęło 47 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA (z poprzedniego okresu pozostało 8 spraw). Załatwiono 40 spraw, w tym 26 oddalono, a 14 odrzucono. W odniesieniu do orzeczeń wojewódzkich sądów administra- cyjnych wpłynęło 7 skarg. Załatwiono 7 spraw, w tym 1 oddalono, 6 odrzucono. Najczęstszą przyczyną odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia było niespełnienie wymogów wynikających z art. 285a § 2 p.p.s.a., art. 285e § 1 pkt 4 i 5 p.p.s.a. i art. 285f § 3 p.p.s.a., tj. niewykazanie, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi; nieuprawdopodobnienie, że doszło do wyrzą- dzenia szkody; wniesienie skargi przez osobę niebędącą stroną postępowania zakończo- nego zaskarżonym wyrokiem; niezachowanie przez stronę skarżącą przymusu adwokacko‑ ‑radcowskiego. 45 Wyrok z 25 marca 2025 r., I GNP 2/25. 46 Postanowienie z 6 listopada 2025 r., II ONP 3/25. 47 Wyrok z 17 czerwca 2025 r., I ONP 1/25 i powołane tam wyroki z 26 czerwca 2014 r., I FNP 5/14; 22 marca 2017 r., I FNP 3/16; 23 października 2018 r., I FNP 1/18. Podobnie w wyrokach z 8 października 2025 r., I FNP 5/25 i I FNP 6/25. 32 I. Naczelny Sąd Administracyjny 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyj- nych i asesorów sądowych jest – na podstawie art. 9 p.u.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny. Rzecznikiem dyscyplinarnym w tych sprawach jest Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 48 p.u.s.a. do orzekania w sprawach dyscyplinarnych uprawnieni są wszyscy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyjątkiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnego Sądu Administracyjnego i jego zastępcy. Na- czelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny w pierwszej instancji orzeka w składzie trzech sędziów, w drugiej instancji – w składzie siedmiu sędziów. W każdej sprawie skład sądu dyscyplinarnego jest wyznaczany przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyj- nego w drodze losowania. Rzecznika Dyscyplinarnego NSA i jego zastępcę wybiera Kole- gium NSA na okres czterech lat. W 2025 r. zarejestrowano 76 spraw do załatwienia przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA. Większość z tych spraw dotyczyła informacji, które nie stanowiły podstawy do podjęcia czynności wyjaśniających lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik Dyscyplinarny NSA nie złożył żadnego wniosku do sądu dyscyplinarnego o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu administracyjnego, w 3 sprawach wszczął postępowanie dyscyplinarne i przedstawił zarzuty sędziom sądów administracyj- nych, a w jednej sprawie odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na żądanie uprawnionego podmiotu. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Sądzie Dyscyplinarnym Pierwszej Instancji w 2025 r. zarejestrowano 5 spraw, w tym: 2 sprawy z wniosków prokuratora; 1 sprawę z wniosku osoby fizycznej; 2 sprawy z wniosków Rzecznika Dyscyplinarnego NSA o roz- poznanie spraw dyscyplinarnych sędziów złożonych przed 2025 r., w których w tym roku doszło do ponownego zarejestrowania na skutek wyroków Naczelnego Sądu Administra- cyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Drugiej Instancji uchylających wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Pierwszej Instancji i przekazujących sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Pierwszej Instancji wydał łącznie 4 wyroki, w tym: 3 prawomocne wyroki, którymi uznano sędziów za winnych popełnienia zarzucanych im czynów (1 wyrok dotyczył wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i po- rządkowi w komunikacji, które sąd dyscyplinarny uznał za przypadek mniejszej wagi i od- stąpił od wymierzenia sędziemu kary dyscyplinarnej; 2 pozostałe wyroki dotyczyły prze- winień służbowych polegających na niedotrzymywaniu terminów sporządzania uzasadnień orzeczeń, za które obwinionym sędziom wymierzono w jednym przypadku karę dyscypli- narną nagany, w drugim karę dyscyplinarną upomnienia); 1 wyrok, którym uniewinniono sędziego od większości zarzutów popełnienia przewinień służbowych, zaś w przypadku jednego zarzutu uznano przewinienie służbowe za przypadek mniejszej wagi i odstąpiono od wymierzenia kary dyscyplinarnej (ten wyrok został następnie zaskarżony odwołaniem przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA w zakresie uniewinnienia od jednego z zarzutów 33 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego i Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji w zaskarżonym za- kresie wyrok sądu pierwszej instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania). W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji wydał łącznie 3 wyroki, w tym: wyrok, którym utrzymano w mocy wyrok sądu pierwszej instancji; wyrok, którym zmieniono zaskarżony wyrok; wyrok, którym uchylono wyrok sądu pierw- szej instancji w zaskarżonym zakresie i przekazano sprawę temu sądowi do ponownego roz- poznania. Spośród zarejestrowanych w 2025 r. 3 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej: w jednej prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do od- powiedzialności karnej, w jednej prawomocnie odmówiono zezwolenia na pociągnięcie sę- dziego do odpowiedzialności karnej, a w jednej nie podjęto jeszcze uchwały. Ponadto w 2025 r. toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Sądem Dys- cyplinarnym 5 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej na podstawie wniosków złożonych jeszcze w poprzednich latach. W czterech sprawach z wniosków prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o zezwolenie na pociągnięcie dwóch sę- dziów NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za zbrodnie komunistyczne oraz przeciwko ludzkości wskazane w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu 48 , popełnione według twierdzeń wnioskodawców w okresie stanu wojennego, prawomocnie odmówiono udzielenia zezwolenia. W jednej sprawie, w której prokurator wnosił o zezwolenie na pociągnięcie sędziego NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej, prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 48 Dz.U. z 2023 r. poz. 102. 34 II. Wojewódzkie sądy administracyjne 1. Informacje ogólne W 2025 r. do wojewódzkich sądów administracyjnych wpłynęły 73 832 sprawy, w tym 59 440 skarg na akty i czynności 49 organów administracji oraz 13 793 skargi na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz 599 innych spraw. Wpływ spraw jest zatem bardzo wysoki. Z poprzedniego okresu pozostało 23 000 skarg na akty i czynności oraz 2908 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania. Łącznie, wśród 99 824 wszystkich spraw pozostających do rozpatrzenia przez wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r., było 99 141 skarg. Najwięcej skarg na akty i czynności oraz skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęło do WSA w Warszawie, to jest 28 821 skarg, co stanowi 39,36% ogółu wpływu skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla przykładu: do WSA we Wrocławiu wpłynęły 6102 skargi, do WSA w Gliwicach wpłynęły 5244 skargi, a do WSA w Krakowie 4698 skarg. Najmniej skarg wpłynęło do WSA w Opolu – 1156, WSA w Kielcach – 1331 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim – 1444. Najwięcej skarg wniosły osoby fizyczne – 53 635. Osoby prawne wniosły 18 294 skargi, organizacje społeczne – 1 330, prokurator – 707, Rzecznik Praw Obywatelskich – 10, inne pod- mioty – 713. W postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyj- nymi wystąpiło 12 933 pełnomocników organów administracji publicznej, 7 544 adwokatów, 8 761 radców prawnych, 1 731 doradców podatkowych, 55 rzeczników patentowych, 423 pro- kuratorów oraz w 19 sprawach Rzecznik Praw Obywatelskich. Wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w 2025 r. 69 289 spraw, z tego: 56 675 skarg na akty i czynności, 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie po- stępowania oraz 487 innych wniosków (liczba ta nie obejmuje 3981 spraw zamkniętych). Z liczby skarg na akty i czynności załatwiono na rozprawie 28 468 oraz 28 207 na posiedzeniu niejawnym. Spośród skarg na akty i czynności załatwionych na rozprawie sądy: uwzględ- niły 9245 skarg, oddaliły 18 804 skargi, odrzuciły 240 skarg, a 179 załatwiły w inny sposób. Na posiedzeniu niejawnym: uwzględniono 4584 skargi, oddalono 12 154 skargi, 10 099 skarg odrzucono, a 1330 skarg załatwiono w inny sposób. W odniesieniu do skarg na bezczyn- ność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania sądy załatwiły 12 127 skarg, z czego na rozprawie 45, a na posiedzeniu niejawnym 12 082. Łącznie w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia łącznie 26 415 skarg, czyli zaległość w wojewódzkich sądach administracyjnych na koniec 2025 r. zwiększyła się o 507 skarg w stosunku do zaległości pozostającej na koniec 2024 r. Czas oczekiwania na rozpatrzenie sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych wynosił w 2025 r. średnio 4,35 miesiąca. 49 Liczba zawiera również skargi o wznowienie postępowania. 35 2. Kontrola działalności administracji publicznej 2. Kontrola działalności administracji publicznej W roku sprawozdawczym wojewódzkie sądy administracyjne wyeliminowały z obrotu prawnego średnio 24,4% decyzji i innych czynności organów administracji publicznej. Dla porównania w 2024 r. współczynnik ten wynosił 26,03%, w 2023 r. ‑30,61%, w 2022 r. – 30,95%. Podobnie jak w latach poprzednich najwięcej rozstrzygnięć wojewódzkich sądów admi- nistracyjnych zapadło w sprawach podatkowych. Stanowiły one 21,39% ogółu spraw zała- twionych. Na 12 121 załatwionych skarg na akty i inne czynności organów w sprawach po- datkowych sądy uwzględniły 3421 skarg, tj. 28,22% (w 2024 r. – 28,34%, w 2023 r.– 34,29%, a w 2022 r. – 29,9%). Oprócz skarg na akty i czynności wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w roku sprawozdawczym 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępo- wania, z czego 4378 skarg uwzględniono (36,14%). W 2024 r. sądy załatwiły 9152 takie skargi, w 2023 r. – 8328, w 2022 r. – 14 310. W sprawach ze skarg dotyczących samorządu terytorialnego do sądów wpłynęły 2703 skargi, tj. 3,69% ogółu wpływu skarg. Wyrokiem załatwiono 1836 skarg, z czego uwzględniono 1208 skarg, tj. 65,8%. Dla porównania w 2024 r. wpłynęły 2292 skargi, tj. 3,33% ogółu wpływu skarg, wyrokiem załatwiono 1729 skarg, z czego uwzględniono 1150 skarg, tj. 66,51%. W 2023 r. wpłynęło 2391 skarg, tj. 3,41% ogółu wpływu skarg, wyrokiem zała- twiono 2010 skarg, z czego uwzględniono 1379, tj. 68,61%. Ogółem załatwiono 2424 skargi na działalność uchwałodawczą samorządu gminnego, w tym uwzględniono 1128 skarg (46,53%), samorządu powiatowego – 159 skarg, w tym uwzględniono 73 skargi (45,91%), natomiast samorządu województwa – 32 skargi, w tym uwzględniono 7 skarg (21,88%). Od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych wniesiono 19 200 skarg kasacyj- nych, z czego 1014 skarg zostało odrzuconych. Do NSA przekazano 17 771 50 skarg kasacyjnych (92,56%). Biorąc pod uwagę, że w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi, sprawy przekazane do NSA stanowiły 25,83% ogółu załatwionych skarg na akty administracyjne oraz bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania. W 2024 r. wojewódzkie sądy administracyjne przekazały do NSA 19 102 skargi kasacyjne, w 2023 r. – 19 991 skarg kasacyjnych, a w 2022 r. – 18 379 skarg kasacyjnych. 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone 3.1. Celem mediacji jest umożliwienie stronom sporu, z pomocą mediatora, dojście do porozumienia bez przeprowadzania rozprawy. Instytucję postępowania mediacyjnego re- gulują przepisy art. 115–118 p.p.s.a. Pomimo nowelizacji 51 postępowania mediacyjnego, po- dobnie jak w minionych latach, instytucja ta nie znalazła szerszego zastosowania w sądownic- twie administracyjnym. Stan ten można uzasadnić szybkością i sprawnością rozpoznawania 50 Skargi kasacyjne przekazane do NSA w 2025 r., z których część została zarejestrowana w NSA w 2026 r. 51 Na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administra- cyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. 36 II. Wojewódzkie sądy administracyjne spraw w trybie zwykłym. Wynoszący obecnie 6–12 miesięcy okres rozpoznania większości spraw sprawia, że prowadzenie ewentualnego postępowania mediacyjnego nie przyczyni- łoby się do przyspieszenia postępowania – co w założeniu stanowi jedną z kluczowych zalet mediacji. W 2025 r. nie złożono żadnego wniosku o przeprowadzenie mediacji. Szczegółowe dane dotyczące wpływu oraz liczby załatwionych spraw w postępowaniu mediacyjnym w la- tach 2015–2025 przedstawia poniższa tabela. Rok20152016201720182019202020212022202320242025 Wszczęto postępowanie w sprawach 88161381110 Załatwiono spraw10011211110 3.2. Postępowanie uproszczone jest szczególnym rodzajem postępowania sądowoadmini- stracyjnego, uregulowanym w art. 119–122 p.p.s.a. W 2015 r. odnotowano wzrost liczby spraw rozpoznanych w tym trybie. Wynika to głównie z rozszerzenia katalogu spraw, które mogą być rozpoznawane w tym trybie, wprowadzonego mocą ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 52 , która obowią- zuje od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. przed jego nowelizacją w 2015 r., sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy decyzja lub postanowienie były dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, albo zostały wydane z naru- szeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania oraz gdy strona zgłosiła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozosta- łych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przepro- wadzenia rozprawy (pkt 1 i 2). Od 15 sierpnia 2015 r. sprawa może być także rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępo- waniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także po- stanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), bądź jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (pkt 4). Od 1 czerwca 2017 r. sprawa może być również rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja została wydana w trybie uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 k.p.a. (pkt 5). Po- nadto zgodnie z postanowieniami art. 121 p.p.s.a. w trybie uproszczonym może być również rozpoznana sprawa, gdy organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny (art. 55 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie jest związany żadnymi ograniczeniami w przekazaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie (art. 122 p.p.s.a.). Może to zrobić za- równo na wniosek którejkolwiek ze stron, jak i z urzędu, jeżeli uzna, że zachodzi konieczność rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). 52 Dz.U. z 2015 r. poz. 658. 37 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone Od 2017 r. odnotowano znaczny wzrost liczby spraw rozpoznawanych w tym trybie. W 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w postępowaniu uproszczonym 23 232 sprawy, z czego uwzględniły 8 639. Szczegółowe dane przedstawia poniższa tabela. Rok201720182019202020212022202320242025 Załatwiono łącznie (SA+SAB)10 28111 00711 10017 24424 86827 00924 44722 57123 232 Stanowi to % ogółu załatwień13,2516,0619,0227,7532,8136,7134,5733,2933,77 Uwzględniono2 7553 8104 3067 95313 11513 37810 2447 7708 639 % spraw załatwionych w post. upr.26,834,6138,7946,1252,7449,5341,934,437,2 Oddalono7 1436 8526 4988 99811 22513 19613 64614 28014 139 W 2025 r. najwięcej spraw w trybie uproszczonym rozpoznano w WSA w Warszawie, tj. 9 285 spraw, w WSA we Wrocławiu – 2 310 spraw, a w WSA w Gliwicach – 1 823 sprawy. 1 * Tabela nie obejmuje spraw o wznowienie postępowania. 39 CZĘŚĆ DRUGA ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 53 Pozostało na następny okres 10 520521315 73359209813 W 2025 r. do Izby Finansowej wpłynęło 5213 skarg kasacyjnych, w tym 78 skarg o wzno- wienie postępowania. Spośród spraw właściwych dla Wydziału I Izby Finansowej 32,57% (1698) dotyczyło podatku od towarów i usług, a 5,49% (286) podatku akcyzowego; w spra- wach właściwych dla Wydziału II Izby Finansowej 16,40% (855) dotyczyło podatku dochodo- wego od osób fizycznych, a 13,24% (690) podatku dochodowego od osób prawnych; natomiast spośród spraw właściwych dla Wydziału III Izby Finansowej najwięcej dotyczyło podatku od nieruchomości – 11,82% (616), 6,91% (360) to sprawy związane z odpowiedzialnością podat- kową osób trzecich, a 6,48% (338) z postępowaniem egzekucyjnym, pozostałe sprawy doty- czące właściwości tego Wydziału to podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym, interpretacje indywidualne wydawane przez ministra właściwego do spraw finansów pu- blicznych stanowiły ponad 22,27% (1161 spraw), ponadto wpłynęło 29 skarg kasacyjnych od interpretacji indywidualnych wydawanych przez inne organy, 2 sprawy dotyczące skarg 53 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 40 I. Izba Finansowa kasacyjnych na opinię zabezpieczającą i 44 skargi kasacyjne dotyczące wiążących informacji stawkowych. Ilość skarg dotyczących interpretacji od wielu lat pozostaje bardzo wysoka. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby prawne złożyły 1798 skarg kasacyjnych, osoby fizyczne – 2110, organy – 2078. Prokurator wniósł 7 skarg kasacyjnych, Rzecznik Praw Obywatelskich nie złożył żadnej skargi kasacyjnej. Nie wpłynęła również żadna skarga kasacyjna od organizacji społecznej. W Izbie rozstrzygnięto 5920 skarg kasacyjnych, w tym 9 spraw zamknięto zarządzeniem, 4574 sprawy rozpoznano na rozprawie oraz 1337 spraw na posiedzeniu niejawnym. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w Izbie Finansowej w 2505 sprawach, co stanowi 55% spraw załatwionych w Izbie na rozprawach (4574). Udział adwokatów jako pełnomocników skarżących i uczestników postę- powania miał miejsce w sprawach 633 (14%). Radcy prawni, jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania nie będących organami administracji, wystąpili w 1136 spra- wach (25%). Doradcy podatkowi nie będący adwokatami ani radcami prawnymi uczestniczyli w 949 sprawach (21%). Prokurator nie uczestniczył w żadnej sprawie. Rzecznik Praw Obywa- telskich uczestniczył w 3 rozprawach przed NSA w postępowaniu kasacyjnym w sprawach podatkowych. Należy podkreślić, że w 2025 r. wpływ skarg kasacyjnych nadal był bardzo wysoki. W prawie każdym składzie, który w 2025 r. rozstrzygał sprawy na rozprawie, zasiadał sę- dzia delegowany – bez stałej obecności sędziów delegowanych z wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych nie byłoby możliwe wyznaczenie takiej ilości rozpraw (560) oraz posiedzeń niejawnych (1156). Odnośnie do organizacji działalności orzeczniczej w Izbie Finansowej, sę- dziom przydzielanych było 4 ‑6 spraw w referacie na każdej sesji, w zależności od stopnia ich zawiłości oraz tożsamości poruszanej w nich problematyki. W sytuacji gdy pozwalał na to analogiczny charakter spraw, wyznaczanych było ich jeszcze więcej, tj. nawet po kilka- naście w referacie. Przydzielenie większej ilości spraw do referatu sędziego wiązało się też z tzw. sprawami po uchwałach czy wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby wpłynęło 1125 zażaleń oraz 4 skargi o wznowienie postępowania za- żaleniowego. Załatwionych zostało łącznie 1060 zażaleń na orzeczenia sądów administracyj- nych, z czego 6 spraw zamknięto, w 101 sprawach uwzględniono zażalenie, w 862 sprawach oddalono zażalenie. Na koniec 2025 r. pozostały nierozpoznane 162 zażalenia, co stanowi bieżący miesięczny wpływ spraw tego rodzaju do Izby. 1.3. Pozostałe sprawy Do Izby w 2025 r. wpłynął 1 spór kompetencyjny, który został odrzucony oraz 1 wniosek o wskazanie sądu do rozpoznania sprawy, który został rozpoznany przez wskazanie sądu właściwego. Wpłynęło 12 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w tym 2 sprawy dotyczyły postępowania przed NSA. W żadnej sprawie Izba nie uwzględniła skargi na przewlekłość postępowania, 5 spraw pozo- stało do rozpoznania na kolejny rok. 41 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... Ponadto do Izby wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie przepisów prawnych. Podjęto 6 uchwał wyjaśniających zagadnienia, w 2 sprawach odmówiono podjęcia uchwały, 4 sprawy przejęto do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów. Do Izby Finansowej wpłynęły również 34 skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wszystkie sprawy dotyczyły orzeczeń NSA. Składy orzekające 25 skarg oddaliły, 4 odrzuciły, żadna skarga nie została uwzględniona. W 2025 r. Izba nie wystąpiła z żadnym pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, skiero- wano natomiast 6 pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej 2.1. Dokonywana w 2025 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne kontrola orzeczeń organów podatkowych obejmowała zarówno kwestie stosowania przepisów prawa mate- rialnego, jak i procesowego. Wraz z upływem czasu rośnie liczba zagadnień, w których wo- jewódzkie sądy administracyjne – obok przepisów prawa krajowego – korzystają również z regulacji prawa Unii Europejskiej oraz dokonują wykładni przepisów prawa podatkowego w oparciu o Konstytucję RP. Do zadań wojewódzkich sądów administracyjnych należy także prawidłowe stosowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz orzeczeń TSUE w odnie- sieniu do stanu faktycznego rozpoznawanych spraw podatkowych. Dorobek orzeczniczy tych organów władzy sądowniczej ma bowiem istotne znaczenie dla prawidłowości postę- powań podatkowych oraz ochrony praw podatników. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 54 3.1. Ordynacja podatkowa. 3.1.1. Przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego Ukształtowana w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym instytucja zajęcia wie- rzytelności z rachunku bankowego prowadzi do wniosku, że zastosowanie środka egzeku- cyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 55 w związku z art. 80 § 2 pkt 1 i § 1 pkt 1 oraz art. 54 § 1 w związku z § 4 i § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 56 następuje z chwilą dorę- czenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego, będącego dłużnikiem organu podatkowego, a okres, w którym ów zobo- wiązany może zaskarżyć takie zajęcie, nie wpływa na skuteczność samego zajęcia (wyrok z 14 maja 2025 r., I FSK 115/22). 54 W niniejszym rozdziale przedstawiono tylko najistotniejsze poglądy orzecznicze NSA w 2025 r. 55 Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. 56 Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 42 I. Izba Finansowa 3.1.2. Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował kwestię zawieszenia biegu terminu przedaw- nienia zobowiązań podatkowych z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestęp- stwo skarbowe. Przepisy te są bowiem sformułowane w sposób, który bardzo często generuje spór podatników z organami podatkowymi. Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku z art. 70c o.p., ze skutkiem ex tunc, jako konsekwencja instrumentalnego wszczęcia postępo- wania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o ile przesłanka ta oceniana jest w świetle całokształtu relewantnych w tym zakresie okoliczności danej sprawy (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24). Jednocześnie, na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. skład orzekający postanowił poinformować Ministra Finansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na „instrumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem, ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedopuszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W wyroku z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1527/21, NSA zauważył, że skoro w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. wskazano, że skutek zawieszający wywołuje postępowanie karne skarbowe od momentu jego wszczęcia, to przy rozszerzeniu zakresu postępowania karnego o podejrzenie popeł- nienia przestępstwa karnego skarbowego uznanie tego postępowania za toczące się w tym poszerzonym zakresie możliwe jest dopiero od dnia podjęcia decyzji o takim poszerzonym zakresie prowadzenia tego postępowania. Okoliczność ta powinna zostać wykazana w postę- powaniu podatkowym dowodami. Dopiero od tej daty można twierdzić, że zostało wszczęte postępowanie karne skarbowe mogące wywołać skutek z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Dzień wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skar- bowe, w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p., oznacza dzień, od którego istnieje związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia a niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, niezależnie od tego, że postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe zostało wszczęte wcześniej, lecz w dniu wszczęcia postępowanie to nie miało związku z niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a dopiero na skutek rozszerzania zakresu tego postępowania związek ten został ujawniony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 2079/24). Znajdujące się w aktach sprawy zarządzenie prokuratora prokuratury rejonowej o zmianie zarządzenia o powierzeniu śledztwa jest wystarczające, aby stwierdzić, że od tego dnia to- czyło się postępowanie karne skarbowe w stosunku do skarżącego, a zatem wystąpiła przy- czyna zawieszenia biegu terminu przedawnienia przewidziana w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. (wyrok z 2 lipca 2025 r., I FSK 655/22). W wyroku z 26 września 2025 r., III FSK 421/25, NSA stwierdził, że skoro w świetle art. 1 p.u.s.a. oraz art. 1 ‑3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. ocena przesłanek zastosowania przez organy 43 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji, to powinna być do- puszczona taka możliwość również w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zo- bowiązania spółki, ponieważ odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania spółki jest akcesoryjna względem odpowiedzialności spółki jako podatnika i nie może być większa niż odpowiedzialność podatnika. Jeżeli w okresie zasadnie wszczętego postępowania karnoskarbowego, skutkującego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, następuje przedawnienie karalności czynu, którego postępowanie dotyczy, a mimo tego nie następuje na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego umorzenie postępowania karnoskarbo- wego, Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy z uwagi na normę art. 70 § 7 pkt 1 o.p. nie pro- wadzi to do instrumentalnego wstrzymywania dalszego biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, w celu zapobieżenia upływu tego terminu zgodnie z art. 70 § 1 o.p. (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). Jeżeli przepisy postępowania podatkowego w ramach instytucji zawieszenia biegu ter- minu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p.) wiążą się z instytucjami unormowanymi w Kodeksie karnym skarbowym, nie może budzić wątpliwości, że w celu skontrolowania prawidłowości wykładni i stosowania ww. przepisów Ordynacji podatkowej Sąd w zakresie niezbędnym dla realizacji tej kontroli uprawniony jest do analizowania tych instytucji Kodeksu karnego skarbowego, które pozostają w związku z normami art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p., w celu ustalenia, czy sposób ich stosowania nie został wykorzy- stany w celu instrumentalnego stosowania tych przepisów Ordynacji podatkowej na nieko- rzyść podatnika (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). 3.1.3. Odstępstwa od reguły bezpośredniości prowadzenia postępowania dowodowego Nie sposób akceptować postępowanie, w którym zasadnicze ustalenia organ pierwszej instancji oparł na ustaleniach poczynionych w ramach odrębnych postępowań prowadzo- nych za odrębne okresy podatkowe (wyroki z 4 lipca 2025 r., I FSK 394/24, I FSK 416/24, I FSK 729/24, I FSK 730/24 i I FSK 731/24). 3.1.4. Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie okre- ślenia przesłanek odpowiedzialności członków zarządu (lub byłych członków zarządu) za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24 57 . W wyroku z 5 marca 2025 r., III FSK 503/24, NSA wyjaśnił, że w świetle tego wyroku TSUE nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa do obrony skarżącego jako osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., jeżeli w ramach tego postępowania osoba trzecia nie występowała o zapoznanie jej z dowodami pochodzącymi z postępowania wymiarowego oraz mimo 57 Wyrok Trybunału z 27 lutego 2025 r. w sprawie [Adjak], M.B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, ECLI:EU:C:2025:130. 44 I. Izba Finansowa uwzględnienia w materiale dowodowym wskazanej decyzji nie podjęła jakiejkolwiek próby podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu. Użyty w wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, zwrot: „może skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania” oznacza, że kwestionując wysokość długu podatkowego spółki, w ramach postępowania z art. 116 o.p., były członek zarządu – dla zmniejszenia swojej od- powiedzialności za ten dług bądź jej wykluczenia – powinien wykazać istnienie dowodów lub okoliczności faktycznych nieznanych wcześniej organowi podatkowemu albo pominię- tych przez ten organ w ramach postępowania prowadzonego wobec spółki, konsekwencją czego była: – niewłaściwa subsumcja albo błędna wykładnia norm zawartych w przepisach prawa ma- terialnego stanowiących podstawę wydania decyzji określającej spółce wysokość zobo- wiązania podatkowego; lub – niewłaściwa ocena istnienia bądź nieistnienia wymienionych w art. 116 o.p. przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Były członek zarządu może również, w ramach realizacji prawa do obrony, powoływać się na błędy organu w subsumcji lub wykładni mających zastosowanie w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec spółki przepisów prawa materialnego, uwzględniając ujawnione w tym postępowaniu okoliczności faktyczne, jeżeli wydana w stosunku do niej decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego – w zakresie zastosowanych przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego – nie była poddana merytorycznej kontroli sądowo ‑administracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., III FSK 656/25). W świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, uniemożliwienie skutecznego pod- ważenia przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 o.p. w sprawie jego odpowiedzialności jako członka zarządu ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu określającym zobowiązanie podatkowe spółce jest działaniem sprzecznym z art. 273 dyrek- tywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 58 w związku z art. 325 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europej- skiej 59 , prawem do obrony i zasadą proporcjonalności. Ponadto wskazano, że teza wyroku TSUE może być realizowana na podstawie art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE w związku z art. 325 ust. 1 TfUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności, także w ten sposób, że podważenie przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 § 1 o.p. ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania określającego zobowiązanie podatkowe spółce, w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpo- wiedzialności solidarnej, możliwe będzie przez powołanie się przez byłego członka zarządu w swoich zarzutach na kwestionowanie tychże ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych przez spółkę w postępowaniu z jej wniosku o wznowienie postępowania określającego zobo- wiązanie podatkowe spółce (wyrok z 22 sierpnia 2025 r., III FSK 4259/21). 58 Dz. Urz. UE L 2006.347.1; dalej: dyrektywa 2006/112. 59 Wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 2016.202.47–360 ze zm.; dalej: TfUE. 45 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Stosownie do art. 17a o.p., organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie orze- czenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest organ podatkowy właściwy dla po- datnika i powinien to być organ podatkowy właściwy dla danego podatku, ponieważ spółka sama w sobie podatnikiem nie jest, dopóki nie powstanie obowiązek podatkowy w kon- kretnym podatku; tę właściwość potwierdzają przepisy art. 18b o.p., stanowiąc o kontynuacji właściwości organu podatkowego w dniu wszczęcia postępowania podatkowego i odnosząc stosowanie tej zasady odpowiednio w sprawach orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. NSA podkreślił, że w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie Dajak, C ‑277/24 60 , za- równo decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, jak i deklaracja podatkowa, cieszą się domniemaniem wiarygodności, które nie wyklucza jednak możliwości przeprowa- dzenia przeciwdowodu (np. na zasadzie art. 194 § 3 o.p.) i właśnie w tej płaszczyźnie reali- zuje się prawo członka zarządu do obrony: jest ono zapewnione, jeżeli tylko w postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki – na podstawie art. 188 o.p. – będzie miał on możliwość zgłaszania wniosków dowodowych przeciw ustaleniom fak- tycznym lub kwalifikacjom prawnym poświadczonym w decyzji wymiarowej skierowanej do spółki, na które powołuje się organ podatkowy, z tym że członek zarządu może, ale nie musi skorzystać z tego uprawnienia (wyrok z 26 września 2025 r., III FSK 421/25). Wszczęcie wobec spółki postępowania restrukturyzacyjnego (sanacyjnego) na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne 61 może stanowić dowód tego, że były członek zarządu spółki ponoszący odpowiedzialność za jej zaległości wykazał istnienie przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/ oraz § 4 o.p. Tym bardziej, że postępowanie to jest urucha- miane na wniosek dłużnika nie tylko wtedy, gdy dłużnik jest niewypłacalny, ale również wtedy, gdy istnieje zagrożenie jego niewypłacalnością. Przez stan zagrożenia niewypłacalno- ścią dłużnika NSA rozumie sytuację dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 ust. 1 i 3 Prawa restrukturyzacyjnego) (wyrok z 19 lutego 2025 r., III FSK 2872/21). W wyroku z 19 lutego 2025 r., III FSK 1133/23, NSA wyjaśnił, że przepisy Ordynacji po- datkowej nie normują o solidarnej odpowiedzialności wzajemnej wszystkich kategorii współ- odpowiedzialnych osób trzecich, w tym przypadku nabywcy przedsiębiorstwa i członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie NSA nieuprawnione jest po- łączenie w jednym postępowaniu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązanie spółki na podstawie art. 116 § 1 o.p. z ogólnie uregulowaną odpowiedzialnością nabywcy przedsiębiorstwa wynikającą z art. 112 § 1 o.p. 3.1.5. Koszty obciążające stronę postępowania podatkowego Wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., III FSK 123/24, NSA przesądził, że w postępowaniu usta- lającym wysokość kosztów postępowania podatkowego na podstawie art. 267 § 1 pkt 4 o.p. jego przedmiotem jest wyłącznie wysokość kosztów wynagrodzenia biegłego, natomiast nie mogą podlegać ocenie w oparciu o ww. podstawę prawną prawidłowość i jakość sporządzonej 60 ECLI:EU:C:2025:130. 61 Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 ze zm. 46 I. Izba Finansowa opinii oraz kompetencje merytoryczne, wykształcenie i posiadanie wiedzy specjalistycznej przez powołanego biegłego, które są ustalane według odrębnych przepisów. 3.1.6. Kara porządkowa W wyroku z 20 lutego 2025 r., III FSK 1257/23, NSA wskazał, że z prawidłowo odczytanego art. 262 § 1 i 1a o.p. wynika, że karę porządkową można nałożyć jedynie na osobę fizyczną. Zdaniem NSA organ naruszył art. 262 § 1 i 1a w związku z art. 155 i art. 159 § 1 pkt 2 o.p. nakła- dając na członka zarządu spółki karę porządkową za uniemożliwienie przeprowadzenia oglę- dzin, skoro uprzednio wezwanie o udostępnienie przedmiotu oględzin skierował do spółki. 3.1.7. Możliwość zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 253 § 1 o.p. w stosunku do decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego W wyroku z 19 marca 2025 r., III FSK 1296/24, NSA stanął na stanowisku, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia (określająca jedynie „przybliżoną” kwotę zobowiązania po- datkowego), o której mowa w art. 33 § 4 o.p., nie mieści się w pojęciu decyzji określającej wy- sokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p. Dodał, że decyzje wydawane w trybie art. 33 o.p. nie są decyzjami ustalającymi czy określającymi zobowią- zanie podatkowe, a zatem nie ma do nich zastosowania art. 253b pkt 1 o.p. 3.1.8. Strona w postępowaniu podatkowym W wyrokach z 9 kwietnia 2025 r., III FSK 1294/23, III FSK 1510/23 i III FSK 1511/23, NSA zajmował się pojęciem strony w postępowaniu podatkowym. Sąd uznał, że prawidłowa wy- kładnia art. 133 § 2 o.p. w związku z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 62 , a także art. 62b § 2 o.p. prowadzi do wniosku, że dokonanie zapłaty podatku (opłaty skarbowej) na rzecz podatnika przez osobę trzecią (wyręczyciela, posłańca, pełnomoc- nika) nie skutkuje przydaniem tej osobie specjalnej legitymacji procesowej do podejmowania w imieniu własnym i na swoją rzecz (zamiast podatnika) czynności wiążących się z tą wpłatą. „Inny podmiot”, dokonujący wpłaty podatku z własnych środków mimo braku obowiązku podatkowego, który to obowiązek ciążył na podatniku, nie jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej na podstawie art. 9 u.o.s. Nie jest bowiem czynnie legitymo- wany do żądania zwrotu opłaty podmiot, który uiścił tę opłatę (podatek) zamiast podatnika. 3.2. Podatek od towarów i usług 3.2.1. Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uiszczenia podatku Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uisz- czenia podatku, w trybie art. 66 o.p., nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu po- datkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatnik odliczył podatek naliczony od nabycia czy wytworzenia tej rzeczy, bowiem rzecz ta zostaje wyprowadzona z przedsiębiorstwa w innym celu niż prowadzona działalność gospodarcza. Uniknięciu po- wstania nieopodatkowanej konsumpcji ostatecznej służy zaś dokonanie korekty odliczenia podatku naliczonego (wyrok z 7 maja 2025 r., I FSK 2478/21). 62 Dz.U. z 2022 r. poz. 2142 ze zm.; dalej: u.o.s. 47 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.2.2. Możliwość zapłaty za zakup towaru w ratach przez Internet jako usługa pośred- nictwa finansowego, zwolniona z podatku VAT Działanie strony, polegające na oddaniu przestrzeni na stronie internetowej, zapewnia- jącej możliwość przeglądania oferty kredytu lub pożyczki, nawiązania kontaktu, pobrania wniosku, a w rezultacie tego zawarcie umowy i nabycie towaru, ma na celu skojarzenie dwóch stron i doprowadzenie do zawarcia umowy między użytkownikiem a instytucją finansową. Strona w tej sytuacji czyni wszystko co niezbędne, aby zawarto umowę, a sama jako po- średnik nie ma interesu prawnego w zakresie treści umowy. Strona w ten sposób świadczy usługi pośrednictwa finansowego, korzystające ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o po- datku od towarów i usług 63 (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 743/21). 3.2.3. Definicja rzeczy i części rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług W wyroku z 17 stycznia 2025 r., I FSK 1291/21, NSA zwrócił uwagę, że interpretacja po- jęcia rzeczy i części rzeczy z art. 2 pkt 6 u.p.t.u. przy użyciu pojęć z zakresu prawa cywilnego i z punktu widzenia prawa cywilnego jest błędna. Podatek od towarów i usług jest podatkiem zharmonizowanym, w którym użyte pojęcia powinny być interpretowane zgodnie z zasa- dami tego podatku, a nie przez pryzmat prawa cywilnego poszczególnych krajów członkow- skich. Nawet jeśli poszczególne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług posługują się pojęciami mającymi ugruntowane znaczenie w prawie cywilnym (jak „rzecz” lub „część rzeczy”), nie oznacza to, że pojęcia w ustawie podatkowej i prawie cywilnym mają tożsamy zakres. Towarem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług mogą być bowiem wszelkie elementy składowe, które w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie mogą być przed- miotem odrębnego prawa własności. 3.2.4. Wydanie wyjaśnień dotyczących oceny zdolności kredytowej jako samoistna usługa Wydawanie przez bank wyjaśnień na podstawie art. 70a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 64 nie jest nierozerwalnie związane ze świadczeniem głównym, jakim jest udzielenie kredytu. Oznacza to, że opłata pobierana przez bank za wydanie wyjaśnień do- tyczących oceny zdolności kredytowej nie wchodzi w skład usługi kompleksowej udzielenia kredytu, zwolnionej z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. Wyjaśnienia te mają charakter samoistnej usługi, a opłaty pobierane przez bank za ich wydanie nie sta- nowią wynagrodzenia za czynność udzielenia kredytu, która korzysta ze zwolnienia w myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (wyrok z 30 stycznia 2025 r., I FSK 1309/21). 3.2.5. Obowiązek wystawienia faktury W wyroku z 15 kwietnia 2025 r., I FSK 1891/21, istota sporu dotyczyła sposobu doku- mentowania przez lidera konsorcjum oraz pozostałe podmioty (konsorcjantów, podwyko- nawców i poddostawców) czynności wykonanych przez te podmioty na rzecz zamawiają- cego. Sąd zaznaczył, że ponieważ każdy z konsorcjantów, podwykonawców i poddostawców 63 Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; dalej: u.p.t.u. 64 Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm. 48 I. Izba Finansowa jest odrębnym podatnikiem podatku VAT, to na każdym z tych podmiotów ciąży obowiązek udokumentowania dokonanych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT przez wystawienie faktury VAT, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Zatem każdy z członków konsorcjum oraz każdy z podwykonawców i poddostawców, oprócz lidera kon- sorcjum, wystawia fakturę na swoją część przedmiotu umowy, adresowaną bezpośrednio na zamawiającego i przesyła ją do lidera. Lider konsorcjum wystawia na podstawie tych faktur cząstkowych fakturę zbiorczą, uwzględniając również swoją część przedmiotu umowy. Za- mawiający otrzymuje tylko fakturę zbiorczą od lidera konsorcjum wraz z załącznikiem (spe- cyfikacją) wskazującym, jaka część faktury przypada na każdy z podmiotów uczestniczących w realizacji przedmiotu umowy. 3.2.6. Prawo do odliczenia w związku z nabywaniem usług obcych Artykuł 86 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że podatek naliczony z tytułu nabycia przez bank opodatkowanej usługi obcej, podlegającej refakturo- waniu co do dokładnego kosztu na klienta, podlega w pełni odliczeniu jako w całości pozo- stający w bezpośrednim, ścisłym i cenotwórczym związku z transakcją refakturowaną, objętą podatkiem należnym, niezależnie od tego, że może w jakimś zakresie pośrednio oddziaływać na świadczenie zwolnionej usługi własnej banku (wyrok z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 2308/21). 3.2.7. Zwolnienie z opodatkowania usług kształcenia zawodowego Brak polskich regulacji prawnych odnoszących się do kształcenia zawodowego w za- kresie ogrodnictwa i konserwacji zieleni, florystyki, małej gastronomii, stylizacji paznokci, pracownika biurowego nie mógł sam przez się przesądzać o tym, że usługa ta nie może ko- rzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 132 ust. 1 lit. i/ dyrektywy 2006/112 (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 89/22). 3.2.8. Ulga za złe długi W wyroku z 9 września 2025 r., I FSK 1784/22, NSA rozstrzygnął, że art. 89a ust. 4 u.p.t.u. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r.) należy rozumieć w ten sposób, że – mając na uwadze zasady proporcjonalności i neutralności VAT – w przypadku gdy po złożeniu de- klaracji podatkowej, w której dokonano korekty w formie tzw. „ulgi na złe długi”, należność została zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została zbyta – z uwzględnieniem proporcji, w jakiej otrzymana z tytułu sprzedaży kwota ma się do kwoty dokonanej korekty. 3.2.9. Odliczenie podatku naliczonego od wydatków związanych z użytkowaniem samochodu Artykuł 86a ust. 3 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 86a ust. 4 pkt 2 i art. 86a ust. 9 pkt 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że pojazdy samochodowe, których konstrukcja wy- klucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne, uznaje się za wy- korzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, niezależnie od możliwości 49 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wykorzystania ich dla celów prywatnych. Możliwość taką, w przypadku tych pojazdów, uznano bowiem – z uwagi na ich konstrukcję utrudniającą korzystanie z nich w innym celu niż gospodarczy – za nieistotną dla prawa pełnego odliczenia VAT (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 855/22). 3.2.10. Podstawa opodatkowania w przypadku zapłaty bonem Spór w sprawie zakończonej wyrokiem z 9 września 2025 r., I FSK 524/21, odnosił się do tego, czy do opodatkowania płatności bonem świadczenia o wartości mniejszej niż wartość nominalna bonu będzie mieć zastosowanie art. 29a ust. 1a pkt 1 u.p.t.u., czy art. 29a ust. 1b pkt 1 u.p.t.u. W opinii NSA podstawę opodatkowania VAT w przypadku spornego zagadnienia stanowi cena brutto sprzedanych towarów i usług, tj. kwota faktycznie zapłacona za bony, pomniejszona o wartość bonu niewykorzystaną przez klienta oraz pomniejszona o kwotę po- datku należnego związanego ze sprzedanymi towarami lub usługami. 3.2.11. Podleganie opodatkowaniu VAT działalności spółki komunalnej realizującej wy- łącznie zadania publiczne W wyroku z 22 września 2025 r., I FSK 678/21, NSA w składzie siedmiu sędziów uznał, że działalność spółki kapitałowej, której jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu teryto- rialnego, polegająca wyłącznie na wykonywaniu niektórych zadań publicznych tej jednostki, na podstawie umowy zawartej między spółką a jednostką, finansowana jedynie w formie rekompensaty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 5 decyzji Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyzna- wanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym 65 , nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. i nie podlega tym samym opodatkowaniu tym podatkiem. 3.2.12. Związek udogodnień i benefitów dla pracowników i współpracowników/outsour- cerów z działalnością gospodarczą (sprzedażą opodatkowaną) spółki Zasadą jest, że podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wydatków poczynionych w celu nieodpłatnych świadczeń na rzecz swojego personelu. Wyjątek sta- nowią sytuacje, w których podatnikowi będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku. Dotyczy to szczególnych okoliczności, w których świadczenie na rzecz personelu nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb tych ostatnich i nie jest dokonywane w celach innych niż związane z działalnością przedsiębiorstwa, a osobista korzyść, jaka wynika z tego dla perso- nelu, wydaje się mieć jedynie charakter uboczny względem potrzeb przedsiębiorstwa. W ta- kiej sytuacji to podatnik powinien wykazać, że konkretny wydatek nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb personelu i nie jest dokonywany w celach innych niż związane z dzia- łalnością przedsiębiorstwa. Argumentacja taka nie może okazać się skuteczna, jeżeli odnosi się do różnorodnej grupy wydatków, a adresatami świadczeń jest szeroko rozumiany per- sonel, który potencjalnie pełni zasadniczo różne role wykonując zadania na rzecz podatnika (wyrok z 27 listopada 2025 r., I FSK 358/25). 65 Dz. Urz. UE L 2012.7.3. 50 I. Izba Finansowa 3.3. Podatek akcyzowy 3.3.1. Zwolnienie z akcyzy nabycia paliwa żeglugowego w tym LNG W stosunku do jednostki stanowiącej pogłębiarkę akwenową zwolnienie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym 66 obejmuje je- dynie tę część wyrobów energetycznych (oleju napędowego), która zgodnie z oszacowaniem wykorzystywana jest do napędu pogłębiarek jako jednostek pływających. Tylko w tej części mamy do czynienia z używaniem „do celów żeglugi”, a zatem zwolnieniem nie będzie ob- jęte zużycie paliwa w celu zapewnienia funkcjonowania oprzyrządowania służącego pogłę- bianiu akwenu, będącego funkcją tej konkretnej jednostki pływającej. Podobnie będzie w od- niesieniu do wyrobów gazowych (LNG), które mogą być objęte zwolnieniem z art. 31b ust. 3 pkt 1 lit. b/ u.p.a., jeśli będą przeznaczone do napędu w żegludze (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 777/21). 3.3.2. Powstanie zobowiązania podatkowego na skutek zużycia wyrobu akcyzowego ob- jętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy Jeżeli dochodzi do zużycia wyrobu akcyzowego (tytoniu do palenia), objętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy, do wyprodukowania wyrobu nieakcyzowego (tabaki), to do- chodzi do przekształcenia powstałego już na wcześniejszym etapie obowiązku podatkowego wobec wyrobu akcyzowego w zobowiązanie podatkowe na skutek zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 u.p.a. (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 1087/21). 3.3.3. Istota i wysokość zwolnienia z podatku akcyzowego z art. 31d u.p.a. Zwolnienie z podatku akcyzowego z art. 31d ust. 1 u.p.a. polega na zwrocie części zapła- conej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny, na pod- stawie wzoru określonego w art. 31d ust. 3 u.p.a. Wzór ten odnosi się wyłącznie do kwoty akcyzy, która została wcześniej uiszczona przez podatnika tego podatku, z uwzględnieniem obowiązującej stawki podatku określonej w art. 89 ust. 3 u.p.a. (wyrok z 25 marca 2025 r., I FSK 1923/21). 3.3.4. Artykuł 110 ust. 1, 7 i 8 u.p.a. – wykładnia pojęć „pobyt stały”, „pobyt czasowy” i „osiedlenie się” w sprawach dot. zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożo- nego przez osobę fizyczną W wyroku z 11 lipca 2025 r., I FSK 1755/24, NSA dokonał wykładni pojęć „pobytu sta- łego”, „pobytu czasowego” i „osiedlenia się” w kontekście zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożonego przez osobę fizyczną. Wskazując na brzmienie zdania pierwszego art. 110 ust. 1 u.p.a. – zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego po- bytu z terytorium państwa członkowskiego – NSA stwierdził, że użycie przez ustawodawcę spójnika „lub” wskazującego na alternatywę zwykłą oznacza niewątpliwie, że jego intencją było przyznanie możliwości uzyskania zwolnienia zarówno tym osobom, które przybywają z terytorium państwa członkowskiego do Polski na pobyt stały (a zatem wcześniej ich miejsce 66 Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; dalej: u.p.a. 51 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby stałego pobytu znajdowało się poza terytorium kraju), jak i tym, które powracają z czasowego pobytu (co za tym idzie ich stałe miejsce pobytu pozostaje na terytorium Polski). 3.3.5. Stawka akcyzy w dacie wytworzenia energii Wyrokiem z 22 września 2025 r., I FSK 1519/21, wydanym w składzie siedmiu sędziów, NSA orzekł, że zwolnienie od akcyzy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.p.a., energii elek- trycznej wytworzonej z OZE do dnia 31 grudnia 2018 r. i objętej dokumentem potwierdza- jącym umorzenie świadectwa pochodzenia tej energii otrzymanym po tym dniu, stosuje się – także w przypadku zmiany stawki akcyzy przewidzianej w art. 89 ust. 3 u.p.a. – według stawki obowiązującej w dniu wytworzenia energii z OZE i wprowadzenia jej do systemu elektroenergetycznego (dostarczenia do zużycia/wydania), a nie w czasie obniżania akcyzy należnej od energii elektrycznej za najbliższe okresy, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.a. 3.3.6. Opodatkowanie pojazdów typu MHEV, tzw. miękka hybryda W wyroku z 23 października 2025 r., I FSK 2037/24, NSA dokonał wykładni art. 105 pkt 1a lit. a/ i pkt 1b w związku z art. 3 ust 1 u.p.a. w kontekście pojazdów należących do kategorii tzw. miękkich hybryd (MHEV). W opisanych we wniosku o wydanie indywidualnej interpre- tacji podatkowej pojazdach MHEV nie ma możliwości akumulowania energii elektrycznej przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (samochody te nie są tzw. hybrydami plug ‑in), a instalacja elektryczna wspiera silnik spalinowy przy niskich i dużych obciąże- niach, zmniejszając emisję dwutlenku węgla i poprawiając parametry środowiskowe. Zda- niem NSA brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska organu interpretacyjnego, że „hybrydowy napęd spalinowo ‑elektryczny” oznacza spełnienie warunku, by samochód miał zdolność ruszania i poruszania się wyłącznie na silniku elektrycznym. We wniosku o inter- pretację wskazano, że oba silniki mają udział (nie taki sam, bo elektryczny w charakterze wspierającym silnik spalinowy) w napędzie opisanych samochodów osobowych, nie sposób więc zaaprobować, że językowa wykładnia art. 105 ust 1a lit. a/ i 1b u.p.a. przymiot hybrydo- wego napędu elektryczno ‑spalinowego przyznaje jedynie w przypadku zapewnienia zrów- noważonego, niezależnego napędu zarówno elektrycznego, jak i spalinowego. 3.4. Podatek dochodowy od osób fizycznych 3.4.1. Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika, stanowiąca na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Ko- deks spółek handlowych 67 jego udział kapitałowy oznaczony na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, także w przypadku, gdy obejmuje na- leżności z kontraktów, które zostaną zrealizowane w przyszłym roku obrotowym spółki, nie wpływa na określenie proporcji do udziału w zysku w tym kolejnym roku, o której stanowi art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych 68 , dla pozostających w spółce wspólników (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., II FSK 868/22). 67 Dz.U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm. 68 Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f. 52 I. Izba Finansowa 3.4.2. Ulga na robotyzację W wyroku z 17 września 2025 r., II FSK 2139/23, NSA rozważał możliwość skorzystania przez skarżącego z ulgi na robotyzację w zakresie nabycie robota przemysłowego lub innych maszyn i urządzeń wymienionych w art. 52jb ust. 2 pkt 1 lit. a/ ‑b/ u.p.d.o.f. w odniesieniu do kosztów leasingu operacyjnego, o którym mowa w art. 23b ust. 1 u.p.d.o.f. Sąd uznał, że skoro skarżący wskazał, że roboty te będą spełniać ustawowe cechy „robota przemysłowego”, to wydatki na nabycie tych robotów, jako robotów przemysłowych, należy zaliczyć do kate- gorii – według art. 52jb ust. 2u.p.d.o.f.– co do których koszty uzyskania przychodów ponie- sione na ich nabycie należy uznać za koszty poniesione na robotyzację. 3.4.3. Ulga abolicyjna W sprawie zakończonej wyrokiem w składzie siedmiu sędziów z 15 grudnia 2025 r., II FSK 785/22, NSA, odwołując się do treści art. 14 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 Konwencji między Rzeczą- pospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpi- sanej w Warszawie dnia 9 września 2009 r. 69 , zmienionej Protokołem z dnia 5 lipca 2012 r. 70 , uznał, że jeżeli marynarz wypełnia dyspozycję przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania odnoszących się do opodatkowania dochodów z pracy najemnej na statku morskim, przepisy te znajdują zastosowanie, pomimo rezygnacji w jakikolwiek sposób z opo- datkowania tych dochodów przez państwo – stronę umowy. Przepisy tej umowy nie wpro- wadzają warunku zapłaty podatku. Nie ustanawiają także zasady, zgodnie z którą podatek musi zostać uiszczony w którymkolwiek z państw – stron konwencji. Z zasadą tą korespon- duje stan prawny, w którym – tak jak w analizowanym przypadku – dochody, które powinny podlegać opodatkowaniu w Norwegii, nie podlegają tam opodatkowaniu na podstawie de- cyzji władz norweskich, a na skutek stosowanej metody proporcjonalnego zaliczenia wobec nieograniczonego obowiązku podatkowego, który mógłby powodować opodatkowanie tych dochodów w Polsce, podatek zostaje ograniczony na skutek obowiązującej ulgi abolicyjnej. Ostateczny kształt obowiązku podatkowego wynika zatem z danego stanu faktycznego i ewentualnie osiąganych innych dochodów w kraju i za granicą. W zakresie sformułowania „podmiot eksploatujący statek” NSA wyjaśnił, że istotne jest, czy taki podmiot ma władztwo operacyjne nad statkiem, tj. czy decyduje o zasadniczych elementach eksploatacji statku, a tymi elementami jest decydowanie z pozycji przewoźnika o przyjęciu ładunku i akceptacji trasy przewozu. Kwestie zaś, czy dany podmiot odpowiada za bezpieczeństwo statku, jego stan techniczny, czy skompletowanie załogi oraz świadczenie usług dla załogi, ma drugorzędne znaczenie. Jednocześnie postanowieniem, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. (tzw. postanowie- niem sygnalizacyjnym), NSA poinformował Ministra Finansów i Gospodarki o istotnych nie- prawidłowościach wynikających z przyjętej przez organy podatkowe wykładni przepisów konwencji międzynarodowych w sprawach unikania podwójnego opodatkowania i zapobie- gania uchylaniu się od opodatkowania. 69 Dz.U. z 2010 r. Nr 134, poz. 899; dalej: UPO. 70 Dz.U. z 2013 r. poz. 680. 53 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.5. Podatek dochodowy od osób prawnych 3.5.1. Amortyzacja nieruchomości spółki nieruchomościowej Artykuł 15 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych 71 regulującej ograniczenia amortyzacji dla spółek nieruchomościowych ma zastoso- wanie niezależnie od metody amortyzacji. Aby spółka nieruchomościowa mogła dokonywać odpisów amortyzacyjnych, musi je porównać do stosowanej przez siebie metody. W sytuacji, gdy odpisy stosowane były wyższe od tych ustalonych zgodnie z ustawą o rachunkowości, to spółka nieruchomościowa zobowiązana jest do ich obniżenia do takiej wartości hipotetycznej, jaką ustaliła zgodnie z przepisami o rachunkowości. NSA zgodził się z tym, że podatkowe odpisy amortyzacyjne ujmowane w kosztach uzyskania przychodów nie mogą być wyższe od odpisów dokonywanych na podstawie przepisów o rachunkowości (wyrok z 28 stycznia 2025 r., II FSK 788/23). 3.5.2. Moment powstania przychodu w odniesieniu do powstałej nadpłaty w podatku Podatnik wnioskujący o zaliczenie nadpłaty (w analizowanej sprawie w podatku od nie- ruchomości) uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu z chwilą wymagalności przy- szłego zobowiązania, na który nadpłata ma być zarachowana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. (wyrok z 20 lutego 2025 r., II FSK 672/22). 3.5.3. CIT estoński i rozumienie zwrotu „przez okres co najmniej 300 dni w roku podat- kowym” zawartego w art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. Zwrot „przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym”, opisujący jeden z wa- runków opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, należy rozumieć w ten sposób, że opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek może podlegać podatnik zatrudniający na podstawie umowy o pracę oznaczoną liczbę osób w przeliczeniu na pełne etaty przez okres 300 dni, a wymagany okres powinien być liczony łącznie dla wszystkich wymaganych etatów. Ustawodawca w przepisie art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. nie nakazuje łączyć „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem. Tym bardziej, że etat ma być rozumiany jako pełen etat przeliczeniowy. Łączenie „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem przeliczeniowym prowadzi do nieuzasadnionego i sprzecznego z celem regulacji zawężenia możliwości stosowania opodatkowania spółki ry- czałtem, tj. według reżimu tzw. CIT estońskiego, ale też utrzymania się w tym reżimie (wyrok z 15 maja 2025 r., II FSK 163/25). 3.5.4. Koszty finansowania dłużnego, kredyt udzielony w celu nabycia udziałów (akcji) spółki Artykuł 16 ust. 1 pkt 13e u.p.d.o.p. należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on z kosztów uzyskania przychodów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy wy- łącznie te koszty, które dotyczą kredytu udzielonego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki. Wyłączenie nie dotyczy kosztów finansowania dłużnego uzyskanego na spłatę kredytu udzielonego w celu sfinansowania nabycia udziałów (akcji) i kolejnych kredytów udzielonych w celu spłaty wcześniejszych kredytów (wyrok z 17 lipca 2025 r., II FSK 1239/24). 71 Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p. 54 I. Izba Finansowa 3.5.5. Błędy techniczne lub ludzkie jako koszty uzyskania przychodów Koszty, jakie ponosi spółka na skutek błędów ludzkich czy błędów technicznych, nawet jeżeli były spowodowane okolicznościami nie wprost zależnymi od działań spółki, jeżeli ich przyczyną nie była siła wyższa czy zmiana uwarunkowań gospodarczych, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w świetle art. 15 ust. 1 u.p.o.d.p. i to niezależnie od tego, że wydatki te nie mają charakteru kary umownej bądź odszkodowania, a dotyczą, jak podnosiła spółka, wydatków związanych z usunięciem wad usługi w toku procedury reklamacyjnej lub przed złożeniem reklamacji przez klienta, w sytuacji gdy spółka dostrzeże wcześniej taką wadę. Istotne jest bowiem to, że powyższe wydatki są rezultatem niewłaściwego, nienależy- tego wykonania zobowiązania na skutek błędów w cenach i ofertach, overbookingu, reklamacji klientów oraz innych błędów technicznych (wyrok z 3 września 2025 r., II FSK 552/25). 3.6. Podatek od czynności cywilnoprawnych Zakwalifikowanie monet wykonanych ze złota do kategorii waluty obcej Artykuł 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe 72 nie wyłącza z zakresu „walut obcych” tych walut obcych, które zostały wykonane ze złota dewizowego, a art. 9 pkt. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych 73 nie ogranicza zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych sprzedaży walut obcych tylko względem tych walut obcych, które nie są wykonane ze złota dewizowego (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 154/23). 3.7. Podatek od spadków i darowizn 3.7.1. Zdarzenie aktualizujące powstanie obowiązku podatkowego u osoby uprawnionej z tytułu zachowku Wyrokiem z 26 lutego 2025 r., III FSK 241/24, NSA wyjaśnił, że samo prawo do zachowku nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, niezależnie od tego, że prze- pisy łączą powstanie obowiązku podatkowego z momentem faktycznego zaspokojenia rosz- czenia o zachowek. W konsekwencji ustawodawca w art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 74 nie opodatkowuje ani prawa do zachowku, ani samego roszczenia o zachowek. 3.7.2. Podstawa opodatkowania w podatku od spadków i darowizn w przypadku nabycia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość warszawską przez spadkobiercę Z przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s.d. wynika, że podatkiem tym objęte jest nabycie praw majątkowych, a wysokość podatku zależy od war- tości tych praw na dzień powstania obowiązku podatkowego. Skoro w momencie przyjęcia spadku nie istniało jeszcze odszkodowanie związane z nabytym przez skarżącą prawem ma- jątkowym, to jego wartość nie może stanowić podstawy opodatkowania. Podstawą tą jest wartość roszczenia do nieruchomości na dzień przyjęcia spadku, natomiast ustalenie wy- sokości tego roszczenia stanowi odrębną kwestię (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 531/24). 72 Dz.U. z 2020 r. poz. 1708 ze zm. 73 Dz.U. z 2020 r. poz. 815 ze zm.; dalej: u.p.c.c. 74 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 55 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.7.3. Skutki złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 w toku kontroli celno ‑skarbowej a za- kres zastosowania art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej 75 W wyrokach z 10 grudnia 2025 r., III FSK 625 ‑627/25, NSA wskazał, że art. 62 ust. 4 ustawy o KAS, w brzmieniu obowiązującym w 2023 r., odnosił się do korekty uprzednio złożonej deklaracji i nie mógł stanowić podstawy do skutecznego złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 po upływie 14 ‑dniowego terminu od doręczenia upoważnienia do kontroli. W podatku od spadków i darowizn, w którym zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia de- cyzji ustalającej, złożenie deklaracji po tym terminie nie prowadzi do zakończenia kontroli celno ‑skarbowej ani do zastosowania skutków przewidzianych w art. 62 ust. 4b i 4c ustawy o KAS. Nowelizacja art. 62 ustawy o KAS dokonana w 2025 r. nie wywołuje skutków wstecz- nych i nie reaktywuje terminów, które upłynęły przed jej wejściem w życie, pełniąc jedynie funkcję potwierdzającą koncepcję ściśle wyznaczonych przedziałów czasowych, w których czynności deklaracyjne kontrolowanego mogą wywoływać skutki materialnoprawne. 3.8. Podatek od nieruchomości 3.8.1. Nieruchomości likwidowanych kopalń jako związane z działalnością gospodarczą Działalność w zakresie likwidacji kopalni jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych 76 . W przypadku podmiotu (przedsiębiorcy), którego przedmiotem działalności jest m.in. likwi- dacja kopalń, posiadanie takich kopalń (ich nieodpłatne nabycie) oznacza, że obiekty tam się znajdujące są związane z prowadzoną działalnością. Sporne budynki nabyte w celu likwi- dacji danej kopalni są związane z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą, obej- mującą właściwie taki przedmiot. Sąd wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej nie dotyczy wyłącznie tworzenia nowych wartości użytkowych, lecz również eliminowanie już istniejących obiektów, które z różnych przyczyn podlegały likwidacji. Tym samym przejęta w tym celu kopalnia i znajdujące się w niej obiekty stanowią przedmiot prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej niezależnie od okoliczności, czy działalność taka przynosi w tej konkretnej sferze zysk, czy ma na celu uzyskanie innych skutków niż zarobek. Nie ma przy tym znaczenia sposób, w jaki spółka uzyskała to mienie i powody, dla których weszła w jego posiadanie (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 1196/24). 3.8.2. Zwolnienie z podatku od nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku pu- blicznego Rozpatrując zagadnienie zwolnienia z opodatkowania nieruchomości zajętych na pro- wadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego, w wyrokach z 4 marca 2025 r., III FSK 786/22 i III FSK 356/23, NSA uznał, że o „zajęciu”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l., nie decyduje sam fakt posiadania nieruchomości przez organizację pożytku pu- blicznego, lecz faktyczne przez nią wykorzystywanie nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu) do wykonywania czynności składających się konkretnie na nieodpłatną statutową 75 Dz.U. z 2023 r. poz. 615; dalej: ustawa o KAS. 76 Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 56 I. Izba Finansowa działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem innych funkcji. Sąd wyjaśnił, że wyrażenie „rewitalizacja” nie odnosi się do zadania publicznego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 32a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie 77 , lecz odzwierciedla zadania remontowe (prace budowlane) podejmowane przez stronę w celu realizacji zadań oświatowych, naukowych, w zakresie kultury fizycznej i sportu, które po- zostają w sferze jej zadań statutowych. Oznacza to, że skarżąca nie zajmuje nieruchomości na prowadzenie nieodpłatnej, statutowej działalności pożytku publicznego, gdyż obiekty są nieczynne, nieużytkowane i w najbliższej przyszłości nie będą wykorzystywane do prowa- dzenia działalności pożytku publicznego, ponieważ strona nie posiada na ten cel odpowied- nich środków finansowych. 3.8.3. Ocena „zajęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. Naturalny proces spływu lub też przesiąkania (infiltracji) wody wykorzystywanej do pro- wadzenia działalności gospodarczej sam w sobie nie może wyznaczać granic i obszaru „za- jęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. O uznaniu gruntów jako „zajętych” na prowadzenie działalności gospodarczej nie może przesądzać objęcie ich prawną ochroną wynikającą z rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej. O przesłance tej nie przesądza również fakt, że w następstwie naturalnego procesu infiltracji część wód pobieranych przez spółkę pochodzi z tych terenów. Zajęcie musi charakteryzować się faktyczną ingerencją w grunt, przejawiającą się między innymi tym, że na gruncie znaj- dują się obiekty służące do prowadzenia działalności gospodarczej lub też na gruntach tych wykonywane są jakiekolwiek prace związane z tą działalnością, w tym także związane z fi- zyczną ochroną tych gruntów dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z 19 marca 2025 r., III FSK 3/25). 3.8.4. Zwolnienie infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości Zwrot „jest udostępniana przewoźnikom kolejowym” oznacza faktyczne umożliwienie korzystania z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego. W świetle art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i b/ u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w 2021 r., zwolnienie gruntów, budynków i budowli jest uzależnione od tego, czy „infrastruktura kolejowa”, w której skład wchodzą, „jest udo- stępniana przewoźnikom kolejowym” (lit. a/) lub „jest wykorzystywana do przewozu osób” (lit. b/). Warunkiem zwolnienia nie jest zatem okoliczność, czy konkretny element infrastruk- tury (grunt, budynek, budowla) „jest udostępniany” lub „jest wykorzystywany”, lecz czy speł- nienie warunku z lit. a/ lub b/ można przypisać „infrastrukturze kolejowej”, w której skład wchodzi konkretny grunt, budynek czy budowla (wyrok z 3 kwietnia 2025 r., III FSK 1225/23). 3.8.5. Stawka właściwa dla spółek komunalnych W wyroku z 5 czerwca 2025 r., III FSK 379/24, NSA zmienił uprzednio prezentowane sta- nowisko w zakresie charakteru działalności spółek komunalnych i uznał, że o kwalifikacji danej aktywności powinno przesądzać kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot 77 Dz.U. z 2025 r. poz. 1338 ze zm. 57 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód. Obiektywny punkt widzenia sprowadza się do ustalenia, czy dana działalność może przynosić dochód, przy czym – zdaniem NSA – nie należy tej kwestii rozpatrywać abstrakcyjnie, lecz na tle konkretnych uwarunkowań, okoliczności faktycznych. Tak postrzegany zakres działalności skarżącej (zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków), w ocenie Sądu, również w wymiarze obiektywnym nie może być kwalifikowany jako działalność zarobkowa. Zaspo- kajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w tym zakresie należy do zadań własnych gminy. 3.8.6. Kryteria uznania budynku za mieszkalny W wyroku z 11 lipca 2025 r., III FSK 900/23, NSA wypowiadał się co do rozumienia pojęcia „budynek mieszkalny”. Z uwagi na okoliczność, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno zwrotu „budynek mieszkalny”, jak i „pozostałe budynki”, mimo posłu- żenia się nimi m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2, bez odesłania w tym zakresie do innych ustaw, ko- nieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której budynkiem mieszkalnym jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcentować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia, mianowicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili do- konywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego. Sąd wskazał, że zesta- wienie norm prawnych zawartych w art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.p.o.l. i ich łączna wykładnia prowadzą do wniosku, że wolą ustawodawcy było ograniczenie zja- wiska kumulowania przez przedsiębiorców (inne podmioty prowadzące działalność go- spodarczą) nieruchomości niewykorzystywanych do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej lub do innych celów (np. w obszarze kultury, pomocy socjalnej itp.), o ile oczy- wiście takie pozagospodarcze funkcje mieszczą się w przedmiocie aktywności podmiotu nie- będącego osobą fizyczną, a ponadto są faktycznie w danej nieruchomości realizowane. Bez znaczenia dla stosowania najwyższej stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości pozostaje okoliczność, że z perspektywy obranej przez przedsiębiorcę strategii gospodarczej istniejąca zabudowa nieruchomości gruntowej jest dla niego nieprzydatna. 3.8.7. Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości stacji ładowania pojazdów elek- trycznych Stacja ładowania pojazdów elektrycznych nie spełnia przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie jej jako budowli w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych 78 reguluje kwestie dotyczące stosowania pojazdów wyposażonych w napęd elektryczny, jak również odnosi się do proble- matyki wykorzystywania paliw alternatywnych. Tym samym przepisy te mają na celu stwo- rzenie ram prawnych dla rozwoju i upowszechniania technologii transportowych opartych na źródłach energii innych niż tradycyjne nośniki energii. Nie sposób przyjąć, aby definicja stacji ładowania zawarta w tej ustawie mogła kształtować zakres przedmiotowy podatku od nieruchomości, który został ściśle określony w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego przenoszenia pojęć i konstrukcji prawnych między gałęziami prawa o odmiennych funkcjach normatywnych (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 78 Dz.U. z 2022 r. poz. 1083 ze zm. 58 I. Izba Finansowa 3.8.8. Zaliczenie powierzchni ciągów komunikacyjnych do powierzchni użytkowej budynku Na potrzeby zmierzenia powierzchni użytkowej budynku istotne jest przede wszystkim, by istniała granica strukturalnie wydzielająca budynek z przestrzeni. Analizując definicję powierzchni użytkowej z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., należy wskazać, że poza wyłączeniem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych intencją ustawodawcy było, by pozostała powierzchnia użytkowa budynku lub jego części stanowiła podstawę opodatko- wania w podatku od nieruchomości, czego potwierdzeniem jest także art. 4 ust. 2 u.p.o.l. (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 3.8.9. Kwalifikacja prawnopodatkowa budynków mleczarni oraz tanksilosów zlokalizo- wanych na zewnątrz Za zbiornik w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 79 należy uznać obiekt budowlany przeznaczony do gromadzenia materiałów sypkich (np. ziarno, cement), występujących w kawałkach (np. węgiel, rudy, kompostowane fragmenty organiczne) albo w postaci ciekłej (np. paliwa) lub gazowej, związany z prowadzeniem dzia- łalności gospodarczej podatnika, który ponadto (biorąc pod uwagę jego cechy techniczne) nie jest przeznaczony do realizacji innych celów, co nie oznacza, że przez „gromadzenie” okre- ślonych materiałów w zbiorniku należy rozumieć wyłącznie ich magazynowanie w stanie nieprzetworzonym (wyrok z 7 października 2025 r., III FSK 738/24). 3.8.10. Udostępnienie infrastruktury kolejowej jako warunek zwolnienia z podatku od nieruchomości Wyrokiem z 5 listopada 2025 r., III FSK 977/24, NSA – rozpoznając spór dotyczący podatku od nieruchomości za 2019 r. i zakresu zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. – przesądził, że punktem wyjścia dla rozumienia przesłanki „udostępniania przewoźnikom kolejowym” powinna być wykładnia językowa, skoro ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia, a jedno- cześnie świadomie nie posłużył się zwrotem „oddanie w posiadanie”. W konsekwencji NSA przyjął, że warunek udostępnienia jest spełniony także wtedy, gdy infrastruktura kolejowa jest faktycznie wykorzystywana (eksploatowana) przez licencjonowanego przewoźnika kole- jowego, nawet jeśli poszczególne elementy tej infrastruktury nie znajdują się w wyłącznym posiadaniu przewoźnika, a dostęp do nich jest realizowany w każdej prawnie dopuszczalnej formie (w tym pośrednio) i w sposób adekwatny do ich funkcji oraz wymogów bezpieczeń- stwa. Sąd podkreślił przy tym funkcjonalne, nierozłączne powiązanie takich obiektów z ru- chem kolejowym – jeżeli są one użytkowo sprzężone z linią/bocznicą/drogą kolejową i ich eksploatacja nie jest możliwa bez elementów infrastruktury kolejowej, to mogą korzystać ze zwolnienia, o ile infrastruktura jako całość pozostaje udostępniana przewoźnikom. 3.9. Inne podatki i opłaty 3.9.1. Podatek od środków transportowych – definicje środków transportowych podlega- jących opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych 79 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm. 59 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W wyrokach z 14 stycznia 2025 r., III FSK 652/24 i III FSK 653/24, NSA zauważył, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawierają w art. 8 wyczerpujące wyliczenie kategorii środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transporto- wych, do których należy zaliczyć m.in. ciągnik siodłowy i balastowy, które wchodzą w za- kres pojęcia „ciągnik samochodowy”. Okoliczność, czy konkretny ciągnik samochodowy jest ciągnikiem siodłowym, czy też ciągnikiem balastowym z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od środków transportowych pozostaje bez znaczenia (podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z 2 kwietnia 2025 r., III FSK 570/24, III FSK 571/24, III FSK 572/24). 3.9.2. Opłata targowa – możliwość wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy W wyroku z 23 lipca 2025 r., III FSK 7/25, NSA dokonał wykładni art. 15 u.p.o.l. w kon- tekście możliwości wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy opłaty targowej. Gmina nie ma obowiązku ustalania poboru opłaty targowej. Jednak w myśl art. 15 ust. 1 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Artykuł 7 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 80 nałożył na gminę obowiązek zaspokajania zbiorowych po- trzeb wspólnoty, a jednym z zadań własnych gminy realizującym ten obowiązek jest prowa- dzenie targowisk i hal targowych generujące koszty, które w zamyśle ustawodawcy mają być pokrywane właśnie z opłat targowych. Różnicowanie stawek opłat w zależności od rodzaju (sposobu) sprzedaży stanowi element sprawiedliwości społecznej, gdyż nie każda sprzedaż generuje jednakowe koszty. Rozwiązanie to może być również formą pomocy dla osób wspo- magających budżet np. środkami ze sprzedaży produktów własnych (np. owoce, warzywa). Bez względu jednak na cel przyświecający różnicowaniu stawek, w ocenie NSA, istotnym pozostaje, że gmina jest wyposażona co do zasady w kompetencje do jego wprowadzenia. 3.9.3. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi – podstawa prawna dla zróż- nicowania stawek dla nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy W wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 1080/24, NSA rozstrzygnął o prawidłowości zapisu uchwały w przypadku rozszerzenia w przyszłości kategorii nieruchomości niezamieszka- łych, podkreślając, że same w sobie nie zaświadczają o tym, że zapis ten w kwestionowanym przez organ brzmieniu istotnie narusza art. 6j ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzy- maniu czystości i porządku w gminach 81 . Nie można ważności zapisu uchwały oceniać przez pryzmat zdarzeń przyszłych i – co więcej – takich, które w ogóle mogą nie wystąpić, bo stawki mogą być jednolite dla wszystkich nieruchomości niezamieszkałych, także innych niż obecnie objęte działaniem uchwały. 3.9.4. Ustalenie podmiotu świadczącego usługę z zakresu promocji i reklamy Zobowiązanym do uiszczenia opłaty do usług będących reklamą napojów alkoholo- wych może stać się każdy, kto wykona usługę będącą reklamą napojów alkoholowych w ro- zumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alko- holizmowi 82 . Z art. 132 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek uiszczania opłat dotyczy tych 80 Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. 81 Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm. 82 Dz.U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm. 60 I. Izba Finansowa podmiotów, które świadczą usługę będącą usługą reklamy napojów alkoholowych, tj. „pu- blicznie rozpowszechniają” treści wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy w sposób słu- żący „popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych”. Samo skorzystanie z usług innych podmiotów nie oznacza możliwości bycia uznanym za podmiot wymieniony w art. 132 ust. 1 ustawy (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., III FSK 546/24). 3.10. Egzekucja świadczeń pieniężnych oraz zabezpieczenie zobowiązań podatkowych 3.10.1. Umorzenie kosztów egzekucyjnych „Interes publiczny”, o którym mowa w art. art. 64e § 2 pkt 1 lit. a/ u.p.e.a., należy skon- kretyzować do indywidualnej sprawy. Brak więc dobrowolnej spłaty i konieczność egzekucji w połączeniu z genezą zadłużenia podatkowego (nierzetelne prowadzenie działalności go- spodarczej, uczestnictwo w obrocie fakturami VAT niedokumentującymi takich rzeczywi- stych transakcji gospodarczych, które zmierzały do uzyskania określonych korzyści ma- jątkowych, przynosząc jednocześnie stratę Skarbowi Państwa w postaci braku należnych podatków) nie stanowią podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ za umo- rzeniem nie przemawia interes publiczny (wyrok z 24 stycznia 2025 r., III FSK 984/23). 3.10.2. Termin złożenia przez osobę nie będącą zobowiązanym wniosku o wyłączenie spod egzekucji Żądanie osoby, niebędącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, znajduje oparcie w prze- pisie art. 38 § 1 u.p.e.a. Jednak w świetle art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowa- dzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Przeka- zanie przez bank (w związku z dokonanym zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego) na rachunek organu egzekucyjnego środków pieniężnych oznacza wykonanie prawa mająt- kowego w rozumieniu art. 44 u.p.e.a. i stanowi przeszkodę do złożenia przez osobę trzecią wniosku z art. 38 § 1 u.p.e.a. o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego (wyrok z 26 lutego 2025 r., III FSK 1195/24). 3.10.3. Postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności Zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny „bezpodstawnie uchyla się” nie wy- maga, aby dla poprawności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, każdorazowo w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyj- nego, prowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności, nawet gdy trzeciodłużnik uznał wierzytelność za wymagalną. Przepis ten nie wymaga również ba- dania kwestii przedawnienia wierzytelności w przypadku, gdy trzeciodłużnik nie podnosi, że istnieje podstawa prawna, która umożliwia mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wie- rzytelności) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., III FSK 1026/24). 3.10.4. Prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, za- rzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na nieistnienie obowiązku 61 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Współwłaścicielowi nieruchomości przysługuje jako zobowiązanemu prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji ad- ministracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku w rozu- mieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przed doręczeniem decyzji ustalającej podatek od nieruchomości współwłaścicie- lowi nieruchomości, a zatem decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym (wyrok z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 359/24). 3.10.5. Zakres dopuszczalnych podstaw zarzutu niewymagalności obowiązku w postę- powaniu egzekucyjnym Artykuł 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. określa przypadki, w których występuje brak wymagalności obowiązku. Złożenie wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia czy też uchylanie się bądź nieuchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie stanowią hipotez regulacji prawnych statuujących podstawy prawa wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji admini- stracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1330/24). 3.10.6. Przesłanki wydania postanowienia o zatwierdzeniu tymczasowego zajęcia ru- chomości Z treści art. 96n § 1 u.p.e.a. i art. 94zd ustawy o KAS wynika prawo organu egzekucyjnego do wydania postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia tymczasowego zajęcia ruchomości po otrzymaniu cyfrowego odwzorowania protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości, nie wynika natomiast obowiązek polegający na doręczeniu dowodu w postaci protokołu tym- czasowego zajęcia ruchomości stronie postępowania przed wydaniem wymienionego posta- nowienia lub razem z wydanym postanowieniem organu egzekucyjnego pierwszej instancji (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1322/24). 3.10.7. Zakres uprawnień dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej na gruncie art. 27i–27j u.p.e.a. W wyrokach z 10 lipca 2025 r., III FSK 1282/24 i III FSK 1282/24, NSA stwierdził, że sformu- łowanie „uczestniczy na prawach zobowiązanego”, użyte w art. 27i § 3 u.p.e.a., oznacza pełne zrównanie uprawnień dłużnika rzeczowego z uprawnieniami zobowiązanego w zakresie, w jakim egzekucja dotyczy obciążonej rzeczy lub prawa. Tym samym podjęcie egzekucji z takiego przedmiotu otwiera dłużnikowi rzeczowemu drogę do korzystania ze środków ochrony prawnej przewidzianych dla zobowiązanego, w tym do wnoszenia środków zaskar- żenia. Rozwiązanie to, jak wskazał NSA, zapewnia właściwą ochronę interesów właściciela rzeczy obciążonej egzekucją. 3.10.8. Status dysponenta części budżetowej a pojęcie dłużnika w postępowaniu egze- kucyjnym Kompetencje dysponenta, określone m.in. w art. 35c ust. 1 i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 83 , dotyczą nadzoru i możliwości wprowadzania dodatkowych ograniczeń w zakresie zaciągania zobowiązań lub dokonywania wydatków 83 Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm. 62 I. Izba Finansowa przez podległe jednostki. Nie oznacza to jednak, że dysponent staje się posiadaczem środków budżetowych, właścicielem aktywów jednostki budżetowej czy dłużnikiem z tytułu zobo- wiązań tych jednostek. Ustawa jednoznacznie przypisuje zarząd mieniem oraz dokonywanie operacji finansowych jednostkom budżetowym, a nie dysponentom. W konsekwencji NSA uznał, że dysponent części budżetowej nie może być traktowany jako dłużnik zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. (wyroki z 10 lipca 2025 r., III FSK 1394/24 i III FSK 1223/24). 3.10.9. Elektroniczne doręczenie operatu i protokołu a skuteczność zaskarżenia czynności egzekucyjnych Sam fakt wysłania zaszyfrowanych elektronicznie plików elektronicznych z operatem szacunkowym oraz z protokołem opisu i oszacowania nie wpływa na możliwość skutecz- nego zaskarżenia czynności egzekucyjnej, skoro bieg terminu do złożenia zarzutów wynika wprost z art. 110u § 1 u.p.e.a. Sama okoliczność doręczenia, zgodnie z wolą pełnomocnika, plików w formie elektronicznej, nie wpływa na wadliwość postępowania samych organów ani nie pozwala na podważanie skuteczności doręczenia odpisu protokołu (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 1115/24). 3.10.10. Niedopuszczalność umorzenia postępowania egzekucyjnego w okresie jego za- wieszenia W przypadku śmierci zobowiązanego, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egze- kucyjny może podjąć postępowanie dopiero po otrzymaniu informacji od wierzyciela o usta- leniu spadkobierców lub osób, na rzecz których ustanowiono zapis windykacyjny. Ustawo- dawca dopuszcza przy tym, aby wierzyciel wskazał osobę, którą uważa za spadkobiercę lub beneficjenta zapisu windykacyjnego jeszcze przed sądowym potwierdzeniem dziedziczenia, jednak organ egzekucyjny jest obowiązany uwzględnić każde późniejsze postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź akt poświadczenia dziedziczenia, o ile zostaną przedło- żone przed zakończeniem egzekucji (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 606/25). 3.10.11. Uprawdopodobnienie ryzyka nieskuteczności egzekucji jako przesłanka zastoso- wania zabezpieczenia w u.p.e.a. Ustawodawca nie wymaga, aby organ udowodnił w sposób pewny i jednoznaczny, że egzekucja będzie bezskuteczna bez zabezpieczenia. Wystarczające jest uprawdopodobnienie takiego ryzyka na podstawie obiektywnych przesłanek. Funkcją postępowania zabezpiecza- jącego jest bowiem przeciwdziałanie poważnemu niebezpieczeństwu dla skuteczności eg- zekucji, a nie jego usunięcie ex post. Sąd podkreślił, że fakt, iż obowiązek nie był jeszcze wy- magalny, nie mógł stanowić przeszkody do jego zabezpieczenia, gdyż właśnie taka sytuacja została przewidziana w art. 154 § 2 u.p.e.a. Przyjęcie stanowiska odmiennego prowadziłoby do całkowitego sparaliżowania tej instytucji, skoro możliwość zabezpieczenia byłaby ograni- czona jedynie do obowiązków już wymagalnych, a więc takich, w których zamiast zabezpie- czenia należałoby wszcząć egzekucję. Taka wykładnia pozostawałaby w oczywistej sprzecz- ności z ratio legis art. 154 u.p.e.a. (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., III FSK 226/25). 63 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.10.12. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku transgranicznego ty- tułu wykonawczego W wyroku z 25 września 2025 r., III FSK 343/25, NSA stwierdził, że samo wniesienie pisma, nawet wadliwego formalnie, powodowało z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Przepis ten odnosi się wyłącznie do egze- kucji prowadzonej na podstawie krajowych tytułów wykonawczych. W przypadku, gdy egzekucja prowadzona była na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego wystawionego przez państwo członkowskie Unii Europejskiej (Niemcy), stosuje się art. 33 § 3 u.p.e.a., który wyłącza stosowanie § 1 i 2 tego artykułu i odsyła do regulacji art. 17a u.p.e.a. implementują- cego art. 14 pkt 1 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń 84 , zgodnie z którym spory dotyczące wierzytelności objętej tytułem wykonawczym z państwa członkowskiego oraz spory co do ważności powiadomień organu wnioskującego podlegają właściwości organów tego państwa. W sytuacji wniesienia przez stronę podania dotyczącego takiej wierzytelności, organ współpracujący ma obowiązek poinformować o konieczności skierowania sprawy do odpowiedniego organu wnioskującego, zgodnie z przepisami tego państwa. Przepisy te wyraźnie ograniczają możliwość zastosowania krajowych regulacji do- tyczących zawieszenia postępowania w przypadkach egzekucji transgranicznej. 84 Dz. Urz. UE L 2010.84.1. 64 II. Izba Gospodarcza 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 85 Pozostało na następny okres 9014474813 76250448718 W 2025 r. do Izby Gospodarczej NSA wpłynęło 4591 spraw ze skarg kasacyjnych, w któ- rych wywiedziono 4632 skargi kasacyjne, ponadto wpłynęło 157 skarg o wznowienie postę- powania. Organy administracji wniosły 975 skarg kasacyjnych, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 1517 pochodziło od osób fizycznych, 2061 od osób prawnych, 37 od organizacji społecznych, 38 od prokuratora oraz 2 skargi kasacyjne wniósł Rzecznik Praw Obywatel- skich, a 2 Rzecznik Praw Pacjenta. Uwzględniając sprawy niezakończone z poprzedniego okresu sprawozdawczego, ilość spraw ze skarg kasacyjnych oczekujących na rozpatrzenie w Izbie Gospodarczej w 2025 r. – łącznie ze skargami o wznowienie postępowania – wynosiła 13 762. Na dzień 31 grudnia 2025 r. w Izbie Gospodarczej orzekało 27 sędziów NSA, a 8 etatów sędziowskich nie było obsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jednego sędziego NSA w Izbie Gospodarczej przypadało zatem do rozpatrzenia ponad 509 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. Skargi kasacyjne wnoszone były, podobnie jak w roku ubiegłym, w sprawach dotyczą- cych środków publicznych, w tym spraw budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji po- datkowej oraz egzekucji takich należności; subwencji unijnych, funduszy strukturalnych i regulacji rynków branżowych; obrotu towarami z zagranicą, należności celnych i ochrony przed nadmiernym przywozem towaru na obszar celny Unii Europejskiej; cen, opłat, stawek taryfowych nieobjętych symbolem 611; utrzymania i ochrony dróg, ruchu drogowego, w tym transportu drogowego; ochrony zdrowia, w tym w zakresie prowadzenia aptek i hurtowni farmaceutycznych oraz egzekucji obowiązków dotyczących szczepień ochronnych; ubezpie- czeń zdrowotnych; działalności gospodarczej; prawa własności przemysłowej; uprawnień do wykonywania określonych czynności i zajęć, telekomunikacji. Najwięcej skarg kasacyjnych z zakresu właściwości rzeczowej Izby Gospodarczej wywie- dziono od orzeczeń WSA w Warszawie – 2527, WSA w Gdańsku – 237, WSA w Szczecinie – 215, WSA w Gliwicach – 212 oraz WSA w Lublinie – 205. 85 Łącznie skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 65 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... W 2025 r. skargi kasacyjne rozpatrywane były na rozprawach oraz posiedzeniach niejaw- nych wyznaczanych na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. W rozprawach wzięło udział 1610 pełnomocników organów administracji publicznej, jako pełnomocników stron i uczestników: 684 radców prawnych, 455 adwokatów, 42 rzeczników patentowych i 56 doradców podatkowych oraz 2 pełnomocników Rzecznika Praw Obywatel- skich i 6 prokuratorów. W Izbie rozstrzygnięto 5044 skargi kasacyjne, w tym 28 skarg o wznowienie postępo- wania, 21 spraw zamknięto zarządzeniem. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 1369 zażaleń na orzeczenia sądów pierwszej instancji, z poprzedniego okresu sprawozdawczego pozostały do rozpoznania 144 zażalenia. Ponadto wpłynęło 8 skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego. Łącznie rozpoznano 1418 zażaleń, w tym zamknięto 2 sprawy, a do załatwienia w następnym okresie sprawoz- dawczym pozostały 102 zażalenia. Rozpoznane zażalenia, podobnie jak w roku ubiegłym, dotyczyły w większości od- rzucenia skargi, wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności oraz orzeczeń w przedmiocie uchybienia terminu. 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 160 sporów o właściwość i sporów kompeten- cyjnych, 7 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA i 24 skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed WSA, 9 skarg o stwierdzenie nie- zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej 2.1. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych jest dokonywana przede wszystkim w ramach kontroli instancyjnej. Obejmuje ona zarówno stosowanie prze- pisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Negatywna ocena odnosząca się do konkretnych orzeczeń prowadziła do ich wyeliminowania z obrotu prawnego w drodze uwzględnienia środka odwoławczego. W 2025 r. w Izbie Gospodarczej w sprawach ze skarg kasacyjnych uchylono 937 orzeczeń poddanych kontroli instancyjnej. Analiza orzecznictwa Izby Gospodarczej w sprawach inicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub zarządzenie sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadniczo stosowane są w sposób prawi- dłowy. W tej grupie 157 orzeczeń objętych w 2025 r. kontrolą instancyjną zostało uchylonych. 2.2. Materiał pomocniczy do oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyj- nych stanowiły informacje o wynikach narad sędziów WSA przedstawiane przez Prezesów tych sądów. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które przedstawione 66 II. Izba Gospodarcza zostały w dalszej części opracowania, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódz- kich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Klasyfikacja taryfowa, określenie kwoty długu celnego, uznanie (weryfikacja) zgło- szenia celnego za nieprawidłowe oraz określenie kwoty VAT 3.1.1. Przedmiotem analizy licznych orzeczeń była kwestia interpretacji art. 335 ust. 4 roz- porządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny 86 , zgodnie z którym jeżeli urząd celny wywozu poinformuje zgłaszającego o tym, że urząd celny wyprowadzenia nie udzielił odpowiedzi w terminie określonym w ust. 3, zgłaszający może przedstawić urzę- dowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii. W związku z tym mogą to być jakiekolwiek dokumenty prywatne, które zastępczo mogą zo- stać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, jednak do organu należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Dla oceny, czy przedstawiony dowód alternatywny jest wystarczający do uznania, że nastąpił wywóz towaru poza obszar celny UE, istotna jest wiarygodność dokumentu, który powinien mieć postać oryginału lub po- twierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, aby można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu (np. wyroki NSA z: 23 lipca 2025 r., I GSK 646/24, I GSK 647/24, I GSK 648/24, I GSK 649/24, I GSK 650/24, I GSK 673/24, I GSK 674/24, I GSK 675/24, I GSK 676/24, I GSK 677/24, I GSK 678/24, I GSK 777/24, I GSK 778/24; 24 lipca 2025 r., I GSK 779/24, I GSK 780/24, I GSK 781/24, I GSK 782/24, I GSK 783/24, I GSK 784/24, I GSK 792/24, I GSK 812/24, I GSK 813/24, I GSK 1020/24). 3.1.2. W sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego NSA uznał, powołując się na orzecznictwo TSUE (sprawy połączone C‑23/04 do C‑25/04) 87 , że wyniki kontroli sądowej w państwie eksportu są wiążące dla władz celnych kraju importu. System współpracy admi- nistracyjnej (oparty na podziale zadań między władzami celnymi państw oraz na ich wza- jemnym zaufaniu) może funkcjonować jedynie wtedy, gdy organy celne kraju importu uznają dokonane zgodnie z przepisami prawa ustalenia władz kraju eksportu. Obowiązek uzna- wania zaś jest zagwarantowany wyłącznie wówczas, gdy władze kraju importu okazują rów- nież poszanowanie i akceptację orzeczeń sądowych wydanych w wyniku skarg dotyczących wstępnych wyników następczej weryfikacji pochodzenia towarów (wyrok z 23 lipca 2025 r., I GSK 298/24). 3.1.3. W wyroku z 2 kwietnia 2025 r., I GSK 110/22, NSA potwierdził, że regulacje celne prawa krajowego, zwłaszcza te rangi podustawowej,, powinny być wykładane prounijnie, 86 Dz. Urz. UE L 2015.343.558 ze zm. 87 Wyrok TSUE z 9 lutego 2006 r. Sfakianakis AEVE przeciwko Elliniko Dimosio, ECLI:EU:C:2006:92. 67 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z uwzględnieniem postaci i znaczenia poszczególnych instytucji prawa unijnego, w szcze- gólności Unijnego Kodeksu Celnego i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unij- nego kodeksu celnego 88 . Nie można więc zgodzić się na selektywne stosowanie elementów systemu prawa i skupianie się jedynie na § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych 89 z pominięciem, przy dokonywaniu jego wy- kładni, całego systemu przepisów prawa, którego jest częścią. Taka wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie „niezależnie od miejsca przeznaczenia” należy rozumieć jako jakiekolwiek miejsce poza terenem Unii Euro- pejskiej, bowiem unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszcza- niem towarów w granicach Unii Europejskiej, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadze- niem z tego obszaru (z zastrzeżeniem obrotu towarowego z terytoriami specjalnymi). Ponadto prawidłowość tego wniosku potwierdza wykładnia językowa omawianego § 22 ust. 1 rozpo- rządzenia w sprawie zgłoszeń celnych. 3.1.4. W wyroku z 14 lutego 2025 r., I GSK 1643/21, NSA podtrzymał stanowisko, że wią- żące informacje taryfowe na mocy art. 34 ust. 7 lit. a/ pkt (iii) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny 90 są cofane przez organy celne od daty jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C, gdy przestają być one zgodne z przyjętą interpretacją nomenkla- tury celnej, tj. z powodu zmiany Not Wyjaśniających do Nomenklatury Systemu Zharmoni- zowanego, Kompendium Opinii Klasyfikacyjnych lub decyzji klasyfikacyjnych zatwierdzo- nych przez Radę Współpracy Celnej (CCC, znaną od 1994 r. jako Światowa Organizacja Celna WCO). Noty wyjaśniające do Systemu Zharmonizowanego nie są źródłem prawa, jednak przyczyniają się do jednolitej interpretacji zapisów Wspólnotowej Taryfy Celnej. 3.1.5. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 91 raporty OLAF stanowiły dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub są- dowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., I GSK 1234/22). 3.1.6. Zwolnieniem z konieczności zapłaty należności celnych przywozowych mogą zo- stać objęte wyłącznie takie przedmioty, które stanowią „mienie osobiste” osoby przesiedla- jącej się z państwa trzeciego, a więc przeznaczone na jej własny użytek lub do zaspokojenia 88 Dz. Urz. UE L 2015.343.1 ze zm. 89 Dz.U. z 2016 r. poz. 1498. 90 Dz. Urz. UE L 2013.269.1 ze zm. 91 Dz. Urz. UE L 2013.248.1 ze zm. 68 II. Izba Gospodarcza potrzeb gospodarstwa domowego takiej osoby (np. prywatne pojazdy mechaniczne – art. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych 92 ), w stosunku do których zostaną spełnione łącznie określone przesłanki pozytywne (art. 4, art. 6 lit. d/ powyższego rozporzą- dzenia) (wyroki z 25 maja 2025 r., I GSK 906/22 i I GSK 1008/22). 3.1.7. Na uwagę zasługuje również wyrok z 27 lutego 2025 r., I GSK 279/24, w którym NSA uznał, że jeżeli towar został legalnie wprowadzony na obszar celny Unii z Białorusi, ale w momencie wejścia w życie zakazu określonego w art. 1i ust. 1 rozporządzenia nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Biało- rusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy 93 status celny towaru nie był uregu- lowany, to podlegał on zakazowi i nie mógł zostać objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na terytorium celnym Unii. 3.2. Sprawy dotyczące m.in. opłaty paliwowej oraz zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków Zasadnicza część spraw objęta symbolem 602 dotyczyła zagadnień związanych z opłatą paliwową oraz zatwierdzeniem taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. 3.2.1. Wyrokiem z 9 października 2025 r., I GSK 1158/24, NSA podtrzymał dotychcza- sowe stanowisko, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłaty paliwowej, o której stanowi art. 37h ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym 94 jest konsekwencją uznania podmiotu na gruncie podatku akcyzo- wego za podatnika podatku akcyzowego, a tym samym elementy konstrukcyjne opłaty pali- wowej, tj. podmiot, przedmiot czy moment powstania obowiązku, są determinowane przez tożsame elementy konstrukcyjne podatku akcyzowego. 3.2.2. NSA potwierdził również dotychczasowe stanowisko odnoszące się do przesłanek ujętych w art. 24c ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków 95 , w szczególności do sposobu liczenia 45 ‑dniowego terminu załatwienia wniosku taryfowego, stosownie do którego rozpoczyna on swój bieg od momentu początkowego wskazanego w ustawie, a więc od dnia otrzymania wniosku tary- fowego przez organ, stanowiąc tym samym lex specialis względem przepisów Kodeksu postę- powania administracyjnego określających ogólne terminy do załatwiania spraw (wyroki z: 9 września 2025 r., I GSK 1583/22 i 17 września 2025 r., I GSK 790/25). 3.3. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Skarbu Państwa, budżet jedno- stek samorządu terytorialnego, dysponowanie środkami publicznymi z budżetu jednostek 92 Dz. Urz. UE L 2009.324.23. 93 Dz. Urz..UE L 2006.134.1 ze zm. 94 Dz.U. z 2020 r. poz. 2268 ze zm. 95 Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 ze zm. 69 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samorządu terytorialnego, w tym dotacje, subwencje, dyscyplina finansów publicznych i eg- zekucja należności i inne o symbolu podstawowym 653 W tej kategorii omawiane sprawy dotyczyły m.in. odmowy przyznania dotacji oświa- towej, określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu czy określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych. 3.3.1. W wyroku z 26 listopada 2025 r., I GSK 148/23, NSA wskazał, że obowiązek zwrotu dofinansowania, jaki obciąża beneficjenta, powstaje z mocy prawa i to niezależnie od woli stron. Wydana decyzja przekształca jedynie powstały z mocy prawa obowiązek w zobo- wiązanie do zwrotu środków. Zobowiązanie to powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 96 , waloru ostateczności. 3.3.2. W sprawach dotyczących m.in. ustalenia kosztów egzekucyjnych, skargi na czyn- ność egzekucyjną, zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym czy umorzenia postępowania egzekucyjnego należy zwrócić uwagę na wyrok z 11 lutego 2025 r., I GSK 1697/21, w przed- miocie nieprzystąpienia do egzekucji, w którym NSA uznał, że zaliczenie przez ustawodawcę w art. 3 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 97 do podatków również opłat i niepodatkowych należności budżetowych nie świadczy o tym, że opłata za dysponowanie częstotliwością, o której mowa w art. 185 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne 98 , jest podatkiem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności cel- nych i innych należności pieniężnych 99 . 3.3.3. W wyroku z 18 listopada 2025 r., I GSK 1260/24, w przedmiocie stanowiska wierzy- ciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, NSA stwierdził, że z dyspozycji art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach pu- blicznych 100 wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodat- kowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Pojęcie „korzystający” obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby. W razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu albo jego posiadacza – w przypadku leasingu. 3.3.4. W sprawie dotyczącej zobowiązania do zwrotu części dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości NSA uznał, że skoro dotacja oświatowa ma charakter roczny, to przewidziane w art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych zdarzenia powodu- jące powstanie zobowiązania do jej zwrotu muszą zaistnieć w określonym roku, tj. w roku, w którym beneficjent otrzymał dotację. Z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. 96 Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; dalej: u.f.p. 97 Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. 98 Dz.U. z 2019 r. poz. 2460 ze zm. 99 Dz.U. z 2018 r. poz. 425. 100 Dz.U. z 2021 r. poz. 176 ze zm. 70 II. Izba Gospodarcza z art. 252 ust. 1 u.f.p. wynika zatem, że dotacyjne zobowiązanie zwrotowe powstaje z końcem roku (31 grudnia), w którym pobrano dotację oświatową. Ponadto NSA stwierdził, że stroną postępowania w sprawie zwrotu dotacji oświatowej jest ten organ prowadzący szkołę/pla- cówkę, który – odpowiednio do dyspozycji art. 252 ust. 1 u.f.p. – wykorzystywał w danym roku dotację (pkt 1 tej regulacji) bądź ją pobrał (pkt 2 tej regulacji). Ustalenie jaki podmiot i w jakim okresie był organem prowadzącym szkołę lub placówkę oświatową powinno od- bywać się na podstawie danych wynikających z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, a nie z ewentualnie zawieranych umów, których przedmiotem jest przekazanie funkcji or- ganu prowadzącego (wyrok z 22 maja 2025 r., I GSK 866/22). 3.3.5. Uprawnienie do kształtowania wynagrodzeń pracowników przedszkoli podlega ochronie samodzielności jednostki samorządu terytorialnego i nie ma podstaw do ingero- wania w przyjęte przez gminę w tym zakresie wartości. Modyfikacje te jednak nie pozostają bez wpływu na kwotę dotacji i uwaga ta dotyczy zarówno obniżenia, jak i podwyższenia wynagrodzeń pracowników przedszkoli. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych 101 ma charakter imperatywny, ustanawia bowiem obowiązek dokonania aktualizacji kwoty dotacji w trzech sytuacjach, m.in. w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W pojęciu „szczególnie uzasadniony przypadek” mieści się za- równo obniżenie, jak i podwyższenie wynagrodzeń pracowników przedszkoli stanowiących wydatki budżetowe gminy. Wobec tego, jeżeli w gminie doszło do aktualizacji kwoty dotacji ze względu na obniżenie wynagrodzenia pracowników przedszkoli, a następnie wynagro- dzenia te zostały podwyższone, obowiązkiem organu jest dokonanie ponownej aktualizacji kwoty dotacji (wyroki z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 1698/22 i I GSK 1700/22). 3.3.6. Dotacja oświatowa, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. 102 przysługuje organowi pro- wadzącemu szkołę na ucznia (słuchacza), który został do niej zapisany także po pierwszym dniu danego miesiąca, pod warunkiem, że uczeń uczestniczył w co najmniej 50% obowiązko- wych edukacyjnych zajęć w tym miesiącu. Zatem z przepisów art. 26 ust. 2 oraz art. 34 ust. 3 u.f.z.o. nie wynika, aby taki uczeń musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień danego miesiąca (wyroki z 23 stycznia 2025 r.: I GSK 752/21, I GSK 1108/21, I GSK 1142/21). 3.3.7. W wyrokach z 29 kwietnia 2025 r., I GSK 71/25, I GSK 1587/24 i I GSK 1499/24, NSA uznał, że zadania własne gminy należy postrzegać jako prawne zobowiązania do realizacji celu, jakim jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty zgodnie z zasadą pomocni- czości, przy czym mogą to być zadania obowiązkowe (gdy zostały tak określone w ustawie; art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 103 ) oraz nieobowiązkowe. Gmina nie musi zatem poszukiwać szczególnego unormowania ustawowego, aby podjąć się, np. doraźnie, realizacji zadania leżącego w interesie społeczności lokalnej o publicznym znaczeniu (np. z zakresu porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g.), jeżeli do wykonania danego zadania nie został prawnie 101 Dz.U. z 2020 r. poz. 2029 ze zm.; dalej u.f.z.o. 102 Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm. 103 Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; dalej: u.s.g. 71 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wyznaczony inny organ władzy publicznej albo z ustawy wynika zakaz podejmowania przez gminę działań w określonym obszarze. 3.3.8. Regionalna Izba Obrachunkowa nie posiada kompetencji do oceny uchwały w sprawie utworzenia spółki komunalnej. Regionalna Izba Obrachunkowa posiada natomiast kompetencje do oceny tego, czy gmina jest uprawniona do przekazania tego rodzaju spółce środków finansowych w ramach umowy, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej 104 (wyrok z 25 lipca 2025 r., I GSK 232/22). 3.3.9. W wyroku z 23 lipca 2025 r., I GSK 652/24, NSA, dokonując wykładni art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 105 , przyjął, że sformułowanie ustawowe „wysokość i zasady ustalania oraz rozliczania dotacji celowej” nie ogranicza się do wskazania wymagań o charakterze materialnym, lecz do określenia wszel- kich kategorii norm. Wprowadzenie wymagania zachowania terminu do wystąpienia z wnio- skiem nie może być uznane jako limitowanie prawa do realizacji uprawnienia, zwłaszcza ograniczenie podmiotowe. Jest ponadto w pełni uzasadnione potrzebą ochrony budżetu gminnego, a konkretnie – zagwarantowaniem możliwości jego zaplanowania z koniecznym wyprzedzeniem (podobnie w wyroku z 6 maja 2025 r., I GSK 27/22). 3.3.10. Rada gminy lub powiatu może ustanawiać dotację celową przewidzianą na gruncie art. 403 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 106 nie tylko dla wszystkich podmiotów wskazanych w tym przepisie, ale również dla poszczególnych kategorii tych podmiotów. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby dotacja obejmowała inwestycje reali- zowane wyłącznie przez osoby fizyczne albo wyłącznie przez wspólnoty mieszkaniowe lub wyłącznie przez jednostki sektora finansów publicznych będące gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi, czy też przez przedsiębiorców (wyrok z 26 listopada 2025 r., I GSK 730/23). 3.3.11. W wyroku z 19 marca 2025 r., I GSK 1341/21, dotyczącym uchwały Rady Miasta w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać projekt budżetu obywatelskiego, NSA uznał, że obowiązek podania przez mieszkańców ich miejsca zameldowania podczas głosowania w formie elektronicznej oraz ocena ważności oddanego głosu w oparciu o podanie ww. miejsca zameldowania stanowi istotne naruszenia prawa, w tym zasady równości głosowania, gdyż w istocie organ stanowiący miasta, przekraczając kompetencje ustawowe wprowadził różne kryteria oceny ważności głosów dla osób głosujących tradycyjnie (za pomocą papierowych kart do głosowania) i głosujących w formie elektronicznej, naruszył zasadę równości głoso- wania, co stanowi istotne naruszenie art. 5a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 4 u.s.g. 107 3.3.12. W sprawach o sygn. akt I GSK 81/22, I GSK 82/22, w których istotę sporu stanowiło to, czy skarżąca spółka jest podmiotem prawa publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 104 Dz.U. z 2021 r. poz. 679 ze zm. 105 Dz.U. z 2023 r. poz. 204 ze zm. 106 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm. 107 Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm. 72 II. Izba Gospodarcza 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych 108 , NSA, powołując się na wyroki TSUE: w sprawie C ‑44/96 109 ; w sprawie C ‑360/96 110 ; w sprawie C ‑470/99 111 ; w sprawie C ‑373/00 112 ; w sprawie C ‑18/01 113 ; w sprawie C ‑283/00 114 ; w sprawie C ‑567/15 115 , wskazał, że do uznania podmiotu za podmiot, który zaspokaja potrzeby powszechne niemające charakteru przemysłowego, jak i handlowego wystarczy, że podmiot taki będzie realizował takie usługi w pewnym zakresie swojej działalności. W ocenie NSA forma prawna skarżącej (spółka ko- munalna) determinuje przyjęcie, że jest ona narzędziem służącym do realizacji celów jej za- łożyciela, tj. gminy. Faktycznie prowadzona działalność spółki w części dotyczącej gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, mieściła się w ramach ustalo- nego przez organ założycielski przedmiotu działalności spółki oraz odpowiadała zadaniom własnym gminy określonym w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g., które miały charakter zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlo- wego, co czyni ją podmiotem zobowiązanym do stosowania Prawa zamówień publicznych na podstawie jej art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b/ i d/. 3.3.13. Dokonując wykładni art. 26a ust. 1a 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o reha- bilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych 116 , NSA wskazał, że przepis ten odnosi się wyłącznie do terminu uiszczenia kosztów płacy dotyczących pra- cowników niepełnosprawnych. Nieuiszczenie niektórych kategorii składek na ubezpie- czenie społeczne bądź zdrowotne nie oznacza automatycznie, że pracodawca może zostać pozbawiony prawa do refundacji. Przeciwnie, dla wywołania takiego skutku uchybienie to musi dotyczyć wyłącznie składek od wynagrodzenia za pracę pracowników niepełnospraw- nych (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., I GSK 631/21 i 23 maja 2025 r., I GSK 461/22). 3.4. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Unii Europejskiej, płatności obsza- rowe i inne o symbolu podstawowym 655. W 2025 r. wśród orzeczeń dotyczących dysponowania środkami publicznymi z budżetu UE (symbol 6559) dominowały te, które dotyczyły odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, określenia i zobowiązania przypadającej do zwrotu kwoty 108 Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm. 109 Wyrok Trybunału z 15 stycznia 1998 r. Mannesmann Anlagenbau Austria AG i in. przeciwko Strohal Rotationsdruck GesmbH, ECLI:EU:C:1998:4. 110 Przypis: Wyrok Trybunału z 10 listopada 1998 r. Gemeente Arnhem u Gemeente Rheden przeciwko BFI Holding BV, ECLI:EU:C:1998:525. 111 Wyrok Trybunału (szósta izba) z 12 grudnia 2002 r. Universale‑Bau AG, Bietergemeinschaft: 1) Hintereg- ger & Söhne Bauges.m.b.H. Salzburg, 2) ÖSTÜ‑STETTIN Hoch‑ und Tiefbau GmbH przeciwko Entsor- gungsbetriebe Simmering GmbH, ECLI:EU:C:2002:746. 112 Przypis: Wyrok Trybunału z 27 lutego 2003 r. Adolf Truley GmbH przeciwko Bestattung Wien GmbH, ECLI:EU:C:2003:110. 113 Przypis: Wyrok Trybunału z 22 maja 2003 r. Arkkitehtuuritoimisto Riitta Korhonen Oy, Arkkitehtito- imisto Pentti Toivanen Oy i Rakennuttajatoimisto Vilho Tervomaa przeciwko Varkauden Taitotalo Oy, ECLI:EU:C:2003:300. 114 Wyrok Trybunału z 16 października 2003 r. Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hisz- panii, ECLI:EU:C:2003:544. 115 Wyrok Trybunału z 5 października 2017 r. „LitSpecMet” UAB przeciwko „Vilniaus lokomotyvų remonto depas” UAB, ECLI:EU:C:2017:736. 116 Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm. 73 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby dofinansowania z budżetu UE, ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu UE, przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane suszą lub powodzią. 3.4.1. W wyroku z 6 lutego 2025 r., I GSK 1407/21, NSA stwierdził, że brak decyzji po- wiatowego lekarza weterynarii o nakazie zabicia lub poddania ubojowi poszczególnych ga- tunków drobiu, o której mowa w § 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego 117 , nie mógł zostać uznany za przeszkodę w ubieganiu się przez skarżą- cego o rekompensatę, o której mowa w art. 2 lit. d/ rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1507 z dnia 10 października 2018 r. w sprawie nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego w Polsce 118 , skoro jego gospodarstwo objęte zostało środkami w zakresie zdrowia zwierząt i środkami weterynaryjnymi, a straty w gospodar- stwie drobiarskim mogły powstać również wskutek zakazu przemieszczania drobiu i braku zgody na wprowadzenie nowych ptaków do fermy. 3.4.2. Wyrokiem z 14 maja 2025 r., I GSK 137/25, NSA orzekł, że zdarzeniem, które powo- duje rozpoczęcie biegu terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich 119 jest albo data wystąpienia szkody (jeżeli szkoda ta powstała po zaprzestaniu przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii), albo data zaprzestania przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii (jeśli korzyść została przyznana/wypłacona przed ustaniem nieprawidłowości) – w zależności od tego, które ze wskazanych zdarzeń miało miejsce jako ostatnie. 3.5. Sprawy, w których jako organ administracji występował Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych lub Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 3.5.1. W wyroku z 5 czerwca 2025 r., I GSK 265/22, NSA, dokonując wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 120 , wskazał, że nie można twierdzić, że przepis ten wyklucza inne środki dowodowe niż rejestr REGON oraz że pozwala on pomijać twierdzenia (i dowody) strony odnośnie do zgodności danych zawartych w tym rejestrze ze stanem rzeczywistym, co może mieć bezpośredni wpływ na prawidłowość wyniku postępowania. Takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy COVID ‑19 prowadziłoby bowiem do arbitralnego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie tylko jednego środka dowodowego, z pominięciem wysłuchania strony 117 Dz.U. poz. 1066. 118 Dz. Urz. UE L 2018.255.7. 119 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 120 Dz.U. poz. 1842 ze zm. 74 II. Izba Gospodarcza twierdzącej, że środek ten nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, a to oznaczałoby naru- szenie zasady sprawiedliwości proceduralnej. 3.5.2. Zdaniem NSA „niezbędne potrzeby życiowe”, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 roz- porządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 121 , to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Nie można uznać za prawidłową sytuację, w której zapłata za- ległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości za- spokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (wyrok z 17 czerwca 2025 r., I GSK 1649/22). 3.5.3. W wyroku z 15 października 2025 r., I GSK 1540/21, NSA podkreślił, że – biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a/ u.f.p. – rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w sprawie występuje „ważny interes zobowiązanego” lub „interes publiczny” jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes pu- bliczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ, rozpoznając wniosek, nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umo- rzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części. Jednocześnie w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania organy nie są uprawnione do badania słuszności nałożenia opłat dodatkowych za nieopłacony postój. 3.6. Polityka spójności (tryby szczególne) 3.6.1. NSA, orzekając w sprawach dotyczących polityki spójności, zajął się zakresem kon- troli sądowoadministracyjnej w sprawach dotyczących negatywnej oceny projektu. Sąd kasa- cyjny podniósł, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy przepro- wadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają reguł postępowania wskazanych w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 ‑2027 122 . Zmierza to w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarzą- dzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru – dokonanej oceny 121 Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365. 122 Dz.U. z 2022 r. poz. 1079; dalej: ustawa wdrożeniowa. 75 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby i przyznanej punktacji. Sądową kontrolą objęte są również działania ekspertów oraz dokony- wane przez nich oceny (wyrok z 26 lutego 2025 r., I GSK 1718/24). 3.6.2. W wyroku z 13 maja 2025 r., I GSK 344/25, NSA wskazał, że naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowa- dzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. 3.6.3. Dla zagwarantowania rzetelnej i bezstronnej oceny projektów uwzględniającej istotne okoliczności w ramach poszczególnych kryteriów i wykluczającej dowolność istotne znaczenie ma przewidziana skala punktacji umożliwiająca różnicowanie ilości przyznawa- nych punktów w zależności od stopnia spełnienia danego kryterium oraz możliwość udziału ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym, a ponadto weryfikacja dokonanej oceny projektu w ra- mach procedury odwoławczej i kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 943/25). 3.6.4. W sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu, dokonywana zgodnie z przepisami ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu (wyroki z: 13 sierpnia 2025 r., I GSK 942/25 oraz 17 lipca 2025 r., I GSK 706/25). 3.7. Sprawy kapitałowe, bankowość oraz papiery wartościowe W 2025 r. wśród spraw rozpoznawanych w ramach symbolu 637, dotyczącego spraw ka- pitałowych i bankowości, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło rozstrzygnięć podejmowa- nych w postępowaniu przed Komisją Nadzoru Finansowego w sprawach kar pieniężnych, m.in. za naruszenie obowiązków informacyjnych lub ich nienależyte wykonywanie, za naru- szenie przepisów o rachunkowości; za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewi- dentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym; za naruszenie przepisów ustawy o ofercie; za naruszenie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak rów- nież w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku. 3.7.1. W sprawach dotyczących nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie zobowią- zania inwestorskiego NSA zauważył, że oświadczenia zawierające tzw. zobowiązanie inwe- storskie mają charakter permanentny oraz że zobowiązania przyjęte przez stronę nie były i nie są zwykłym oświadczeniem woli, ale zobowiązaniem do prowadzenia polityki banku w sposób przewidziany w prawie i w decyzji zezwalającej. Sąd wskazał również, że zobowią- zanie inwestora, o którym mowa w art. 25h ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 123 ma charakter zobowiązania rezultatu. W tym kontekście podkreślił konieczność oceny i uwzględniania skutków retrospektywnego działania nowego prawa z punktu wi- dzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku, wraz z uwzględnieniem, że nowe prawo nie powinno 123 Dz.U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.; dalej: u.p.b. 76 II. Izba Gospodarcza naruszać tych zasad, wobec zastosowania w sprawie przez organ przepisu prawa zawiera- jącego normę sankcyjną, który wszedł w życie już po podjęciu przez stronę zobowiązania, o którym mowa w art. 25h ust. 3 u.p.b. (wyroki z 13 czerwca 2025 r., II GSK 72/24 i II GSK 103/24). 3.7.2. W wyroku z 6 listopada 2025 r., II GSK 2181/23, dotyczącym kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, NSA wskazał na konieczność wykazania podejmowania realnych działań monitorujących proces sprawozdawczości finansowej i skuteczności systemów kon- troli wewnętrznej w odpowiednim czasie oraz z należytą starannością przez członków ko- mitetu audytowego spółki, celem zwolnienia się od sankcji administracyjnej za zaniechania w tym zakresie. Przesłanki egzoneracyjnej nie stanowi argumentacja zmierzająca wyłącznie do podważenia działalności spółki oraz zaniechań innych podmiotów, w tym firmy audy- torskiej. 3.7.3. Wyrokiem z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA rozpoznał 48 skarg kasacyj- nych wywiedzionych przez 434 skarżących od wyroku WSA w Warszawie, oddalającego skargę 606 podmiotów na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji banku. NSA uwzględnił 8 skarg kasacyjnych i w tym za- kresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Uwzględniając pięć skarg kasacyjnych: Rady Nadzorczej restrukturyzowanego banku, akcjonariuszy i ob- ligatariuszy banku, NSA za usprawiedliwiony uznał jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim Sąd I instancji nie odniósł się do zagadnienia kumulacji w jednym organie trzech funkcji: organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządko- wanej likwidacji, gwaranta depozytów oraz administratora tymczasowego (kuratora). Na- tomiast uwzględniając kolejne trzy skargi kasacyjne, NSA przyjął, że zachodzi przesłanka nieważności postępowania przewidziana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. – pozbawienie strony możności obrony swych praw. Z akt sprawy i sformułowanych zarzutów kasacyjnych wy- nikało, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji skarżącym odmówiono udostęp- nienia akt administracyjnych. NSA uznał, że skoro stroną postępowania administracyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji jest tylko podmiot, którego dotyczy przymusowa restrukturyzacja, i że decyzja w tym przedmiocie oraz jej uzasadnienie doręczane jest tylko Radzie Nadzorczej tego podmiotu, w sytuacji w której o wybranych elementach decyzji (powodach jej podjęcia i skutkach) skarżący dowiadują się z komunikatu zamieszczanego na oficjalnej stronie internetowej BFG, to odmowa udostępnienia przez WSA w Warszawie akt sprawy, w tych konkretnych okolicznościach, stanowiła przesłankę nieważności postę- powania w sprawach dotyczących tych skarżących, do której doszło przed połączeniem kil- kuset spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jednym wyrokiem w znaczeniu formalnoprawnym. 3.8. Ochrona zdrowia W 2025 r. liczą grupę stanowiły orzeczenia, w których NSA rozstrzygał kwestię stwier- dzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki, nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem wyroku 77 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C ‑200/24 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospo- litej Polskiej (ECLI:EU:C:2025:459) 124 . Ponadto istotnymi zagadnieniami w podejmowanych przez NSA rozstrzygnięciach były prawa pacjenta, a także nadzór sanitarny, m.in. kontrola i zakres czynności podejmowanych przez inspekcję sanitarną oraz nakładane kary. 3.8.1. W wyroku z 29 lipca 2025 r., II GSK 87/22, NSA, przyjmując, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecz- niku Praw Pacjenta 125 godzi w podstawowe wartości przyjęte w Konstytucji RP, jak i w cel wprowadzonej w analizowanej ustawie regulacji, która ma wprowadzić system ochrony pre- wencyjnej praw jednostki w zakresie ochrony życia i zdrowia, uznał, że stosowane przez skar- żącą praktyki polegające na braku zapewnienia pacjentom realnej możliwości telefonicznej rejestracji celem uzyskania świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej finanso- wanych ze środków publicznych stanowią praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjenta. NSA przypomniał, że dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów wymagane jest wystąpienie w działaniu podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych dwóch prze- słanek: po pierwsze, bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotu udziela- jącego świadczeń zdrowotnych; po drugie, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. W ocenie NSA obowiązujący zgodnie z art. 8 zd. 1 u.p.p. wymóg organi- zacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z dołożeniem należytej staranności obowią- zuje także na etapie ustalania dostępu do świadczeń, w tym rejestracji i dostępu do rejestracji, na co wskazuje § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 126 , przy czym możliwość rejestracji telefonicznej ma mieć charakter faktyczny, a nie tylko for- malny. NSA przypomniał, że pojęcie „zbiorowe prawa pacjentów” odnosi się do tych praw, o których mowa w u.p.p. oraz w przepisach szczególnych. 3.8.2. Wyrokiem z 12 czerwca 2025 r., II GSK 26/22, NSA przesądził, że w przypadku, gdy kontroli poddawany jest suplement diety w postaci płynu zamkniętego w szczelnym opako- waniu na ostatnim etapie wprowadzania środka do obrotu, próbką kontrolną (próbką pier- wotną) w znaczeniu art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 127 jest jednostkowa sztuka takiego opakowania, czyli butelka o ofero- wanej konsumentom pojemności. 3.8.3. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że nałożenie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 128 , jest do- puszczalne dopiero po stwierdzeniu, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i sa- nitarnych (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2653/24). 124 Orzeczenia NSA w tym zakresie zostały omówione w części „Luki prawne” 125 Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.; dalej u.p.p. 126 Dz.U. z 2020 r. poz. 320 ze zm. 127 Dz.U. z 2023 r. poz. 1448. 128 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 78 II. Izba Gospodarcza 3.8.4. Zdaniem NSA, termin „inne czynności”, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno ‑sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno ‑procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wyka- zują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2603/24). 3.9. Ubezpieczenia zdrowotne W 2025 r. sprawy objęte symbolem 652 dotyczyły w szczególności: ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, ustalenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, zwrotu kosztów leczenia za granicą, wy- dania zgody na refundację leku. Wśród rozpoznawanych spraw przeważały te dotyczące stwierdzenia podlegania obo- wiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, w których NSA kontrolował stanowisko sądu pierwszej instancji akceptujące pogląd, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z prawem uznawał w poszczególnych sprawach, że doszło do za- warcia umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny 129 o zleceniu, co skutkowało objęciem jednej ze stron tych umów obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicz- nych 130 , a nie do zawarcia umów o dzieło, przy których nie powstaje obowiązek ubezpie- czenia zdrowotnego. 3.9.1. Orzekając w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej fi- nansowanych ze środków publicznych, NSA w wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 1871/25, przyjął, że nie znajduje uzasadnionych podstaw taka wykładnia art. 50 ust. 18a u.ś.o.z., zgodnie z którą w postępowaniu wznowionym z urzędu na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej może dojść do ponownego otwarcia terminu do dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3 u.ś.o.z., jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu (art. 50 ust. 18a u.ś.o.z.), chyba że organ w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie, za- niechał wykonania obowiązku poinformowania o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., albo wykonał go bezskutecznie, a przyczyny wznowienia objęte oceną organu orzekającego w sprawie wznowienia dotyczą tego obowiązku. 3.9.2. Z zagadnień procesowych warto zwrócić uwagę na postanowienie z 26 listopada 2025 r., II GZ 747/25, w którym NSA wskazał, że jakkolwiek – co do zasady – inna jest rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora i profesjonalnego pełnomocnika, to nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej kuratorem wyznaczony został adwokat, 129 Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej: k.c. 130 Dz.U. z 2022 r. poz. 2561; dalej: u.ś.o.z. 79 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a zatem wystąpiła swego rodzaju tożsamość (zbieżność) ról społecznych (kurator) i proce- sowych (profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata). W ocenie NSA, brak jest podstaw do różnicowania wysokości wynagrodzenia należnego adwokatowi bądź radcy prawnemu w zależności od pełnionej przez nich funkcji kuratora, pełnomocnika z urzędu czy pełno- mocnika z wyboru. 3.9.3. Orzekając w przedmiocie odmowy wydania zgody na refundację leku, NSA po- dzielił stanowisko Sądu I instancji, który za nieprawidłową uznał dokonaną przez organ wykładnię art. 39 ust. 3e pkt 1 ustawy o refundacji 131 , przede wszystkim z tego powodu, że ograniczenie się przez organ administracji do samej treści przywołanego przepisu prawa bez uwzględnienia konsekwencji wynikających z art. 39 ust. 3c ustawy, a zwłaszcza do zawartych w nim odesłań do art. 12 pkt 3 ‑6 i pkt 8 ‑10 i potrzeby stosowania określonych tam kryteriów refundacyjnych oraz ich oceny w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie mogło być uznane za wystarczające dla przyjęcia, że żądanie wniosku o refundację leku nie mogło zo- stać uwzględnione (wyroki: z 22 stycznia 2025 r., II GSK 1981/24 oraz z 13 marca 2025 r., II GSK 2828/24). 3.10. Własność przemysłowa Wśród spraw dotyczących znaków towarowych najwięcej dotyczyło unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, których liczba niewiele przewyższała liczbę spraw, których przedmiotem była odmowa udzielenia prawa ochronnego. Relatywnie często NSA zajmował się rozpoznawaniem spraw w przedmiocie sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego i niemal równie dużo spraw dotyczyło wygaśnięcia tego prawa. Ponadto NSA orzekał w spra- wach, w których przedmiotem były inne kwestie związane ze znakami towarowymi, jak na przykład postępowania w sprawie ujawnienia wnioskodawcy w rejestrze wspólnego znaku towarowego, przedłużenia prawa ochronnego czy uznania na terytorium RP międzynaro- dowej ochrony znaku towarowego. Wśród orzeczeń dotyczących wynalazków wyraźnie dominowały sprawy związane z unieważnieniem patentu na wynalazek oraz sprawy w przedmiocie odmowy udzielenia tego prawa. Novum w orzecznictwie NSA w zakresie wynalazków jest kategoria spraw doty- czących biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. 3.10.1. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., II GSK 2697/21, NSA rozpoznając sprawę, w której problem prawny koncentrował się na pytaniu, czy wspólnota mieszkaniowa może być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, wyraził sta- nowisko, że nie tylko nie istnieje żaden przepis prawa, który zakazywałby wspólnocie na- bywać takie prawa, ale wręcz z art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali 132 wynika, że skoro może ona nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, a zatem ma prawo nabywania własności odrębnych lokali na własną rzecz w celu zaspokajania potrzeb wspólnych, to może również nabywać prawa ochronne na znaki towarowe, jeżeli pozostaje to w związku z jej działalnością. 131 Dz.U. z 2023 r. poz. 826 ze zm. 132 Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 903 ze zm. 80 II. Izba Gospodarcza 3.10.2. NSA przyjął, że znak słowny „Perlage” w odniesieniu do wód mineralnych posiada zdolność odróżniającą na polskim rynku w rozumieniu art. 129 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej 133 , gdyż tylko niewielka liczba osób, wśród dobrze wykształconych, będzie w sposób naturalny i automatyczny odnosiła wskazane słowo do jego znaczenia. Wyrok ten wpisuje się w linię orzecznictwa sądów administracyjnych, we- dług której ocena opisowości i – w konsekwencji – zdolności odróżniającej powinna być dokonywana przede wszystkim przez pryzmat percepcji przeciętnego polskiego odbiorcy, a więc z uwzględnieniem kontekstu rynkowego, a nie wyłącznie etymologii językowej (wyrok z 6 maja 2025 r., II GSK 2433/21). 3.10.3. Słowno ‑graficzny znak „NAJ LEPSZA OFERTA na rynku” nie spełnia przesłanki zdolności odróżniającej, będąc wyłącznie sloganem reklamowym niepozwalającym na iden- tyfikację pochodzenia towarów i nawet błędny w stosunku do gramatyki języka polskiego zapis jednego z wyrazów nie zmienia warstwy znaczeniowej oznaczenia, podczas gdy kom- pozycja całości nie posiada zdolności odróżniania (wyrok z 9 września 2025 r., II GSK 418/22). 3.10.4. W wyroku z 27 listopada 2025 r., II GSK 781/22, NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym sama okoliczność, że zgłoszone oznaczenie jest nazwą geograficzną nie przesądza o braku jego zdolności odróżniającej. Zwrócił uwagę na konieczność badania w takich przy- padkach przez organ, in concreto, czy w odniesieniu do towarów i właściwego kręgu odbiorców nazwa ta jest rzeczywiście postrzegana jako aktualne, konkretne i bezpośrednie wskazanie pochodzenia geograficznego, czy też ma charakter fantazyjny i może pełnić funkcję znaku towarowego. Jednocześnie, w wyrokach z 17 września 2025 r., II GSK 277/22 oraz II GSK 304/22, NSA przypomniał, że nazwa geograficzna, jeżeli może być postrzegana jako infor- macja o pochodzeniu towarów, to co do zasady nie posiada pierwotnej zdolności odróżnia- jącej, bez względu na faktyczny związek produkcji towarów z danym miejscem. 3.10.5. Pojęcie daty udzielenia patentu w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parla- mentu Europejskiego i Rady z 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochron- nego dla produktów leczniczych 134 należy utożsamiać z momentem publikacji ogłoszenia o udzieleniu patentu w „Wiadomościach Urzędu Patentowego”, co ma kluczowe praktyczne znaczenie dla liczenia terminu na złożenie wniosku o dodatkowe prawo ochronne (wyrok z 18 lutego 2025 r., II GSK 1727/21). 3.11. Sprawy dotyczące działalności gospodarczej i uprawnień zawodowych 3.11.1. W wyroku z 3 lipca 2025 r., II GSK 59/22, NSA, orzekając w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa dotyczących tworzenia sztucznych wysp na polskich obsza- rach morskich, stwierdził, że art. 27b ust. 1d ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej 135 wyraźnie tworzy kompetencję orzeczniczą tylko w stosunku do części opłat uregulowanych w art. 27b ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.m., 133 Dz.U. z 2023 r. poz. 1170. 134 Dz. Urz. UE L 2009.152.1. 135 Dz.U. z 2019 r. poz. 2169; dalej: u.o.m. 81 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a więc części trzeciej i czwartej. Dwie pozostałe, w tym pierwsza, stanowiąca przedmiot sporu (z art. 27b ust. 1 pkt 1 u.o.m.), nie została objęta tą kompetencją organu. Stosowania prawnej formy działania organu administracji publicznej nie można domniemywać. NSA podkreślił, że ustawodawca w art. 27b ust. 1 i 1d u.o.m. zawarł wyraźną enumerację tych części opłaty dodatkowej za wydanie pozwolenia, które wymagają wszczęcia postępowania administra- cyjnego i wydania decyzji określających opłatę. 3.11.2. W zakresie spraw dotyczących biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych na szczególną uwagę zasługują wyroki z 25 września 2025 r., II GSK 366/22, II GSK 636/22, II GSK 1686/23 oraz II GSK 2510/24, w których NSA, rozstrzygając w przedmiocie umorzenia po- stępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego i odwołania biegłego, uznał, że w sytuacji gdy stowarzyszenie dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. wskazuje, że celem jego działań jest monitorowanie pomiarów prędkości na drogach, dokonywanych na rzecz uczestników ruchu drogowego, których ma- terializacją są postępowania dotyczące przekroczenia dozwolonej prędkości, a w postępowa- niach tych uczestniczy biegły sądowy, co do którego opinii i postawy etyczno ‑moralnej jako biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby publicznej, formułowane są określone zarzuty, zawarte we wniosku o jego odwołanie z tej funkcji, należało przyjąć, że wykazanie braku działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienia faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest „sprawą odnoszącą się do społeczeństwa”. Mimo że każda sprawa związana z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości na drodze ma charakter indywidualny, to jednak kwestia prawidłowego dokonywania pomiarów prędkości na dro- gach może być uznana za istotną dla ogółu zainteresowanych osób – uczestników ruchu dro- gowego. NSA podniósł również, że sprawa ustanowienia biegłego sądowego lub zwolnienia go z funkcji należy do spraw z zakresu organizacji i wewnętrznego urzędowania sądów po- wszechnych. Oczywiste jest, że ocena standardów i prawidłowości wykonania opinii przez biegłego w konkretnych sprawach należy do organów procesowych, jednak kwestia istnienia rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych 136 ) dotyczy również sfery stosunków organizacyjno ‑ustrojowych pomiędzy właściwym prezesem sądu okręgowego a osobą ustanowioną lub zwolnioną z funkcji biegłego sądowego. 3.11.3. W sprawach dotyczących stwierdzenia daty przeniesienia sędziego w stan spo- czynku oraz stwierdzenia daty przejścia sędziego w stan spoczynku NSA stanął na stano- wisku, że w świetle wynikających z art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 173 Konstytucji RP ar- gumentów natury systemowej oraz wobec istoty i celów instytucji kontrasygnaty aktów urzędowych Prezydenta RP, za uzasadniony należy uznać wniosek, że postanowienie Pre- zydenta RP o stwierdzeniu daty przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie wymaga kontrasygnaty, bowiem nie stanowi warunku ważności ani też prawnej skutecz- ności tego aktu. Ponadto NSA stwierdził, że zakres i zarazem treść kompetencji Prezydenta RP odnosi się – jak wprost stanowi o tym art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie 136 Dz.U. Nr 15, poz. 133. 82 II. Izba Gospodarcza Najwyższym 137 – zarówno do przejścia, jak i przeniesienia sędziego SN (odpowiednio sę- dziego NSA), zaś jej istotą jest potwierdzenie określonych faktów, wraz z zaistnieniem któ- rych stwierdza on datę przejścia sędziego ze stanu czynnego w stan spoczynku. Wymieniony akt jest zatem kwalifikowany jako akt, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem odpowiada on formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dys- pozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek prawny i wynika- jące z niego uprawnienie lub obowiązek. NSA rozstrzygnął również kwestię dwuetapowości postępowania w sprawie przeniesienia w stan spoczynku, a mianowicie, że podjęcie uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa o przeniesieniu w stan spoczynku jest wieńczone aktem Prezydenta, o którym jest mowa w art. 39 ustawy o SN, a w konsekwencji akt ten determinuje skuteczność samej uchwały (wyroki z 29 maja 2025 r., II GSK 631/22 oraz II GSK 638/22). 3.11.4. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II GSK 355/25, NSA stwierdził, że skoro wszczęcie postępowania karnego wobec strony stanowi ustawową przesłankę skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia 138 , to tym samym nie może być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 3.11.5. NSA, rozstrzygając sprawę dotyczącą odmowy przyjęcia na uzupełniającą apli- kację sędziowską, nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że cały test konkursowy po- winien podlegać unieważnieniu z tej tylko przyczyny, że jedno z pytań okazało się całko- wicie wadliwe, co ma naruszać interes skarżącej i innych zdających. Sąd uznał, że choć błędy w formułowaniu pytań i odpowiedzi nie powinny mieć miejsca, deprecjonują bowiem wagę prowadzonej rekrutacji, to jednak się zdarzają, co nie oznacza, że z tej tylko przyczyny (przy jednym wadliwym pytaniu) cały egzamin musi podlegać unieważnieniu. Należało zbadać wpływ, jaki wadliwość ta ma na wyniki i proces rekrutacji, bowiem nie każde stwierdzone uchybienie będzie skutkować zmianą sytuacji strony na jej korzyść. Istnieje zakres tego ro- dzaju uchybień, które po ich zweryfikowaniu i usunięciu, nie spowodują zmiany sytuacji prawnej jednostki na korzystniejszą (wyrok z 21 maja 2025 r., II GSK 1687/24). 3.12. Broń i materiały wybuchowe 3.12.1. W 2025 r. NSA jednolicie prezentował pogląd, że fakt zatarcia skazania nie wyłącza możliwości uwzględnienia popełnionych w przeszłości czynów przy ocenie przesłanki „braku zagrożenia” z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji 139 . NSA wskazał, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z inte- resem porządku publicznego. NSA podkreślił, że choć instytucja zatarcia skazania, określona w art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny 140 , pozwala uznać daną osobę za 137 Dz.U. z 2019 r. poz. 825. 138 Dz.U. z 2021 r. poz. 1995 ze zm. 139 Dz.U. z 2019 r. poz. 284 ze zm. 140 Dz.U. z 2025 r. poz. 383. 83 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby niekaraną, to przy ocenie wnioskodawcy ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nieukarania, ale jego dotychczasowe życie i sposób postępowania. Okoliczność uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie pozostaje bowiem faktem obojętnym w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również ko- nieczność uwzględnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego (wyroki z: 26 marca 2025 r., II GSK 1994/21; 9 września 2025 r., II GSK 393/22 i II GSK 491/22). 3.12.2. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1791/24, NSA podkreślił, że dana osoba nie przestaje być osobą skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo z chwilą wykonania kary, ale wtedy kiedy doszło do zatarcia skazania, które w tej sprawie, na datę wydawania decyzji, nie nastąpiło. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie przewiduje dwóch odrębnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj.: skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz stwarzania zagrożenia dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Wskazana regulacja dookreśla pojęcie „osoby stwarzającej zagrożenie dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego”, której to osobie nie można wydać pozwolenia na broń, lub której, stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, organy Policji są zobowiązane cofnąć pozwolenie na broń. 3.13. Transport i drogi publiczne 3.13.1. W wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 938/22, NSA, rozpoznając sprawę doty- czącą cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, stwierdził, że o ile organy prowadzące postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami – na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami 141 nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści, o tyle na organach ciąży obowiązek ustalenia, czy przesłane orzeczenie lekarskie, stwier- dzające istnienie przeciwskazań do kierowania pojazdami uzyskało przymiot ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 4, 6 i 7 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. 3.13.2. W wyroku z 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1777/24, NSA wskazał, że w art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 142 mowa jest jedynie o przedaw- nieniu wykonania kary i ma on zastosowanie do kar ustalonych już w drodze decyzji. Dla- tego, w myśl art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a., do kar nakładanych na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. zastosowanie ma art. 189g § 1 k.p.a. 3.13.3. W sprawie dotyczącej usunięcia przeszkód lotniczych w postaci drzew, NSA stwierdził, że regulacja art. 874 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 143 nie ingeruje w istotę prawa własności, a co więcej, że wobec jej funkcji oraz celów ustanowienia nie jest także nieproporcjonalna. Nie ulega bowiem wątpli- wości, że jakkolwiek wywołane koniecznością usunięcia przeszkody lotniczej działanie inge- ruje w prawo własności (posiadania, użytkowania), to jednak wobec potrzeby zapewnienia 141 Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm.; dalej: u.k.p. 142 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 143 Dz.U. z 2023 r. poz. 2110. 84 II. Izba Gospodarcza bezpiecznej eksploatacji lotniska oraz bezpieczeństwa operacji lotniczych uzasadniony jest wniosek, że jest to działanie bezwzględnie konieczne i z tego punktu widzenia nie mają żad- nego znaczenia przesłanki uznania, że drzewo, krzew czy też kompleks drzew stanowi prze- szkodę lotniczą (a mianowicie, czy chodzi o nowe nasadzenia czy rozrost wcześniej posadzo- nych drzew i krzewów w wyniku uprawy), skoro zagrażają bezpieczeństwu ruchu lotniczego (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II GSK 2194/24). 3.13.4. Skarga na naruszenie przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów, która stanowi instrument kontroli przestrzegania przepisów tych rozporzą- dzeń (art. 205a ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze) inicjuje postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem NSA niespełnienie wymogów formalnych skargi określonych w art. 205b ust. 3 ustawy – Prawo lotnicze lub uczynienie im zadość w stopniu mniejszym, niż wynika to z przepisu prawa, nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia skargi, o której jest mowa w art. 205a ust. 1 wskazanej ustawy oraz wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenia albo braku naruszenia przez przewoźnika lotni- czego przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów. Powyższe nie stanowi również podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego inicjowanego tą skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość (wyrok z 25 czerwca 2025 r., II GSK 2612/21). 3.13.5. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1832/21, NSA przyjął, że samo wystąpienie z wnioskiem o wydanie świadectwa kierowcy nie czyni zadość wymogom wykonywania przewozu w sposób zgodny z przepisami obowiązującego prawa, których adresatem jest pro- fesjonalny przewoźnik, i które w odniesieniu do kierowcy, o którym jest mowa w art. 32a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 14 4 w związku z art. 5 ust. 1 ‑3 roz- porządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów dro- gowych 145 , mają charakter bezwzględnie obowiązujący. 3.13.6. W zakresie spraw oznaczonych symbolem 6037 NSA odniósł się również do istot- nych zagadnień procesowych. W wyrokach z 13 lutego 2025 r., II GSK 1760/21 i II GSK 388/22, NSA wskazał, że upływ określonego w decyzji ostatecznej terminu na wykonanie obowiązku administracyjnego nie stanowi bezwzględnie o bezprzedmiotowości postępowania w przed- miocie zmiany tej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. z powodu jej „wygaśnięcia”. Sąd wy- jaśnił, że nie stanowi przeszkody do zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. zmiana stanu prawnego, która nie wpływa na tożsamość stosunku prawnego ukształtowa- nego zmienianą decyzją, wskazując, że ocena odnośnie do zachowania albo niezachowania ciągłości stanu prawnego stanowi podstawę wniosku o zaktualizowaniu się albo braku zak- tualizowania się warunku (przesłanki) stosowania art. 155 k.p.a., nie zaś podstawę wniosku o istnieniu albo braku istnienia przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie wy- mienionego przepisu prawa. 14 4 Dz.U. z 2019 r. poz. 2140. 145 Dz. Urz. UE L 2009.300.72 ze zm. 85 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.14. Sprawy dotyczące poczty, telekomunikacji, radia i telewizji 3.14.1. W wyroku z 8 lipca 2025 r., II GSK 2215/21, NSA stanął na stanowisku, że po- stępowanie w sprawie przedłużenia koncesji inicjowane wnioskiem, o którym jest mowa w ust. 1 art. 35a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji 146 , ma charakter wtórny w relacji do postępowania w sprawie jej udzielenia inicjowanego ogłoszeniem, o którym mowa w art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy. Stąd nie mają zastosowania w tym postępowaniu przepisy art. 34 i art. 36 ust. 1 i 2 tej ustawy, a odmowa udzielenia koncesji na kolejny okres – a więc jej przedłużenie – możliwa jest wyłącznie, gdy w stosunku do nadawcy, który pier- wotnie już ją uzyskał, zachodzi którakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 38 ust. 1 lub 2 ustawy, a mianowicie okoliczność aktualizująca jedną z przesłanek obligatoryjnego lub fakul- tatywnego cofnięcia koncesji. Biorąc pod uwagę odrębność przedmiotu regulacji art. 35a ust. 1 ustawy, a co za tym idzie jego funkcji oraz celu jego ustanowienia, które są zdecydowanie różne od przepisów art. 34, art. 35, art. 36 i art. 36a oraz art. 36c tej ustawy, NSA stwierdził, że określony tym przepisem termin na złożenie wniosku o udzielenie koncesji na kolejny okres – to jest nie później niż 12 miesięcy przed wygaśnięciem już posiadanej koncesji – nosi cechy terminu prawa materialnego. 3.14.2. Na uwagę zasługuje również wyrok z 8 kwietnia 2025 r., II GSK 2337/21, w którym NSA uznał, że w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 71 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe 147 w zw. z art. 22 ust. 3 dy- rektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług 148 i art. 47 akapit 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w sprawach wyboru operatora wyznaczonego status strony postępowania oraz podmiotu, którego do- tyczy decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako krajowego organu regulacyj- nego, może nabyć i zachować do dnia ostatecznego zakończenia tego postępowania tylko ten podmiot, który pozostaje do tego dnia operatorem pocztowym, na którego konkurencyjną względem adresata decyzji o wyborze operatora wyznaczonego pozycję rynkową może od- działywać treść tej decyzji. Jeżeli zatem przed dniem wydania ostatecznej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego, będący operatorem pocztowym i uznany za stronę tego rodzaju postępowania podmiot utraci status tego operatora, to toczące się z jego udziałem postępo- wanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe w części dotyczącej jego w nim udziału. 146 Dz.U. z 2020 r. poz. 805. 147 Dz.U. z 2020 r. poz. 1041. 148 Dz. Urz. UE L 1998.15.14 ze zm. 86 III. Izba Ogólnoadministracyjna 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 149 Pozostało na następny okres 14 655747122 126985812 268 W 2025 r. do Izby wpłynęło 7471 skarg kasacyjnych, w tym 53 skargi o wznowienie postę- powania. Z poprzedniego okresu pozostało 14 655 skarg kasacyjnych, a zatem do załatwienia było łącznie 22 126 spraw. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym naj- więcej skarg kasacyjnych było z zakresu m.in.: prawa budowlanego, gospodarki mieniem państwowym i komunalnym, zagospodarowania przestrzennego, wywłaszczania i zwrotu nieruchomości, ochrony środowiska i ochrony przyrody, stosunków pracy i stosunków służ- bowych czy pomocy społecznej. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby fizyczne wniosły 3872 skargi kasacyjne, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 3462 pochodziło od osób prawnych, w tym 1826 od organów, których czynność, bezczynność czy przewlekłe prowa- dzenie postępowania zostało zaskarżone, 184 od organizacji społecznych, a 24 od prokuratora. W Izbie rozstrzygnięto 9858 skarg kasacyjnych, w tym 32 skargi o wznowienie postępo- wania, 9 spraw zamknięto. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w 745 sprawach, adwokaci jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania w 1013 sprawach, radcowie prawni w 1240 sprawach, prokuratorzy uczestniczyli w 40 spra- wach, Rzecznik Praw Obywatelskich w 7, a Rzecznik Praw Dziecka w 4 sprawach. W Izbie Ogólnoadministracyjnej na dzień 31 grudnia 2025 r. orzekało 46 sędziów NSA, a 7 etatów sędziowskich było nieobsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jed- nego sędziego NSA w 2025 r. przypadało do rozpatrzenia 481 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 3629 zażaleń oraz 14 skarg o wzno- wienie postępowania zażaleniowego. Łącznie zostało załatwionych 3648 zażaleń na orzeczenia sądów administracyjnych, w 303 sprawach uwzględniono zażalenie, w 2906 sprawach odda- lono zażalenie, 31 spraw zamknięto. Na koniec 2025 r. pozostało nierozpoznanych 235 zażaleń. 149 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 87 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 457 wniosków o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość, tj. o 74 wnioski więcej niż w 2024 r. (383). Załatwiono łącznie 442 sprawy wszczęte ww. wnioskami, a zatem o 50 więcej niż w 2024 r. (392). Spośród załatwionych wniosków (442), w 319 sprawach wskazano organ właściwy do załatwienia sprawy, 46 wniosków oddalono, 59 wniosków odrzucono, a 18 załatwiono w inny sposób. Ponadto wpłynęło 11 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orze- czenia. Z poprzedniego okresu pozostała do rozpoznania 1 skarga. Spośród skarg, które wpły- nęły w 2025 r. w 7 przypadkach złożona skarga dotyczyła orzeczenia NSA, zaś w 4 przypad- kach orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Załatwiono 11 skarg, w tym 1 skargę oddalono, a 10 skarg odrzucono. Na następny okres pozostała do rozpoznania 1 skarga. W Izbie Ogólnoadministracyjnej zarejestrowano łącznie 113 spraw ze skarg na naru- szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, z czego 17 skarg dotyczyło przewlekłego postępowania przed NSA, a 96 skarg – po- stępowania przed sądami pierwszej instancji. Z poprzedniego okresu pozostało niezałatwio- nych 5 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Załatwiono łącznie 97 skarg, z których 26 oddalono, 70 odrzu- cono, a w 1 sprawie stwierdzono przewlekłość postępowania. Natomiast 5 spraw zamknięto (zakreślono sprawę w repertorium). Na następny okres pozostało do rozpoznania 16 skarg. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie prze- pisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów admi- nistracyjnych oraz przedstawionych przez składy orzekające wniosków o rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnych sprawach sądowoad- ministracyjnych. Rozpoznano 6 wniosków, w ramach których podjęto 3 uchwały wyjaśnia- jące zagadnienia prawne, 2 uchwały o pozostawieniu przedstawionego zagadnienia praw- nego bez rozpoznania i w 1 sprawie odmówiono podjęcia uchwały. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej 150 W zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych cechuje się wysokim poziomem merytorycznym rozstrzygnięć, chociaż nastąpił niewielki spadek oddalonych skarg kasacyjnych w stosunku do 2024 r., o czym świadczą dane statyczne za 2025 r. Z danych tych wynika, że na 9817 załatwionych skarg kasacyjnych (o 1039 mniej niż w 2024 r.) w 6853 sprawach skargi kasacyjne zostały oddalone, co stanowi 69,81% w stosunku do 74,02% oddalonych skarg kasacyjnych w 2024 r. Z kolei w 1922 sprawach uchylono orzeczenia sądów pierwszej instancji, co stanowi 19,58% ogółu załatwionych skarg kasacyjnych. W 64 sprawach odrzucono skargę kasacyjną, co stanowi 0,65% załatwionych skarg kasacyjnych. Natomiast 978 skarg kasacyjnych załatwiono w inny 150 Podane wyliczenia nie obejmują skarg o wznowienie postępowania oraz spraw zamkniętych. 88 III. Izba Ogólnoadministracyjna sposób, co stanowi 9,96% wszystkich załatwionych skarg kasacyjnych od orzeczeń wojewódz- kich sądów administracyjnych. Z kolei w sprawach zainicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub za- rządzenie sądu pierwszej instancji w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej za- łatwiono ogółem 3617 zażaleń (o 1370 zażaleń więcej niż w 2024 r., w którym załatwiono 2247 zażaleń). Spośród załatwionych zażaleń 2906 zażaleń zostało oddalonych, co stanowi 80,34%. Orzeczenia sądów pierwszej instancji uchylono natomiast w 303 sprawach, co sta- nowi 8,38% ogółu załatwionych zażaleń. W inny sposób załatwiono z kolei 408 zażaleń, co stanowi 11,28% wszystkich załatwionych zażaleń. Z przedstawionych danych wynika, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administra- cyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej NSA zarówno w zakresie skarg kasacyjnych, jak i zażaleń, utrzymuje się, tak jak w latach poprzednich, na dość wysokim poziomie i jest stabilne. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Sprawy z zakresu prawa budowlanego 3.1.1. W odniesieniu do załatwionej milcząco sprawy na skutek zgłoszenia robót budow- lanych (art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 151 ) przepisy art. 145 § 1 i nast. k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawarte w Prawie budowlanym odrębne regulacje umożliwiające weryfikację zgodności z prawem robót bu- dowlanych zrealizowanych w trybie zgłoszenia (wyrok z 23 stycznia 2025 r., II OSK 1160/22). 3.1.2. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., II OSK 1255/22, NSA uznał, że w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco w następstwie zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawartą w Prawie budowlanym pełną i kompleksową regulację umożliwiającą weryfikację zgodności z przepisami robót budowlanych wykonanych w na- stępstwie dokonanego zgłoszenia. 3.1.3. W wyroku z 11 marca 2025 r., II OSK 1863/22, NSA stwierdził, że wobec braku od- miennych szczególnych regulacji w Prawie budowlanym przepis art. 122c § 3 k.p.a. znajdzie zastosowanie do spraw w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych. Oznacza to, że organ odwoławczy, jak też sąd administracyjny, mogą orzec odpowiednio na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchyleniu decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu, a organ pierwszej instancji może w terminie 21 dni (art. 30 ust. 5 Prawa budow- lanego) załatwić sprawę w sposób milczący lub ponownie wnieść sprzeciw, w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. 3.1.4. Jeżeli kwestia zgody na odstępstwo od warunków technicznych została rozstrzy- gnięta przed wszczęciem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, to wydane 151 Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; dalej: Prawo budowlane lub u.p.b. 89 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby postanowienie w przedmiocie zgody na odstępstwo, choć niezaskarżalne w klasycznym ujęciu regulacji wzruszenia rozstrzygnięć w toku instancji, i takie, którego w sprawie nie można wzruszyć w ramach odwołania od decyzji, należy uznać za zaskarżalne do sądu ad- ministracyjnego, ponieważ rozstrzyga sprawę co do istoty, a zatem stanowi rozstrzygnięcie określone w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (postanowienie z 6 sierpnia 2025 r., II OSK 1301/25). 3.1.5. Z art. 37 ustawy – Prawo budowlane nie wynika, żeby jego zastosowanie było uza- leżnione od tego, czy po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę były prowadzone roboty budowlane. W związku z tym, zdaniem NSA, bez znaczenia dla zastosowania powołanego przepisu pozostaje to, że organy nadzoru budowlanego zgodnie ze swoją właściwością pod- jęły czynności wobec robót budowlanych wykonanych lub wykonywanych po uchyleniu de- cyzji o pozwoleniu na budowę z naruszeniem przepisów prawa (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 3052/24). 3.1.6. Stwierdzenie nieważności planu miejscowego, zgodnie z którym wydano decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu nadzoru budowlanego. Zmienione uwarunkowania prawne mogą powodować, że objęty nakazem rozbiórki obiekt budowlany mógłby bez przeszkód podlegać legalizacji, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek z art. 48 Prawa budowlanego. Obiekt budow- lany podlegający rozbiórce z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodaro- waniu przestrzennym obiektywnie przestaje być bowiem obiektem naruszającym te przepisy (wyrok z 3 lipca 2025 r., II OSK 1434/24). 3.1.7. Strona umowy deweloperskiej zawartej z inwestorem, której przedmiotem jest wy- budowanie domu mieszkalnego, nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzo- nego na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane, gdyż z żadnego przepisu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzin- nego 152 nie wynika bezpośredni związek interesu indywidualnego z tymi normami, które po- zwalałyby kwalifikować go jako interes prawny (wyrok z 27 listopada 2025 r., II OSK 380/25). 3.2. Sprawy z zakresu ludności 3.2.1. Najszerszą kategorię spraw w tym symbolu stanowiły sprawy z zakresu obowiązku meldunkowego, tj. zameldowania i wymeldowania. Dotychczas prezentowane stanowisko w zakresie przesłanek opuszczenia miejsca sta- łego zamieszkania pozostaje od wielu lat niezmienne. NSA w swoich orzeczeniach konse- kwentnie wskazywał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego zostaje spełniona wyłącznie w sytuacji, gdy opuszczenie to ma charakter trwały oraz na- stępuje z woli osoby zainteresowanej (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., II OSK 1130/22; 18 lutego 2025 r., II OSK 1345/22; 2 lipca 2025 r., II OSK 1556/24; 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 23 wrze- śnia 2025 r., II OSK 2305/24). Ponadto w utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że dobro- wolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie. Jeżeli więc 152 Dz.U. z 2021 r. poz. 1445. 90 III. Izba Ogólnoadministracyjna opuszczenie lokalu przez daną osobę było spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek do wymeldowania kwestia do- browolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ jest oczywiste, że w takich sytuacjach czynności właściwych organów nie są zgodne z wolą osoby, która jest obowiązana opuścić lokal (wyroki z: 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 27 sierpnia 2025 r., II OSK 601/23). 3.2.2. NSA podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym ewidencja ludności pełni wyłącznie funkcję rejestracyjną, a jej zadaniem jest wierne odzwierciedlenie stanu fak- tycznego, tj. rzeczywistego miejsca pobytu danej osoby (wyroki z: 19 lutego 2025 r., II OSK 453/24 i 18 marca 2025 r., II OSK 988/24). 3.2.3. Na gruncie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych 153 brak jest podstaw prawnych do zamieszczenia w dowodzie osobistym jako rodziców jego posiadacza dwóch osób tej samej płci. Zdaniem NSA czynność materialnotechniczna, jaką jest wydanie dowodu osobistego małoletniej, stanowi jedynie instrument do wykazania tożsamości – oby- watelstwa polskiego – oraz służy jako dokument podróży, nie zaś do kreowania więzi rodzin- nych (wyrok z 22 maja 2025 r., II OSK 2155/22). 3.2.4. Wobec wniosku o wydanie dla celów naukowych poświadczonych za zgodność kopii dokumentów stanowiących akta zbiorowe do aktu zgonu pradziadków skarżącego, NSA uznał, że niewystarczające jest samo (ewentualne) istnienie u skarżącego dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej, lecz niezbędne jest także wykazanie jego naru- szenia lub zagrożenia. W przypadku, gdy strona nie wykazuje istnienia dobra w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, a ponadto zagrożenia lub naruszenia tego konkretnego dobra osobi- stego, nie można przyjąć, że wykazała interes prawny, o którym mowa w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego 154 (wyrok z 24 stycznia 2025 r., II OSK 372/24). 3.2.5. Niezmienna od lat pozostaje linia orzecznicza związana z zasadą posiadania jed- nego obywatelstwa. W wyroku z 22 maja 2025 r., II OSK 2621/22, NSA za bezpodstawne uznał stosowanie art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego 155 w sy- tuacji, gdy ojciec rodziny nie żył w chwili, w której miałaby nastąpić zmiana obywatelstwa osieroconego dziecka lub wdowy po nim. Taka wykładnia pozbawiałaby wdowę możliwości zmiany obywatelstwa po śmierci męża, chyba że powtórnie wyszłaby za mąż, a dzieci do momentu osiągnięcia pełnoletności. Artykuł 13 ustawy dotyczy nabycia lub utraty obywatel- stwa przez ojca rodziny, a więc konkretnych zdarzeń prawnych, których podmiotem może być tylko osoba żyjąca. Cel tej regulacji, jakim jest zasada jednolitości obywatelstwa mał- żonków, może być zrealizowany tylko za życia obojga. 3.3. Sprawy z zakresu gospodarki mieniem 153 Dz.U. z 2022 r. poz. 671 ze zm. 154 Dz.U. z 2022 r. poz. 1681 ze zm. 155 Dz.U. RP z 1920 r. Nr 7 poz. 44 ze zm. 91 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.3.1. Skoro w decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 paździer- nika 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy 156 dochodzi do konkretyzacji zarówno osoby uprawnionej, jak i gruntu, którego ona dotyczy, to musi ist- nieć zgodność pomiędzy tożsamością gruntu objętego danym wnioskiem dekretowym a tre- ścią decyzji wydanej na jego podstawie, a także musi zachodzić tożsamość wnioskodawców (ich następców prawnych) z beneficjentami decyzji reprywatyzacyjnej (wyroki z: 3 kwietnia 2025 r., I OSK 855/22; 3 lipca 2025 r., I OSK 66/22). 3.3.2. W odniesieniu do art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nie- ruchomościami 157 , zastosowano uchwałę siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., I OPS 1/23, wskazując, że uchwała ta wprawdzie została podjęta w odniesieniu do tzw. roszczeń „dekretowych”, ale znajdowała jednak odpowiednie (per analogiam) zastosowanie do po- stępowań o przyznanie odszkodowania wszczętych na podstawie przepisów regulujących skutki wejścia w życie dekretu warszawskiego (wyroki: z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 964/22 i z 5 października 2025 r., I OSK 1104/24). 3.3.3. Skoro zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. przedmiotem roszczenia odszkodo- wawczego może być tylko jeden dom jednorodzinny oraz jedna działka, która przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (jeżeli oczywiście są spełnione pozostałe wymogi przewidziane art. 215 ust. 2 u.g.n.), to wy- stąpienie przez uprawnionego na podstawie tego przepisu z roszczeniem odszkodowawczym za jedną tego rodzaju działkę powoduje, że roszczenie odszkodowawcze, unormowane tym przepisem, wygasa. Oznacza to, że w takiej sytuacji brak jest podstawy prawnej do docho- dzenia odszkodowania za kolejne działki, które powstały z parcelacji dawnej nieruchomości warszawskiej, a które również mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu warszawskiego (wyroki z: 16 stycznia 2025 r., I OSK 1041/22, I OSK 1878/22, I OSK 1030/22, I OSK 530/22; 18 marca 2025 r., I OSK 423/23; 15 maja 2025 r., I OSK 1210/22). 3.3.4. Artykuł 29 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie le- śnym 158 przewidywał możliwość nabycia prawa do gruntu na podstawie protokołu zdawczo‑ ‑odbiorczego w formie przekazania majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a rucho- mego na własność przedsiębiorstw (wyrok z 20 maja 2025 r., I OSK 2392/23). 3.3.5. Formalne potwierdzenie ustania zarządu leśnego nad nieruchomością, która zmie- niła swój charakter, następuje w formie decyzji administracyjnej, a podstawę prawną do jej wydania stanowi art. 46 u.g.n. (wyrok z 12 września 2025 r., I OSK 2775/23). 3.3.6. Z treści art. 95 pkt 7 u.g.n. wynika, że badaniu w toku postępowania podziało- wego podlega wyłącznie okoliczność, czy wydzielana działka, mająca służyć bezpośredniej 156 Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. 157 Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: u.g.n. 158 Dz.U. Nr 63 poz. 494 ze zm. 92 III. Izba Ogólnoadministracyjna obsłudze budynku mieszkalnego, spełnia wymogi uznania jej za działkę budowlaną nie- zbędną do korzystania z budynku mieszkalnego. Z tego względu motywacja, która stanowi podstawę dokonania podziału działki w tym trybie, jest prawnie nieistotna (wyrok z 6 lutego 2025 r., I OSK 278/22). 3.3.7. Artykuł 93 ust. 3 u.g.n., przewidujący niedopuszczalność podziału nieruchomości, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, nie jest adresowany do organu wydającego opinię w trybie art. 93 ust. 5 tej ustawy. Przepis ten odwołuje się do decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości i należy odczytywać go łącznie z art. 99 ustawy. Oznacza to, że organ, opiniując w trybie art. 93 ust. 5 u.g.n. zgod- ność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospo- darowania przestrzennego, nie ocenia merytorycznie spełnienia wymogu dostępu do drogi publicznej, o którym mowa w art. 93 ust. 3 ustawy, gdyż kwestia ta jest badana na etapie zatwierdzania projektu podziału, a nie na etapie opiniowania wstępnego projektu podziału (wyrok z 26 czerwca 2025 r., I OSK 199/25). 3.3.8. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów 159 – zawsze musi dotyczyć tylko sytuacji, w której przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności odnosi się do całości gruntu objętego określoną księgą wieczystą (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1386/23). 3.3.9. Artykuł 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa 160 , zawiera enumeratywny katalog rozstrzygnięć, jakie może wydać Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, co oznacza, że nie- dopuszczalne było stosowanie do tego przepisu wykładni systemowej całej ustawy. Tym samym nie można było wskazanych w tym przepisie rozstrzygnięć łączyć w jedną decyzję, gdyż przepis ten ma charakter alternatywy rozłącznej, tj. wskazuje sytuacje, które wzajemnie się wykluczają (wyrok z 10 czerwca 2025 r., I OSK 1470/22). Z kolei w wyroku z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 674/22 wskazano, że z uwagi na szczególny tryb postępowania przed Komisją i szczególne jej uprawnienia, a także sposób sformułowania przesłanek w art. 30 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, tj. w sposób ocenny i z zastosowaniem klauzul generalnych (interes społeczny), w każdej sprawie należy dokonywać indywidualnej oceny prawidłowości i legalności decyzji Komisji. 3.3.10. Dokonując wykładni art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczy- pospolitej Polskiej 161 , składy orzekające przyjmowały jednolicie, że omawiana ustawa nie 159 Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 ze zm. 160 Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 ze zm. 161 Dz.U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.; dalej: ustawa zabużańska. 93 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wprowadza wymogu, by prawo do rekompensaty przysługiwało wyłącznie podmiotowi, będącemu właścicielem mienia w tym właśnie dniu. Uznawano tym samym, że prawo to przysługuje osobie będącej właścicielem mienia na dzień opuszczania byłego terytorium RP. W następstwie tego przysługuje ono spadkobiercom osoby, która była właścicielem mienia w 1939 r., ale zmarła w trakcie II wojny światowej (wyroki z: 22 marca 2025 r., I OSK 456/2; 9 kwietnia 2025 r., I OSK 592/22; 27 maja 2025 r., I OSK 1144/22; 30 czerwca 2025 r., I OSK 343/22; 27 sierpnia 2025 r., I OSK 1608/22; 29 października 2025 r., I OSK 1965/23). 3.3.11. Poprzez określone w art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej „wskazanie” osoby, na rzecz której będzie realizowane uprawnienie, nie dochodzi do utraty tego uprawnienia przez wska- zującego. Wskazanie nie jest bowiem zbyciem uprawnienia po stronie osoby wskazującej, lecz wyborem jednego spośród pozostałych uprawnionych, na rzecz których ma nastąpić reali- zacja posiadanego przez wskazującego uprawnienia (wyrok z 6 marca 2025 r., I OSK 396/22). 3.4. Sprawy z zakresu gospodarki wodnej 3.4.1. W przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 162 nie unormowano od- stąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej. Uwzględniając jednak charakter stosowanego środka, a nie jego nazwę, NSA uznał, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 280 Prawa wodnego terminem „opłata podwyższona”, zamiast określenia „administracyjna kara pie- niężna”, nie powinno wyłączać możliwości zastosowania do tych opłat instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidzianej w art. 189f k.p.a. Opłaty podwyższone ustanowione w art. 280 Prawa wodnego mieszczą się bowiem w legalnej defi- nicji pojęcia „administracyjna kara pieniężna”, określonej w art. 189b k.p.a. (wyrok z 26 marca 2025 r., III OSK 2577/23). 3.4.2. Decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, która nie pre- cyzuje rodzaju urządzeń mających zostać wykonanych w celu zapobieżenia szkodom ani ich podstawowych parametrów technicznych, jest w tej części niewykonalna. W takiej sytuacji na adresata decyzji zostaje nałożony obowiązek publicznoprawny o nieokreślonej treści (wyrok z 1 lipca 2025 r., III OSK 1284/25). 3.4.3. Interpretując użyte w art. 171 ust. 1 Prawa wodnego pojęcie „odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej”, przy uwzględnieniu wskazań wynikających z cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, NSA stwierdził, że chodzi o korzyść, jaką właści- ciel nieruchomości uzyskuje w związku z realizacją przez spółkę wodną jej zadań. Zadania te polegają w szczególności na budowie oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych, w tym urządzeń melioracji wodnych. Pojęcie „korzyści” nie jest przy tym powiązane z wielkością plonów osiąganych z gruntów, na których urządzenia melioracji wodnych są zlokalizowane. Korzyść w rozumieniu art. 171 ust. 1 Prawa wodnego ma charakter obiektywny i pozostaje niezależna od woli właściciela nieruchomości oraz podejmowanych przez niego działań. Wy- raża się ona w tym, że sprawne i należycie utrzymywane przez spółkę wodną urządzenia 162 Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej: Prawo wodne. 94 III. Izba Ogólnoadministracyjna melioracji wodnych zapewniają prawidłową regulację stosunków wodnych na gruntach rol- nych (wyrok z 23 lipca 2025 r., III OSK 1504/24). 3.5. Sprawy z zakresu komunalizacji mienia 3.5.1. Wśród rozpoznawanych skarg kasacyjnych największą grupę stanowiły skargi kwestionujące komunalizację mienia pozostającego w faktycznym władaniu podmiotu niele- gitymującego się prawem zarządu nieruchomością (PKP SA). W wydanych orzeczeniach NSA potwierdzał, że prawo zarządu do nieruchomości nie przysługuje PKP ex lege, w tym w szcze- gólności na podstawie przepisów prawa normujących utworzenie i funkcjonowanie przed- siębiorstwa państwowego PKP. Akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogól- nych aktów ustrojowych i nie mogą regulować stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogą jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych w odnie- sieniu do poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Sam fakt władania nieru- chomością i zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej nie decyduje o powstaniu prawa zarządu. Ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości 163 . Treść uchwał z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17 determinowała podjęte rozstrzygnięcia. Z tego względu konse- kwentnie przyjmowano, że decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd nie może stanowić dowodu na przysługiwanie na dzień 27 maja 1990 r. prawa zarządu nieruchomością. NSA w wyroku z 21 lutego 2025 r., I OSK 1128/21, mając na uwadze uchwałę siedmiu sę- dziów NSA z 16 grudnia 2024 r., I OPS 2/23, wyjaśnił, że decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu nie jest w postępowaniu komunalizacyjnym wystarczająca dla uznania istnienia po stronie PKP zarządu, natomiast w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z ty- tułu zarządu jest jednym z dowodów, na których podstawie dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu. 3.5.3. W wydawanych przez NSA orzeczeniach konsekwentnie stwierdzano, że fakt ko- munalizacji gruntu nie stoi na przeszkodzie do wydania decyzji o uwłaszczeniu tym gruntem określonego podmiotu. Jak wyjaśniano, przesłanki ustawowe warunkujące komunalizację oraz uwłaszczenie nie są tożsame, a ich spełnienie w konkretnym przypadku oceniane jest na inne daty, tj. na 27 maja 1990 r. w przypadku komunalizacji i na 5 grudnia 1990 r. w odnie- sieniu do uwłaszczenia (wyrok z 9 maja 2025 r., I OSK 930/24). 3.5.4. W wyroku z 12 marca 2025 r., I OSK 1485/23, NSA wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie może służyć czynieniu ustaleń fak- tycznych, które zostaną wykorzystane przez dany podmiot dla wszczęcia innego postępo- wania – czy to o zasiedzenie, czy to o uzgodnienie stanu prawnego księgi wieczystej z rze- czywistym stanem prawnym, czy też dla złożenia oferty zakupu określonej nieruchomości, 163 Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm. 95 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby zaś decyzja komunalizacyjna nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia z powództwem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece 164 . 3.5.5. NSA w swoich orzeczeniach konsekwentnie potwierdzał, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to znalazło głównie odzwierciedlenie w sprawach wszczynanych przez następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości ziemskich, którzy uzyskali decyzje stwierdzające, że majątek nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 165 (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 292/24; 10 kwietnia 2025 r., I OSK 1654/23; 6 czerwca 2025 r., I OSK 2510/23; 9 października 2025 r., I OSK 673/25). 3.5.6. Jednolicie NSA interpretował kwestię zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, przyjmując, że dla jej spełnienia istotne jest jedynie to, by podmiot publiczny wykonywał faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp. (wyrok z 5 lutego 2025 r., I OSK 31/22), przy czym czynności dokonywane na drodze nie mu- siały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany (wyrok z 14 lutego 2025 r., I OSK 330/22). Ponadto wykony- wanie przez skarżącego pewnych czynności mających na celu utrzymanie drogi nie wyłącza sprawowania przez gminę władztwa publicznoprawnego nad drogą, skoro również gmina wykonywała takie czynności w stosunku do drogi (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., I OSK 1609/22). 3.6. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 3.6.1. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kar- tograficzne 166 informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. A zatem osoba legitymująca się własnościowym spół- dzielczym prawem do lokalu nie może żądać wszczęcia postępowania w sprawie aktuali- zacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie powierzchni użytkowej lokalu, albowiem nie zalicza się do podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyj- nego i kartograficznego, co oznacza, że osoba taka nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., I OSK 2567/23). 3.6.2. W świetle art. 24a ust. 10 Prawa geodezyjnego i kartograficznego niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której organ w ramach rozpoznania zarzutów wydaje decyzję meryto- ryczną i wprowadza zmiany w operacie opisowo ‑kartograficznym w sytuacji, gdy wprowa- dzone zmiany nie stanowią uwzględnienia zarzutów (wyrok z 19 listopada 2025 r., I OSK 92/23). 164 Dz.U. z 2023 r. poz. 1984 ze zm. 165 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. 166 Dz.U. z 2020 r. poz. 276 ze zm. 96 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.6.3. Do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych (art. 47a ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), a numery porządkowe budynku ustala wójt (bur- mistrz, prezydent miasta) zgodnie z art. 47a ust. 5 ww. ustawy. Do organu ustalającego numery porządkowe nie należą sprawy z zakresu nadzoru budowlanego, stąd też organ ustalający numery porządkowe nie może prowadzić postępowania zbierać dowodów i czynić własnych ustaleń w przedmiocie oceny legalności przedmiotowej inwestycji z przepisami prawa. W za- kresie oceny legalności inwestycji z przepisami prawa organ ustalający numery porządkowe jest związany ostateczną decyzją organu nadzoru budowlanego, który orzekł w tej kwestii, nakazując rozbiórkę budynków (wyrok z 24 lipca 2025 r., I OSK 1495/22). 3.7. Sprawy z zakresu ochrony środowiska 3.7.1. W wyroku z 28 października 2025 r., III OSK 1055/24, NSA wskazał, że zgodnie z art. 180 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 167 eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzy- skaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Od obowiązku uzyskania pozwolenia ustawo- dawca przewidział więc wyjątki. Ustalenie, czy eksploatacja określonej instalacji wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia, wymaga zatem przeprowadzenia analizy pomiarów, w tym specjalistycznych obliczeń. Nieprawidłowe jest jednak stanowisko, że to organ in- spekcji ochrony środowiska jest zobligowany do wykonania pomiarów poziomu emisji gazów do powietrza i dopasowania go do obowiązujących regulacji prawnych. Obowiązek wykonania pomiarów poziomu emisji gazów lub pyłów do powietrza ciąży na podmiocie prowadzącym instalację. 3.7.2. NSA w wyroku z 15 kwietnia 2025 r., III OSK 6994/21, przypomniał, że wariant proponowany przez wnioskodawcę do realizacji w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko 168 nie może pokrywać się z racjonalnym wariantem alternatywnym. Racjonalny wariant zawsze powinien spełniać dwie cechy – być jednocześnie „alternatywnym” i „racjonalnym”. Brak którejkolwiek z tych cech będzie powodował, że wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny faktycznie nim nie jest. Za wariant alternatywny nie może być uznany tzw. „wariant zerowy”. „Alternatywność” wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwe- stycji) lub technologicznym (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc, produkcyjność, wydaj- ność zainstalowanych urządzeń). Nie jest dopuszczalne poprzestanie na wskazaniu, że inwe- stor nie jest w stanie przedstawić trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia. 3.7.3. W wyroku z 23 września 2025 r., III OSK 1227/23, dotyczącym wymaganej zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania prze- strzennego (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej) NSA orzekł, że na obszarze, który w miej- scowym planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony wyłącznie do celów 167 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; dalej: p.o.ś. 168 Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa. 97 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby produkcji, magazynowania i składów, nie jest możliwe eksploatowanie instalacji do termicz- nego przekształcania odpadów niebezpiecznych. Termiczne przekształcanie odpadów jest objęte ścisłą reglamentacją prawną uregulowaną w art. 155 ‑163 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach 169 . Z przepisów tych nie wynika, że spalanie odpadów niebezpiecznych w procesie termicznego przekształcania odpadów jest działalnością produkcyjną. 3.7.4. W wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 5274/21, NSA wyjaśnił różnicę między poję- ciami „gospodarka odpadami” a „gospodarowanie odpadami”, podnosząc, że gospodarka odpadami to wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach). Natomiast gospodarowanie odpadami, a więc pojęcie o węższym zakresie przed- miotowym, to zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach). W wyroku tym wskazano także, że ustawodawca nie zdecydował się na wyodrębnienie magazynowania odpadów jako od- rębnej formy gospodarki odpadami lub gospodarowania odpadami. Jednocześnie jednak przewidział, że magazynowanie odpadów może mieć formę magazynowania przez prowa- dzącego przetwarzanie odpadów. Naruszenie warunków magazynowania odpadów prowa- dzonego w ramach przetwarzania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. c/ ustawy o odpadach) może uzasadniać wstrzymanie działalności posiadacza odpadów na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. 3.7.5. Z kolei w wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 6436/21, NSA przypomniał, że jeżeli pozwolenie zintegrowane obejmuje zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, to podmiot posiadający tego rodzaju pozwolenie jest zwolniony z obowiązku uzyskania jednego z ze- zwoleń, o których stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach (zezwolenie na zbieranie od- padów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów), ponieważ pozwolenie zintegrowane jest jednym z zezwoleń wymienionych w tym przepisie. W konsekwencji naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego będącego jednocześnie zezwoleniem na zbieranie odpadów lub zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, skutkuje nałożeniem na podmiot naruszający to pozwolenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach. 3.7.6. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznacze- niem, a zatem czy może poruszać się po drogach. W postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojaz- dowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Ewentualna naprawa i rejestracja po- jazdu nie wykluczają zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu. Decyzja o re- jestracji pojazdu, który w dacie jego sprowadzenia do kraju stanowił odpad, a która została 169 Dz.U. z 2022 r. poz. 669 ze zm. 98 III. Izba Ogólnoadministracyjna wydana w oparciu o dokument nieuprawniający do jego rejestracji, nie może stanowić o lega- lizacji czynności podejmowanej nielegalnie. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok z 5 marca 2025 r., III OSK 5484/21). 3.7.7. Według art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach 170 właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i po- rządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Przez pojęcie „pozbywania się odpadów komunalnych” należy rozumieć obowiązki nakła- dane na zobowiązanego w celu przygotowania zebranych odpadów do ich odbioru przez upoważnionego przedsiębiorcę lub inny podmiot dokonujący tego odbioru. Odbiór odpadów z nieruchomości jest jednym z podstawowych obowiązków objętych zadaniem publicznym związanym z utrzymaniem czystości i porządku w gminach. Ustawodawca w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidział możliwości zaniechania od- bierania tych odpadów z nieruchomości, więc nie można uznać, że takie odpady jak np. me- tale, opakowania wielomateriałowe, tworzywa sztuczne, papier, tektura lub szkło, nie mogą być odbierane bezpośrednio z nieruchomości (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 1567/24). 3.7.8. Sprzętem w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elek- trycznym i elektronicznym 171 jest urządzenie funkcjonalnie kompletne. Uznanie za sprzęt nie- samodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów, musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obo- wiązki przewidziane przepisami omawianej ustawy podlegałyby aktualizacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem (wyrok z 15 października 2025 r., III OSK 2035/24). 3.7.9. Zadaniem organów administracji nie jest ocena zakresu umowy cywilnoprawnej, jakim jest umowa zlecenia wycinki lub przycięcia drzew i kontrola prawidłowości jej wyko- nania w świetle przepisów prawa cywilnego. Nie można wykładać art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 172 w ten sposób, że podmiotem odpowie- dzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z na- ruszeniem interesu indywidualnego właściciela. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (wyrok z 20 maja 2025 r., III OSK 167/22). 170 Dz.U. z 2019 r. poz. 2010. 171 Dz.U. z 2024 r. poz. 573. 172 Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm. 99 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.8. Sprawy z zakresu edukacji 3.8.1. Adresowane do rodziców uczniów zawiadomienie o zamiarze likwidacji lub prze- kształceniu szkoły bądź przedszkola, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe 173 , może być dokonane w dowolnej formie. Konieczne jest tylko, żeby zawiadomienie rzeczywiście dotarło do rodziców ucznia w przewidzianym w ustawie terminie (wyrok z 11 czerwca 2025 r., III OSK 1329/22). 3.8.2. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., III OSK 626/22, NSA zajmował się problemem roz- strzygnięcia nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie okre- ślenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora oraz doktora habilitowa- nego i uznał, że wydane na podstawie art. 239 pkt 2 w zw. z art. 238 ust. 1 pkt 6 lit. a/ ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 174 przez Radę Doskonałości Naukowej rozstrzygnięcie ma charakter nadzorczy i kreuje stosunek administracyjnoprawny (stosunek nadzorczy), podlegający kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia jego legalności. 3.8.3. W wyroku z 26 sierpnia 2025 r., III OSK 721/25, NSA zajął się problemem powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i wskazał, że współdziałanie organów „w porozumieniu” nie oznacza jedynie wyrażania opinii przez jeden z tych organów. Byłoby to nie tylko sprzeczne z wykładnią językową (gramatyczną) art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego, który to przepis reguluje zarówno współdziałanie w formie porozumienia, jak i wyrażanie opinii, ale także byłoby nie do pogodzenia z celem tego przepisu. 3.8.4. W wyroku z 17 października 2025 r., III OSK 2414/22, NSA zajmował się kwestią wznowienia studiów i wskazał, że jeżeli możliwość wznowienia studiów została uregu- lowana w regulaminie danej uczelni wyższej, ale nie przewidziano dla niej formy decyzji administracyjnej (z uwagi na brak przepisu ustawowego w tym zakresie), lecz formę roz- strzygnięcia, to rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia studiów stanowi akt z zakresu admi- nistracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o ile zgodnie z regulaminem tej konkretnej uczelni roz- strzygnięcie tego rodzaju podejmowane jest w ramach władczych kompetencji właściwego organu, jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie podmiotu zewnętrznego wobec uczelni (już nie studenta) i dotyczący prawa gwarantowanego przez tę uczelnię, o ile speł- nione są warunki regulaminowe. 3.9. Sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego 3.9.1. Przepisem odrębnym, w rozumieniu art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 175 , nie jest art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Wska- zuje on elementy treści studium, które jako akt kierownictwa wewnętrznego, określający po- litykę przestrzenną gminy, nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego (zgodnie 173 Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm. 174 Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm. 175 Dz.U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 100 III. Izba Ogólnoadministracyjna z art. 9 ust. 5 u.p.z.p. studium nie jest aktem prawa miejscowego), a więc nie może kształtować prawnej sytuacji jednostek oraz innych podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Z tego też względu również studium nie może być postrzegane w kategoriach przepisów od- rębnych, o których mowa w art. 14 ust. 7 u.p.z.p. (wyrok z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 2202/22). 3.9.2. Z art. 27 oraz art. 32 ust. 2 u.p.z.p. wynika, że w przypadku gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się nieaktualny w całości lub w części, rada gminy jest uprawniona do jego zmiany odpowiednio w całości lub w części w takim trybie, w jakim plany miejscowe są uchwalane. Rada gminy nie jest natomiast w takim przypadku upraw- niona do podjęcia uchwały o uchyleniu planu w całości lub w części (wyrok z 3 września 2025 r., II OSK 1256/25). 3.9.3. Planowanie przestrzenne nie polega na informowaniu, lecz na przesądzeniu o spo- sobie zagospodarowania określonego terenu, dlatego brak jest podstaw, aby elementy infor- macyjne planu stanowiły o istotnym naruszeniu zasad planowania i procedury planistycznej. Umieszczenie takich elementów planu nie świadczy o nadaniu im charakteru normatywnego i nie jest uznawane za naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego (wyrok z 18 lutego 2025 r., II OSK 1233/22). 3.9.4. Z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych 176 nie wynika przyzwolenie na realizowanie każdej inwestycji teleko- munikacyjnej w każdym miejscu objętym planem. Przepisy te nie przyznają przedsiębiorcom telekomunikacyjnym autonomicznego uprawnienia do kształtowania polityki przestrzennej w zakresie lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej. Przeciwnie, potrzeba ochrony szczególnie cennych obszarów gminy może przemawiać za ustanowieniem pewnych za- kazów, w tym dotyczących realizacji inwestycji o charakterze telekomunikacyjnym (wyrok z 28 maja 2025 r., II OSK 2712/22). 3.9.5. Wprowadzone planem miejscowym ograniczenie wysokości infrastruktury tele- komunikacyjnej do maksymalnej wysokości zabudowy może prowadzić do wykluczenia możliwość lokalizowania inwestycji z zakresu łączności publicznej, a tym samym narusza art. 46 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (wyrok z 5 listo- pada 2025 r., II OSK 1076/23). 3.9.6. Obowiązek gminy jako organu władzy publicznej do prowadzenia polityki prze- strzennej w sposób zapewniający ochronę środowiska wynika wprost z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., a jego konkretyzacją jest art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., który nakazuje obligatoryjne określenie w planie miejscowym zasad ochrony środowiska. Wprowadzone w planie ograni- czenia, w tym dotyczące stosowania określonych paliw, są instrumentem realizacji tego obo- wiązku. Nie stanowią one przekroczenia granic władztwa planistycznego, lecz jego realizację (wyrok z 7 października 2025 r., II OSK 799/23). 176 Dz.U. z 2017 r. poz. 2062 ze zm. 101 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.9.7. Definicja „terenów zieleni” zawarta w art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 177 została wprowadzona na potrzeby regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody i nie stoi ona na przeszkodzie przyjmowaniu w planach miejscowych własnych definicji dotyczących terenów podlegających ochronie z uwagi na walory środowi- skowe m.in. w oparciu o art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w zw. art. 71 ‑73 ustawy – Prawo ochrony środowiska (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 2327/22). 3.9.8. Z treści prawa własności nie wynika prawnie chroniona ekspektatywa możliwości przeznaczenia pod zabudowę każdej prywatnej nieruchomości stanowiącej teren rolniczy. Głównym celem tego przeznaczenia jest bowiem produkcja rolnicza, która może być realizo- wana bez żadnej zabudowy (wyrok z 20 lutego 2025 r., II OSK 428/23). 3.9.9. Zgodnie z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. opłata planistyczna jest ustalana z tytułu obiektyw- nego „wzrostu wartości nieruchomości”, a nie na podstawie subiektywnej ceny transakcyjnej, która może zależeć od wielu czynników pozarynkowych (wyrok z 2 lipca 2025 r., II OSK 176/23). 3.9.10. „Wybór” przez organ jednego z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć, przewidzia- nych w art. 59 ust. 3 u.p.z.p. (decyzja o wstrzymaniu użytkowania terenu i wyznaczenie ter- minu, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy – pkt 1 oraz decyzja o przywróceniu poprzedniego sposobu zagospodarowania – pkt 2) zależy od tego, czy możliwe jest usanowanie zagospodarowania terenu, które nastąpiło bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy bądź wbrew ustaleniom planu miejscowego (wyrok z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2107/22). 3.9.11. Planowana zabudowa w postaci farmy fotowoltaicznej jest co do zasady samowy- starczalna w zakresie zapotrzebowania na energię elektryczną, zaś oświadczenie inwestora o wykorzystaniu agregatu prądotwórczego, jako subsydiarnego źródła energii, prowadzi do uznania za wypełniony wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p., w zakresie zaopa- trzenia w energię elektryczną (wyrok z 22 października 2025 r., II OSK 2783/24). 3.9.12. Gdy zarówno do wydania decyzji głównej, jak i postanowienia uzgadniającego właściwy jest ten sam organ albo gdy do uzgodnienia jest właściwa jednostka służbowo pod- porządkowana organowi prowadzącemu postępowanie główne, wówczas nie powstaje obo- wiązek uzgodnienia decyzji (wyrok z 27 sierpnia 2025 r., II OSK 505/23). 3.9.13. Przypisanie dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej kompetencji organu współdziałającego (art. 53 ust. 4 pkt 11 u.p.z.p.) nie stoi na przeszkodzie pełnieniu przez regionalny zarząd gospodarki wodnej uprawnień właścicielskich w odniesieniu do gruntów, o których mowa w art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego (wyrok z 1 października 2025 r., II OSK 2673/24). 177 Dz.U. 2020 r. poz. 55 ze zm. 102 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.10. Sprawy z zakresu rolnictwa i leśnictwa 3.10.1. Trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej, dokonywane na pod- stawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych 178 przekracza czynności zwykłego zarządu, a zatem w celu uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłą- czenie wymagana jest pisemna zgoda wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nierucho- mości (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 358/22). 3.10.2. Z art. 15 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach 179 wynika nakaz pod adresem organów administracji publicznej i sądów administracyjnych objęcia lasów ochronnych szczególną ochroną – dalej idącą niż w stosunku do zwykłej ochrony lasów (wyrok z 23 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2093/24). 3.10.3. W uproszczonym planie urządzenia lasu nie może dochodzić do zmiany (prze- kwalifikowania) lasu na nieruchomość wykorzystywaną do innych celów niż gospodarka leśna. Zmiany tej nie można dokonać również w trybie rozstrzygnięcia zastrzeżeń do uprosz- czonego planu urządzenia lasu. Prawodawca przewidział jedynie możliwość zmiany lasu na użytek rolny. Ten cel można osiągnąć w postępowaniu jurysdykcyjnym, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ‑6 ustawy o lasach, zakończonym decyzją administracyjną. Jest to jednak po- stępowanie odrębne i niezależne od postępowania w sprawie zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2219/22). 3.10.4. Opinia komisji doradczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu wymianie gruntów 180 , nie ma charakteru wiążącego dla starosty. Jest to opinia konsultacyjna, którą starosta ma obowiązek uzyskać i rozważyć, jednak zacho- wuje on uprawnienie do podjęcia decyzji odmiennej od stanowiska komisji, kierując się przy tym przepisami prawa materialnego oraz dokonując oceny interesu publicznego i słusznych interesów uczestników postępowania. Komisja scaleniowa pełni istotną funkcję partycypa- cyjną i gwarancyjną, zapewniając udział właścicieli gruntów w procesie i możliwość artyku- lacji ich interesów. Niemniej nie odbiera ona staroście roli gospodarza postępowania scalenio- wego, odpowiedzialnego za ostateczne rozstrzygnięcie (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 2184/23). 3.10.5. Prawna procedura ustalania odszkodowania za szkody łowieckie jest złożona, a wydanie decyzji administracyjnej przez nadleśniczego jest przesłanką warunkującą do- puszczalność uruchomienia właściwego postępowania przed sądem powszechnym. Z treści art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie 181 wynika, że poza wskazaniem wyłącznie odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., ograniczanego zarazem tylko do zwykłego (głównego) postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, brak jest podstaw do stosowania wszystkich przepisów Kodeksu, w tym regulujących postępowania administracyjne w trybach nadzwyczajnych. 178 Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm. 179 Dz.U. z 2024 r. poz. 530. 180 Dz.U. z 2022 r. poz. 1223. 181 Dz.U. z 2020 r. poz. 1683 ze zm. 103 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Decyzja nadleśniczego ustalająca odszkodowanie za szkody łowieckie nie może być zatem przedmiotem wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok z 6 maja 2025 r., I OSK 1209/22). 3.10.6. Sporządzenie protokołu oględzin (art. 46a ust. 4 Prawa łowieckiego) oraz protokołu szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego) stanowią czynności z zakresu ad- ministracji publicznej dotyczące obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. A zatem stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie kognicji sądów administracyjnych leży orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok z 30 września 2025 r., I OSK 576/26). 3.10.7. Artykuł 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt 182 reguluje dwa tryby postępowania prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W pierwszym trybie (tzw. zwykły tryb odebrania zwierząt) faktyczne odebranie zwierzęcia może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o jego czasowym odebraniu (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt). W drugim trybie przewidziano natomiast wydanie tzw. decyzji administracyjnej następczej, czyli wydawanej już po faktycznym ode- braniu zwierzęcia przez uprawiony podmiot, w sytuacji gdy doszło do znęcania się nad zwie- rzęciem, a ponadto zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). W obu jednak przypadkach decyzja organu administracji o czasowym odebraniu zwierzęcia podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji o znęcaniu się nad zwierzęciem, a nie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Z tego też powodu postępowanie w sprawie – po- mimo że zostało wszczęte na skutek informacji pozyskanej od fundacji – toczyło się z urzędu. Organ nie mógł więc rozstrzygać w decyzji kończącej postępowanie o żądaniu strony, a zo- bowiązany był jedynie ustalić, czy w sprawie występują przesłanki ustawowe do wydania decyzji merytorycznej, o czasowym odebraniu zwierzęcia, czy też jest ich brak. Następstwem negatywnej weryfikacji przez organ wystąpienia przesłanek wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt, o której mowa w art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwie- rząt, jest natomiast umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji z powołaniem się na art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok z 15 grudnia 2025 r., I OSK 1829/24). 3.11. Sprawy z zakresu wywłaszczenia nieruchomości 3.11.1. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłasz- czenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użyt- kowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Mechanizm uregulowany w § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego 183 nie może zatem znaleźć zastosowania 182 Dz.U. z 2022 r. poz. 572 ze zm. 183 Dz.U. z 2021 r. poz. 555. 104 III. Izba Ogólnoadministracyjna w przypadku, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości (wyroki z: 20 sierpnia 2025 r., I OSK 1217/22; 10 lipca 2025 r., I OSK 2056/23; 7 sierpnia 2025 r., I OSK 1446/21; 28 sierpnia 2025 r., I OSK 2368/23). 3.11.2. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Nie oznacza to jednak, że może on działać dowolnie. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Jeśli strona ma zastrzeżenia co do rzetel- ności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu, do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. (wyroki z: 15 kwietnia 2025 r., I OSK 1680/23; 28 kwietnia 2025 r., I OSK 760/22). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że o taką ocenę może wystąpić każdy, przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera bowiem w tym zakresie jakich- kolwiek ograniczeń podmiotowych (wyroki z: 28 maja 2025 r., I OSK 1139/22; 13 maja 2025 r., I OSK 1860/23; 4 lipca 2025 r., I OSK 1512/22, I OSK 1442/22; 17 września 2025 r., I OSK 1811/22). 3.11.3. Zawarte w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych 184 pojęcie wydania nieru- chomości należy rozumieć jako podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczaso- wego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim rozporządzania rzeczą (wyrok z 12 listopada 2025 r., I OSK 51/24). 3.11.4. Do zastosowania art. 229 u.g.n., czyli przepisu wyłączającego możliwość zwrotu nieruchomości, nie ma znaczenia, w jakim trybie ustanowiono prawo użytkowania wie- czystego na rzecz osoby trzeciej. Kluczowe jest jedynie to, że prawo to zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1445/22). 3.11.5. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ admini- stracji ustala jedynie okoliczność przeprowadzenia rokowań, a nie bada przyczyny braku zgody stron i ewentualnej możliwości porozumienia (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1339/23). Celem decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest wyłącznie udzielenie inwestorowi zezwolenia na określone korzystanie z cudzej nieruchomości. Szczegółowe kwestie techniczno ‑budowalne dotyczące realizacji inwestycji mogą być rozstrzygane dopiero na etapie postępowania prze- widzianego w ustawie – Prawo budowlane (wyrok z 15 października 2025 r., I OSK 2089/22). 3.11.6. Brak tytułu prawnego do nieruchomości od chwili wzniesienia urządzeń lub w wyniku utraty wcześniej posiadanego tytułu, nie stanowi przeszkody do uzyskania de- cyzji z art. 124b u.g.n. Wnioskodawca powinien jedynie wykazać, że ma obowiązek usuwania awarii (konserwacji, remontu) danego urządzenia. Zbyt rygorystyczny, a przede wszystkim 184 Dz.U. z 2023 r. poz. 162 ze zm. 105 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby nieznajdujący oparcia w art. 124b u.g.n., jest wymóg wykazania legalności budowy urządzeń oraz praw do urządzeń (wyrok z 21 maja 2025 r., I OSK 1072/22). 3.12. Sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych 3.12.1. W wyroku z 12 listopada 2025 r., III OSK 2328/24, NSA uznał, że przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej 185 nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 98 ust. 1 ww. ustawy. W szczególności nie wskazują, że musi on być złożony przed nabyciem lokalu nadającego się do zamieszkania. Przepisy ustawy nie przewidują także wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania celu na jaki pomoc jest prze- znaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Okoliczność, że wystąpienie z wnioskiem nastąpiło zbyt późno nie może przekreślać uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej przez funkcjonariusza. Podobny pogląd NSA wyraził odnośnie do pomocy finan- sowej udzielanej funkcjonariuszom Policji. W wyroku z 11 grudnia 2025 r., III OSK 1976/24, stwierdził, że dokonując wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji 186 (tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2), nie sposób podzielić stanowisko, że w przypadku ubiegania się o pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego możliwość jej uzyskania przekreśla okoliczność, że wniosek nie został złożony przed kupnem nadającego się do zamieszkania lokalu. 3.12.2. W wyroku z 10 grudnia 2025 r., III OSK 1744/25, NSA wyraził stanowisko co do możliwości zwolnienia policjanta ze służby po złożeniu przez niego pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji – na innej pod- stawie prawnej, tj. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, stwierdzając, że jest to dopuszczalne. Upływ 3 ‑miesięcznego terminu od dnia złożenia raportu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje bowiem ustania stosunku służbowego poli- cjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu ze służby na innej podstawie. Późniejsze doręczenie wydanej decyzji o zwolnieniu ze służby wpływa wyłącznie na konieczność okre- ślenia w decyzji organu odwoławczego nowej daty wywołania skutku prawnego, tj. ustalenia późniejszej daty zwolnienia ze służby. 3.12.3. Zgodnie z art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny 187 skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbo- wego, a także przeniesienia do dyspozycji (postanowienie z 18 września 2025 r., III OSK 1335/25). 3.12.4. Decyzja o ustaniu prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego, wydana na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej, z powodu wszczęcia przeciwko 185 Dz.U. z 2022 r. poz. 1061. 186 Dz.U. z 2023 r. poz. 171 ze zm. 187 Dz.U. z 2024 r. poz. 248. 106 III. Izba Ogólnoadministracyjna funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, nie powoduje utraty prawa do świad- czenia motywacyjnego, a tym samym – po upadku przesłanki, z powodu której zaprze- stano wypłaty świadczenia motywacyjnego – organ nie ma podstaw do ustalenia na nowo w drodze decyzji prawa do świadczenia motywacyjnego. Prawo do świadczenia motywacyj- nego bowiem istnieje, jedynie zostaje wstrzymana jego realizacja. Na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej nie następuje utrata „prawa do świadczenia motywacyjnego”, ale utrata „prawa do wypłaty świadczenia” ze względu na to, że dalsza jego wypłata nie byłaby uzasadniona. Takie rozwiązanie ma charakter tymczasowy i powinno być powią- zane z treścią art. 117d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej, który statuuje zamknięty katalog przesłanek warunkujących brak możliwości wypłaty świadczenia z art. 117d ust. 1 tej ustawy (wyrok z 18 lutego 2025 r., III OSK 1786/23). 3.12.5. W wyroku z 23 stycznia 2025 r., III OSK 2011/24, NSA przyjął, że skierowanie żoł- nierza do wojskowej komisji lekarskiej unormowane w art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny jest skierowaniem z urzędu i nosi cechy rozkazu lub polecenia wydawanego przez przełożo- nych, którego odmowę wykonania ustawodawca łączy ze skutkiem prawnym wymienionym w art. 226 in principio w postaci obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. 3.13. Sprawy dotyczące uprawnień mieszkaniowych 3.13.1. Artykuł 88 ust. 3 ustawy o Policji 188 , zgodnie z którym policjant traci prawo do lo- kalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego wydalenia ze służby, reguluje sytuację prawną policjantów („policjant traci prawo”). Brak jest przy tym takiego przepisu, który pozwalałby odnieść przyjęte przez ustawodawcę uregulowanie do funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (wyrok z 11 kwietnia 2025 r., III OSK 808/24). 3.13.2. Jednostka samorządu terytorialnego, będąca właścicielem mieszkania przydziela- nego jako kwatera tymczasowa, nie jest stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie przydziału tej kwatery funkcjonariuszowi Policji. Po stronie jednostki samorządu terytorial- nego brak jest bowiem interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o przydziale kwatery tym- czasowej, ponieważ nie wpływa ona w żadnym stopniu na sferę praw i obowiązków właści- ciela lokalu (wyrok z 3 lipca 2025 r., III OSK 1689/24). 3.13.3. Faktyczne posiadanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza musi wiązać się z realną możliwością korzystania z niego, bo tylko wtedy można uznać, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i tym samym nie przysługuje mu pomoc finansowa. Samo dopuszczenie do użytkowania lokalu mieszkalnego funkcjonariusza nie jest zatem wy- starczające do stwierdzenia, że ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (wyrok z 10 paź- dziernika 2025 r., III OSK 2209/22). 3.14. Sprawy z zakresu obronności 3.14.1. Kwestia zwolnienia ze służby w oparciu o przesłankę „zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych”, o której mowa w art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, pozostawiona 188 Dz.U. z 2025 r. poz. 636. 107 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jest uznaniu dowódcy danej jednostki wojskowej, który zobowiązany jest do wnikliwego i wszechstronnego wykazania, że pozostawienie żołnierza w służbie jest niecelowe (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 2587/24). 3.14.2. W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczy- pospolitej Polskiej 189 nie wyrażono generalnej reguły rekompensowania wszelkich nakładów pracodawców ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony kraju. Artykuł 134a ustawy wskazuje, że o rekompensatę kosztów może wystąpić pracodawca zatrudniający pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem obrony terytorialnej za okres odbywania ćwiczeń woj- skowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rota- cyjnie przez tego żołnierza. Służba przygotowawcza ma charakter ochotniczy, a w okresie jej odbywania osoba nie ma statusu żołnierza rezerwy, tytuł ten jest bowiem nadawany dopiero po ukończeniu służby przygotowawczej. W takiej sytuacji pracodawcy zatrudniającemu żoł- nierza pełniącego służbę przygotowawczą nie przysługuje świadczenie w postaci rekompen- saty odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 ww. ustawy (wyrok z 4 marca 2025 r., III OSK 7146/21). 3.14.3. Orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich mających na celu ustalenie schorzenia danej osoby i jego związku ze służbą wojskową, stwierdzanych do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Odrzucenie skargi w tego rodzaju sprawie nie stanowi kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, ale stwierdzenie niedopuszczalność jej oceny, tym samym niemożliwe jest odnie- sienie się przez sąd administracyjny do merytorycznych aspektów zaskarżonego orzeczenia i poczynienie jakiejkolwiek analizy podniesionej przez stronę argumentacji (postanowienie z 25 marca 2025 r., III OSK 289/25). 3.15. Sprawy z zakresu samorządu terytorialnego 3.15.1. Uchwała rady gminy podjęta na wezwanie wojewody, na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2, art. 10 § 1 pkt 3 lit. b/ i art. 11 § 1 pkt 5 w związku z art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy 190 , odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, wyraża je- dynie stanowisko rady w sprawie wezwania wojewody do podjęcia uchwały o określonej treści. Wojewoda wzywa radę do podjęcia konkretnej uchwały, więc rada ma prawo przed- stawić swoje stanowisko, także wtedy, gdy uważa, że nie ma podstaw do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Takie stanowisko rady wyraża jedynie opinię tego or- ganu w sprawie, może być podjęte w formie uchwały i brak jest podstaw do jej unieważ- nienia z tego powodu, że rada nie była uprawniona do podjęcia takiej uchwały. Jeżeli zatem wojewoda nie podziela stanowiska rady gminy, to ma kompetencję do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu i nie jest konieczne uprzednie wyelimi- nowanie uchwały rady wyrażającej jedynie opinię co do tego, że nie ma podstaw do stwier- dzenia wygaśnięcia mandatu (wyrok z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2665/22). 189 Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm. 190 Dz.U. z 2023 r. poz. 2408. 108 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.15.2. Przepisy art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego nie dają komisarzowi wy- borczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, o której stanowi art. 24 ust. 5 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o sa- morządzie powiatowym 191 . Przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego z art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu, nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym stanowi art. 24 ust. 5 ustawy o samorządzie powiatowym. Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny, co oznacza de facto brak zaprzestania wykonywania pracy, powinno być uznane za naruszenie zakazu określonego w art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2244/24). 3.15.3. Celem regulacji z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 192 jest zagwarantowanie możliwości sprawowania przez radnego mandatu zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w tej ustawie. Celem tej regulacji nie jest udzielenie bezwa- runkowej ochrony w sferze uprawnień radnego w płaszczyźnie regulowanej przepisami prawa pracy, pozbawiającej pracodawcę możliwości rozwiązania lub zmiany stosunku pracy z radnym. Rada gminy ma obowiązek odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym w przypadku z art. 25 ust. 2 u.s.g., natomiast w innych przypadkach nie ma potrzeby dodatkowej ochrony stosunku pracy z radnym. Wynikająca z art. 25 ust. 2 u.s.g. do- datkowa ochrona stosunku pracy radnego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której przyczyną rozwiązania z nimi stosunku pracy jest związek ze sprawowaniem mandatu radnego (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 383/22). 3.15.4. Warunkiem uzyskania świadczenia przewidzianego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa 193 jest spełnienie kryterium 8 lat (nie mniej niż 8 lat) pełnienia funkcji sołtysa. Nie można zatem uznać, że okres krótszy niż 8 lat stanowił realizację tej przesłanki (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 2122/24). 3.15.5. Uchwała rady gminy dotycząca jednorazowych konsultacji społecznych w sołec- twie może zostać potraktowana jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., w sytuacji gdy zawiera normy prawne w postaci zasad i trybu przeprowadzenia tych kon- sultacji określające uprawnienia pewnej kategorii podmiotów wyróżniających się wskazaną cechą (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2586/22). 3.16. Sprawy cudzoziemców 3.16.1. W wyroku z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, NSA stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa 194 , po dniu 30 czerwca 2024 r. 191 Dz.U. z 2024 r. poz. 107. 192 Dz.U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g. 193 Dz.U. z 2023 r. poz. 1073. 194 Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm. 109 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw NSA od- mówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw 195 w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowią- zywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o po- mocy obywatelom Ukrainy jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA podkreślił, że przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej nie istniała. Orzecznictwo NSA w tej kwestii jest jednolite. 3.16.2. W sprawach dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej odnotowano nowy problem dopuszczalności skargi na bezczynność Komendanta Placówki Straży Gra- nicznej w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. W postanowieniu z 2 lipca 2025 r., II OSK 1178/25, NSA przesądził, że czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cu- dzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej 196 jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowisko o dopuszczalności skargi na bezczynność organu w opisanym zakresie zostało potwierdzone przez NSA w późniejszych, jednostkowych sprawach w tym przedmiocie. 3.16.3. W wyroku z 29 maja 2025 r., II OSK 2762/24, w sprawie dotyczącej zobowiązania do powrotu, NSA stanął na stanowisku, że udzielenie migrantom, którzy nielegalnie przekroczyli granicę, pomocy w dalszym przemieszczaniu się po terytorium Polski stanowi przejaw oczy- wistego, rażącego naruszenia porządku prawnego. NSA podkreślił, że proceder ten stanowi element tzw. „wojny hybrydowej”. Takie zachowanie skarżącego stanowi zatem oczywiste zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Uzasadnia to zastosowanie w sto- sunku do cudzoziemca sankcji zobowiązania do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o cudzoziemcach 197 . 3.16.4. Podobnie NSA wypowiadał się w sprawach dotyczących odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Wyrok z 9 czerwca 2025 r., II OSK 2503/24, dotyczył cudzo- ziemca, który legalnie opuścił swój kraj pochodzenia (w Afryce), nielegalnie przekroczył granicę polsko ‑białoruską i podjął dalej próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko‑ ‑niemieckiej. NSA uznał, że cudzoziemiec jest w rzeczywistości migrantem ekonomicznym, który nadużywa instytucji ochrony międzynarodowej, korzystając z elementów wojny hy- brydowej prowadzonej przez Republikę Białorusi oraz Federację Rosyjską wobec Polski i in- nych krajów Unii Europejskiej. NSA stwierdził, że historia migracyjna cudzoziemca świadczy o jego niewiarygodności a ocena organu co do braku spełnienia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej jest prawidłowa. 195 Dz.U. poz. 854. 196 Dz.U. z 2025 r. poz. 223 ze zm. 197 Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm. 110 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.17. Sprawy dotyczące kościołów i związków wyznaniowych 3.17.1. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 1153/24, NSA wskazał, że art. 70a ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypo- spolitej Polskiej 198 nie pełni wyłącznie funkcji określającej limity powierzchni, jak twierdzi skarżący, lecz wyznacza katalog osób prawnych Kościoła, którym może być przekazana nie- ruchomość w trybie art. 70a ust. 1 ww. ustawy. 3.17.2. W wyroku z 28 maja 2025 r., II OSK 2149/22, NSA sformułował tezę, zgodnie z którą orzeczenie zespołu orzekającego Komisji Regulacyjnej podjęte na wniosek kościelnej osoby prawnej, wydane na podstawie przepisów art. 44 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko ‑Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej 199 , może pod- legać zaskarżeniu w trybie określonym przepisami art. 156 k.p.a. 3.18. Sprawy dotyczące przejęcia mienia 3.18.1. Działaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrze- śnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 200 nie podlegał niepowiązany gospodarczo z częścią rolniczą majątku tzw. zespół pałacowo ‑parkowy (część reprezentacyjno ‑mieszkalna) (wyrok z 1 grudnia 2025 r., I OSK 691/24). Odnośnie do zakresu terytorialnego ww. dekretu, wskazano, że były nim objęte ziemie należące w dniu wejścia w życie tego aktu (13 września 1944 r.) do Rzeczypospolitej Polskiej w granicach przedwojennych, a więc sprzed 1 września 1939 r. (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2828/23). 3.18.2. Nabywca spadku, tj. osoba niebędąca spadkobiercą, która swoje prawa uzyskuje poprzez dobrowolne zawarcie stosownej umowy cywilnej (art. 1051 i 1053 Kodeksu cywil- nego), nie może składać wniosku w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwo- lenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 201 , gdyż z wła- snej woli (i z reguły odpłatnie) wchodzi formalnie w sytuację, w której pozostawał zbywca spadku. Natomiast w przypadku roszczenia o charakterze ochronnym, które miało służyć określonemu podmiotowi w związku z określoną sytuacją, w której – niezależnie od swojej woli – się znalazł, trudno mówić o tożsamości sytuacji byłego właściciela nieruchomości ziemskiej (lub jego spadkobiercy) z sytuacją, w jakiej znalazł się – i to z własnej woli – na- bywca spadku po osobie uprawnionej (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 71/22, I OSK 404/22, I OSK 422/22, I OSK 846/22; 18 lutego 2025 r., I OSK 1198/23; 22 stycznia 2025 r., I OSK 2231/21). 3.18.3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. B/ ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej 202 Państwo przejęło za odszkodowa- niem na własność przedsiębiorstwa przemysłowe niewymienione pod lit. A/, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. Przepis ten nie 198 Dz.U. z 2019 r. poz. 1347 ze zm. 199 Dz.U. z 2023 r. poz. 509. 200 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13. 201 Dz.U. Nr 10, poz. 51. 202 Dz.U. Nr 3, poz. 17. 111 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby ma jednak zastosowania do przejęcia przedsiębiorstwa, które samo w sobie nie osiągało wy- maganej skali zatrudnienia (ani celu ustawy nacjonalizacyjnej), lecz spełniło kryterium sza- cowane wyłącznie w oparciu o działania i wyposażenie podmiotu trzeciego (wyrok z 8 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2114/22). 3.18.4. Przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa i innego mienia, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. a/ i b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym 203 , mogło nastąpić pod warunkiem, że w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostały one objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. Istnienie jakiegokolwiek ty- tułu prawnego władania wyklucza możliwość zastosowania ww. ustawy (wyrok z 31 marca 2025 r., sygn. I OSK 356/22). 3.18.5. Z punktu widzenia ustawowej przesłanki przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego, jaką jest jego opuszczenie (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie de- kretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym 204 ), prawnie irrelewantne są motywy zachowania wła- ściciela, ze względu na które nie uprawiał on gospodarstwa i nie poddawał go właściwym zabiegom agrotechnicznym (wyrok z 10 października 2025 r., I OSK 1821/20). 3.18.6. O przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych w trybie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego 205 decydowały wyłącznie dwie przesłanki, tj. objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użyt- kowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przepis art. 9 ust. 1 ww. ustawy nie dzielił nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które we władaniu Państwa znalazły się legalnie i na nieruchomości znajdujące się we władaniu Państwa niele- galnie. A wręcz odwrotnie, rozwiązanie zawarte w art. 9 ustawy stanowiło podstawę prawną uregulowania tytułu prawnego nieruchomości wówczas, gdy władanie przez Państwo nie- ruchomościami nie było oparte na tytule prawnym (wyrok z 26 marca 2025 r., I OSK 407/22). 3.19. Sprawy z zakresu pomocy społecznej 3.19.1. Do dochodu osoby samotnie gospodarującej należy zaliczyć alimenty wypłacone na podstawie art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy 206 . Alimenty na wspólne dzieci stanowią jednak przychód (dochód) dzieci, a nie ich rodzica 203 Dz U. Nr 11, poz. 37. 204 Dz.U. Nr 39, poz. 174. 205 Dz.U. Nr 17, poz. 71. 206 Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm. 112 III. Izba Ogólnoadministracyjna sprawującego nad nimi opiekę – art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo- łecznej 207 (wyroki z 13 grudnia 2024 r., I OSK 184/24 i I OSK 191/24). 3.19.2. Użyte w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych roz- wiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw 208 okre- ślenie źródła ciepła wskazuje jedynie na rodzaj paliwa, jaki ma zasilać piec (gaz skroplony LPG). Nie reguluje natomiast kwestii sposobu jego przechowywania, jak również rodzaju, czy też pojemności zbiornika, z którego gaz ten jest doprowadzany do urządzenia grzew- czego. Zastrzeżenia co do sposobu magazynowania wskazanego rodzaju paliwa nie zawiera również żaden inny przepis tej ustawy (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 81/24). 3.19.3. Małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny, przyczyniania się, według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych, do zaspokajania potrzeb rodziny oraz są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W związku z tym nie można przyjąć, że w świetle art. 27 ust. 1 i następnych ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej 209 tylko małżonek, będący stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, może skutecznie złożyć wniosek o do- datek energetyczny (wyrok z 29 kwietnia 2025 r., I OSK 1256/24). 3.19.4. Dopuszczalność udzielenia świadczenia, o którym mowa w art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 210 , pomimo niedochowania ustawo- wego terminu wynikającego z art. 15b ust. 5 tej ustawy, powoduje, że organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka ma obowiązek oceny każdego przypadku pod kątem wystąpienia niezależnych od kobiety przyczyn, które wpłynęły na niedochowanie wymogu odpowiednio wczesnego poddania się opiece lekarskiej w okresie ciąży (wyrok z 24 lutego 2025 r., I OSK 899/24). 3.19.5. Zgodnie z art. 15b ust. 3 u.ś.r. wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Termin ten odnosi się do rodziców dziecka jako podmiotów, które są uprawnione do świadczenia w pierwszej kolejności. Jeżeli natomiast podmioty te nie złożyły lub nie mogły złożyć wniosku o wypłatę w powyższym terminie (np. z uwagi na śmierć, utratę lub pozbawienie władzy rodzicielskiej), a w później- szym okresie doszło do ustanowienia opieki prawnej, przysposobienia lub powstania opieki faktycznej nad dzieckiem, ustawa przewiduje otwarcie nowego terminu do złożenia wniosku o wypłatę zapomogi. Termin ten wynosi 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Warunkiem 207 Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. 208 Dz.U. z 2023 r. poz. 1772 ze zm. 209 Dz.U. z 2023 r. poz. 269 ze zm. 210 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 113 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jednak otwarcia biegu nowego terminu jest bezskuteczny upływ 12 miesięcy od dnia zaist- nienia stosownego zdarzenia (wyrok z 6 czerwca 2025 r., I OSK 1801/24). 3.19.6. Z art. 18 ust. 2b i 2c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowy- waniu dzieci 211 (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw 212 ) wynika, że drugiemu z rodziców dziecka w przypadku śmierci rodzica, któremu świadczenie zostało przyznane na dany okres, lub śmierci rodzica, który złożył wniosek o świadczenie, ale zmarł przed jego rozpatrzeniem, może zostać przyznane świadczenie wychowawcze, z zachowa- niem ciągłości, wyłącznie w przypadku zachowania terminu 3 miesięcy na złożenie wniosku przez drugiego rodzica liczonym od dnia śmierci rodzica (wyrok z 13 maja 2025 r., I OSK 1467/24). 3.19.7. Jeżeli o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, bezwzględnie wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przy- znanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica. Powyższy obowiązek wynika z reguły zbiegu uprawnień, określonej w art. 22 oraz art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci 213 . W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest decyzja z art. 25 ust. 6 tej ustawy, a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (wyrok z 19 września 2025 r., I OSK 2198/23). 3.19.8. Pomoc finansowa przyznawana w ramach operacji „Restrukturyzacja małych go- spodarstw” w zakresie poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020, powinna zostać doliczona do dochodu i rozliczona zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej (wyroki z 20 marca 2025 r., I OSK 561/24 i I OSK 592/24). 3.19.9. Przyjęta w art. 194 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i sys- temie pieczy zastępczej 214 konstrukcja solidarnej odpowiedzialności rodziców wymaga, żeby postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej było przeprowadzone z udziałem wszystkich zobowiązanych, a więc obojga rodziców. Ma to bezpośredni wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie (art. 28 k.p.a.). Kon- sekwencją takiej odpowiedzialności jest więc powstanie po stronie organu administracji pu- blicznej obowiązku wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie ustalenia 211 Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm. 212 Dz.U. z 2019 r. poz. 924. 213 Dz.U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm. 214 Dz.U. z 2022 r. poz. 447 ze zm. 114 III. Izba Ogólnoadministracyjna opłaty, którego stronami będą – co do zasady – oboje zobowiązani (a więc oboje rodzice ma- łoletniego). Jedynie w drodze wyjątku akt władczy, wydawany w tym przedmiocie, obejmie swoim oddziaływaniem sferę praw i obowiązków tylko jednego z rodziców, np. gdy: żyje tylko jedno z rodziców, nie można ustalić miejsca pobytu jednego z rodziców lub wydano decyzję w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty wobec jednego z rodziców (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1203/24). 3.19.10. Młodzieżowy ośrodek wychowawczy nie należy do systemu pieczy zastępczej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jest to placówka działająca na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich 215 . Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest środ- kiem wychowawczym orzekanym przez sąd rodzinny. Samo jednak umieszczenie dziecka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym nie oznacza automatycznego uchylenia wcze- śniejszego orzeczenia o umieszczeniu w pieczy zastępczej. W rozumieniu ustawy o wspie- raniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 216 dziecko nadal pozostaje wychowankiem pieczy zastępczej, o ile pierwotne orzeczenie o umieszczeniu w pieczy zastępczej nie zostało uchy- lone (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 1857/23). 3.19.11. Skierowanie do domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opie- kuńczych, zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wymaga uzyskania zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis ten nie precyzuje jednak w jakiej formie ma być uzyskana zgoda osoby wymagającej pomocy, co oznacza, że zastosowanie znajdują przepisy ogólne, w tym art. 63 § 1 i 3 k.p.a. Przepisy przewidują zatem możliwość ustnego po- dejmowania czynności przez strony postępowania, także w sposób, który nie wymaga wła- snoręcznego podpisu strony, w sytuacji gdy podpisu tego nie jest w stanie złożyć z powodów obiektywnych (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1955/24). 3.19.12. Przepis art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa podmioty uprawnione do zainicjowania postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. W przypadku małoletnich dzieci stroną postępowania jest samo dziecko, a rodzic (lub inny przedstawiciel ustawowy) działa w jego imieniu. Przyjęcie, że każdy z rodziców „automatycznie” posiada interes prawny w każdym postępowaniu dotyczącym dzieci, niezależnie od tego, kto jest beneficjentem świadczenia, prowadziłoby do nieuzasadnionego rozszerzenia kręgu stron i komplikacji w postępowaniu administracyjnym, które w sprawach socjalnych powinno być szybkie i efektywne, żeby prawidłowo zaspokajać podstawowe potrzeby beneficjentów (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1773/23). 3.19.13. Zmiana wysokości środków przeznaczonych na świadczenia pomocy spo- łecznej lub zmiana spodziewanej liczby beneficjentów pomiędzy poszczególnymi okresami, 215 Dz.U. z 2018 r. poz. 969. 216 Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm. 115 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby powodujące zmianę możliwości pomocy społecznej, stanowią uzasadnioną przyczynę w ro- zumieniu art. 8 § 2 k.p.a., przemawiającą za dopuszczalnością przyznania pomocy w wyso- kości innej niż miało to miejsce w okresach poprzednich (wyroki z 12 września 2025 r., I OSK 2214/24 i I OSK 2215/24). 3.20. Sprawy z zakresu zatrudnienia 3.20.1. Dokonując wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy 217 , za niedopuszczalne uznano zrów- nanie skutków prawnych opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ze skutkami opła- cenia składek w przyszłości na podstawie umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych uzależnione jest bowiem od faktycznego odpro- wadzania składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, a więc bez wpływu pozostaje fakt późniejszego regulowania zaległości ubezpieczeniowych w systemie ratalnym (wyrok z 25 czerwca 2025 r., I OSK 311/25). 3.20.2. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zakresie regulacji dotyczących zasiłku dla bezrobotnych nie przewidują odmiennego, szczególnego, traktowania osób, które były zatrudnione na podstawie umowy o pracę i jednocześnie pro- wadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, którą następnie zawiesiły. Skoro skarżąca podjęła decyzję o zawieszeniu dodatkowej działalności gospodarczej, to korzystanie z prefe- rencyjnych zasad rozliczania składek ZUS nie może stać na przeszkodzie przyjęciu, że tak jak pracownik w sytuacji rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem lub na mocy poro- zumienia stron, miała wpływ na kształtowanie przebiegu tej formy zarobkowania w okresie poprzedzającym rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy i w związku z tym to ją należy uznać za adresata normy określonej w art. 75 ust. 1 pkt 8 u.p.z.i.r.p. Oznacza to, że zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt.2 u.p.z.i.r.p. zasiłek dla bezrobotnych będzie przysługiwał dopiero po upływie 90 dni od dnia rejestracji (wyrok z 29 maja 2025 r., I OSK 2045/24). 3.20.3. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektyw- nych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu (wyroki z: 14 stycznia 2025 r., I OSK 1843/24; 9 stycznia 2025 r., I OSK 1940/24). 3.20.4. Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania takiego statusu konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy za- robkowej. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozo- stawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z uprawnień przysługujących takiej osobie, korzystając w ten sposób ze środków publicznych przeznaczonych na łagodzenie skutków 217 Dz.U. z 2024 r. poz. 475, ze zm.; dalej: u.p.z.i.r.p. 116 III. Izba Ogólnoadministracyjna bezrobocia. Nawet krótkotrwałe łączenie statusu bezrobotnego z wykonywaniem pracy za- robkowej, przy braku szczególnych okoliczności, usprawiedliwia nałożenie sankcji, o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.i.r.p., a sankcja ta nie może być postrzegana jako niepropor- cjonalne wkroczenie w sferę praw jednostki (wyrok z 14 stycznia 2025 r., I OSK 2149/24). 3.21. Sprawy dotyczące uprawnień kombatanckich 3.21.1. Rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych 218 nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie, czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ w trakcie prowadzonego postępowania nie ma zatem obowiązku ustalania zakresu działal- ności skarżącego jako działacza opozycji lub osoby represjonowanej oraz analizowania spo- sobu i zakresu funkcjonowania skarżącego w ramach organów kontrwywiadu wojskowego. Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu jest wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny, czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały dokumenty wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Ponadto organ nie jest także uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach, czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania od- powiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Jest to więc jedynie działanie deklaratoryjne (wyroki z: 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25; 4 marca 2025 r., III OSK 6617/21; 20 marca 2025 r., III OSK 3040/23). 3.21.2. Ustawa o działaczach opozycji nie ma charakteru represyjnego, pozbawiającego określone osoby określonych uprawnień, i nie nakłada na dany podmiot wnioskujący jakich- kolwiek obowiązków, a tym samym nie sposób przyjąć, że po stronie organu jest obowiązek wyjaśniania wątpliwości na korzyść osób ubiegających się o przyznanie danego statusu (wyrok z 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25). Wyrażona w art. 7a k.p.a. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony nie znajduje zastosowania do wątpliwości dotyczących ustaleń faktycznych, a odnosi się wyłącznie do wątpliwości interpretacyjnych w zakresie treści normy prawnej (wyrok z 19 marca 2025 r., III OSK 3208/23). 3.21.3. Nie każdy przejaw nieposłuszeństwa, czy nawet oporu wobec ówczesnej władzy lub wyrażona wobec niej krytyka, a także nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych może być uznawana za uprawniającą do ubiegania się o status osoby represjonowanej (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25). Tytułem przykładu – samo manifestowanie negatywnego stosunku do władzy ludowej, czy drukowanie i rozpowszech- nianie ulotek nie zostało uznane za formę działalności opozycyjnej, natomiast konieczność ucieczki z Polski oraz uzyskanie statusu uchodźcy politycznego przez skarżącego nie zo- stały uznane za formy represji w konkretnych przypadkach (wyrok z 19 marca 2025 r., III 218 Dz.U. z 2024 r. poz. 906. 117 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby OSK 3208/23). Wystąpienie represji wobec wnioskodawcy musi pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z prowadzoną przez niego działalnością opozycyjną, aby okolicz- ności te mogły być brane pod uwagę przy ubieganiu się o potwierdzenie statusu (wyroki z: 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25; 27 sierpnia 2025 r., III OSK 1403/23; 13 listopada 2025 r., III OSK 2846/22). 3.22. Sprawy dotyczące kultury i sztuki 3.22.1. Żaden z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 219 nie przewiduje kompetencji dla organów ochrony konserwatorskiej do władczego wkraczania w czynności egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego dotyczące zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 1719/22). 3.22.2. Pozwolenie konserwatorskie, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, po uzyskaniu niezrealizowanego pozwolenia na budowę, uzyskuje walor pierwszeństwa wykonania względem ustaleń wynikających z decyzji o pozwoleniu na budowę. W razie gdy zatwierdzony projekt budowlany będzie wy- magał zmiany w zakresie uwzględnienia wymogów ochrony konserwatorskiej wynikających z pozwolenia konserwatorskiego, zaktualizuje się wówczas zakaz realizacji pozwolenia na budowę sprzecznie z pozwoleniem konserwatorskim, co może powodować powstanie obo- wiązku zmiany pozwolenia na budowę albo dokumentacji budowy w trybie przewidzianym w art. 36a lub 36b ustawy – Prawo budowlane (wyrok z 18 marca 2025 r., II OSK 424/24). 3.22.3. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków otoczenia zabytku może zostać wydana po wydaniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków samego zabytku w późniejszym czasie. Taki wpis może mieć charakter prewencyjny, a działania organu mogą być podejmowane w związku z planowaną w najbliższym sąsiedztwie zabytku konkretną inwestycją. W takiej sytuacji znaczenie w sprawie może mieć charakter planowanej inwestycji, jej skala i wpływ na otoczenie, w tym na sąsiadujący z nią zabytek. Organ w toku postępowania dotyczącego wpisu do rejestru zabytków otoczenia zabytku ma wówczas obowiązek zbadać przesłanki, o których mowa w art. 3 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w od- niesieniu do konkretnego stanu rzeczy na gruncie i konkretnych zamierzeń inwestora (jeżeli takie istnieją na dzień wydania decyzji) (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 411/23). 3.22.4. Z § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restaurator- skich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków 220 wynika, że decyzja o pozwoleniu na prowadzenie robót budowlanych przy za- bytku wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad 219 Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm. 220 Dz.U. z 2021 r. poz. 81. 118 III. Izba Ogólnoadministracyjna zabytkami nie przestaje obowiązywać z upływem określonego w niej na podstawie powo- łanego przepisu terminu ważności pozwolenia, jeżeli przed upływem tego terminu zostało złożone podanie o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. pozwolenia w zakresie określonego w nim terminu ważności (wyroki z 26 marca 2025 r., II OSK 1728/22 i II OSK 1729/22). 3.22.5. Określony w pozwoleniu konserwatorskim termin jego ważności oznacza jedynie, że wnioskodawca jest uprawniony w tym czasie do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę lub dokonania zgłoszenia w przypadkach określonych w przepisach prawa bu- dowlanego, zaś po upływie tego terminu traci to uprawnienie. Przyjęcie poglądu odmien- nego mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej konkluzji, że po upływie terminu określonego w pozwoleniu konserwatorskim inwestor, dysponując ważnym pozwoleniem na budowę lub po skutecznym zgłoszeniu robót, traci uprawnienie do prowadzenia dalszych prac lub robót. Jeśli inwestor wystąpił w tym czasie ze stosownym wnioskiem, jest uprawniony do ich kontynuowania. Realizacja prac lub robót po terminie określonym w pozwoleniu kon- serwatorskim nie może być bowiem utożsamiana z prowadzeniem prac lub robót bez po- zwolenia konserwatorskiego. Pozwolenie konserwatorskie musi zatem zachowywać ważność w momencie udzielenia pozwolenia na budowę, a nie przez cały okres prowadzenia robót budowlanych. Ponadto brak jest przepisu zarówno w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak i w ustawie – Prawo budowlane, który łączyłby upływ wskazanego w po- zwoleniu konserwatorskim terminu z utratą mocy obowiązującej pozwolenia na budowę lub realizacji robót na podstawie zgłoszenia. Czym innym bowiem jest termin wykonania robót budowlanych, a czym innym – ważność samego pozwolenia. Przepisy ustawy o ochronie za- bytków i opiece nad zabytkami nie przewidują terminu ważności pozwolenia wydawanego w trybie art. 36 ust. 1. Brak jest tutaj odpowiednika w postaci art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W tej sytuacji należy uznać, że termin określony w pozwoleniu konserwatorskim ma charakter formalny, a nie materialnoprawny, co oznacza, że jego upływ nie powoduje, że decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym. Zatem dopóki ta ostateczna decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona, nie zostanie stwierdzona jej nieważność lub wygaśnięcie w jednym z nadzwyczajnych trybów administracyjnych przewidzianych w k.p.a., dopóty pozostaje ona w obrocie (wyrok z 11 lutego 2025 r., II OSK 331/22). 3.22.6. W rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prowa- dzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków rucho- mych 221 nie uregulowano jako „szczegółowego wymagania”, aby wydane w jego trybie po- zwolenie konserwatorskie miało być opatrywane terminem jego ważności. W rozporządzeniu tym jako element wniosku o wydanie takiego pozwolenia i odpowiadający mu składnik tego pozwolenia ujęto „wskazanie przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia prac, robót, badań, innych działań lub poszukiwań”. Takiego określenia dodatkowego składnika decyzji – pozwolenia konserwatorskiego, nie można utożsamiać z pojęciem terminu ważności 221 Dz.U. poz. 1579. 119 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samego pozwolenia na budowę. Określenie zakresu delegacji ustawowej do unormowania w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami „szczegółowych wymagań”, jakim powinno odpowiadać pozwolenie konserwatorskie, nie daje podstaw, aby utożsamiać z nimi uprawnienie ministra do określania terminu ważności decyzji administracyjnej, jakim jest pozwolenie konserwatorskie. A zatem termin przewi- dywanego rozpoczęcia i zakończenia prac objętych pozwoleniem konserwatorskim ma wy- łącznie walor informacyjny, wiążący się z przewidywaniami inwestora, które mogą okazać się nietrafne (wyrok z 8 stycznia 2025 r., II OSK 955/22). 3.22.7. Okoliczność, że w ciągu dwóch lat od przekazania wójtowi przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków gminna ewidencja zabytków nie została zało- żona nie oznacza, że obowiązek uzgodnienia projektu inwestycji z wojewódzkim konser- watorem zabytków przestaje istnieć. Wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw 222 termin jest terminem instrukcyjnym, nie zaś terminem zawitym. W powyż- szym przepisie nie zawarto żadnej sankcji za niedochowanie wskazanego w tym przepisie terminu. Niezałożenie gminnej ewidencji zabytków w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków nie powoduje dalszej nie- możności założenia tej ewidencji, jak również nie powoduje utraty mocy sporządzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju skutki można wyprowadzić z wykładni funkcjonalnej oraz wy- kładni systemowej przepisów prawa regulujących kwestie związane z ochroną zabytków (wyrok z 27 maja 2025 r., II OSK 2629/22). 3.23. Sprawy inne (symbol 645) 3.23.1. Stosunek prawny istniejący między organem administracji a przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obo- wiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedsta- wiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i na- stępnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagro- dzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu na podstawie art. 138 § 1 ustawy – Or- dynacja podatkowa, stanowi przepis art. 270a ustawy – Ordynacja podatkowa. W systemie obowiązującego prawa, niezależnie od art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, istnieje odmienna podstawa prawna umożliwiająca organowi podatkowemu, który wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej celem wykonania niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela wyłącznie w postępowaniu podatkowym, wydanie postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora (wyrok z 13 lutego 2025 r., III OSK 6898/21). 222 Dz.U. Nr 75 poz. 474. 120 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.23.2. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g. w zakresie zwrotu „stanowienia o kierunkach działania” wójta należy interpretować w ten sposób, że uprawnia on radę gminy do ustalania wójtowi celów jego działania pozostających w zakresie właściwości działania gminy i obu or- ganów. Nie może on zaś być podstawą do nakładania na wójta obowiązku realizacji oznaczo- nego zadania rozumianego jako obowiązek wykonania jednostkowego, skonkretyzowanego, szczegółowego działania, połączonego np. ze sposobem czy terminem jego realizacji (wyrok z 6 marca 2025 r., III OSK 2265/23). 3.23.3. Celem postępowania konkursowego prowadzonego przez komisję nie jest wyło- nienie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, lecz kandydatów na członków SKO. Rozstrzygnięcie komisji w stosunku do tych osób, których kandydatury nie zostały wy- brane, celem przedstawienia zgromadzeniu ma charakter „kończący” w tym znaczeniu, że nie przechodzą one do kolejnego etapu wyboru członka SKO – nie podlegają opiniowaniu przez zgromadzenie, ich kandydatury nie zostają przedstawione przez prezesa kolegium Pre- zesowi Rady Ministrów i z założenia nie mogą zostać przez ten organ powołane na członka kolegium. Wystarczającym środkiem ochrony kandydata na członka kolegium przed brakiem bezstronności członków komisji konkursowej jest możliwość zaskarżenia wydanego przez nią rozstrzygnięcia. W ramach jego kontroli sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy dany członek komisji podlegał wyłączeniu, lecz czy rozstrzygnięcie było zgodne z prawem, ergo kan- dydaci zostali prawidłowo ocenieni przez komisję (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 3435/23). 3.23.4. Przepis art. 12a ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej 223 może stanowić podstawę do wydania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych rozporządzenia, które będzie właściwą reakcją struktur państwa na sytuację istniejącą na granicy polsko–białoruskiej, a nie rozporządzenie porządkowe wojewody. W ta- kiej sytuacji wojewoda nie powinien wkraczać w kompetencje, przypisane ustawowo wła- ściwemu ministrowi i zastępować go we właściwej reakcji na sytuację panującą na granicy (wyrok z 16 maja 2025 r., III OSK 2389/23). 3.23.5. Rozporządzenie w przedmiocie utworzenia gminy ma charakter aktu prawa po- wszechnie obowiązującego i stanowi realizację normy art. 15 ust. 2 Konstytucji RP, zatem nie spełnia przesłanek uznania go za akt indywidualny organu administracji publicznej i nie podlega kontroli przed sądem administracyjnym. Rozporządzenie o utworzeniu gminy ma szczególny charakter, jednak w dalszym ciągu pozostaje ono aktem prawa powszechnie obo- wiązującego, podejmowanym przez centralny organ administracji rządowej. Tym samym w sprawie jego kontroli zastosowanie znajdzie art. 188 Konstytucji RP (postanowienie z 26 czerwca 2025 r., III OSK 892/25). 3.23.6. Stanowisko Marszałka Sejmu RP odmawiające wydania jednorazowej karty pra- sowej ma charakter władczy i jednostronny. Tym samym może ono zostać zakwalifikowane jako przedmiot kontroli z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pod warunkiem, że zostało wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego 223 Dz.U. z 2022 r. poz. 295 ze zm. 121 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z przepisu prawa. Odmowa wstępu na posiedzenie Sejmu nie następuje w ramach osobnej decyzji administracyjnej Marszałka Sejmu lub innego aktu podlegającego kontroli sądowoad- ministracyjnej. Tym samym prawo do sądu w sprawie odmowy wstępu na posiedzenie ww. organu władzy publicznej może być realizowane w ramach skargi na czynność Marszałka Sejmu w postaci odmowy wstępu na posiedzenie Sejmu, która to czynność w praktyce polega na odmowie wydania karty lub przepustki uprawniającej do wstępu na teren Sejmu (posta- nowienie z 23 lipca 2025 r., III OSK 852/25). 3.23.7. Regulacja stanowiąca o „czasowym zawieszeniu” prawa wstępu na tereny i do bu- dynków sejmowych i senackich nie jest równoznaczna z odmową (lub zakazem) wstępu na teren i do budynków sejmowych, a w konsekwencji ograniczeniem prawa dostępu do infor- macji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Zawieszenie na oznaczony czas uprawnień wynikających z posiadania okresowej karty wstępu dotyczy wyłącznie przysłu- gującego w oznaczonym okresie przywileju nieubiegania się każdorazowo o zgodę na wstęp do Sejmu, ale nie uniemożliwia zainteresowanej osobie ubiegania się o jednorazową kartę wstępu lub skorzystania z możliwości przewidzianej w § 5 ust. 5 zarządzenie nr 1 Marszałka Sejmu z dnia 9 stycznia 2008 r. w sprawie wstępu do budynków pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu oraz wstępu i wjazdu na tereny pozostające w zarządzie Kancelarii Sejmu. Tym samym osoba, której uprawnienie „zawieszono” nie zostaje pozbawiona prawa wstępu, ale określonego przywileju w postaci stałego, w określonym czasie, dostępu do terenu i bu- dynków Sejmu (wyrok z 19 września 2025 r., III OSK 1500/22). 3.23.8. Dane dotyczące zgonów od momentu ich zebrania przez organy statystyczne stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną. W związku z powyższym pod- legają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Staty- stycznego operatu do badań statystycznych. Udostępnianie lub wykorzystywanie tych da- nych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione. Objęcie bezwzględną ochroną danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej, w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej 224 , ma określony cel. Tajemnica statystyczna odnoszona do danych indywidualnych stanowi bowiem gwarancję wiarygodności statystyki publicznej, a więc w ogóle jej przydatności dla władz państwowych (wyrok z 29 października 2025 r., III OSK 558/25). 3.24. Sprawy z zakresu ochrony danych osobowych 3.24.1. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., III OSK 5393/21, NSA przesądził, że numery ksiąg wieczystych są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycz- nych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie da- nych) 225 , ponieważ umożliwiają pośrednią identyfikację osób fizycznych (np. poprzez imię, 224 Dz.U. z 2023 r. poz. 773 ze zm. 225 Dz. Urz. UE L 2016.119.1 ze zm.; dalej: RODO. 122 III. Izba Ogólnoadministracyjna nazwisko, PESEL, adres nieruchomości i informacje o hipotece w księgach wieczystych). Pu- blikacja nr KW bez odpowiedniej podstawy prawnej narusza przepisy o ochronie danych osobowych. NSA stwierdził również, że utrudnianie bądź uniemożliwianie realizacji kom- petencji kontrolnych organu nadzorczego stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów o ochronie danych osobowych. 3.24.2. Przetwarzanie danych osobowych byłych klientów może być kontynuowane po zakończeniu umowy tylko wtedy, gdy zachodzi rzeczywista, prawnie uzasadniona potrzeba (np. dochodzenie lub obrona przed konkretnymi roszczeniami). Nie można legalnie przetwa- rzać danych „na wszelki wypadek” na podstawie hipotetycznych przyszłych roszczeń, które mogą się nigdy nie zmaterializować. A zatem samo wystąpienie hipotetycznej możliwości powstania roszczeń w przyszłości nie stanowi wystarczającej przesłanki do dalszego prze- chowywania danych. Przetwarzanie jest legalne jedynie w przypadku istnienia rzeczywi- stej, skonkretyzowanej potrzeby prawnej, np. toczący się spór lub realne ryzyko procesowe (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 6553/21). 3.24.3. Dane w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji (KSIP) nie mogą być przecho- wywane bezterminowo. Jeśli cel przetwarzania został osiągnięty (np. sprawa zakończyła się brakiem skazania), dalsze ich przetrzymywanie narusza RODO. Organ nadzorczy ma prawo nakazać Policji usunięcie danych. Służby mundurowe nie są wyłączone spod kontroli Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych 226 w zakresie przestrzegania zasad ochrony prywat- ności. A zatem każdy przypadek dalszego przechowywania danych musi być uzasadniony realną i aktualną potrzebą operacyjną, a nie jedynie „potencjalną przydatnością” (wyrok z 17 października 2025 r., III OSK 2223/22). 3.24.4. Organ ochrony danych osobowych nie posiada legitymacji do nadzorowania ope- racji przetwarzania danych, które są nierozerwalnie związane ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Dotyczy to zarówno merytorycznego toku postępowania, jak i czynności techniczno ‑biurowych niezbędnych do jego realizacji. Przyznanie bowiem PUODO upraw- nień do nakładania administracyjnych kar pieniężnych lub wydawania decyzji władczych wobec sądów w zakresie ich funkcji orzeczniczych stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w konstytucyjną zasadę niezależności sądów i niezawisłości sędziów. A zatem zgodnie z art. 55 ust. 3 RODO organy nadzorcze nie są właściwe do monitorowania operacji przetwa- rzania prowadzonych przez sądy w ramach wykonywania przez nie wymiaru sprawiedli- wości. NSA przyjął więc wąską interpretację uprawnień PUODO, uznając prymat autonomii władzy sądowniczej nad ogólnym reżimem nadzoru administracyjnego (wyrok z 14 listo- pada 2025 r., III OSK 250/25). 3.25. Sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej 3.25.1. Wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 227 tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od 226 Dalej: PUODO. 227 Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p. 123 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli byłą objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifi- kowanych. Określone informacje, aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy, muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację danego podmiotu (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2143/22). 3.25.2. Arkusze egzaminacyjne, czyli pytania egzaminacyjne z przeprowadzanych na uczelni wyższej pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie oraz pisemnych egzaminów licencjackich weryfikujące osiągnięcie przez studenta efektów uczenia się po zakończeniu cyklu (poziomu) kształcenia odpowiednio: na studiach licencjackich i na stu- diach magisterskich, nie stanowią informacji publicznej. Arkusze egzaminacyjne zawierające pytania egzaminacyjne nie stanowią informacji o działalności uczelni w zakresie, w jakim wykonuje ona zadania publiczne. Nieobjęcie przez prawodawcę regulacją prawną materii związanej z tworzeniem pytań (arkuszy) egzaminacyjnych świadczy o tym, że mieści się ona w sferze gwarantowanej konstytucyjnie autonomii uczelni (art. 70 ust. 5 Konstytucji), z której uczelnia korzysta na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 228 . Arkusze (pytania) egzaminacyjne z pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie, pisemnych egzaminów licencjackich speł- niają więc kryteria dokumentu wewnętrznego. A zatem uczelnia wyższa jako jednostka or- ganizacyjna jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne (wyrok z 10 października 2025 r., III OSK 1648/24). 3.25.3. Wykładnia art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. dokonana w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 220 § 1 i art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a. i § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądo- woadministracyjnych 229 , a także w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, powinna prowadzić do wniosku, że udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentu z akt sprawy są- dowoadministracyjnej może nastąpić dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty kancelaryjnej, a skutkiem nieuiszczenia takiej opłaty jest pozostawienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania. Opłata kancelaryjna nie jest bowiem opłatą za informację, czy jej udzielenie, lecz za udostępnienie określonego dokumentu stanowiącego nośnik informacji (wyrok z 9 września 2025 r., III OSK 2219/24). 3.25.4. Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych 230 radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Zatem obowiązek zachowania tajemnicy rad- cowskiej spoczywa na radcach prawnych, a nie na ich klientach (mocodawcach). Tajemnica 228 Dz.U. z 2024 r. poz. 1571. 229 Dz.U. z 2019 r. poz. 1090. 230 Dz.U. z 2020 r. poz. 75 ze zm. 124 III. Izba Ogólnoadministracyjna radcowska dotyczy więc tylko tych informacji, o których radca prawny dowiedział się od swojego mocodawcy podczas udzielania konkretnych porad prawnych. Zatem dokumen- tami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą takie dokumenty, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. Umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy zatem do dokumentów, które za- wierają treści związane z informacjami, o których radca prawny dowiedział się, prowadząc konkretne sprawy organu, którego obsługi się podjął. Tak więc z treści wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych wynika obowiązek zachowania tajemnicy, a nie prawo osoby wykonującej zawód radcy prawnego do zachowania w tajemnicy dotyczących go danych. Obowiązek zachowania tajemnicy ustanowiono bowiem w interesie klientów, a nie radców prawnych (wyrok z 14 marca 2025 r., III OSK 7622/21). 3.25.5. W wyroku z 19 lutego 2025 r., III OSK 878/24, NSA przedstawił odmienne niż do- tychczas przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że ciężar wykazania doręczenia – zło- żenia wniosku – w razie zaistnienia sporu co do tego faktu – spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne. NSA wskazał, że gwałtowny rozwój tech- nologii cyfrowych, który w ostatnich latach objął każdą niemal dziedzinę życia pociągnął za sobą także eskalację nielegalnych działań (tzw. cyberprzestępczości), mających na celu między innymi przejęcie różnego rodzaju baz danych, obejmujących między innymi dane osobowe czy inne dane mogące posłużyć w celach przestępczych. Wskazane zagrożenia nie tyle potencjalnie umożliwiają określone działania, co wręcz nakładają obowiązek na organy odpowiedniego skonfigurowania systemów informatycznych (w tym między innymi najbar- dziej popularnych skrzynek e ‑mail). Nie oznacza to automatycznie naruszenia art. 61 Kon- stytucji. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej powinno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Niemniej jednak warunkiem udzielenia informacji publicznej jest skuteczne doręczenie organowi wniosku o udostępnienie okre- ślonej informacji publicznej. Za wniosek pisemny należy uznawać również przesłanie za- pytania pocztą elektroniczną lub w systemie ePUAP. W ocenie NSA w obecnych czasach nie ma żadnych przeszkód, aby złożyć wniosek o udzielenie informacji publicznej przez ePUAP lub w zwykłej formie pisemnej. Tym bardziej, że wygenerowane za pośrednictwem plat- formy ePUAP poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. W tych przypadkach znacznie ułatwiona jest identyfikacja samego wnioskodawcy oraz fakt „doręczenia wniosku organowi”, co przecież dopiero uruchamia odpowiednią procedurę wynikającą z u.d.i.p. Zatem wniosek elektroniczny złożony na adres e ‑mail organu może nieść ze sobą ryzyko braku doręczenia takiego wniosku do organu (tj. potencjalnego trafienia do folderu „spam” lub na „kwarantannę”). Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego obywateli i instytucji publicznych stoi na przeszkodzie, by sam dowód wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. pocztą elektroniczną mógł być uznawany za potwierdzenie, że taki wniosek dotarł do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim, jeśli przedstawione przez tego adre- sata dane z jego konta pocztowego okoliczności tej nie potwierdzają. 125 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.26. Sprawy dotyczące ochrony informacji niejawnych 3.26.1. Celem postępowania sprawdzającego prowadzonego na podstawie art. 24 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych 231 nie jest udowodnienie zaistnienia ustawowych przesłanek odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa lub cofnięcia ta- kiego poświadczenia, lecz wyeliminowanie wątpliwości co do ich potencjalnego wystąpienia (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24, III OSK 2589/24; 5 listopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). W kon- sekwencji od organów administracyjnych nie wymaga się „pewności” co do wystąpienia przesłanek uniemożliwiających wydanie poświadczenia bezpieczeństwa lub obligujących do jego cofnięcia. Tym samym organ prowadzący postępowanie sprawdzające poprzedzające wydanie decyzji nie jest zobowiązany do ścisłego przestrzegania reguł dowodowych cha- rakterystycznych dla ogólnego postępowania administracyjnego i dających się ująć w zasady prawdy obiektywnej, przez co należy rozumieć wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących (wyroki z: 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24; 19 marca 2025 r., III OSK 2589/24). 3.26.2. Pojęcie „uzasadnionych wątpliwości”, użyte w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie in- formacji niejawnych, rozumiane jest jako pewien stan emocjonalny, przekonanie, oparte na pewnym ciągu informacji (zachowaniach, sytuacjach, faktach, poszlakach, dowodach, zespole danych), które przy pomocy zasad logicznego rozumowania wpływają na subiektywny osąd organu, że zaistnienie określonego zdarzenia, wskazującego, że osoba sprawdzana nie daje rękojmi zachowania tajemnicy, było obiektywnie możliwe. Do przyjęcia jako wiarygodnych informacji o wystąpieniu uzasadnionych wątpliwości powinna zachodzić co najmniej taka sy- tuacja, gdy prawdopodobieństwo istnienia zdarzenia jest wyższe niż możliwość, że zdarzenie nie wystąpi (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24; 5 li- stopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). Nie zmienia to jednak faktu, że decyzja o odmowie wydania lub cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym lub hipotetycznym przekonaniu organu o istnieniu wątpliwości, czy dana osoba podoła obowiązkom wynikającym z ustawy, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym (wyrok z 29 lipca 2025 r., III OSK 2760/24). 3.26.3. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ma kompetencje do pozyskiwania da- nych osobowych osoby sprawdzanej, w tym danych dotyczących dokumentacji medycznej (wyłącznie w zakresie leczenia psychiatrycznego i uzależnień). Zwolnienie z tajemnicy in- formacji dotyczących osoby sprawdzanej powinno odbywać się zatem w sposób nienaru- szający reguły przydatności, niezbędności i proporcjonalności. Dlatego informacja udzielana wszelkim służbom (w tym ABW) powinna ograniczać się tylko do danych dotyczących wy- stąpienia ewentualnej choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych ograniczających sprawność umysłową, a także uzależnienia od alkoholu i środków odurza- jących lub substancji psychotropowych (wyroki z 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24). 231 Dz.U. z 2025 r. poz. 1209. 126 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.27. Świadczenia w drodze wyjątku 3.27.1. Za „szczególną okoliczność”, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 232 , przyjmuje się wy- łącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenia bądź trwały stan wy- kluczający jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do „normal- nego” świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2330/24). 3.27.2. Data powstania niezdolności do pracy, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, bowiem pozwala ustalić moment, z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości zatrud- nienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. Tak wyprowadzony wniosek nie jest jednak równoznaczny ze stwierdzeniem, że organ jest zwolniony w danej sprawie od oceny przesłanek występowania w sprawie „szczególnych okoliczności” zaistnia- łych przed tą datą, a także w sytuacji, gdy tego rodzaju orzeczenia w ogóle nie wydano, ale z materiału dowodowego wynika, że zaistniały inne okoliczności, które można zakwalifi- kować jako „szczególne” (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., III OSK 2594/24). 3.27.3 Świadczenie z art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym 233 ma charakter specjalny – ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupie uprawnionych do niego osób, zapewniając im określone (niezbędne) środki po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Przedmiotowe świadczenie jest formą docenienia trudu wychowaw- czego rodziców w rodzinach wielodzietnych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia lub go nie podjęli i z tego powodu nie nabyli prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od naj- niższej emerytury, świadczenie to może być przyznane w kwocie równej minimalnej emery- turze lub jako uzupełnienie do tej kwoty. Nie jest to jednak świadczenie socjalne, uzależnione od potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione (wyrok z 13 czerwca 2025 r., III OSK 219/25). 3.27.4. Rozważając kwestię analizy okoliczności faktycznych w kontekście występowania ustawowej przesłanki „szczególnie uzasadnionego przypadku” (z art. 82 ust. 1 FUS) oraz przesłanki „szczególnych okoliczności” (z art. 83 ust. 1 FUS), NSA wskał, że każda osoba ubiegająca się o świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, także o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ma prawo oczekiwać od organu administracji wszechstronnego, wnikliwego, a tym samym rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy. Jakkolwiek w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, zasadniczo, to na niej spoczywa ciężar 232 Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.; dalej: FUS. 233 Dz.U. z 2019 r. poz. 303. 127 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone skutki prawne, to jednak jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, obowiązkiem organu prowa- dzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twier- dzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności, zaś organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego we własnym zakresie, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony. Ponadto rozważając kwestię „szczególnych okoliczności”, o których mowa w art. 83 ust. 1 FUS, podniesiono, że przesłanki „szczególnych okoliczności” nie można utożsamiać wyłącznie z całkowitą niezdolnością do pracy, bowiem ustawa nie wprowadza takiego powiązania (wyrok z 26 listopada 2025 r., III OSK 1457/25). 128 IV. Zagadnienia procesowe 1. Zagadnienia ogólne Zagadnienia dotyczące stosowania przepisów procesowych oraz przepisów określają- cych postępowanie administracyjne stanowią istotny element demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zawierającego w swojej treści zasadę sprawiedliwości pro- ceduralnej. Wskazane poniżej przykłady dotyczące stosowania przepisów proceduralnych przez sądy administracyjne oraz eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie poprzez sto- sowanie technik wykładniczych bądź uruchamianie trybów nadzwyczajnych jest wyrazem dbałości o ochronę interesów jednostki w postępowaniu administracyjnym i sądowoadmini- stracyjnym. 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego Przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych były zagadnienia dotyczące ba- dania niezawisłości i bezstronności sędziego na podstawie art. 5a p.u.s.a. 234 Przepis ten prze- widuje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powo- łaniu i jego postępowania po powołaniu. Z art. 5a § 2 p.u.s.a. wynika, że badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstron- ności może dotyczyć wyłącznie sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Przepis ten nie przewiduje możliwości badania spełnienia wymienionych wymogów przez sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę w jakimkolwiek postępowaniu incydentalnym 235 . Wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności musi odpowiadać wymogom określonym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1. żądanie stwier- dzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz 2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Przez „okoliczności uzasadniające żądanie” należy rozumieć okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz okoliczności dotyczące postępowania sędziego po powołaniu, a także okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakteru sprawy. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, ponieważ właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Jako brak formalny należy traktować nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stano- wisko i jego postępowaniem po powołaniu, a także okoliczności dotyczących uprawnionego 234 Przepis ten wprowadzono do ustawy ustrojowej mocą art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259) – wszedł w życie z dniem 15 lipca 2022 r. 235 Postanowienie z 24 października 2025 r., II OZ 1313/25. 129 3. Zagadnienia proceduralne oraz charakteru sprawy i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie. Wniosek, który nie spełnia powyższych kryteriów podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków formalnych, o czym przesądza art. 5a § 6 p.u.s.a. 236 . W przypadku uwzględnienia wniosku Sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy (art. 5a § 13 p.u.s.a.). Uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a p.u.s.a. przyznano w przypadku kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Postępowanie to jest po- stępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18–24 p.p.s.a. 237 . W 2025 r. do sądów administracyjnych wpłynęło 179 wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów – 146 do wojewódzkich sądów administracyjnych i 33 do NSA. Z po- przedniego okresu pozostało ogółem 15 wniosków do rozpoznania. Rozpoznano łącznie 164 wnioski, z czego 12 wniosków uwzględniono i wyłączono sędziego od orzekania, 150 od- rzucono, 15 oddalono, 3 pozostawiono bez rozpoznania. Na kolejny rok do rozpoznania po- zostało 13 wniosków. 3. Zagadnienia proceduralne Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administra- cyjnymi była wielokrotnie nowelizowana. W kolejnych zmianach uwzględniano głównie interpretację jej przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konsty- tucyjnego, jak również potrzebę wprowadzenia rozwiązań prawnych zwiększających efek- tywność postępowania sądowoadministracyjnego. 3.1. Sądy administracyjne kierowały się potrzebą zapewnienia jednostce szeroko rozu- mianego prawa do sądu, stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów zarówno w spra- wach dotyczących kognicji sądów administracyjnych, jak i podstaw skargi kasacyjnej, czy też prawa pomocy. Nieliczne wątpliwości związane ze stosowaniem przepisów procesowych są rozstrzygane poprzez inicjowanie działalności uchwałodawczej NSA bądź w poszczegól- nych orzeczeniach. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które zostały przedstawione wcześniej w niniejszej Informacji, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3.2. Kognicja sądów administracyjnych 3.2.1. W 2025 r. NSA uznał kognicję sądów administracyjnych w sprawach: 1) wezwania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) do uiszczenia opłaty za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego. W ocenie NSA takie wezwanie ma charakter publicznoprawny i jest wyrazem władczych upraw- nień państwa. Stosunek, jaki powstaje pomiędzy UFG a podmiotem zobowiązanym do wniesienia opłaty, jest kształtowany bezpośrednio wolą ustawodawcy, nie powstaje z woli stron. Władczość stosunku publicznoprawnego wymaga swoistej „rekompensaty”, jaką 236 Postanowienie z 24 października 2025 r., III OSK 2640/22. 237 Uchwała z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22. 130 IV. Zagadnienia procesowe jest stworzenie obywatelowi – jako słabszej stronie tego stosunku – gwarancji procedural- nych, pozwalających mu na należyte przedkładanie swych racji i obronę swego interesu (postanowienia z: 13 marca 2025 r., II GSK 2852/24 oraz 26 sierpnia 2025 r., II GSK 933/25); 2) postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie wyznaczenia prze- wodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. NSA uznał, że kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, na podstawie art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyż- szym 238 , nie należy do sfery konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP. Wejście w rolę organu administracji w ujęciu funkcjonalnym w ustawie o Sądzie Najwyższym, w ocenie NSA, otworzyło drogę do sądowej kontroli działań Prezydenta RP w omawianym w orze- czeniu zakresie. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby bowiem do naruszenia zasad wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z tego względu przedmiotowe posta- nowienie należało uznać za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 251/25). 3.2.2. Brak właściwości sądów administracyjnych NSA stwierdził w sprawach: 1) pisma Głównego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska organu w zakresie dokonanego zgłoszenia żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. W ocenie NSA jedynie pisemne powiadomienie o wyniku postępowania wyjaśniającego regulowanego art. 30 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 239 jest, w rozumieniu art. 30 ust. 4 tej ustawy w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., aktem z za- kresu administracji publicznej podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Nie jest nim zaś pismo organu informujące o braku wpływu dalej przedstawianych przez spółkę argumentów na przedstawiony wcześniej wynik postępowania wyjaśniającego (postano- wienie z 5 lutego 2025 r., II GSK 1807/21); 2) bezczynności Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór pojazdu oraz wynagrodzenie za dozór i usunięcie pojazdu. NSA przyjął, że skoro przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. 240 nie miał w sprawie zastosowania, bowiem zagadnienie wynagro- dzenia za sprawowanie dozoru podlegało postanowieniom umownym i miało charakter cywilnoprawny, brak było zatem podstaw do przyjęcia bezczynności organu w sytu- acji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidywały działania organu w określonej formie prawnej (postanowienie z 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1843/24); 3) czynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień. NSA uznał, że czynność w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień, podejmowana na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 241 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 242 , nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako że nie ma ona 238 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 239 Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm. 240 Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. 241 Dz.U. z 2018 r. poz. 151 ze zm. 242 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 131 3. Zagadnienia proceduralne charakteru samoistnego, gdyż jest jedynie częścią składową procesu realizacji nadrzęd- nego i niekonkretyzowalnego w drodze aktów lub czynności administracyjnych usta- wowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. W tym sensie czynność ta nie konkretyzuje i nie kształtuje („nie dotyczy” bezpośrednio) obowiązku, który wynika z przepisów prawa. Ma ona ponadto charakter przedegzekucyjny i nie może być identyfi- kowana (choćby pośrednio) z upomnieniem, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (posta- nowienie z 27 marca 2025 r., II GSK 85/25); 4) przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne. W ocenie NSA żądanie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne nie jest i nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia. Z przepisów art. 102 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków pu- blicznych 243 , które w enumeratywnie wymienionych przypadkach przewidują działanie w formie decyzji administracyjnej, nie wynika, aby ustawodawca przewidział kompe- tencję Prezesa NFZ do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne oraz w przedmiocie rozpatrywania od- wołania od takiego rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie przewidział również, aby „zała- twienie” sprawy inicjowanej wymienionym wnioskiem miało następować w formie aktu lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 21 maja 2025 r., II GSK 69/25); 5) pisma Ministra Infrastruktury w przedmiocie zatwierdzenia planu generalnego lotniska w zakresie zgodności z polityką transportową kraju. NSA uznał, że pismo Ministra In- frastruktury – wydane na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 244 – nie jest aktem lub czynnością, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pismo to nie posiada charakteru władczego i nie dotyczy praw własnościowych skarżącej gminy, stanowi jedynie wyrażenie aprobującego stanowiska co do zgodności planu generalnego lotniska z polityką transportową kraju, a więc w zakresie kompetencji przyznanej ministrowi właściwemu do spraw transportu i ściśle określonej w ustawie – Prawo lotnicze (postanowienie z 6 marca 2025 r., II GSK 2383/24); 6) uchylenia kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów wobec postanowienia Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Sądu Naj- wyższego. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że działania polegającego na uchy- leniu złożonego wcześniej podpisu Prezesa Rady Ministrów pod aktem urzędowym Pre- zydenta RP, nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co jest oczywistą konsekwencją braku spełniania przez pierwotnie udzieloną kontrasygnatę Prezesa Rady Ministrów warunków statuujących to działanie jako akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Działanie to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. NSA zauważył, że rola kontrasygnowania ta- kich aktów, czy też odmowy udzielenia im kontrasygnaty – jako instytucji konstytucyjnej, 243 Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm. 244 Dz.U. z 2022 r. poz. 1235 ze zm. 132 IV. Zagadnienia procesowe sprowadza się do przyjęcia, a przy odmowie – do braku przyjęcia przez Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialności politycznej przed Sejmem, co już ze swej natury wyklucza możliwość uznania takiego działania za akt lub czynność będącą rozstrzygnięciem wład- czym organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienia z 7 sierpnia 2025 r., II GSK 627/25 i II GSK 706/25; również co do bezczynności w przedmiocie udzielenia takiej kontrasygnaty postanowienie z 25 listopada 2025 r., II GSK 1866/25); 7) bezczynności Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępo- wania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie. NSA stwierdził, że orzeczenia dyscyplinarne, wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa 245 pod- legają kontroli nie sądów administracyjnych, a sądów powszechnych, na co wskazuje m.in. treść art. 54 ww. ustawy (postanowienie z 3 czerwca 2025 r., GSK 418/25); 8) czynności Zarządu Województwa w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy na realizację projektu. NSA wskazał, że czynność pozo- stawienia wniosku bez rozpatrzenia nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu ad- ministracyjnego, bowiem w takim przypadku strona zachowuje roszczenie procesowe o wydanie decyzji administracyjnej. Niespełnienie warunków przyznania pomocy obli- guje organ do zawiadomienia wnioskodawcy na piśmie o odmowie przyznania pomocy (art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiej- skich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020 246 ), która to czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro zatem odmowa przyznania pomocy, ergo – zawarcia umowy, poddana jest wprost kontroli sądowej, to tym samym niepodjęcie czynności w tym przedmiocie sta- nowić może podstawę wniesienia skargi na bezczynność (postanowienie z 29 paździer- nika 2025 r., I GSK 2018/22); 9) pisma Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego. NSA uznał, że właściwym do rozpoznawania spraw badania zgodności z prawem działań podjętych przez Ministra Sprawiedliwości, związanych ze stosunkiem służbowym wynikającym z powołania lub odwołania na stanowisko prezesa lub wicepre- zesa sądu jest sąd powszechny – sąd pracy (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 688/25). 3.3. Związanie wyrokiem karnym Jedynym przepisem, który wiąże sądy administracyjne rozstrzygnięciami ze sfery prawa karnego, jest art. 11 p.p.s.a. Tylko w przypadku prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego. Oko- liczność, że ustalenia organów podatkowych różnią się od ustaleń sądu karnego – w sytuacji braku związania, o którym mowa w art. 11 p.p.s.a. – nie stanowi sama w sobie podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania podatkowego (wyrok z 4 kwietnia 2025 r., I FSK 1823/21). Fakt prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa 245 Dz.U. z 2023 r. poz. 551. 246 Dz.U. z 2023 r. poz. 2298. 133 3. Zagadnienia proceduralne karnego skarbowego, którego przedmiot funkcjonalnie jest związany z odliczeniem podatku naliczonego VAT na podstawie spornej faktury, wiąże sąd administracyjny w myśl art. 11 p.p.s.a. (wyrok z 14 marca 2025 r., I FSK 2094/21). 3.4. Legitymacja skargowa 3.4.1. NSA odniósł się do zagadnienia legitymacji skargowej w sprawach m.in. skargi na akty prawa miejscowego. W postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2453/24, Sąd przypo- mniał, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skoro zaskarżona uchwała w przedmiocie wyrażenia woli zaliczenia projektowanej drogi do kategorii dróg gminnych miała charakter jedynie wypowiedzi optatywnej, nie zachodził więc związek między za- wartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a własną indywidualną sytuacją prawną skarżących, wynikającą z przepisów prawa administracyjnego. Natomiast w postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2831/24, NSA wskazał, że ubieganie się o nabycie nieruchomości na podstawie art. 172 k.c. nie stanowi uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości. Tak rozu- miany interes jest pozbawiony atrybutu realności i nie może być kwalifikowany jako interes prawny. Wobec tego wywodzenie istnienia interesu prawnego z niestwierdzonej postano- wieniem sądu powszechnego okoliczności nabycia prawa do nieruchomości w drodze za- siedzenia nie może być uznane za istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., a więc interesu o charakterze realnym, indywidualnym, dotyczącym wprost i bezpo- średnio podmiotu skarżącego. 3.4.2. W sprawach z zakresu przymusowej restrukturyzacji banków NSA w wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, przesądził, że każdy z podmiotów skarżących kasacyjnie będący akcjonariuszem, obligatariuszem lub wierzycielem banku posiadał legitymację skar- gową do wniesienia skargi na decyzję o jego przymusowej restrukturyzacji. 3.4.3. Kierownik podmiotu leczniczego ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały or- ganu tworzącego, jeśli akt ten dotyczy powierzenia jego obowiązków innej osobie przed sku- tecznym odwołaniem dotychczasowego kierownika (postanowienie z 17 września 2025 r., II GSK 1331/25). 3.4.4. Postanowieniami z 3 września 2025 r., II GSK 1232/25, II GSK 1319/25, II GSK 1469/25, NSA oddalił skargi kasacyjne od postanowień sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skarg na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii wydaną w przedmiocie przedłużenia okresu ustano- wienia tymczasowego zarządu przymusowego dla osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wywiedzionych przez spółki będące udziałowcami spółki, wobec której ten tymczasowy zarząd przymusowy ustanowiono. NSA stwierdził, że o ist- nieniu związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej, mającym uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej 134 IV. Zagadnienia procesowe podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) „własnej sprawy administracyjnej” skarżącego, czyli że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bez- pośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przedmiot postępowania w sprawie głównej nie odnosi się bezpo- średnio do interesu prawnego spółek wnoszących skargi, bowiem przedłużenie tymczaso- wego zarządu przymusowego nastąpiło w konsekwencji wpisania innej spółki z o.o. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bez- pieczeństwa narodowego 247 i zastosowania wobec niej środków określonych w tej ustawie. W sprawach zainicjowanych skargami spółek będących udziałowcami spółki wpisanej na listę sankcyjną badana jest zatem wyłącznie kwestia prawidłowości przedłużenia tymcza- sowego zarządu przymusowego w celu realizacji celów ww. ustawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli tej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został objęty tymczasowym zarządem przymusowym, a wszelkie wskazywane przez skarżące spółki powiązania kapitałowe, w tym również prawa wywodzące się z regulacji Kodeksu spółek handlowych i odnoszące się ściśle do dysponowania środkami finansowymi skarżących, a tym samym wpływu na sytuację materialną wspólników spółki wpisanej na listę, pozostają bez znaczenia. Świadczą one wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś o interesie prawnym. 3.4.5. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły natomiast pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (art. 144 ust. 1 i art. 102 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe 248 ) (postanowienie z 12 marca 2025 r., I FZ 33/25). 3.5. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elek- tronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu admi- nistracyjnego (postanowienia z: 17 września 2025 r., I FSK 1176/25; 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; z 31 października 2025 r., I FSK 571/25). 3.6. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności 3.6.1. Rozpoznając zawarty w skardze kasacyjnej wniosek przewoźnika lotni- czego o wstrzymanie wykonania decyzji, NSA wskazał, że regulacja intertemporalna art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących 247 Dz.U. z 2023 r. poz. 129. 248 Dz.U. z 2024 r. poz. 794. 135 3. Zagadnienia proceduralne przelotu pasażera 249 w sprawach dotyczących naruszenia przez przewoźnika lotniczego obo- wiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 250 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, zgodnie z którą nie wszczyna się postępowania przed wojewódzkimi sądami admi- nistracyjnymi oraz przed NSA, a wszczęte postępowania w tym zakresie umarza się, jeżeli zostały spełnione wskazane w tym przepisie warunki, ma zastosowanie do postępowania kasacyjnego lub zażaleniowego, natomiast nie może być stosowana do incydentalnych postę- powań wnioskowych w ramach tej pierwszej kategorii postępowań (postanowienie z 30 paź- dziernika 2025 r., II GSK 2120/25). 3.6.2. W postanowieniach z 17 grudnia 2025 r., II GSK 2686/25, II GSK 2687/25 i II GSK 2688/25, NSA wskazał, że wobec umorzenia postępowania kasacyjnego w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasa- żera zasadne było oddalenie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wy- konania decyzji, jako że stał się bezprzedmiotowy, a ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. 3.6.3. Z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji może wystąpić wyłącznie skar- żący, nie zaś Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Przepis art. 8 § 3 p.p.s.a., przewi- dujący udział Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w postępowaniu prowadzonym w sprawie konkretnego przedsiębiorcy, w celu ochrony jego praw, nie powoduje automatycz- nego przypisania temu podmiotowi wszystkich praw, które przysługują skarżącemu (posta- nowienia z 13 listopada 2025 r., II GZ 692/25, II GZ 693/25 i II GZ 694/25). 3.7. Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.) 3.7.1. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpli- wości; po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć m.in. konieczność odroczenia rozprawy. Przedstawionych warunków nie spełniało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wydolności, gdyż wy- danie tego postanowienia przez organ w żaden sposób nie mogło okazać się niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie (wyrok z 16 maja 2025 r., I FSK 341/22). 3.7.2. W rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentu nie stanowi dowód mający w istocie charakter opinii biegłego, dlatego załączona do pisma procesowego opinia biegłego nie mogła być wzięta pod uwagę przy ocenie zasadności zarzutów skargi kasacyjnej (wyrok z 17 września 2025 r., I FSK 791/22). 249 Dz.U. z 2025 r. poz. 1179. 250 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441 ze zm. 136 IV. Zagadnienia procesowe 3.7.3. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., I FSK 1420/21, NSA skonstatował, że sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci protokołu rozprawy przeprowadzonej przed sądem karnym na okoliczność złożenia zeznań o okre- ślonej treści przez świadka. Skarżący, składając wniosek o przeprowadzanie tego dowodu, zmierzał do wykazania za pomocą dokumentu urzędowego w postaci protokołu rozprawy sądowej, że według wiedzy fachowej stabilność oksydacyjna paliw płynnych nie jest parame- trem o charakterze stałym. Wniosek ten nie mógł być oceniony jako zmierzający do obejścia ustanowionego przez art. 106 § 3 p.p.s.a. zakazu prowadzenia dowodu z zeznań świadka. 3.7.4. Skoro decyzja ostateczna zapadła przed podjęciem uchwały przez NSA w sprawie I FPS 1/21, a po wydaniu tego judykatu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie dowodów z dokumentów chciał wykazać swoje racje – brak instrumentalności wszczęcia po- stępowania w sprawie karnej skarbowej, to nie ma przeszkód w dopuszczeniu tych dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyrok z 9 maja 2025 r., I FSK 182/22). 3.7.5. Sąd administracyjny był w pełni upoważniony – w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. – do przeprowadzenia dowodu z przedstawionych mu przez organ podatkowy dokumentów z postępowania karnoskarbowego na sporną w tej sprawie okoliczność dokonanych w tym postępowaniu czynności świadczących o braku instrumentalnego wszczęcia tego postępo- wania (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 107/22). 3.7.6. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce w szczególności w przypadku, gdyby brak było jakiejkolwiek wypowiedzi sądu pierwszej instancji co do sposobu rozpa- trzenia wniosków dowodowych strony. Strona postępowania ma bowiem prawo uzyskać in- formację, w jaki sposób jej wniosek dowodowy został rozpatrzony oraz jakie były powody takiego rozstrzygnięcia. Jednak informacja taka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżo- nego wyroku, który wyraźnie wskazuje motywy, jakimi kierował się sąd w tym względzie. Nawet gdyby uznać, że niewydanie odrębnego postanowienia o oddaleniu wniosków dowo- dowych stanowi naruszenie przepisów postępowania, to w żaden sposób strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok z 6 czerwca 2025 r., III FSK 347/24). 3.8. Umorzenie postępowania kasacyjnego Umorzenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest upraw- nione, gdy: 1) wykreślona spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego, wskutek rozwiązania spółki i zakończenia postępowania likwidacyjnego, nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki (postano- wienia z: 30 stycznia 2025 r., I FSK 1436/24; 25 sierpnia 2025 r., I FSK 1300/22); 2) spółka ma nieobsadzony zarząd i po wezwaniu sądowym do uzupełnienia braków w or- ganie lub powołanie kuratora nie uzupełniła braków, które wystąpiły po wniesieniu skargi kasacyjnej (postanowienia NSA: z 6 marca 2025 r., I FSK 1146/21; 26 listopada 2025 r., I FSK 119/22; 18 listopada 2025 r., I FSK 2345/21). 137 3. Zagadnienia proceduralne 3.9. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy Sąd administracyjny w ramach swej właściwości władny jest jedynie do kontroli działal- ności administracji publicznej, nie może tej administracji zastępować poprzez nakazywanie wszczęcia, dalszego prowadzenia czy rozszerzenia zakresu postępowania, w tym na kanwie postępowania podatkowego, np. w zakresie innych okresów rozliczeniowych, innych trans- akcji czy innej części ewidencji podatnika, choćby nawet do takiego wniosku prowadził stan faktyczny sprawy, czy też podatek należny/naliczony za dany okres rozliczeniowy wskutek zmiany zakresu postępowania miałby ulec zmianie. Stanowi to wyraz zasady odrębności administracji publicznej od sądownictwa administracyjnego. Skoro decyzja organu drugiej instancji rozstrzyga wyłącznie o podatku naliczonym i nie prowadzi żadnych rozważań co do podatku należnego, to ewentualna ocena co do prawidłowości oceny rozliczeń podatku należnego leży poza granicami sprawy sądowoadministracyjnej (wyrok z 23 kwietnia 2025 r. I FSK 1458/22). 3.10. Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego NSA w wielu orzeczeniach w 2025 r. analizował kwestię rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne w okresie pandemii Covid ‑19 na posiedzeniach niejawnych, co kwestiono- wano w skargach kasacyjnych jako naruszenie prawa strony do obrony. 3.10.1. NSA wskazał przypadki, w których może dojść do nieważności postępowania: 1) przeprowadzenie rozprawy z naruszeniem dyspozycji art. 91 § 2 p.p.s.a. może, w za- leżności od okoliczności sprawy, stanowić przesłankę nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie strony możliwości obrony swych praw) lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei brak powiadomienia o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego w sprawie (na 7 dni przed tym terminem) i informacji o możliwości zajęcia przez stronę skarżącą stanowiska w formie pisemnej stanowi przyczynę uchylenia wyroków sądów pierwszej instancji (wyrok z 13 maja 2025 r., I FSK 200/22); 2) zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiąza- niach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 251 , uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., I FSK 2442/21); 3) gdy mimo formalnego zagwarantowania stronie możliwości wypowiedzenia się przed rozpoznaniem jej sprawy na posiedzeniu niejawnym, jej argumentacja przedstawiona przed terminem posiedzenia niejawnego nie była przedmiotem analizy sądu, wówczas faktycznie nie doszło do rzetelnego rozpoznania tej sprawy w aspekcie zapewnienia stronie należytego prawa do obrony, co skutkuje nieważnością postępowania po myśli art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyroku z 26 marca 2025 r., I FSK 1858/21); 251 Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm. 138 IV. Zagadnienia procesowe 4) w wyroku z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 185/22 oceniono, że skarżący, którego sprawę z na- ruszeniem przepisów ustawowych rozpoznano na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie (posiedzeniu jawnym) i bez zapoznania ze złożonym do akt pismem proce- sowym organu podatkowego, został pozbawiony możliwości obrony swych praw. 3.10.2. NSA wskazywał również w jakich przypadkach do takiej nieważności, pomimo twierdzeń strony, nie dochodzi: 1) według NSA, w stanowisku wyrażonym w wyroku z 16 stycznia 2025 r., I FSK 2204/21, standard jawności zgodny z przedstawionym modelem postępowania sądowego będzie zachowany, gdy w jednej instancji sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu jawnym. W przypadku rozpoznawanej sprawy warunek ten został spełniony, gdyż postępowanie przed NSA odbyło się w trybie jawnym z poszanowaniem praw procesowych stron. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, aby strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności obrony swych praw, czego wymaga art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Należy zauważyć, że strona skarżąca przed sądem pierwszej instancji miała możliwość wypowiedzenia się na piśmie, gdyż z wystarczającym wyprzedzeniem została zawiado- miona o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; 2) brak wezwania prokuratora do udziału w postępowaniu zarówno przed organami podat- kowymi, jak i przed sądem pierwszej instancji, nie stanowi co do zasady o pozbawieniu możliwości obrony praw strony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 1133/22). 3.11. Uprawnienia sędziego WSA delegowanego do orzekania w NSA Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., III FSK 867/23, NSA stwierdził, że delegacja do peł- nienia obowiązków sędziego w NSA, oznacza, że sędzia delegowany, co do zasady, nabywa uprawnienia do rozpoznawania spraw w NSA równe uprawnieniom sędziego NSA. O ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, uprawnienia te dotyczą zarówno postępowania zasadniczego, jak też wszelkich postępowań incydentalnych oraz następczych. W aktualnym stanie prawnym jedyne wyłączenia dotyczące uprawnień sędziów delegowanych do orze- kania w NSA dotyczą rozpoznawania wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego (art. 5a § 10 p.u.s.a.) oraz orzekania w sprawach dyscyplinarnych (art. 48 § 3 p.u.s.a.). Ponadto w składzie orzekającym NSA może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w NSA, przy czym sędzia delegowany nie może być prze- wodniczącym składu orzekającego – art. 81 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Naj- wyższym 252 w zw. z art. 49 § 1 p.u.s.a. W pozostałym zakresie uprawnienia sędziego delego- wanego są takie same jak sędziego NSA. Oznacza to, że status sędziego WSA delegowanego do NSA w sferze orzeczniczej odpowiada co do zasady statusowi sędziego NSA. W szcze- gólności między sędzią WSA delegowanym do orzekania w NSA a sędzią NSA nie zachodzi żaden stosunek podległości, czy też podporządkowania. 3.12. Pojęcie „rozstrzygnięcia sprawy” Zawarte w art. 20 § 3 p.p.s.a. pojęcie „rozstrzygnięcie sprawy” należy interpretować jako prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie 252 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 139 3. Zagadnienia proceduralne sędziego. Od momentu złożenia wniosku aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia, którego dotyczy wniosek, nie powinien dokonywać czynności w sprawie. Przepis ten do- puszcza jedynie możliwość dokonywania czynności niecierpiących zwłoki, a więc takich, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy (postanowienie z 7 maja 2025 r., III FZ 103/25). 3.13. Podjęcie postępowania w sprawie w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku Prokuratora Krajowego o wyłączenie sędziów Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., III FSK 1234/22, NSA uznał, że złożenie przez Pro- kuratora Krajowego, w trakcie zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. postępo- wania, wniosku o wyłączenie sędziów oznacza, że wystąpiła określona w art. 128 § 1 pkt 4 in fine ustawy przesłanka do podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie niezbędnym do rozpoznania tego wniosku. 3.14. Podpisanie podpisem elektronicznym zbiorczego pisma Mając na uwadze treść uchwały NSA z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, nie sposób uznać zło- żonej przez stronę skargi w rozpoznawanej sprawie jako skutecznie podpisanej, gdyż sama skarga nie została odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a została określona jako załącznik do pisma ogólnego. W ocenie Sądu pismo opatrzone własnoręcznym podpisem, które następnie utrwalono elektronicznie w postaci skanu tego dokumentu i dołączono jako załącznik do pisma ogólnego, nie spełnia wymogu należycie podpisanego dokumentu. Skan skargi to rodzaj kopii (cyfrowego od- zwierciedlenia) dokumentu sporządzonego w oryginale w formie zwykłej (papierowej). Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy skarżąca zdecydowała się złożyć skargę za pośrednictwem ePUAP, to powinna w odniesieniu do skargi zachować wszelkie wymogi dotyczące podpisu dokumentu elektronicznego. Mogła także uzupełnić skutecznie braki formalne skargi, skła- dając podpisany własnoręcznie oryginał pisma w siedzibie sądu lub przesyłając go za pośred- nictwem operatora pocztowego (postanowienie z 27 sierpnia 2025 r., II FZ 73/25). 3.15. Zakres wykładni orzeczenia Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian meryto- rycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Przepis art. 158 p.p.s.a. nie służy do przeprowadzania re- wizji rozstrzygnięcia i uzasadnienia sformułowanego w sposób jasny i adekwatny do za- kresu przeprowadzonej kontroli legalności, z którym nie zgadza się strona postępowania lub organ (postanowienie z 7 maja 2025 r., II FZ 118/24). 3.16. Żądanie zmiany uzasadnienia wyroku W przepisach procedury sądowoadministracyjnej nie przewidziano możliwości zaskar- żenie jedynie uzasadnienia orzeczenia lub jego części. Mając na uwadze sposób rozstrzy- gnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji należy stwierdzić, że strona, nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku, mogła je skutecznie zakwestionować. Jednak w takim 140 IV. Zagadnienia procesowe przypadku powinna zaskarżyć całe orzeczenie, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. Nie można przyjąć możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia. Brak zatem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, wobec związania z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA granicami skargi kasacyjnej, uniemożliwił jej merytoryczne rozpoznanie (wyrok z 16 stycznia 2025 r., II FSK 500/22). 3.17. Brak oznaczenia zakresu żądanego uchylenia zaskarżonego wyroku W wyroku z 5 lutego 2025 r., II FSK 1500/24, NSA uznał, że niesprecyzowanie zakresu żądania skargi kasacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy nie uniemożliwia jej rozpo- znania. Orzeczenie sądowe może zostać zaskarżone w całości lub w części. Możliwość częścio- wego zaskarżenia orzeczenia może zależeć zarówno od jego formy, jak i treści. Jeśli sentencja orzeczenia jest sformułowana w ten sposób, że zawiera kilka punktów, w których zawarto kolejne orzeczenia, możliwe jest częściowe zaskarżenie orzeczenia co do wyraźnie wskaza- nych punktów sentencji. Przedmiotem kontroli sądu pierwszej instancji była decyzja okre- ślająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Zaskarżony wyrok oddalał skargę. Zatem ani decyzja, ani wyrok nie zawierały odrębnych rozstrzygnięć pozwalających na odnoszenie się Sądu do ich odrębnych punktów (rozstrzy- gnięć). Stanowiły one jedną całość tak w warstwie merytorycznej, jak i procesowej. Zatem sporne było tylko jedno zagadnienie prawnopodatkowe. Od rozstrzygnięcia jednej kwestii zależała wysokość określonego decyzją zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, że żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku obejmowało jego ca- łość, tj. obejmowało jedyny element składowy rozstrzygnięć organów podatkowych i sądu administracyjnego. 3.18. Uzasadnienie postanowienia wpisanego do protokołu Postanowieniem z 19 lutego 2025 r., II FSK 538/22, NSA oddalił wniosek strony o sporzą- dzenie uzasadnienia postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, które zostało wpisane do protokołu rozprawy, wyjaśniając, że zgodnie z art. 162 p.p.s.a. rozstrzygnięcia za- warte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych na posiedze- niach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przy- sługuje na nie zażalenie. Artykuł 163 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom. Postanowienie o zawieszeniu postępowania przed NSA należy do postanowień, od których nie przysługuje środek zaskarżenia, nie przewiduje tego żaden z przepisów p.p.s.a. 3.19. Uiszczenie wpisu przez osobę trzecią W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a. za irrelewantną należy uznać okoliczność, czy opłata zo- staje wnoszona przez stronę osobiście, czy też przez działającą w jej imieniu osobę trzecią. Konieczne w tym zakresie pozostaje jedynie, aby przy dokonywaniu przelewu bankowego wskazać dane pozwalające na identyfikację sprawy, do której wpis jest uiszczany, oraz stronę, w imieniu której wpłata następuje. Sama okoliczność, że opłata nie została uiszczona bezpo- średnio z osobistego rachunku bankowego strony, nie może prowadzić do odrzucenia środka zaskarżenia i stanowiącego tego konsekwencję zamknięcia drogi sądowej. Poza zakresem 141 3. Zagadnienia proceduralne oceny Sądu pozostaje również rodzaj relacji łączącej stronę z wpłacającym podmiotem trzecim, w szczególności wewnętrzne rozliczenia powstałe z tego tytułu (postanowienie z 30 stycznia 2025 r., II FZ 119/24). 3.20. Wymierzenie grzywny organowi Artykuł 112 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastoso- wania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postę- powania, gdy organ ten pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania (postanowienie z 16 lipca 2025 r., III FZ 303/25). 142 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. 1. Uwagi wstępne W orzecznictwie sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich 253 , za- gadnienia z zakresu prawa Unii Europejskiej pojawiają się przede wszystkim przy rozpozna- waniu spraw dotyczących podatków pośrednich (w tym podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego), podatków dochodowych, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku od nieruchomości, jak również prawa celnego, transportu drogowego i lotniczego, ochrony środowiska i gospodarki przestrzennej, budownictwa, nadzoru sanitarnego, wete- rynaryjnego i farmaceutycznego, dostępu do informacji publicznej, zabezpieczenia społecz- nego, ochrony zdrowia, prawa rolnego i pomocy finansowej ze środków unijnych, własności przemysłowej, a także w sprawach cudzoziemców 254 . Prawo Unii Europejskiej jest powoływane przez sądy administracyjne w wyrokach i po- stanowieniach oraz w podejmowanych przez NSA uchwałach. Podczas rozpatrywania spraw z tzw. elementem unijnym sądy administracyjne powoływały się zarówno na pierwotne, jak i wtórne prawo UE, a także na standardy europejskie, w tym przede wszystkim na obo- wiązek prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego oraz na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego i umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie. Sądy korzystały także z możliwości bezpośredniego stosowania przepisów rozporządzeń i dyrektyw unijnych. W celu ustalenia znaczenia danego przepisu prawa unijnego mającego zastosowanie w danej sprawie, a także dokonanie oceny możliwości zastosowania prawa unijnego w rozpoznawanych sprawach sądy administracyjne powoływały się również na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE 2.1. Pytania prejudycjalne W 2025 r. polskie sądy administracyjne wystąpiły do TSUE, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z pytaniami prejudycjalnymi w 12 sprawach, w tym 7 postanowień skierowały składy orzekające NSA, 3 postanowienia skierował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i po 1 postanowieniu – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i we Wrocławiu. 2.1.1. Postanowieniem z 10 stycznia 2025 r., I FSK 1244/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy zasady prawa Unii Europejskiej, takie jak zasada równoważności 253 Zob. Informacja o działalności sądów administracyjnych z lat 2005–2024. 254 Wybrane prawomocne orzeczenia NSA z niektórych wymienionych dziedzin zostały szerzej omówione w dalszej części opracowania. 143 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... oraz efektywności, sprzeciwiają się wykładni i praktyce sądowej wprowadzającej dodatkowe warunki dochodzenia roszczeń o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej nało- żonego na producentów energii elektrycznej w postaci poniesienia uszczerbku majątkowego przez podatnika?”. 2.1.2. Postanowieniem z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1126/21, NSA wystąpił do TSUE z py- taniem prejudycjalnym: „1. Czy do odmowy zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 27 ust. 1 lit. b/ dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie har- monizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych 255 wystar- czające jest zaklasyfikowanie wyrobu akcyzowego w postaci alkoholu etylowego skażonego glikolem propylenowym do kodu taryfowego CN 220720? 2. W przypadku odpowiedzi nega- tywnej na pytanie pierwsze, czy odmowa zastosowania tego zwolnienia wymaga wykazania przez organy podatkowe, że podatnik produkujący wyroby akcyzowe nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi wie, iż są one używane do takiego spożycia, czy też wystarczające jest, że organy wykażą okoliczności pozwalające uznać, że powinien taką wiedzą dysponować?”. 2.1.3. Postanowieniem z 3 lutego 2025 r., III FSK 1234/22, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 9 dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. doty- czącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału 256 należy interpretować w ten sposób, że przyznając uprawnienie państwu członkowskiemu do nieuznawania za spółki kapitałowe podmiotów, prowadzących działalność skierowaną na zysk, o których mowa w art. 2 ust. 2 dy- rektywy, takich jak spółka jawna, przyznaje on dowolność państwu członkowskiemu w za- kresie opodatkowania podatkiem kapitałowym tych podmiotów?”. 2.1.4. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r., I FSK 1641/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 19 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 257 należy interpretować w ten sposób, że przekazanie całości majątku w rozumieniu tego przepisu następuje również, gdy ma miejsce nieodpłatne przekazanie przez podatnika po ½ udziału w całym majątku na rzecz dwóch osób fizycznych, nie będących podatnikami, które zamierzają niezwłocznie wnieść te udziały w formie wkładu niepieniężnego do spółki osobowej prowadzącej działalność gospo- darczą, której są wspólnikami?”. 2.1.5. Postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r., II SAB/Gl 19/25, WSA w Gliwicach wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy sprzeciwia się traktatowym zasadom: a) pań- stwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Euro- pejskiej 258 ); b) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawo- wych Unii Europejskiej 259 w zw. z art. 6 ust. 1 TUE); c) pierwszeństwa prawa unijnego i jego 255 Dz. Urz. UE L 1992.316.21; wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 206 w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. 256 Dz. Urz. UE L 2008.46.11. 257 Dz. Urz. UE L 2006.347.1. 258 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2016.202.13 i nast.; dalej: TUE. 259 Dz. Urz. UE C. 2007.303.1 i nast. ze zm.; dalej: KPP. 144 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... efektywności (art. 4 ust. 3 TUE); d) „prawa do dobrej administracji” (traktowanego jako za- sada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1–4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP, art. 6 ust. 1 TUE oraz wywodzonego z orzecznictwa TSUE) – długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane wyłączenie w prawie krajowym z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców (obywateli państw trzecich) do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość), a to m.in. w kontekście wymogów art. 34 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolon- tariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (wersja przekształcona) 260 ? 2. Czy nakreślone w punkcie 1. długo- trwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziała- jącego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, w sytuacji, gdy obywatele Polski nie są tych uprawnień pozbawieni w ramach własnych spraw o cha- rakterze administracyjnym, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1–3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchy- biające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE); d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP?”. 2.1.6. Postanowieniem z 29 maja 2025 r., III SA/Wa 566/25, WSA w Warszawie wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szcze- gólności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszko- dzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które w podstawie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu niezrealizowanych zysków z majątku osobistego pobieranym w związku z przeniesieniem przez daną osobę rezydencji podatkowej do innego państwa (dalej: «podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków») uwzględnia wzrost wartości składnika majątkowego, który miał miejsce w okresie, gdy osoba ta nie była rezy- dentem tego państwa członkowskiego? 2. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczegól- ności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które dla celów określenia podstawy opodatko- wania podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków nakazuje uwzględniać jedynie dochód z tych składników majątkowych, których wartość wzrosła, wyłączając z uwzględ- nienia w podstawie opodatkowania tym podatkiem straty z tych składników majątkowych, których wartość spadła? 3. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczególności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu 260 Dz. Urz. UE L. 2016.132.21 i nast. ze zm. 145 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... państwa członkowskiego, które przewiduje, że zmiana rezydencji podatkowej przez osobę fi- zyczną objętą podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków skutkuje niezwłocznym poborem tego podatku, ewentualnie rozłożeniem na raty jego zapłaty na okres nie dłuższy niż 5 lat (licząc od końca roku podatkowego), zamiast odroczenia jego płatności do momentu zbycia poszczególnych składników majątkowych?”. 2.1.7. Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 34/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 8 ust. 2 i ust. 6 dyrektywy 2009/133/WE w sprawie wspól- nego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, po- działów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego 261 w zw. z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 262 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które uzależniają neutralność podatkową przydziału papierów wartościowych reprezentujących kapitał spółki przejmu- jącej dla udziałowca spółki przekazującej od tego, że udziały w podmiocie przejmowanym lub dzielonym nie zostały wcześniej nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów?”. 2.1.8. Postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., I GSK 1486/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy użyty w przepisach art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Eu- ropejskich 263 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 264 zwrot «korzyści» należy interpretować w ten sposób, że oznacza on nieprzyznanie lub wycofanie całej płat- ności wynikającej z sektorowego prawodawstwa rolnego, czy wyłącznie tej części płatności, która wynika ze stworzenia sztucznych warunków?”. 2.1.9. Postanowieniem z 25 września 2025 r., I FSK 1783/24, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 132 ust. 1 lit. n/ dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listo- pada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 265 należy rozumieć w ten sposób, że zwrot «świadczenie niektórych usług kulturalnych» oznacza udzielanie sub- licencji do praw autorskich twórcy obejmującej opracowanie dzieł autora w celu stworzenia nowego utworu lub wydarzenia o charakterze kulturalnym, jak i dla wykorzystania frag- mentów utworów autora na opakowaniach produktów handlowych, w aranżacji przestrzeni wydarzeń o charakterze komercyjnym oraz reklamie i promocji produktów handlowych wy- darzeń komercyjnych?”. 261 Dz. Urz. UE L 2009.310.34. 262 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2012.326.1 i nast. 263 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 264 Dz. Urz. UE L 2013.347.549. 265 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 146 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.1.10. Postanowieniem z 1 października 2025 r., I FSK 1589/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 135 ust. 1 lit. f/ w związku z art. 15 ust. 2 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 266 należy rozumieć w ten sposób, że zwolnione z podatku są transakcje terminowej sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych z opcją rozliczenia pieniężnego w sy- tuacji, w której nie dochodzi do dostawy instrumentów bazowych i przeniesienia własności uprawnień do emisji gazów cieplarnianych?”. 2.1.11. Postanowieniem z 30 października 2025 r., IV SAB/Wr 649/25, WSA we Wrocławiu wystąpił do TSUE z pytaniem prejudycjalnym: „Czy traktatowe zasady: a) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Eu- ropejskiej 267 w związku z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej 268 ), b) lojalnej współpracy i skuteczności (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej), c) prawa do „dobrej administracji”, w której zawarte jest m.in. prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Eu- ropejskiej oraz wywodzonego z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – należy tak interpretować, że sprzeciwiają się one możliwości czasowego wstrzymania w prawie krajowym biegu terminów wyznaczonych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę obywatelowi Ukrainy uprawnionemu do legalnego pobytu w państwie członkowskim w ramach ochrony tymcza- sowej, a to w związku z decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwier- dzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrek- tywy 2001/55/WE i skutkującą wprowadzeniem tymczasowej ochrony 269 oraz art. 3 ust. 2 lit. f/ dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1233 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim 270 ?”. 2.1.12. Postanowieniem z 14 listopada 2025 r., II SA/Gl 931/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy: – art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 2 lit. a/ ‑e/, art. 11a ust. 1 lit. a/ oraz art. 11a ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy 271 , w brzmieniu nadanym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów 272 oraz – w kontekście motywu 51 Preambuły dyrektywy 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które nie przewiduje – kierowanego 266 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 267 Dz. Urz. UE C 2007.303.1. 268 Dz. Urz. UE C 2016.202.13. 269 Dz. Urz. UE L 2022.71.1. 270 Wersja przekształcona – Dz. Urz. UE L 2024.1233. 271 Dz. Urz. UE L 2008.312.3 ze zm. 272 Dz. Urz. UE L 2018.150.109. 147 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości – obowiązku składania sprawozdań przed upływem terminów osiągnięcia celów (sprawozdań wczesnego ostrzegania, np. kwartalnych, półrocznych), a wprowadza jedynie sprawozdania następcze, za poprzedni rok kalendarzowy, odnoszące się do osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co utrudnia możliwość natych- miastowego wdrożenia przez organy administracji publicznej adekwatnych prewencyjnych środków prawnych, w tym nadzorczych, zapewniających zrealizowanie wymogów mini- malnych i osiągnięcie celów dyrektyw?”. 2.2. Orzeczenia prejudycjalne w odpowiedzi na pytania polskich sądów administracyjnych 2.2.1. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑277/24 M. B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 273 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 274 Trybunał Sprawiedli- wości orzekł: „Artykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjo- nalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowią- zania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ po- datkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich”. 2.2.2. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑18/23 F. S.A. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 275 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Gliwicach 276 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszko- dzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbio- rowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finan- sowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przed- siębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania za- rządzanych zewnętrznie”. 273 ECLI:EU:C:2025:130. 274 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 stycznia 2024 r., I SA/Wr 4/23. 275 ECLI:EU:C:2025:119. 276 Postanowienie WSA w Gliwicach z 28 listopada 2022 r., I SA/Gl 942/22. 148 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.2.3. Wyrok TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑213/24 E.T. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 277 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 278 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że można uznać za podatnika do celów podatku od wartości dodanej (VAT) prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą osobę, która sprzedaje grunt stanowiący pierwotnie część jej majątku osobistego, powierzając przygotowanie sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który jako pełnomocnik tej osoby podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując w celu tej sprzedaży środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usłu- godawców w rozumieniu tego przepisu. Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że w ramach transakcji sprzedaży uznanej za działalność gospodarczą w rozumieniu tej dyrektywy przepis ten nie stoi na przeszko- dzie uznaniu za podatnika prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą wspólności ustawowej istniejącej między małżonkami będącymi współwłaścicielami, jeżeli małżonkowie ci jawią się względem osób trzecich jako dokonujący razem stanowiącej działalność gospo- darczą transakcji sprzedaży gruntów należących do tej wspólności, a rzeczona wspólność ponosi ryzyko gospodarcze związane z wykonywaniem tej działalności”. 2.2.4. Wyrok TSUE z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑453/23 E. Sp. z o.o. przeciwko Pre- zydentowi Miasta M. 279 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 280 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie wydaje się, by przepisy państwa członkowskiego, które zwalniają z podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wcho- dzące w skład infrastruktury kolejowej, gdy jest ona udostępniana przewoźnikom kolejowym, stanowiły środek, który przysparza beneficjentom tego zwolnienia selektywnej korzyści”. 2.2.5. Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑278/24 P. K. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we W. 281 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 282 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2018/1695, w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego: – członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od war- tości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podat- kowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję, 277 ECLI:EU:C:2025:238. 278 Postanowienie z 28 grudnia 2023 r., I SA/Wr 92/23. 279 ECLI:EU:C:2025:285. 280 Postanowienie z 19 kwietnia 2023 r., III FSK 3/22. 281 ECLI:EU:C:2025:299. 282 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 31 stycznia 2024 r., I SA/Wr 966/22. 149 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... – odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, – zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy, o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa”. 2.2.6. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑615/23 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko P. SA. 283 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 284 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 73 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jed- nostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego trans- portu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa”. 2.2.7. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 285 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 286 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 143 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2009/69, i art. 1 dyrektywy 2006/79 w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które wyłączają ze zwolnienia z podatku od wartości dodanej przewidzianego w tych przepisach przesyłki małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym pochodzące z państwa trzeciego, wysyłane przez osobę fizyczną do osoby fizycznej zamieszkałej w innym państwie członkowskim”. 2.2.8. Wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C ‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrek- torowi Izby Administracji Skarbowej w W. 287 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Warszawie 288 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 146 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa 283 ECLI:EU:C:2025:320. 284 Postanowienie z 16 czerwca 2023 r., I FSK 535/20. 285 ECLI:EU:C:2025:335. 286 Postanowienie z 26 marca 2024 r., I FSK 812/20. 287 ECLI:EU:C:2025:627. 288 Postanowienie WSA w Warszawie z 12 lipca 2024 r., III SA/Wa 1231/24. 150 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza teryto- rium Unii Europejskiej, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych”. 2.2.9. Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. w sprawie C ‑713/23 J. C.‑T. i M. T. przeciwko Wo- jewodzie Mazowieckiemu 289 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 290 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podsta- wowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie mał- żeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemiesz- czania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym prze- widzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie”. 2.3. Wykonanie orzeczeń TSUE 2.3.1. W następstwie orzeczeń prejudycjalnych wydanych przez TSUE w 2025 r. sądy administracyjne podjęły postępowania zawieszone w sprawach, w których wystąpiły z py- taniami prejudycjalnymi 291 , jak również w innych sprawach zawieszonych na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. 292 . Ponadto sądy administracyjne powoływały się na argumentację 289 ECLI:EU:C:2025:917. 290 Postanowienie z 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21. 291 Postanowieniem z 5 marca 2025 r., I SA/Wr 4/23, WSA podjął postępowanie zawieszone w związku z wystąpieniem w 2024 r. do TSUE z pytaniem prejudycjalnym w sprawie C ‑277/24. Postanowieniem z 10 marca 2025 r., I SA/Gl 942/22, WSA w Gliwicach wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑18/23 i podjął postępowanie zawieszone z powodu wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., I SA/Wr 92/23, WSA we Wrocławiu, w związku z orzeczeniem prejudycjalnym w sprawie C ‑213/24, podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., III FSK 3/22, NSA, w związku z wydaniem przez TSUE wyroku w sprawie C ‑453/23, podjął za- wieszone uprzednio postępowanie. Postanowieniem z 6 maja 2025 r., I SA/Wr 966/22, WSA we Wrocła- wiu wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑278/24 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 535/20, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑615/23 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 20 maja 2025 r., I FSK 812/20, wziąw- szy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24, NSA podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 6 sierpnia 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. 292 Przykładowo po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑277/24 skład orzekający NSA, który na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawiesił toczące się postępowanie do czasu udzielenia przez Trybunał odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie I SA/Wr 4/23, podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., III FSK 4259/21. Z kolei z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑213/24 postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 277/21, pod- jęto zawieszone wcześniej postępowanie. Podobnie po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑453/23, np. postanowieniami z 14 maja 2025 r., III FSK 747/22, III FSK 1126/22, III FSK 2054/21, III FSK 768/23, III FSK 1085/22, III FSK 831/23 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. Z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑615/23 np. postanowieniami z 15 lipca 2025 r., I FSK 2155/21, z 25 czerwca 2025 r., I FSK 221/21, I FSK 283/20, I FSK 1429/20 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. 151 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... TSUE zawartą w wydanych orzeczeniach prejudycjalnych podczas rozpoznawania spraw analogicznych do tych, w których wystąpiono z pytaniami prejudycjalnymi 293 . 2.3.2. W wyroku z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, NSA, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24 294 , uznał za nieprawidłowe stanowisko, zgodnie z którym celem zastosowania zwol- nienia w przypadku przywozu towarów na terytorium Polski (rozpoznania importu na te- rytorium Polski) osoba fizyczna, dla której dokonywany jest przywóz, powinna przebywać w Polsce. NSA podkreślił, że ustawodawca unijny w art. 143 lit. b/ dyrektywy 2006/112/WE, odnosząc się do zwolnienia od podatku w zakresie importu towarów, wskazał na państwo członkowskie, a nie na wspólnotę jako terytorium wszystkich jej państw członkowskich. 2.3.3. W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, NSA, wziąwszy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑453/23 295 , stwierdził, że zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma cha- rakter ogólny i abstrakcyjny i nie powinno być uznane za niedozwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 Traktatu o funk- cjonowaniu Unii Europejskiej 296 , przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej; tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z podatku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej, spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.3.4. W wyroku z 29 października 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑602/24 297 , wskazał, że jeśli umówiona transakcja 293 Zob. np. wyroki NSA z 15 października 2025 r., I FSK 2182/21, I FSK 72/11, z 8 października 2025 r., I FSK 750/24, z 30 września 2025 r., III FSK 533/25, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudy- cjalnego w sprawie C ‑277/24; wyroki WSA w Warszawie z 17 czerwca 2025 r., III SA/Wa 843/25, III SA/ Wa 854/25, WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 1170/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑18/23; wyroki NSA z 12 września 2025 r., III FSK 1423/22, III FSK 1374/22, III FSK 1054/22, z 4 września 2025 r., III FSK 1491/ 22, III FSK 1520/22, których na ocenę zasad- ności zarzutów skarg kasacyjnych zasadniczy wpływ miała treść wyroku TSUE w sprawie C ‑453/23; wyroki NSA z 16 października 2025 r., III FSK 844/24, III FSK 833/24, z 14 października 2025 r., III FSK 94624, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑278/24; wyroki NSA z 5 listopada 2025 r., I FSK 1774/20, z 17 października 2025 r., I FSK 2030/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑615/23; wyrok NSA z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, w któ- rym sąd odwołał się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑405/24. 294 Wyrok Trybunału z 8 maja 2025 r. w sprawie C‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informa- cji Skarbowej, ECLI:EU:C:2025:335. 295 Wyrok Trybunału z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C‑453/23 E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, ECLI:EU:C:2025:285. 296 Wersja skonsolidowana: Dz.Urz. UE C 2016.202.47. 297 Wyrok Trybunału z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Ad- ministracji Skarbowej w W., ECLI:EU:C:2025:627. 152 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... miała stanowić WDT, tj. towar miał być wywieziony przez nabywcę na terytorium innego kraju UE, zaś nabywca (nawet bez wiedzy sprzedawcy) wywiózł towar poza obszar celny UE, to sprzedawcy nie można zakwestionować prawa do stawki 0%. Okoliczność wywozu to- waru poza terytorium UE może zostać potwierdzona przez organ w toku postępowania po- datkowego, nawet jeśli podatnik nie przedstawił stosownego dokumentu potwierdzającego eksport. Stosowanie powyższej stawki może być kwestionowane, jeśli transakcja wiązała się z oszustwem, a sprzedawca o tym wiedział lub powinien był wiedzieć. 2.3.5. W wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C ‑118/23 298 dotyczący decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyj- nego (BFG) z 29 września 2022 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Bank SA, która to decyzja została zaskarżona do WSA w Warszawie przez Radę Nadzorczą Banku oraz inne uprawnione do tego podmioty, w tym ponad 7 tysięcy osób, które zawarły z tym bankiem umowy kredytów indeksowanych lub denominowanych kursem walut obcych. TSUE wskazał, że w sytuacji, gdy do sądu krajowego wniesiono większą liczbę skarg na decyzję krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z których jedna została wniesiona przez organ instytucji objętej procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, oddalenie tylko tej jednej skargi jako bezzasadnej nie pozwala uznać, że zapew- niono przestrzeganie prawa do skutecznego środka prawnego w odniesieniu do każdej innej osoby, której ta decyzja dotyczy i która również wniosła na nią skargę, podnosząc zarzuty, które nie zostały uwzględnione w wydanym wyroku. Zdaniem Trybunału przepisy prawa unijnego sprzeciwiają się regulacjom p.p.s.a. dotyczącym współuczestnictwa skarżących stron, które obligują sąd administracyjny do łącznego rozpoznania wszystkich skarg, jeśli taki sposób procedowania uniemożliwia wydanie orzeczenia w rozsądnym terminie (z ang. justice delayed is justice denied). TSUE pokreślił jednocześnie, że „rozłączenie” skarg nie może prowadzić do wydania sprzecznych ze sobą rozstrzygnięć. Ponadto z wyroku TSUE jedno- znacznie wynika, że ewentualne oddalenie skargi rady nadzorczej Banku nie może oznaczać automatycznego oddalenia skarg innych skarżących, gdyż podmioty te mają indywidualne prawo do podniesienia własnych zarzutów, które musi rozpoznać sąd. NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi na decyzję, o której mowa w art. 101 ust. 7 ‑9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przy- musowej restrukturyzacji 299 , nie jest wyłącznie rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji, bo- wiem zgodnie art. 50 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG i art. 85 ust. 3 dy- rektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwi- dacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych 300 , podmiotami uprawnio- nymi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję są również posiadacze akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzyciele tego banku. 298 Wyrok Trybunału z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C‑118/23 Rada Nadzorcza Getin Noble Bank S.A. i in. przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, ECLI:EU:C:2024:1013. 299 Dz.U. z 2020 r. poz. 842 ze zm.; dalej: ustawa o BFG. 300 Dz. Urz. UE L 2014.173.190 ze zm.; dalej: dyrektywa BRR. 153 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych 1. Zagadnienia ogólne Przepis art. 8 ust. 1: „Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Pol- skiej” przyznaje Konstytucji najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa. Natomiast z art. 8 ust. 2: „Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej” wynika, że podstawą prawną wydania aktu stosowania prawa (w szczególności wyroku sądu) może być norma konstytucyjna. Podstawowymi formami bezpośredniego sto- sowania Konstytucji są stosowanie „samoistne” i „współstosowanie” Konstytucji wspólnie z ustawami. Pozwalają one sądom administracyjnym na wydanie orzeczenia w przypadku luki prawnej powstałej wskutek zaniechania ustawodawcy, np. pominięcia ustawodawczego czy też po wyroku TK. Stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisu, sądy uwzględniają w największym możliwym stopniu gwarancję praw i wolności oraz najszerszą ich realizację w procesie stosowania prawa, korzystając przy tym z dorobku orzeczniczego TK. Sądy administracyjne mogą, na podstawie art. 193 Konstytucji, skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli wątpliwość co do zgodności z Konstytucją przepisu bę- dącego podstawą rozstrzygnięcia, która wystąpiła w toku postępowania, jest istotna dla dal- szego biegu postępowania i nie da się jej usunąć przy pomocy technik wykładniczych. 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechne jest powoływanie się wprost na konstytucyjne zasady bądź stosowanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa. Po- niższe orzeczenia stanowią jedynie nieliczne przykłady, więcej takich rozstrzygnięć przed- stawiono w części II, w której zostały omówione zagadnienia wynikające z orzecznictwa Na- czelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. 2.1. W wyroku z 14 maja 2025 r., II OSK 2543/22, NSA przypomniał, że realizacja upraw- nienia gminy do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, podlega ochronie sądowej w kontekście zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Kon- stytucji RP). Mając na uwadze konstytucyjną zasadę samodzielności jednostek samorządu te- rytorialnego, sprawującego we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność część władzy publicznej w zakresie planowania przestrzennego (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP), ingerencja organu nadzoru (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP) lub sądu administracyjnego (art. 184 Konsty- tucji RP) w treść planów miejscowych powinna być ograniczona do przypadków naruszeń prawa mających odpowiedni ciężar gatunkowy 301 . 301 Por. np. wyroki z: 16 maja 2023 r., II OSK 367/22 oraz 2 lutego 2023 r., II OSK 2789/21. 154 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W świetle zasady władztwa publicznego, a także zasady trójpodziału władz (art. 10 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP), to rada gminy, a nie organ nadzoru lub sądy ad- ministracyjne, jest powołana do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy. Sąd administracyjny nie może oceniać spornych rozwiązań planistycznych pod kątem celowości 302 . Dokonując oceny, czy w danym przypadku rzeczywiście zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie planu miejscowego, nie można abstrahować od konstytucyjnych zasad dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska (art. 5 i 74 Konstytucji RP), proporcjonalności oraz zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a także równej dla wszystkich ochrony prawa własności (art. 64 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). 2.2. W sprawie, w której istota sporu sprowadzała się do oceny sposobu rozpoznania skargi wniesionej w trybie działu VIII rozdziału 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, NSA uznał, że został naruszony art. 63 Konstytucji RP, który przyznaje każdemu prawo do składania m.in. skarg w interesie własnym do organów władzy publicznej w związku z wy- konywanymi przez nie zadaniami publicznymi, a tryb rozpatrywania skarg określa ustawa, m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika obowiązek przyjęcia skargi, jej rozpatrzenia oraz udzielenia na nią odpowiedzi. Z tego przepisu konstytucyjnego wynika, że treść przepisów ustawowych należy interpretować w takim kierunku, aby gwaran- tować rzeczywistą możliwość wystąpienia do organów władzy publicznej. Rzeczywista moż- liwość występowania ze skargą powinna być powiązana z obowiązkiem właściwego organu do jej rozpatrzenia. Nie jest takim rozpatrzeniem „niezajmowanie stanowiska” na wniesioną skutecznie i do właściwego organu skargę (wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 929/25). 2.3. W wyroku z 26 czerwca 2025 r., I OSK 1558/23, NSA uznał, że przypisanie osobie nieubezwłasnowolnionej obowiązku przebywania w DPS, w sytuacji, gdy była ona przyjęta do DPS za swoją zgodą i zgodę tę wycofała, narusza nie tylko art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego 303 i stanowi zaprzeczenie stanu praw- nego, ale narusza też wartości, na których opiera się demokratyczne państwo prawa, w tym godność człowieka (art. 30 Konstytucji), wolność osobistą (art. 41 ust. 1 Konstytucji), a także zobowiązania międzynarodowe – poszanowanie przyrodzonej godności, autonomii osoby, w tym swobody dokonywania wyborów, a także poszanowanie niezależności osoby, pełny i skuteczny udział i włączenie w społeczeństwo oraz możliwość wyboru miejsca zamiesz- kania i podjęcia decyzji co do tego, gdzie i z kim osoby niepełnosprawne będą mieszkać (art. 3 lit. a/ i c/, art. 19 lit. a/ Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami). 2.4. W wyroku z 3 czerwca 2025 r., II GSK 28/22, NSA stwierdził, że nie do pogodzenia z zasadą praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji jest sposób sformułowania uchwały w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora jednostki organizacyjnej powiatu, która nie zawiera uzasadnienia. Bezspornie uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 302 Por. np. wyroki z: 5 kwietnia 2023 r., II OSK 1101/20; 25 listopada 2024 r., II OSK 1381/24; wyrok NSA z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 1879/22. 303 Dz.U. z 2022 r. poz. 2123 ze zm. 155 3. Pytania prawne 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym 304 nie jest decyzją administra- cyjną i w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. Nie zmienia to jednak faktu, że jedną z podstawowych gwarancji procesowych w każdym po- stępowaniu toczącym się przed organami administracyjnymi jest zapewnienie stronom przez te organy możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek taki należy wyprowadzić z art. 2 Konstytucji oraz z art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji w dniu 6 września 2001 r., stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień 305 . Należy podkreślić, że procedury o cha- rakterze władczym, a do takich należy uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 u.s.p., nie mogą być oderwane od standardów konstytucyjnych. Prawo do Sądu, ustanowione normą art. 45 ust. 1 Konstytucji, zabezpieczone normą art. 77 ust. 2, obejmuje prawo do odpo- wiedniego ukształtowania procedury (zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności) 306 . 3. Pytania prawne 3.1. Skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego jest dopuszczalne w sytuacji powzięcia przez sąd, rozstrzygający konkretną sprawę, wątpliwości co do zgod- ności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia z: Konstytucją RP, ratyfikowanymi umo- wami międzynarodowymi lub ustawą, a od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzy- gnięcie sprawy toczącej się przed pytającym sądem. Pytanie prawne ma charakter środka subsydiarnego i jest dopuszczalne po wyczerpaniu innych możliwości, m.in. wykorzystania reguł interpretacyjnych umożliwiających usunięcia wątpliwości konstytucyjnych. 3.2. W 2025 r. sądy administracyjne nie kierowały pytań prawnych do Trybunału Konsty- tucyjnego. 3.3. Postanowieniem z 8 stycznia 2025 r., P 2/23, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępo- wanie w sprawie wniesionego przez NSA 307 pytania prawnego na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym 308 z powodu skutecznego cofnięcia pytania prawnego przez sąd pytający. NSA postanowił wycofać pytanie prawne, ponieważ po wyroku z 11 maja 2023 r., P 12/18, w którym Trybunał orzekł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 309 w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieru- chomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed do- konaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznanie pytania prawnego stało się zbędne. 304 Dz.U. z 2020 r. poz. 920 ze zm.; dalej: u.s.p 305 Por. wyrok z 8 grudnia 2020 r., II OSK 494/20. 306 Por. m.in. wyroki TK z: 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50; 7 marca 2006 r., SK 11/05, OTK ‑A 2006, nr 3, poz. 27; 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK ‑A 2002, nr 2, poz. 14. 307 Postanowienie z 6 grudnia 2022 r., II OSK 3843/19. 308 Dz.U. z 2019 r. poz. 2393. 309 Dz.U. z 2022 r. poz. 840. 156 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego 1. Kognicja sądów administracyjnych, poza badaniem legalności rozstrzygnięć władczych organu (art. 184 Konstytucji i art. 1 § 1 p.u.s.a.), obejmuje również kontrolę innych aspektów działalności administracji publicznej, m.in.: bezczynności, przewlekłości postępowania oraz niewykonywania orzeczeń sądów administracyjnych poprzez pozostawanie przez organ w bezczynności po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sankcjonują, na wniosek strony, karą grzywny przypadki: nieprzekazania przez organ skargi do sądu administracyjnego w określonym przepisami prawa terminie (art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a.); stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.); niewykonania wyroku (art. 154 p.p.s.a.). Ustawodawca umożliwił sądowi przyznanie stronie skarżącej stosownej sumy pieniężnej, która stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę będącą szczególnego rodzaju za- dośćuczynieniem za stan bezczynności organu oraz za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno ‑dyscyplinującym 310 , całkowicie odrębnym od wy- stępujących w Kodeksie cywilnym instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia. Sądy mają możliwość zasygnalizowania organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień w toku rozpoznawania sprawy (art. 155 § 1 p.p.s.a.), natomiast organ – adresat ma obowiązek rozpa- trzenia i powiadomienia sądu, w terminie 30 dni, o zajętym w sprawie stanowisku (art. 155 § 2 p.p.s.a.), a w przypadku niezastosowania się do tych obowiązków sąd może orzec o wy- mierzeniu organowi grzywny (art. 155 § 3 p.p.s.a.). 2. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest badanie prawidłowości realizacji przez organ spoczywającego na nim obowiązku, wynikającego z art. 54 § 2 tej ustawy. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny 311 . Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu administracji w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. 312 . W razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia, sąd, na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco ‑restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej orzeczenia jest niewypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. w przewidzianym terminie. Użyty w § 1 art. 55 p.p.s.a. zwrot „może orzec” wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym przed- miocie jest pozostawione uznaniu sądu. Sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny w razie uchybienia przez organ terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny jest bowiem elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji gdy organ 310 Np.: wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25. 311 Postanowienie z 16 stycznia 2025 r., II GZ 559/24. 312 Postanowienie z 24 lutego 2025 r., III SO/Gl 13/24. 157 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego uchybi terminowemu wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia 313 . Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów ad- ministracji publicznej w zakresie terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., obok funkcji dyscypli- nującej, jest też funkcja represyjna służąca ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto omawiana grzywna pełni funkcję prewencyjną, ponieważ ma zapobiegać naruszeniom prawa polega- jącym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępo- wania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego 314 . Wymierzenie grzywny służy nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie represji za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości zarówno przez ukaranego, jak i przez inne organy. Dlatego dopełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed rozpatrzeniem wniosku przez sąd oraz przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w określonym prawem terminie pozostają bez zna- czenia dla samej możliwości wymierzenia grzywny, mogą mieć natomiast wpływ na jej wy- sokość 315 . W 2025 r. sądy pierwszej instancji wymierzyły organom 184 grzywny (w 2024 r. – 224). Wysokość ich oscylowała od 50 do 5000 316 zł. Adresatami ich były centralne i terenowe organy administracji rządowej, podmioty realizujące zadania z zakresu administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego. Łączna kwota wymierzonych grzywien wyniosła 108 350 zł (w 2024 r. – 191 352 zł). 3. Ustawodawca w art. 112 p.p.s.a. upoważnił sąd do wymierzenia organowi grzywny, w przypadku gdy organ nie zastosuje się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodni- czącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy. Przepis znaj- duje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastosowania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania, gdy organ ten, pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wyda- nych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu w przypadku stwierdzenia, że wydane wcześniej postanowienie lub zarządzenie nie zostało przez organ zrealizowane 317 . 313 Postanowienie z 14 listopada 2025 r., IV SO/Wa 11/25. 314 Zob. np. postanowienie z 28 listopada 2025 r., II SO/Wa 47/25 i powołane w jego uzasadnieniu uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12. 315 Zob. np. postanowienie z 19 listopada 2025 r., II SO/Ol 13/25 i powołane tam postanowienie z 17 kwiet- nia 2013 r., I OZ 232/13 oraz z 20 lutego 2025 r., I OZ 83/25. 316 Zob. np. postanowienie z 1 lipca 2025 r., II SO/Gd 5/25. 317 Zob. postanowienie z 16 czerwca 2025 r., I SO/Sz 2/25 i powołane tam postanowienia z 2 marca 2021 r., I OZ 36/21 oraz z 17 marca 2009 r., II OZ 241/09. 158 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. wymierzono 14 grzywien w łącznej kwocie 21 600 zł (w 2024 r. – 24 grzywny w kwocie 27 500 zł). 4. Prawo strony postępowania do złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczyn- ność lub przewlekłe postępowanie statuuje art. 149 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględ- niając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, poza nakazaniem organowi wykonania czynności dotyczących obowiązku załatwienia sprawy we wskazanym terminie, dokonuje oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wno- szonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, wyznaczone są etapem postępowania, w jakim taka skarga została wniesiona. Kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji pu- blicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego etapu postępowania administra- cyjnego do chwili jego zakończenia. Ocena, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z nim związane. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, że przy ocenie cha- rakteru bezczynności organu nie można pominąć również ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i art. 12 k.p.a. Zasada szybkości postępowania jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, o którym stanowi art. 41 ust. 1 Karty Praw Pod- stawowych, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw pod- stawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej, które wprawdzie odnosi się wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz NSA jest ono również wiążące dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego 318 . Bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) 319 . Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów 320 . W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifi- kacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu 318 Zob. wyrok z 2 września 2025 r., II SAB/Ol 59/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 17 grudnia 2024 r., II SAB/Gd 154/23, wyrok z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14. 319 Zob. wyrok z 13 listopada 2025 r., II SAB/Gl 41/25. 320 Zob. wyrok z 24 września 2025 r., II SAB/Rz 103/25. 159 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego określanego jako zwykłe naruszenie. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czyn- ności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że rażące naruszenie prawa stanowi postać kwalifi- kowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle 321 . W przypadku uznania skargi na bezczynność za zasadną sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) w wysokości okre- ślonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco ‑represyjnym, który powinien być sto- sowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania załatwienia sprawy, a przy tym ist- nieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa 322 . W 2025 r. spośród 2275 załatwionych spraw w sądach pierwszej instancji w 126 spra- wach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 25 przypad- kach z urzędu (w 2024 r. na 2013 załatwionych spraw w 80 sprawach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 43 przypadkach z urzędu). Łączna kwota wy- mierzonych grzywien wyniosła 489 000 zł (w 2024 r. – 332 230,65 zł). Wysokość grzywien wahała się w granicach od 200 zł do 5000 zł. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uprawnieniem dys- krecjonalnym Sądu. Te dodatkowe środki służą wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, ich celem jest zatem w pierw- szej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Instytucja sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny, chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy 323 . Ustawodawca nie zobowiązał przy tym do auto- matycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz uczynił to przedmiotem uznania sądu. Ocena zasadności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej powinna od- bywać się każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy 324 . Jednakże nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczyn- nością organu albo przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność albo przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC 325 oraz NSA 326 , według których istnieje silne domniemanie, że nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty. 321 Por. wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 628/25 i z 30 stycznia 2024 r., I OSK 2016/23. 322 Zob. wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 30 stycznia 2018 r., II SAB/Wr 40/17; wyrok z 19 maja 2017 r., IV SAB/Wa 294/16. 323 Zob. wyrok z 12 czerwca 2025 r., II SAB/Wa 276/25. 324 Zob. wyrok z 26 listopada 2025 r., IV SAB/Po 205/25. 325 Zob. np. wyroki z: 10 listopada 2004 r., nr 64890/01, Apicella przeciwko Włochom oraz 23 stycznia 2007 r., nr 59738/00, Jagiełło przeciwko Polsce. 326 Zob. np. wyrok 11 lipca 2019 r., I OSK 442/18. 160 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. w 286 przypadkach przyznano sumę pieniężną na wniosek (w 2024 r. w 628 przy- padkach), a w 43 z urzędu (w 42 z urzędu w 2024 r.). Ogółem na rzecz skarżących przyznano 661 431,04 zł (w 2024 r. – 1 248 827,95 zł). Wysokość przyznanych sum pieniężnych wahała się od 100 zł do 10 000 zł, a nawet 30 000 zł. 5. Prawo do wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego jest elementem prawa jed- nostki do sądu 327 . Wyrok bowiem, z punktu widzenia jednostki, jest pozbawiony znaczenia, jeżeli prawo nie umożliwia jego skutecznego wykonania. Ustawodawca powinien więc przy- znać jednostce prawo do skierowania do sądu środka prawnego, a sądowi umożliwić od- powiednią reakcję – na wypadek, gdyby organ administracji nie wykonał wyroku. Innymi słowy w ustawach powinny istnieć gwarancje wykonalności orzeczeń sądów administra- cyjnych 328 . Ustawodawca wprowadził przepisy umożliwiające stronie prawo do skargi na niewy- konanie wyroku, a sądom możliwość wymierzenia organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.) w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.) oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. In- stytucja ta pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną i ma na celu wzmocnienie insty- tucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jest ona pewnego rodzaju zadośćuczynieniem wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale przede wszystkim uczynienie zadość stronie z tytułu doznanego uszczerbku natury psychicznej i moralnej. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wy- roków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Jest to zatem dodatkowa gwarancja ter- minowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego 329 . W 2025 r. spośród 156 załatwionych przez sądy pierwszej instancji spraw (w 2024 r. – 212) w 60 przypadkach wymierzono organowi grzywnę (w 2024 r. – 77). Łącznie kwota wymie- rzonych organom grzywien wyniosła 166 000 zł (w 2024 r. – 225 000 zł). Na rzecz skarżących przyznano sumy pieniężne w łącznej kwocie 132 500 zł (w 2024 r. – 214 500 zł). 6. Możliwość zasygnalizowania przez sąd administracyjny organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień, w toku rozpoznawania sprawy, w drodze postanowienia określa 327 Zob. np. wyrok TK z 4 listopada 2010 r., K 19/06; R. Mikosz, M. Zirk ‑Sadowski, „Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej”, ZNSA 2007, nr 3, s. 39. 328 Por. np. J. Chlebny, „Standardy Rady Europy i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w procedurze admi- nistracyjnej i sądowoadministracyjnej”, w: „Postępowanie administracyjne w Europie” pod red. Z. Kmieciaka, Kraków 2005, s. 33; J. Zimmermann, „Sądownictwo”, s. 504; tenże, „Z problematyki reformy sądownictwa administracyjnego”, w: I. Skrzydło ‑Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), „Instytucje”, s. 795–796; Z. Kmieciak, „Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych”, PiP 2007, z. 4, s. 39–40; W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, J.P. Tarno, „Reforma sądownictwa administracyjnego a standardy ochrony praw jednostki”, PiP 2002, z. 12, s. 33. 329 Zob. wyrok z 9 lipca 2025 r., I SA/Wa 2047/24/ 161 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego art. 155 § 1 p.p.s.a. W art. 155 § 2 p.p.s.a. ustawodawca zobowiązał organ do rozpatrzenia postanowienia i poinformowania sądu o zajętym w sprawie stanowisku. W przypadku nie- wywiązania się z tego obowiązku sąd, na podstawie art. 155 § 3 p.p.s.a., może orzec o wymie- rzeniu organowi grzywny. W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 1 postanowienie sygnalizacyjne, woje- wódzkie sądy administracyjne wydały 2 postanowienia sygnalizacyjne (w 2024 r. – 5), w któ- rych wskazały organom nadzorującym istotne naruszenia prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24, NSA poinformował Ministra Fi- nansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na in- strumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedo- puszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., II SA/Gl 1325/24, WSA w Gliwicach poinformował Wojewodę Śląskiego o istotnym naruszeniu prawa polegającym na rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji z rażącym przekroczeniem terminu. WSA w Łodzi wydał postanowienie sygnalizacyjne z 7 marca 2025 r., II SA/Łd 898/24, w sprawie przewlekłości postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku. 7. Działalność sądów administracyjnych w zakresie kontroli administracji publicznej w kwestii przestrzegania przez organy administracji publicznej zasad praworządności i lega- lizmu (art. 2 i 7 Konstytucji) oraz zasad określonych w dziale I rozdziale 2 Kodeksu postępo- wania administracyjnego gwarantuje stronom postępowania administracyjnego załatwienie sprawy zgodnie z konstytucyjnymi standardami – bez zbędnej zwłoki. Aktywność sądów administracyjnych w zakresie orzekania tzw. szczególnego rodzaju zadośćuczynienia za stan bezczynności organu na podstawie art. 149 § 2 i art. 154 § 7 p.p.s.a. jest wyraźna. Można mieć nadzieję, że obowiązujące rozwiązania przyczynią się w znacznym stopniu do eliminacji wskazanych wyżej uchybień w działalności administracji publicznej, co będzie miało pozytywny wpływ na ochronę konstytucyjnych praw jednostki. 162 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 1. Zagadnienia wstępne Sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości obejmuje badanie zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 175 ust. 1 w zw. z art. 184 Kon- stytucji RP i art. 1 p.u.s.a.). Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw obywatela w jego stosunkach z administracją. Sądownictwo administracyjne jest bowiem ele- mentem konstrukcji państwa prawa. Przy dokonywaniu oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej w konkretnej sprawie sądy administracyjne badają, czy dany przepis jest sformułowany w sposób odpo- wiadający zasadom poprawnej legislacji, które obejmują m.in. wymaganie zupełności i okre- śloności przepisów prawa. W przypadku gdy norma prawna budzi wątpliwości interpretacyjne, przed uruchomie- niem trybów nadzwyczajnych 330 , sądy administracyjne stosują techniki wykładnicze, sięgając do Konstytucji, postanowień prawa międzynarodowego i UE oraz orzecznictwa Trybu- nałów (Konstytucyjnego, TSUE, ETPCz). Przykłady tego typu działań zostały przedstawione w części zawierającej zagadnienia orzecznicze. 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przedstawione poniżej orzeczenia ilustrują trudności w rozstrzygnięciu sprawy wskutek pominięcia ustawodawczego, luki prawnej bądź przepisu prawa powodującego trudności in- terpretacyjne. Sytuacje takie mają wpływ na rozbieżności w orzecznictwie. Należy przy tym podkreślić, że sądy administracyjne dysponują instrumentami pozwalającymi na dokonanie właściwej, zgodnej z konstytucyjnymi zasadami wykładni przepisów prawa, jednak takimi instrumentami nie dysponują organy administracji publicznej. Najczęściej spotykanym źródłem luki prawnej w orzecznictwie sądów administracyj- nych, poza pominięciem ustawodawczym, jest zakresowy lub interpretacyjny wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego orzekający o niekonstytucyjności przepisu prawa „w rozumieniu” lub „w zakresie”. Wyrok zakresowy czy też interpretacyjny nie deroguje ocenianego przepisu z systemu prawa, lecz wskazuje, że jego stosowanie w określonym w sentencji wyroku na- rusza postanowienia Konstytucji, a w przypadku zastosowania w sentencji wyroku klauzuli: „rozumiany w ten sposób, że przesądza, że wskazana wykładnia przepisu jest niezgodna z Konstytucją”. 2.1. Brak ustawowego obowiązku prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodo- wego na tle zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego 330 Wnioskowanie o rozstrzygnięcie zagadnienia przez skład powiększony NSA, Trybunał Konstytucyjny czy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 163 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Rozważając zakres zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 127 o.p. i zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ od- woławczy, NSA w wyroku z 5 czerwca 2025 r., I FSK 315/22, wskazał, że zgodnie z art. 229 o.p. organ odwoławczy może [a nie musi] przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ustawodawca nie wy- kluczył zatem, i to nie jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania, rozpatry- wania sprawy przez organ drugiej instancji jedynie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy ogranicza się wówczas do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, gdyż obowiązany jest on ponownie rozpatrzeć i rozstrzygnąć sprawę. 2.2. Brak rozróżnienia terminów na procesowe i materialne w art. 12 § 5 o.p. W wyroku z 6 czerwca 2025 r., I FSK 382/22, NSA analizował kwestię upływu terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego, kiedy jego koniec wypada np. w niedzielę lub dzień ustawowo wolny od pracy. Sąd wyraził pogląd, że „z uwagi na genezę art. 12 § 5 o.p. (obszerna «porządkująca» nowelizacja Ordynacji podatkowej z 2002 r. wprowadzona ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektó- rych innych ustaw 331 ) słusznie przyjmuje się, że przepis ten dotyczy wszystkich terminów procesowych i materialnych, określonych w dniach, tygodniach, miesiącach i latach”. W kon- sekwencji przyjęto, że generalnie przepis ten może znaleźć zastosowanie w przypadkach oce- nianych przez podatnika jako „korzystne” (urealnienie czasu na dochodzenie swoich praw obwarowanych terminami), jak i „niekorzystne” (urealnienie czasu na władcze działanie organu wobec podatnika). W świetle takiej interpretacji spornego przepisu upływ terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego „przesuwa” się na najbliższy dzień tzw. ro- boczy, jeśli jego koniec wypada np. w niedzielę lub inne święto (dzień ustawowo wolny od pracy). Wówczas termin tak liczony upływa w dniu następnym po dniu lub dniach wolnych od pracy. 2.3. Niezrozumiały wzór algebraiczny W wyroku z 24 czerwca 2025 r., I FSK 380/22, NSA oceniał m.in. kwestię, czy zawarty w przepisach dotyczących podatku akcyzowego wzór matematyczny (algebraiczny) podlega takim samym regułom wykładni jak inne przepisy i doszedł do wniosku, że w sferze prawnej cyfry i liczby, takie jak wymienione w wyrażeniu algebraicznym (wzorze) przewidzianym w art. 31d ust. 3 u.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2021 r.) do obliczenia kwoty zwrotu części zapłaconej akcyzy, o której mowa w ust. 1 tego artykułu (tj. od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny we wskazanej w tym ustępie dzia- łalności gospodarczej), ze swej istoty mają charakter policzalny i określone znaczenie mate- matyczne, co z założenia wyklucza dopuszczalność dokonywania wykładni z tymi cechami sprzecznej. 331 Dz.U. Nr 169, poz. 1387 ze zm. 164 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 2.4. Brak regulacji ograniczających termin wystawienia faktury korygującej w ustawie o podatku od towarów i usług Do zagadnienia prawa do wystawienia faktury korygującej i uwzględnienia tej korekty w deklaracji rozliczeniowej, mimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatko- wego związanego z fakturą pierwotną (korygowaną), NSA odniósł się w wyroku z 28 sierpnia 2025 r., I FSK 1035/22. Sąd wskazał, że mimo iż ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera regulacji zabraniających dokonania korekty faktury po upływie terminu przedaw- nienia, to na tle zasad funkcjonowania systemu podatkowego oczywiste powinno być, że podatnik co do zasady nie może po upływie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. dokonać skutecznie zmiany wcześniej deklarowanego podatku. Zatem mimo formalnie nieograniczo- nego żadnym terminem prawa do wystawienia faktury korygującej do faktury pierwotnej, z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest możliwe uwzględnienie korekty faktury w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono pierwotną fakturę, jak również w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono fakturę korygującą. 2.5. Skutki braku instytucji gravamenu w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W wyroku z 26 września 2025 r., I FSK 1064/22, NSA rozwiał wątpliwości strony postę- powania co do tego, czy przysługiwało jej prawo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę i uchylającego decyzję organu podatkowego, a zatem kierunkowo „korzystnego” dla strony. Wskazał, że interes prawny w sprawdzeniu prawidłowości rozstrzy- gnięcia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, jak i sam gravamen, tj. „pokrzywdzenie orzeczeniem”, to pojęcia, które nie są zdefiniowane w przepisach prawa administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. O ile jednak termin „interes prawny” wy- stępuje w tych przepisach, to „gravamen” już nie. Określenia te mogą zatem w tych postępo- waniach funkcjonować w zależności od kontekstu normatywnego w znaczeniu nadanym im wykładnią systemową czy celowościową, ale nigdy wbrew przepisom. Gravamen rozu- miany jako pokrzywdzenie nie jest zaś cechą normatywną konstrukcji legitymacji skargowej z art. 50 § 1 p.p.s.a. czy legitymacji kasacyjnej opartej na art. 173 § 1 p.p.s.a. 2.6. Odrzucenie skargi wniesionej przez kanał komunikacji inny niż e ‑PUAP Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektro- nicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administra- cyjnego (postanowienie z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25). 2.7. Brak szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świad- czenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu ta- kiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa 165 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przepisy odnoszące się do momentu powstania obowiązku podatkowego nie przewi- dują szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa, a w związku z tym, w przypadku tego rodzaju świad- czeń, zastosowanie znajduje reguła ogólna (art. 19a ust. 1 u.p.t.u.). NSA wskazał, że odmiennie jednak, w ujęciu omawianego art. 19a u.p.t.u., przedstawia się moment powstania obowiązku podatkowego dla przypadku przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (dostawy towarów). Stosownie do treści art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.p.t.u. w takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 1534/22). 2.8. Brak ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego W wyroku z 13 lutego 2025 r., I FSK 1657/21, NSA nie zgodził się ze stanowiskiem, że przepisy rozdziału 11a działu III Ordynacji podatkowej, regulujące obowiązki w zakresie informacji o schematach podatkowych, nie stanowią przepisów prawa podatkowego pod- legających urzędowej wykładni w drodze interpretacji indywidualnej, a zatem w sprawie organ naruszył art. 14b § 1 o.p., a w efekcie niezasadnie, bo z naruszeniem art. 165a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania. Sąd wskazał, że przedmiotem interpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa podatkowego dotyczące rozmaitych obowiązków podatnika, nie tylko odnoszące się do treści obowiązku podatkowego. Przedmiotem wniosku o wydanie in- terpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa materialnego z wyłączeniem przepisów proceduralnych i dotyczących przeciwdziałania unikaniu opodatkowania. NSA stwierdził, że w żadnej części przepisów nie ma ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego. 2.9. Zasady ustalania właściwej grupy PKWiU W wyrokach z 8 stycznia 2025 r., I FSK 443/21 i I FSK 444/21, NSA stwierdził, że przy zaliczaniu produktów do określonego grupowania PKWiU należy posługiwać się – oprócz zasad metodycznych i ogólnych reguł interpretacji Nomenklatury Scalonej – także nazwami grupowań końcowych PKWiU. Wszystkie wymienione wyżej elementy mają dla ustalenia zakresu rzeczowego grupowań Polskiej Klasyfikacji jednakową moc stanowiącą. Dokonanie oceny, czy wskazany produkt można zakwalifikować do danego kodu wyłącznie w odnie- sieniu do porównania z Nomenklaturą Scaloną, nie jest wystarczające i nie zapewnia rozpo- znania sprawy bez narażenia się na zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 o.p. 2.10. Obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego przez gminę w związku ze świadczeniem usług cmentarnych – jako działalności mieszanej W przypadku usług cmentarnych wykonywanych przez gminę zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie (pochówek osoby bezdomnej), sposób określenia proporcji wskazany 166 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników 332 jest nieodpowiedni. Zdaniem NSA w przypadku wy- datków związanych z działalnością cmentarną możliwe jest bardziej precyzyjne obliczenie stopnia wykonywania działalności cmentarnej odpłatnie (czynności opodatkowane VAT) i działalności cmentarnej wykonywanej nieodpłatnie za pomocą proporcji opartej na liczbie osób pochowanych na cmentarzu. Gmina ma prawo do częściowego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z cmentarzem, obliczonego według udziału procentowego, w jakim działalność cmentarna sprowadzona jest/będzie do czynności podlegających opodatkowaniu VAT przy zastosowaniu klucza odliczenia wyliczo- nego według udziału liczby osób pochowanych w danym roku odpłatnie w całkowitej liczbie osób pochowanych w danym roku (tj. zarówno osób pochowanych odpłatnie i osób pocho- wanych nieodpłatnie) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., I FSK 2042/22). 2.11. Ocena skutków podatkowych przeniesienia praw z umowy deweloperskiej po- między konkubentami oraz kwalifikacja tej czynności jako darowizny podlegającej opodat- kowaniu podatkiem od spadków i darowizn W wyroku z 8 lipca 2025 r., III FSK 124/25, NSA stwierdził, że w przypadku partnerów z konkubinatu nie mogą być stosowane przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego od- noszące się do osób pozostających w związku małżeńskim. Konkubenci powinni liczyć się ze wzajemnymi świadczeniami osobistymi w życiu codziennym, ponieważ pomiędzy nimi, podobnie jak pomiędzy małżonkami, brak jest faktycznego podziału na środki pieniężne jed- nego bądź drugiego z nich. Skoro prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, to zasad- niczo wspólnie ponoszą codzienne wydatki związane ze wspólnym życiem. Brak jest jednak podstaw do uznania braku regulacji prawnej związków pozamałżeńskich za lukę w prawie, niedopuszczalne jest stosowanie unormowań z zakresu prawa małżeńskiego (w tym wspól- ności majątkowej i podziału dorobku), nawet w drodze analogii, do innych niż małżeństwo stosunków cechujących się istnieniem więzi osobisto ‑majątkowych. Konkubinat jest okre- ślonym stanem faktycznym, z którym przepisy prawa cywilnego nie wiążą konkretnych kon- sekwencji w zakresie stosunków majątkowych. Oznacza to, że charakter i skutki powiązań majątkowych, powstałych w związku z faktycznym utrzymywaniem wspólnoty przez kon- kubentów, należy oceniać na podstawie unormowań właściwych ze względu na rodzaj i treść tych stosunków. Z tego też powodu stosunki majątkowe między konkubentami, choć mogą być ukształtowane w ten sposób, że gospodarują oni z tzw. wspólnego portfela, to jednak wy- magają potwierdzenia w ustaleniach faktycznych, ustaleń tych nie może natomiast zastąpić funkcjonujące na gruncie prawa małżeńskiego domniemanie równości udziałów w majątku, czy konsekwencje związane ze wspólnotą majątkową. 2.12. Strona postępowania, w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką, wszczętego po ogłoszeniu upadłości osoby trzeciej 332 Dz.U. z 2015 r. poz. 2193. 167 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne W sytuacji gdy wierzytelność organu podatkowego wobec osoby trzeciej powstaje do- piero po ogłoszeniu upadłości, nie ma statusu wierzytelności upadłościowej, nie stanowi też kosztów postępowania upadłościowego ani innego zobowiązania masy upadłości. Nie może zostać zatem zaspokojona z masy upadłości, czyli majątku upadłej osoby trzeciej ustalonego na datę ogłoszenia upadłości. W konsekwencji dług podatkowy obciążający z tego tytułu osobę trzecią, który powstał po ogłoszeniu jej upadłości, nie może być uznany za dotyczący masy upadłości w rozumieniu art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadło- ściowe 333 . Egzekucja tego zobowiązania może być skierowana wyłącznie do składników ma- jątkowych skarżącego, które nie weszły do masy upadłości. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej dotyczy zobowiązań podatnika (dłużnika głównego) pochodzących sprzed daty ogłoszenia upadłości osoby trzeciej. Do czasu wydania orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trze- ciej zobowiązania te obciążają wyłącznie podatnika, a odpowiedzialność osoby trzeciej za cudzy dług powstaje dopiero po wydaniu tej decyzji. Powstanie tego zobowiązania pozo- staje bez związku z mieniem wchodzącym w skład masy upadłości i działaniami syndyka. Tym samym NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że stroną postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności był skarżący, a nie syndyk masy upadłości (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 439/24). 2.13. Kryteria uznania budynku za mieszkalny Z uwagi na to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno „bu- dynku mieszkalnego”, jak i „pozostałych budynków”, posługując się tymi pojęciami m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i nie odsyłając w tym zakresie również do innych ustaw, konieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której „budynkiem miesz- kalnym” jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcen- tować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia zwrotu „budynek mieszkalny”, miano- wicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili dokonywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 456/24). 2.14. Opodatkowanie komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej Zagadnienie opodatkowania komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej było przedmiotem oceny w wyrokach z 18 lipca 2025 r., III FSK 1487/24 i III FSK 105/25, lecz w kontekście ich użytkowania przez podmiot prywatny. NSA stwierdził, że grunty, budynki i budowle, służące do wykonywania zadań z zakresu zbiorowego odprowa- dzania i oczyszczania ścieków, będące własnością związku gmin, lecz dzierżawione i użyt- kowane przez spółkę z o.o. prowadzącą działalność gospodarczą zmierzającą do osiągnięcia zysku i świadczącą usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków na podstawie umowy z gminą, a więc niepowołaną do wykonywania zadań własnych w za- kresie użyteczności publicznej, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a tym samym nie 333 Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm. 168 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa mogą korzystać ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 15 u.p.o.l. Skarżąca spółka prowadzi dzia- łalność zmierzającą do osiągnięcia zysku, zaspokaja cudze potrzeby, świadcząc faktycznie usługi z zakresu odprowadzania i oczyszczania ścieków, i otrzymuje z tego tytułu wyna- grodzenie. Nie ma przy tym znaczenia, że nie może swobodnie określać cen za świadczone przez siebie usługi, jak również okoliczność, w jaki sposób zysk zostanie rozdysponowany oraz jaki jest jego rozmiar. Uzyskiwane wynagrodzenie za świadczone usługi przez spółkę nie tylko pokrywa ponoszone koszty, lecz również generuje zysk. W ocenie Sądu spółka nie została powołana w celu wykonywania zadań własnych w zakresie użyteczności publicznej, jest to bowiem zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego, które może zostać zre- alizowane w różny sposób. Jednostka samorządu terytorialnego może zadanie to realizować samodzielnie w ramach gminnych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej bądź zlecić jego wykonanie podmiotom zewnętrznym. Gmina skorzystała ze zle- cenia ich wykonania podmiotom zewnętrznym, zawierając umowę ze skarżącą jako spółką prawa handlowego. Spółka prowadzi jednak działalność gospodarczą, świadcząc usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków, nie jako podmiot, na którego z mocy ustawy nałożono obowiązek wykonywania określonych zadań, lecz na podstawie umowy z podmiotem, na którym taki obowiązek ustawowy spoczywa. 2.15. Konieczność skorelowania wysokości stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z rzeczywistymi kosztami Na mocy art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i po- rządku w gminach 334 rada gminy jest obowiązana dokonać wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z katalogu zawartego w art. 6j ust. 1 i 2 ustawy oraz ustalenia stawki tej opłaty, z jednoczesnym wskazaniem przez ustawodawcę w art. 6k ust. 2 u.c.p.g. czynników koniecznych do uwzględniania w tym procesie, w szczególności liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę i „koszty funkcjonowania systemu gospo- darowania odpadami komunalnymi”. Dalej w art. 6r ust. 2 u.c.p.g. wskazano, że pokrycie przez gminę kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi następuje z pobranych opłat za gospodarowanie tymi odpadami, przy jednoczesnym sprecy- zowaniu zakresu tych kosztów w pkt 1 ‑4. Co więcej, tak określone koszty pokrywane z po- zyskanych przez gminę środków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostały dodatkowo dookreślone w ust. 1aa przywołanego przepisu. W ocenie NSA powyższe wyłącza możliwość wykorzystania ww. źródeł dochodu gminy na cele niezwiązane z po- krywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wypadkowa wskazanych unormowań, a także wykładnia systemowa art. 6r ust. 1aa u.c.p.g. (poprzedzająca ust. 2 tego przepisu), prowadzą do wniosku, że trafne jest stanowisko sądu pierwszej instancji o konieczności skorelowania wysokości stawki z rzeczywistymi kosztami związanymi z funkcjonowaniem systemu gospodarowania odpadami na terenie gminy i za- kazu uzyskiwania przez gminę dodatkowych zysków w zakresie nadwyżki wysokości opłat ponad koszty z art. 6r ust. 2 u.c.p.g. Oznacza to, że proces uchwalania przez radę gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na obszarze gminy powinien uwzględniać 334 Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.; dalej: u.c.p.g. 169 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne wybór metody ustalenia opłaty (por. art. 6j ust. 1 i 2 u.c.p.g.), uwarunkowanie czynników rzutujących na wysokość stawki opłaty (por. art. 6k ust. 2 u.c.p.g.), ocenianych przez pryzmat konieczności przeznaczenia środków pochodzących z tych opłat na poczet kosztów funk- cjonowania systemu (por. art. 6r ust. 2 u.c.p.g.) z zastrzeżeniem zakazu uczynienia z tego tytułu dodatkowego dochodu po stronie gminy (por. art. 6r ust. 1aa u.c.p.g.) (wyroki z 23 lipca 2025 r., III FSK 222/25 i III FSK 223/25). 2.16. Zwolnienie z podatku od nieruchomości dla bocznic kolejowych a zakaz selektywnej pomocy publicznej W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, wydanym na kanwie sprawy, w której wypo- wiedział się TSUE C ‑453/23, NSA zajął stanowisko, w myśl którego zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma charakter ogólny i abstrakcyjny oraz nie powinno być uznane za niedo- zwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 TfUE, przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Zdaniem Sądu skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej. Tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z po- datku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.17. Umorzenie postępowania wznowieniowego W wyroku z 23 września 2025 r., III FSK 47/25, NSA stwierdził, że skoro organ wydał po- stanowienie o wznowieniu postępowania, to efekt ustalenia, czy w sprawie wystąpiła prze- słanka wznowienia postępowania, musi zostać zawarty w decyzji wydanej na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 ‑3 o.p. i nie można tego rodzaju rozstrzygnięcia dokonać w postanowieniu o umorzeniu wznowionego postępowania. Wskazał, że w sytuacji gdy organ stwierdził do- puszczalność wznowienia i wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, które otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, organ na podstawie art. 243 § 2 o.p. mógł i przystąpił do ustalenia, czy zachodzi jedna z przesłanek wznowieniowych. NSA wy- jaśnił, że nie ulega przy tym wątpliwości, że po wznowieniu postępowania nie zawsze do- chodzi do ponownego rozpoznania sprawy w znaczeniu materialnoprawnym we wszystkich jej aspektach merytorycznych, gdyż właściwy organ bada najpierw, czy w rzeczywistości za- istniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 o.p., a w zależności od poczynionych ustaleń, podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 245 § 1 i 2 o.p. 2.18. Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie Jak uznał NSA w wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 892/23, nieuregulowanie przez prawodawcę kwestii ewentualnego zwrotu opłaty w razie cofnięcia wniosku o zawarcie 170 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa porozumienia cenowego w realiach tej konkretnej sprawy nie powinno być traktowane jako wyraz negatywnego stanowiska prawodawcy, lecz jako luka. Zdaniem Sądu narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów publicznych uznanie, że brak przepisów regulujących zasady zwrotu opłaty w sytuacji cofnięcia wniosku o zawarcie uprzednich porozumień cenowych stanowi wystarczającą podstawę do zatrzymania opłat, mimo kontekstu wynikającego z okoliczności stojących za złożeniem, a następnie wycofaniem wniosku przez skarżącą, tj. szeregiem zmian legislacyjnych, w których ustawodawca nałożył na podatników ograniczenia motywujące do występowania z wnioskami o uprzednie poro- zumienia cenowe, a następnie w krótkim czasie ograniczenia te usunął. 2.19. Stwierdzenie naruszenia zakazu reklamy aptek, o którym mowa w art. art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne 335 , i nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu W wyroku z 19 czerwca 2025 r., C ‑200/24, TSUE, uwzględniając skargę Komisji Europej- skiej przeciwko Polsce, stwierdził że „przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyj- nego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TfUE”. TSUE wskazał m.in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świad- czenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasad- nione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą propor- cjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Ponadto TSUE wskazał, że przesłanka zdrowia publicznego, na którą powołuje się Polska jako uzasadnienie wynikających z art. 94a ust. 1 p.f. ograniczeń swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, zalicza się do celów, które można uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego mogące uzasadniać takie ograniczenie swobód przepływu gwarantowanych poprzez Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W ocenie TSUE reklama może być korzystna dla osób nabywających produkty lecznicze, po- nieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. W następstwie tej reklamy pacjenci mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż ta, której byli wcze- śniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości. TSUE przypomniał, że reklama produktu leczni- czego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu przez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd. Zdaniem TSUE cel ochrony zdrowia publicznego polegający na zwalczaniu nadmiernego 335 Dz.U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.; dalej: p.f. 171 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne spożycia produktów leczniczych może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 p.f., takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki. W związku z tym zakaz wynikający z tego prze- pisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych. Uwzględniając wyżej przywołany wyrok TSUE, w oparciu o zasadę bezpośredniej sku- teczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konsty- tucji RP), NSA uchylił zaskarżone wyroki oraz wydane w sprawie decyzje i umarzył po- stępowania administracyjne wszczęte na skutek stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy aptek na podstawie art. 94a ust. 1 p.f., stwierdzając, że przedstawione przez TSUE rozumienie art. 8 ust. 1 dyrektywy 200/31/WE oraz art. 49 i art. 56 TfUE sprzeciwia się kwalifikowaniu zachowania polegającego na reklamowaniu aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności jako naruszenia prawa, a co za tym idzie penalizowaniu tego zachowania na gruncie prawa krajowego (np. wyroki z: 24 czerwca 2025 r., II GSK 2635/21; 10 grudnia 2025 r., II GSK 1813/22 i II GSK 412/22). 2.20. Kary pieniężne nakładane na przewoźników lotniczych za nieprzekazanie w ter- minie danych PNR NSA, uchylając zaskarżone wyroki i zaskarżone decyzje, z urzędu uwzględniał wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains ASBL przeciwko Conseil des ministres, C ‑817/19. NSA uznał, że w świetle punktu 7 tego orzeczenia oraz rozważań wynikających z jego uzasadnienia (m.in. punkty: 102, 111, 115, 127, 128, 151, 163 ‑175) transpozycja dyrek- tywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 w polskiej ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 336 w zakresie, w jakim ta ustawa przewiduje – w braku rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia ter- rorystycznego, wobec którego stoi Rzeczypospolita Polska – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów turystycznych oraz przetwarzania (art. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 uPNR) przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP) danych PNR (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 4 oraz art. 2 pkt 10 uPNR) wszystkich lotów wewnątrzunijnych (art. 2 pkt 6 uPNR), z lub do terytorium RP lub też tranzytu przez jego terytorium, do celów walki z terroryzmem i poważną przestępczością – jest niezgodna z prawem Unii Europej- skiej, a w szczególności z art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE i art. 45 Karty Praw Podstawowych UE. Jak stwierdził bowiem TSUE w powołanym wyroku, prawo Unii, a w szczególności art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE oraz art. 45 Karty Praw Podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie: uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – przy braku rze- czywistego i aktualnego lub dającego się przewidzieć zagrożenia terrorystycznego, z którym zmaga się państwo członkowskie – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów podróży, a także przetwarzania przez właściwe organy, danych PNR dotyczą- cych wszystkich lotów wewnątrzunijnych i przewozów realizowanych innymi środkami transportu wewnątrz Unii, które rozpoczynają się, kończą lub przebiegają przez to państwo 336 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441; dalej: uPNR. 172 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa członkowskie, w celu zwalczania przestępstw terrorystycznych i poważnej przestępczości (pkt 7 tezy wyroku TSUE w sprawie C‑ 817/19) (wyroki z: 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1965/21 i 12 czerwca 2025 r., II GSK 2333/24). 2.21. Bezpośrednie stosowanie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE W wyroku 19 sierpnia 2025 r., I GSK 687/24, NSA wskazał, że jeżeli przepis prawa wspólno- towego jest wystarczająco jasny i precyzyjny, może być stosowany bezpośrednio, bez potrzeby oczekiwania na akty wykonawcze. Bezpośrednie stosowanie przepisu, w tym przypadku art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i moni- torowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 337 uzasadnia obowiązek lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE), zgodnie z którym państwa członkowskie muszą po- dejmować wszelkie działania, aby zapewnić skuteczność prawa unijnego. Nieprzyjęcie przez Komisję aktów wykonawczych przewidzianych w art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia nie może prowadzić do pozbawienia tego przepisu skuteczności i prowadzić do naruszenia za- sady efektywności (effet utile) prawa Unii, a strony prawa do oceny proporcjonalności sankcji. 337 Dz. Urz. UE L 2013.347.549 ze zm. 173 CZĘŚĆ TRZECIA POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw Zadania Prezesa NSA w zakresie nadzoru nad działalnością administracyjną sądów ad- ministracyjnych wynikają głównie z ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i aktów prawnych wydanych z zawartego w niej upoważnienia, m.in. rozporządzenia Pre- zydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów administra- cyjnych 338 oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego 339 . Zadania w zakresie sprawności postępo- wania sądowego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych Prezes NSA sprawuje poprzez Biuro Orzecznictwa, natomiast zadania związane z tworzeniem warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, ka- drowych i administracyjno ‑gospodarczych, Prezes NSA sprawuje poprzez Kancelarię Pre- zesa NSA. Zadania związane m.in. z informowaniem o sprawach stron, udostępnianiem in- formacji publicznej o działalności NSA, prowadzeniem statystyki i innych spraw wykonuje, zgodnie z § 9 Regulaminu NSA, Wydział Informacji Sądowej. W związku z przedstawieniem w Sejmie RP projektu budżetu sądownictwa administra- cyjnego i Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego uczestniczył w posiedzeniu Komisji Sejmu RP. Uchwalony przez Sejm RP budżet na 2025 r. umożliwił realizację zadań postawionych przed sądami administracyjnymi na właściwym poziomie. 338 Dz.U. Nr 169, poz. 1645; dalej: rozporządzenie Prezydenta RP. 339 Dz.U. poz. 1202 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 805; dalej: Regulamin NSA. 174 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej Zgodnie z art. 40 § 2 p.u.s.a. do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wy- konywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie two- rzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, kadrowych i administracyjno ‑gospodarczych. Podobnie jak w minionych latach, tak i w 2025 r., Kancelaria Prezesa NSA podejmowała działania mające na celu tworzenie odpowiednich warunków do sprawnego orzekania oraz funkcjonowania sądownictwa administracyjnego. Polegały one m.in. na zapewnieniu właści- wych obsad pracowniczych, zabezpieczeniu optymalnych warunków lokalowych oraz nie- zbędnego wyposażenia biurowego, technicznego i informatycznego. Służby informatyczne czuwały nad utrzymaniem ciągłości działania i bezpieczeństwa systemów informatycznych w zakresie oprogramowania, sprzętu, sieci teleinformatycznych i komunikacji elektronicznej, traktując ze szczególną starannością systemy publicznie do- stępne, takie jak: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA), eWokanda, WWW/BIP czy PASSA ‑Portal. Kontynuowano proces informatyzacji postępowania sądowo- administracyjnego obejmujący zaprojektowanie, wykonanie i wdrożenie Systemu Obsługi Sekretariatów Sądów Administracyjnych (OSSA). Realizowano procedury związane z obsadą wolnych stanowisk asesorskich w woje- wódzkich sądach administracyjnych, dbano również o zwiększenie liczby asystentów sę- dziów NSA. Kancelaria Prezesa NSA realizowała w minionym roku zadania związane z zapewnie- niem powszechnego dostępu do informacji jurydycznej. W porozumieniu z Radą Biblioteczną aktualizowano i poszerzano księgozbiór Biblioteki NSA, uzupełniając go o niezbędne publi- kacje naukowe, komentarze oraz literaturę fachową, w tym czasopisma prawnicze wykorzy- stywane w pracy przez sędziów i pracowników administracyjnych Sądu. Ponadto w poro- zumieniu z Radą Biblioteczną gromadzono pamiątki i zasoby informacyjne dokumentujące historię sądownictwa administracyjnego oraz przygotowywano ekspozycje w Izbie Pamięci i Tradycji Sądownictwa Administracyjnego. Zadanie polegające na upowszechnianiu wiedzy jurydycznej realizowano poprzez wy- dawanie czasopism i publikacji naukowych. W 2025 r. ukazało się sześć numerów (118 ‑123) dwumiesięcznika „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego”. Opublikowano „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku”. Ponadto wydano publikację książkową „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sadów administra- cyjnych”. Systematycznie zwiększano liczbę udostępnianych orzeczeń w Centralnej Bazie Orze- czeń i Informacji o Sprawach. Na dzień 31 grudnia 2025 r. zgromadzono 2930 tys. orzeczeń sądów administracyjnych, z czego 2334 tys. judykatów zostało udostępnionych po uprzedniej anonimizacji. W 2025 r. odnotowano 13,2 mln wyświetleń strony – 1,6 mln dotyczyło „wejść” do internetowej bazy orzeczeń. 175 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem W 2025 r. NSA, jako dysponent części budżetowej, realizował nadzór i kontrolę nad go- spodarką finansową podległych jednostek zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy o finansach pu- blicznych. W minionym roku pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili w woje- wódzkich sądach administracyjnych 15 kontroli w trybie przywołanej powyżej regulacji, z czego 10 kontroli objęło 2024 r., zaś 5 dotyczyło 2025 r. Służby finansowo ‑księgowe prowadziły regularne kontrole sprawozdań budżetowych. Poddano weryfikacji prawidłowość i terminowość sprawozdań, w tym zgodność danych sprawozdawczych z księgami rachunkowymi w 6 wojewódzkich sądach administracyjnych. Równolegle, sprawując nadzór i kontrolę, o której mowa w art. 175 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, na podstawie przedstawianych sprawozdań z wykonania planu dochodów bu- dżetowych pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili weryfikację w zakresie należ- ności budżetowych w 8 wojewódzkich sądach administracyjnych. Opracowano także projekt nowej instrukcji kontroli wewnętrznej i sprawowania nadzoru w zakresie gospodarowania środkami publicznymi oraz obiegu dokumentów finansowo ‑księgowych. Po przeprowadzeniu analizy zebranych materiałów planistycznych z jednostek podle- głych i komórek organizacyjnych NSA opracowano projekt budżetu sądownictwa admini- stracyjnego na lata 2026 ‑2029. W zakresie inwestycji w 2025 r. zrealizowano prace związane z przebudową budynku NSA zlokalizowanego przy ul. Jasnej 6 w Warszawie oraz wykonano system oddymiania z nawiewem mechanicznym dla głównej klatki schodowej w budynku NSA przy ul. Jasnej 2/4 w Warszawie. Ponadto przeprowadzono zaplanowane prace budowlane i remontowe w woje- wódzkich sądach administracyjnych w Gdańsku, Szczecinie i Białymstoku. 3. Współpraca międzynarodowa Naczelny Sąd Administracyjny od wielu lat jest aktywny na forum międzynarodowym. Jest członkiem organizacji międzynarodowych zrzeszających sądy administracyjne zarówno w Europie, jak i na świecie. W 2025 r. NSA rozwijał współpracę międzynarodową i utrzymywał kontakty z sądami administracyjnymi innych państw UE i trybunałami międzynarodowymi. Aktywność NSA była również związana z członkostwem w Stowarzyszeniu Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (Association of Councils of State and Supreme Administrative Jurisdictions of the European Union – ACA ‑Europe), Międzynarodowym Stowarzyszeniu Najwyż- szych Sądów Administracyjnych (International Association of the Supreme Administrative Jurisdic- tions – IASAJ), Sieci Sądowej Unii Europejskiej (Réseau Judiciaire de l’Union Européenne – RJUE) przy Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, Sieci Sądów Najwyż- szych (Superior Courts Network – SCN) przy Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Stras- burgu, a także ze współpracą z Europejską Siecią Kształcenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (European Judicial Training Network – EJTN) w Brukseli, Akademią Prawa Europejskiego w Tre- wirze (Academy of European Law – ERA) oraz Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (European 176 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Union Agency for Asylum – EUAA). Naczelny Sąd Administracyjny nawiązał lub kontynu- ował kontakty bilateralne z Radą Stanu Francji, Radą Stanu Republiki Greckiej, Radą Stanu Włoch, Federalnym Sądem Administracyjnym Republiki Federalnej Niemiec, Najwyższym Trybunałem Administracyjnym Republiki Austrii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Bułgarii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Litewskiej, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Czeskiej oraz Najwyższym Sądem Administracyjnym Repu- bliki Słowackiej. W 2025 r. NSA nawiązał współpracę z Europejskim Instytutem Prawa (European Law In- stitute – ELI) w Wiedniu. Celem ELI są starania o polepszenie jakości europejskiego prawo- dawstwa i ściślejszą integrację europejskich systemów prawnych,z poszanowaniem różno- rodności kultur prawniczych, przy uwzględnieniu perspektywy paneuropejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny współpracował z IASAJ, EJTN i ACA ‑Europe przy organi- zacji staży indywidualnych i grupowych, ogólnych i specjalistycznych w ramach programu wymiany sędziów i kadr sądownictwa administracyjnego. Sędziowie administracyjni, asy- stenci sędziów oraz urzędnicy sądowi z Hiszpanii, Niemiec, Austrii, Bułgarii, Włoch, Francji oraz Belgii odbyli staże w NSA i wojewódzkich sądach administracyjnych, natomiast polscy sędziowie i asesorzy oraz asystenci sędziów wzięli udział w stażach w sądach administra- cyjnych i finansowych w Portugalii, Rumunii, Bułgarii, Belgii, Włoszech, Hiszpanii, Litwy, Francji oraz Niemiec. Sędziowie oraz asystenci sędziów odbywali także wizyty studyjne w TSUE, ETPCz i w instytucjach UE oraz w Agencji Praw Podstawowych w Wiedniu. W ramach działalności ACA–Europe przedstawiciele NSA uczestniczyli w posiedzeniach Zarządu Stowarzyszenia i grupy roboczej, w seminariach, sympozjach oraz w wymianie in- formacji prawnej prowadzonej za pośrednictwem Forum ACA ‑Europe. W 2025 r. kontynuowano instytucjonalny dialog z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Eu- ropejskiej w Luksemburgu oraz Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. Najważniejszym wydarzeniem w obszarze współpracy międzynarodowej NSA w 2025 r. była wspólna konferencja sędziów NSA i ETPCz oraz przedstawicieli Najwyższych Sądów Administracyjnych Austrii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Słowacji, Słowenii i Wę- gier oraz Rady Stanu Belgii zatytułowana „75 lat Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – do- świadczenia sędziów sądów administracyjnych” (październik 2025 r.). Z tej okazji NSA przygo- tował okolicznościową publikację „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych” oraz publikację pokonferencyjną „European Convention on Human Ri- ghts and Administrative Law. Polish and European Perspectives”, która ukaże się w 2026 r. Prezes NSA uczestniczył w inauguracji roku orzeczniczego ETPCz oraz w seminarium „Ochrona praw człowieka w świecie sztucznej inteligencji, algorytmów i Big Data”. Przedstawiciele NSA brali udział w aktywnościach sieci RJUE i SCN przy obu trybuna- łach europejskich oraz w wymianie informacji prawnej w ramach obu sieci. Podobnie jak w latach poprzednich współpracowano z Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) z siedzibą w Valletcie (Malta). Sędziowie NSA i wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych orzekający w sprawach uchodźczych oraz asystenci sędziów mieli możli- wość udziału w szkoleniach i w seminariach organizowanych przez Agencję. Przedstawi- ciele NSA wzięli udział w konferencji współorganizowanej przez EUAA we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Sędziów Orzekających w Sprawach Migracyjnych 177 3. Współpraca międzynarodowa i Uchodźczych (IARMJ), TSUE i ETPCz „Dialog sądowy poprzez orzecznictwo TSUE, ETPCz oraz sądów krajowych w obszarze ochrony międzynarodowej”. Prezes NSA uczestniczył w dorocznym spotkaniu Krajowych Koordynatorów ds. Kontaktów Sądów i Trybunałów w sprawach azy- lowych w czerwcu 2025 r. Prezes NSA wraz z sędziami NSA wziął udział w maju 2025 r. w XXXI Kongresie Między- narodowej Federacji Prawa Europejskiego FIDE (Fédération Internationale pour le Droit Européen/ International Federation of European Law), współorganizowanym przez Polskie Stowarzyszenie Prawa Europejskiego, który po raz pierwszy miał miejsce w Polsce – w Katowicach. Realizacja wskazanych powyżej zadań była możliwa w wyniku zapewnienia sądow- nictwu administracyjnemu w budżecie państwa niezbędnych środków finansowych na po- krycie kosztów działania. 178 III. Biuro Orzecznictwa 1. Zagadnienia ogólne W Biurze Orzecznictwa NSA pracują sędziowie i specjaliści różnych dziedzin prawa. Zgodnie z art. 40 § 3 p.u.s.a. Biuro Orzecznictwa wykonuje zadania związane z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecz- nictwa sądów administracyjnych. Szczegółowe czynności nadzoru Prezesa NSA nad dzia- łalnością administracyjną sądów, realizowane w Biurze Orzecznictwa, określają przepisy § 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów admini- stracyjnych. Szczegółowe zadania jednostek organizacyjnych Biura Orzecznictwa określają przepisy § 15 Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także zarządzenia Pre- zesa NSA regulujące zakres kompetencji poszczególnych wydziałów i zespołów działających w Biurze. Struktura organizacyjna Biura wynika zaś z § 14–20 powołanego Regulaminu oraz zarządzeń Prezesa NSA. W zakresie działań nadzorczych związanych z eliminowaniem rozbieżności w orzecz- nictwie sądów administracyjnych Biuro Orzecznictwa na bieżąco analizuje orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA. W przypadku wystąpienia rozbieżności w orzecznictwie tych sądów przedstawia Prezesowi NSA stosowne wnioski. Bada również zasadność wystąpień różnych podmiotów o złożenie przez Prezesa NSA wniosku, w trybie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego. W Biurze Orzecznictwa opracowywane są także opinie projektów aktów prawnych przesłanych Prezesowi NSA. 2. Analiza orzecznictwa W 2025 r. w Biurze Orzecznictwa analizowano orzeczenia NSA i orzeczenia wojewódz- kich sądów administracyjnych w zakresie stosowania i interpretacji Konstytucji RP, prawa wspólnotowego i umów międzynarodowych, a także uwzględniania orzecznictwa Trybu- nału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka oraz prawidłowego stosowania uchwał NSA. Orzecznictwo sądów ad- ministracyjnych analizowano także pod kątem zachowania jego jednolitości. Stwierdzone w orzecznictwie rozbieżności stanowią podstawę, w określonych warun- kach, do przygotowania projektu wniosku kierowanego przez Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych 340 , lub projektu wniosku Prezesa NSA do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP. W 2025 r. do Biura wpłynęły 3 wnioski o wystąpienie przez Prezesa NSA do TK, jednak analiza zgłoszonych wniosków nie potwierdziła zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z Konstytucją określonych przepisów i wniosków tych nie uwzględniono. 340 Na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a. 179 2. Analiza orzecznictwa W tym czasie do Biura wpłynęło 16 wniosków o wystąpienie przez Prezesa NSA o pod- jęcie uchwały przez składy poszerzone NSA. W 10 przypadkach nie było jednak podstaw do podjęcia dalszych działań. Sporządzono pięć projektów wniosków Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwał wyjaśniających o treści: „Czy art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Kon- stytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia niekończącego po- stępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy?”; „Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępo- waniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabez- pieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111), powinno zostać dokonane bezpośrednio podatnikowi (zobowiązanemu), czy też powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowio- nego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej)?”; „Czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny?”, a w przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie – „Czy organ nadzoru budow- lanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest wydać postanowienie o od- mowie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też wystarczającym jest poinfor- mowanie pismem wnioskodawcy o podjętych działaniach?”; „Czy podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która nie przedstawiła pełnomocnictwa stanowi brak formalny, który może podlegać uzupełnieniu przez wezwanie strony do podpi- sania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), czy też w takim wypadku skarga powinna zostać odrzucona zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy?”; „Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała?”. Przedmiotem analiz Biura były wskazywane w postanowieniach sygnalizacyjnych składów orzekających, kierowanych do organów administracji, istotne naruszenia prawa i okoliczności mające wpływ na ich powstanie, w tym naruszenia przez organy administracji ustawowej zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku, oraz bezczynność i prze- wlekłość postępowania administracyjnego. Analizie były poddawane także zdania odrębne zgłaszane przez sędziów w poszczegól- nych sprawach, m.in. w kontekście ich wpływu na jednolitość orzecznictwa. W tym zakresie przebadano 52 sprawy. 180 III. Biuro Orzecznictwa Ponadto do Biura Orzecznictwa wpłynęło 16 zapytań i wniosków w sprawie wyjaśnień, interpretacji, opinii oraz aktów prawnych dotyczących współdziałania z innymi podmio- tami. Przygotowane opinie i notatki odnosiły się do m.in. praktyki orzeczniczej TSUE w kwe- stii przesłanek udzielania przez państwo przedsiębiorcom pomocy publicznej mającej cechy selektywnej korzyści, zakłócającej konkurencję lub grożącej jej zakłóceniem w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; problematyki doręczeń przez sąd administracyjny dokumentów sądowych podmiotom mającym siedzibę na terytorium Fede- racji Rosyjskiej, czy doręczania pism za pośrednictwem systemu e ‑Doręczenia. Pracownicy Biura Orzecznictwa sporządzili również opracowania analityczne dotyczące wybranych zagadnień orzeczniczych z zakresu kognicji sądów administracyjnych. 3. Działalność nadzorcza Na podstawie p.u.s.a. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administra- cyjną wojewódzkich sądów administracyjnych w 2025 r. zostały przeprowadzone wizytacje w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych w: Gliwicach, Lublinie, Łodzi i Wrocławiu. Sto- sownie do § 2 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia w toku wizytacji badano w szczegól- ności: obciążenie sędziów stosownie do wpływu i liczby spraw załatwionych oraz stan zale- głości, sprawność postępowania sądowego, w tym przygotowanie posiedzeń, wykonywanie czynności w toku postępowania międzyinstancyjnego, w tym terminowość sporządzania uzasadnień oraz wykonywanie czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, a także po- ziom jednolitości orzecznictwa w wizytowanym sądzie na tle orzecznictwa innych sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawozdania z prze- prowadzonych wizytacji zawierające zalecenia pokontrolne przedstawiono Prezesom tych sądów na naradach pokontrolnych przeprowadzonych w każdym z wizytowanych sądów z udziałem sędziów i asesorów tych sądów. Przeprowadzono również kontrole biurowości sądowej oraz organizacji pracy sekretariatów, których wyniki następnie zostały omówione przy udziale Przewodniczących Wydziałów i kierowników sekretariatów. W ramach działań nadzorczych Prezesi WSA zostali zobowiązani do składania kwartal- nych sprawozdań ze stanu spraw trwających powyżej 36 miesięcy, w podległych im jednost- kach. Sprawozdania te były poddawane bieżącej analizie, a w miarę potrzeby, uzyskiwane były dodatkowe wyjaśnienia. Ponadto Prezesi WSA zostali zobligowani do przedstawiania w dwumiesięcznym cyklu sprawozdań z terminowości sporządzania uzasadnień przez sę- dziów i asesorów sądowych. Co miesiąc Biuro – w związku z nadzorem sprawowanym przez Prezesa NSA nad woje- wódzkimi sądami administracyjnymi w zakresie realizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa, opracowanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicz- nych 341 , dokonywało oceny kształtowania się mierników stopnia realizacji celów w zakresie sprawności postępowania w wojewódzkich sądach administracyjnych – czasu rozpozna- wania spraw oznaczonych symbolami SA, SAB, SO (iloraz spraw oczekujących na rozpoznanie 341 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483 ze zm. 181 4. Działalność wydawnicza do średniomiesięcznej liczby spraw załatwionych) – oraz w zakresie przewlekłości postę- powania sądowoadministracyjnego (procentowy współczynnik liczby spraw, w których uznano za zasadną skargę na przewlekłość postępowania do ogólnej liczby spraw załatwio- nych). Informacja na wskazane tematy każdorazowo przekazywana jest Prezesowi NSA. Sędziowie i pracownicy Biura Orzecznictwa brali udział w konferencjach, seminariach, naradach i szkoleniach. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z prze- twarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE 342 , dyrektorowi Biura Orzecznictwa powierzono wykony- wanie czynności nadzoru Prezesa NSA nad przetwarzaniem danych osobowych przez wo- jewódzkie sądy administracyjne w postępowaniach sądowych. Zadania wynikające z tego nadzoru dyrektor Biura realizuje przy pomocy Zespołu do spraw Ochrony Danych Osobo- wych, powołanego decyzją dyrektora Biura Orzecznictwa, w skład którego weszli sędziowie i pracownicy Biura. W 2025 r. w Biurze zbadano 19 spraw dotyczących przetwarzania danych osobowych. 4. Działalność wydawnicza Jednym z zadań Wydziału analizy, gromadzenia i publikacji orzecznictwa krajowego i europejskiego, działającego w Biurze Orzecznictwa, jest przygotowywanie do druku zbioru urzędowego orzeczeń sądów administracyjnych, które zostały zakwalifikowane do publikacji w tym zbiorze zgodnie z zarządzeniem nr 23 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r. w sprawie wydawania zbioru urzędowego orzeczeń sądów admini- stracyjnych. W 2025 r. ukazało się 6 zeszytów zbioru urzędowego „Orzecznictwo Naczel- nego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych” (dwumiesięcznik), w których opublikowano łącznie 92 orzeczenia. Na stronie internetowej NSA zamieszczane są także komunikaty Biura Orzecznictwa do- tyczące pytań prawnych i wniosków przedłożonych składom poszerzonym NSA oraz pytania prawne i wnioski skierowane do Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Sprawiedli- wości Unii Europejskiej. W analizowanym roku sprawozdawczym opublikowano 48 komu- nikatów Biura Orzecznictwa. 5. Udział w pracach legislacyjnych Sędziowie, członkowie i pracownicy Biura Orzecznictwa uczestniczą w opracowywaniu opinii, które Prezes NSA przedstawia adresatom nadsyłanych projektów aktów prawnych, a w szczególności analizują ich wpływ na ustrój sądów administracyjnych i postępowanie przed tymi sądami. Biorą udział także w uzgodnieniach międzyresortowych oraz w posie- dzeniach komisji sejmowych i senackich. 342 Dz. Urz. UE L 2016.119.1. 182 III. Biuro Orzecznictwa W 2025 r. do Biura Orzecznictwa wpłynęło 66 projektów aktów prawnych do zaopinio- wania. Uwagi zgłoszono m.in. do projektów ustaw: o zabezpieczeniu socjalnym osób wy- konujących zawód artystyczny; o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz wsparcia przedsiębiorczości; o kredycie konsumenckim; o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami ad- ministracyjnymi. 183 IV. Wydział Informacji Sądowej 1. Zagadnienia ogólne W 2025 r. Wydział Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (WIS NSA) realizował przede wszystkim zadania określone w Regulaminie NSA, które koncentrowały się na: informowaniu stron i osób zainteresowanych o właściwości sądów administracyjnych i stanie spraw załatwianych w Sądzie oraz udostępnianiu do wglądu akt spraw, udostęp- nianiu informacji publicznej w zakresie działalności Sądu, prowadzeniu spraw petycji, skarg i wniosków, obsłudze medialnej NSA i Prezesa Sądu, prowadzeniu statystyki sądowej, nad- zorze nad Centralną Bazą Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) oraz wykonywaniu innych czynności związanych z tą bazą, a także na kierowaniu pracami związanymi z re- dakcją serwisu internetowego NSA oraz Biuletynu Informacji Publicznej (BIP). Stosownie do § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawował nadzór nad realizacją analogicznych zadań w wojewódzkich sądach administracyjnych. Wydział wykonywał również obowiązek wyni- kający z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 343 poprzez infor- mowanie właściwego organu podatkowego o przypadkach niezłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów i kopii. Ponadto pracownicy WIS uczestniczyli w działalności popularyzatorskiej Sądu, angażując się m.in. w organizację Nocy Muzeów w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz akcji Lekcja w sądzie. 2. Informowanie i udostępnianie akt 2.1. W 2025 r. pracownicy WIS NSA udzielili kilkudziesięciu tysięcy odpowiedzi na zapy- tania stron postępowania i innych osób zainteresowanych, zgłaszane przede wszystkim tele- fonicznie lub drogą elektroniczną, w tym z wykorzystaniem platformy ePUAP. Pytania do- tyczyły przede wszystkim stanu toczących się postępowań oraz zakresu sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli nad działalnością administracji publicznej. W ramach udziela- nych wyjaśnień wskazywano na środki prawne przewidziane w ustawie – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi, obowiązki spoczywające na stronach postępowania i konsekwencje ich niedopełnienia. 2.2. Zadania informacyjne były również realizowane w ramach współpracy z minister- stwami i urzędami centralnymi, terenową administracją rządową, organami jednostek samo- rządu terytorialnego oraz organami ochrony prawnej, w tym sądami powszechnymi. W tym trybie udzielono 178 odpowiedzi w formie pisemnej (spadek o 25,2% w stosunku do 2024 r.). 2.3. Czytelnia Akt NSA udostępniła do wglądu akta 1005 spraw w tradycyjnej formie (wzrost o 30,4% w stosunku do 2024 r.) oraz 959 spraw w formie cyfrowej za pośrednictwem platformy PASSA (spadek o 1,3% w stosunku do 2024 r.). 343 Dz.U. z 2025 r. poz. 1154. 184 IV. Wydział Informacji Sądowej W wojewódzkich sądach administracyjnych liczba udostępnionych stronom akt, za- równo w formie papierowej, jak i elektronicznej, zasadniczo kształtowała się proporcjonalnie do liczby rozpoznanych spraw w danym sądzie. W Czytelniach Akt NSA i sądów pierwszej instancji przyjmowano także składane do akt wnioski i za zgodą przewodniczących wydziałów wydawano kopie dokumentów z akt. W ramach realizacji obowiązku wynikającego z art. 139 § 5 p.p.s.a. w Czytelni Akt NSA udo- stępniano sentencje wyroków NSA wydanych na posiedzeniu niejawnym. Łącznie w tym trybie do wglądu wyłożono 5804 sentencje wyroków, co oznacza spadek w stosunku do po- przedniego roku o 35,9%. 3. Dostęp do informacji publicznej 3.1. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 Regulaminu NSA Wydział realizował obowiązki wynikające z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 344 . Aktualne informacje o NSA i jego działalności były udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej, a także na oficjalnej stronie internetowej NSA. Za pośrednictwem tej strony, jak również stron woje- wódzkich sądów administracyjnych, użytkownicy Internetu mieli dostęp do uzupełnianej na bieżąco bazy orzeczeń sądów administracyjnych. Stałą praktyką było również umiesz- czanie na stronach internetowych aktualnych sprawozdań i zestawień statystycznych. NSA oraz wojewódzkie sądy administracyjne udostępniały w formie elektronicznej terminarze rozpraw bądź wokandy. W 2025 r. po raz kolejny odnotowano wzrost liczby wniosków o udostępnienie informacji publicznej składanych do Prezesa NSA. W analizowanym okresie wpłynęło 431 takich wnio- sków 345 , co stanowi wzrost o 12,5% w stosunku do poprzedniego roku. Natomiast do woje- wódzkich sądów administracyjnych wpłynęło łącznie 1411 wniosków o udostępnienie infor- macji publicznej, co oznacza, że w porównaniu do 2024 r. ich wpływ zwiększył się o 12,1%. Podobnie jak w poprzednich latach, znaczna liczba wniosków składanych do NSA do- tyczyła udostępnienia treści orzeczenia. W 2025 r. złożono ich 211, co stanowi 49% ogółu wpływu wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w poprzednim roku wskaźnik ten wyniósł 44,6%. Z kolei w wojewódzkich sądach administracyjnych w 2025 r. odnotowano wpływ 439 wniosków o udostępnienie treści orzeczenia, co stanowi 31,4% ogółu wpływu w porównaniu do 34,6% w 2024 r. Do NSA wpływały wnioski o udostępnienie orzeczeń wydanych nie tylko przez NSA, ale również przez sądy pierwszej instancji. Pewna ich część wnoszona była jeszcze przed upływem terminu publikacji orzeczeń w CBOSA. Odnotowano również grupę wniosków dotyczących orzeczeń NSA wydanych przed 1 stycznia 2004 r., które co do zasady nie pod- legają obowiązkowi publikacji w Internecie. Orzeczenia niepublikowane w CBOSA, których dotyczyły wnioski, umieszczono w bazie oraz wskazano miejsce internetowej publikacji lub przesłano ich zanonimizowane kopie w formie papierowej po uprzednim pobraniu od wnio- skodawcy opłaty kancelaryjnej. 344 Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p. 345 Z czego 2 wnioski pozostały do załatwienia na 2026 r. 185 3. Dostęp do informacji publicznej Wśród wniosków, które wpłynęły do Prezesa NSA lub do prezesów wojewódzkich sądów administracyjnych, analogicznie jak w poprzednich latach powtarzały się żądania udostępnienia: danych statystycznych obrazujących działalność orzeczniczą sądów admini- stracyjnych, liczby etatów oraz wysokości wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach pozaorzeczniczych, wysokości środków finansowych na zakup różnego rodzaju środków trwałych, dokumentów z postępowań o zamówienie publiczne, a także pytań konkursowych dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego i referendarza sądowego. Prezes NSA załatwił m.in. wnioski o udostępnienie: informacji na temat powołania sę- dziów NSA na pierwsze stanowiska sędziowskie, delegacji sędziów wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych do NSA, liczby sędziów NSA zatrudnionych na stanowisku dydaktycznym, naukowo ‑dydaktycznym lub naukowym, sposobu ustalania składów orzekających w NSA, zarządzeń Prezesa NSA dotyczących zasad biurowości, ustalenia formularzy druków prze- znaczonych do rutynowych czynności w sądach administracyjnych oraz udostępniania akt w systemie PASSA, treści Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych NSA, danych dotyczących systemu informacji prawnej użytkowanego przez NSA, dostępności urządzeń AED (defibrylatorów) w budynkach NSA. Do Prezesa NSA wpłynęło także siedem wniosków w trybie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego 346 , dotyczących udostępnienia wszystkich orzeczeń opublikowanych w CBOSA. Odpowiedzi na te wnioski zostały udzielone na podstawie art. 10 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym podmiot publiczny zobowiązany jest do przekazania informacji jako danych otwartych (tj. m.in. w wersji źródłowej, w otwartym i niezastrzeżonym formacie przeznaczonym do użytku maszynowego), jeżeli ma taką możliwość. Wskazywano też na treść art. 10 ust. 4 ustawy o otwartych danych, który stanowi, że podmiot publiczny nie jest zobowiązany do prze- twarzania danych na potrzeby wniosku, jeżeli wymagałoby to podjęcia nieproporcjonalnych działań przekraczających proste czynności. Zmiana sposobu zapisu danych w CBOSA lub wyeksportowanie informacji zawartych w bazie danych systemu CBOSA do formatu, który umożliwiałby odczytanie tych danych bez wykorzystania logiki samego systemu CBOSA, wykraczałaby poza tak scharakteryzowane w ustawie przesłanki. W związku z tym wnio- skodawcy zostali poinformowani, że nie ma możliwości udostępnienia danych zamieszczo- nych w CBOSA jako danych otwartych. 3.2. Zdecydowaną większość wniosków o udostępnienie informacji publicznej zała- twiono pozytywnie przez bezpośrednie udzielenie informacji, ewentualnie przez odesłanie do informacji zamieszczonych na stronie internetowej sądu lub w CBOSA. Prezes NSA uwzględnił niemal 80% wszystkich wniosków, zaś prezesi wojewódzkich sądów administra- cyjnych udzielili żądanych informacji publicznych w 97,7% przypadków. Pozostałe wnioski załatwiono przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zawiado- mienie wnioskodawcy o braku żądanej informacji publicznej, poinformowanie, że informacja nie ma charakteru informacji publicznej bądź pozostawienie wniosku bez rozpoznania. 346 Dz.U. z 2023 r. poz. 1524; dalej: ustawa o otwartych danych. 186 IV. Wydział Informacji Sądowej Działając z upoważnienia Prezesa NSA, Przewodniczący oraz Zastępca Przewodni- czącego WIS w 4 przypadkach wydali decyzje o odmowie udostępnienia informacji pu- blicznej. Decyzje te wydano w zakresie żądań o udostępnienie informacji w postaci: liczby skarg kasacyjnych, które wpłynęły do NSA w 2024 r., sporządzonych przez adwokatów lub radców prawnych, działających w ramach pomocy prawnej przyznanej na podstawie art. 253 p.p.s.a. 347 , treści wyroku NSA w sprawie dotyczącej pozbawienia cudzoziemca ochrony uzu- pełniającej 348 , plików elektronicznych zawierających pełen zakres parametrów orzeczeń opu- blikowanych w CBOSA dotyczących hasła tematycznego „Dostęp do informacji publicznej” 349 oraz zestawienia rzeczywistych kosztów poniesionych przez NSA w związku z postępowa- niem kasacyjnym w sprawie własnej wnioskodawcy 350 . Prezesi wojewódzkich sądów administracyjnych wydali decyzje o odmowie udostęp- nienia informacji w 13 sprawach, zaś podstawę prawną tych decyzji, podobnie jak w spra- wach rozpoznanych przez Prezesa NSA, stanowił w większości przypadków art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (przetworzona informacja publiczna). Jako podstawę odmowy udostępnienia infor- macji publicznej w części wydanych decyzji wskazano art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ochrona prywat- ności osoby fizycznej). W jednej sprawie została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na cofnięcie wniosku. Do Prezesa NSA w 2025 r. wpłynęły trzy odwołania od decyzji prezesów wojewódz- kich sądów administracyjnych o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W jednym przypadku Prezes NSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego roz- patrzenia prezesowi WSA, w kolejnej sprawie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postę- powanie, a następnie na skutek wniosku o wznowienie postępowania wznowił je i odmówił uchylenia decyzji objętej tym wnioskiem. W innej sprawie Prezes NSA stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W kolejnej sprawie Prezes NSA utrzymał w mocy własną decyzję omawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, w związku z którą wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 4. Skargi, wnioski i petycje 4.1. W 2025 r. w WIS NSA zarejestrowano ogółem 957 spraw z zakresu skarg i wniosków (z tego 673 dotyczyło NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych), co stanowi spadek o niecałe 8% w stosunku do 2024 r. Liczba ta kształtowała się zatem na podobnym poziomie jak w poprzednich latach. Ponadto wpłynęły 2974 pisma ponowne (kolejne pisma dotyczące zarejestrowanej już sprawy), tj. o 256,6% więcej niż w 2024 r. Znaczny wzrost wpływu liczby pism ponownych został spowodowany wniesieniem przez dwie osoby skarżące łącznie 2161 pism zawierających kolejne żądania weryfikacji orzeczeń NSA. Liczba pozostałych 813 pism ponownych w 2025 r. była zbliżona do poziomu z 2024 r., kiedy wpłynęły 834 pisma ponowne. 347 Sprawa nr WIS.0144.169.2025. 348 Sprawa nr WIS.0144.305.2025. 349 Sprawa nr WIS.0144.330.2025. 350 Sprawa nr WIS.0144.337.2025. 187 4. Skargi, wnioski i petycje Natomiast do wydziałów informacji sądowej wojewódzkich sądów administracyjnych łącznie wpłynęło 3900 skarg i wniosków (z tego 2968 dotyczyło sądownictwa administra- cyjnego), co stanowi spadek o 2,5% w stosunku do roku poprzedniego. Ponadto wpłynęły 754 pisma ponowne, tj. o 3,7% mniej niż w 2024 r. Najliczniejszą grupę skarg, tak jak w poprzednich latach, stanowiły skargi dotyczące nie- zadowolenia stron z przebiegu postępowania sądowego i treści orzeczeń sądowych. Skarżący domagali się weryfikacji orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji w trybie pozapro- cesowym oraz wyrażali niezadowolenie z działalności sądów administracyjnych. Część skarg dotyczyła Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA), zaś ich przedmiotem była długotrwałość oczekiwania na udostępnienie akt w portalu PASSA. W każdym przy- padku WIS NSA podejmował czynności wyjaśniające w celu ustalenia okoliczności wpływa- jących na czas oczekiwania na udostępnienie akt. Wśród wniosków, podobnie jak w poprzednich latach, dominowały zapytania o stan spraw, a także prośby o wyjaśnienie określonych zagadnień procesowych, takich jak zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, czy też tryb wnoszenia skargi o wznowienie postępo- wania. Część wniosków dotyczyła także zamieszczenia orzeczenia w CBOSA. W 2025 r. Prezes NSA nie udzielał odpowiedzi na petycje w rozumieniu ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach 351 . Jedna petycja, skierowana do Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczyła zmian legislacyjnych i nadesłano ją jedynie do wiadomości Prezesa NSA, zatem została pozostawiona bez biegu. Pozostałe pisma, zatytułowane „petycja”, skierowane bezpo- średnio do Prezesa NSA, z uwagi na ich treść nie mogły być rozpoznane w trybie określonym w powołanej ustawie, gdyż nie spełniały ustawowych wymogów. W wojewódzkich sądach administracyjnych również odnotowano wpływ jednej petycji – adresowanej do Minister- stwa Sprawiedliwości i przesłanej do wiadomości sądu, dlatego nie nadano jej biegu. 4.2. Spośród skarg na działalność sądów administracyjnych wniesionych do Prezesa NSA jedynie 1,9% skarg zostało uznanych za zasadne. W pozostałych sprawach nie stwierdzono zarzucanych uchybień. W tych przypadkach informowano skarżących o przebiegu postę- powań, wyjaśniano podnoszone przez nich wątpliwości oraz podawano podstawy prawne działań sądów wywołujących sprzeciw lub niezadowolenie stron. Sprawy te były badane z perspektywy zgodności podejmowanych w toku postępowania działań z regulaminami wewnętrznego urzędowania sądów oraz z obowiązującymi zasadami biurowości. Rozwa- żano przy tym, czy w ramach uprawnień nadzorczych przysługujących Prezesowi NSA oraz prezesom wojewódzkich sądów administracyjnych należy podjąć działania z urzędu. W sy- tuacjach, gdy potwierdzały się zarzuty podnoszone przez skarżących bądź dostrzeżono inne uchybienia, podejmowano działania mające na celu usunięcie nieprawidłowości, zapobie- ganie ich następstwom oraz powtarzaniu błędów w przyszłości. O dostrzeżonych przejawach nieprawidłowości WIS NSA informował prezesów poszczególnych wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych. 351 Dz.U. z 2018 r. poz. 870. 188 IV. Wydział Informacji Sądowej W 2025 r. odbyło się jedno spotkanie skarżącego z Zastępcą Przewodniczącego WIS NSA, dotyczące możliwości weryfikacji orzeczeń NSA w drodze nadzwyczajnych środków za- skarżenia. 4.3. Skargi dotyczące funkcjonowania sądów administracyjnych, które po przeprowa- dzeniu postępowania wyjaśniającego zostały uznane za zasadne, podobnie jak w latach ubie- głych odnosiły się w większości do uchybień w zakresie anonimizacji orzeczeń publikowa- nych w CBOSA oraz problemów z dostępem do zasobów tej bazy. Napływające zgłoszenia niezwłocznie były weryfikowane i w uzasadnionych przypadkach podejmowano stosowne działania. Ponadto za zasadne zostały uznane m.in. skargi dotyczące: opóźnienia w sporządzaniu uzasadnień wyroków NSA, udzielenia błędnego pouczenia przez wojewódzki sąd admi- nistracyjny w kwestii umocowania pełnomocnika z urzędu do reprezentowania strony w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, jak rów- nież pojawienia się w kilku orzeczeniach błędu w nazwisku autora publikacji naukowej po- woływanej w tych orzeczeniach. 4.4. Stosownie do art. 41a § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 352 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad- ministracyjnych i art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym 353 , skargi i wnioski zawierające treści znieważające lub słowa powszechnie uznawane za obelżywe były pozostawiane bez rozpatrzenia. 5. Obsługa medialna W 2025 r. do WIS NSA wpłynęło 51 wniosków przedstawicieli mediów o udzielenie in- formacji w formie pisemnej lub ustnej (w 2024 r. wniesiono 67 wniosków). W ramach ob- sługi medialnej sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich, udzielano dziennikarzom prasy, portali internetowych, radia i telewizji informacji dotyczących przede wszystkim przebiegu postępowania, bieżącego orzecznictwa, jak też administracyjnej sfery działalności sądów administracyjnych. W ramach współpracy z redakcjami dzienników, cza- sopism prawniczych, portali internetowych oraz stacji telewizyjnych i radiowych WIS udo- stępniał treść orzeczeń bądź wskazywał miejsce ich publikacji w internetowej bazie. Udzielał również informacji w formie danych statystycznych dotyczących orzeczniczej działalności sądów. Pracownicy Wydziału dokonywali na bieżąco monitoringu prasy pod kątem tematyki dotyczącej sądownictwa administracyjnego, a w szczególności NSA. Największe zainteresowanie mediów w 2025 r. wzbudziła sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę tzw. zamku w Stobnicy 354 , a także szereg spraw ze skarg kasacyjnych Prezesa Rady Ministrów od wyroków uchylających decyzje 352 Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm. 353 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 354 Sprawa o sygn. akt II OSK 1257/22. 189 6. Statystyka w przedmiocie cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych wobec Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomira Cenckiewicza 355 . Przedmiotem zainteresowania przedstawicieli mediów były również m.in. orzeczenia wydane w sprawach dotyczących: uchwały Rady Miasta Opola w sprawie ustalenia wyso- kości ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych 356 , uchwały Rady Miasta Zakopane w przedmiocie opłaty miejscowej 357 oraz zagadnienia związane ze strukturą organi- zacyjną NSA, przydzielaniem spraw sędziom i ustalaniem składów orzekających, liczba wa- katów sędziowskich w sądach administracyjnych obu instancji, liczba wniosków o uchylenie immunitetu sędziów sądów administracyjnych i zasady przechodzenia w stan spoczynku sędziów NSA. W związku z publikacjami portali internetowych Przewodniczący oraz Zastępca Prze- wodniczącego WIS NSA przedstawiali wyjaśnienia dotyczące sugerowanych przez autorów tych publikacji zjawisk „masowego zawieszania spraw” w NSA, wpływu Ministra Sprawie- dliwości na delegowanie sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych do orzekania w NSA, „manipulowania składami orzekającymi” i ograniczania praw stron do jawnego roz- poznania ich spraw. Wypowiedzi te zostały opublikowane na stronie internetowej NSA. 6. Statystyka Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 5 Regulaminu NSA Wydział przygotował zbiorcze sprawoz- dania statystyczne z ruchu spraw i sposobu załatwiania spraw przez wojewódzkie sądy ad- ministracyjne i NSA. Zostały one przekazane Prezesowi NSA, Prezesom Izb NSA, Dyrekto- rowi Biura Orzecznictwa NSA oraz Szefowi Kancelarii Prezesa NSA. Zbiorcze sprawozdania za poszczególne miesiące oraz analizy danych zawartych w zestawieniach w stosunku mie- siąc do miesiąca WIS NSA sporządzał na bieżąco i publikował w serwisie internetowym oraz w BIP NSA. Ponadto WIS NSA opracował i przedstawił stosowne dane na potrzeby Rocznika Statystycznego RP Głównego Urzędu Statystycznego. 7. Działania nadzorcze Zgodnie z § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawuje nadzór nad działalnością woje- wódzkich sądów administracyjnych w zakresie zadań powierzonych wydziałom informacji sądowej tych sądów. Realizując ten obowiązek w 2025 r., WIS NSA przeprowadził wizytacje WSA we Wro- cławiu, WSA w Gliwicach, WSA w Łodzi oraz WSA w Lublinie. Opisy przebiegu wizytacji, wnioski i zalecenia pokontrolne przedstawiono w sprawozdaniach powizytacyjnych 358 . Na prośbę Przewodniczącego WIS NSA Przewodniczący WIS wojewódzkich sądów admini- stracyjnych przedstawili informacje roczne o działalności kierowanych przez nich wydziałów, 355 Sprawy o sygn. akt III OSK 1694 ‑1701/25. 356 Sprawa o sygn. akt III OSK 1496/23. 357 Sprawa o sygn. akt III FSK 1217/23. 358 Sprawy nr WIS.501.1.2025, WIS.501.2.2025, WIS.501.3.2025, WIS.501.4.2025. 190 IV. Wydział Informacji Sądowej które zostały przeanalizowane z punktu widzenia sprawności i prawidłowości wykonywania przez wydziały powierzonych im zadań. Wybrane zagadnienia dotyczące administracyjnej sfery działalności wojewódzkich sądów administracyjnych, pojawiające się w ramach skarg i wniosków składanych Prezesowi NSA, były przedstawiane prezesom sądów pierwszej in- stancji w celu ewentualnej weryfikacji przyjętych rozwiązań administracyjnych. 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych 8.1. Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 6 Regulaminu NSA Wydział Informacji Sądowej wykonuje zadania w zakresie prowadzenia strony internetowej Sądu i strony podmiotowej Sądu w Biu- letynie Informacji Publicznej oraz sprawowania nadzoru nad CBOSA. Zgodnie z nowym za- rządzeniem nr 9 Prezesa NSA z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie publikowania informacji na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej i stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, redaktorzy Wydziału Informacji Sądowej we współpracy z redaktorami Izb i Kancelarią Prezesa NSA na bieżąco uaktualniali dane umieszczone na stronie interne- towej oraz stronie BIP. W serwisie internetowym NSA publikowano informacje o ważnych wydarzeniach związanych z funkcjonowaniem NSA, w tym o odbywających się w Sądzie wizytach i konferencjach, jak również o najistotniejszych orzeczeniach, w szczególności w sprawach budzących zainteresowanie opinii publicznej. Zamieszczano także sprostowania twierdzeń zawartych w publikacjach prasowych dotyczących działalności sądownictwa ad- ministracyjnego. Ponadto wykonując obowiązek określony w art. 87 § 6a ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w Biuletynie Informacji Publicznej NSA po raz kolejny opublikowano aktu- alne oświadczenia majątkowe sędziów NSA. 8.2. W 2025 r. kontynuowano wykonywanie zadań wynikających z zarządzenia nr 30 Pre- zesa NSA z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie anonimizacji i udostępniania orzeczeń sądów ad- ministracyjnych za pośrednictwem systemów informatycznych. Wydział sprawował nadzór nad prawidłowością i terminowością wpisów dokonywanych w bazie, prowadził i aktuali- zował słowniki haseł tematycznych i aktów prawnych. Dodano wybrane orzeczenia sprzed 2004 r., które nie miały dotychczas formy elektronicznej. W związku ze skargami na niewłaściwą anonimizację orzeczeń WIS NSA podejmował nie tylko działania doraźne, polegające na weryfikacji i eliminacji uchybień we wskazanych przypadkach, ale również działania o charakterze generalnym, zmierzające do zapobieżenia występowaniu uchybień w przyszłości. W NSA i w wojewódzkich sądach administracyjnych zostały przeprowadzone kolejne szkolenia pracowników zajmujących się anonimizacją. Zgodnie z powołanym zarządzeniem w proces kontroli prawidłowej anonimizacji orze- czeń włączony został Inspektor Ochrony Danych NSA, który prowadzi systematyczny przegląd orzeczeń publikowanych w bazie pod kątem ewentualnych uchybień w zakresie przetwarzania danych osobowych. 191 ZAŁĄCZNIK Spis tabel (dane za rok 2025) Tabela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych................. 192 Tabela II Skargi na akty i inne czynności organów................................ 193 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów ............. 195 Tabela IV Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 ................................................... 197 Tabela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów.................................. 198 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej ........ 200 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych ....... 201 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA)................................. 202 Tabela IX Skargi kasacyjne według Izb NSA...................................... 203 Tabela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004‑2025................ 204 192 Tab ela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych L.p.Siedziba WSA Wpływ skarg ogółem w tym na akty i inne czynnościna bezczynność organu ilość%ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie 123456789 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne 73 233100%59 44081,17 %13 79318,83% 2WSA Białystok2 6673,64%2 5113,43%9 4,15%1560,21%5,85% 3WSA Bydgoszcz1 9552,67%1 7352,37%88,75%2200,30%11, 25% 4WSA Gdańsk3 5154,80%2 8203,85%80,23%6950,95%19,77% 5WSA Gliwice 5 2447,16 %4 3905,99%83,71%8541,17 %16,29% 6 WSA Gorzów Wielkopolski 1 4441,97%1 1951,63%82,76%2490,34%17, 2 4% 7WSA Kielce1 3311,82%1 2011,64%90,23%1300,18%9,77% 8WSA Kraków4 6986,42%4 2445,80%90,34%4540,62%9,66% 9WSA Lublin 2 4473,34%2 1722,97%88,76%2750,38%11, 24% 10WSA Łódź3 0434,16 %2 6963,68%88,60%3470,47%11, 4 0 % 11WSA Olsztyn1 5812,16%1 3901,90%8 7, 9 2 %1910,26%12,08% 12WSA Opole1 1561,58%1 0161,39%8 7, 8 9 %1400,19 %12 ,11% 13WSA Poznań4 3125,89%3 6815,03%85,37%6310,86%14,63% 14WSA Rzeszów2 5593,49%2 2923 ,13%89,57%2670,36%10,43% 15WSA Szczecin2 3583,22%1 9152,61%81,21%4430,60%18,79% 16WSA Warszawa28 82139,36%23 14931,61%80,32%5 6727,75 %19,68% 17WSA Wrocław6 1028,33%3 0334,14%49,71%3 0694,19 %50,29% 193 Tab ela I I Skargi na akty i inne czynności organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 23 000 59 440 2 496 56 675 28 468 9 245 18 804 240 179 28 207 4 584 12 154 10 099 1 370 2 960 59 635 22 805 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 835 6 323 238 5 890 3 167 1 798 1 273 81 15 2 723 645 1 088 877 113 158 6 048 2 110 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 225 2 511 36 1 946 1 374 185 1 179 10 0 572 46 255 251 20 202 2 148 588 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 12 122 1 108 52 24 23 5 0 56 5 22 27 2 0 108 26 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 625 1 735 70 1 656 717 278 419 4 16 939 201 339 375 24 26 1 682 678 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 31 315 23 193 84 41 42 1 0 109 35 39 32 3 0 193 153 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 172 2 820 98 2 929 1 309 468 812 26 3 1 620 281 835 456 48 40 2 969 1 023 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 130 407 11 396 155 74 69 12 0 241 32 145 55 9 4 400 137 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 2 130 4 390 274 4 414 2 171 735 1 398 27 11 2 243 350 985 781 127 72 4 486 2 034 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 198 461 31 447 288 126 149 11 2 159 46 45 59 9 2 449 210 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 239 1 195 42 1 096 459 179 276 2 2 637 143 222 257 15 53 1 149 285 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 24 211 8 180 83 64 17 2 0 97 53 13 28 3 34 214 21 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 180 1 201 31 1 107 622 237 380 3 2 485 74 156 170 85 39 1 146 235 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 22 174 3 156 92 62 27 3 0 64 18 16 27 3 0 156 40 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 639 4 244 149 4 260 2 553 875 1 610 49 19 1 707 276 665 689 77 215 4 475 1 408 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 199 644 14 616 397 261 119 15 2 219 26 119 66 8 41 657 186 194 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 697 2 172 87 2 326 1 044 298 729 8 9 1 282 161 662 407 52 23 2 349 520 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 52 234 5 231 90 42 43 0 5 141 18 78 41 4 2 233 53 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 781 2 696 123 2 623 1 501 490 971 17 23 1 122 207 414 472 29 50 2 673 804 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 104 336 8 346 205 88 113 3 1 141 26 63 47 5 2 348 92 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 280 1 390 35 1 351 655 187 457 9 2 696 146 283 253 14 24 1 375 295 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 33 140 7 141 61 39 18 4 0 80 20 12 44 4 6 147 26 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 229 1 016 28 864 481 200 274 3 4 383 65 141 162 15 17 881 364 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 226 7 153 120 63 56 1 0 33 5 2 21 5 0 153 121 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 942 3 681 180 3 449 1 858 706 1 126 11 15 1 591 336 604 593 58 494 3 943 680 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 121 569 25 564 282 152 127 2 1 282 102 107 65 8 44 608 82 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 574 2 292 58 2 000 957 358 583 6 10 1 043 246 462 299 36 148 2 148 718 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 123 380 12 415 188 123 61 3 1 227 88 97 38 4 1 416 87 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 613 1 915 83 1 752 769 247 516 1 5 983 241 399 305 38 24 1 776 752 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 204 7 200 100 50 49 0 1 100 5 52 40 3 2 202 50 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 11 32 9 23 149 1 066 21 786 10 479 3 139 7 238 49 53 11 3 07 1 534 5 056 4 069 648 1 499 23 285 11 19 3 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 514 1 479 57 1 323 743 462 268 11 2 580 113 224 209 34 15 1 338 655 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 345 3 033 136 3 116 1 519 663 836 15 5 1 597 277 676 560 84 34 3 150 1 228 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 176 421 19 421 227 127 92 8 0 194 53 54 78 9 5 426 171 195 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tm zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 2 908 13 793 684 12 127 45 15 21 9 0 12 082 4 363 2 570 4 656 493 964 13 091 3 610 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 10 156 8 144 8 1 5 2 0 136 48 30 55 3 2 146 20 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 77 220 6 208 1 0 1 0 0 207 60 60 84 3 10 218 79 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 193 695 15 714 0 0 0 0 0 714 317 90 227 80 11 725 163 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 299 854 114 808 8 3 5 0 0 800 175 324 279 22 22 830 323 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 38 249 4 215 5 4 1 0 0 210 47 45 111 7 26 241 46 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 14 130 3 118 0 0 0 0 0 118 44 30 43 1 2 120 24 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 112 454 17 423 1 0 1 0 0 422 121 75 214 12 12 435 131 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 61 275 8 276 1 0 1 0 0 275 76 86 100 13 2 278 58 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 37 347 10 271 7 3 1 3 0 264 118 32 107 7 4 275 109 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 196 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 20 191 11 173 0 0 0 0 0 173 72 56 41 4 4 177 34 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 29 140 4 129 0 0 0 0 0 129 33 11 79 6 4 133 36 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 87 631 93 558 2 2 0 0 0 556 141 151 225 39 75 633 85 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 73 267 3 259 0 0 0 0 0 259 67 82 106 4 7 266 74 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 59 443 12 377 2 0 2 0 0 375 70 133 167 5 6 383 119 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 912 5 672 275 4 144 2 0 2 0 0 4 142 2 517 451 1 078 96 762 4 906 1 678 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 887 3 069 101 3 310 8 2 2 4 0 3 302 457 914 1 740 191 15 3 325 631 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 197 Tab ela I V Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 * Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Z a ł a t w i o n o Pozostało na rok następny Ogółem w t y m na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 2004151 47183 21759 94072,03%23 2772 7, 9 7 %68 254 2005131 16387 38358 9246 7, 4 3 %28 45932,57%43 780 2006106 21678 66054 09168,77%24 56931,23%27 556 200786 18466 94248 10071,85%18 8422 8 ,15%19 242 200876 68658 73040 90469,65%17 82630,35%17 956 200977 05859 50041 9 6770,53%17 53329,47%17 558 201085 38864 12145 95671,67%18 16528,33%21 267 2 01191 11869 28148 76770,39%20 51429,61%21 837 201293 99771 86551 11271,12%20 75328,88%22 132 2013103 76675 69654 97072,62%20 7262 7, 3 8 %28 070 2014112 2 3181 24256 87770,01%24 36529,99%30 989 2015114 52 081 35358 38171,76%22 97228,24%33 167 2016109 85978 99252 60266,59%26 39033,41%30 867 2017103 29377 56749 68164,05%27 88635,95%25 726 201891 68969 31541 59360,01%27 72239,99%22 374 201992 60169 23839 9335 7, 6 7 %29 30542,33%23 363 202091 83865 05320 56831,62%44 48568,38%26 785 2021113 0 4 980 0327 2929,11%72 74090,89%33 017 2022110 13 575 98019 29725,40%56 68374,60%34 155 2023104 31376 85527 7873 6 ,16 %49 06863,84%27 458 202496 37270 464 1 28 44440,37%42 02059,63%25 908 20259 9 14172 726 1 28 51339,21%44 21360,79%26 415 * skarga na przewlekłość postępowania organów wprowadzona od dnia 10 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia 198 Tab ela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów Lp.Nazwa organu Wpływ skarg na akty organu Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-92)1740 4134633728 2Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów Naukowych111 3Dyrektor Agencji Ruchu Lotniczego000 4Dyrektor Generalny Służby Więziennej1018562 5Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej14571269733 6Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad16811545 7Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych33420539 8Generalny Konserwator Zabytków000 9Główny Geodeta Kraju30166 10Główny Inspektor Farmaceutyczny 34828652 11Główny Inspektor Inspekcji Handlowej000 12Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych647319 13Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego 70143456 14Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa16132 15Główny Inspektor Ochrony Środowiska48637886 16Główny Inspektor Pracy811 17Główny Inspektor Sanitarny 1008515 18Główny Inspektor Transportu Drogowego24421784327 19Główny Lekarz Weterynarii1382 20 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 1190 21Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej1172 22Komendant Główny Policji54334770 23Komendant Główny Straży Granicznej24327749 24Komisja Nadzoru Finansowego 82423 25Komitet Integracji Europejskiej000 26Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości43376 27Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa11115214 28Krajowa Rada Doradców Podatkowych000 29Krajowa Rada Notarialna680 30Krajowa Rada Radców Prawnych740 31Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji 786717 32Krajowa Rada Sądownictwa010 33Minister Administracji i Cyfryzacji000 34Minister Cyfryzacji314429 35Minister Edukacji Narodowej2440 36Minister Energii1662 37Minister Finansów299287148 38Minister Gospodarki000 39Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej21618736 40Minister Infrastruktury i Rozwoju16023424 41Minister Infrastruktury i Budownictwa 887448 42Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego24718358 43Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego543610 44Minister Obrony Narodowej1006921 45Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej489442113 46Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi28530044 47Minister Rozwoju27429061 48Minister Skarbu Państwa000 199 49Minister Sportu i Turystyki15114 50Minister Spraw Wewnętrznych500 51Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji41028979 52Minister Spraw Zagranicznych710 53Minister Sprawiedliwości79469 54Minister Środowiska16912836 55Minister Zdrowia27815546 56Naczelna Rada Adwokacka1631 57Naczelna Rada Lekarska574535 58Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych221 59Państwowa Komisja Wyborcza200 60Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych66325 61Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa997573115 62Prezes Agencji Rezerw Materiałowych000 63Prezes Agencji Rynku Rolnego000 64Prezes Głównego Urzędu Miar240 65Prezes Głównego Urzędu Statystycznego210 66Prezes Instytutu Pamięci Narodowej28185 67Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego462713 68Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia52246199 69Prezes Państwowej Agencji Atomistyki000 70Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości11110715 71Prezes Rady Ministrów125659 72Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej45413 73Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego 12428220 74Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów807010 75Prezes Urzędu Regulacji Energetyki222 76Prezes Urzędu Transportu Kolejowego17103 77Prezes Urzędu Zamówień Publicznych 000 78Prezes Agencji Mienia Wojskowego20271 79Prezes Wyższego Urzędu Górniczego886827 80Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych13451088461 81Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej111 82Rada do Spraw Uchodźców36123031 83Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego13187 84Szef Agencji Wywiadu581 85Szef Krajowej Administracji Skarbowej295251103 86Szef Służby Cywilnej000 87Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców782525131 88Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych645814 89Urząd Patentowy RP13211927 90Zarząd Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji000 91Zarząd Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych 000 92Inne Urzędy i Instytucje Centralne1404837213 200 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej Lp.Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1 2 3 4 1 Ogółem Wojewódzkie Sądy Administracyjne (wiersze 2-17) 8 941 7 171 1 819 2WSA Białystok365 238 23 3WSA Bydgoszcz340 280 76 4WSA Gdańsk629 615 144 5WSA Gliwice815 583 127 6WSA Gorzów Wielkopolski294 188 60 7WSA Kielce137 115 28 8WSA Kraków576 783 88 9WSA Lublin504 467 64 10 WSA Łódź697 491 122 11WSA Olsztyn306 243 29 12WSA Opole216 126 18 13WSA Poznań642 499 160 14WSA Rzeszów337 176 21 15WSA Szczecin544 317 64 16WSA Warszawa2 016 1 650 671 17 WSA Wrocław523 400 124 201 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych Lp. Siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-50)15 51512 1603 920 2Biała Podlaska466015 3Białystok1 37786238 4Bielsko-Biała27622687 5Bydgoszcz22623299 6Chełm997529 7Ciechanów 103439 8Częstochowa285264100 9Elbląg1399624 10Gdańsk694612228 11Gorzów Wielkopolski1349518 12Jelenia Góra17915250 13Kalisz24119481 14Katowice 1 089954303 15Kielce40226266 16Konin1229622 17Koszalin293282142 18Kraków 1 060772292 19Krosno1599223 20Legnica1099131 21Leszno836424 22Lublin461353108 23Łomża998120 24Łódź506431148 25Nowy Sącz17415956 26Olsztyn32626190 27Opole23120479 28Ostrołęka 1058543 29Piła1239235 30Piotrków Trybunalski17813033 31Płock846513 32Poznań821512204 33Przemyśl997629 34Radom21618944 35Rzeszów 350289144 36Siedlce14213025 37Sieradz15410133 38Skierniewice485118 39Słupsk24519666 40Suwałki48382 41Szczecin30724484 42Tarnobrzeg17014330 43Tar nów18213237 44Toruń15510744 45Wałbrzych 356257103 46Warszawa2 0461 650566 47Włocławek566826 48Wrocław3893 4170 49Zamość1239530 50Zielona Góra20515659 202 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA) Lp. Siedziba Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego WPŁYW ZAŁATWIONO ogółem % do ogółu wpływu załatwienie ogółem w tym przez uwzględnienie oddalenie inne załatwienie ilość % uwzględnień do ogółu załatwień % uwzględnień do ogółu załatwień z danego WSA ilość % oddaleń do ogółu załatwień % oddaleń do ogółu załatwień z danego WSA ilość % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień z danego WSA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1 Ogółem /wiersze 2 ‑17/ 17 144 100% 20 726 4 130 19,93% 14 555 70,23% 2 020 9,43% 2 Białystok 428 2,50% 488 62 0,30% 12,70% 346 1,67% 70,90% 80 0,39% 16,39% 3 Bydgoszcz 433 2,53% 506 134 0,65% 26,48% 330 1,59% 65,22% 42 0,20% 8,30% 4 Gdańsk 1 002 5,84% 1 145 191 0,92% 16,68% 858 4,14% 74,93% 96 0,46% 8,38% 5 Gliwice 1 213 7, 0 8 % 1 511 406 1,96% 26,87% 960 4,63% 63,53% 145 0,70% 9,60% 6 Gorzów Wielkopolski 223 1,30% 330 56 0,27% 16,97% 260 1,25% 78,79% 14 0,07% 4,24% 7 Kielce 257 1,50% 362 70 0,34% 19,34% 282 1,36% 7 7, 9 0 % 10 0,05% 2,76% 8 Kraków 1 127 6,57% 1 560 399 1,93% 25,58% 1 077 5,20% 69,04% 84 0,41% 5,38% 9 Lublin 637 3,72% 750 154 0,74% 20,53% 538 2,60% 71,73% 58 0,28% 7,7 3 % 10 Łódz 763 4,45% 1 289 204 0,98% 15,83% 1 032 4,98% 80,06% 53 0,26% 4,11% 11 Olsztyn 401 2,34% 474 68 0,33% 14,35% 365 1,76% 7 7, 0 0 % 41 0,20% 8,65% 12 Opole 290 1,69% 259 64 0,31% 24,71% 183 0,88% 70,66% 12 0,06% 4,63% 13 Poznań 947 5,52% 1 221 230 1,11% 18,84% 927 4,47% 75,92% 64 0,31% 5,24% 14 Rzeszów 499 2,91% 631 113 0,55% 17, 91% 498 2,40% 78,92% 20 0,10 % 3 ,17 % 15 Szczecin 589 3,44% 897 144 0,69% 16,05% 735 3,55% 81,94% 18 0,09% 2,01% 16 Warszawa 7 446 43,43% 8 229 1 557 7, 51% 18,92% 5 411 2 6 ,11% 65,76% 1 261 6,08% 15,32% 17 Wrocław 889 5 ,19 % 1 074 278 1,34% 25,88% 753 3,63% 70,11% 43 0,21% 4,00% 203 Tab ela I X Skargi kasacyjne według Izb NSA Lp. Symbol sprawy Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzedniego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol. 6 i 25/ Pozostało na następny okres Łącznie /kol. 7 i 16/ Na rozprawie Na posiedzeniunie jawnym Ogółem /kol. 8-9, 13-15/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Łącznie /kol. 17-18, 22-24/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Ogółem z tego ponownie wpisane Łącznie /kol. 10-12/ w tym Łącznie /kol. 19-21/ w tym uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 1 RAZEM NSA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 34 148 17 144 4 20 687 12 632 884 1 755 1 088 620 47 9 629 8 356 8 055 366 1 125 461 640 24 4 926 80 1 558 39 20 726 30 566 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 5 319 3 184 0 3 438 2 038 156 336 137 182 17 1 499 4 43 1 400 122 300 39 249 12 849 6 123 3 3 4 41 5 062 2 IZBA OGÓLNOADMI ‑ NISTRACYJNA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 14 644 7 418 2 9 817 4 657 251 680 398 260 22 3 674 7 45 5 160 209 782 354 417 11 3 179 57 933 9 9 826 12 236 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 738 1 435 0 1 753 766 72 151 59 81 11 529 4 10 987 97 247 28 212 7 622 2 19 3 1 756 1 417 3 IZBA FINANSOWA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 10 495 5 135 2 5 875 4 557 420 645 447 186 12 3 333 0 159 1 318 88 118 38 75 5 782 8 322 9 5 884 9 746 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 3 031 1 290 0 1 228 1 023 60 161 65 95 1 788 0 14 205 15 13 5 5 3 93 3 81 0 1 228 3 093 4 IZBA GOSPODARCZA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 9 009 4 591 0 4 995 3 418 213 430 243 174 13 2 622 1 152 1 577 69 225 69 148 8 965 15 303 21 5 016 8 584 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 550 459 0 457 249 24 24 13 6 5 182 0 19 208 10 40 6 32 2 134 1 23 0 457 552 204 Tab ela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004-2025 Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Załatwiono Pozostało na rok następny Ogółem w tym na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 20046 1672 9182 21175,77%70724,23%3 249 200512 7986 5355 75288,02%78311, 9 8%6 263 200616 7008 7887 60786,56%1 18113,44%7 912 200717 3429 3477 88984,40%1 45815,60%7 995 200818 1149 3897 83283,42%1 55716,58%8 725 200919 18510 0138 40883,97%1 60516,03%9 172 201020 84810 9229 45386,55%1 46913,45%9 926 2 01124 59511 3 529 57084,30%1 78215,70%13 243 201228 26012 27610 58986,26%1 68713,74%15 984 201332 76413 49311 8 418 7,7 6 %1 65212,24%19 271 201437 05814 99412 33882,29%2 65617,71%22 064 201540 69814 89212 64484,90%2 24815 ,10 %25 806 201644 65316 82914 7938 7, 9 0 %2 03612,10%27 824 201745 57019 19214 8117 7,17 %4 38122,83%26 378 201846 60818 95912 27864,76%6 68135,24%27 649 201944 49316 40712 43575,79%3 97224,21%28 086 202042 36715 7174 12926,27%11 5 8 873,73%26 650 202153 42817 0601 1356,65%15 92593,35%36 368 202254 19416 2013 85923,82%12 34276 ,18%37 993 202357 48520 4978 30940,54%12 18859,46%36 988 202455 57221 424 1 10 39548,52%11 0 2 951,48%34 148 202551 29220 726 1 12 63260,95%8 09439,05%30 566 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Report on the Activity of Administrative Courts in 2025\r\nSummary: This document summarizes the work of administrative courts in 2025. It highlights a record number of resolved cases, resulting in an average waiting time for a verdict of just over 4 months in voivodeship courts and 17 months in the Supreme Administrative Court. The report also discusses key rulings that directly impact citizens' rights and obligations in tax, construction, social, and other matters.\r\nKey Points: Speed of proceedings: The average waiting time for a case resolution in a voivodeship court was just over 4 months, guaranteeing efficient handling of disputes with the administration., Taxes and finances: Courts resolved many cases concerning taxes (VAT, PIT, CIT, property tax), including issues of statute of limitations for liabilities, liability of company board members for debts, and tax reliefs, directly affecting personal and corporate finances., Real estate and construction: Case law clarified rules on compensation for expropriation for roads, taxation of railway properties, and legalization of unauthorized construction, which is crucial for property owners and investors., Social and civil rights: Courts ruled on matters of family benefits, social assistance, access to public information, and foreigners' rights, shaping the scope of support and civil liberties., Health protection: Rulings concerned, among others, penalties for advertising pharmacies and access to health services, impacting the functioning of the healthcare system and patient rights.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-23T16:18:06.495Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2423/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-pro",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2423 Warszawa, 19 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego WOP-ZPiB.0676.3.2026 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, uprzejmie przesyłam w załączeniu - „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku.” W ubiegłym roku odnotowano wzrost wpływu spraw do sądów administracyjnych w porównaniu z rokiem poprzednim. Wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów administracyjnych – 73 832 sprawy. Z satysfakcją zauważam, że pomimo tak dużego wpływu spraw - dzięki stale podejmowanym działaniom organizacyjnym i ogromnemu wysiłkowi sędziów – gwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo obywatela do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest realizowane w wojewódzkich sądach administracyjnych w okresie nieznacznie dłuższym niż 4 miesiące, natomiast w Naczelnym Sądzie Administracyjnym – nieznacznie powyżej 17 miesięcy. Warto przy tym zauważyć, że w ubiegłym roku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał najwyższą w swojej historii liczbę spraw – 27 693 sprawy (załatwiono o ponad 13% więcej spraw niż wyniósł ich wpływ). Z wyrazami szacunku (-) prof. dr hab. Jacek Chlebny Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny Biuro Orzecznictwa Warszawa, marzec 2026 Opracowanie graficzne, korekta: Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Skład i łamanie: Studio Grafpa, www.grafpa.pl Druk i oprawa: ADVERT STUDIO, Nowa Ruda 5 SPIS TREŚCI Wykaz wybranych skrótów ..................................................... 9 Wstęp ......................................................................... 11 Część pierwsza DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny ............................................. 13 1. Informacje ogólne ....................................................... 13 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego ................. 14 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne ........................................ 15 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ................................. 26 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ..................................... 29 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ...... 30 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego ...................................................... 32 II. Wojewódzkie sądy administracyjne ........................................ 34 1. Informacje ogólne ....................................................... 34 2. Kontrola działalności administracji publicznej .............................. 35 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone ................................... 35 Część druga ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa ........................................................... 39 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej .................................. 39 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej .............................................. 41 6 Spis treści 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 41 II. Izba Gospodarcza ......................................................... 64 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej ................................ 64 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej ............................................ 65 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby. .................... 66 III. Izba Ogólnoadministracyjna ............................................... 86 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej ....................... 86 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej .................................. 87 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 88 IV. Zagadnienia procesowe ................................................... 128 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 128 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego .............................. 128 3. Zagadnienia proceduralne ................................................ 129 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. ................................ 142 1. Uwagi wstępne ......................................................... 142 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE ............................................. 142 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ............ 153 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 153 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ....................................................... 153 3. Pytania prawne ......................................................... 155 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego ....................... 156 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 162 1. Zagadnienia wstępne .................................................... 162 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne ....... 162 7 Spis treści Część trzecia POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw ...................................................... 173 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego ..................... 174 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej ........................................................ 174 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem .................................. 175 3. Współpraca międzynarodowa ............................................. 175 III. Biuro Orzecznictwa ....................................................... 178 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 178 2. Analiza orzecznictwa .................................................... 178 3. Działalność nadzorcza ................................................... 180 4. Działalność wydawnicza ................................................. 181 5. Udział w pracach legislacyjnych ........................................... 181 IV. Wydział Informacji Sądowej ............................................... 183 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 183 2. Informowanie i udostępnianie akt ......................................... 183 3. Dostęp do informacji publicznej ........................................... 184 4. Skargi, wnioski i petycje ................................................. 186 5. Obsługa medialna ....................................................... 188 6. Statystyka .............................................................. 189 7. Działania nadzorcze ..................................................... 189 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych .................... 190 Załącznik ..................................................................... 191 9 WYKAZ WYBRANYCH SKRÓTÓW CBOSA–Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ETPCz–Europejski Trybunał Praw Człowieka TSUE–Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej k.p.a.–ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) o.p.–ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 111) p.o.ś.–ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) p.p.s.a.–ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) p.u.s.a.–ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 2071 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) u.f.p.–ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1483) u.g.n.–ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) u.p.a.–ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1542 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 126) u.p.b.–Prawo budowlane – ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) u.p.d.o.f.–ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 80, poz. 350 ze zm.; Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 163) u.p.d.o.p.–ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 21, poz. 86 ze zm.; Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 273) u.p.e.a.–ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) u.p.o.l.–ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm; Dz.U. z 2025 r. poz. 707) u.p.t.u.–ustawa o VAT – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 775) u.s.g.–ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1153) 11 WSTĘP Naczelny Sąd Administracyjny i 16 wojewódzkich sądów administracyjnych działają na podstawie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1 (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP) i ustaw 2 . Sądy administracyjne zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej oraz orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184 Konstytucji RP). Sądownictwo administracyjne jest elementem konstrukcji państwa prawa i stanowi kon- stytucyjnie odrębną część wymiaru sprawiedliwości obok sądów powszechnych, sądów woj- skowych i Sądu Najwyższego. Ze względu na zakres swoich zadań nie podlega ono nad- zorowi administracyjnemu Ministra Sprawiedliwości, posiada własny budżet, strukturę ustrojową, procedurę orzeczniczą oraz system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Tak ukształtowany model sądownictwa administracyjnego służyć ma przede wszystkim wy- pełnianiu jego konstytucyjnej roli, jaką jest ochrona praw i wolności jednostki w sferze prawa publicznego. Organy administracji publicznej, orzekając o sytuacji prawnej jednostki, znaj- dują się bowiem w pozycji dominującej. Ten brak równowagi ustaje dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym, kiedy to niezależny, niezawisły i bezstronny sąd rozstrzyga spór pomiędzy jednostką a administracją. Działalność sądów administracyjnych w 2025 r., podobnie jak w latach poprzednich, była skoncentrowana na efektywnym funkcjonowaniu sądów. Wpływ spraw do sądów ad- ministracyjnych obu instancji w 2025 r. był wyższy niż roku poprzedzającym. Do Naczel- nego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów admini- stracyjnych wpłynęły łącznie 73 832 sprawy. Tak wysoki wpływ spraw można poczytywać m.in. za wyraz społecznego zaufania do sądów administracyjnych w zakresie sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Mimo wciąż utrzymującego się dużego wpływu no- wych spraw, podjęte działania organizacyjne oraz ogromny wysiłek sędziów doprowadziły do zmniejszenia łącznej liczby zaległych spraw oczekujących na rozpatrzenie, odpowiednio, w Naczelnym Sądzie Administracyjnym i w wojewódzkich sądach administracyjnych. W rezultacie w 2025 r. średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w Naczelnym Są- dzie Administracyjnym wyniósł niewiele powyżej 17 miesięcy, a w wojewódzkich sądach 1 Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP). 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). 12 administracyjnych – niewiele powyżej 4 miesięcy. Należy przy tym podkreślić rekordową w historii liczbę 27 693 spraw rozstrzygniętych w 2025 r. przez Naczelny Sąd Administra- cyjny, pomimo niepełnej obsady etatowej sędziów tego Sądu. We wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych łącznie załatwiono 69 289 spraw. W 2025 r. podjęto w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 12 uchwał w składach po- większonych. Podjęte uchwały miały na celu ujednolicenie wykładni przepisów prawa oraz zagwarantowanie jednakowej ich interpretacji przez wszystkie sądy administracyjne. Orzecznictwo sądów administracyjnych niezmiennie uwzględnia standardy wartości i dóbr chronionych zarówno Konstytucją, jak i prawem Unii Europejskiej. Z każdym ro- kiem sądy administracyjne w coraz szerszym zakresie powołują się na treść prawa unijnego, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka. W niniejszej Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku zostały omówione najważniejsze zagadnienia, które wyłoniły się w orzecznictwie, przedstawiono działalność pozorzeczniczą sądów administracyjnych, a na końcu publikacji umieszczono tabele zawie- rające dane statystyczne dotyczące działalności sądownictwa administracyjnego. Dane staty- styczne są dostępne także na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny Wstęp 13 CZĘŚĆ PIERWSZA DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny 1. Informacje ogólne W myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 3 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orze- czeń wojewódzkich sądów administracyjnych, tj. skargi kasacyjne od wyroków i zażalenia od postanowień, stosownie do przepisów tej ustawy; podejmuje uchwały mające na celu wy- jaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych; podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień praw- nych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej; roz- strzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej; rozpoznaje inne sprawy należące do właści- wości NSA na mocy odrębnych ustaw, w tym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowaw- czym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 4 . Naczelny Sąd Administracyjny jest również sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyjnych i asesorów sądowych (art. 9 i art. 48 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych 5 ). Naczelny Sąd Administracyjny dzieli się na Izby: Finansową, Gospodarczą i Ogólnoad- ministracyjną. Każda z Izb sprawuje, w granicach i w trybie określonym przez właściwe przepisy, nadzór judykacyjny nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach należących do właściwości danej Izby. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym działa Kancelaria Prezesa NSA oraz Biuro Orzecznictwa. Do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie tworzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych. Do zakresu działania Biura 3 Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a. 4 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725; dalej: ustawa o skardze. 5 Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a. 14 I. Naczelny Sąd Administracyjny Orzecznictwa należy natomiast wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecznictwa sądów ad- ministracyjnych. 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego W 2025 r. do NSA wpłynęło ogółem 24 429 spraw, w tym 17 144 skargi kasacyjne 6 i 288 skarg o wznowienie postępowania. Świadczy to o tym, że wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie Z poprzedniego okresu pozostało do rozpatrzenia 34 847 spraw, w tym 34 148 skarg kasacyjnych i 41 skarg o wznowienie postępowania. Ogółem w 2025 r. NSA miał do rozpatrzenia 59 276 spraw. W 2025 r. w NSA załatwiono ogółem rekordową w historii liczbę 27 693 spraw, co stanowi 113,36% wpływu spraw w 2025 r. (liczba ta nie obejmuje 126 spraw zamkniętych). Dla porów- nania: w 2024 r. załatwiono 26 693 sprawy, w 2023 r. załatwiono 25 653, a w 2022 r. załatwiono 21 532 sprawy. Oznacza to, że w 2025 r. NSA nie tylko opanował wpływ, ale zmniejszył rów- nież zaległość z lat poprzednich o 3030 spraw. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia 31 457 spraw. Wśród załatwionych spraw rozpoznano 20 687 skarg kasacyjnych i 96 skarg o wzno- wienie postępowania (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego na rozprawie 12 632 skargi kasacyjne (61,06%) i 37 skarg o wznowienie postępowania (38,54%), a na po- siedzeniu niejawnym 8055 skarg kasacyjnych (38,94%) i 59 skarg o wznowienie postępo- wania (61,46%). W 4130 przypadkach NSA uwzględnił skargę kasacyjną (19,96%), a w 8 przy- padkach uwzględnił skargę o wznowienie postępowania (8,33%), 14 555 skarg kasacyjnych oddalił (70,36%), a 2002 załatwił w inny sposób (9,68%), oddalił 25 skarg o wznowienie po- stępowania (26,04%), 63 załatwił w inny sposób (65,63%). Dla porównania: w 2024 r. zała- twiono 21 343 skargi kasacyjne i 200 skarg o wznowienie postępowania, w 2023 r. załatwiono 20 409 skarg kasacyjnych i 58 skarg o wznowienie postępowania, a w 2022 r. 16 100 skarg ka- sacyjnych i 92 skargi o wznowienie postępowania. Z każdym więc rokiem znacząco rośnie liczba załatwianych skarg kasacyjnych. Najwięcej skarg kasacyjnych zostało wniesionych przez stronę postępowania inną niż organ administracji publicznej – 13 288, zaś organy administracji wniosły 4879 skarg. W postę- powaniach toczących się przed NSA wystąpiło 4860 pełnomocników organów administracji publicznej, 2101 adwokatów, 3 060 radców prawnych, 1005 doradców podatkowych, 45 rzecz- ników patentowych, 46 prokuratorów oraz Rzecznik Praw Obywatelskich w 9 sprawach. Podobnie jak w poprzednich latach, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło podatków i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podat- kowej, oraz egzekucji tych świadczeń pieniężnych (wpłynęło 5135 skarg). W tym przedmiocie rozstrzygnięto 5878 skarg kasacyjnych, co stanowi 28,41% ogółu rozpoznanych skarg kasa- cyjnych. Oprócz skarg kasacyjnych w 2025 r. NSA załatwił 6099 zażaleń na postanowienia (za- rządzenia) sądów pierwszej instancji oraz skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego 6 Liczba skarg kasacyjnych, które zostały zarejestrowane w NSA w 2025 r. 15 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego w 561 przypadkach uwzględnił zaża- lenie (9,2%), w 4804 sprawach oddalił zażalenie (78,77%), a 734 sprawy załatwił w inny sposób (12,03%). NSA rozpatrzył również 141 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (liczba ta nie obejmuje 5 spraw za- mkniętych), z czego 1 skargę uwzględniono (0,71%), 35 skarg oddalono (24,82%), natomiast 105 skarg załatwiono w inny sposób (74,47%). W 2025 r. NSA załatwił 46,54% ogółu spraw w terminie do 12 miesięcy od ich wpływu, a 63,63% w terminie do 24 miesięcy od ich wpływu. Średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił 17,15 miesięcy, przy czym 28,75% skarg kasacyjnych załatwiono w terminie do 12 miesięcy. W przypadku zażaleń 91,38% rozpoznano w terminie do 2 mie- sięcy od ich wpływu. 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (tzw. uchwały abstrakcyjne) oraz zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (tzw. uchwały konkretne). Zgodnie z art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. uchwały abstrakcyjne, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka. Uchwały abstrakcyjne podejmowane są w ode- rwaniu od konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, mają ogólny charakter rozstrzygając zagadnienie prawne, które wywołało rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podstawowym celem tych uchwał jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów admi- nistracyjnych. Przedmiotem uchwał abstrakcyjnych mogą być zatem wyłącznie wątpliwości prawne, a zasadniczą przesłanką ich podjęcia jest zaistnienie rozbieżności w orzecznictwie wynikających z odmiennej wykładni tego samego przepisu prawa 7 . Uchwały konkretne, tj. związane z rozstrzygnięciem konkretnej sprawy sądowoadmini- stracyjnej, podejmowane są na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w wyniku postanowienia wy- danego przez skład orzekający rozpatrujący daną sprawę, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W takiej sytuacji Sąd może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu (art. 187 § 1 p.p.s.a.). Merytoryczne ustosunkowanie się do zagadnienia prawnego przedstawionego składowi poszerzonemu każdorazowo powinno 7 Zob. uchwałę z 21 października 2024 r., III FPS 2/24 i przytoczoną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat: Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w nowych regulacjach procesowych, „Państwo i Prawo” 2004, nr 2, s. 22) oraz orzecznictwo (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 3 marca 2014 r., II FPS 7/13). 16 I. Naczelny Sąd Administracyjny być poprzedzone analizą dopuszczalności procedury uchwałodawczej. Należy zatem ustalić, czy zachodzą przesłanki uprawniające Naczelny Sąd Administracyjny do podjęcia uchwały. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że art. 187 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zagadnienia prawnego o szczególnej doniosłości. Uwzględniając znaczenie wyrażenia „po- ważne”, należy przyjąć, że w przepisie tym mowa jest tylko o takich zagadnieniach praw- nych, których wyjaśnienie ma zasadnicze znaczenie przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Dopuszczalność wydania takiej uchwały uzależniona jest więc od wystąpienia łącznie dwóch przesłanek – czy w sprawie zachodzi poważna wątpliwość prawna oraz czy rozstrzygnięcie owej wątpliwości jest niezbędne dla rozpoznania skargi kasacyjnej 8 . 3.2. W 2025 r. wpłynęło 19 wniosków o podjęcie uchwały, a z poprzedniego okresu pozo- stało do rozpatrzenia 6 wniosków. NSA podjął łącznie 12 uchwał, z tego 5 w trybie abstrak- cyjnym (wszystkie na wniosek Prezesa NSA) i 7 uchwał w trybie konkretnym, w 3 przypad- kach odmówiono podjęcia uchwały, a 4 wnioski rozpoznano w inny sposób. Na następny okres pozostało 6 wniosków. Przedmiotem rozstrzygnięcia uchwał były zagadnienia ustrojowe, procesowe, podat- kowe: m.in. odnoszące się do przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 3.2.1. W uchwale z 31 marca 2025 r., III FPS 5/24, NSA w składzie siedmioosobowym uznał, że: „Sformułowanie ustawowe zawarte w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 9 , «jeżeli przedmiotem nabycia jest prawo majątkowe polegające na obowiązku świadczeń powtarzających się na rzecz nabywcy, a war- tość tego prawa nie może być ustalona w chwili powstania obowiązku podatkowego», od- nosi się do umowy renty, w ramach której jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu, przy czym podstawę opodatkowania, zgodnie z ww. regulacją prawną, ustala się w miarę wykonywania tych świadczeń, a więc stanowi ona wartość poszczególnej zapłaconej – otrzymanej raty renty”. W uzasadnieniu podjętej uchwały NSA stwierdził, że nie sposób poszukiwać odręb- nego sposobu rozumienia wyrażenia „wartość tego prawa”, poprzestając jedynie na słowie wartość, chodzi bowiem o wartość tego prawa, a zatem wynikającej ze stosunku praw- nego renty. Przyjęcie takiego sposobu rozumienia, które z wyrażenia wartość nakazuje uwzględnić skutki niejako obok stosunku prawnego renty, oznaczałoby równocześnie roz- szerzenie elementu podstawy opodatkowania w relacji do przedmiotu opodatkowania. Taki sposób rozumienia tego ustawowego zwrotu należy także równocześnie zaprezentować do tej jego części, która wskazuje na brak możliwości ustalenia tej wartości. Zdaniem NSA nie chodzi zatem o techniczne ujęcie tego wyrażenia, gdzie zakres znaczeniowy byłby ustalany w oparciu o potencjalną możliwość wyliczenia bądź niemożliwość wyliczenia tego prawa. Nie można tu zatem poprzestać na stwierdzeniu, że prawodawca podatkowy przez pewien stopień swojej autonomii w taki sposób nakazuje kształtować podstawę opodatkowania, aby 8 Por. uchwałę z 18 października 2024 r., II FPS 1/24 i cytowaną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat Uchwa- ły..., PiP 2004, nr 2, s. 33) oraz orzecznictwo (uchwała NSA z 14 czerwca 2021 r., II FPS 2/21). 9 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 17 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... pominąć skutki, jakie wynikają z umowy renty. Umowa renty jest bowiem umową o charak- terze losowym, zaś świadczenia z tej umowy nie mogą być z góry określone co do wysokości. 3.2.2. W uchwale z 26 maja 2025 r., II FPS 1/25, NSA uznał, że art. 272 § 1 p.p.s.a w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postę- powania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orze- czenia w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd dodał, że z perspektywy konsty- tucyjnej chodzi bowiem o możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego wy- danego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, w ramach tego postępowania, w którym orzeczenie to zapadło, kończąc w ten sposób to właściwe dla jego podjęcia postępowanie. Akceptacja stanowiska o niedopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem niekończącym postępowania w danej sprawie, wydanego na stwierdzonej przez Trybunał niekonstytucyjnej podstawie prawnej, prowadziłaby do braku możliwości wykonania wyroku tegoż Trybunału, a ponadto zostałby zakwestionowany ratio legis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jakim jest przywrócenie stanu konstytucyjności konkret- nego orzeczenia 10 . 3.2.3. W uchwale z 26 maja 2025 r., III FPS 2/25, NSA wskazał, że powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 11 , w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wy- pełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 12 . W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że dla bytu prawnego zobowiązań powstają- cych z chwilą doręczenia decyzji ustalającej kluczowe znaczenie ma instytucja obowiązku podatkowego, która została wprowadzona w art. 4 o.p. Pojęciu obowiązku podatkowego prawodawca nadał definicję legalną, zgodnie z którą jest to wynikająca z ustaw podatko- wych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Normatywne przekształcenie obo- wiązku podatkowego stanowi podstawę do przyjęcia zobowiązania podatkowego, którym stosownie do art. 5 o.p., jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wy- sokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. W myśl art. 68 § 1 i 2 o.p. przekształcenie obowiązku podatkowego w konkretne zobowiązanie po- datkowe może nastąpić tylko w określonym ustawą czasie. Ustawowy termin dla realizacji kompetencji organu do wydania decyzji ustalającej rozpoczyna swój bieg z chwilą powstania obowiązku podatkowego. 10 Por. wyrok TK z 27 października 2004 r., SK 1/04; wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r., II FSK 1416/24. 11 Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm. 12 Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej: o.p. 18 I. Naczelny Sąd Administracyjny 3.2.4. W uchwale z 27 maja 2025 r., I OPS 1/24, NSA uznał, że określenie wartości nieru- chomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicz- nych 13 , która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 wrze- śnia 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości 14 , a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego 15 , uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami 16 . W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że zasada korzyści z art. 134 ust. 4 u.g.n. stanowi o konieczności przyjęcia, jako podstawy wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieru- chomość, korzystniejszego dla podmiotu wywłaszczanego przeznaczenia tej nieruchomości ze względu na zwiększenie jej wartości jako pochodnej inwestycyjnej atrakcyjności wynika- jącej z celu wywłaszczenia. Stosowanie tej zasady realizuje w większym stopniu konstytucyjny standard ochrony prawa własności i związanego z nim prawa do słusznego odszkodowania, o których mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Wymiaru odszkodowania nie można ogra- niczać w sposób arbitralny, bez wyraźnego unormowania, którego nie sposób poszukiwać także w przepisie art. 134 ust. 4 u.g.n. Przepis ten nie pozostawia swobody wyboru w zakresie podstawy określenia wartości nieruchomości, wyraźnie stanowiąc, że określenie tej wartości musi być oparte na korzystniejszym dla wywłaszczanego przeznaczeniu nieruchomości da- jącym wyższą jej wartość i w wyniku tego zwiększającym odszkodowanie. Skoro wyznaczni- kiem wysokości odszkodowania za grunty wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg pu- blicznych są zasady wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, to wobec braku odmiennych uregulowań, zaliczyć należy do nich również zasadę zawartą w art. 134 ust. 4 u.g.n., której stosowania ustawodawca nie ograniczył do określonego rodzaju nieruchomości czy przeznaczenia i która ma swoje literalne odzwierciedlenie w § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (poprzednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.). Przy czym upoważnienie zawarte w art. 159 u.g.n. nie daje podstaw do zmiany lub modyfikacji przepisów ustawy rozporzą- dzeniem wykonawczym. Treść tego upoważnienia nie wskazuje także, aby ustawodawca dopuścił w nim możliwość wyłączenia zasady wynikającej z art. 134 ust. 4 u.g.n., uzależ- niając jej stosowanie od rodzaju czy przeznaczenia nieruchomości, co pozostaje w zgodzie ze ściśle wykonawczą rolą rozporządzeń względem przepisów ustawowych. Wobec powyż- szego w uchwale przyjęto, że z prawidłowej wykładni § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (po- przednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.) wynika, że podstawą ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie specustawy dro- gowej pod drogę publiczną, przeznaczone na dzień wydania decyzji pod inwestycję drogową, są nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, jeżeli drogowy cel wywłaszczenia zwiększa wartość wywłaszczonej nieruchomości (art. 134 ust. 4 u.g.n.). 13 Dz.U. z 2024 r. poz. 311. 14 Dz.U. z 2023 r. poz. 1832. 15 Dz.U. z 2021 r. poz. 555 ze zm. 16 Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: u.g.n. 19 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.2.5. W uchwale abstrakcyjnej z 16 czerwca 2025 r., III FPS 1/25, NSA w składzie siedmio- osobowym uznał, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 17 w wykonaniu de- cyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 18 powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kon- troli celno ‑skarbowej). Skład orzekający stwierdził, że postępowanie zabezpieczające, pomimo jego dwuetapo- wości, stanowi integralną całość. Postępowanie, w ramach którego dochodzi do wydania de- cyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 o.p., bez żadnych wątpliwości ma charakter incydentalny (wpadkowy) i jest związane z tzw. postępowaniem „głównym”. Taka decyzja jest zawsze wydawana w postępowaniu prowadzonym równolegle do postępo- wania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej, jeszcze przed wyda- niem decyzji w sprawie. Taki sam charakter ma postępowanie zabezpieczające, prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie zabezpieczające jest immanentnie związane z postępowaniem w przedmiocie wydania de- cyzji o zabezpieczeniu. Stanowi bowiem jego drugi i zarazem konieczny etap, który dopiero skutecznie „zabezpiecza” interes wierzyciela. Ponadto wszczęcie przymusowego zabezpie- czenia, które następuje poprzez doręczenie zarządzenia zabezpieczającego wystawionego przez wierzyciela, może mieć miejsce tylko przed wydaniem decyzji organu podatkowego. Zatem obok toczącego się postępowania toczy się postępowanie zabezpieczające, a po wy- daniu decyzji o zabezpieczeniu może mieć miejsce wszczęcie przymusowego postępowania zabezpieczającego poprzez doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu. 3.2.6. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 8 września 2025 r., II OPS 2/25, NSA przesądził, że: „1. Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 19 nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny; postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane, obowią- zany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku”. W uzasadnieniu uchwały NSA odniósł się do kwestii, czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępo- wania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Sąd, zakładając racjonal- ność prawodawcy, przyjął, że nowelizacja Prawa budowlanego polegająca na dodaniu do tego aktu normatywnego art. 53a ust. 1 i art. 72a nie miała charakteru jedynie porządkującego, doprecyzowującego dotychczasową regulację prawną, lecz zawierała nowość prawotwórczą 17 Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 18 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 19 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej: u.p.b. 20 I. Naczelny Sąd Administracyjny wywołującą określone skutki procesowe. Z tych przepisów wynika jednoznacznie, że postę- powania administracyjne w sprawach dotyczących rozpoczęcia i prowadzenia robót budow- lanych z naruszeniem ustawy oraz wydania niektórych decyzji związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych, wszczyna się z urzędu, a użycie przez ustawodawcę takiego sfor- mułowania oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). W przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądanie usunięcia stanu na- ruszeń prawa budowlanego, jednostka nie jest pozbawiona możliwości obrony własnego in- teresu prawnego, realizacja tego uprawnienia następuje w ramach ustawowo określonych procedur. 3.2.7. W uchwale z 13 października 2025 r., II FPS 3/25, NSA uznał, że: „Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 20 w sprawie zakoń- czonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowa- dzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała”. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu uchwały, strona może się powoływać w postępowaniu wznowieniowym na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, o których posiadała wiedzę w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, ale ich nie powołała. Za takim stanowiskiem przemawia w pierwszej kolejności wykładnia językowa art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Odwołując się do wykładni językowej tego przepisu, zaakcentowano, że wznawia się postępowanie i ewentu- alnie uchyla decyzję ostateczną oraz orzeka co do meritum sprawy (gdy zachodzi przesłanka tzw. istotności dowodu), jeśli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody ist- niejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Już w tym właśnie fragmencie przepisu ujawnia się trafność wyników jego wykładni – przepis jasno przecież wskazuje, że nowe okoliczności lub nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu nie- wiedzy organu, a nie podatnika („nieznane organowi”). 3.2.8. W uchwale z 27 października 2025 r., II GPS 1/25, NSA orzekł: „Konkrety- zacja i indywidualizacja obowiązku poddania się kwarantannie osób, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 21 , następuje w formie czynności z zakresu administracji pu- blicznej, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi 22 ”. Sąd uznał, że jakkolwiek ustawodawca przyznał w art. 34 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi or- ganom inspekcji sanitarnej kompetencję do konkretyzacji ustawowego obowiązku poddania się kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, to jednak akt wykonania powyższej kompetencji nie może przyjąć formy decyzji administracyjnej. Uwzględniając pierwszeń- stwo wykładni językowej oraz zakresowo zwężający charakter interpretacji regulacji kom- petencyjnej, jak również biorąc pod rozwagę specyfikę oraz cele regulacji materialnoprawnej 20 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 21 Dz.U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm. 22 Dz.U. z 2023 r. poz. 1634. 21 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... wynikającej z art. 34 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy (cele prewencyjne i zabezpieczające całe społeczeństwo przed skutkami narażenia klinicznego i epidemiologicznego na choroby zakaźne), NSA opowiedział się za niejurysdykcyjną formą konkretyzacji powyższych obo- wiązków, która z jednej strony zapewnia właściwym organom możliwość szybkiej i ade- kwatnej do skali i stopnia zagrożenia epidemiologicznego reakcji na szerzenie się zakażeń i chorób zakaźnych wśród ludności, z drugiej zaś – ze względu na uproszczony i odforma- lizowany charakter procedury zastosowania odpowiedniego środka przymusu (nadzoru) sanitarnego (kwarantanna lub nadzór epidemiologiczny) – zapewnia sprawne i efektywne działanie w sprawach indywidualnych o charakterze masowym. 3.2.9. W uchwale z 8 grudnia 2025 r., III FPS 3/25, skład siedmiu sędziów NSA uznał, że sformułowanie zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podat- kach i opłatach lokalnych 23 , zgodnie z którym „zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu prze- pisów o transporcie kolejowym, która: jest udostępniana przewoźnikom kolejowym”, stanowi w stanie prawnym obowiązującym w latach 2017–2021 podstawę do objęcia zakresem tego zwolnienia jedynie tych części gruntu, które zostały zajęte pod budynki i budowle tworzące infrastrukturę kolejową (usytuowane na obszarze kolejowym). W uzasadnieniu uchwały wskazano, że objęcie całej działki ewidencyjnej gruntu zwol- nieniem podatkowym, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l., oznacza przyznanie beneficjentom zwolnienia od podatku selektywnej korzyści, mogącej zakłócać konkurencję, w sytuacji gdy tylko na fragmencie tego gruntu zlokalizowane (posadowione) zostały bu- dynki lub budowle zaliczane do infrastruktury kolejowej udostępnianej przewoźnikom kole- jowym, jest ona w całości zaliczana do gruntów przedsiębiorcy związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a inni przedsiębiorcy dysponujący, jako podatnicy podatku od nieruchomości, podobnymi gruntami, lecz pozba- wionymi infrastruktury kolejowej, obowiązani są uiszczać podatek od całego gruntu według najwyższych stawek. W analizowanym kontekście za istotne Sąd uznał pojęcie „drogi kolejowej”, która obej- muje zasadniczo budowle (tor lub tory), a inne elementy (budynki, grunty) o tyle, o ile są one z nimi funkcjonalnie połączone. Podkreślono, że element funkcjonalny należy odnieść także do gruntów wskazanych w pkt 12 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym 24 . „Grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1 ‑11” stanowią zatem infrastrukturę kolejową wtedy, gdy zgodnie z wprowadzeniem do załącznika nr 1 do ustawy „tworzą część linii kolejowej, bocz- nicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, lub są przeznaczone do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania” oraz te części gruntu, które są niezbędne do obsługi wskazanej infrastruktury kolejowej. Zasadny zatem jest wniosek, że uznanie w ustawie o transporcie kolejowym za element infrastruktury kolejowej całej działki ewiden- cyjnej gruntu, ze względu na to, że chociaż na części znajduje się infrastruktura kolejowa, bez względu na to, do jakich celów jest wykorzystywana, pozostała część nie przesądza o tym, 23 Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 24 Dz.U. z 2021 r. poz. 1984 ze zm. 22 I. Naczelny Sąd Administracyjny czy faktycznie cała działka ewidencyjna będzie korzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. Zdaniem NSA, jeżeli części gruntu, na którym zlokalizowana jest infrastruktura kole- jowa, nie pokrywają się z granicami działek określonymi w ewidencji gruntów i budynków, z ulgi podatkowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., może korzystać ta część działki, która wiąże się z realizacją preferowanego celu podatkowego. W razie wątpliwości, o zakresie zwolnienia przesądza stan faktyczny. Za powierzchnię, która związana jest z preferowaną przez prawodawcę funkcją/przeznaczeniem (jest zajęta na obiekty budowlane wchodzące w skład infrastruktury kolejowej) uznać należy grunty, na których zlokalizowane zostały obiekty wymienione w pkt 1 ‑11 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym, powięk- szone o obszar koniecznej obsługi tychże obiektów, jak też części gruntu, które z uwagi na istniejącą infrastrukturę kolejową nie mogą być wykorzystane ze względów prawnych do realizacji innych celów. 3.2.10. W uchwale z 15 grudnia 2025 r., II OPS 1/25, NSA stwierdził, że art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 25 może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i re- alizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących 26 , osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej niepowołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta do- tyczy przedmiotu jej statutowej działalności. W uzasadnieniu uchwały NSA, odnosząc się do znaczenia użytego w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcia „postępowanie administracyjne”, opowiedział się za szeroką wykładnią tego pojęcia. Przemawia za tym m.in. analiza przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż występujące w części przepisów tego aktu normatywnego pojęcie „postępowanie administracyjne” nie dotyczy wyłącznie postępowania uregulowanego prze- pisami Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA stwierdził, że gdyby użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie „postępowanie admini- stracyjne” rozumieć wąsko, to tak samo, z uwagi na zasadę konsekwencji terminologicznej w granicach jednego aktu prawnego, należałoby rozumieć takie samo pojęcie użyte w art. 33 § 1 p.p.s.a. Wówczas w takim postępowaniu sądowym, w jakim przedstawiono zagadnienie prawne, nie byłoby – w razie wniesienia skargi przez podmiot kwestionujący zgodność z prawem takiej uchwały – podstawy prawnej dla udziału inwestora. Inwestor co prawda brał udział w postępowaniu przed organem administracji, który podjął zaskarżoną uchwałę, ale to postępowanie z uwagi na wyraźne brzmienie art. 14 ustawy o ułatwieniach w przygo- towaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących nie jest ani postępowaniem regulowanym przepisami k.p.a., ani postępowaniem jurysdykcyjnym. 25 Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. 26 Dz.U. z 2024 r. poz. 195. 23 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... NSA zauważył, że szerokie rozumienie pojęcia „postępowanie administracyjne” spowo- duje ułatwienie dostępu do wszystkich postępowań prowadzonych przed sądem administra- cyjnym podmiotom objętym zakresem regulacji art. 33 § 2 p.p.s.a., co może mieć negatywny wpływ na sprawność postępowań oraz wywoływać wątpliwości z uwagi na ochronę praw innych osób biorących udział w tych postępowaniach. Szerokie rozumienie wskazanego po- jęcia nie oznacza jednak, że dostęp do postępowań sądowych dla tych podmiotów nie bę- dzie niczym ograniczony. W celu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym osoba, o której mowa w pierwszym zdaniu art. 33 § 2 p.p.s.a., musi wykazać, że wynik postępowania przed sądem dotyczy jej interesu prawnego. Z kolei organizacja społeczna, o której mowa w drugiej części powołanego przepisu, musi wykazać, że sprawa, w której zgłasza udział, do- tyczy zakresu jej statutowej działalności, a udział ten służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania sądowego. 3.3. Pozostawienie zagadnienia prawnego bez rozpoznania i odmowa podjęcia uchwały 3.3.1. Przedstawione w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. zagadnienie prawne: „Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezy- gnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej eg- zystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 27 , stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orze- czeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uza- sadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wy- magającą wsparcia?” NSA mocą uchwały z 6 października 2025 r., I OPS 2/24, pozostawił bez rozpoznania. Uzasadniając pozostawienie przedstawionego powyżej zagadnienia prawnego bez roz- poznania, NSA stwierdził, że WSA w Poznaniu oparł swoje pytanie prawne na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a., a zatem chodziło o podjęcie tzw. „uchwały przełamującej” pogląd prawny 27 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 24 I. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. Tymczasem zakres przedmiotowy uchwały o sygn. I OPS 2/22 jest szerszy niż zakres przedmiotowy przedstawionego zagad- nienia prawnego, czyli zachodzi brak tożsamości pomiędzy zakresem przedmiotowym uchwały a pytaniem sformułowanym przez skład orzekający w trybie art. 269 p.p.s.a. Po- wyższa okoliczność spowodowała, że potencjalne ponowne rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie mogłoby doprowadzić do odstąpienia w całości od poglądu wyrażonego w uchwale, bowiem pytanie dotyczy tylko pkt. 2 uchwały, a pkt 1 uchwały nie jest objęty py- taniem sformułowanym w tym trybie. Natomiast sentencja uchwały o sygn. I OPS 2/22 składa się z dwóch rozstrzygnięć zawartych odpowiednio w jej pkt 1, jak i w pkt 2. W konsekwencji, właśnie z uwagi na wskazany brak tożsamości zakresu przedmiotowego uchwały o sygn. I OPS 2/22 oraz zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu WSA w Poznaniu, skład siedmiu sędziów NSA przesądził, że przedstawione przez Sąd pierwszej instancji za- gadnienie prawne do rozstrzygnięcia, z powołaniem się na regulację przewidzianą w art. 269 § 1 p.p.s.a., nie spełnia przesłanek uruchomienia tego trybu. 3.3.2. Identyczne stanowisko zajął NSA w uchwale z 6 października 2025 r., I OPS 1/25, w związku z przedstawieniem zagadnienia prawnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a.: „Czy pod- stawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzecze- niem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samo- dzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 28 , stanowi wyłącznie legity- mowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r.)?”. Także i w tym przypadku, podobnie jak w uchwale o sygn. I OPS 2/24, NSA pozostawił przedstawione za- gadnie prawne bez rozpoznania, wskazując, że nie spełnia ono przesłanek uruchomienia trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a. 28 Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. 25 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.3.3. Postanowieniem z 22 października 2025 r., III OPS 1/25, po rozpoznaniu zagad- nienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na pod- stawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 p.p.s.a. zwią- zany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?”, NSA odmówił podjęcia uchwały. Sąd wyjaśnił, że zagadnienie prawne, nawiązujące w istocie do nieadekwatnego dla zaistniałego problemu orzecznictwa, nie może być zagadnieniem prawnym „budzącym poważne wątpliwości” w rozumieniu art. 187 § 1 p.p.s.a. Ponadto odmowa podjęcia uchwały była motywowana tym, że w rozpo- znawanej sprawie nie chodziło o wyjaśnienie zagadnienia o charakterze ogólnym pozosta- jącym w związku z rozstrzyganą przez skład zwykły sprawą, lecz o jej rozstrzygnięcie i sub- sumcję. Dlatego też odniesienie się przez skład siedmiu sędziów NSA do przedstawionych mu przez skład zwykły koncepcji rozstrzygnięcia problemu, wymagałoby zajęcia stanowiska w zakresie stanu faktycznego sprawy, a to oznacza, że w pytaniu prawnym nie chodziło o wy- jaśnienie zagadnienia, lecz o wybranie jednej z dwóch propozycji rozstrzygnięcia sprawy. 3.3.4. Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r., I FPS 2/25, po rozpoznaniu zagadnienia praw- nego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy w świetle art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi 29 kontrola sądowa postanowienia w przed- miocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym obejmuje także poprzednie wydane za ten sam okres podatkowy postano- wienia w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od to- warów i usług naliczonego nad należnym, w sytuacji gdy nie zostały one zaskarżone i tym samym nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.3.5. Postanowieniem z 6 października 2025 r., II FPS 4/25, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy warunkiem odliczenia od podstawy obliczenia podatku wydatków związanych z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w ramach tzw. ulgi termo- modernizacyjnej, o której mowa w art. 26h ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku docho- dowym od osób fizycznych 30 , jest poniesienie tych wydatków po rozpoczęciu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 31 ?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.4. Kompetencja NSA do dokonywania wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, podejmowanych w składzie siedmiu 29 Dz.U. z 2024 r. poz. 935. 30 Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm. 31 Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. 26 I. Naczelny Sąd Administracyjny sędziów bądź w pełnym składzie NSA w sytuacji określonej w art. 269 § 3 p.p.s.a. 32 , ma ważne znaczenie dla eliminacji rozbieżności w orzecznictwie, bowiem stanowisko podjęte w uchwale ma charakter wiążący (stanowisko zawarte w uchwale podjętej na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma charakter wiążący w danej sprawie – art. 187 § 2 p.p.s.a.). Przesądza o tym treść po- wołanego art. 269 § 1 p.p.s.a. Liczne przykłady odwoływania się do uchwał przy interpretacji przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia zawarte są w uzasadnieniach orzeczeń sądów administracyjnych, omówionych w części orzeczniczej Informacji. 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne 4.1. Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządo- wymi kolegiami odwoławczymi – z zastrzeżeniem art. 22 § 1 pkt 1–4 k.p.a., oraz spory kom- petencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość (a także spór kompetencyjny), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) 33 . W sporze kompetencyjnym pomiędzy organami musi zaistnieć rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej 34 . Postępowanie w przedmiocie roz- strzygnięcia sporu kompetencyjnego może nastąpić wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, przy czym zgodnie z art. 4 p.p.s.a. podmiotami uprawnionymi do inicjowania takiego postępowania są wyłącznie organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej. 4.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 619 wniosków o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego (139 wniosków pozostało z poprzedniego okresu). Wraz z wnioskami pozostałymi z okresu poprzedniego, łącznie do rozpatrzenia było 758 wniosków. Łącznie załatwiono i zamknięto 647 spraw, w tym w 401 sprawach wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy, w 56 sprawach oddalono wnioski, w 70 sprawach odrzucono wnioski, 77 wniosków załatwiono w inny sposób, a 43 sprawy zamknięto. Na następny okres pozo- stało do rozpoznania 111 wniosków. 4.3. Liczną grupę stanowiły wnioski o wskazanie organu właściwego do przyjęcia zawia- domienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, o których była mowa w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym 35 w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r. (np. po- stanowienie z 25 lutego 2025 r., II GW 110/24), oraz wnioski o wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych 32 Jeżeli skład jednej Izby NSA wyjaśniający zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zajętego w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi NSA. 33 Np. postanowienie z 18 grudnia 2025 r., I OW 176/25. 34 Np. postanowienie z 22 października 2025 r., II OW 82/25. 35 Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: p.r.d. 27 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ze środków publicznych dla osób bezdomnych (np. postanowienie z 11 grudnia 2025 r., II GW 108/25). W tych sprawach utrzymana została dotychczasowa, utrwalona linia orzecznicza. W sprawach dotyczących wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wy- danie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie- związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego NSA pod- kreślał, że zarząd drogami publicznymi nie jest wynikiem przysługiwania tytułu własności do danej drogi publicznej, lecz wynikiem zaliczenia drogi do jednej z kategorii ustawowo określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 36 (np. postano- wienie z 19 lutego 2025 r., II GW 111/24) i odbywa się albo w drodze wydania formalnego aktu w procedurach przewidzianych w art. 5 ‑7 u.d.p., albo następuje z mocy samego prawa (art. 10 ust. 4 ‑5f u.d.p.). Dlatego też, dla rozstrzygnięcia sporu o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p., przesądzające znaczenie ma ustalenie aktualnego statusu publicznoprawnego spornej drogi jako drogi publicznej (np. postanowienia z 29 lipca 2025 r., II GW 72/25 i II GW 74/25). Postępowanie administracyjne w zakresie zbadania wymogu dobrej reputacji zarządzają- cego transportem wszczyna organ, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 37 , tj. starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy określonej w re- jestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a w przypadku przedsię- biorców będących osobami fizycznymi – adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej określonego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (postanowienie z 15 lipca 2025 r., II GW 18/25). Rozstrzygnięte wnioski ponadto dotyczyły m.in.: szeroko rozumianej problematyki związanej ze świadczeniami socjalnymi, w szczególności dotyczyło to usług opiekuńczych (np. I OW 178/25, I OW 177/25); skierowania do domu opieki społecznej (np. I OW 211/25, I OW 189/25) lub do domu dla matek z małoletnimi (I OW 78/25); udzielenia schronienia (I OW 97/25); umieszczenia w mieszkaniu wspomaganym (I OW 55/25); ponoszenia wy- datków w związku z pieczą zastępczą (I OW 201/25, I OW 122/25); oznaczonych zasiłków z pomocy społecznej lub świadczenia niepieniężnego (I OW 156/25, I OW 167/25); wydatków na utrzymanie osoby małoletniej (I OW 160/25); pomocy na usamodzielnienie (I OW 149/25, I OW 102/25); zezwolenia na trwałe wyłączenie gruntu z produkcji leśnej (I OW 141/25); ode- branie zwierzęcia (I OW 145/25); wygaszenie trwałego zarządu (I OW 137/25); stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego (I OW 123/25); zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (I OW 159/25 I OW 163/25); nabycia prawa użytkowania nieruchomości (I OW 71/25), a także wyznaczenia sądu właściwego w sprawie (np. II OW 87/25, II OW 90/25). W postanowieniu z 6 listopada 2025 r., I OW 136/25, NSA, wskazując właściwy organ do rozpatrzenia wniosku w sprawie rozłożenia na raty należności uznanej za świadczenie nienależne, wyjaśnił, że przepisy art. 16 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świad- czeniach rodzinnych 38 , stanowią szczególny, odrębny od zawartej w art. 30 tej ustawy sposób rozliczenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Kompetencje organów 36 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 37 Dz.U. z 2024 r. poz. 1539. 38 Dz.U. z 2025 r. poz. 1208. 28 I. Naczelny Sąd Administracyjny emerytalno ‑rentowych nie obejmują natomiast podejmowania rozstrzygnięć wobec za- siłku pielęgnacyjnego jako świadczenia rodzinnego. Wprawdzie formalna właściwość do rozstrzygania o umorzeniu kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego została w art. 30 ust. 9 u.ś.r. powiązana z uprzednim wydaniem przez organ administracji decyzji o uznaniu świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, ale w przypadku zasiłku pie- lęgnacyjnego uznanie go za świadczenie nienależne z uwagi na jego pobieranie w zbiegu z pobieranym dodatkiem pielęgnacyjnym wynika bezpośrednio z przepisu art. 16 ust. 6 u.ś.r. i nie wymaga wydania odrębnej decyzji w tym zakresie. NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postano- wienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, zwrócił uwagę na okoliczność, że po wydaniu postanowienia odmawiającego uzgodnienia nastąpiła zmiana przepisów, która nie wpływa w przedmiotowej sprawie na zmianę właściwości organów do rozpoznania wniesionego przez inwestora zażalenia. Nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i za- gospodarowaniu przestrzennym 39 , wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. Umożliwienie złożenia zażalenia na postanowienia wydane przed wejściem w życie nowelizacji wymagałoby odrębnej regulacji, która wskazałaby na konkretny moment czasowy, od którego strona mogłaby złożyć środek odwoławczy od wydanych wcześniej postanowień. Takiej regulacji ustawa nowelizująca nie zawiera (II OW 79/25, II OW 49/25, II OW 51/25, II OW 23/25, II OW 43/25, II OW 17/25, II OW 42/25, II OW 11/25). Rozpoznając spór kompetencyjny w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania za- kończonego pozwoleniem na budowę, NSA wyznaczył Wojewodę M. jako organ właściwy w sprawie. Sąd uznał, że skoro w przepisie art. 150 § 1 k.p.a. brak jest rozróżnienia odnoszą- cego się do rodzaju decyzji wymienionych w art. 138 k.p.a., to uprawnione jest wnioskowanie, że organ drugiej instancji jest właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania niezależnie od tego, czy w postępowaniu zwykłym wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., czy też jedną z pozostałych decyzji okre- ślonych w art. 138 § 1 pkt 1, pkt 2 k.p.a., art. 138 § 2 lub art. 138 § 4 k.p.a. Powołując się na do- tychczasowe orzecznictwo wskazano, że w każdym przypadku, gdy w sprawie orzekał organ drugiej instancji, to niezależnie od rodzaju wydanej decyzji jest on właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania (postanowienie z 23 października 2025 r., II OW 84/25). W postanowieniu z 2 grudnia 2025 r., III OW 75/25, NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta odmawiającego udzie- lenia informacji publicznej podniósł, że okoliczność, iż wnioskodawca żądał udostępnienia materiałów związanych z działalnością Prezydenta jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej, nie powoduje zmiany właściwości instancyjnej. NSA podkreślił, że spór kompetencyjny nie powstał w sprawie, w której mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej przepisów tych nie stosował. NSA podzielił zatem pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym ustalając właściwość instancyjną, w sprawach z zakresu dostępu do 39 Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 29 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym... informacji publicznej, nie ma podstaw do stosowania regulacji wynikających z ustaw mate- rialnoprawnych, z których zakresem przedmiotowym związana jest żądana informacja pu- bliczna (por. postanowienia NSA z 29 lutego 2009 r., I OW 187/11 oraz I OW 198/11). Rozstrzygane spory odnosiły się także do różnych zagadnień na tle stosowania prze- pisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (np. III OW 80/25, III OW 78/25, III OW 71/25, III OW 65/25, III OW 49/25, III OW 56/25, III OW 53/25, III OW 50/25, III OW 42/25, III OW 34/25, III OW 37/25), przywrócenia stosunków wodnych (np. III OW 77/25, III OW 72/25, III OW 52/25), pozwolenia na usunięcie drzewa (III OW 70/25), nielegalnego wylewania ścieków (III OW 51/25), nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia w zakresie oddziaływania akustycznego linii kolejowej (III OW 55/25), wy- dania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji (III OW 30/25). 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 5.1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nad- zorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 40 skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek dzia- łania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nie- uzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, sto- pień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obo- wiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy 41 . W orzecznictwie NSA wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępo- wanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Jeżeli jednak postępowanie trwa dłużej niż 12 mie- sięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy. Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy 42 . 40 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725. 41 Postanowienie z 9 maja 2025 r., I OPP 2/25. 42 Postanowienie z 20 października 2025 r., I OPP 11/25 i powołane tam postanowienia z: 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., I OPP 101/14. 30 I. Naczelny Sąd Administracyjny Należy również zwrócić uwagę, że w latach 2021 ‑2024 czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozpraw uległ znacznemu wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS ‑CoV ‑2, z czym wiązało się dzia- łanie NSA w określonym reżimie sanitarnym. Rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zwią- zanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób za- kaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 43 uniemożliwiały przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Ustawa zezwalała na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytu- acji, gdy wszystkie strony wyraziły na to zgodę. Jednak ilość przeprowadzanych rozpraw w formie zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzanie na odległość była z oczywistych względów mniejsza niż tradycyjnych z udziałem stron 44 . 5.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 26 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA (1 skarga pozostała z po- przedniego okresu) oraz 130 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (11 skarg pozostało z poprzedniego okresu). W odniesieniu do skarg dotyczących NSA na 26 załatwionych spraw: nie uwzględniono żadnej skargi, 19 oddalono, 6 załatwiono w inny sposób, a 1 sprawę zamknięto. Pozostała na następny okres 1 skarga. W przypadku woje- wódzkich sądów administracyjnych spośród 120 załatwionych spraw: 1 skargę uwzględ- niono, 16 oddalono, 99 załatwiono w inny sposób, a 4 sprawy zamknięto. Na następny okres pozostało 21 skarg. Przyczyną oddalenia skarg był brak znamion przewlekłości w postę- powaniu sądowym, zaś przyczyną odrzucenia skargi w większości spraw było nieuzupeł- nienie braków formalnych, nieuiszczenie wpisu sądowego w wyznaczonym terminie bądź wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego w postępowaniu incydentalnym, ubocznym w stosunku do postępowania co do istoty sprawy. 5.3. W 2025 r. uwzględniono skargę i stwierdzono przewlekłość postępowania sądowego tylko w 1 sprawie. Dotyczyła ona postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administra- cyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 190/24. NSA postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r., I OPP 8/25, nie orzekł co do sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. z uwagi na brak wniosku strony w tym zakresie. 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 6.1. Stosownie do art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze 43 Dz.U. poz. 567 ze zm. 44 Postanowienie z 25 września 2025 r., I FPP 1/25; podobnie postanowienie z 15 kwietnia 2025 r., II GPP 1/25. 31 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Instytucja ta służy realizacji podmiotowego prawa do wynagrodzenia szkody, wyrządzonej przez nie- zgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, wywiedzionego z art. 77 ust. 1 Kon- stytucji RP. Pozostaje ona jednym z nadzwyczajnych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego prawidłowe wniesienie uzależnione zostało od spełnienia przesłanek wymienionych w przepisach działu VIIa p.p.s.a. 45 W art. 285a § 2 p.p.s.a. określono wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym skarga o stwier- dzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wo- jewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas, gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych 46 . W świetle art. 285a § 3 p.p.s.a. od orzeczeń NSA skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Naru- szenie prawa Unii Europejskiej ma dotyczyć konkretnej normy prawa unijnego, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie ta- kiej normy ma mieć charakter rażący. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawo- mocnego orzeczenia NSA powinna zawierać więc wskazanie konkretnego przepisu prawa Unii Europejskiej, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, a ponadto naruszenie ma być naruszeniem rażącym (niezgodnym z treścią przepisu prawa, niezgodnym z charakterem tego przepisu oraz wywołującym skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności) 47 . 6.2. W 2025 r. wpłynęło 47 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA (z poprzedniego okresu pozostało 8 spraw). Załatwiono 40 spraw, w tym 26 oddalono, a 14 odrzucono. W odniesieniu do orzeczeń wojewódzkich sądów administra- cyjnych wpłynęło 7 skarg. Załatwiono 7 spraw, w tym 1 oddalono, 6 odrzucono. Najczęstszą przyczyną odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia było niespełnienie wymogów wynikających z art. 285a § 2 p.p.s.a., art. 285e § 1 pkt 4 i 5 p.p.s.a. i art. 285f § 3 p.p.s.a., tj. niewykazanie, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi; nieuprawdopodobnienie, że doszło do wyrzą- dzenia szkody; wniesienie skargi przez osobę niebędącą stroną postępowania zakończo- nego zaskarżonym wyrokiem; niezachowanie przez stronę skarżącą przymusu adwokacko‑ ‑radcowskiego. 45 Wyrok z 25 marca 2025 r., I GNP 2/25. 46 Postanowienie z 6 listopada 2025 r., II ONP 3/25. 47 Wyrok z 17 czerwca 2025 r., I ONP 1/25 i powołane tam wyroki z 26 czerwca 2014 r., I FNP 5/14; 22 marca 2017 r., I FNP 3/16; 23 października 2018 r., I FNP 1/18. Podobnie w wyrokach z 8 października 2025 r., I FNP 5/25 i I FNP 6/25. 32 I. Naczelny Sąd Administracyjny 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyj- nych i asesorów sądowych jest – na podstawie art. 9 p.u.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny. Rzecznikiem dyscyplinarnym w tych sprawach jest Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 48 p.u.s.a. do orzekania w sprawach dyscyplinarnych uprawnieni są wszyscy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyjątkiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnego Sądu Administracyjnego i jego zastępcy. Na- czelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny w pierwszej instancji orzeka w składzie trzech sędziów, w drugiej instancji – w składzie siedmiu sędziów. W każdej sprawie skład sądu dyscyplinarnego jest wyznaczany przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyj- nego w drodze losowania. Rzecznika Dyscyplinarnego NSA i jego zastępcę wybiera Kole- gium NSA na okres czterech lat. W 2025 r. zarejestrowano 76 spraw do załatwienia przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA. Większość z tych spraw dotyczyła informacji, które nie stanowiły podstawy do podjęcia czynności wyjaśniających lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik Dyscyplinarny NSA nie złożył żadnego wniosku do sądu dyscyplinarnego o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu administracyjnego, w 3 sprawach wszczął postępowanie dyscyplinarne i przedstawił zarzuty sędziom sądów administracyj- nych, a w jednej sprawie odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na żądanie uprawnionego podmiotu. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Sądzie Dyscyplinarnym Pierwszej Instancji w 2025 r. zarejestrowano 5 spraw, w tym: 2 sprawy z wniosków prokuratora; 1 sprawę z wniosku osoby fizycznej; 2 sprawy z wniosków Rzecznika Dyscyplinarnego NSA o roz- poznanie spraw dyscyplinarnych sędziów złożonych przed 2025 r., w których w tym roku doszło do ponownego zarejestrowania na skutek wyroków Naczelnego Sądu Administra- cyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Drugiej Instancji uchylających wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Pierwszej Instancji i przekazujących sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Pierwszej Instancji wydał łącznie 4 wyroki, w tym: 3 prawomocne wyroki, którymi uznano sędziów za winnych popełnienia zarzucanych im czynów (1 wyrok dotyczył wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i po- rządkowi w komunikacji, które sąd dyscyplinarny uznał za przypadek mniejszej wagi i od- stąpił od wymierzenia sędziemu kary dyscyplinarnej; 2 pozostałe wyroki dotyczyły prze- winień służbowych polegających na niedotrzymywaniu terminów sporządzania uzasadnień orzeczeń, za które obwinionym sędziom wymierzono w jednym przypadku karę dyscypli- narną nagany, w drugim karę dyscyplinarną upomnienia); 1 wyrok, którym uniewinniono sędziego od większości zarzutów popełnienia przewinień służbowych, zaś w przypadku jednego zarzutu uznano przewinienie służbowe za przypadek mniejszej wagi i odstąpiono od wymierzenia kary dyscyplinarnej (ten wyrok został następnie zaskarżony odwołaniem przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA w zakresie uniewinnienia od jednego z zarzutów 33 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego i Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji w zaskarżonym za- kresie wyrok sądu pierwszej instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania). W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji wydał łącznie 3 wyroki, w tym: wyrok, którym utrzymano w mocy wyrok sądu pierwszej instancji; wyrok, którym zmieniono zaskarżony wyrok; wyrok, którym uchylono wyrok sądu pierw- szej instancji w zaskarżonym zakresie i przekazano sprawę temu sądowi do ponownego roz- poznania. Spośród zarejestrowanych w 2025 r. 3 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej: w jednej prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do od- powiedzialności karnej, w jednej prawomocnie odmówiono zezwolenia na pociągnięcie sę- dziego do odpowiedzialności karnej, a w jednej nie podjęto jeszcze uchwały. Ponadto w 2025 r. toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Sądem Dys- cyplinarnym 5 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej na podstawie wniosków złożonych jeszcze w poprzednich latach. W czterech sprawach z wniosków prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o zezwolenie na pociągnięcie dwóch sę- dziów NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za zbrodnie komunistyczne oraz przeciwko ludzkości wskazane w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu 48 , popełnione według twierdzeń wnioskodawców w okresie stanu wojennego, prawomocnie odmówiono udzielenia zezwolenia. W jednej sprawie, w której prokurator wnosił o zezwolenie na pociągnięcie sędziego NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej, prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 48 Dz.U. z 2023 r. poz. 102. 34 II. Wojewódzkie sądy administracyjne 1. Informacje ogólne W 2025 r. do wojewódzkich sądów administracyjnych wpłynęły 73 832 sprawy, w tym 59 440 skarg na akty i czynności 49 organów administracji oraz 13 793 skargi na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz 599 innych spraw. Wpływ spraw jest zatem bardzo wysoki. Z poprzedniego okresu pozostało 23 000 skarg na akty i czynności oraz 2908 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania. Łącznie, wśród 99 824 wszystkich spraw pozostających do rozpatrzenia przez wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r., było 99 141 skarg. Najwięcej skarg na akty i czynności oraz skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęło do WSA w Warszawie, to jest 28 821 skarg, co stanowi 39,36% ogółu wpływu skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla przykładu: do WSA we Wrocławiu wpłynęły 6102 skargi, do WSA w Gliwicach wpłynęły 5244 skargi, a do WSA w Krakowie 4698 skarg. Najmniej skarg wpłynęło do WSA w Opolu – 1156, WSA w Kielcach – 1331 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim – 1444. Najwięcej skarg wniosły osoby fizyczne – 53 635. Osoby prawne wniosły 18 294 skargi, organizacje społeczne – 1 330, prokurator – 707, Rzecznik Praw Obywatelskich – 10, inne pod- mioty – 713. W postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyj- nymi wystąpiło 12 933 pełnomocników organów administracji publicznej, 7 544 adwokatów, 8 761 radców prawnych, 1 731 doradców podatkowych, 55 rzeczników patentowych, 423 pro- kuratorów oraz w 19 sprawach Rzecznik Praw Obywatelskich. Wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w 2025 r. 69 289 spraw, z tego: 56 675 skarg na akty i czynności, 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie po- stępowania oraz 487 innych wniosków (liczba ta nie obejmuje 3981 spraw zamkniętych). Z liczby skarg na akty i czynności załatwiono na rozprawie 28 468 oraz 28 207 na posiedzeniu niejawnym. Spośród skarg na akty i czynności załatwionych na rozprawie sądy: uwzględ- niły 9245 skarg, oddaliły 18 804 skargi, odrzuciły 240 skarg, a 179 załatwiły w inny sposób. Na posiedzeniu niejawnym: uwzględniono 4584 skargi, oddalono 12 154 skargi, 10 099 skarg odrzucono, a 1330 skarg załatwiono w inny sposób. W odniesieniu do skarg na bezczyn- ność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania sądy załatwiły 12 127 skarg, z czego na rozprawie 45, a na posiedzeniu niejawnym 12 082. Łącznie w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia łącznie 26 415 skarg, czyli zaległość w wojewódzkich sądach administracyjnych na koniec 2025 r. zwiększyła się o 507 skarg w stosunku do zaległości pozostającej na koniec 2024 r. Czas oczekiwania na rozpatrzenie sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych wynosił w 2025 r. średnio 4,35 miesiąca. 49 Liczba zawiera również skargi o wznowienie postępowania. 35 2. Kontrola działalności administracji publicznej 2. Kontrola działalności administracji publicznej W roku sprawozdawczym wojewódzkie sądy administracyjne wyeliminowały z obrotu prawnego średnio 24,4% decyzji i innych czynności organów administracji publicznej. Dla porównania w 2024 r. współczynnik ten wynosił 26,03%, w 2023 r. ‑30,61%, w 2022 r. – 30,95%. Podobnie jak w latach poprzednich najwięcej rozstrzygnięć wojewódzkich sądów admi- nistracyjnych zapadło w sprawach podatkowych. Stanowiły one 21,39% ogółu spraw zała- twionych. Na 12 121 załatwionych skarg na akty i inne czynności organów w sprawach po- datkowych sądy uwzględniły 3421 skarg, tj. 28,22% (w 2024 r. – 28,34%, w 2023 r.– 34,29%, a w 2022 r. – 29,9%). Oprócz skarg na akty i czynności wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w roku sprawozdawczym 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępo- wania, z czego 4378 skarg uwzględniono (36,14%). W 2024 r. sądy załatwiły 9152 takie skargi, w 2023 r. – 8328, w 2022 r. – 14 310. W sprawach ze skarg dotyczących samorządu terytorialnego do sądów wpłynęły 2703 skargi, tj. 3,69% ogółu wpływu skarg. Wyrokiem załatwiono 1836 skarg, z czego uwzględniono 1208 skarg, tj. 65,8%. Dla porównania w 2024 r. wpłynęły 2292 skargi, tj. 3,33% ogółu wpływu skarg, wyrokiem załatwiono 1729 skarg, z czego uwzględniono 1150 skarg, tj. 66,51%. W 2023 r. wpłynęło 2391 skarg, tj. 3,41% ogółu wpływu skarg, wyrokiem zała- twiono 2010 skarg, z czego uwzględniono 1379, tj. 68,61%. Ogółem załatwiono 2424 skargi na działalność uchwałodawczą samorządu gminnego, w tym uwzględniono 1128 skarg (46,53%), samorządu powiatowego – 159 skarg, w tym uwzględniono 73 skargi (45,91%), natomiast samorządu województwa – 32 skargi, w tym uwzględniono 7 skarg (21,88%). Od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych wniesiono 19 200 skarg kasacyj- nych, z czego 1014 skarg zostało odrzuconych. Do NSA przekazano 17 771 50 skarg kasacyjnych (92,56%). Biorąc pod uwagę, że w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi, sprawy przekazane do NSA stanowiły 25,83% ogółu załatwionych skarg na akty administracyjne oraz bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania. W 2024 r. wojewódzkie sądy administracyjne przekazały do NSA 19 102 skargi kasacyjne, w 2023 r. – 19 991 skarg kasacyjnych, a w 2022 r. – 18 379 skarg kasacyjnych. 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone 3.1. Celem mediacji jest umożliwienie stronom sporu, z pomocą mediatora, dojście do porozumienia bez przeprowadzania rozprawy. Instytucję postępowania mediacyjnego re- gulują przepisy art. 115–118 p.p.s.a. Pomimo nowelizacji 51 postępowania mediacyjnego, po- dobnie jak w minionych latach, instytucja ta nie znalazła szerszego zastosowania w sądownic- twie administracyjnym. Stan ten można uzasadnić szybkością i sprawnością rozpoznawania 50 Skargi kasacyjne przekazane do NSA w 2025 r., z których część została zarejestrowana w NSA w 2026 r. 51 Na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administra- cyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. 36 II. Wojewódzkie sądy administracyjne spraw w trybie zwykłym. Wynoszący obecnie 6–12 miesięcy okres rozpoznania większości spraw sprawia, że prowadzenie ewentualnego postępowania mediacyjnego nie przyczyni- łoby się do przyspieszenia postępowania – co w założeniu stanowi jedną z kluczowych zalet mediacji. W 2025 r. nie złożono żadnego wniosku o przeprowadzenie mediacji. Szczegółowe dane dotyczące wpływu oraz liczby załatwionych spraw w postępowaniu mediacyjnym w la- tach 2015–2025 przedstawia poniższa tabela. Rok20152016201720182019202020212022202320242025 Wszczęto postępowanie w sprawach 88161381110 Załatwiono spraw10011211110 3.2. Postępowanie uproszczone jest szczególnym rodzajem postępowania sądowoadmini- stracyjnego, uregulowanym w art. 119–122 p.p.s.a. W 2015 r. odnotowano wzrost liczby spraw rozpoznanych w tym trybie. Wynika to głównie z rozszerzenia katalogu spraw, które mogą być rozpoznawane w tym trybie, wprowadzonego mocą ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 52 , która obowią- zuje od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. przed jego nowelizacją w 2015 r., sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy decyzja lub postanowienie były dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, albo zostały wydane z naru- szeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania oraz gdy strona zgłosiła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozosta- łych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przepro- wadzenia rozprawy (pkt 1 i 2). Od 15 sierpnia 2015 r. sprawa może być także rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępo- waniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także po- stanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), bądź jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (pkt 4). Od 1 czerwca 2017 r. sprawa może być również rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja została wydana w trybie uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 k.p.a. (pkt 5). Po- nadto zgodnie z postanowieniami art. 121 p.p.s.a. w trybie uproszczonym może być również rozpoznana sprawa, gdy organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny (art. 55 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie jest związany żadnymi ograniczeniami w przekazaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie (art. 122 p.p.s.a.). Może to zrobić za- równo na wniosek którejkolwiek ze stron, jak i z urzędu, jeżeli uzna, że zachodzi konieczność rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). 52 Dz.U. z 2015 r. poz. 658. 37 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone Od 2017 r. odnotowano znaczny wzrost liczby spraw rozpoznawanych w tym trybie. W 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w postępowaniu uproszczonym 23 232 sprawy, z czego uwzględniły 8 639. Szczegółowe dane przedstawia poniższa tabela. Rok201720182019202020212022202320242025 Załatwiono łącznie (SA+SAB)10 28111 00711 10017 24424 86827 00924 44722 57123 232 Stanowi to % ogółu załatwień13,2516,0619,0227,7532,8136,7134,5733,2933,77 Uwzględniono2 7553 8104 3067 95313 11513 37810 2447 7708 639 % spraw załatwionych w post. upr.26,834,6138,7946,1252,7449,5341,934,437,2 Oddalono7 1436 8526 4988 99811 22513 19613 64614 28014 139 W 2025 r. najwięcej spraw w trybie uproszczonym rozpoznano w WSA w Warszawie, tj. 9 285 spraw, w WSA we Wrocławiu – 2 310 spraw, a w WSA w Gliwicach – 1 823 sprawy. 1 * Tabela nie obejmuje spraw o wznowienie postępowania. 39 CZĘŚĆ DRUGA ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 53 Pozostało na następny okres 10 520521315 73359209813 W 2025 r. do Izby Finansowej wpłynęło 5213 skarg kasacyjnych, w tym 78 skarg o wzno- wienie postępowania. Spośród spraw właściwych dla Wydziału I Izby Finansowej 32,57% (1698) dotyczyło podatku od towarów i usług, a 5,49% (286) podatku akcyzowego; w spra- wach właściwych dla Wydziału II Izby Finansowej 16,40% (855) dotyczyło podatku dochodo- wego od osób fizycznych, a 13,24% (690) podatku dochodowego od osób prawnych; natomiast spośród spraw właściwych dla Wydziału III Izby Finansowej najwięcej dotyczyło podatku od nieruchomości – 11,82% (616), 6,91% (360) to sprawy związane z odpowiedzialnością podat- kową osób trzecich, a 6,48% (338) z postępowaniem egzekucyjnym, pozostałe sprawy doty- czące właściwości tego Wydziału to podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym, interpretacje indywidualne wydawane przez ministra właściwego do spraw finansów pu- blicznych stanowiły ponad 22,27% (1161 spraw), ponadto wpłynęło 29 skarg kasacyjnych od interpretacji indywidualnych wydawanych przez inne organy, 2 sprawy dotyczące skarg 53 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 40 I. Izba Finansowa kasacyjnych na opinię zabezpieczającą i 44 skargi kasacyjne dotyczące wiążących informacji stawkowych. Ilość skarg dotyczących interpretacji od wielu lat pozostaje bardzo wysoka. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby prawne złożyły 1798 skarg kasacyjnych, osoby fizyczne – 2110, organy – 2078. Prokurator wniósł 7 skarg kasacyjnych, Rzecznik Praw Obywatelskich nie złożył żadnej skargi kasacyjnej. Nie wpłynęła również żadna skarga kasacyjna od organizacji społecznej. W Izbie rozstrzygnięto 5920 skarg kasacyjnych, w tym 9 spraw zamknięto zarządzeniem, 4574 sprawy rozpoznano na rozprawie oraz 1337 spraw na posiedzeniu niejawnym. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w Izbie Finansowej w 2505 sprawach, co stanowi 55% spraw załatwionych w Izbie na rozprawach (4574). Udział adwokatów jako pełnomocników skarżących i uczestników postę- powania miał miejsce w sprawach 633 (14%). Radcy prawni, jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania nie będących organami administracji, wystąpili w 1136 spra- wach (25%). Doradcy podatkowi nie będący adwokatami ani radcami prawnymi uczestniczyli w 949 sprawach (21%). Prokurator nie uczestniczył w żadnej sprawie. Rzecznik Praw Obywa- telskich uczestniczył w 3 rozprawach przed NSA w postępowaniu kasacyjnym w sprawach podatkowych. Należy podkreślić, że w 2025 r. wpływ skarg kasacyjnych nadal był bardzo wysoki. W prawie każdym składzie, który w 2025 r. rozstrzygał sprawy na rozprawie, zasiadał sę- dzia delegowany – bez stałej obecności sędziów delegowanych z wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych nie byłoby możliwe wyznaczenie takiej ilości rozpraw (560) oraz posiedzeń niejawnych (1156). Odnośnie do organizacji działalności orzeczniczej w Izbie Finansowej, sę- dziom przydzielanych było 4 ‑6 spraw w referacie na każdej sesji, w zależności od stopnia ich zawiłości oraz tożsamości poruszanej w nich problematyki. W sytuacji gdy pozwalał na to analogiczny charakter spraw, wyznaczanych było ich jeszcze więcej, tj. nawet po kilka- naście w referacie. Przydzielenie większej ilości spraw do referatu sędziego wiązało się też z tzw. sprawami po uchwałach czy wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby wpłynęło 1125 zażaleń oraz 4 skargi o wznowienie postępowania za- żaleniowego. Załatwionych zostało łącznie 1060 zażaleń na orzeczenia sądów administracyj- nych, z czego 6 spraw zamknięto, w 101 sprawach uwzględniono zażalenie, w 862 sprawach oddalono zażalenie. Na koniec 2025 r. pozostały nierozpoznane 162 zażalenia, co stanowi bieżący miesięczny wpływ spraw tego rodzaju do Izby. 1.3. Pozostałe sprawy Do Izby w 2025 r. wpłynął 1 spór kompetencyjny, który został odrzucony oraz 1 wniosek o wskazanie sądu do rozpoznania sprawy, który został rozpoznany przez wskazanie sądu właściwego. Wpłynęło 12 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w tym 2 sprawy dotyczyły postępowania przed NSA. W żadnej sprawie Izba nie uwzględniła skargi na przewlekłość postępowania, 5 spraw pozo- stało do rozpoznania na kolejny rok. 41 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... Ponadto do Izby wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie przepisów prawnych. Podjęto 6 uchwał wyjaśniających zagadnienia, w 2 sprawach odmówiono podjęcia uchwały, 4 sprawy przejęto do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów. Do Izby Finansowej wpłynęły również 34 skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wszystkie sprawy dotyczyły orzeczeń NSA. Składy orzekające 25 skarg oddaliły, 4 odrzuciły, żadna skarga nie została uwzględniona. W 2025 r. Izba nie wystąpiła z żadnym pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, skiero- wano natomiast 6 pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej 2.1. Dokonywana w 2025 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne kontrola orzeczeń organów podatkowych obejmowała zarówno kwestie stosowania przepisów prawa mate- rialnego, jak i procesowego. Wraz z upływem czasu rośnie liczba zagadnień, w których wo- jewódzkie sądy administracyjne – obok przepisów prawa krajowego – korzystają również z regulacji prawa Unii Europejskiej oraz dokonują wykładni przepisów prawa podatkowego w oparciu o Konstytucję RP. Do zadań wojewódzkich sądów administracyjnych należy także prawidłowe stosowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz orzeczeń TSUE w odnie- sieniu do stanu faktycznego rozpoznawanych spraw podatkowych. Dorobek orzeczniczy tych organów władzy sądowniczej ma bowiem istotne znaczenie dla prawidłowości postę- powań podatkowych oraz ochrony praw podatników. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 54 3.1. Ordynacja podatkowa. 3.1.1. Przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego Ukształtowana w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym instytucja zajęcia wie- rzytelności z rachunku bankowego prowadzi do wniosku, że zastosowanie środka egzeku- cyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 55 w związku z art. 80 § 2 pkt 1 i § 1 pkt 1 oraz art. 54 § 1 w związku z § 4 i § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 56 następuje z chwilą dorę- czenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego, będącego dłużnikiem organu podatkowego, a okres, w którym ów zobo- wiązany może zaskarżyć takie zajęcie, nie wpływa na skuteczność samego zajęcia (wyrok z 14 maja 2025 r., I FSK 115/22). 54 W niniejszym rozdziale przedstawiono tylko najistotniejsze poglądy orzecznicze NSA w 2025 r. 55 Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. 56 Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 42 I. Izba Finansowa 3.1.2. Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował kwestię zawieszenia biegu terminu przedaw- nienia zobowiązań podatkowych z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestęp- stwo skarbowe. Przepisy te są bowiem sformułowane w sposób, który bardzo często generuje spór podatników z organami podatkowymi. Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku z art. 70c o.p., ze skutkiem ex tunc, jako konsekwencja instrumentalnego wszczęcia postępo- wania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o ile przesłanka ta oceniana jest w świetle całokształtu relewantnych w tym zakresie okoliczności danej sprawy (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24). Jednocześnie, na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. skład orzekający postanowił poinformować Ministra Finansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na „instrumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem, ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedopuszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W wyroku z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1527/21, NSA zauważył, że skoro w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. wskazano, że skutek zawieszający wywołuje postępowanie karne skarbowe od momentu jego wszczęcia, to przy rozszerzeniu zakresu postępowania karnego o podejrzenie popeł- nienia przestępstwa karnego skarbowego uznanie tego postępowania za toczące się w tym poszerzonym zakresie możliwe jest dopiero od dnia podjęcia decyzji o takim poszerzonym zakresie prowadzenia tego postępowania. Okoliczność ta powinna zostać wykazana w postę- powaniu podatkowym dowodami. Dopiero od tej daty można twierdzić, że zostało wszczęte postępowanie karne skarbowe mogące wywołać skutek z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Dzień wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skar- bowe, w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p., oznacza dzień, od którego istnieje związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia a niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, niezależnie od tego, że postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe zostało wszczęte wcześniej, lecz w dniu wszczęcia postępowanie to nie miało związku z niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a dopiero na skutek rozszerzania zakresu tego postępowania związek ten został ujawniony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 2079/24). Znajdujące się w aktach sprawy zarządzenie prokuratora prokuratury rejonowej o zmianie zarządzenia o powierzeniu śledztwa jest wystarczające, aby stwierdzić, że od tego dnia to- czyło się postępowanie karne skarbowe w stosunku do skarżącego, a zatem wystąpiła przy- czyna zawieszenia biegu terminu przedawnienia przewidziana w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. (wyrok z 2 lipca 2025 r., I FSK 655/22). W wyroku z 26 września 2025 r., III FSK 421/25, NSA stwierdził, że skoro w świetle art. 1 p.u.s.a. oraz art. 1 ‑3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. ocena przesłanek zastosowania przez organy 43 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji, to powinna być do- puszczona taka możliwość również w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zo- bowiązania spółki, ponieważ odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania spółki jest akcesoryjna względem odpowiedzialności spółki jako podatnika i nie może być większa niż odpowiedzialność podatnika. Jeżeli w okresie zasadnie wszczętego postępowania karnoskarbowego, skutkującego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, następuje przedawnienie karalności czynu, którego postępowanie dotyczy, a mimo tego nie następuje na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego umorzenie postępowania karnoskarbo- wego, Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy z uwagi na normę art. 70 § 7 pkt 1 o.p. nie pro- wadzi to do instrumentalnego wstrzymywania dalszego biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, w celu zapobieżenia upływu tego terminu zgodnie z art. 70 § 1 o.p. (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). Jeżeli przepisy postępowania podatkowego w ramach instytucji zawieszenia biegu ter- minu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p.) wiążą się z instytucjami unormowanymi w Kodeksie karnym skarbowym, nie może budzić wątpliwości, że w celu skontrolowania prawidłowości wykładni i stosowania ww. przepisów Ordynacji podatkowej Sąd w zakresie niezbędnym dla realizacji tej kontroli uprawniony jest do analizowania tych instytucji Kodeksu karnego skarbowego, które pozostają w związku z normami art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p., w celu ustalenia, czy sposób ich stosowania nie został wykorzy- stany w celu instrumentalnego stosowania tych przepisów Ordynacji podatkowej na nieko- rzyść podatnika (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). 3.1.3. Odstępstwa od reguły bezpośredniości prowadzenia postępowania dowodowego Nie sposób akceptować postępowanie, w którym zasadnicze ustalenia organ pierwszej instancji oparł na ustaleniach poczynionych w ramach odrębnych postępowań prowadzo- nych za odrębne okresy podatkowe (wyroki z 4 lipca 2025 r., I FSK 394/24, I FSK 416/24, I FSK 729/24, I FSK 730/24 i I FSK 731/24). 3.1.4. Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie okre- ślenia przesłanek odpowiedzialności członków zarządu (lub byłych członków zarządu) za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24 57 . W wyroku z 5 marca 2025 r., III FSK 503/24, NSA wyjaśnił, że w świetle tego wyroku TSUE nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa do obrony skarżącego jako osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., jeżeli w ramach tego postępowania osoba trzecia nie występowała o zapoznanie jej z dowodami pochodzącymi z postępowania wymiarowego oraz mimo 57 Wyrok Trybunału z 27 lutego 2025 r. w sprawie [Adjak], M.B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, ECLI:EU:C:2025:130. 44 I. Izba Finansowa uwzględnienia w materiale dowodowym wskazanej decyzji nie podjęła jakiejkolwiek próby podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu. Użyty w wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, zwrot: „może skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania” oznacza, że kwestionując wysokość długu podatkowego spółki, w ramach postępowania z art. 116 o.p., były członek zarządu – dla zmniejszenia swojej od- powiedzialności za ten dług bądź jej wykluczenia – powinien wykazać istnienie dowodów lub okoliczności faktycznych nieznanych wcześniej organowi podatkowemu albo pominię- tych przez ten organ w ramach postępowania prowadzonego wobec spółki, konsekwencją czego była: – niewłaściwa subsumcja albo błędna wykładnia norm zawartych w przepisach prawa ma- terialnego stanowiących podstawę wydania decyzji określającej spółce wysokość zobo- wiązania podatkowego; lub – niewłaściwa ocena istnienia bądź nieistnienia wymienionych w art. 116 o.p. przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Były członek zarządu może również, w ramach realizacji prawa do obrony, powoływać się na błędy organu w subsumcji lub wykładni mających zastosowanie w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec spółki przepisów prawa materialnego, uwzględniając ujawnione w tym postępowaniu okoliczności faktyczne, jeżeli wydana w stosunku do niej decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego – w zakresie zastosowanych przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego – nie była poddana merytorycznej kontroli sądowo ‑administracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., III FSK 656/25). W świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, uniemożliwienie skutecznego pod- ważenia przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 o.p. w sprawie jego odpowiedzialności jako członka zarządu ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu określającym zobowiązanie podatkowe spółce jest działaniem sprzecznym z art. 273 dyrek- tywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 58 w związku z art. 325 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europej- skiej 59 , prawem do obrony i zasadą proporcjonalności. Ponadto wskazano, że teza wyroku TSUE może być realizowana na podstawie art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE w związku z art. 325 ust. 1 TfUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności, także w ten sposób, że podważenie przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 § 1 o.p. ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania określającego zobowiązanie podatkowe spółce, w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpo- wiedzialności solidarnej, możliwe będzie przez powołanie się przez byłego członka zarządu w swoich zarzutach na kwestionowanie tychże ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych przez spółkę w postępowaniu z jej wniosku o wznowienie postępowania określającego zobo- wiązanie podatkowe spółce (wyrok z 22 sierpnia 2025 r., III FSK 4259/21). 58 Dz. Urz. UE L 2006.347.1; dalej: dyrektywa 2006/112. 59 Wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 2016.202.47–360 ze zm.; dalej: TfUE. 45 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Stosownie do art. 17a o.p., organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie orze- czenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest organ podatkowy właściwy dla po- datnika i powinien to być organ podatkowy właściwy dla danego podatku, ponieważ spółka sama w sobie podatnikiem nie jest, dopóki nie powstanie obowiązek podatkowy w kon- kretnym podatku; tę właściwość potwierdzają przepisy art. 18b o.p., stanowiąc o kontynuacji właściwości organu podatkowego w dniu wszczęcia postępowania podatkowego i odnosząc stosowanie tej zasady odpowiednio w sprawach orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. NSA podkreślił, że w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie Dajak, C ‑277/24 60 , za- równo decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, jak i deklaracja podatkowa, cieszą się domniemaniem wiarygodności, które nie wyklucza jednak możliwości przeprowa- dzenia przeciwdowodu (np. na zasadzie art. 194 § 3 o.p.) i właśnie w tej płaszczyźnie reali- zuje się prawo członka zarządu do obrony: jest ono zapewnione, jeżeli tylko w postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki – na podstawie art. 188 o.p. – będzie miał on możliwość zgłaszania wniosków dowodowych przeciw ustaleniom fak- tycznym lub kwalifikacjom prawnym poświadczonym w decyzji wymiarowej skierowanej do spółki, na które powołuje się organ podatkowy, z tym że członek zarządu może, ale nie musi skorzystać z tego uprawnienia (wyrok z 26 września 2025 r., III FSK 421/25). Wszczęcie wobec spółki postępowania restrukturyzacyjnego (sanacyjnego) na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne 61 może stanowić dowód tego, że były członek zarządu spółki ponoszący odpowiedzialność za jej zaległości wykazał istnienie przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/ oraz § 4 o.p. Tym bardziej, że postępowanie to jest urucha- miane na wniosek dłużnika nie tylko wtedy, gdy dłużnik jest niewypłacalny, ale również wtedy, gdy istnieje zagrożenie jego niewypłacalnością. Przez stan zagrożenia niewypłacalno- ścią dłużnika NSA rozumie sytuację dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 ust. 1 i 3 Prawa restrukturyzacyjnego) (wyrok z 19 lutego 2025 r., III FSK 2872/21). W wyroku z 19 lutego 2025 r., III FSK 1133/23, NSA wyjaśnił, że przepisy Ordynacji po- datkowej nie normują o solidarnej odpowiedzialności wzajemnej wszystkich kategorii współ- odpowiedzialnych osób trzecich, w tym przypadku nabywcy przedsiębiorstwa i członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie NSA nieuprawnione jest po- łączenie w jednym postępowaniu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązanie spółki na podstawie art. 116 § 1 o.p. z ogólnie uregulowaną odpowiedzialnością nabywcy przedsiębiorstwa wynikającą z art. 112 § 1 o.p. 3.1.5. Koszty obciążające stronę postępowania podatkowego Wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., III FSK 123/24, NSA przesądził, że w postępowaniu usta- lającym wysokość kosztów postępowania podatkowego na podstawie art. 267 § 1 pkt 4 o.p. jego przedmiotem jest wyłącznie wysokość kosztów wynagrodzenia biegłego, natomiast nie mogą podlegać ocenie w oparciu o ww. podstawę prawną prawidłowość i jakość sporządzonej 60 ECLI:EU:C:2025:130. 61 Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 ze zm. 46 I. Izba Finansowa opinii oraz kompetencje merytoryczne, wykształcenie i posiadanie wiedzy specjalistycznej przez powołanego biegłego, które są ustalane według odrębnych przepisów. 3.1.6. Kara porządkowa W wyroku z 20 lutego 2025 r., III FSK 1257/23, NSA wskazał, że z prawidłowo odczytanego art. 262 § 1 i 1a o.p. wynika, że karę porządkową można nałożyć jedynie na osobę fizyczną. Zdaniem NSA organ naruszył art. 262 § 1 i 1a w związku z art. 155 i art. 159 § 1 pkt 2 o.p. nakła- dając na członka zarządu spółki karę porządkową za uniemożliwienie przeprowadzenia oglę- dzin, skoro uprzednio wezwanie o udostępnienie przedmiotu oględzin skierował do spółki. 3.1.7. Możliwość zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 253 § 1 o.p. w stosunku do decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego W wyroku z 19 marca 2025 r., III FSK 1296/24, NSA stanął na stanowisku, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia (określająca jedynie „przybliżoną” kwotę zobowiązania po- datkowego), o której mowa w art. 33 § 4 o.p., nie mieści się w pojęciu decyzji określającej wy- sokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p. Dodał, że decyzje wydawane w trybie art. 33 o.p. nie są decyzjami ustalającymi czy określającymi zobowią- zanie podatkowe, a zatem nie ma do nich zastosowania art. 253b pkt 1 o.p. 3.1.8. Strona w postępowaniu podatkowym W wyrokach z 9 kwietnia 2025 r., III FSK 1294/23, III FSK 1510/23 i III FSK 1511/23, NSA zajmował się pojęciem strony w postępowaniu podatkowym. Sąd uznał, że prawidłowa wy- kładnia art. 133 § 2 o.p. w związku z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 62 , a także art. 62b § 2 o.p. prowadzi do wniosku, że dokonanie zapłaty podatku (opłaty skarbowej) na rzecz podatnika przez osobę trzecią (wyręczyciela, posłańca, pełnomoc- nika) nie skutkuje przydaniem tej osobie specjalnej legitymacji procesowej do podejmowania w imieniu własnym i na swoją rzecz (zamiast podatnika) czynności wiążących się z tą wpłatą. „Inny podmiot”, dokonujący wpłaty podatku z własnych środków mimo braku obowiązku podatkowego, który to obowiązek ciążył na podatniku, nie jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej na podstawie art. 9 u.o.s. Nie jest bowiem czynnie legitymo- wany do żądania zwrotu opłaty podmiot, który uiścił tę opłatę (podatek) zamiast podatnika. 3.2. Podatek od towarów i usług 3.2.1. Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uiszczenia podatku Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uisz- czenia podatku, w trybie art. 66 o.p., nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu po- datkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatnik odliczył podatek naliczony od nabycia czy wytworzenia tej rzeczy, bowiem rzecz ta zostaje wyprowadzona z przedsiębiorstwa w innym celu niż prowadzona działalność gospodarcza. Uniknięciu po- wstania nieopodatkowanej konsumpcji ostatecznej służy zaś dokonanie korekty odliczenia podatku naliczonego (wyrok z 7 maja 2025 r., I FSK 2478/21). 62 Dz.U. z 2022 r. poz. 2142 ze zm.; dalej: u.o.s. 47 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.2.2. Możliwość zapłaty za zakup towaru w ratach przez Internet jako usługa pośred- nictwa finansowego, zwolniona z podatku VAT Działanie strony, polegające na oddaniu przestrzeni na stronie internetowej, zapewnia- jącej możliwość przeglądania oferty kredytu lub pożyczki, nawiązania kontaktu, pobrania wniosku, a w rezultacie tego zawarcie umowy i nabycie towaru, ma na celu skojarzenie dwóch stron i doprowadzenie do zawarcia umowy między użytkownikiem a instytucją finansową. Strona w tej sytuacji czyni wszystko co niezbędne, aby zawarto umowę, a sama jako po- średnik nie ma interesu prawnego w zakresie treści umowy. Strona w ten sposób świadczy usługi pośrednictwa finansowego, korzystające ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o po- datku od towarów i usług 63 (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 743/21). 3.2.3. Definicja rzeczy i części rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług W wyroku z 17 stycznia 2025 r., I FSK 1291/21, NSA zwrócił uwagę, że interpretacja po- jęcia rzeczy i części rzeczy z art. 2 pkt 6 u.p.t.u. przy użyciu pojęć z zakresu prawa cywilnego i z punktu widzenia prawa cywilnego jest błędna. Podatek od towarów i usług jest podatkiem zharmonizowanym, w którym użyte pojęcia powinny być interpretowane zgodnie z zasa- dami tego podatku, a nie przez pryzmat prawa cywilnego poszczególnych krajów członkow- skich. Nawet jeśli poszczególne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług posługują się pojęciami mającymi ugruntowane znaczenie w prawie cywilnym (jak „rzecz” lub „część rzeczy”), nie oznacza to, że pojęcia w ustawie podatkowej i prawie cywilnym mają tożsamy zakres. Towarem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług mogą być bowiem wszelkie elementy składowe, które w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie mogą być przed- miotem odrębnego prawa własności. 3.2.4. Wydanie wyjaśnień dotyczących oceny zdolności kredytowej jako samoistna usługa Wydawanie przez bank wyjaśnień na podstawie art. 70a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 64 nie jest nierozerwalnie związane ze świadczeniem głównym, jakim jest udzielenie kredytu. Oznacza to, że opłata pobierana przez bank za wydanie wyjaśnień do- tyczących oceny zdolności kredytowej nie wchodzi w skład usługi kompleksowej udzielenia kredytu, zwolnionej z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. Wyjaśnienia te mają charakter samoistnej usługi, a opłaty pobierane przez bank za ich wydanie nie sta- nowią wynagrodzenia za czynność udzielenia kredytu, która korzysta ze zwolnienia w myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (wyrok z 30 stycznia 2025 r., I FSK 1309/21). 3.2.5. Obowiązek wystawienia faktury W wyroku z 15 kwietnia 2025 r., I FSK 1891/21, istota sporu dotyczyła sposobu doku- mentowania przez lidera konsorcjum oraz pozostałe podmioty (konsorcjantów, podwyko- nawców i poddostawców) czynności wykonanych przez te podmioty na rzecz zamawiają- cego. Sąd zaznaczył, że ponieważ każdy z konsorcjantów, podwykonawców i poddostawców 63 Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; dalej: u.p.t.u. 64 Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm. 48 I. Izba Finansowa jest odrębnym podatnikiem podatku VAT, to na każdym z tych podmiotów ciąży obowiązek udokumentowania dokonanych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT przez wystawienie faktury VAT, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Zatem każdy z członków konsorcjum oraz każdy z podwykonawców i poddostawców, oprócz lidera kon- sorcjum, wystawia fakturę na swoją część przedmiotu umowy, adresowaną bezpośrednio na zamawiającego i przesyła ją do lidera. Lider konsorcjum wystawia na podstawie tych faktur cząstkowych fakturę zbiorczą, uwzględniając również swoją część przedmiotu umowy. Za- mawiający otrzymuje tylko fakturę zbiorczą od lidera konsorcjum wraz z załącznikiem (spe- cyfikacją) wskazującym, jaka część faktury przypada na każdy z podmiotów uczestniczących w realizacji przedmiotu umowy. 3.2.6. Prawo do odliczenia w związku z nabywaniem usług obcych Artykuł 86 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że podatek naliczony z tytułu nabycia przez bank opodatkowanej usługi obcej, podlegającej refakturo- waniu co do dokładnego kosztu na klienta, podlega w pełni odliczeniu jako w całości pozo- stający w bezpośrednim, ścisłym i cenotwórczym związku z transakcją refakturowaną, objętą podatkiem należnym, niezależnie od tego, że może w jakimś zakresie pośrednio oddziaływać na świadczenie zwolnionej usługi własnej banku (wyrok z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 2308/21). 3.2.7. Zwolnienie z opodatkowania usług kształcenia zawodowego Brak polskich regulacji prawnych odnoszących się do kształcenia zawodowego w za- kresie ogrodnictwa i konserwacji zieleni, florystyki, małej gastronomii, stylizacji paznokci, pracownika biurowego nie mógł sam przez się przesądzać o tym, że usługa ta nie może ko- rzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 132 ust. 1 lit. i/ dyrektywy 2006/112 (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 89/22). 3.2.8. Ulga za złe długi W wyroku z 9 września 2025 r., I FSK 1784/22, NSA rozstrzygnął, że art. 89a ust. 4 u.p.t.u. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r.) należy rozumieć w ten sposób, że – mając na uwadze zasady proporcjonalności i neutralności VAT – w przypadku gdy po złożeniu de- klaracji podatkowej, w której dokonano korekty w formie tzw. „ulgi na złe długi”, należność została zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została zbyta – z uwzględnieniem proporcji, w jakiej otrzymana z tytułu sprzedaży kwota ma się do kwoty dokonanej korekty. 3.2.9. Odliczenie podatku naliczonego od wydatków związanych z użytkowaniem samochodu Artykuł 86a ust. 3 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 86a ust. 4 pkt 2 i art. 86a ust. 9 pkt 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że pojazdy samochodowe, których konstrukcja wy- klucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne, uznaje się za wy- korzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, niezależnie od możliwości 49 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wykorzystania ich dla celów prywatnych. Możliwość taką, w przypadku tych pojazdów, uznano bowiem – z uwagi na ich konstrukcję utrudniającą korzystanie z nich w innym celu niż gospodarczy – za nieistotną dla prawa pełnego odliczenia VAT (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 855/22). 3.2.10. Podstawa opodatkowania w przypadku zapłaty bonem Spór w sprawie zakończonej wyrokiem z 9 września 2025 r., I FSK 524/21, odnosił się do tego, czy do opodatkowania płatności bonem świadczenia o wartości mniejszej niż wartość nominalna bonu będzie mieć zastosowanie art. 29a ust. 1a pkt 1 u.p.t.u., czy art. 29a ust. 1b pkt 1 u.p.t.u. W opinii NSA podstawę opodatkowania VAT w przypadku spornego zagadnienia stanowi cena brutto sprzedanych towarów i usług, tj. kwota faktycznie zapłacona za bony, pomniejszona o wartość bonu niewykorzystaną przez klienta oraz pomniejszona o kwotę po- datku należnego związanego ze sprzedanymi towarami lub usługami. 3.2.11. Podleganie opodatkowaniu VAT działalności spółki komunalnej realizującej wy- łącznie zadania publiczne W wyroku z 22 września 2025 r., I FSK 678/21, NSA w składzie siedmiu sędziów uznał, że działalność spółki kapitałowej, której jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu teryto- rialnego, polegająca wyłącznie na wykonywaniu niektórych zadań publicznych tej jednostki, na podstawie umowy zawartej między spółką a jednostką, finansowana jedynie w formie rekompensaty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 5 decyzji Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyzna- wanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym 65 , nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. i nie podlega tym samym opodatkowaniu tym podatkiem. 3.2.12. Związek udogodnień i benefitów dla pracowników i współpracowników/outsour- cerów z działalnością gospodarczą (sprzedażą opodatkowaną) spółki Zasadą jest, że podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wydatków poczynionych w celu nieodpłatnych świadczeń na rzecz swojego personelu. Wyjątek sta- nowią sytuacje, w których podatnikowi będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku. Dotyczy to szczególnych okoliczności, w których świadczenie na rzecz personelu nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb tych ostatnich i nie jest dokonywane w celach innych niż związane z działalnością przedsiębiorstwa, a osobista korzyść, jaka wynika z tego dla perso- nelu, wydaje się mieć jedynie charakter uboczny względem potrzeb przedsiębiorstwa. W ta- kiej sytuacji to podatnik powinien wykazać, że konkretny wydatek nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb personelu i nie jest dokonywany w celach innych niż związane z dzia- łalnością przedsiębiorstwa. Argumentacja taka nie może okazać się skuteczna, jeżeli odnosi się do różnorodnej grupy wydatków, a adresatami świadczeń jest szeroko rozumiany per- sonel, który potencjalnie pełni zasadniczo różne role wykonując zadania na rzecz podatnika (wyrok z 27 listopada 2025 r., I FSK 358/25). 65 Dz. Urz. UE L 2012.7.3. 50 I. Izba Finansowa 3.3. Podatek akcyzowy 3.3.1. Zwolnienie z akcyzy nabycia paliwa żeglugowego w tym LNG W stosunku do jednostki stanowiącej pogłębiarkę akwenową zwolnienie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym 66 obejmuje je- dynie tę część wyrobów energetycznych (oleju napędowego), która zgodnie z oszacowaniem wykorzystywana jest do napędu pogłębiarek jako jednostek pływających. Tylko w tej części mamy do czynienia z używaniem „do celów żeglugi”, a zatem zwolnieniem nie będzie ob- jęte zużycie paliwa w celu zapewnienia funkcjonowania oprzyrządowania służącego pogłę- bianiu akwenu, będącego funkcją tej konkretnej jednostki pływającej. Podobnie będzie w od- niesieniu do wyrobów gazowych (LNG), które mogą być objęte zwolnieniem z art. 31b ust. 3 pkt 1 lit. b/ u.p.a., jeśli będą przeznaczone do napędu w żegludze (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 777/21). 3.3.2. Powstanie zobowiązania podatkowego na skutek zużycia wyrobu akcyzowego ob- jętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy Jeżeli dochodzi do zużycia wyrobu akcyzowego (tytoniu do palenia), objętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy, do wyprodukowania wyrobu nieakcyzowego (tabaki), to do- chodzi do przekształcenia powstałego już na wcześniejszym etapie obowiązku podatkowego wobec wyrobu akcyzowego w zobowiązanie podatkowe na skutek zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 u.p.a. (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 1087/21). 3.3.3. Istota i wysokość zwolnienia z podatku akcyzowego z art. 31d u.p.a. Zwolnienie z podatku akcyzowego z art. 31d ust. 1 u.p.a. polega na zwrocie części zapła- conej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny, na pod- stawie wzoru określonego w art. 31d ust. 3 u.p.a. Wzór ten odnosi się wyłącznie do kwoty akcyzy, która została wcześniej uiszczona przez podatnika tego podatku, z uwzględnieniem obowiązującej stawki podatku określonej w art. 89 ust. 3 u.p.a. (wyrok z 25 marca 2025 r., I FSK 1923/21). 3.3.4. Artykuł 110 ust. 1, 7 i 8 u.p.a. – wykładnia pojęć „pobyt stały”, „pobyt czasowy” i „osiedlenie się” w sprawach dot. zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożo- nego przez osobę fizyczną W wyroku z 11 lipca 2025 r., I FSK 1755/24, NSA dokonał wykładni pojęć „pobytu sta- łego”, „pobytu czasowego” i „osiedlenia się” w kontekście zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożonego przez osobę fizyczną. Wskazując na brzmienie zdania pierwszego art. 110 ust. 1 u.p.a. – zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego po- bytu z terytorium państwa członkowskiego – NSA stwierdził, że użycie przez ustawodawcę spójnika „lub” wskazującego na alternatywę zwykłą oznacza niewątpliwie, że jego intencją było przyznanie możliwości uzyskania zwolnienia zarówno tym osobom, które przybywają z terytorium państwa członkowskiego do Polski na pobyt stały (a zatem wcześniej ich miejsce 66 Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; dalej: u.p.a. 51 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby stałego pobytu znajdowało się poza terytorium kraju), jak i tym, które powracają z czasowego pobytu (co za tym idzie ich stałe miejsce pobytu pozostaje na terytorium Polski). 3.3.5. Stawka akcyzy w dacie wytworzenia energii Wyrokiem z 22 września 2025 r., I FSK 1519/21, wydanym w składzie siedmiu sędziów, NSA orzekł, że zwolnienie od akcyzy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.p.a., energii elek- trycznej wytworzonej z OZE do dnia 31 grudnia 2018 r. i objętej dokumentem potwierdza- jącym umorzenie świadectwa pochodzenia tej energii otrzymanym po tym dniu, stosuje się – także w przypadku zmiany stawki akcyzy przewidzianej w art. 89 ust. 3 u.p.a. – według stawki obowiązującej w dniu wytworzenia energii z OZE i wprowadzenia jej do systemu elektroenergetycznego (dostarczenia do zużycia/wydania), a nie w czasie obniżania akcyzy należnej od energii elektrycznej za najbliższe okresy, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.a. 3.3.6. Opodatkowanie pojazdów typu MHEV, tzw. miękka hybryda W wyroku z 23 października 2025 r., I FSK 2037/24, NSA dokonał wykładni art. 105 pkt 1a lit. a/ i pkt 1b w związku z art. 3 ust 1 u.p.a. w kontekście pojazdów należących do kategorii tzw. miękkich hybryd (MHEV). W opisanych we wniosku o wydanie indywidualnej interpre- tacji podatkowej pojazdach MHEV nie ma możliwości akumulowania energii elektrycznej przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (samochody te nie są tzw. hybrydami plug ‑in), a instalacja elektryczna wspiera silnik spalinowy przy niskich i dużych obciąże- niach, zmniejszając emisję dwutlenku węgla i poprawiając parametry środowiskowe. Zda- niem NSA brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska organu interpretacyjnego, że „hybrydowy napęd spalinowo ‑elektryczny” oznacza spełnienie warunku, by samochód miał zdolność ruszania i poruszania się wyłącznie na silniku elektrycznym. We wniosku o inter- pretację wskazano, że oba silniki mają udział (nie taki sam, bo elektryczny w charakterze wspierającym silnik spalinowy) w napędzie opisanych samochodów osobowych, nie sposób więc zaaprobować, że językowa wykładnia art. 105 ust 1a lit. a/ i 1b u.p.a. przymiot hybrydo- wego napędu elektryczno ‑spalinowego przyznaje jedynie w przypadku zapewnienia zrów- noważonego, niezależnego napędu zarówno elektrycznego, jak i spalinowego. 3.4. Podatek dochodowy od osób fizycznych 3.4.1. Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika, stanowiąca na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Ko- deks spółek handlowych 67 jego udział kapitałowy oznaczony na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, także w przypadku, gdy obejmuje na- leżności z kontraktów, które zostaną zrealizowane w przyszłym roku obrotowym spółki, nie wpływa na określenie proporcji do udziału w zysku w tym kolejnym roku, o której stanowi art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych 68 , dla pozostających w spółce wspólników (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., II FSK 868/22). 67 Dz.U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm. 68 Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f. 52 I. Izba Finansowa 3.4.2. Ulga na robotyzację W wyroku z 17 września 2025 r., II FSK 2139/23, NSA rozważał możliwość skorzystania przez skarżącego z ulgi na robotyzację w zakresie nabycie robota przemysłowego lub innych maszyn i urządzeń wymienionych w art. 52jb ust. 2 pkt 1 lit. a/ ‑b/ u.p.d.o.f. w odniesieniu do kosztów leasingu operacyjnego, o którym mowa w art. 23b ust. 1 u.p.d.o.f. Sąd uznał, że skoro skarżący wskazał, że roboty te będą spełniać ustawowe cechy „robota przemysłowego”, to wydatki na nabycie tych robotów, jako robotów przemysłowych, należy zaliczyć do kate- gorii – według art. 52jb ust. 2u.p.d.o.f.– co do których koszty uzyskania przychodów ponie- sione na ich nabycie należy uznać za koszty poniesione na robotyzację. 3.4.3. Ulga abolicyjna W sprawie zakończonej wyrokiem w składzie siedmiu sędziów z 15 grudnia 2025 r., II FSK 785/22, NSA, odwołując się do treści art. 14 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 Konwencji między Rzeczą- pospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpi- sanej w Warszawie dnia 9 września 2009 r. 69 , zmienionej Protokołem z dnia 5 lipca 2012 r. 70 , uznał, że jeżeli marynarz wypełnia dyspozycję przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania odnoszących się do opodatkowania dochodów z pracy najemnej na statku morskim, przepisy te znajdują zastosowanie, pomimo rezygnacji w jakikolwiek sposób z opo- datkowania tych dochodów przez państwo – stronę umowy. Przepisy tej umowy nie wpro- wadzają warunku zapłaty podatku. Nie ustanawiają także zasady, zgodnie z którą podatek musi zostać uiszczony w którymkolwiek z państw – stron konwencji. Z zasadą tą korespon- duje stan prawny, w którym – tak jak w analizowanym przypadku – dochody, które powinny podlegać opodatkowaniu w Norwegii, nie podlegają tam opodatkowaniu na podstawie de- cyzji władz norweskich, a na skutek stosowanej metody proporcjonalnego zaliczenia wobec nieograniczonego obowiązku podatkowego, który mógłby powodować opodatkowanie tych dochodów w Polsce, podatek zostaje ograniczony na skutek obowiązującej ulgi abolicyjnej. Ostateczny kształt obowiązku podatkowego wynika zatem z danego stanu faktycznego i ewentualnie osiąganych innych dochodów w kraju i za granicą. W zakresie sformułowania „podmiot eksploatujący statek” NSA wyjaśnił, że istotne jest, czy taki podmiot ma władztwo operacyjne nad statkiem, tj. czy decyduje o zasadniczych elementach eksploatacji statku, a tymi elementami jest decydowanie z pozycji przewoźnika o przyjęciu ładunku i akceptacji trasy przewozu. Kwestie zaś, czy dany podmiot odpowiada za bezpieczeństwo statku, jego stan techniczny, czy skompletowanie załogi oraz świadczenie usług dla załogi, ma drugorzędne znaczenie. Jednocześnie postanowieniem, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. (tzw. postanowie- niem sygnalizacyjnym), NSA poinformował Ministra Finansów i Gospodarki o istotnych nie- prawidłowościach wynikających z przyjętej przez organy podatkowe wykładni przepisów konwencji międzynarodowych w sprawach unikania podwójnego opodatkowania i zapobie- gania uchylaniu się od opodatkowania. 69 Dz.U. z 2010 r. Nr 134, poz. 899; dalej: UPO. 70 Dz.U. z 2013 r. poz. 680. 53 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.5. Podatek dochodowy od osób prawnych 3.5.1. Amortyzacja nieruchomości spółki nieruchomościowej Artykuł 15 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych 71 regulującej ograniczenia amortyzacji dla spółek nieruchomościowych ma zastoso- wanie niezależnie od metody amortyzacji. Aby spółka nieruchomościowa mogła dokonywać odpisów amortyzacyjnych, musi je porównać do stosowanej przez siebie metody. W sytuacji, gdy odpisy stosowane były wyższe od tych ustalonych zgodnie z ustawą o rachunkowości, to spółka nieruchomościowa zobowiązana jest do ich obniżenia do takiej wartości hipotetycznej, jaką ustaliła zgodnie z przepisami o rachunkowości. NSA zgodził się z tym, że podatkowe odpisy amortyzacyjne ujmowane w kosztach uzyskania przychodów nie mogą być wyższe od odpisów dokonywanych na podstawie przepisów o rachunkowości (wyrok z 28 stycznia 2025 r., II FSK 788/23). 3.5.2. Moment powstania przychodu w odniesieniu do powstałej nadpłaty w podatku Podatnik wnioskujący o zaliczenie nadpłaty (w analizowanej sprawie w podatku od nie- ruchomości) uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu z chwilą wymagalności przy- szłego zobowiązania, na który nadpłata ma być zarachowana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. (wyrok z 20 lutego 2025 r., II FSK 672/22). 3.5.3. CIT estoński i rozumienie zwrotu „przez okres co najmniej 300 dni w roku podat- kowym” zawartego w art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. Zwrot „przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym”, opisujący jeden z wa- runków opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, należy rozumieć w ten sposób, że opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek może podlegać podatnik zatrudniający na podstawie umowy o pracę oznaczoną liczbę osób w przeliczeniu na pełne etaty przez okres 300 dni, a wymagany okres powinien być liczony łącznie dla wszystkich wymaganych etatów. Ustawodawca w przepisie art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. nie nakazuje łączyć „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem. Tym bardziej, że etat ma być rozumiany jako pełen etat przeliczeniowy. Łączenie „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem przeliczeniowym prowadzi do nieuzasadnionego i sprzecznego z celem regulacji zawężenia możliwości stosowania opodatkowania spółki ry- czałtem, tj. według reżimu tzw. CIT estońskiego, ale też utrzymania się w tym reżimie (wyrok z 15 maja 2025 r., II FSK 163/25). 3.5.4. Koszty finansowania dłużnego, kredyt udzielony w celu nabycia udziałów (akcji) spółki Artykuł 16 ust. 1 pkt 13e u.p.d.o.p. należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on z kosztów uzyskania przychodów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy wy- łącznie te koszty, które dotyczą kredytu udzielonego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki. Wyłączenie nie dotyczy kosztów finansowania dłużnego uzyskanego na spłatę kredytu udzielonego w celu sfinansowania nabycia udziałów (akcji) i kolejnych kredytów udzielonych w celu spłaty wcześniejszych kredytów (wyrok z 17 lipca 2025 r., II FSK 1239/24). 71 Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p. 54 I. Izba Finansowa 3.5.5. Błędy techniczne lub ludzkie jako koszty uzyskania przychodów Koszty, jakie ponosi spółka na skutek błędów ludzkich czy błędów technicznych, nawet jeżeli były spowodowane okolicznościami nie wprost zależnymi od działań spółki, jeżeli ich przyczyną nie była siła wyższa czy zmiana uwarunkowań gospodarczych, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w świetle art. 15 ust. 1 u.p.o.d.p. i to niezależnie od tego, że wydatki te nie mają charakteru kary umownej bądź odszkodowania, a dotyczą, jak podnosiła spółka, wydatków związanych z usunięciem wad usługi w toku procedury reklamacyjnej lub przed złożeniem reklamacji przez klienta, w sytuacji gdy spółka dostrzeże wcześniej taką wadę. Istotne jest bowiem to, że powyższe wydatki są rezultatem niewłaściwego, nienależy- tego wykonania zobowiązania na skutek błędów w cenach i ofertach, overbookingu, reklamacji klientów oraz innych błędów technicznych (wyrok z 3 września 2025 r., II FSK 552/25). 3.6. Podatek od czynności cywilnoprawnych Zakwalifikowanie monet wykonanych ze złota do kategorii waluty obcej Artykuł 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe 72 nie wyłącza z zakresu „walut obcych” tych walut obcych, które zostały wykonane ze złota dewizowego, a art. 9 pkt. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych 73 nie ogranicza zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych sprzedaży walut obcych tylko względem tych walut obcych, które nie są wykonane ze złota dewizowego (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 154/23). 3.7. Podatek od spadków i darowizn 3.7.1. Zdarzenie aktualizujące powstanie obowiązku podatkowego u osoby uprawnionej z tytułu zachowku Wyrokiem z 26 lutego 2025 r., III FSK 241/24, NSA wyjaśnił, że samo prawo do zachowku nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, niezależnie od tego, że prze- pisy łączą powstanie obowiązku podatkowego z momentem faktycznego zaspokojenia rosz- czenia o zachowek. W konsekwencji ustawodawca w art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 74 nie opodatkowuje ani prawa do zachowku, ani samego roszczenia o zachowek. 3.7.2. Podstawa opodatkowania w podatku od spadków i darowizn w przypadku nabycia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość warszawską przez spadkobiercę Z przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s.d. wynika, że podatkiem tym objęte jest nabycie praw majątkowych, a wysokość podatku zależy od war- tości tych praw na dzień powstania obowiązku podatkowego. Skoro w momencie przyjęcia spadku nie istniało jeszcze odszkodowanie związane z nabytym przez skarżącą prawem ma- jątkowym, to jego wartość nie może stanowić podstawy opodatkowania. Podstawą tą jest wartość roszczenia do nieruchomości na dzień przyjęcia spadku, natomiast ustalenie wy- sokości tego roszczenia stanowi odrębną kwestię (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 531/24). 72 Dz.U. z 2020 r. poz. 1708 ze zm. 73 Dz.U. z 2020 r. poz. 815 ze zm.; dalej: u.p.c.c. 74 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 55 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.7.3. Skutki złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 w toku kontroli celno ‑skarbowej a za- kres zastosowania art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej 75 W wyrokach z 10 grudnia 2025 r., III FSK 625 ‑627/25, NSA wskazał, że art. 62 ust. 4 ustawy o KAS, w brzmieniu obowiązującym w 2023 r., odnosił się do korekty uprzednio złożonej deklaracji i nie mógł stanowić podstawy do skutecznego złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 po upływie 14 ‑dniowego terminu od doręczenia upoważnienia do kontroli. W podatku od spadków i darowizn, w którym zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia de- cyzji ustalającej, złożenie deklaracji po tym terminie nie prowadzi do zakończenia kontroli celno ‑skarbowej ani do zastosowania skutków przewidzianych w art. 62 ust. 4b i 4c ustawy o KAS. Nowelizacja art. 62 ustawy o KAS dokonana w 2025 r. nie wywołuje skutków wstecz- nych i nie reaktywuje terminów, które upłynęły przed jej wejściem w życie, pełniąc jedynie funkcję potwierdzającą koncepcję ściśle wyznaczonych przedziałów czasowych, w których czynności deklaracyjne kontrolowanego mogą wywoływać skutki materialnoprawne. 3.8. Podatek od nieruchomości 3.8.1. Nieruchomości likwidowanych kopalń jako związane z działalnością gospodarczą Działalność w zakresie likwidacji kopalni jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych 76 . W przypadku podmiotu (przedsiębiorcy), którego przedmiotem działalności jest m.in. likwi- dacja kopalń, posiadanie takich kopalń (ich nieodpłatne nabycie) oznacza, że obiekty tam się znajdujące są związane z prowadzoną działalnością. Sporne budynki nabyte w celu likwi- dacji danej kopalni są związane z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą, obej- mującą właściwie taki przedmiot. Sąd wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej nie dotyczy wyłącznie tworzenia nowych wartości użytkowych, lecz również eliminowanie już istniejących obiektów, które z różnych przyczyn podlegały likwidacji. Tym samym przejęta w tym celu kopalnia i znajdujące się w niej obiekty stanowią przedmiot prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej niezależnie od okoliczności, czy działalność taka przynosi w tej konkretnej sferze zysk, czy ma na celu uzyskanie innych skutków niż zarobek. Nie ma przy tym znaczenia sposób, w jaki spółka uzyskała to mienie i powody, dla których weszła w jego posiadanie (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 1196/24). 3.8.2. Zwolnienie z podatku od nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku pu- blicznego Rozpatrując zagadnienie zwolnienia z opodatkowania nieruchomości zajętych na pro- wadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego, w wyrokach z 4 marca 2025 r., III FSK 786/22 i III FSK 356/23, NSA uznał, że o „zajęciu”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l., nie decyduje sam fakt posiadania nieruchomości przez organizację pożytku pu- blicznego, lecz faktyczne przez nią wykorzystywanie nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu) do wykonywania czynności składających się konkretnie na nieodpłatną statutową 75 Dz.U. z 2023 r. poz. 615; dalej: ustawa o KAS. 76 Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 56 I. Izba Finansowa działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem innych funkcji. Sąd wyjaśnił, że wyrażenie „rewitalizacja” nie odnosi się do zadania publicznego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 32a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie 77 , lecz odzwierciedla zadania remontowe (prace budowlane) podejmowane przez stronę w celu realizacji zadań oświatowych, naukowych, w zakresie kultury fizycznej i sportu, które po- zostają w sferze jej zadań statutowych. Oznacza to, że skarżąca nie zajmuje nieruchomości na prowadzenie nieodpłatnej, statutowej działalności pożytku publicznego, gdyż obiekty są nieczynne, nieużytkowane i w najbliższej przyszłości nie będą wykorzystywane do prowa- dzenia działalności pożytku publicznego, ponieważ strona nie posiada na ten cel odpowied- nich środków finansowych. 3.8.3. Ocena „zajęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. Naturalny proces spływu lub też przesiąkania (infiltracji) wody wykorzystywanej do pro- wadzenia działalności gospodarczej sam w sobie nie może wyznaczać granic i obszaru „za- jęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. O uznaniu gruntów jako „zajętych” na prowadzenie działalności gospodarczej nie może przesądzać objęcie ich prawną ochroną wynikającą z rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej. O przesłance tej nie przesądza również fakt, że w następstwie naturalnego procesu infiltracji część wód pobieranych przez spółkę pochodzi z tych terenów. Zajęcie musi charakteryzować się faktyczną ingerencją w grunt, przejawiającą się między innymi tym, że na gruncie znaj- dują się obiekty służące do prowadzenia działalności gospodarczej lub też na gruntach tych wykonywane są jakiekolwiek prace związane z tą działalnością, w tym także związane z fi- zyczną ochroną tych gruntów dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z 19 marca 2025 r., III FSK 3/25). 3.8.4. Zwolnienie infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości Zwrot „jest udostępniana przewoźnikom kolejowym” oznacza faktyczne umożliwienie korzystania z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego. W świetle art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i b/ u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w 2021 r., zwolnienie gruntów, budynków i budowli jest uzależnione od tego, czy „infrastruktura kolejowa”, w której skład wchodzą, „jest udo- stępniana przewoźnikom kolejowym” (lit. a/) lub „jest wykorzystywana do przewozu osób” (lit. b/). Warunkiem zwolnienia nie jest zatem okoliczność, czy konkretny element infrastruk- tury (grunt, budynek, budowla) „jest udostępniany” lub „jest wykorzystywany”, lecz czy speł- nienie warunku z lit. a/ lub b/ można przypisać „infrastrukturze kolejowej”, w której skład wchodzi konkretny grunt, budynek czy budowla (wyrok z 3 kwietnia 2025 r., III FSK 1225/23). 3.8.5. Stawka właściwa dla spółek komunalnych W wyroku z 5 czerwca 2025 r., III FSK 379/24, NSA zmienił uprzednio prezentowane sta- nowisko w zakresie charakteru działalności spółek komunalnych i uznał, że o kwalifikacji danej aktywności powinno przesądzać kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot 77 Dz.U. z 2025 r. poz. 1338 ze zm. 57 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód. Obiektywny punkt widzenia sprowadza się do ustalenia, czy dana działalność może przynosić dochód, przy czym – zdaniem NSA – nie należy tej kwestii rozpatrywać abstrakcyjnie, lecz na tle konkretnych uwarunkowań, okoliczności faktycznych. Tak postrzegany zakres działalności skarżącej (zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków), w ocenie Sądu, również w wymiarze obiektywnym nie może być kwalifikowany jako działalność zarobkowa. Zaspo- kajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w tym zakresie należy do zadań własnych gminy. 3.8.6. Kryteria uznania budynku za mieszkalny W wyroku z 11 lipca 2025 r., III FSK 900/23, NSA wypowiadał się co do rozumienia pojęcia „budynek mieszkalny”. Z uwagi na okoliczność, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno zwrotu „budynek mieszkalny”, jak i „pozostałe budynki”, mimo posłu- żenia się nimi m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2, bez odesłania w tym zakresie do innych ustaw, ko- nieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której budynkiem mieszkalnym jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcentować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia, mianowicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili do- konywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego. Sąd wskazał, że zesta- wienie norm prawnych zawartych w art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.p.o.l. i ich łączna wykładnia prowadzą do wniosku, że wolą ustawodawcy było ograniczenie zja- wiska kumulowania przez przedsiębiorców (inne podmioty prowadzące działalność go- spodarczą) nieruchomości niewykorzystywanych do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej lub do innych celów (np. w obszarze kultury, pomocy socjalnej itp.), o ile oczy- wiście takie pozagospodarcze funkcje mieszczą się w przedmiocie aktywności podmiotu nie- będącego osobą fizyczną, a ponadto są faktycznie w danej nieruchomości realizowane. Bez znaczenia dla stosowania najwyższej stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości pozostaje okoliczność, że z perspektywy obranej przez przedsiębiorcę strategii gospodarczej istniejąca zabudowa nieruchomości gruntowej jest dla niego nieprzydatna. 3.8.7. Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości stacji ładowania pojazdów elek- trycznych Stacja ładowania pojazdów elektrycznych nie spełnia przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie jej jako budowli w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych 78 reguluje kwestie dotyczące stosowania pojazdów wyposażonych w napęd elektryczny, jak również odnosi się do proble- matyki wykorzystywania paliw alternatywnych. Tym samym przepisy te mają na celu stwo- rzenie ram prawnych dla rozwoju i upowszechniania technologii transportowych opartych na źródłach energii innych niż tradycyjne nośniki energii. Nie sposób przyjąć, aby definicja stacji ładowania zawarta w tej ustawie mogła kształtować zakres przedmiotowy podatku od nieruchomości, który został ściśle określony w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego przenoszenia pojęć i konstrukcji prawnych między gałęziami prawa o odmiennych funkcjach normatywnych (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 78 Dz.U. z 2022 r. poz. 1083 ze zm. 58 I. Izba Finansowa 3.8.8. Zaliczenie powierzchni ciągów komunikacyjnych do powierzchni użytkowej budynku Na potrzeby zmierzenia powierzchni użytkowej budynku istotne jest przede wszystkim, by istniała granica strukturalnie wydzielająca budynek z przestrzeni. Analizując definicję powierzchni użytkowej z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., należy wskazać, że poza wyłączeniem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych intencją ustawodawcy było, by pozostała powierzchnia użytkowa budynku lub jego części stanowiła podstawę opodatko- wania w podatku od nieruchomości, czego potwierdzeniem jest także art. 4 ust. 2 u.p.o.l. (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 3.8.9. Kwalifikacja prawnopodatkowa budynków mleczarni oraz tanksilosów zlokalizo- wanych na zewnątrz Za zbiornik w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 79 należy uznać obiekt budowlany przeznaczony do gromadzenia materiałów sypkich (np. ziarno, cement), występujących w kawałkach (np. węgiel, rudy, kompostowane fragmenty organiczne) albo w postaci ciekłej (np. paliwa) lub gazowej, związany z prowadzeniem dzia- łalności gospodarczej podatnika, który ponadto (biorąc pod uwagę jego cechy techniczne) nie jest przeznaczony do realizacji innych celów, co nie oznacza, że przez „gromadzenie” okre- ślonych materiałów w zbiorniku należy rozumieć wyłącznie ich magazynowanie w stanie nieprzetworzonym (wyrok z 7 października 2025 r., III FSK 738/24). 3.8.10. Udostępnienie infrastruktury kolejowej jako warunek zwolnienia z podatku od nieruchomości Wyrokiem z 5 listopada 2025 r., III FSK 977/24, NSA – rozpoznając spór dotyczący podatku od nieruchomości za 2019 r. i zakresu zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. – przesądził, że punktem wyjścia dla rozumienia przesłanki „udostępniania przewoźnikom kolejowym” powinna być wykładnia językowa, skoro ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia, a jedno- cześnie świadomie nie posłużył się zwrotem „oddanie w posiadanie”. W konsekwencji NSA przyjął, że warunek udostępnienia jest spełniony także wtedy, gdy infrastruktura kolejowa jest faktycznie wykorzystywana (eksploatowana) przez licencjonowanego przewoźnika kole- jowego, nawet jeśli poszczególne elementy tej infrastruktury nie znajdują się w wyłącznym posiadaniu przewoźnika, a dostęp do nich jest realizowany w każdej prawnie dopuszczalnej formie (w tym pośrednio) i w sposób adekwatny do ich funkcji oraz wymogów bezpieczeń- stwa. Sąd podkreślił przy tym funkcjonalne, nierozłączne powiązanie takich obiektów z ru- chem kolejowym – jeżeli są one użytkowo sprzężone z linią/bocznicą/drogą kolejową i ich eksploatacja nie jest możliwa bez elementów infrastruktury kolejowej, to mogą korzystać ze zwolnienia, o ile infrastruktura jako całość pozostaje udostępniana przewoźnikom. 3.9. Inne podatki i opłaty 3.9.1. Podatek od środków transportowych – definicje środków transportowych podlega- jących opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych 79 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm. 59 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W wyrokach z 14 stycznia 2025 r., III FSK 652/24 i III FSK 653/24, NSA zauważył, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawierają w art. 8 wyczerpujące wyliczenie kategorii środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transporto- wych, do których należy zaliczyć m.in. ciągnik siodłowy i balastowy, które wchodzą w za- kres pojęcia „ciągnik samochodowy”. Okoliczność, czy konkretny ciągnik samochodowy jest ciągnikiem siodłowym, czy też ciągnikiem balastowym z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od środków transportowych pozostaje bez znaczenia (podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z 2 kwietnia 2025 r., III FSK 570/24, III FSK 571/24, III FSK 572/24). 3.9.2. Opłata targowa – możliwość wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy W wyroku z 23 lipca 2025 r., III FSK 7/25, NSA dokonał wykładni art. 15 u.p.o.l. w kon- tekście możliwości wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy opłaty targowej. Gmina nie ma obowiązku ustalania poboru opłaty targowej. Jednak w myśl art. 15 ust. 1 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Artykuł 7 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 80 nałożył na gminę obowiązek zaspokajania zbiorowych po- trzeb wspólnoty, a jednym z zadań własnych gminy realizującym ten obowiązek jest prowa- dzenie targowisk i hal targowych generujące koszty, które w zamyśle ustawodawcy mają być pokrywane właśnie z opłat targowych. Różnicowanie stawek opłat w zależności od rodzaju (sposobu) sprzedaży stanowi element sprawiedliwości społecznej, gdyż nie każda sprzedaż generuje jednakowe koszty. Rozwiązanie to może być również formą pomocy dla osób wspo- magających budżet np. środkami ze sprzedaży produktów własnych (np. owoce, warzywa). Bez względu jednak na cel przyświecający różnicowaniu stawek, w ocenie NSA, istotnym pozostaje, że gmina jest wyposażona co do zasady w kompetencje do jego wprowadzenia. 3.9.3. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi – podstawa prawna dla zróż- nicowania stawek dla nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy W wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 1080/24, NSA rozstrzygnął o prawidłowości zapisu uchwały w przypadku rozszerzenia w przyszłości kategorii nieruchomości niezamieszka- łych, podkreślając, że same w sobie nie zaświadczają o tym, że zapis ten w kwestionowanym przez organ brzmieniu istotnie narusza art. 6j ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzy- maniu czystości i porządku w gminach 81 . Nie można ważności zapisu uchwały oceniać przez pryzmat zdarzeń przyszłych i – co więcej – takich, które w ogóle mogą nie wystąpić, bo stawki mogą być jednolite dla wszystkich nieruchomości niezamieszkałych, także innych niż obecnie objęte działaniem uchwały. 3.9.4. Ustalenie podmiotu świadczącego usługę z zakresu promocji i reklamy Zobowiązanym do uiszczenia opłaty do usług będących reklamą napojów alkoholo- wych może stać się każdy, kto wykona usługę będącą reklamą napojów alkoholowych w ro- zumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alko- holizmowi 82 . Z art. 132 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek uiszczania opłat dotyczy tych 80 Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. 81 Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm. 82 Dz.U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm. 60 I. Izba Finansowa podmiotów, które świadczą usługę będącą usługą reklamy napojów alkoholowych, tj. „pu- blicznie rozpowszechniają” treści wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy w sposób słu- żący „popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych”. Samo skorzystanie z usług innych podmiotów nie oznacza możliwości bycia uznanym za podmiot wymieniony w art. 132 ust. 1 ustawy (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., III FSK 546/24). 3.10. Egzekucja świadczeń pieniężnych oraz zabezpieczenie zobowiązań podatkowych 3.10.1. Umorzenie kosztów egzekucyjnych „Interes publiczny”, o którym mowa w art. art. 64e § 2 pkt 1 lit. a/ u.p.e.a., należy skon- kretyzować do indywidualnej sprawy. Brak więc dobrowolnej spłaty i konieczność egzekucji w połączeniu z genezą zadłużenia podatkowego (nierzetelne prowadzenie działalności go- spodarczej, uczestnictwo w obrocie fakturami VAT niedokumentującymi takich rzeczywi- stych transakcji gospodarczych, które zmierzały do uzyskania określonych korzyści ma- jątkowych, przynosząc jednocześnie stratę Skarbowi Państwa w postaci braku należnych podatków) nie stanowią podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ za umo- rzeniem nie przemawia interes publiczny (wyrok z 24 stycznia 2025 r., III FSK 984/23). 3.10.2. Termin złożenia przez osobę nie będącą zobowiązanym wniosku o wyłączenie spod egzekucji Żądanie osoby, niebędącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, znajduje oparcie w prze- pisie art. 38 § 1 u.p.e.a. Jednak w świetle art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowa- dzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Przeka- zanie przez bank (w związku z dokonanym zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego) na rachunek organu egzekucyjnego środków pieniężnych oznacza wykonanie prawa mająt- kowego w rozumieniu art. 44 u.p.e.a. i stanowi przeszkodę do złożenia przez osobę trzecią wniosku z art. 38 § 1 u.p.e.a. o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego (wyrok z 26 lutego 2025 r., III FSK 1195/24). 3.10.3. Postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności Zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny „bezpodstawnie uchyla się” nie wy- maga, aby dla poprawności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, każdorazowo w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyj- nego, prowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności, nawet gdy trzeciodłużnik uznał wierzytelność za wymagalną. Przepis ten nie wymaga również ba- dania kwestii przedawnienia wierzytelności w przypadku, gdy trzeciodłużnik nie podnosi, że istnieje podstawa prawna, która umożliwia mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wie- rzytelności) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., III FSK 1026/24). 3.10.4. Prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, za- rzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na nieistnienie obowiązku 61 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Współwłaścicielowi nieruchomości przysługuje jako zobowiązanemu prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji ad- ministracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku w rozu- mieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przed doręczeniem decyzji ustalającej podatek od nieruchomości współwłaścicie- lowi nieruchomości, a zatem decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym (wyrok z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 359/24). 3.10.5. Zakres dopuszczalnych podstaw zarzutu niewymagalności obowiązku w postę- powaniu egzekucyjnym Artykuł 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. określa przypadki, w których występuje brak wymagalności obowiązku. Złożenie wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia czy też uchylanie się bądź nieuchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie stanowią hipotez regulacji prawnych statuujących podstawy prawa wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji admini- stracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1330/24). 3.10.6. Przesłanki wydania postanowienia o zatwierdzeniu tymczasowego zajęcia ru- chomości Z treści art. 96n § 1 u.p.e.a. i art. 94zd ustawy o KAS wynika prawo organu egzekucyjnego do wydania postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia tymczasowego zajęcia ruchomości po otrzymaniu cyfrowego odwzorowania protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości, nie wynika natomiast obowiązek polegający na doręczeniu dowodu w postaci protokołu tym- czasowego zajęcia ruchomości stronie postępowania przed wydaniem wymienionego posta- nowienia lub razem z wydanym postanowieniem organu egzekucyjnego pierwszej instancji (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1322/24). 3.10.7. Zakres uprawnień dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej na gruncie art. 27i–27j u.p.e.a. W wyrokach z 10 lipca 2025 r., III FSK 1282/24 i III FSK 1282/24, NSA stwierdził, że sformu- łowanie „uczestniczy na prawach zobowiązanego”, użyte w art. 27i § 3 u.p.e.a., oznacza pełne zrównanie uprawnień dłużnika rzeczowego z uprawnieniami zobowiązanego w zakresie, w jakim egzekucja dotyczy obciążonej rzeczy lub prawa. Tym samym podjęcie egzekucji z takiego przedmiotu otwiera dłużnikowi rzeczowemu drogę do korzystania ze środków ochrony prawnej przewidzianych dla zobowiązanego, w tym do wnoszenia środków zaskar- żenia. Rozwiązanie to, jak wskazał NSA, zapewnia właściwą ochronę interesów właściciela rzeczy obciążonej egzekucją. 3.10.8. Status dysponenta części budżetowej a pojęcie dłużnika w postępowaniu egze- kucyjnym Kompetencje dysponenta, określone m.in. w art. 35c ust. 1 i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 83 , dotyczą nadzoru i możliwości wprowadzania dodatkowych ograniczeń w zakresie zaciągania zobowiązań lub dokonywania wydatków 83 Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm. 62 I. Izba Finansowa przez podległe jednostki. Nie oznacza to jednak, że dysponent staje się posiadaczem środków budżetowych, właścicielem aktywów jednostki budżetowej czy dłużnikiem z tytułu zobo- wiązań tych jednostek. Ustawa jednoznacznie przypisuje zarząd mieniem oraz dokonywanie operacji finansowych jednostkom budżetowym, a nie dysponentom. W konsekwencji NSA uznał, że dysponent części budżetowej nie może być traktowany jako dłużnik zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. (wyroki z 10 lipca 2025 r., III FSK 1394/24 i III FSK 1223/24). 3.10.9. Elektroniczne doręczenie operatu i protokołu a skuteczność zaskarżenia czynności egzekucyjnych Sam fakt wysłania zaszyfrowanych elektronicznie plików elektronicznych z operatem szacunkowym oraz z protokołem opisu i oszacowania nie wpływa na możliwość skutecz- nego zaskarżenia czynności egzekucyjnej, skoro bieg terminu do złożenia zarzutów wynika wprost z art. 110u § 1 u.p.e.a. Sama okoliczność doręczenia, zgodnie z wolą pełnomocnika, plików w formie elektronicznej, nie wpływa na wadliwość postępowania samych organów ani nie pozwala na podważanie skuteczności doręczenia odpisu protokołu (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 1115/24). 3.10.10. Niedopuszczalność umorzenia postępowania egzekucyjnego w okresie jego za- wieszenia W przypadku śmierci zobowiązanego, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egze- kucyjny może podjąć postępowanie dopiero po otrzymaniu informacji od wierzyciela o usta- leniu spadkobierców lub osób, na rzecz których ustanowiono zapis windykacyjny. Ustawo- dawca dopuszcza przy tym, aby wierzyciel wskazał osobę, którą uważa za spadkobiercę lub beneficjenta zapisu windykacyjnego jeszcze przed sądowym potwierdzeniem dziedziczenia, jednak organ egzekucyjny jest obowiązany uwzględnić każde późniejsze postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź akt poświadczenia dziedziczenia, o ile zostaną przedło- żone przed zakończeniem egzekucji (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 606/25). 3.10.11. Uprawdopodobnienie ryzyka nieskuteczności egzekucji jako przesłanka zastoso- wania zabezpieczenia w u.p.e.a. Ustawodawca nie wymaga, aby organ udowodnił w sposób pewny i jednoznaczny, że egzekucja będzie bezskuteczna bez zabezpieczenia. Wystarczające jest uprawdopodobnienie takiego ryzyka na podstawie obiektywnych przesłanek. Funkcją postępowania zabezpiecza- jącego jest bowiem przeciwdziałanie poważnemu niebezpieczeństwu dla skuteczności eg- zekucji, a nie jego usunięcie ex post. Sąd podkreślił, że fakt, iż obowiązek nie był jeszcze wy- magalny, nie mógł stanowić przeszkody do jego zabezpieczenia, gdyż właśnie taka sytuacja została przewidziana w art. 154 § 2 u.p.e.a. Przyjęcie stanowiska odmiennego prowadziłoby do całkowitego sparaliżowania tej instytucji, skoro możliwość zabezpieczenia byłaby ograni- czona jedynie do obowiązków już wymagalnych, a więc takich, w których zamiast zabezpie- czenia należałoby wszcząć egzekucję. Taka wykładnia pozostawałaby w oczywistej sprzecz- ności z ratio legis art. 154 u.p.e.a. (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., III FSK 226/25). 63 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.10.12. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku transgranicznego ty- tułu wykonawczego W wyroku z 25 września 2025 r., III FSK 343/25, NSA stwierdził, że samo wniesienie pisma, nawet wadliwego formalnie, powodowało z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Przepis ten odnosi się wyłącznie do egze- kucji prowadzonej na podstawie krajowych tytułów wykonawczych. W przypadku, gdy egzekucja prowadzona była na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego wystawionego przez państwo członkowskie Unii Europejskiej (Niemcy), stosuje się art. 33 § 3 u.p.e.a., który wyłącza stosowanie § 1 i 2 tego artykułu i odsyła do regulacji art. 17a u.p.e.a. implementują- cego art. 14 pkt 1 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń 84 , zgodnie z którym spory dotyczące wierzytelności objętej tytułem wykonawczym z państwa członkowskiego oraz spory co do ważności powiadomień organu wnioskującego podlegają właściwości organów tego państwa. W sytuacji wniesienia przez stronę podania dotyczącego takiej wierzytelności, organ współpracujący ma obowiązek poinformować o konieczności skierowania sprawy do odpowiedniego organu wnioskującego, zgodnie z przepisami tego państwa. Przepisy te wyraźnie ograniczają możliwość zastosowania krajowych regulacji do- tyczących zawieszenia postępowania w przypadkach egzekucji transgranicznej. 84 Dz. Urz. UE L 2010.84.1. 64 II. Izba Gospodarcza 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 85 Pozostało na następny okres 9014474813 76250448718 W 2025 r. do Izby Gospodarczej NSA wpłynęło 4591 spraw ze skarg kasacyjnych, w któ- rych wywiedziono 4632 skargi kasacyjne, ponadto wpłynęło 157 skarg o wznowienie postę- powania. Organy administracji wniosły 975 skarg kasacyjnych, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 1517 pochodziło od osób fizycznych, 2061 od osób prawnych, 37 od organizacji społecznych, 38 od prokuratora oraz 2 skargi kasacyjne wniósł Rzecznik Praw Obywatel- skich, a 2 Rzecznik Praw Pacjenta. Uwzględniając sprawy niezakończone z poprzedniego okresu sprawozdawczego, ilość spraw ze skarg kasacyjnych oczekujących na rozpatrzenie w Izbie Gospodarczej w 2025 r. – łącznie ze skargami o wznowienie postępowania – wynosiła 13 762. Na dzień 31 grudnia 2025 r. w Izbie Gospodarczej orzekało 27 sędziów NSA, a 8 etatów sędziowskich nie było obsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jednego sędziego NSA w Izbie Gospodarczej przypadało zatem do rozpatrzenia ponad 509 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. Skargi kasacyjne wnoszone były, podobnie jak w roku ubiegłym, w sprawach dotyczą- cych środków publicznych, w tym spraw budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji po- datkowej oraz egzekucji takich należności; subwencji unijnych, funduszy strukturalnych i regulacji rynków branżowych; obrotu towarami z zagranicą, należności celnych i ochrony przed nadmiernym przywozem towaru na obszar celny Unii Europejskiej; cen, opłat, stawek taryfowych nieobjętych symbolem 611; utrzymania i ochrony dróg, ruchu drogowego, w tym transportu drogowego; ochrony zdrowia, w tym w zakresie prowadzenia aptek i hurtowni farmaceutycznych oraz egzekucji obowiązków dotyczących szczepień ochronnych; ubezpie- czeń zdrowotnych; działalności gospodarczej; prawa własności przemysłowej; uprawnień do wykonywania określonych czynności i zajęć, telekomunikacji. Najwięcej skarg kasacyjnych z zakresu właściwości rzeczowej Izby Gospodarczej wywie- dziono od orzeczeń WSA w Warszawie – 2527, WSA w Gdańsku – 237, WSA w Szczecinie – 215, WSA w Gliwicach – 212 oraz WSA w Lublinie – 205. 85 Łącznie skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 65 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... W 2025 r. skargi kasacyjne rozpatrywane były na rozprawach oraz posiedzeniach niejaw- nych wyznaczanych na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. W rozprawach wzięło udział 1610 pełnomocników organów administracji publicznej, jako pełnomocników stron i uczestników: 684 radców prawnych, 455 adwokatów, 42 rzeczników patentowych i 56 doradców podatkowych oraz 2 pełnomocników Rzecznika Praw Obywatel- skich i 6 prokuratorów. W Izbie rozstrzygnięto 5044 skargi kasacyjne, w tym 28 skarg o wznowienie postępo- wania, 21 spraw zamknięto zarządzeniem. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 1369 zażaleń na orzeczenia sądów pierwszej instancji, z poprzedniego okresu sprawozdawczego pozostały do rozpoznania 144 zażalenia. Ponadto wpłynęło 8 skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego. Łącznie rozpoznano 1418 zażaleń, w tym zamknięto 2 sprawy, a do załatwienia w następnym okresie sprawoz- dawczym pozostały 102 zażalenia. Rozpoznane zażalenia, podobnie jak w roku ubiegłym, dotyczyły w większości od- rzucenia skargi, wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności oraz orzeczeń w przedmiocie uchybienia terminu. 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 160 sporów o właściwość i sporów kompeten- cyjnych, 7 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA i 24 skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed WSA, 9 skarg o stwierdzenie nie- zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej 2.1. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych jest dokonywana przede wszystkim w ramach kontroli instancyjnej. Obejmuje ona zarówno stosowanie prze- pisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Negatywna ocena odnosząca się do konkretnych orzeczeń prowadziła do ich wyeliminowania z obrotu prawnego w drodze uwzględnienia środka odwoławczego. W 2025 r. w Izbie Gospodarczej w sprawach ze skarg kasacyjnych uchylono 937 orzeczeń poddanych kontroli instancyjnej. Analiza orzecznictwa Izby Gospodarczej w sprawach inicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub zarządzenie sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadniczo stosowane są w sposób prawi- dłowy. W tej grupie 157 orzeczeń objętych w 2025 r. kontrolą instancyjną zostało uchylonych. 2.2. Materiał pomocniczy do oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyj- nych stanowiły informacje o wynikach narad sędziów WSA przedstawiane przez Prezesów tych sądów. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które przedstawione 66 II. Izba Gospodarcza zostały w dalszej części opracowania, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódz- kich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Klasyfikacja taryfowa, określenie kwoty długu celnego, uznanie (weryfikacja) zgło- szenia celnego za nieprawidłowe oraz określenie kwoty VAT 3.1.1. Przedmiotem analizy licznych orzeczeń była kwestia interpretacji art. 335 ust. 4 roz- porządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny 86 , zgodnie z którym jeżeli urząd celny wywozu poinformuje zgłaszającego o tym, że urząd celny wyprowadzenia nie udzielił odpowiedzi w terminie określonym w ust. 3, zgłaszający może przedstawić urzę- dowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii. W związku z tym mogą to być jakiekolwiek dokumenty prywatne, które zastępczo mogą zo- stać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, jednak do organu należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Dla oceny, czy przedstawiony dowód alternatywny jest wystarczający do uznania, że nastąpił wywóz towaru poza obszar celny UE, istotna jest wiarygodność dokumentu, który powinien mieć postać oryginału lub po- twierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, aby można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu (np. wyroki NSA z: 23 lipca 2025 r., I GSK 646/24, I GSK 647/24, I GSK 648/24, I GSK 649/24, I GSK 650/24, I GSK 673/24, I GSK 674/24, I GSK 675/24, I GSK 676/24, I GSK 677/24, I GSK 678/24, I GSK 777/24, I GSK 778/24; 24 lipca 2025 r., I GSK 779/24, I GSK 780/24, I GSK 781/24, I GSK 782/24, I GSK 783/24, I GSK 784/24, I GSK 792/24, I GSK 812/24, I GSK 813/24, I GSK 1020/24). 3.1.2. W sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego NSA uznał, powołując się na orzecznictwo TSUE (sprawy połączone C‑23/04 do C‑25/04) 87 , że wyniki kontroli sądowej w państwie eksportu są wiążące dla władz celnych kraju importu. System współpracy admi- nistracyjnej (oparty na podziale zadań między władzami celnymi państw oraz na ich wza- jemnym zaufaniu) może funkcjonować jedynie wtedy, gdy organy celne kraju importu uznają dokonane zgodnie z przepisami prawa ustalenia władz kraju eksportu. Obowiązek uzna- wania zaś jest zagwarantowany wyłącznie wówczas, gdy władze kraju importu okazują rów- nież poszanowanie i akceptację orzeczeń sądowych wydanych w wyniku skarg dotyczących wstępnych wyników następczej weryfikacji pochodzenia towarów (wyrok z 23 lipca 2025 r., I GSK 298/24). 3.1.3. W wyroku z 2 kwietnia 2025 r., I GSK 110/22, NSA potwierdził, że regulacje celne prawa krajowego, zwłaszcza te rangi podustawowej,, powinny być wykładane prounijnie, 86 Dz. Urz. UE L 2015.343.558 ze zm. 87 Wyrok TSUE z 9 lutego 2006 r. Sfakianakis AEVE przeciwko Elliniko Dimosio, ECLI:EU:C:2006:92. 67 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z uwzględnieniem postaci i znaczenia poszczególnych instytucji prawa unijnego, w szcze- gólności Unijnego Kodeksu Celnego i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unij- nego kodeksu celnego 88 . Nie można więc zgodzić się na selektywne stosowanie elementów systemu prawa i skupianie się jedynie na § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych 89 z pominięciem, przy dokonywaniu jego wy- kładni, całego systemu przepisów prawa, którego jest częścią. Taka wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie „niezależnie od miejsca przeznaczenia” należy rozumieć jako jakiekolwiek miejsce poza terenem Unii Euro- pejskiej, bowiem unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszcza- niem towarów w granicach Unii Europejskiej, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadze- niem z tego obszaru (z zastrzeżeniem obrotu towarowego z terytoriami specjalnymi). Ponadto prawidłowość tego wniosku potwierdza wykładnia językowa omawianego § 22 ust. 1 rozpo- rządzenia w sprawie zgłoszeń celnych. 3.1.4. W wyroku z 14 lutego 2025 r., I GSK 1643/21, NSA podtrzymał stanowisko, że wią- żące informacje taryfowe na mocy art. 34 ust. 7 lit. a/ pkt (iii) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny 90 są cofane przez organy celne od daty jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C, gdy przestają być one zgodne z przyjętą interpretacją nomenkla- tury celnej, tj. z powodu zmiany Not Wyjaśniających do Nomenklatury Systemu Zharmoni- zowanego, Kompendium Opinii Klasyfikacyjnych lub decyzji klasyfikacyjnych zatwierdzo- nych przez Radę Współpracy Celnej (CCC, znaną od 1994 r. jako Światowa Organizacja Celna WCO). Noty wyjaśniające do Systemu Zharmonizowanego nie są źródłem prawa, jednak przyczyniają się do jednolitej interpretacji zapisów Wspólnotowej Taryfy Celnej. 3.1.5. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 91 raporty OLAF stanowiły dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub są- dowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., I GSK 1234/22). 3.1.6. Zwolnieniem z konieczności zapłaty należności celnych przywozowych mogą zo- stać objęte wyłącznie takie przedmioty, które stanowią „mienie osobiste” osoby przesiedla- jącej się z państwa trzeciego, a więc przeznaczone na jej własny użytek lub do zaspokojenia 88 Dz. Urz. UE L 2015.343.1 ze zm. 89 Dz.U. z 2016 r. poz. 1498. 90 Dz. Urz. UE L 2013.269.1 ze zm. 91 Dz. Urz. UE L 2013.248.1 ze zm. 68 II. Izba Gospodarcza potrzeb gospodarstwa domowego takiej osoby (np. prywatne pojazdy mechaniczne – art. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych 92 ), w stosunku do których zostaną spełnione łącznie określone przesłanki pozytywne (art. 4, art. 6 lit. d/ powyższego rozporzą- dzenia) (wyroki z 25 maja 2025 r., I GSK 906/22 i I GSK 1008/22). 3.1.7. Na uwagę zasługuje również wyrok z 27 lutego 2025 r., I GSK 279/24, w którym NSA uznał, że jeżeli towar został legalnie wprowadzony na obszar celny Unii z Białorusi, ale w momencie wejścia w życie zakazu określonego w art. 1i ust. 1 rozporządzenia nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Biało- rusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy 93 status celny towaru nie był uregu- lowany, to podlegał on zakazowi i nie mógł zostać objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na terytorium celnym Unii. 3.2. Sprawy dotyczące m.in. opłaty paliwowej oraz zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków Zasadnicza część spraw objęta symbolem 602 dotyczyła zagadnień związanych z opłatą paliwową oraz zatwierdzeniem taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. 3.2.1. Wyrokiem z 9 października 2025 r., I GSK 1158/24, NSA podtrzymał dotychcza- sowe stanowisko, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłaty paliwowej, o której stanowi art. 37h ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym 94 jest konsekwencją uznania podmiotu na gruncie podatku akcyzo- wego za podatnika podatku akcyzowego, a tym samym elementy konstrukcyjne opłaty pali- wowej, tj. podmiot, przedmiot czy moment powstania obowiązku, są determinowane przez tożsame elementy konstrukcyjne podatku akcyzowego. 3.2.2. NSA potwierdził również dotychczasowe stanowisko odnoszące się do przesłanek ujętych w art. 24c ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków 95 , w szczególności do sposobu liczenia 45 ‑dniowego terminu załatwienia wniosku taryfowego, stosownie do którego rozpoczyna on swój bieg od momentu początkowego wskazanego w ustawie, a więc od dnia otrzymania wniosku tary- fowego przez organ, stanowiąc tym samym lex specialis względem przepisów Kodeksu postę- powania administracyjnego określających ogólne terminy do załatwiania spraw (wyroki z: 9 września 2025 r., I GSK 1583/22 i 17 września 2025 r., I GSK 790/25). 3.3. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Skarbu Państwa, budżet jedno- stek samorządu terytorialnego, dysponowanie środkami publicznymi z budżetu jednostek 92 Dz. Urz. UE L 2009.324.23. 93 Dz. Urz..UE L 2006.134.1 ze zm. 94 Dz.U. z 2020 r. poz. 2268 ze zm. 95 Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 ze zm. 69 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samorządu terytorialnego, w tym dotacje, subwencje, dyscyplina finansów publicznych i eg- zekucja należności i inne o symbolu podstawowym 653 W tej kategorii omawiane sprawy dotyczyły m.in. odmowy przyznania dotacji oświa- towej, określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu czy określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych. 3.3.1. W wyroku z 26 listopada 2025 r., I GSK 148/23, NSA wskazał, że obowiązek zwrotu dofinansowania, jaki obciąża beneficjenta, powstaje z mocy prawa i to niezależnie od woli stron. Wydana decyzja przekształca jedynie powstały z mocy prawa obowiązek w zobo- wiązanie do zwrotu środków. Zobowiązanie to powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 96 , waloru ostateczności. 3.3.2. W sprawach dotyczących m.in. ustalenia kosztów egzekucyjnych, skargi na czyn- ność egzekucyjną, zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym czy umorzenia postępowania egzekucyjnego należy zwrócić uwagę na wyrok z 11 lutego 2025 r., I GSK 1697/21, w przed- miocie nieprzystąpienia do egzekucji, w którym NSA uznał, że zaliczenie przez ustawodawcę w art. 3 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 97 do podatków również opłat i niepodatkowych należności budżetowych nie świadczy o tym, że opłata za dysponowanie częstotliwością, o której mowa w art. 185 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne 98 , jest podatkiem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności cel- nych i innych należności pieniężnych 99 . 3.3.3. W wyroku z 18 listopada 2025 r., I GSK 1260/24, w przedmiocie stanowiska wierzy- ciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, NSA stwierdził, że z dyspozycji art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach pu- blicznych 100 wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodat- kowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Pojęcie „korzystający” obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby. W razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu albo jego posiadacza – w przypadku leasingu. 3.3.4. W sprawie dotyczącej zobowiązania do zwrotu części dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości NSA uznał, że skoro dotacja oświatowa ma charakter roczny, to przewidziane w art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych zdarzenia powodu- jące powstanie zobowiązania do jej zwrotu muszą zaistnieć w określonym roku, tj. w roku, w którym beneficjent otrzymał dotację. Z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. 96 Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; dalej: u.f.p. 97 Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. 98 Dz.U. z 2019 r. poz. 2460 ze zm. 99 Dz.U. z 2018 r. poz. 425. 100 Dz.U. z 2021 r. poz. 176 ze zm. 70 II. Izba Gospodarcza z art. 252 ust. 1 u.f.p. wynika zatem, że dotacyjne zobowiązanie zwrotowe powstaje z końcem roku (31 grudnia), w którym pobrano dotację oświatową. Ponadto NSA stwierdził, że stroną postępowania w sprawie zwrotu dotacji oświatowej jest ten organ prowadzący szkołę/pla- cówkę, który – odpowiednio do dyspozycji art. 252 ust. 1 u.f.p. – wykorzystywał w danym roku dotację (pkt 1 tej regulacji) bądź ją pobrał (pkt 2 tej regulacji). Ustalenie jaki podmiot i w jakim okresie był organem prowadzącym szkołę lub placówkę oświatową powinno od- bywać się na podstawie danych wynikających z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, a nie z ewentualnie zawieranych umów, których przedmiotem jest przekazanie funkcji or- ganu prowadzącego (wyrok z 22 maja 2025 r., I GSK 866/22). 3.3.5. Uprawnienie do kształtowania wynagrodzeń pracowników przedszkoli podlega ochronie samodzielności jednostki samorządu terytorialnego i nie ma podstaw do ingero- wania w przyjęte przez gminę w tym zakresie wartości. Modyfikacje te jednak nie pozostają bez wpływu na kwotę dotacji i uwaga ta dotyczy zarówno obniżenia, jak i podwyższenia wynagrodzeń pracowników przedszkoli. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych 101 ma charakter imperatywny, ustanawia bowiem obowiązek dokonania aktualizacji kwoty dotacji w trzech sytuacjach, m.in. w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W pojęciu „szczególnie uzasadniony przypadek” mieści się za- równo obniżenie, jak i podwyższenie wynagrodzeń pracowników przedszkoli stanowiących wydatki budżetowe gminy. Wobec tego, jeżeli w gminie doszło do aktualizacji kwoty dotacji ze względu na obniżenie wynagrodzenia pracowników przedszkoli, a następnie wynagro- dzenia te zostały podwyższone, obowiązkiem organu jest dokonanie ponownej aktualizacji kwoty dotacji (wyroki z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 1698/22 i I GSK 1700/22). 3.3.6. Dotacja oświatowa, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. 102 przysługuje organowi pro- wadzącemu szkołę na ucznia (słuchacza), który został do niej zapisany także po pierwszym dniu danego miesiąca, pod warunkiem, że uczeń uczestniczył w co najmniej 50% obowiązko- wych edukacyjnych zajęć w tym miesiącu. Zatem z przepisów art. 26 ust. 2 oraz art. 34 ust. 3 u.f.z.o. nie wynika, aby taki uczeń musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień danego miesiąca (wyroki z 23 stycznia 2025 r.: I GSK 752/21, I GSK 1108/21, I GSK 1142/21). 3.3.7. W wyrokach z 29 kwietnia 2025 r., I GSK 71/25, I GSK 1587/24 i I GSK 1499/24, NSA uznał, że zadania własne gminy należy postrzegać jako prawne zobowiązania do realizacji celu, jakim jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty zgodnie z zasadą pomocni- czości, przy czym mogą to być zadania obowiązkowe (gdy zostały tak określone w ustawie; art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 103 ) oraz nieobowiązkowe. Gmina nie musi zatem poszukiwać szczególnego unormowania ustawowego, aby podjąć się, np. doraźnie, realizacji zadania leżącego w interesie społeczności lokalnej o publicznym znaczeniu (np. z zakresu porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g.), jeżeli do wykonania danego zadania nie został prawnie 101 Dz.U. z 2020 r. poz. 2029 ze zm.; dalej u.f.z.o. 102 Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm. 103 Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; dalej: u.s.g. 71 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wyznaczony inny organ władzy publicznej albo z ustawy wynika zakaz podejmowania przez gminę działań w określonym obszarze. 3.3.8. Regionalna Izba Obrachunkowa nie posiada kompetencji do oceny uchwały w sprawie utworzenia spółki komunalnej. Regionalna Izba Obrachunkowa posiada natomiast kompetencje do oceny tego, czy gmina jest uprawniona do przekazania tego rodzaju spółce środków finansowych w ramach umowy, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej 104 (wyrok z 25 lipca 2025 r., I GSK 232/22). 3.3.9. W wyroku z 23 lipca 2025 r., I GSK 652/24, NSA, dokonując wykładni art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 105 , przyjął, że sformułowanie ustawowe „wysokość i zasady ustalania oraz rozliczania dotacji celowej” nie ogranicza się do wskazania wymagań o charakterze materialnym, lecz do określenia wszel- kich kategorii norm. Wprowadzenie wymagania zachowania terminu do wystąpienia z wnio- skiem nie może być uznane jako limitowanie prawa do realizacji uprawnienia, zwłaszcza ograniczenie podmiotowe. Jest ponadto w pełni uzasadnione potrzebą ochrony budżetu gminnego, a konkretnie – zagwarantowaniem możliwości jego zaplanowania z koniecznym wyprzedzeniem (podobnie w wyroku z 6 maja 2025 r., I GSK 27/22). 3.3.10. Rada gminy lub powiatu może ustanawiać dotację celową przewidzianą na gruncie art. 403 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 106 nie tylko dla wszystkich podmiotów wskazanych w tym przepisie, ale również dla poszczególnych kategorii tych podmiotów. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby dotacja obejmowała inwestycje reali- zowane wyłącznie przez osoby fizyczne albo wyłącznie przez wspólnoty mieszkaniowe lub wyłącznie przez jednostki sektora finansów publicznych będące gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi, czy też przez przedsiębiorców (wyrok z 26 listopada 2025 r., I GSK 730/23). 3.3.11. W wyroku z 19 marca 2025 r., I GSK 1341/21, dotyczącym uchwały Rady Miasta w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać projekt budżetu obywatelskiego, NSA uznał, że obowiązek podania przez mieszkańców ich miejsca zameldowania podczas głosowania w formie elektronicznej oraz ocena ważności oddanego głosu w oparciu o podanie ww. miejsca zameldowania stanowi istotne naruszenia prawa, w tym zasady równości głosowania, gdyż w istocie organ stanowiący miasta, przekraczając kompetencje ustawowe wprowadził różne kryteria oceny ważności głosów dla osób głosujących tradycyjnie (za pomocą papierowych kart do głosowania) i głosujących w formie elektronicznej, naruszył zasadę równości głoso- wania, co stanowi istotne naruszenie art. 5a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 4 u.s.g. 107 3.3.12. W sprawach o sygn. akt I GSK 81/22, I GSK 82/22, w których istotę sporu stanowiło to, czy skarżąca spółka jest podmiotem prawa publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 104 Dz.U. z 2021 r. poz. 679 ze zm. 105 Dz.U. z 2023 r. poz. 204 ze zm. 106 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm. 107 Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm. 72 II. Izba Gospodarcza 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych 108 , NSA, powołując się na wyroki TSUE: w sprawie C ‑44/96 109 ; w sprawie C ‑360/96 110 ; w sprawie C ‑470/99 111 ; w sprawie C ‑373/00 112 ; w sprawie C ‑18/01 113 ; w sprawie C ‑283/00 114 ; w sprawie C ‑567/15 115 , wskazał, że do uznania podmiotu za podmiot, który zaspokaja potrzeby powszechne niemające charakteru przemysłowego, jak i handlowego wystarczy, że podmiot taki będzie realizował takie usługi w pewnym zakresie swojej działalności. W ocenie NSA forma prawna skarżącej (spółka ko- munalna) determinuje przyjęcie, że jest ona narzędziem służącym do realizacji celów jej za- łożyciela, tj. gminy. Faktycznie prowadzona działalność spółki w części dotyczącej gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, mieściła się w ramach ustalo- nego przez organ założycielski przedmiotu działalności spółki oraz odpowiadała zadaniom własnym gminy określonym w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g., które miały charakter zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlo- wego, co czyni ją podmiotem zobowiązanym do stosowania Prawa zamówień publicznych na podstawie jej art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b/ i d/. 3.3.13. Dokonując wykładni art. 26a ust. 1a 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o reha- bilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych 116 , NSA wskazał, że przepis ten odnosi się wyłącznie do terminu uiszczenia kosztów płacy dotyczących pra- cowników niepełnosprawnych. Nieuiszczenie niektórych kategorii składek na ubezpie- czenie społeczne bądź zdrowotne nie oznacza automatycznie, że pracodawca może zostać pozbawiony prawa do refundacji. Przeciwnie, dla wywołania takiego skutku uchybienie to musi dotyczyć wyłącznie składek od wynagrodzenia za pracę pracowników niepełnospraw- nych (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., I GSK 631/21 i 23 maja 2025 r., I GSK 461/22). 3.4. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Unii Europejskiej, płatności obsza- rowe i inne o symbolu podstawowym 655. W 2025 r. wśród orzeczeń dotyczących dysponowania środkami publicznymi z budżetu UE (symbol 6559) dominowały te, które dotyczyły odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, określenia i zobowiązania przypadającej do zwrotu kwoty 108 Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm. 109 Wyrok Trybunału z 15 stycznia 1998 r. Mannesmann Anlagenbau Austria AG i in. przeciwko Strohal Rotationsdruck GesmbH, ECLI:EU:C:1998:4. 110 Przypis: Wyrok Trybunału z 10 listopada 1998 r. Gemeente Arnhem u Gemeente Rheden przeciwko BFI Holding BV, ECLI:EU:C:1998:525. 111 Wyrok Trybunału (szósta izba) z 12 grudnia 2002 r. Universale‑Bau AG, Bietergemeinschaft: 1) Hintereg- ger & Söhne Bauges.m.b.H. Salzburg, 2) ÖSTÜ‑STETTIN Hoch‑ und Tiefbau GmbH przeciwko Entsor- gungsbetriebe Simmering GmbH, ECLI:EU:C:2002:746. 112 Przypis: Wyrok Trybunału z 27 lutego 2003 r. Adolf Truley GmbH przeciwko Bestattung Wien GmbH, ECLI:EU:C:2003:110. 113 Przypis: Wyrok Trybunału z 22 maja 2003 r. Arkkitehtuuritoimisto Riitta Korhonen Oy, Arkkitehtito- imisto Pentti Toivanen Oy i Rakennuttajatoimisto Vilho Tervomaa przeciwko Varkauden Taitotalo Oy, ECLI:EU:C:2003:300. 114 Wyrok Trybunału z 16 października 2003 r. Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hisz- panii, ECLI:EU:C:2003:544. 115 Wyrok Trybunału z 5 października 2017 r. „LitSpecMet” UAB przeciwko „Vilniaus lokomotyvų remonto depas” UAB, ECLI:EU:C:2017:736. 116 Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm. 73 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby dofinansowania z budżetu UE, ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu UE, przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane suszą lub powodzią. 3.4.1. W wyroku z 6 lutego 2025 r., I GSK 1407/21, NSA stwierdził, że brak decyzji po- wiatowego lekarza weterynarii o nakazie zabicia lub poddania ubojowi poszczególnych ga- tunków drobiu, o której mowa w § 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego 117 , nie mógł zostać uznany za przeszkodę w ubieganiu się przez skarżą- cego o rekompensatę, o której mowa w art. 2 lit. d/ rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1507 z dnia 10 października 2018 r. w sprawie nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego w Polsce 118 , skoro jego gospodarstwo objęte zostało środkami w zakresie zdrowia zwierząt i środkami weterynaryjnymi, a straty w gospodar- stwie drobiarskim mogły powstać również wskutek zakazu przemieszczania drobiu i braku zgody na wprowadzenie nowych ptaków do fermy. 3.4.2. Wyrokiem z 14 maja 2025 r., I GSK 137/25, NSA orzekł, że zdarzeniem, które powo- duje rozpoczęcie biegu terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich 119 jest albo data wystąpienia szkody (jeżeli szkoda ta powstała po zaprzestaniu przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii), albo data zaprzestania przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii (jeśli korzyść została przyznana/wypłacona przed ustaniem nieprawidłowości) – w zależności od tego, które ze wskazanych zdarzeń miało miejsce jako ostatnie. 3.5. Sprawy, w których jako organ administracji występował Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych lub Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 3.5.1. W wyroku z 5 czerwca 2025 r., I GSK 265/22, NSA, dokonując wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 120 , wskazał, że nie można twierdzić, że przepis ten wyklucza inne środki dowodowe niż rejestr REGON oraz że pozwala on pomijać twierdzenia (i dowody) strony odnośnie do zgodności danych zawartych w tym rejestrze ze stanem rzeczywistym, co może mieć bezpośredni wpływ na prawidłowość wyniku postępowania. Takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy COVID ‑19 prowadziłoby bowiem do arbitralnego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie tylko jednego środka dowodowego, z pominięciem wysłuchania strony 117 Dz.U. poz. 1066. 118 Dz. Urz. UE L 2018.255.7. 119 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 120 Dz.U. poz. 1842 ze zm. 74 II. Izba Gospodarcza twierdzącej, że środek ten nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, a to oznaczałoby naru- szenie zasady sprawiedliwości proceduralnej. 3.5.2. Zdaniem NSA „niezbędne potrzeby życiowe”, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 roz- porządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 121 , to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Nie można uznać za prawidłową sytuację, w której zapłata za- ległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości za- spokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (wyrok z 17 czerwca 2025 r., I GSK 1649/22). 3.5.3. W wyroku z 15 października 2025 r., I GSK 1540/21, NSA podkreślił, że – biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a/ u.f.p. – rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w sprawie występuje „ważny interes zobowiązanego” lub „interes publiczny” jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes pu- bliczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ, rozpoznając wniosek, nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umo- rzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części. Jednocześnie w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania organy nie są uprawnione do badania słuszności nałożenia opłat dodatkowych za nieopłacony postój. 3.6. Polityka spójności (tryby szczególne) 3.6.1. NSA, orzekając w sprawach dotyczących polityki spójności, zajął się zakresem kon- troli sądowoadministracyjnej w sprawach dotyczących negatywnej oceny projektu. Sąd kasa- cyjny podniósł, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy przepro- wadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają reguł postępowania wskazanych w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 ‑2027 122 . Zmierza to w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarzą- dzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru – dokonanej oceny 121 Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365. 122 Dz.U. z 2022 r. poz. 1079; dalej: ustawa wdrożeniowa. 75 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby i przyznanej punktacji. Sądową kontrolą objęte są również działania ekspertów oraz dokony- wane przez nich oceny (wyrok z 26 lutego 2025 r., I GSK 1718/24). 3.6.2. W wyroku z 13 maja 2025 r., I GSK 344/25, NSA wskazał, że naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowa- dzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. 3.6.3. Dla zagwarantowania rzetelnej i bezstronnej oceny projektów uwzględniającej istotne okoliczności w ramach poszczególnych kryteriów i wykluczającej dowolność istotne znaczenie ma przewidziana skala punktacji umożliwiająca różnicowanie ilości przyznawa- nych punktów w zależności od stopnia spełnienia danego kryterium oraz możliwość udziału ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym, a ponadto weryfikacja dokonanej oceny projektu w ra- mach procedury odwoławczej i kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 943/25). 3.6.4. W sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu, dokonywana zgodnie z przepisami ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu (wyroki z: 13 sierpnia 2025 r., I GSK 942/25 oraz 17 lipca 2025 r., I GSK 706/25). 3.7. Sprawy kapitałowe, bankowość oraz papiery wartościowe W 2025 r. wśród spraw rozpoznawanych w ramach symbolu 637, dotyczącego spraw ka- pitałowych i bankowości, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło rozstrzygnięć podejmowa- nych w postępowaniu przed Komisją Nadzoru Finansowego w sprawach kar pieniężnych, m.in. za naruszenie obowiązków informacyjnych lub ich nienależyte wykonywanie, za naru- szenie przepisów o rachunkowości; za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewi- dentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym; za naruszenie przepisów ustawy o ofercie; za naruszenie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak rów- nież w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku. 3.7.1. W sprawach dotyczących nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie zobowią- zania inwestorskiego NSA zauważył, że oświadczenia zawierające tzw. zobowiązanie inwe- storskie mają charakter permanentny oraz że zobowiązania przyjęte przez stronę nie były i nie są zwykłym oświadczeniem woli, ale zobowiązaniem do prowadzenia polityki banku w sposób przewidziany w prawie i w decyzji zezwalającej. Sąd wskazał również, że zobowią- zanie inwestora, o którym mowa w art. 25h ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 123 ma charakter zobowiązania rezultatu. W tym kontekście podkreślił konieczność oceny i uwzględniania skutków retrospektywnego działania nowego prawa z punktu wi- dzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku, wraz z uwzględnieniem, że nowe prawo nie powinno 123 Dz.U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.; dalej: u.p.b. 76 II. Izba Gospodarcza naruszać tych zasad, wobec zastosowania w sprawie przez organ przepisu prawa zawiera- jącego normę sankcyjną, który wszedł w życie już po podjęciu przez stronę zobowiązania, o którym mowa w art. 25h ust. 3 u.p.b. (wyroki z 13 czerwca 2025 r., II GSK 72/24 i II GSK 103/24). 3.7.2. W wyroku z 6 listopada 2025 r., II GSK 2181/23, dotyczącym kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, NSA wskazał na konieczność wykazania podejmowania realnych działań monitorujących proces sprawozdawczości finansowej i skuteczności systemów kon- troli wewnętrznej w odpowiednim czasie oraz z należytą starannością przez członków ko- mitetu audytowego spółki, celem zwolnienia się od sankcji administracyjnej za zaniechania w tym zakresie. Przesłanki egzoneracyjnej nie stanowi argumentacja zmierzająca wyłącznie do podważenia działalności spółki oraz zaniechań innych podmiotów, w tym firmy audy- torskiej. 3.7.3. Wyrokiem z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA rozpoznał 48 skarg kasacyj- nych wywiedzionych przez 434 skarżących od wyroku WSA w Warszawie, oddalającego skargę 606 podmiotów na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji banku. NSA uwzględnił 8 skarg kasacyjnych i w tym za- kresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Uwzględniając pięć skarg kasacyjnych: Rady Nadzorczej restrukturyzowanego banku, akcjonariuszy i ob- ligatariuszy banku, NSA za usprawiedliwiony uznał jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim Sąd I instancji nie odniósł się do zagadnienia kumulacji w jednym organie trzech funkcji: organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządko- wanej likwidacji, gwaranta depozytów oraz administratora tymczasowego (kuratora). Na- tomiast uwzględniając kolejne trzy skargi kasacyjne, NSA przyjął, że zachodzi przesłanka nieważności postępowania przewidziana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. – pozbawienie strony możności obrony swych praw. Z akt sprawy i sformułowanych zarzutów kasacyjnych wy- nikało, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji skarżącym odmówiono udostęp- nienia akt administracyjnych. NSA uznał, że skoro stroną postępowania administracyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji jest tylko podmiot, którego dotyczy przymusowa restrukturyzacja, i że decyzja w tym przedmiocie oraz jej uzasadnienie doręczane jest tylko Radzie Nadzorczej tego podmiotu, w sytuacji w której o wybranych elementach decyzji (powodach jej podjęcia i skutkach) skarżący dowiadują się z komunikatu zamieszczanego na oficjalnej stronie internetowej BFG, to odmowa udostępnienia przez WSA w Warszawie akt sprawy, w tych konkretnych okolicznościach, stanowiła przesłankę nieważności postę- powania w sprawach dotyczących tych skarżących, do której doszło przed połączeniem kil- kuset spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jednym wyrokiem w znaczeniu formalnoprawnym. 3.8. Ochrona zdrowia W 2025 r. liczą grupę stanowiły orzeczenia, w których NSA rozstrzygał kwestię stwier- dzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki, nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem wyroku 77 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C ‑200/24 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospo- litej Polskiej (ECLI:EU:C:2025:459) 124 . Ponadto istotnymi zagadnieniami w podejmowanych przez NSA rozstrzygnięciach były prawa pacjenta, a także nadzór sanitarny, m.in. kontrola i zakres czynności podejmowanych przez inspekcję sanitarną oraz nakładane kary. 3.8.1. W wyroku z 29 lipca 2025 r., II GSK 87/22, NSA, przyjmując, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecz- niku Praw Pacjenta 125 godzi w podstawowe wartości przyjęte w Konstytucji RP, jak i w cel wprowadzonej w analizowanej ustawie regulacji, która ma wprowadzić system ochrony pre- wencyjnej praw jednostki w zakresie ochrony życia i zdrowia, uznał, że stosowane przez skar- żącą praktyki polegające na braku zapewnienia pacjentom realnej możliwości telefonicznej rejestracji celem uzyskania świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej finanso- wanych ze środków publicznych stanowią praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjenta. NSA przypomniał, że dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów wymagane jest wystąpienie w działaniu podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych dwóch prze- słanek: po pierwsze, bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotu udziela- jącego świadczeń zdrowotnych; po drugie, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. W ocenie NSA obowiązujący zgodnie z art. 8 zd. 1 u.p.p. wymóg organi- zacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z dołożeniem należytej staranności obowią- zuje także na etapie ustalania dostępu do świadczeń, w tym rejestracji i dostępu do rejestracji, na co wskazuje § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 126 , przy czym możliwość rejestracji telefonicznej ma mieć charakter faktyczny, a nie tylko for- malny. NSA przypomniał, że pojęcie „zbiorowe prawa pacjentów” odnosi się do tych praw, o których mowa w u.p.p. oraz w przepisach szczególnych. 3.8.2. Wyrokiem z 12 czerwca 2025 r., II GSK 26/22, NSA przesądził, że w przypadku, gdy kontroli poddawany jest suplement diety w postaci płynu zamkniętego w szczelnym opako- waniu na ostatnim etapie wprowadzania środka do obrotu, próbką kontrolną (próbką pier- wotną) w znaczeniu art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 127 jest jednostkowa sztuka takiego opakowania, czyli butelka o ofero- wanej konsumentom pojemności. 3.8.3. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że nałożenie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 128 , jest do- puszczalne dopiero po stwierdzeniu, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i sa- nitarnych (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2653/24). 124 Orzeczenia NSA w tym zakresie zostały omówione w części „Luki prawne” 125 Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.; dalej u.p.p. 126 Dz.U. z 2020 r. poz. 320 ze zm. 127 Dz.U. z 2023 r. poz. 1448. 128 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 78 II. Izba Gospodarcza 3.8.4. Zdaniem NSA, termin „inne czynności”, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno ‑sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno ‑procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wyka- zują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2603/24). 3.9. Ubezpieczenia zdrowotne W 2025 r. sprawy objęte symbolem 652 dotyczyły w szczególności: ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, ustalenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, zwrotu kosztów leczenia za granicą, wy- dania zgody na refundację leku. Wśród rozpoznawanych spraw przeważały te dotyczące stwierdzenia podlegania obo- wiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, w których NSA kontrolował stanowisko sądu pierwszej instancji akceptujące pogląd, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z prawem uznawał w poszczególnych sprawach, że doszło do za- warcia umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny 129 o zleceniu, co skutkowało objęciem jednej ze stron tych umów obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicz- nych 130 , a nie do zawarcia umów o dzieło, przy których nie powstaje obowiązek ubezpie- czenia zdrowotnego. 3.9.1. Orzekając w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej fi- nansowanych ze środków publicznych, NSA w wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 1871/25, przyjął, że nie znajduje uzasadnionych podstaw taka wykładnia art. 50 ust. 18a u.ś.o.z., zgodnie z którą w postępowaniu wznowionym z urzędu na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej może dojść do ponownego otwarcia terminu do dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3 u.ś.o.z., jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu (art. 50 ust. 18a u.ś.o.z.), chyba że organ w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie, za- niechał wykonania obowiązku poinformowania o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., albo wykonał go bezskutecznie, a przyczyny wznowienia objęte oceną organu orzekającego w sprawie wznowienia dotyczą tego obowiązku. 3.9.2. Z zagadnień procesowych warto zwrócić uwagę na postanowienie z 26 listopada 2025 r., II GZ 747/25, w którym NSA wskazał, że jakkolwiek – co do zasady – inna jest rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora i profesjonalnego pełnomocnika, to nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej kuratorem wyznaczony został adwokat, 129 Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej: k.c. 130 Dz.U. z 2022 r. poz. 2561; dalej: u.ś.o.z. 79 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a zatem wystąpiła swego rodzaju tożsamość (zbieżność) ról społecznych (kurator) i proce- sowych (profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata). W ocenie NSA, brak jest podstaw do różnicowania wysokości wynagrodzenia należnego adwokatowi bądź radcy prawnemu w zależności od pełnionej przez nich funkcji kuratora, pełnomocnika z urzędu czy pełno- mocnika z wyboru. 3.9.3. Orzekając w przedmiocie odmowy wydania zgody na refundację leku, NSA po- dzielił stanowisko Sądu I instancji, który za nieprawidłową uznał dokonaną przez organ wykładnię art. 39 ust. 3e pkt 1 ustawy o refundacji 131 , przede wszystkim z tego powodu, że ograniczenie się przez organ administracji do samej treści przywołanego przepisu prawa bez uwzględnienia konsekwencji wynikających z art. 39 ust. 3c ustawy, a zwłaszcza do zawartych w nim odesłań do art. 12 pkt 3 ‑6 i pkt 8 ‑10 i potrzeby stosowania określonych tam kryteriów refundacyjnych oraz ich oceny w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie mogło być uznane za wystarczające dla przyjęcia, że żądanie wniosku o refundację leku nie mogło zo- stać uwzględnione (wyroki: z 22 stycznia 2025 r., II GSK 1981/24 oraz z 13 marca 2025 r., II GSK 2828/24). 3.10. Własność przemysłowa Wśród spraw dotyczących znaków towarowych najwięcej dotyczyło unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, których liczba niewiele przewyższała liczbę spraw, których przedmiotem była odmowa udzielenia prawa ochronnego. Relatywnie często NSA zajmował się rozpoznawaniem spraw w przedmiocie sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego i niemal równie dużo spraw dotyczyło wygaśnięcia tego prawa. Ponadto NSA orzekał w spra- wach, w których przedmiotem były inne kwestie związane ze znakami towarowymi, jak na przykład postępowania w sprawie ujawnienia wnioskodawcy w rejestrze wspólnego znaku towarowego, przedłużenia prawa ochronnego czy uznania na terytorium RP międzynaro- dowej ochrony znaku towarowego. Wśród orzeczeń dotyczących wynalazków wyraźnie dominowały sprawy związane z unieważnieniem patentu na wynalazek oraz sprawy w przedmiocie odmowy udzielenia tego prawa. Novum w orzecznictwie NSA w zakresie wynalazków jest kategoria spraw doty- czących biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. 3.10.1. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., II GSK 2697/21, NSA rozpoznając sprawę, w której problem prawny koncentrował się na pytaniu, czy wspólnota mieszkaniowa może być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, wyraził sta- nowisko, że nie tylko nie istnieje żaden przepis prawa, który zakazywałby wspólnocie na- bywać takie prawa, ale wręcz z art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali 132 wynika, że skoro może ona nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, a zatem ma prawo nabywania własności odrębnych lokali na własną rzecz w celu zaspokajania potrzeb wspólnych, to może również nabywać prawa ochronne na znaki towarowe, jeżeli pozostaje to w związku z jej działalnością. 131 Dz.U. z 2023 r. poz. 826 ze zm. 132 Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 903 ze zm. 80 II. Izba Gospodarcza 3.10.2. NSA przyjął, że znak słowny „Perlage” w odniesieniu do wód mineralnych posiada zdolność odróżniającą na polskim rynku w rozumieniu art. 129 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej 133 , gdyż tylko niewielka liczba osób, wśród dobrze wykształconych, będzie w sposób naturalny i automatyczny odnosiła wskazane słowo do jego znaczenia. Wyrok ten wpisuje się w linię orzecznictwa sądów administracyjnych, we- dług której ocena opisowości i – w konsekwencji – zdolności odróżniającej powinna być dokonywana przede wszystkim przez pryzmat percepcji przeciętnego polskiego odbiorcy, a więc z uwzględnieniem kontekstu rynkowego, a nie wyłącznie etymologii językowej (wyrok z 6 maja 2025 r., II GSK 2433/21). 3.10.3. Słowno ‑graficzny znak „NAJ LEPSZA OFERTA na rynku” nie spełnia przesłanki zdolności odróżniającej, będąc wyłącznie sloganem reklamowym niepozwalającym na iden- tyfikację pochodzenia towarów i nawet błędny w stosunku do gramatyki języka polskiego zapis jednego z wyrazów nie zmienia warstwy znaczeniowej oznaczenia, podczas gdy kom- pozycja całości nie posiada zdolności odróżniania (wyrok z 9 września 2025 r., II GSK 418/22). 3.10.4. W wyroku z 27 listopada 2025 r., II GSK 781/22, NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym sama okoliczność, że zgłoszone oznaczenie jest nazwą geograficzną nie przesądza o braku jego zdolności odróżniającej. Zwrócił uwagę na konieczność badania w takich przy- padkach przez organ, in concreto, czy w odniesieniu do towarów i właściwego kręgu odbiorców nazwa ta jest rzeczywiście postrzegana jako aktualne, konkretne i bezpośrednie wskazanie pochodzenia geograficznego, czy też ma charakter fantazyjny i może pełnić funkcję znaku towarowego. Jednocześnie, w wyrokach z 17 września 2025 r., II GSK 277/22 oraz II GSK 304/22, NSA przypomniał, że nazwa geograficzna, jeżeli może być postrzegana jako infor- macja o pochodzeniu towarów, to co do zasady nie posiada pierwotnej zdolności odróżnia- jącej, bez względu na faktyczny związek produkcji towarów z danym miejscem. 3.10.5. Pojęcie daty udzielenia patentu w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parla- mentu Europejskiego i Rady z 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochron- nego dla produktów leczniczych 134 należy utożsamiać z momentem publikacji ogłoszenia o udzieleniu patentu w „Wiadomościach Urzędu Patentowego”, co ma kluczowe praktyczne znaczenie dla liczenia terminu na złożenie wniosku o dodatkowe prawo ochronne (wyrok z 18 lutego 2025 r., II GSK 1727/21). 3.11. Sprawy dotyczące działalności gospodarczej i uprawnień zawodowych 3.11.1. W wyroku z 3 lipca 2025 r., II GSK 59/22, NSA, orzekając w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa dotyczących tworzenia sztucznych wysp na polskich obsza- rach morskich, stwierdził, że art. 27b ust. 1d ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej 135 wyraźnie tworzy kompetencję orzeczniczą tylko w stosunku do części opłat uregulowanych w art. 27b ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.m., 133 Dz.U. z 2023 r. poz. 1170. 134 Dz. Urz. UE L 2009.152.1. 135 Dz.U. z 2019 r. poz. 2169; dalej: u.o.m. 81 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a więc części trzeciej i czwartej. Dwie pozostałe, w tym pierwsza, stanowiąca przedmiot sporu (z art. 27b ust. 1 pkt 1 u.o.m.), nie została objęta tą kompetencją organu. Stosowania prawnej formy działania organu administracji publicznej nie można domniemywać. NSA podkreślił, że ustawodawca w art. 27b ust. 1 i 1d u.o.m. zawarł wyraźną enumerację tych części opłaty dodatkowej za wydanie pozwolenia, które wymagają wszczęcia postępowania administra- cyjnego i wydania decyzji określających opłatę. 3.11.2. W zakresie spraw dotyczących biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych na szczególną uwagę zasługują wyroki z 25 września 2025 r., II GSK 366/22, II GSK 636/22, II GSK 1686/23 oraz II GSK 2510/24, w których NSA, rozstrzygając w przedmiocie umorzenia po- stępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego i odwołania biegłego, uznał, że w sytuacji gdy stowarzyszenie dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. wskazuje, że celem jego działań jest monitorowanie pomiarów prędkości na drogach, dokonywanych na rzecz uczestników ruchu drogowego, których ma- terializacją są postępowania dotyczące przekroczenia dozwolonej prędkości, a w postępowa- niach tych uczestniczy biegły sądowy, co do którego opinii i postawy etyczno ‑moralnej jako biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby publicznej, formułowane są określone zarzuty, zawarte we wniosku o jego odwołanie z tej funkcji, należało przyjąć, że wykazanie braku działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienia faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest „sprawą odnoszącą się do społeczeństwa”. Mimo że każda sprawa związana z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości na drodze ma charakter indywidualny, to jednak kwestia prawidłowego dokonywania pomiarów prędkości na dro- gach może być uznana za istotną dla ogółu zainteresowanych osób – uczestników ruchu dro- gowego. NSA podniósł również, że sprawa ustanowienia biegłego sądowego lub zwolnienia go z funkcji należy do spraw z zakresu organizacji i wewnętrznego urzędowania sądów po- wszechnych. Oczywiste jest, że ocena standardów i prawidłowości wykonania opinii przez biegłego w konkretnych sprawach należy do organów procesowych, jednak kwestia istnienia rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych 136 ) dotyczy również sfery stosunków organizacyjno ‑ustrojowych pomiędzy właściwym prezesem sądu okręgowego a osobą ustanowioną lub zwolnioną z funkcji biegłego sądowego. 3.11.3. W sprawach dotyczących stwierdzenia daty przeniesienia sędziego w stan spo- czynku oraz stwierdzenia daty przejścia sędziego w stan spoczynku NSA stanął na stano- wisku, że w świetle wynikających z art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 173 Konstytucji RP ar- gumentów natury systemowej oraz wobec istoty i celów instytucji kontrasygnaty aktów urzędowych Prezydenta RP, za uzasadniony należy uznać wniosek, że postanowienie Pre- zydenta RP o stwierdzeniu daty przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie wymaga kontrasygnaty, bowiem nie stanowi warunku ważności ani też prawnej skutecz- ności tego aktu. Ponadto NSA stwierdził, że zakres i zarazem treść kompetencji Prezydenta RP odnosi się – jak wprost stanowi o tym art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie 136 Dz.U. Nr 15, poz. 133. 82 II. Izba Gospodarcza Najwyższym 137 – zarówno do przejścia, jak i przeniesienia sędziego SN (odpowiednio sę- dziego NSA), zaś jej istotą jest potwierdzenie określonych faktów, wraz z zaistnieniem któ- rych stwierdza on datę przejścia sędziego ze stanu czynnego w stan spoczynku. Wymieniony akt jest zatem kwalifikowany jako akt, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem odpowiada on formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dys- pozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek prawny i wynika- jące z niego uprawnienie lub obowiązek. NSA rozstrzygnął również kwestię dwuetapowości postępowania w sprawie przeniesienia w stan spoczynku, a mianowicie, że podjęcie uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa o przeniesieniu w stan spoczynku jest wieńczone aktem Prezydenta, o którym jest mowa w art. 39 ustawy o SN, a w konsekwencji akt ten determinuje skuteczność samej uchwały (wyroki z 29 maja 2025 r., II GSK 631/22 oraz II GSK 638/22). 3.11.4. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II GSK 355/25, NSA stwierdził, że skoro wszczęcie postępowania karnego wobec strony stanowi ustawową przesłankę skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia 138 , to tym samym nie może być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 3.11.5. NSA, rozstrzygając sprawę dotyczącą odmowy przyjęcia na uzupełniającą apli- kację sędziowską, nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że cały test konkursowy po- winien podlegać unieważnieniu z tej tylko przyczyny, że jedno z pytań okazało się całko- wicie wadliwe, co ma naruszać interes skarżącej i innych zdających. Sąd uznał, że choć błędy w formułowaniu pytań i odpowiedzi nie powinny mieć miejsca, deprecjonują bowiem wagę prowadzonej rekrutacji, to jednak się zdarzają, co nie oznacza, że z tej tylko przyczyny (przy jednym wadliwym pytaniu) cały egzamin musi podlegać unieważnieniu. Należało zbadać wpływ, jaki wadliwość ta ma na wyniki i proces rekrutacji, bowiem nie każde stwierdzone uchybienie będzie skutkować zmianą sytuacji strony na jej korzyść. Istnieje zakres tego ro- dzaju uchybień, które po ich zweryfikowaniu i usunięciu, nie spowodują zmiany sytuacji prawnej jednostki na korzystniejszą (wyrok z 21 maja 2025 r., II GSK 1687/24). 3.12. Broń i materiały wybuchowe 3.12.1. W 2025 r. NSA jednolicie prezentował pogląd, że fakt zatarcia skazania nie wyłącza możliwości uwzględnienia popełnionych w przeszłości czynów przy ocenie przesłanki „braku zagrożenia” z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji 139 . NSA wskazał, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z inte- resem porządku publicznego. NSA podkreślił, że choć instytucja zatarcia skazania, określona w art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny 140 , pozwala uznać daną osobę za 137 Dz.U. z 2019 r. poz. 825. 138 Dz.U. z 2021 r. poz. 1995 ze zm. 139 Dz.U. z 2019 r. poz. 284 ze zm. 140 Dz.U. z 2025 r. poz. 383. 83 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby niekaraną, to przy ocenie wnioskodawcy ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nieukarania, ale jego dotychczasowe życie i sposób postępowania. Okoliczność uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie pozostaje bowiem faktem obojętnym w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również ko- nieczność uwzględnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego (wyroki z: 26 marca 2025 r., II GSK 1994/21; 9 września 2025 r., II GSK 393/22 i II GSK 491/22). 3.12.2. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1791/24, NSA podkreślił, że dana osoba nie przestaje być osobą skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo z chwilą wykonania kary, ale wtedy kiedy doszło do zatarcia skazania, które w tej sprawie, na datę wydawania decyzji, nie nastąpiło. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie przewiduje dwóch odrębnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj.: skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz stwarzania zagrożenia dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Wskazana regulacja dookreśla pojęcie „osoby stwarzającej zagrożenie dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego”, której to osobie nie można wydać pozwolenia na broń, lub której, stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, organy Policji są zobowiązane cofnąć pozwolenie na broń. 3.13. Transport i drogi publiczne 3.13.1. W wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 938/22, NSA, rozpoznając sprawę doty- czącą cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, stwierdził, że o ile organy prowadzące postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami – na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami 141 nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści, o tyle na organach ciąży obowiązek ustalenia, czy przesłane orzeczenie lekarskie, stwier- dzające istnienie przeciwskazań do kierowania pojazdami uzyskało przymiot ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 4, 6 i 7 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. 3.13.2. W wyroku z 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1777/24, NSA wskazał, że w art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 142 mowa jest jedynie o przedaw- nieniu wykonania kary i ma on zastosowanie do kar ustalonych już w drodze decyzji. Dla- tego, w myśl art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a., do kar nakładanych na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. zastosowanie ma art. 189g § 1 k.p.a. 3.13.3. W sprawie dotyczącej usunięcia przeszkód lotniczych w postaci drzew, NSA stwierdził, że regulacja art. 874 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 143 nie ingeruje w istotę prawa własności, a co więcej, że wobec jej funkcji oraz celów ustanowienia nie jest także nieproporcjonalna. Nie ulega bowiem wątpli- wości, że jakkolwiek wywołane koniecznością usunięcia przeszkody lotniczej działanie inge- ruje w prawo własności (posiadania, użytkowania), to jednak wobec potrzeby zapewnienia 141 Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm.; dalej: u.k.p. 142 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 143 Dz.U. z 2023 r. poz. 2110. 84 II. Izba Gospodarcza bezpiecznej eksploatacji lotniska oraz bezpieczeństwa operacji lotniczych uzasadniony jest wniosek, że jest to działanie bezwzględnie konieczne i z tego punktu widzenia nie mają żad- nego znaczenia przesłanki uznania, że drzewo, krzew czy też kompleks drzew stanowi prze- szkodę lotniczą (a mianowicie, czy chodzi o nowe nasadzenia czy rozrost wcześniej posadzo- nych drzew i krzewów w wyniku uprawy), skoro zagrażają bezpieczeństwu ruchu lotniczego (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II GSK 2194/24). 3.13.4. Skarga na naruszenie przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów, która stanowi instrument kontroli przestrzegania przepisów tych rozporzą- dzeń (art. 205a ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze) inicjuje postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem NSA niespełnienie wymogów formalnych skargi określonych w art. 205b ust. 3 ustawy – Prawo lotnicze lub uczynienie im zadość w stopniu mniejszym, niż wynika to z przepisu prawa, nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia skargi, o której jest mowa w art. 205a ust. 1 wskazanej ustawy oraz wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenia albo braku naruszenia przez przewoźnika lotni- czego przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów. Powyższe nie stanowi również podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego inicjowanego tą skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość (wyrok z 25 czerwca 2025 r., II GSK 2612/21). 3.13.5. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1832/21, NSA przyjął, że samo wystąpienie z wnioskiem o wydanie świadectwa kierowcy nie czyni zadość wymogom wykonywania przewozu w sposób zgodny z przepisami obowiązującego prawa, których adresatem jest pro- fesjonalny przewoźnik, i które w odniesieniu do kierowcy, o którym jest mowa w art. 32a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 14 4 w związku z art. 5 ust. 1 ‑3 roz- porządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów dro- gowych 145 , mają charakter bezwzględnie obowiązujący. 3.13.6. W zakresie spraw oznaczonych symbolem 6037 NSA odniósł się również do istot- nych zagadnień procesowych. W wyrokach z 13 lutego 2025 r., II GSK 1760/21 i II GSK 388/22, NSA wskazał, że upływ określonego w decyzji ostatecznej terminu na wykonanie obowiązku administracyjnego nie stanowi bezwzględnie o bezprzedmiotowości postępowania w przed- miocie zmiany tej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. z powodu jej „wygaśnięcia”. Sąd wy- jaśnił, że nie stanowi przeszkody do zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. zmiana stanu prawnego, która nie wpływa na tożsamość stosunku prawnego ukształtowa- nego zmienianą decyzją, wskazując, że ocena odnośnie do zachowania albo niezachowania ciągłości stanu prawnego stanowi podstawę wniosku o zaktualizowaniu się albo braku zak- tualizowania się warunku (przesłanki) stosowania art. 155 k.p.a., nie zaś podstawę wniosku o istnieniu albo braku istnienia przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie wy- mienionego przepisu prawa. 14 4 Dz.U. z 2019 r. poz. 2140. 145 Dz. Urz. UE L 2009.300.72 ze zm. 85 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.14. Sprawy dotyczące poczty, telekomunikacji, radia i telewizji 3.14.1. W wyroku z 8 lipca 2025 r., II GSK 2215/21, NSA stanął na stanowisku, że po- stępowanie w sprawie przedłużenia koncesji inicjowane wnioskiem, o którym jest mowa w ust. 1 art. 35a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji 146 , ma charakter wtórny w relacji do postępowania w sprawie jej udzielenia inicjowanego ogłoszeniem, o którym mowa w art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy. Stąd nie mają zastosowania w tym postępowaniu przepisy art. 34 i art. 36 ust. 1 i 2 tej ustawy, a odmowa udzielenia koncesji na kolejny okres – a więc jej przedłużenie – możliwa jest wyłącznie, gdy w stosunku do nadawcy, który pier- wotnie już ją uzyskał, zachodzi którakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 38 ust. 1 lub 2 ustawy, a mianowicie okoliczność aktualizująca jedną z przesłanek obligatoryjnego lub fakul- tatywnego cofnięcia koncesji. Biorąc pod uwagę odrębność przedmiotu regulacji art. 35a ust. 1 ustawy, a co za tym idzie jego funkcji oraz celu jego ustanowienia, które są zdecydowanie różne od przepisów art. 34, art. 35, art. 36 i art. 36a oraz art. 36c tej ustawy, NSA stwierdził, że określony tym przepisem termin na złożenie wniosku o udzielenie koncesji na kolejny okres – to jest nie później niż 12 miesięcy przed wygaśnięciem już posiadanej koncesji – nosi cechy terminu prawa materialnego. 3.14.2. Na uwagę zasługuje również wyrok z 8 kwietnia 2025 r., II GSK 2337/21, w którym NSA uznał, że w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 71 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe 147 w zw. z art. 22 ust. 3 dy- rektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług 148 i art. 47 akapit 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w sprawach wyboru operatora wyznaczonego status strony postępowania oraz podmiotu, którego do- tyczy decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako krajowego organu regulacyj- nego, może nabyć i zachować do dnia ostatecznego zakończenia tego postępowania tylko ten podmiot, który pozostaje do tego dnia operatorem pocztowym, na którego konkurencyjną względem adresata decyzji o wyborze operatora wyznaczonego pozycję rynkową może od- działywać treść tej decyzji. Jeżeli zatem przed dniem wydania ostatecznej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego, będący operatorem pocztowym i uznany za stronę tego rodzaju postępowania podmiot utraci status tego operatora, to toczące się z jego udziałem postępo- wanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe w części dotyczącej jego w nim udziału. 146 Dz.U. z 2020 r. poz. 805. 147 Dz.U. z 2020 r. poz. 1041. 148 Dz. Urz. UE L 1998.15.14 ze zm. 86 III. Izba Ogólnoadministracyjna 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 149 Pozostało na następny okres 14 655747122 126985812 268 W 2025 r. do Izby wpłynęło 7471 skarg kasacyjnych, w tym 53 skargi o wznowienie postę- powania. Z poprzedniego okresu pozostało 14 655 skarg kasacyjnych, a zatem do załatwienia było łącznie 22 126 spraw. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym naj- więcej skarg kasacyjnych było z zakresu m.in.: prawa budowlanego, gospodarki mieniem państwowym i komunalnym, zagospodarowania przestrzennego, wywłaszczania i zwrotu nieruchomości, ochrony środowiska i ochrony przyrody, stosunków pracy i stosunków służ- bowych czy pomocy społecznej. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby fizyczne wniosły 3872 skargi kasacyjne, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 3462 pochodziło od osób prawnych, w tym 1826 od organów, których czynność, bezczynność czy przewlekłe prowa- dzenie postępowania zostało zaskarżone, 184 od organizacji społecznych, a 24 od prokuratora. W Izbie rozstrzygnięto 9858 skarg kasacyjnych, w tym 32 skargi o wznowienie postępo- wania, 9 spraw zamknięto. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w 745 sprawach, adwokaci jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania w 1013 sprawach, radcowie prawni w 1240 sprawach, prokuratorzy uczestniczyli w 40 spra- wach, Rzecznik Praw Obywatelskich w 7, a Rzecznik Praw Dziecka w 4 sprawach. W Izbie Ogólnoadministracyjnej na dzień 31 grudnia 2025 r. orzekało 46 sędziów NSA, a 7 etatów sędziowskich było nieobsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jed- nego sędziego NSA w 2025 r. przypadało do rozpatrzenia 481 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 3629 zażaleń oraz 14 skarg o wzno- wienie postępowania zażaleniowego. Łącznie zostało załatwionych 3648 zażaleń na orzeczenia sądów administracyjnych, w 303 sprawach uwzględniono zażalenie, w 2906 sprawach odda- lono zażalenie, 31 spraw zamknięto. Na koniec 2025 r. pozostało nierozpoznanych 235 zażaleń. 149 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 87 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 457 wniosków o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość, tj. o 74 wnioski więcej niż w 2024 r. (383). Załatwiono łącznie 442 sprawy wszczęte ww. wnioskami, a zatem o 50 więcej niż w 2024 r. (392). Spośród załatwionych wniosków (442), w 319 sprawach wskazano organ właściwy do załatwienia sprawy, 46 wniosków oddalono, 59 wniosków odrzucono, a 18 załatwiono w inny sposób. Ponadto wpłynęło 11 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orze- czenia. Z poprzedniego okresu pozostała do rozpoznania 1 skarga. Spośród skarg, które wpły- nęły w 2025 r. w 7 przypadkach złożona skarga dotyczyła orzeczenia NSA, zaś w 4 przypad- kach orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Załatwiono 11 skarg, w tym 1 skargę oddalono, a 10 skarg odrzucono. Na następny okres pozostała do rozpoznania 1 skarga. W Izbie Ogólnoadministracyjnej zarejestrowano łącznie 113 spraw ze skarg na naru- szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, z czego 17 skarg dotyczyło przewlekłego postępowania przed NSA, a 96 skarg – po- stępowania przed sądami pierwszej instancji. Z poprzedniego okresu pozostało niezałatwio- nych 5 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Załatwiono łącznie 97 skarg, z których 26 oddalono, 70 odrzu- cono, a w 1 sprawie stwierdzono przewlekłość postępowania. Natomiast 5 spraw zamknięto (zakreślono sprawę w repertorium). Na następny okres pozostało do rozpoznania 16 skarg. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie prze- pisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów admi- nistracyjnych oraz przedstawionych przez składy orzekające wniosków o rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnych sprawach sądowoad- ministracyjnych. Rozpoznano 6 wniosków, w ramach których podjęto 3 uchwały wyjaśnia- jące zagadnienia prawne, 2 uchwały o pozostawieniu przedstawionego zagadnienia praw- nego bez rozpoznania i w 1 sprawie odmówiono podjęcia uchwały. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej 150 W zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych cechuje się wysokim poziomem merytorycznym rozstrzygnięć, chociaż nastąpił niewielki spadek oddalonych skarg kasacyjnych w stosunku do 2024 r., o czym świadczą dane statyczne za 2025 r. Z danych tych wynika, że na 9817 załatwionych skarg kasacyjnych (o 1039 mniej niż w 2024 r.) w 6853 sprawach skargi kasacyjne zostały oddalone, co stanowi 69,81% w stosunku do 74,02% oddalonych skarg kasacyjnych w 2024 r. Z kolei w 1922 sprawach uchylono orzeczenia sądów pierwszej instancji, co stanowi 19,58% ogółu załatwionych skarg kasacyjnych. W 64 sprawach odrzucono skargę kasacyjną, co stanowi 0,65% załatwionych skarg kasacyjnych. Natomiast 978 skarg kasacyjnych załatwiono w inny 150 Podane wyliczenia nie obejmują skarg o wznowienie postępowania oraz spraw zamkniętych. 88 III. Izba Ogólnoadministracyjna sposób, co stanowi 9,96% wszystkich załatwionych skarg kasacyjnych od orzeczeń wojewódz- kich sądów administracyjnych. Z kolei w sprawach zainicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub za- rządzenie sądu pierwszej instancji w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej za- łatwiono ogółem 3617 zażaleń (o 1370 zażaleń więcej niż w 2024 r., w którym załatwiono 2247 zażaleń). Spośród załatwionych zażaleń 2906 zażaleń zostało oddalonych, co stanowi 80,34%. Orzeczenia sądów pierwszej instancji uchylono natomiast w 303 sprawach, co sta- nowi 8,38% ogółu załatwionych zażaleń. W inny sposób załatwiono z kolei 408 zażaleń, co stanowi 11,28% wszystkich załatwionych zażaleń. Z przedstawionych danych wynika, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administra- cyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej NSA zarówno w zakresie skarg kasacyjnych, jak i zażaleń, utrzymuje się, tak jak w latach poprzednich, na dość wysokim poziomie i jest stabilne. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Sprawy z zakresu prawa budowlanego 3.1.1. W odniesieniu do załatwionej milcząco sprawy na skutek zgłoszenia robót budow- lanych (art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 151 ) przepisy art. 145 § 1 i nast. k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawarte w Prawie budowlanym odrębne regulacje umożliwiające weryfikację zgodności z prawem robót bu- dowlanych zrealizowanych w trybie zgłoszenia (wyrok z 23 stycznia 2025 r., II OSK 1160/22). 3.1.2. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., II OSK 1255/22, NSA uznał, że w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco w następstwie zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawartą w Prawie budowlanym pełną i kompleksową regulację umożliwiającą weryfikację zgodności z przepisami robót budowlanych wykonanych w na- stępstwie dokonanego zgłoszenia. 3.1.3. W wyroku z 11 marca 2025 r., II OSK 1863/22, NSA stwierdził, że wobec braku od- miennych szczególnych regulacji w Prawie budowlanym przepis art. 122c § 3 k.p.a. znajdzie zastosowanie do spraw w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych. Oznacza to, że organ odwoławczy, jak też sąd administracyjny, mogą orzec odpowiednio na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchyleniu decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu, a organ pierwszej instancji może w terminie 21 dni (art. 30 ust. 5 Prawa budow- lanego) załatwić sprawę w sposób milczący lub ponownie wnieść sprzeciw, w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. 3.1.4. Jeżeli kwestia zgody na odstępstwo od warunków technicznych została rozstrzy- gnięta przed wszczęciem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, to wydane 151 Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; dalej: Prawo budowlane lub u.p.b. 89 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby postanowienie w przedmiocie zgody na odstępstwo, choć niezaskarżalne w klasycznym ujęciu regulacji wzruszenia rozstrzygnięć w toku instancji, i takie, którego w sprawie nie można wzruszyć w ramach odwołania od decyzji, należy uznać za zaskarżalne do sądu ad- ministracyjnego, ponieważ rozstrzyga sprawę co do istoty, a zatem stanowi rozstrzygnięcie określone w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (postanowienie z 6 sierpnia 2025 r., II OSK 1301/25). 3.1.5. Z art. 37 ustawy – Prawo budowlane nie wynika, żeby jego zastosowanie było uza- leżnione od tego, czy po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę były prowadzone roboty budowlane. W związku z tym, zdaniem NSA, bez znaczenia dla zastosowania powołanego przepisu pozostaje to, że organy nadzoru budowlanego zgodnie ze swoją właściwością pod- jęły czynności wobec robót budowlanych wykonanych lub wykonywanych po uchyleniu de- cyzji o pozwoleniu na budowę z naruszeniem przepisów prawa (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 3052/24). 3.1.6. Stwierdzenie nieważności planu miejscowego, zgodnie z którym wydano decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu nadzoru budowlanego. Zmienione uwarunkowania prawne mogą powodować, że objęty nakazem rozbiórki obiekt budowlany mógłby bez przeszkód podlegać legalizacji, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek z art. 48 Prawa budowlanego. Obiekt budow- lany podlegający rozbiórce z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodaro- waniu przestrzennym obiektywnie przestaje być bowiem obiektem naruszającym te przepisy (wyrok z 3 lipca 2025 r., II OSK 1434/24). 3.1.7. Strona umowy deweloperskiej zawartej z inwestorem, której przedmiotem jest wy- budowanie domu mieszkalnego, nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzo- nego na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane, gdyż z żadnego przepisu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzin- nego 152 nie wynika bezpośredni związek interesu indywidualnego z tymi normami, które po- zwalałyby kwalifikować go jako interes prawny (wyrok z 27 listopada 2025 r., II OSK 380/25). 3.2. Sprawy z zakresu ludności 3.2.1. Najszerszą kategorię spraw w tym symbolu stanowiły sprawy z zakresu obowiązku meldunkowego, tj. zameldowania i wymeldowania. Dotychczas prezentowane stanowisko w zakresie przesłanek opuszczenia miejsca sta- łego zamieszkania pozostaje od wielu lat niezmienne. NSA w swoich orzeczeniach konse- kwentnie wskazywał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego zostaje spełniona wyłącznie w sytuacji, gdy opuszczenie to ma charakter trwały oraz na- stępuje z woli osoby zainteresowanej (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., II OSK 1130/22; 18 lutego 2025 r., II OSK 1345/22; 2 lipca 2025 r., II OSK 1556/24; 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 23 wrze- śnia 2025 r., II OSK 2305/24). Ponadto w utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że dobro- wolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie. Jeżeli więc 152 Dz.U. z 2021 r. poz. 1445. 90 III. Izba Ogólnoadministracyjna opuszczenie lokalu przez daną osobę było spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek do wymeldowania kwestia do- browolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ jest oczywiste, że w takich sytuacjach czynności właściwych organów nie są zgodne z wolą osoby, która jest obowiązana opuścić lokal (wyroki z: 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 27 sierpnia 2025 r., II OSK 601/23). 3.2.2. NSA podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym ewidencja ludności pełni wyłącznie funkcję rejestracyjną, a jej zadaniem jest wierne odzwierciedlenie stanu fak- tycznego, tj. rzeczywistego miejsca pobytu danej osoby (wyroki z: 19 lutego 2025 r., II OSK 453/24 i 18 marca 2025 r., II OSK 988/24). 3.2.3. Na gruncie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych 153 brak jest podstaw prawnych do zamieszczenia w dowodzie osobistym jako rodziców jego posiadacza dwóch osób tej samej płci. Zdaniem NSA czynność materialnotechniczna, jaką jest wydanie dowodu osobistego małoletniej, stanowi jedynie instrument do wykazania tożsamości – oby- watelstwa polskiego – oraz służy jako dokument podróży, nie zaś do kreowania więzi rodzin- nych (wyrok z 22 maja 2025 r., II OSK 2155/22). 3.2.4. Wobec wniosku o wydanie dla celów naukowych poświadczonych za zgodność kopii dokumentów stanowiących akta zbiorowe do aktu zgonu pradziadków skarżącego, NSA uznał, że niewystarczające jest samo (ewentualne) istnienie u skarżącego dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej, lecz niezbędne jest także wykazanie jego naru- szenia lub zagrożenia. W przypadku, gdy strona nie wykazuje istnienia dobra w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, a ponadto zagrożenia lub naruszenia tego konkretnego dobra osobi- stego, nie można przyjąć, że wykazała interes prawny, o którym mowa w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego 154 (wyrok z 24 stycznia 2025 r., II OSK 372/24). 3.2.5. Niezmienna od lat pozostaje linia orzecznicza związana z zasadą posiadania jed- nego obywatelstwa. W wyroku z 22 maja 2025 r., II OSK 2621/22, NSA za bezpodstawne uznał stosowanie art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego 155 w sy- tuacji, gdy ojciec rodziny nie żył w chwili, w której miałaby nastąpić zmiana obywatelstwa osieroconego dziecka lub wdowy po nim. Taka wykładnia pozbawiałaby wdowę możliwości zmiany obywatelstwa po śmierci męża, chyba że powtórnie wyszłaby za mąż, a dzieci do momentu osiągnięcia pełnoletności. Artykuł 13 ustawy dotyczy nabycia lub utraty obywatel- stwa przez ojca rodziny, a więc konkretnych zdarzeń prawnych, których podmiotem może być tylko osoba żyjąca. Cel tej regulacji, jakim jest zasada jednolitości obywatelstwa mał- żonków, może być zrealizowany tylko za życia obojga. 3.3. Sprawy z zakresu gospodarki mieniem 153 Dz.U. z 2022 r. poz. 671 ze zm. 154 Dz.U. z 2022 r. poz. 1681 ze zm. 155 Dz.U. RP z 1920 r. Nr 7 poz. 44 ze zm. 91 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.3.1. Skoro w decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 paździer- nika 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy 156 dochodzi do konkretyzacji zarówno osoby uprawnionej, jak i gruntu, którego ona dotyczy, to musi ist- nieć zgodność pomiędzy tożsamością gruntu objętego danym wnioskiem dekretowym a tre- ścią decyzji wydanej na jego podstawie, a także musi zachodzić tożsamość wnioskodawców (ich następców prawnych) z beneficjentami decyzji reprywatyzacyjnej (wyroki z: 3 kwietnia 2025 r., I OSK 855/22; 3 lipca 2025 r., I OSK 66/22). 3.3.2. W odniesieniu do art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nie- ruchomościami 157 , zastosowano uchwałę siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., I OPS 1/23, wskazując, że uchwała ta wprawdzie została podjęta w odniesieniu do tzw. roszczeń „dekretowych”, ale znajdowała jednak odpowiednie (per analogiam) zastosowanie do po- stępowań o przyznanie odszkodowania wszczętych na podstawie przepisów regulujących skutki wejścia w życie dekretu warszawskiego (wyroki: z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 964/22 i z 5 października 2025 r., I OSK 1104/24). 3.3.3. Skoro zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. przedmiotem roszczenia odszkodo- wawczego może być tylko jeden dom jednorodzinny oraz jedna działka, która przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (jeżeli oczywiście są spełnione pozostałe wymogi przewidziane art. 215 ust. 2 u.g.n.), to wy- stąpienie przez uprawnionego na podstawie tego przepisu z roszczeniem odszkodowawczym za jedną tego rodzaju działkę powoduje, że roszczenie odszkodowawcze, unormowane tym przepisem, wygasa. Oznacza to, że w takiej sytuacji brak jest podstawy prawnej do docho- dzenia odszkodowania za kolejne działki, które powstały z parcelacji dawnej nieruchomości warszawskiej, a które również mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu warszawskiego (wyroki z: 16 stycznia 2025 r., I OSK 1041/22, I OSK 1878/22, I OSK 1030/22, I OSK 530/22; 18 marca 2025 r., I OSK 423/23; 15 maja 2025 r., I OSK 1210/22). 3.3.4. Artykuł 29 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie le- śnym 158 przewidywał możliwość nabycia prawa do gruntu na podstawie protokołu zdawczo‑ ‑odbiorczego w formie przekazania majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a rucho- mego na własność przedsiębiorstw (wyrok z 20 maja 2025 r., I OSK 2392/23). 3.3.5. Formalne potwierdzenie ustania zarządu leśnego nad nieruchomością, która zmie- niła swój charakter, następuje w formie decyzji administracyjnej, a podstawę prawną do jej wydania stanowi art. 46 u.g.n. (wyrok z 12 września 2025 r., I OSK 2775/23). 3.3.6. Z treści art. 95 pkt 7 u.g.n. wynika, że badaniu w toku postępowania podziało- wego podlega wyłącznie okoliczność, czy wydzielana działka, mająca służyć bezpośredniej 156 Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. 157 Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: u.g.n. 158 Dz.U. Nr 63 poz. 494 ze zm. 92 III. Izba Ogólnoadministracyjna obsłudze budynku mieszkalnego, spełnia wymogi uznania jej za działkę budowlaną nie- zbędną do korzystania z budynku mieszkalnego. Z tego względu motywacja, która stanowi podstawę dokonania podziału działki w tym trybie, jest prawnie nieistotna (wyrok z 6 lutego 2025 r., I OSK 278/22). 3.3.7. Artykuł 93 ust. 3 u.g.n., przewidujący niedopuszczalność podziału nieruchomości, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, nie jest adresowany do organu wydającego opinię w trybie art. 93 ust. 5 tej ustawy. Przepis ten odwołuje się do decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości i należy odczytywać go łącznie z art. 99 ustawy. Oznacza to, że organ, opiniując w trybie art. 93 ust. 5 u.g.n. zgod- ność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospo- darowania przestrzennego, nie ocenia merytorycznie spełnienia wymogu dostępu do drogi publicznej, o którym mowa w art. 93 ust. 3 ustawy, gdyż kwestia ta jest badana na etapie zatwierdzania projektu podziału, a nie na etapie opiniowania wstępnego projektu podziału (wyrok z 26 czerwca 2025 r., I OSK 199/25). 3.3.8. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów 159 – zawsze musi dotyczyć tylko sytuacji, w której przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności odnosi się do całości gruntu objętego określoną księgą wieczystą (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1386/23). 3.3.9. Artykuł 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa 160 , zawiera enumeratywny katalog rozstrzygnięć, jakie może wydać Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, co oznacza, że nie- dopuszczalne było stosowanie do tego przepisu wykładni systemowej całej ustawy. Tym samym nie można było wskazanych w tym przepisie rozstrzygnięć łączyć w jedną decyzję, gdyż przepis ten ma charakter alternatywy rozłącznej, tj. wskazuje sytuacje, które wzajemnie się wykluczają (wyrok z 10 czerwca 2025 r., I OSK 1470/22). Z kolei w wyroku z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 674/22 wskazano, że z uwagi na szczególny tryb postępowania przed Komisją i szczególne jej uprawnienia, a także sposób sformułowania przesłanek w art. 30 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, tj. w sposób ocenny i z zastosowaniem klauzul generalnych (interes społeczny), w każdej sprawie należy dokonywać indywidualnej oceny prawidłowości i legalności decyzji Komisji. 3.3.10. Dokonując wykładni art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczy- pospolitej Polskiej 161 , składy orzekające przyjmowały jednolicie, że omawiana ustawa nie 159 Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 ze zm. 160 Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 ze zm. 161 Dz.U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.; dalej: ustawa zabużańska. 93 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wprowadza wymogu, by prawo do rekompensaty przysługiwało wyłącznie podmiotowi, będącemu właścicielem mienia w tym właśnie dniu. Uznawano tym samym, że prawo to przysługuje osobie będącej właścicielem mienia na dzień opuszczania byłego terytorium RP. W następstwie tego przysługuje ono spadkobiercom osoby, która była właścicielem mienia w 1939 r., ale zmarła w trakcie II wojny światowej (wyroki z: 22 marca 2025 r., I OSK 456/2; 9 kwietnia 2025 r., I OSK 592/22; 27 maja 2025 r., I OSK 1144/22; 30 czerwca 2025 r., I OSK 343/22; 27 sierpnia 2025 r., I OSK 1608/22; 29 października 2025 r., I OSK 1965/23). 3.3.11. Poprzez określone w art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej „wskazanie” osoby, na rzecz której będzie realizowane uprawnienie, nie dochodzi do utraty tego uprawnienia przez wska- zującego. Wskazanie nie jest bowiem zbyciem uprawnienia po stronie osoby wskazującej, lecz wyborem jednego spośród pozostałych uprawnionych, na rzecz których ma nastąpić reali- zacja posiadanego przez wskazującego uprawnienia (wyrok z 6 marca 2025 r., I OSK 396/22). 3.4. Sprawy z zakresu gospodarki wodnej 3.4.1. W przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 162 nie unormowano od- stąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej. Uwzględniając jednak charakter stosowanego środka, a nie jego nazwę, NSA uznał, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 280 Prawa wodnego terminem „opłata podwyższona”, zamiast określenia „administracyjna kara pie- niężna”, nie powinno wyłączać możliwości zastosowania do tych opłat instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidzianej w art. 189f k.p.a. Opłaty podwyższone ustanowione w art. 280 Prawa wodnego mieszczą się bowiem w legalnej defi- nicji pojęcia „administracyjna kara pieniężna”, określonej w art. 189b k.p.a. (wyrok z 26 marca 2025 r., III OSK 2577/23). 3.4.2. Decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, która nie pre- cyzuje rodzaju urządzeń mających zostać wykonanych w celu zapobieżenia szkodom ani ich podstawowych parametrów technicznych, jest w tej części niewykonalna. W takiej sytuacji na adresata decyzji zostaje nałożony obowiązek publicznoprawny o nieokreślonej treści (wyrok z 1 lipca 2025 r., III OSK 1284/25). 3.4.3. Interpretując użyte w art. 171 ust. 1 Prawa wodnego pojęcie „odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej”, przy uwzględnieniu wskazań wynikających z cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, NSA stwierdził, że chodzi o korzyść, jaką właści- ciel nieruchomości uzyskuje w związku z realizacją przez spółkę wodną jej zadań. Zadania te polegają w szczególności na budowie oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych, w tym urządzeń melioracji wodnych. Pojęcie „korzyści” nie jest przy tym powiązane z wielkością plonów osiąganych z gruntów, na których urządzenia melioracji wodnych są zlokalizowane. Korzyść w rozumieniu art. 171 ust. 1 Prawa wodnego ma charakter obiektywny i pozostaje niezależna od woli właściciela nieruchomości oraz podejmowanych przez niego działań. Wy- raża się ona w tym, że sprawne i należycie utrzymywane przez spółkę wodną urządzenia 162 Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej: Prawo wodne. 94 III. Izba Ogólnoadministracyjna melioracji wodnych zapewniają prawidłową regulację stosunków wodnych na gruntach rol- nych (wyrok z 23 lipca 2025 r., III OSK 1504/24). 3.5. Sprawy z zakresu komunalizacji mienia 3.5.1. Wśród rozpoznawanych skarg kasacyjnych największą grupę stanowiły skargi kwestionujące komunalizację mienia pozostającego w faktycznym władaniu podmiotu niele- gitymującego się prawem zarządu nieruchomością (PKP SA). W wydanych orzeczeniach NSA potwierdzał, że prawo zarządu do nieruchomości nie przysługuje PKP ex lege, w tym w szcze- gólności na podstawie przepisów prawa normujących utworzenie i funkcjonowanie przed- siębiorstwa państwowego PKP. Akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogól- nych aktów ustrojowych i nie mogą regulować stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogą jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych w odnie- sieniu do poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Sam fakt władania nieru- chomością i zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej nie decyduje o powstaniu prawa zarządu. Ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości 163 . Treść uchwał z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17 determinowała podjęte rozstrzygnięcia. Z tego względu konse- kwentnie przyjmowano, że decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd nie może stanowić dowodu na przysługiwanie na dzień 27 maja 1990 r. prawa zarządu nieruchomością. NSA w wyroku z 21 lutego 2025 r., I OSK 1128/21, mając na uwadze uchwałę siedmiu sę- dziów NSA z 16 grudnia 2024 r., I OPS 2/23, wyjaśnił, że decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu nie jest w postępowaniu komunalizacyjnym wystarczająca dla uznania istnienia po stronie PKP zarządu, natomiast w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z ty- tułu zarządu jest jednym z dowodów, na których podstawie dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu. 3.5.3. W wydawanych przez NSA orzeczeniach konsekwentnie stwierdzano, że fakt ko- munalizacji gruntu nie stoi na przeszkodzie do wydania decyzji o uwłaszczeniu tym gruntem określonego podmiotu. Jak wyjaśniano, przesłanki ustawowe warunkujące komunalizację oraz uwłaszczenie nie są tożsame, a ich spełnienie w konkretnym przypadku oceniane jest na inne daty, tj. na 27 maja 1990 r. w przypadku komunalizacji i na 5 grudnia 1990 r. w odnie- sieniu do uwłaszczenia (wyrok z 9 maja 2025 r., I OSK 930/24). 3.5.4. W wyroku z 12 marca 2025 r., I OSK 1485/23, NSA wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie może służyć czynieniu ustaleń fak- tycznych, które zostaną wykorzystane przez dany podmiot dla wszczęcia innego postępo- wania – czy to o zasiedzenie, czy to o uzgodnienie stanu prawnego księgi wieczystej z rze- czywistym stanem prawnym, czy też dla złożenia oferty zakupu określonej nieruchomości, 163 Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm. 95 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby zaś decyzja komunalizacyjna nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia z powództwem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece 164 . 3.5.5. NSA w swoich orzeczeniach konsekwentnie potwierdzał, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to znalazło głównie odzwierciedlenie w sprawach wszczynanych przez następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości ziemskich, którzy uzyskali decyzje stwierdzające, że majątek nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 165 (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 292/24; 10 kwietnia 2025 r., I OSK 1654/23; 6 czerwca 2025 r., I OSK 2510/23; 9 października 2025 r., I OSK 673/25). 3.5.6. Jednolicie NSA interpretował kwestię zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, przyjmując, że dla jej spełnienia istotne jest jedynie to, by podmiot publiczny wykonywał faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp. (wyrok z 5 lutego 2025 r., I OSK 31/22), przy czym czynności dokonywane na drodze nie mu- siały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany (wyrok z 14 lutego 2025 r., I OSK 330/22). Ponadto wykony- wanie przez skarżącego pewnych czynności mających na celu utrzymanie drogi nie wyłącza sprawowania przez gminę władztwa publicznoprawnego nad drogą, skoro również gmina wykonywała takie czynności w stosunku do drogi (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., I OSK 1609/22). 3.6. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 3.6.1. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kar- tograficzne 166 informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. A zatem osoba legitymująca się własnościowym spół- dzielczym prawem do lokalu nie może żądać wszczęcia postępowania w sprawie aktuali- zacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie powierzchni użytkowej lokalu, albowiem nie zalicza się do podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyj- nego i kartograficznego, co oznacza, że osoba taka nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., I OSK 2567/23). 3.6.2. W świetle art. 24a ust. 10 Prawa geodezyjnego i kartograficznego niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której organ w ramach rozpoznania zarzutów wydaje decyzję meryto- ryczną i wprowadza zmiany w operacie opisowo ‑kartograficznym w sytuacji, gdy wprowa- dzone zmiany nie stanowią uwzględnienia zarzutów (wyrok z 19 listopada 2025 r., I OSK 92/23). 164 Dz.U. z 2023 r. poz. 1984 ze zm. 165 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. 166 Dz.U. z 2020 r. poz. 276 ze zm. 96 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.6.3. Do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych (art. 47a ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), a numery porządkowe budynku ustala wójt (bur- mistrz, prezydent miasta) zgodnie z art. 47a ust. 5 ww. ustawy. Do organu ustalającego numery porządkowe nie należą sprawy z zakresu nadzoru budowlanego, stąd też organ ustalający numery porządkowe nie może prowadzić postępowania zbierać dowodów i czynić własnych ustaleń w przedmiocie oceny legalności przedmiotowej inwestycji z przepisami prawa. W za- kresie oceny legalności inwestycji z przepisami prawa organ ustalający numery porządkowe jest związany ostateczną decyzją organu nadzoru budowlanego, który orzekł w tej kwestii, nakazując rozbiórkę budynków (wyrok z 24 lipca 2025 r., I OSK 1495/22). 3.7. Sprawy z zakresu ochrony środowiska 3.7.1. W wyroku z 28 października 2025 r., III OSK 1055/24, NSA wskazał, że zgodnie z art. 180 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 167 eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzy- skaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Od obowiązku uzyskania pozwolenia ustawo- dawca przewidział więc wyjątki. Ustalenie, czy eksploatacja określonej instalacji wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia, wymaga zatem przeprowadzenia analizy pomiarów, w tym specjalistycznych obliczeń. Nieprawidłowe jest jednak stanowisko, że to organ in- spekcji ochrony środowiska jest zobligowany do wykonania pomiarów poziomu emisji gazów do powietrza i dopasowania go do obowiązujących regulacji prawnych. Obowiązek wykonania pomiarów poziomu emisji gazów lub pyłów do powietrza ciąży na podmiocie prowadzącym instalację. 3.7.2. NSA w wyroku z 15 kwietnia 2025 r., III OSK 6994/21, przypomniał, że wariant proponowany przez wnioskodawcę do realizacji w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko 168 nie może pokrywać się z racjonalnym wariantem alternatywnym. Racjonalny wariant zawsze powinien spełniać dwie cechy – być jednocześnie „alternatywnym” i „racjonalnym”. Brak którejkolwiek z tych cech będzie powodował, że wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny faktycznie nim nie jest. Za wariant alternatywny nie może być uznany tzw. „wariant zerowy”. „Alternatywność” wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwe- stycji) lub technologicznym (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc, produkcyjność, wydaj- ność zainstalowanych urządzeń). Nie jest dopuszczalne poprzestanie na wskazaniu, że inwe- stor nie jest w stanie przedstawić trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia. 3.7.3. W wyroku z 23 września 2025 r., III OSK 1227/23, dotyczącym wymaganej zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania prze- strzennego (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej) NSA orzekł, że na obszarze, który w miej- scowym planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony wyłącznie do celów 167 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; dalej: p.o.ś. 168 Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa. 97 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby produkcji, magazynowania i składów, nie jest możliwe eksploatowanie instalacji do termicz- nego przekształcania odpadów niebezpiecznych. Termiczne przekształcanie odpadów jest objęte ścisłą reglamentacją prawną uregulowaną w art. 155 ‑163 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach 169 . Z przepisów tych nie wynika, że spalanie odpadów niebezpiecznych w procesie termicznego przekształcania odpadów jest działalnością produkcyjną. 3.7.4. W wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 5274/21, NSA wyjaśnił różnicę między poję- ciami „gospodarka odpadami” a „gospodarowanie odpadami”, podnosząc, że gospodarka odpadami to wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach). Natomiast gospodarowanie odpadami, a więc pojęcie o węższym zakresie przed- miotowym, to zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach). W wyroku tym wskazano także, że ustawodawca nie zdecydował się na wyodrębnienie magazynowania odpadów jako od- rębnej formy gospodarki odpadami lub gospodarowania odpadami. Jednocześnie jednak przewidział, że magazynowanie odpadów może mieć formę magazynowania przez prowa- dzącego przetwarzanie odpadów. Naruszenie warunków magazynowania odpadów prowa- dzonego w ramach przetwarzania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. c/ ustawy o odpadach) może uzasadniać wstrzymanie działalności posiadacza odpadów na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. 3.7.5. Z kolei w wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 6436/21, NSA przypomniał, że jeżeli pozwolenie zintegrowane obejmuje zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, to podmiot posiadający tego rodzaju pozwolenie jest zwolniony z obowiązku uzyskania jednego z ze- zwoleń, o których stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach (zezwolenie na zbieranie od- padów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów), ponieważ pozwolenie zintegrowane jest jednym z zezwoleń wymienionych w tym przepisie. W konsekwencji naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego będącego jednocześnie zezwoleniem na zbieranie odpadów lub zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, skutkuje nałożeniem na podmiot naruszający to pozwolenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach. 3.7.6. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznacze- niem, a zatem czy może poruszać się po drogach. W postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojaz- dowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Ewentualna naprawa i rejestracja po- jazdu nie wykluczają zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu. Decyzja o re- jestracji pojazdu, który w dacie jego sprowadzenia do kraju stanowił odpad, a która została 169 Dz.U. z 2022 r. poz. 669 ze zm. 98 III. Izba Ogólnoadministracyjna wydana w oparciu o dokument nieuprawniający do jego rejestracji, nie może stanowić o lega- lizacji czynności podejmowanej nielegalnie. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok z 5 marca 2025 r., III OSK 5484/21). 3.7.7. Według art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach 170 właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i po- rządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Przez pojęcie „pozbywania się odpadów komunalnych” należy rozumieć obowiązki nakła- dane na zobowiązanego w celu przygotowania zebranych odpadów do ich odbioru przez upoważnionego przedsiębiorcę lub inny podmiot dokonujący tego odbioru. Odbiór odpadów z nieruchomości jest jednym z podstawowych obowiązków objętych zadaniem publicznym związanym z utrzymaniem czystości i porządku w gminach. Ustawodawca w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidział możliwości zaniechania od- bierania tych odpadów z nieruchomości, więc nie można uznać, że takie odpady jak np. me- tale, opakowania wielomateriałowe, tworzywa sztuczne, papier, tektura lub szkło, nie mogą być odbierane bezpośrednio z nieruchomości (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 1567/24). 3.7.8. Sprzętem w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elek- trycznym i elektronicznym 171 jest urządzenie funkcjonalnie kompletne. Uznanie za sprzęt nie- samodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów, musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obo- wiązki przewidziane przepisami omawianej ustawy podlegałyby aktualizacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem (wyrok z 15 października 2025 r., III OSK 2035/24). 3.7.9. Zadaniem organów administracji nie jest ocena zakresu umowy cywilnoprawnej, jakim jest umowa zlecenia wycinki lub przycięcia drzew i kontrola prawidłowości jej wyko- nania w świetle przepisów prawa cywilnego. Nie można wykładać art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 172 w ten sposób, że podmiotem odpowie- dzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z na- ruszeniem interesu indywidualnego właściciela. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (wyrok z 20 maja 2025 r., III OSK 167/22). 170 Dz.U. z 2019 r. poz. 2010. 171 Dz.U. z 2024 r. poz. 573. 172 Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm. 99 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.8. Sprawy z zakresu edukacji 3.8.1. Adresowane do rodziców uczniów zawiadomienie o zamiarze likwidacji lub prze- kształceniu szkoły bądź przedszkola, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe 173 , może być dokonane w dowolnej formie. Konieczne jest tylko, żeby zawiadomienie rzeczywiście dotarło do rodziców ucznia w przewidzianym w ustawie terminie (wyrok z 11 czerwca 2025 r., III OSK 1329/22). 3.8.2. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., III OSK 626/22, NSA zajmował się problemem roz- strzygnięcia nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie okre- ślenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora oraz doktora habilitowa- nego i uznał, że wydane na podstawie art. 239 pkt 2 w zw. z art. 238 ust. 1 pkt 6 lit. a/ ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 174 przez Radę Doskonałości Naukowej rozstrzygnięcie ma charakter nadzorczy i kreuje stosunek administracyjnoprawny (stosunek nadzorczy), podlegający kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia jego legalności. 3.8.3. W wyroku z 26 sierpnia 2025 r., III OSK 721/25, NSA zajął się problemem powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i wskazał, że współdziałanie organów „w porozumieniu” nie oznacza jedynie wyrażania opinii przez jeden z tych organów. Byłoby to nie tylko sprzeczne z wykładnią językową (gramatyczną) art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego, który to przepis reguluje zarówno współdziałanie w formie porozumienia, jak i wyrażanie opinii, ale także byłoby nie do pogodzenia z celem tego przepisu. 3.8.4. W wyroku z 17 października 2025 r., III OSK 2414/22, NSA zajmował się kwestią wznowienia studiów i wskazał, że jeżeli możliwość wznowienia studiów została uregu- lowana w regulaminie danej uczelni wyższej, ale nie przewidziano dla niej formy decyzji administracyjnej (z uwagi na brak przepisu ustawowego w tym zakresie), lecz formę roz- strzygnięcia, to rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia studiów stanowi akt z zakresu admi- nistracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o ile zgodnie z regulaminem tej konkretnej uczelni roz- strzygnięcie tego rodzaju podejmowane jest w ramach władczych kompetencji właściwego organu, jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie podmiotu zewnętrznego wobec uczelni (już nie studenta) i dotyczący prawa gwarantowanego przez tę uczelnię, o ile speł- nione są warunki regulaminowe. 3.9. Sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego 3.9.1. Przepisem odrębnym, w rozumieniu art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 175 , nie jest art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Wska- zuje on elementy treści studium, które jako akt kierownictwa wewnętrznego, określający po- litykę przestrzenną gminy, nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego (zgodnie 173 Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm. 174 Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm. 175 Dz.U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 100 III. Izba Ogólnoadministracyjna z art. 9 ust. 5 u.p.z.p. studium nie jest aktem prawa miejscowego), a więc nie może kształtować prawnej sytuacji jednostek oraz innych podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Z tego też względu również studium nie może być postrzegane w kategoriach przepisów od- rębnych, o których mowa w art. 14 ust. 7 u.p.z.p. (wyrok z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 2202/22). 3.9.2. Z art. 27 oraz art. 32 ust. 2 u.p.z.p. wynika, że w przypadku gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się nieaktualny w całości lub w części, rada gminy jest uprawniona do jego zmiany odpowiednio w całości lub w części w takim trybie, w jakim plany miejscowe są uchwalane. Rada gminy nie jest natomiast w takim przypadku upraw- niona do podjęcia uchwały o uchyleniu planu w całości lub w części (wyrok z 3 września 2025 r., II OSK 1256/25). 3.9.3. Planowanie przestrzenne nie polega na informowaniu, lecz na przesądzeniu o spo- sobie zagospodarowania określonego terenu, dlatego brak jest podstaw, aby elementy infor- macyjne planu stanowiły o istotnym naruszeniu zasad planowania i procedury planistycznej. Umieszczenie takich elementów planu nie świadczy o nadaniu im charakteru normatywnego i nie jest uznawane za naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego (wyrok z 18 lutego 2025 r., II OSK 1233/22). 3.9.4. Z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych 176 nie wynika przyzwolenie na realizowanie każdej inwestycji teleko- munikacyjnej w każdym miejscu objętym planem. Przepisy te nie przyznają przedsiębiorcom telekomunikacyjnym autonomicznego uprawnienia do kształtowania polityki przestrzennej w zakresie lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej. Przeciwnie, potrzeba ochrony szczególnie cennych obszarów gminy może przemawiać za ustanowieniem pewnych za- kazów, w tym dotyczących realizacji inwestycji o charakterze telekomunikacyjnym (wyrok z 28 maja 2025 r., II OSK 2712/22). 3.9.5. Wprowadzone planem miejscowym ograniczenie wysokości infrastruktury tele- komunikacyjnej do maksymalnej wysokości zabudowy może prowadzić do wykluczenia możliwość lokalizowania inwestycji z zakresu łączności publicznej, a tym samym narusza art. 46 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (wyrok z 5 listo- pada 2025 r., II OSK 1076/23). 3.9.6. Obowiązek gminy jako organu władzy publicznej do prowadzenia polityki prze- strzennej w sposób zapewniający ochronę środowiska wynika wprost z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., a jego konkretyzacją jest art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., który nakazuje obligatoryjne określenie w planie miejscowym zasad ochrony środowiska. Wprowadzone w planie ograni- czenia, w tym dotyczące stosowania określonych paliw, są instrumentem realizacji tego obo- wiązku. Nie stanowią one przekroczenia granic władztwa planistycznego, lecz jego realizację (wyrok z 7 października 2025 r., II OSK 799/23). 176 Dz.U. z 2017 r. poz. 2062 ze zm. 101 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.9.7. Definicja „terenów zieleni” zawarta w art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 177 została wprowadzona na potrzeby regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody i nie stoi ona na przeszkodzie przyjmowaniu w planach miejscowych własnych definicji dotyczących terenów podlegających ochronie z uwagi na walory środowi- skowe m.in. w oparciu o art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w zw. art. 71 ‑73 ustawy – Prawo ochrony środowiska (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 2327/22). 3.9.8. Z treści prawa własności nie wynika prawnie chroniona ekspektatywa możliwości przeznaczenia pod zabudowę każdej prywatnej nieruchomości stanowiącej teren rolniczy. Głównym celem tego przeznaczenia jest bowiem produkcja rolnicza, która może być realizo- wana bez żadnej zabudowy (wyrok z 20 lutego 2025 r., II OSK 428/23). 3.9.9. Zgodnie z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. opłata planistyczna jest ustalana z tytułu obiektyw- nego „wzrostu wartości nieruchomości”, a nie na podstawie subiektywnej ceny transakcyjnej, która może zależeć od wielu czynników pozarynkowych (wyrok z 2 lipca 2025 r., II OSK 176/23). 3.9.10. „Wybór” przez organ jednego z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć, przewidzia- nych w art. 59 ust. 3 u.p.z.p. (decyzja o wstrzymaniu użytkowania terenu i wyznaczenie ter- minu, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy – pkt 1 oraz decyzja o przywróceniu poprzedniego sposobu zagospodarowania – pkt 2) zależy od tego, czy możliwe jest usanowanie zagospodarowania terenu, które nastąpiło bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy bądź wbrew ustaleniom planu miejscowego (wyrok z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2107/22). 3.9.11. Planowana zabudowa w postaci farmy fotowoltaicznej jest co do zasady samowy- starczalna w zakresie zapotrzebowania na energię elektryczną, zaś oświadczenie inwestora o wykorzystaniu agregatu prądotwórczego, jako subsydiarnego źródła energii, prowadzi do uznania za wypełniony wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p., w zakresie zaopa- trzenia w energię elektryczną (wyrok z 22 października 2025 r., II OSK 2783/24). 3.9.12. Gdy zarówno do wydania decyzji głównej, jak i postanowienia uzgadniającego właściwy jest ten sam organ albo gdy do uzgodnienia jest właściwa jednostka służbowo pod- porządkowana organowi prowadzącemu postępowanie główne, wówczas nie powstaje obo- wiązek uzgodnienia decyzji (wyrok z 27 sierpnia 2025 r., II OSK 505/23). 3.9.13. Przypisanie dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej kompetencji organu współdziałającego (art. 53 ust. 4 pkt 11 u.p.z.p.) nie stoi na przeszkodzie pełnieniu przez regionalny zarząd gospodarki wodnej uprawnień właścicielskich w odniesieniu do gruntów, o których mowa w art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego (wyrok z 1 października 2025 r., II OSK 2673/24). 177 Dz.U. 2020 r. poz. 55 ze zm. 102 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.10. Sprawy z zakresu rolnictwa i leśnictwa 3.10.1. Trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej, dokonywane na pod- stawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych 178 przekracza czynności zwykłego zarządu, a zatem w celu uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłą- czenie wymagana jest pisemna zgoda wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nierucho- mości (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 358/22). 3.10.2. Z art. 15 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach 179 wynika nakaz pod adresem organów administracji publicznej i sądów administracyjnych objęcia lasów ochronnych szczególną ochroną – dalej idącą niż w stosunku do zwykłej ochrony lasów (wyrok z 23 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2093/24). 3.10.3. W uproszczonym planie urządzenia lasu nie może dochodzić do zmiany (prze- kwalifikowania) lasu na nieruchomość wykorzystywaną do innych celów niż gospodarka leśna. Zmiany tej nie można dokonać również w trybie rozstrzygnięcia zastrzeżeń do uprosz- czonego planu urządzenia lasu. Prawodawca przewidział jedynie możliwość zmiany lasu na użytek rolny. Ten cel można osiągnąć w postępowaniu jurysdykcyjnym, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ‑6 ustawy o lasach, zakończonym decyzją administracyjną. Jest to jednak po- stępowanie odrębne i niezależne od postępowania w sprawie zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2219/22). 3.10.4. Opinia komisji doradczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu wymianie gruntów 180 , nie ma charakteru wiążącego dla starosty. Jest to opinia konsultacyjna, którą starosta ma obowiązek uzyskać i rozważyć, jednak zacho- wuje on uprawnienie do podjęcia decyzji odmiennej od stanowiska komisji, kierując się przy tym przepisami prawa materialnego oraz dokonując oceny interesu publicznego i słusznych interesów uczestników postępowania. Komisja scaleniowa pełni istotną funkcję partycypa- cyjną i gwarancyjną, zapewniając udział właścicieli gruntów w procesie i możliwość artyku- lacji ich interesów. Niemniej nie odbiera ona staroście roli gospodarza postępowania scalenio- wego, odpowiedzialnego za ostateczne rozstrzygnięcie (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 2184/23). 3.10.5. Prawna procedura ustalania odszkodowania za szkody łowieckie jest złożona, a wydanie decyzji administracyjnej przez nadleśniczego jest przesłanką warunkującą do- puszczalność uruchomienia właściwego postępowania przed sądem powszechnym. Z treści art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie 181 wynika, że poza wskazaniem wyłącznie odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., ograniczanego zarazem tylko do zwykłego (głównego) postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, brak jest podstaw do stosowania wszystkich przepisów Kodeksu, w tym regulujących postępowania administracyjne w trybach nadzwyczajnych. 178 Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm. 179 Dz.U. z 2024 r. poz. 530. 180 Dz.U. z 2022 r. poz. 1223. 181 Dz.U. z 2020 r. poz. 1683 ze zm. 103 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Decyzja nadleśniczego ustalająca odszkodowanie za szkody łowieckie nie może być zatem przedmiotem wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok z 6 maja 2025 r., I OSK 1209/22). 3.10.6. Sporządzenie protokołu oględzin (art. 46a ust. 4 Prawa łowieckiego) oraz protokołu szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego) stanowią czynności z zakresu ad- ministracji publicznej dotyczące obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. A zatem stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie kognicji sądów administracyjnych leży orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok z 30 września 2025 r., I OSK 576/26). 3.10.7. Artykuł 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt 182 reguluje dwa tryby postępowania prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W pierwszym trybie (tzw. zwykły tryb odebrania zwierząt) faktyczne odebranie zwierzęcia może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o jego czasowym odebraniu (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt). W drugim trybie przewidziano natomiast wydanie tzw. decyzji administracyjnej następczej, czyli wydawanej już po faktycznym ode- braniu zwierzęcia przez uprawiony podmiot, w sytuacji gdy doszło do znęcania się nad zwie- rzęciem, a ponadto zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). W obu jednak przypadkach decyzja organu administracji o czasowym odebraniu zwierzęcia podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji o znęcaniu się nad zwierzęciem, a nie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Z tego też powodu postępowanie w sprawie – po- mimo że zostało wszczęte na skutek informacji pozyskanej od fundacji – toczyło się z urzędu. Organ nie mógł więc rozstrzygać w decyzji kończącej postępowanie o żądaniu strony, a zo- bowiązany był jedynie ustalić, czy w sprawie występują przesłanki ustawowe do wydania decyzji merytorycznej, o czasowym odebraniu zwierzęcia, czy też jest ich brak. Następstwem negatywnej weryfikacji przez organ wystąpienia przesłanek wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt, o której mowa w art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwie- rząt, jest natomiast umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji z powołaniem się na art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok z 15 grudnia 2025 r., I OSK 1829/24). 3.11. Sprawy z zakresu wywłaszczenia nieruchomości 3.11.1. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłasz- czenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użyt- kowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Mechanizm uregulowany w § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego 183 nie może zatem znaleźć zastosowania 182 Dz.U. z 2022 r. poz. 572 ze zm. 183 Dz.U. z 2021 r. poz. 555. 104 III. Izba Ogólnoadministracyjna w przypadku, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości (wyroki z: 20 sierpnia 2025 r., I OSK 1217/22; 10 lipca 2025 r., I OSK 2056/23; 7 sierpnia 2025 r., I OSK 1446/21; 28 sierpnia 2025 r., I OSK 2368/23). 3.11.2. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Nie oznacza to jednak, że może on działać dowolnie. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Jeśli strona ma zastrzeżenia co do rzetel- ności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu, do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. (wyroki z: 15 kwietnia 2025 r., I OSK 1680/23; 28 kwietnia 2025 r., I OSK 760/22). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że o taką ocenę może wystąpić każdy, przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera bowiem w tym zakresie jakich- kolwiek ograniczeń podmiotowych (wyroki z: 28 maja 2025 r., I OSK 1139/22; 13 maja 2025 r., I OSK 1860/23; 4 lipca 2025 r., I OSK 1512/22, I OSK 1442/22; 17 września 2025 r., I OSK 1811/22). 3.11.3. Zawarte w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych 184 pojęcie wydania nieru- chomości należy rozumieć jako podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczaso- wego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim rozporządzania rzeczą (wyrok z 12 listopada 2025 r., I OSK 51/24). 3.11.4. Do zastosowania art. 229 u.g.n., czyli przepisu wyłączającego możliwość zwrotu nieruchomości, nie ma znaczenia, w jakim trybie ustanowiono prawo użytkowania wie- czystego na rzecz osoby trzeciej. Kluczowe jest jedynie to, że prawo to zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1445/22). 3.11.5. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ admini- stracji ustala jedynie okoliczność przeprowadzenia rokowań, a nie bada przyczyny braku zgody stron i ewentualnej możliwości porozumienia (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1339/23). Celem decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest wyłącznie udzielenie inwestorowi zezwolenia na określone korzystanie z cudzej nieruchomości. Szczegółowe kwestie techniczno ‑budowalne dotyczące realizacji inwestycji mogą być rozstrzygane dopiero na etapie postępowania prze- widzianego w ustawie – Prawo budowlane (wyrok z 15 października 2025 r., I OSK 2089/22). 3.11.6. Brak tytułu prawnego do nieruchomości od chwili wzniesienia urządzeń lub w wyniku utraty wcześniej posiadanego tytułu, nie stanowi przeszkody do uzyskania de- cyzji z art. 124b u.g.n. Wnioskodawca powinien jedynie wykazać, że ma obowiązek usuwania awarii (konserwacji, remontu) danego urządzenia. Zbyt rygorystyczny, a przede wszystkim 184 Dz.U. z 2023 r. poz. 162 ze zm. 105 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby nieznajdujący oparcia w art. 124b u.g.n., jest wymóg wykazania legalności budowy urządzeń oraz praw do urządzeń (wyrok z 21 maja 2025 r., I OSK 1072/22). 3.12. Sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych 3.12.1. W wyroku z 12 listopada 2025 r., III OSK 2328/24, NSA uznał, że przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej 185 nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 98 ust. 1 ww. ustawy. W szczególności nie wskazują, że musi on być złożony przed nabyciem lokalu nadającego się do zamieszkania. Przepisy ustawy nie przewidują także wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania celu na jaki pomoc jest prze- znaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Okoliczność, że wystąpienie z wnioskiem nastąpiło zbyt późno nie może przekreślać uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej przez funkcjonariusza. Podobny pogląd NSA wyraził odnośnie do pomocy finan- sowej udzielanej funkcjonariuszom Policji. W wyroku z 11 grudnia 2025 r., III OSK 1976/24, stwierdził, że dokonując wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji 186 (tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2), nie sposób podzielić stanowisko, że w przypadku ubiegania się o pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego możliwość jej uzyskania przekreśla okoliczność, że wniosek nie został złożony przed kupnem nadającego się do zamieszkania lokalu. 3.12.2. W wyroku z 10 grudnia 2025 r., III OSK 1744/25, NSA wyraził stanowisko co do możliwości zwolnienia policjanta ze służby po złożeniu przez niego pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji – na innej pod- stawie prawnej, tj. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, stwierdzając, że jest to dopuszczalne. Upływ 3 ‑miesięcznego terminu od dnia złożenia raportu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje bowiem ustania stosunku służbowego poli- cjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu ze służby na innej podstawie. Późniejsze doręczenie wydanej decyzji o zwolnieniu ze służby wpływa wyłącznie na konieczność okre- ślenia w decyzji organu odwoławczego nowej daty wywołania skutku prawnego, tj. ustalenia późniejszej daty zwolnienia ze służby. 3.12.3. Zgodnie z art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny 187 skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbo- wego, a także przeniesienia do dyspozycji (postanowienie z 18 września 2025 r., III OSK 1335/25). 3.12.4. Decyzja o ustaniu prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego, wydana na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej, z powodu wszczęcia przeciwko 185 Dz.U. z 2022 r. poz. 1061. 186 Dz.U. z 2023 r. poz. 171 ze zm. 187 Dz.U. z 2024 r. poz. 248. 106 III. Izba Ogólnoadministracyjna funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, nie powoduje utraty prawa do świad- czenia motywacyjnego, a tym samym – po upadku przesłanki, z powodu której zaprze- stano wypłaty świadczenia motywacyjnego – organ nie ma podstaw do ustalenia na nowo w drodze decyzji prawa do świadczenia motywacyjnego. Prawo do świadczenia motywacyj- nego bowiem istnieje, jedynie zostaje wstrzymana jego realizacja. Na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej nie następuje utrata „prawa do świadczenia motywacyjnego”, ale utrata „prawa do wypłaty świadczenia” ze względu na to, że dalsza jego wypłata nie byłaby uzasadniona. Takie rozwiązanie ma charakter tymczasowy i powinno być powią- zane z treścią art. 117d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej, który statuuje zamknięty katalog przesłanek warunkujących brak możliwości wypłaty świadczenia z art. 117d ust. 1 tej ustawy (wyrok z 18 lutego 2025 r., III OSK 1786/23). 3.12.5. W wyroku z 23 stycznia 2025 r., III OSK 2011/24, NSA przyjął, że skierowanie żoł- nierza do wojskowej komisji lekarskiej unormowane w art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny jest skierowaniem z urzędu i nosi cechy rozkazu lub polecenia wydawanego przez przełożo- nych, którego odmowę wykonania ustawodawca łączy ze skutkiem prawnym wymienionym w art. 226 in principio w postaci obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. 3.13. Sprawy dotyczące uprawnień mieszkaniowych 3.13.1. Artykuł 88 ust. 3 ustawy o Policji 188 , zgodnie z którym policjant traci prawo do lo- kalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego wydalenia ze służby, reguluje sytuację prawną policjantów („policjant traci prawo”). Brak jest przy tym takiego przepisu, który pozwalałby odnieść przyjęte przez ustawodawcę uregulowanie do funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (wyrok z 11 kwietnia 2025 r., III OSK 808/24). 3.13.2. Jednostka samorządu terytorialnego, będąca właścicielem mieszkania przydziela- nego jako kwatera tymczasowa, nie jest stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie przydziału tej kwatery funkcjonariuszowi Policji. Po stronie jednostki samorządu terytorial- nego brak jest bowiem interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o przydziale kwatery tym- czasowej, ponieważ nie wpływa ona w żadnym stopniu na sferę praw i obowiązków właści- ciela lokalu (wyrok z 3 lipca 2025 r., III OSK 1689/24). 3.13.3. Faktyczne posiadanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza musi wiązać się z realną możliwością korzystania z niego, bo tylko wtedy można uznać, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i tym samym nie przysługuje mu pomoc finansowa. Samo dopuszczenie do użytkowania lokalu mieszkalnego funkcjonariusza nie jest zatem wy- starczające do stwierdzenia, że ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (wyrok z 10 paź- dziernika 2025 r., III OSK 2209/22). 3.14. Sprawy z zakresu obronności 3.14.1. Kwestia zwolnienia ze służby w oparciu o przesłankę „zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych”, o której mowa w art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, pozostawiona 188 Dz.U. z 2025 r. poz. 636. 107 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jest uznaniu dowódcy danej jednostki wojskowej, który zobowiązany jest do wnikliwego i wszechstronnego wykazania, że pozostawienie żołnierza w służbie jest niecelowe (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 2587/24). 3.14.2. W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczy- pospolitej Polskiej 189 nie wyrażono generalnej reguły rekompensowania wszelkich nakładów pracodawców ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony kraju. Artykuł 134a ustawy wskazuje, że o rekompensatę kosztów może wystąpić pracodawca zatrudniający pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem obrony terytorialnej za okres odbywania ćwiczeń woj- skowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rota- cyjnie przez tego żołnierza. Służba przygotowawcza ma charakter ochotniczy, a w okresie jej odbywania osoba nie ma statusu żołnierza rezerwy, tytuł ten jest bowiem nadawany dopiero po ukończeniu służby przygotowawczej. W takiej sytuacji pracodawcy zatrudniającemu żoł- nierza pełniącego służbę przygotowawczą nie przysługuje świadczenie w postaci rekompen- saty odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 ww. ustawy (wyrok z 4 marca 2025 r., III OSK 7146/21). 3.14.3. Orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich mających na celu ustalenie schorzenia danej osoby i jego związku ze służbą wojskową, stwierdzanych do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Odrzucenie skargi w tego rodzaju sprawie nie stanowi kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, ale stwierdzenie niedopuszczalność jej oceny, tym samym niemożliwe jest odnie- sienie się przez sąd administracyjny do merytorycznych aspektów zaskarżonego orzeczenia i poczynienie jakiejkolwiek analizy podniesionej przez stronę argumentacji (postanowienie z 25 marca 2025 r., III OSK 289/25). 3.15. Sprawy z zakresu samorządu terytorialnego 3.15.1. Uchwała rady gminy podjęta na wezwanie wojewody, na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2, art. 10 § 1 pkt 3 lit. b/ i art. 11 § 1 pkt 5 w związku z art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy 190 , odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, wyraża je- dynie stanowisko rady w sprawie wezwania wojewody do podjęcia uchwały o określonej treści. Wojewoda wzywa radę do podjęcia konkretnej uchwały, więc rada ma prawo przed- stawić swoje stanowisko, także wtedy, gdy uważa, że nie ma podstaw do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Takie stanowisko rady wyraża jedynie opinię tego or- ganu w sprawie, może być podjęte w formie uchwały i brak jest podstaw do jej unieważ- nienia z tego powodu, że rada nie była uprawniona do podjęcia takiej uchwały. Jeżeli zatem wojewoda nie podziela stanowiska rady gminy, to ma kompetencję do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu i nie jest konieczne uprzednie wyelimi- nowanie uchwały rady wyrażającej jedynie opinię co do tego, że nie ma podstaw do stwier- dzenia wygaśnięcia mandatu (wyrok z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2665/22). 189 Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm. 190 Dz.U. z 2023 r. poz. 2408. 108 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.15.2. Przepisy art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego nie dają komisarzowi wy- borczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, o której stanowi art. 24 ust. 5 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o sa- morządzie powiatowym 191 . Przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego z art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu, nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym stanowi art. 24 ust. 5 ustawy o samorządzie powiatowym. Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny, co oznacza de facto brak zaprzestania wykonywania pracy, powinno być uznane za naruszenie zakazu określonego w art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2244/24). 3.15.3. Celem regulacji z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 192 jest zagwarantowanie możliwości sprawowania przez radnego mandatu zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w tej ustawie. Celem tej regulacji nie jest udzielenie bezwa- runkowej ochrony w sferze uprawnień radnego w płaszczyźnie regulowanej przepisami prawa pracy, pozbawiającej pracodawcę możliwości rozwiązania lub zmiany stosunku pracy z radnym. Rada gminy ma obowiązek odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym w przypadku z art. 25 ust. 2 u.s.g., natomiast w innych przypadkach nie ma potrzeby dodatkowej ochrony stosunku pracy z radnym. Wynikająca z art. 25 ust. 2 u.s.g. do- datkowa ochrona stosunku pracy radnego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której przyczyną rozwiązania z nimi stosunku pracy jest związek ze sprawowaniem mandatu radnego (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 383/22). 3.15.4. Warunkiem uzyskania świadczenia przewidzianego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa 193 jest spełnienie kryterium 8 lat (nie mniej niż 8 lat) pełnienia funkcji sołtysa. Nie można zatem uznać, że okres krótszy niż 8 lat stanowił realizację tej przesłanki (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 2122/24). 3.15.5. Uchwała rady gminy dotycząca jednorazowych konsultacji społecznych w sołec- twie może zostać potraktowana jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., w sytuacji gdy zawiera normy prawne w postaci zasad i trybu przeprowadzenia tych kon- sultacji określające uprawnienia pewnej kategorii podmiotów wyróżniających się wskazaną cechą (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2586/22). 3.16. Sprawy cudzoziemców 3.16.1. W wyroku z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, NSA stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa 194 , po dniu 30 czerwca 2024 r. 191 Dz.U. z 2024 r. poz. 107. 192 Dz.U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g. 193 Dz.U. z 2023 r. poz. 1073. 194 Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm. 109 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw NSA od- mówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw 195 w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowią- zywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o po- mocy obywatelom Ukrainy jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA podkreślił, że przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej nie istniała. Orzecznictwo NSA w tej kwestii jest jednolite. 3.16.2. W sprawach dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej odnotowano nowy problem dopuszczalności skargi na bezczynność Komendanta Placówki Straży Gra- nicznej w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. W postanowieniu z 2 lipca 2025 r., II OSK 1178/25, NSA przesądził, że czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cu- dzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej 196 jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowisko o dopuszczalności skargi na bezczynność organu w opisanym zakresie zostało potwierdzone przez NSA w późniejszych, jednostkowych sprawach w tym przedmiocie. 3.16.3. W wyroku z 29 maja 2025 r., II OSK 2762/24, w sprawie dotyczącej zobowiązania do powrotu, NSA stanął na stanowisku, że udzielenie migrantom, którzy nielegalnie przekroczyli granicę, pomocy w dalszym przemieszczaniu się po terytorium Polski stanowi przejaw oczy- wistego, rażącego naruszenia porządku prawnego. NSA podkreślił, że proceder ten stanowi element tzw. „wojny hybrydowej”. Takie zachowanie skarżącego stanowi zatem oczywiste zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Uzasadnia to zastosowanie w sto- sunku do cudzoziemca sankcji zobowiązania do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o cudzoziemcach 197 . 3.16.4. Podobnie NSA wypowiadał się w sprawach dotyczących odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Wyrok z 9 czerwca 2025 r., II OSK 2503/24, dotyczył cudzo- ziemca, który legalnie opuścił swój kraj pochodzenia (w Afryce), nielegalnie przekroczył granicę polsko ‑białoruską i podjął dalej próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko‑ ‑niemieckiej. NSA uznał, że cudzoziemiec jest w rzeczywistości migrantem ekonomicznym, który nadużywa instytucji ochrony międzynarodowej, korzystając z elementów wojny hy- brydowej prowadzonej przez Republikę Białorusi oraz Federację Rosyjską wobec Polski i in- nych krajów Unii Europejskiej. NSA stwierdził, że historia migracyjna cudzoziemca świadczy o jego niewiarygodności a ocena organu co do braku spełnienia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej jest prawidłowa. 195 Dz.U. poz. 854. 196 Dz.U. z 2025 r. poz. 223 ze zm. 197 Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm. 110 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.17. Sprawy dotyczące kościołów i związków wyznaniowych 3.17.1. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 1153/24, NSA wskazał, że art. 70a ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypo- spolitej Polskiej 198 nie pełni wyłącznie funkcji określającej limity powierzchni, jak twierdzi skarżący, lecz wyznacza katalog osób prawnych Kościoła, którym może być przekazana nie- ruchomość w trybie art. 70a ust. 1 ww. ustawy. 3.17.2. W wyroku z 28 maja 2025 r., II OSK 2149/22, NSA sformułował tezę, zgodnie z którą orzeczenie zespołu orzekającego Komisji Regulacyjnej podjęte na wniosek kościelnej osoby prawnej, wydane na podstawie przepisów art. 44 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko ‑Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej 199 , może pod- legać zaskarżeniu w trybie określonym przepisami art. 156 k.p.a. 3.18. Sprawy dotyczące przejęcia mienia 3.18.1. Działaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrze- śnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 200 nie podlegał niepowiązany gospodarczo z częścią rolniczą majątku tzw. zespół pałacowo ‑parkowy (część reprezentacyjno ‑mieszkalna) (wyrok z 1 grudnia 2025 r., I OSK 691/24). Odnośnie do zakresu terytorialnego ww. dekretu, wskazano, że były nim objęte ziemie należące w dniu wejścia w życie tego aktu (13 września 1944 r.) do Rzeczypospolitej Polskiej w granicach przedwojennych, a więc sprzed 1 września 1939 r. (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2828/23). 3.18.2. Nabywca spadku, tj. osoba niebędąca spadkobiercą, która swoje prawa uzyskuje poprzez dobrowolne zawarcie stosownej umowy cywilnej (art. 1051 i 1053 Kodeksu cywil- nego), nie może składać wniosku w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwo- lenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 201 , gdyż z wła- snej woli (i z reguły odpłatnie) wchodzi formalnie w sytuację, w której pozostawał zbywca spadku. Natomiast w przypadku roszczenia o charakterze ochronnym, które miało służyć określonemu podmiotowi w związku z określoną sytuacją, w której – niezależnie od swojej woli – się znalazł, trudno mówić o tożsamości sytuacji byłego właściciela nieruchomości ziemskiej (lub jego spadkobiercy) z sytuacją, w jakiej znalazł się – i to z własnej woli – na- bywca spadku po osobie uprawnionej (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 71/22, I OSK 404/22, I OSK 422/22, I OSK 846/22; 18 lutego 2025 r., I OSK 1198/23; 22 stycznia 2025 r., I OSK 2231/21). 3.18.3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. B/ ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej 202 Państwo przejęło za odszkodowa- niem na własność przedsiębiorstwa przemysłowe niewymienione pod lit. A/, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. Przepis ten nie 198 Dz.U. z 2019 r. poz. 1347 ze zm. 199 Dz.U. z 2023 r. poz. 509. 200 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13. 201 Dz.U. Nr 10, poz. 51. 202 Dz.U. Nr 3, poz. 17. 111 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby ma jednak zastosowania do przejęcia przedsiębiorstwa, które samo w sobie nie osiągało wy- maganej skali zatrudnienia (ani celu ustawy nacjonalizacyjnej), lecz spełniło kryterium sza- cowane wyłącznie w oparciu o działania i wyposażenie podmiotu trzeciego (wyrok z 8 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2114/22). 3.18.4. Przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa i innego mienia, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. a/ i b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym 203 , mogło nastąpić pod warunkiem, że w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostały one objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. Istnienie jakiegokolwiek ty- tułu prawnego władania wyklucza możliwość zastosowania ww. ustawy (wyrok z 31 marca 2025 r., sygn. I OSK 356/22). 3.18.5. Z punktu widzenia ustawowej przesłanki przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego, jaką jest jego opuszczenie (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie de- kretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym 204 ), prawnie irrelewantne są motywy zachowania wła- ściciela, ze względu na które nie uprawiał on gospodarstwa i nie poddawał go właściwym zabiegom agrotechnicznym (wyrok z 10 października 2025 r., I OSK 1821/20). 3.18.6. O przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych w trybie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego 205 decydowały wyłącznie dwie przesłanki, tj. objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użyt- kowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przepis art. 9 ust. 1 ww. ustawy nie dzielił nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które we władaniu Państwa znalazły się legalnie i na nieruchomości znajdujące się we władaniu Państwa niele- galnie. A wręcz odwrotnie, rozwiązanie zawarte w art. 9 ustawy stanowiło podstawę prawną uregulowania tytułu prawnego nieruchomości wówczas, gdy władanie przez Państwo nie- ruchomościami nie było oparte na tytule prawnym (wyrok z 26 marca 2025 r., I OSK 407/22). 3.19. Sprawy z zakresu pomocy społecznej 3.19.1. Do dochodu osoby samotnie gospodarującej należy zaliczyć alimenty wypłacone na podstawie art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy 206 . Alimenty na wspólne dzieci stanowią jednak przychód (dochód) dzieci, a nie ich rodzica 203 Dz U. Nr 11, poz. 37. 204 Dz.U. Nr 39, poz. 174. 205 Dz.U. Nr 17, poz. 71. 206 Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm. 112 III. Izba Ogólnoadministracyjna sprawującego nad nimi opiekę – art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo- łecznej 207 (wyroki z 13 grudnia 2024 r., I OSK 184/24 i I OSK 191/24). 3.19.2. Użyte w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych roz- wiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw 208 okre- ślenie źródła ciepła wskazuje jedynie na rodzaj paliwa, jaki ma zasilać piec (gaz skroplony LPG). Nie reguluje natomiast kwestii sposobu jego przechowywania, jak również rodzaju, czy też pojemności zbiornika, z którego gaz ten jest doprowadzany do urządzenia grzew- czego. Zastrzeżenia co do sposobu magazynowania wskazanego rodzaju paliwa nie zawiera również żaden inny przepis tej ustawy (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 81/24). 3.19.3. Małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny, przyczyniania się, według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych, do zaspokajania potrzeb rodziny oraz są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W związku z tym nie można przyjąć, że w świetle art. 27 ust. 1 i następnych ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej 209 tylko małżonek, będący stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, może skutecznie złożyć wniosek o do- datek energetyczny (wyrok z 29 kwietnia 2025 r., I OSK 1256/24). 3.19.4. Dopuszczalność udzielenia świadczenia, o którym mowa w art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 210 , pomimo niedochowania ustawo- wego terminu wynikającego z art. 15b ust. 5 tej ustawy, powoduje, że organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka ma obowiązek oceny każdego przypadku pod kątem wystąpienia niezależnych od kobiety przyczyn, które wpłynęły na niedochowanie wymogu odpowiednio wczesnego poddania się opiece lekarskiej w okresie ciąży (wyrok z 24 lutego 2025 r., I OSK 899/24). 3.19.5. Zgodnie z art. 15b ust. 3 u.ś.r. wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Termin ten odnosi się do rodziców dziecka jako podmiotów, które są uprawnione do świadczenia w pierwszej kolejności. Jeżeli natomiast podmioty te nie złożyły lub nie mogły złożyć wniosku o wypłatę w powyższym terminie (np. z uwagi na śmierć, utratę lub pozbawienie władzy rodzicielskiej), a w później- szym okresie doszło do ustanowienia opieki prawnej, przysposobienia lub powstania opieki faktycznej nad dzieckiem, ustawa przewiduje otwarcie nowego terminu do złożenia wniosku o wypłatę zapomogi. Termin ten wynosi 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Warunkiem 207 Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. 208 Dz.U. z 2023 r. poz. 1772 ze zm. 209 Dz.U. z 2023 r. poz. 269 ze zm. 210 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 113 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jednak otwarcia biegu nowego terminu jest bezskuteczny upływ 12 miesięcy od dnia zaist- nienia stosownego zdarzenia (wyrok z 6 czerwca 2025 r., I OSK 1801/24). 3.19.6. Z art. 18 ust. 2b i 2c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowy- waniu dzieci 211 (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw 212 ) wynika, że drugiemu z rodziców dziecka w przypadku śmierci rodzica, któremu świadczenie zostało przyznane na dany okres, lub śmierci rodzica, który złożył wniosek o świadczenie, ale zmarł przed jego rozpatrzeniem, może zostać przyznane świadczenie wychowawcze, z zachowa- niem ciągłości, wyłącznie w przypadku zachowania terminu 3 miesięcy na złożenie wniosku przez drugiego rodzica liczonym od dnia śmierci rodzica (wyrok z 13 maja 2025 r., I OSK 1467/24). 3.19.7. Jeżeli o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, bezwzględnie wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przy- znanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica. Powyższy obowiązek wynika z reguły zbiegu uprawnień, określonej w art. 22 oraz art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci 213 . W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest decyzja z art. 25 ust. 6 tej ustawy, a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (wyrok z 19 września 2025 r., I OSK 2198/23). 3.19.8. Pomoc finansowa przyznawana w ramach operacji „Restrukturyzacja małych go- spodarstw” w zakresie poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020, powinna zostać doliczona do dochodu i rozliczona zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej (wyroki z 20 marca 2025 r., I OSK 561/24 i I OSK 592/24). 3.19.9. Przyjęta w art. 194 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i sys- temie pieczy zastępczej 214 konstrukcja solidarnej odpowiedzialności rodziców wymaga, żeby postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej było przeprowadzone z udziałem wszystkich zobowiązanych, a więc obojga rodziców. Ma to bezpośredni wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie (art. 28 k.p.a.). Kon- sekwencją takiej odpowiedzialności jest więc powstanie po stronie organu administracji pu- blicznej obowiązku wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie ustalenia 211 Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm. 212 Dz.U. z 2019 r. poz. 924. 213 Dz.U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm. 214 Dz.U. z 2022 r. poz. 447 ze zm. 114 III. Izba Ogólnoadministracyjna opłaty, którego stronami będą – co do zasady – oboje zobowiązani (a więc oboje rodzice ma- łoletniego). Jedynie w drodze wyjątku akt władczy, wydawany w tym przedmiocie, obejmie swoim oddziaływaniem sferę praw i obowiązków tylko jednego z rodziców, np. gdy: żyje tylko jedno z rodziców, nie można ustalić miejsca pobytu jednego z rodziców lub wydano decyzję w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty wobec jednego z rodziców (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1203/24). 3.19.10. Młodzieżowy ośrodek wychowawczy nie należy do systemu pieczy zastępczej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jest to placówka działająca na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich 215 . Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest środ- kiem wychowawczym orzekanym przez sąd rodzinny. Samo jednak umieszczenie dziecka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym nie oznacza automatycznego uchylenia wcze- śniejszego orzeczenia o umieszczeniu w pieczy zastępczej. W rozumieniu ustawy o wspie- raniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 216 dziecko nadal pozostaje wychowankiem pieczy zastępczej, o ile pierwotne orzeczenie o umieszczeniu w pieczy zastępczej nie zostało uchy- lone (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 1857/23). 3.19.11. Skierowanie do domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opie- kuńczych, zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wymaga uzyskania zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis ten nie precyzuje jednak w jakiej formie ma być uzyskana zgoda osoby wymagającej pomocy, co oznacza, że zastosowanie znajdują przepisy ogólne, w tym art. 63 § 1 i 3 k.p.a. Przepisy przewidują zatem możliwość ustnego po- dejmowania czynności przez strony postępowania, także w sposób, który nie wymaga wła- snoręcznego podpisu strony, w sytuacji gdy podpisu tego nie jest w stanie złożyć z powodów obiektywnych (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1955/24). 3.19.12. Przepis art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa podmioty uprawnione do zainicjowania postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. W przypadku małoletnich dzieci stroną postępowania jest samo dziecko, a rodzic (lub inny przedstawiciel ustawowy) działa w jego imieniu. Przyjęcie, że każdy z rodziców „automatycznie” posiada interes prawny w każdym postępowaniu dotyczącym dzieci, niezależnie od tego, kto jest beneficjentem świadczenia, prowadziłoby do nieuzasadnionego rozszerzenia kręgu stron i komplikacji w postępowaniu administracyjnym, które w sprawach socjalnych powinno być szybkie i efektywne, żeby prawidłowo zaspokajać podstawowe potrzeby beneficjentów (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1773/23). 3.19.13. Zmiana wysokości środków przeznaczonych na świadczenia pomocy spo- łecznej lub zmiana spodziewanej liczby beneficjentów pomiędzy poszczególnymi okresami, 215 Dz.U. z 2018 r. poz. 969. 216 Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm. 115 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby powodujące zmianę możliwości pomocy społecznej, stanowią uzasadnioną przyczynę w ro- zumieniu art. 8 § 2 k.p.a., przemawiającą za dopuszczalnością przyznania pomocy w wyso- kości innej niż miało to miejsce w okresach poprzednich (wyroki z 12 września 2025 r., I OSK 2214/24 i I OSK 2215/24). 3.20. Sprawy z zakresu zatrudnienia 3.20.1. Dokonując wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy 217 , za niedopuszczalne uznano zrów- nanie skutków prawnych opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ze skutkami opła- cenia składek w przyszłości na podstawie umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych uzależnione jest bowiem od faktycznego odpro- wadzania składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, a więc bez wpływu pozostaje fakt późniejszego regulowania zaległości ubezpieczeniowych w systemie ratalnym (wyrok z 25 czerwca 2025 r., I OSK 311/25). 3.20.2. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zakresie regulacji dotyczących zasiłku dla bezrobotnych nie przewidują odmiennego, szczególnego, traktowania osób, które były zatrudnione na podstawie umowy o pracę i jednocześnie pro- wadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, którą następnie zawiesiły. Skoro skarżąca podjęła decyzję o zawieszeniu dodatkowej działalności gospodarczej, to korzystanie z prefe- rencyjnych zasad rozliczania składek ZUS nie może stać na przeszkodzie przyjęciu, że tak jak pracownik w sytuacji rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem lub na mocy poro- zumienia stron, miała wpływ na kształtowanie przebiegu tej formy zarobkowania w okresie poprzedzającym rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy i w związku z tym to ją należy uznać za adresata normy określonej w art. 75 ust. 1 pkt 8 u.p.z.i.r.p. Oznacza to, że zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt.2 u.p.z.i.r.p. zasiłek dla bezrobotnych będzie przysługiwał dopiero po upływie 90 dni od dnia rejestracji (wyrok z 29 maja 2025 r., I OSK 2045/24). 3.20.3. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektyw- nych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu (wyroki z: 14 stycznia 2025 r., I OSK 1843/24; 9 stycznia 2025 r., I OSK 1940/24). 3.20.4. Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania takiego statusu konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy za- robkowej. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozo- stawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z uprawnień przysługujących takiej osobie, korzystając w ten sposób ze środków publicznych przeznaczonych na łagodzenie skutków 217 Dz.U. z 2024 r. poz. 475, ze zm.; dalej: u.p.z.i.r.p. 116 III. Izba Ogólnoadministracyjna bezrobocia. Nawet krótkotrwałe łączenie statusu bezrobotnego z wykonywaniem pracy za- robkowej, przy braku szczególnych okoliczności, usprawiedliwia nałożenie sankcji, o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.i.r.p., a sankcja ta nie może być postrzegana jako niepropor- cjonalne wkroczenie w sferę praw jednostki (wyrok z 14 stycznia 2025 r., I OSK 2149/24). 3.21. Sprawy dotyczące uprawnień kombatanckich 3.21.1. Rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych 218 nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie, czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ w trakcie prowadzonego postępowania nie ma zatem obowiązku ustalania zakresu działal- ności skarżącego jako działacza opozycji lub osoby represjonowanej oraz analizowania spo- sobu i zakresu funkcjonowania skarżącego w ramach organów kontrwywiadu wojskowego. Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu jest wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny, czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały dokumenty wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Ponadto organ nie jest także uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach, czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania od- powiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Jest to więc jedynie działanie deklaratoryjne (wyroki z: 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25; 4 marca 2025 r., III OSK 6617/21; 20 marca 2025 r., III OSK 3040/23). 3.21.2. Ustawa o działaczach opozycji nie ma charakteru represyjnego, pozbawiającego określone osoby określonych uprawnień, i nie nakłada na dany podmiot wnioskujący jakich- kolwiek obowiązków, a tym samym nie sposób przyjąć, że po stronie organu jest obowiązek wyjaśniania wątpliwości na korzyść osób ubiegających się o przyznanie danego statusu (wyrok z 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25). Wyrażona w art. 7a k.p.a. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony nie znajduje zastosowania do wątpliwości dotyczących ustaleń faktycznych, a odnosi się wyłącznie do wątpliwości interpretacyjnych w zakresie treści normy prawnej (wyrok z 19 marca 2025 r., III OSK 3208/23). 3.21.3. Nie każdy przejaw nieposłuszeństwa, czy nawet oporu wobec ówczesnej władzy lub wyrażona wobec niej krytyka, a także nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych może być uznawana za uprawniającą do ubiegania się o status osoby represjonowanej (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25). Tytułem przykładu – samo manifestowanie negatywnego stosunku do władzy ludowej, czy drukowanie i rozpowszech- nianie ulotek nie zostało uznane za formę działalności opozycyjnej, natomiast konieczność ucieczki z Polski oraz uzyskanie statusu uchodźcy politycznego przez skarżącego nie zo- stały uznane za formy represji w konkretnych przypadkach (wyrok z 19 marca 2025 r., III 218 Dz.U. z 2024 r. poz. 906. 117 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby OSK 3208/23). Wystąpienie represji wobec wnioskodawcy musi pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z prowadzoną przez niego działalnością opozycyjną, aby okolicz- ności te mogły być brane pod uwagę przy ubieganiu się o potwierdzenie statusu (wyroki z: 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25; 27 sierpnia 2025 r., III OSK 1403/23; 13 listopada 2025 r., III OSK 2846/22). 3.22. Sprawy dotyczące kultury i sztuki 3.22.1. Żaden z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 219 nie przewiduje kompetencji dla organów ochrony konserwatorskiej do władczego wkraczania w czynności egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego dotyczące zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 1719/22). 3.22.2. Pozwolenie konserwatorskie, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, po uzyskaniu niezrealizowanego pozwolenia na budowę, uzyskuje walor pierwszeństwa wykonania względem ustaleń wynikających z decyzji o pozwoleniu na budowę. W razie gdy zatwierdzony projekt budowlany będzie wy- magał zmiany w zakresie uwzględnienia wymogów ochrony konserwatorskiej wynikających z pozwolenia konserwatorskiego, zaktualizuje się wówczas zakaz realizacji pozwolenia na budowę sprzecznie z pozwoleniem konserwatorskim, co może powodować powstanie obo- wiązku zmiany pozwolenia na budowę albo dokumentacji budowy w trybie przewidzianym w art. 36a lub 36b ustawy – Prawo budowlane (wyrok z 18 marca 2025 r., II OSK 424/24). 3.22.3. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków otoczenia zabytku może zostać wydana po wydaniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków samego zabytku w późniejszym czasie. Taki wpis może mieć charakter prewencyjny, a działania organu mogą być podejmowane w związku z planowaną w najbliższym sąsiedztwie zabytku konkretną inwestycją. W takiej sytuacji znaczenie w sprawie może mieć charakter planowanej inwestycji, jej skala i wpływ na otoczenie, w tym na sąsiadujący z nią zabytek. Organ w toku postępowania dotyczącego wpisu do rejestru zabytków otoczenia zabytku ma wówczas obowiązek zbadać przesłanki, o których mowa w art. 3 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w od- niesieniu do konkretnego stanu rzeczy na gruncie i konkretnych zamierzeń inwestora (jeżeli takie istnieją na dzień wydania decyzji) (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 411/23). 3.22.4. Z § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restaurator- skich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków 220 wynika, że decyzja o pozwoleniu na prowadzenie robót budowlanych przy za- bytku wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad 219 Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm. 220 Dz.U. z 2021 r. poz. 81. 118 III. Izba Ogólnoadministracyjna zabytkami nie przestaje obowiązywać z upływem określonego w niej na podstawie powo- łanego przepisu terminu ważności pozwolenia, jeżeli przed upływem tego terminu zostało złożone podanie o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. pozwolenia w zakresie określonego w nim terminu ważności (wyroki z 26 marca 2025 r., II OSK 1728/22 i II OSK 1729/22). 3.22.5. Określony w pozwoleniu konserwatorskim termin jego ważności oznacza jedynie, że wnioskodawca jest uprawniony w tym czasie do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę lub dokonania zgłoszenia w przypadkach określonych w przepisach prawa bu- dowlanego, zaś po upływie tego terminu traci to uprawnienie. Przyjęcie poglądu odmien- nego mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej konkluzji, że po upływie terminu określonego w pozwoleniu konserwatorskim inwestor, dysponując ważnym pozwoleniem na budowę lub po skutecznym zgłoszeniu robót, traci uprawnienie do prowadzenia dalszych prac lub robót. Jeśli inwestor wystąpił w tym czasie ze stosownym wnioskiem, jest uprawniony do ich kontynuowania. Realizacja prac lub robót po terminie określonym w pozwoleniu kon- serwatorskim nie może być bowiem utożsamiana z prowadzeniem prac lub robót bez po- zwolenia konserwatorskiego. Pozwolenie konserwatorskie musi zatem zachowywać ważność w momencie udzielenia pozwolenia na budowę, a nie przez cały okres prowadzenia robót budowlanych. Ponadto brak jest przepisu zarówno w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak i w ustawie – Prawo budowlane, który łączyłby upływ wskazanego w po- zwoleniu konserwatorskim terminu z utratą mocy obowiązującej pozwolenia na budowę lub realizacji robót na podstawie zgłoszenia. Czym innym bowiem jest termin wykonania robót budowlanych, a czym innym – ważność samego pozwolenia. Przepisy ustawy o ochronie za- bytków i opiece nad zabytkami nie przewidują terminu ważności pozwolenia wydawanego w trybie art. 36 ust. 1. Brak jest tutaj odpowiednika w postaci art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W tej sytuacji należy uznać, że termin określony w pozwoleniu konserwatorskim ma charakter formalny, a nie materialnoprawny, co oznacza, że jego upływ nie powoduje, że decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym. Zatem dopóki ta ostateczna decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona, nie zostanie stwierdzona jej nieważność lub wygaśnięcie w jednym z nadzwyczajnych trybów administracyjnych przewidzianych w k.p.a., dopóty pozostaje ona w obrocie (wyrok z 11 lutego 2025 r., II OSK 331/22). 3.22.6. W rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prowa- dzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków rucho- mych 221 nie uregulowano jako „szczegółowego wymagania”, aby wydane w jego trybie po- zwolenie konserwatorskie miało być opatrywane terminem jego ważności. W rozporządzeniu tym jako element wniosku o wydanie takiego pozwolenia i odpowiadający mu składnik tego pozwolenia ujęto „wskazanie przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia prac, robót, badań, innych działań lub poszukiwań”. Takiego określenia dodatkowego składnika decyzji – pozwolenia konserwatorskiego, nie można utożsamiać z pojęciem terminu ważności 221 Dz.U. poz. 1579. 119 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samego pozwolenia na budowę. Określenie zakresu delegacji ustawowej do unormowania w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami „szczegółowych wymagań”, jakim powinno odpowiadać pozwolenie konserwatorskie, nie daje podstaw, aby utożsamiać z nimi uprawnienie ministra do określania terminu ważności decyzji administracyjnej, jakim jest pozwolenie konserwatorskie. A zatem termin przewi- dywanego rozpoczęcia i zakończenia prac objętych pozwoleniem konserwatorskim ma wy- łącznie walor informacyjny, wiążący się z przewidywaniami inwestora, które mogą okazać się nietrafne (wyrok z 8 stycznia 2025 r., II OSK 955/22). 3.22.7. Okoliczność, że w ciągu dwóch lat od przekazania wójtowi przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków gminna ewidencja zabytków nie została zało- żona nie oznacza, że obowiązek uzgodnienia projektu inwestycji z wojewódzkim konser- watorem zabytków przestaje istnieć. Wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw 222 termin jest terminem instrukcyjnym, nie zaś terminem zawitym. W powyż- szym przepisie nie zawarto żadnej sankcji za niedochowanie wskazanego w tym przepisie terminu. Niezałożenie gminnej ewidencji zabytków w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków nie powoduje dalszej nie- możności założenia tej ewidencji, jak również nie powoduje utraty mocy sporządzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju skutki można wyprowadzić z wykładni funkcjonalnej oraz wy- kładni systemowej przepisów prawa regulujących kwestie związane z ochroną zabytków (wyrok z 27 maja 2025 r., II OSK 2629/22). 3.23. Sprawy inne (symbol 645) 3.23.1. Stosunek prawny istniejący między organem administracji a przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obo- wiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedsta- wiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i na- stępnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagro- dzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu na podstawie art. 138 § 1 ustawy – Or- dynacja podatkowa, stanowi przepis art. 270a ustawy – Ordynacja podatkowa. W systemie obowiązującego prawa, niezależnie od art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, istnieje odmienna podstawa prawna umożliwiająca organowi podatkowemu, który wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej celem wykonania niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela wyłącznie w postępowaniu podatkowym, wydanie postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora (wyrok z 13 lutego 2025 r., III OSK 6898/21). 222 Dz.U. Nr 75 poz. 474. 120 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.23.2. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g. w zakresie zwrotu „stanowienia o kierunkach działania” wójta należy interpretować w ten sposób, że uprawnia on radę gminy do ustalania wójtowi celów jego działania pozostających w zakresie właściwości działania gminy i obu or- ganów. Nie może on zaś być podstawą do nakładania na wójta obowiązku realizacji oznaczo- nego zadania rozumianego jako obowiązek wykonania jednostkowego, skonkretyzowanego, szczegółowego działania, połączonego np. ze sposobem czy terminem jego realizacji (wyrok z 6 marca 2025 r., III OSK 2265/23). 3.23.3. Celem postępowania konkursowego prowadzonego przez komisję nie jest wyło- nienie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, lecz kandydatów na członków SKO. Rozstrzygnięcie komisji w stosunku do tych osób, których kandydatury nie zostały wy- brane, celem przedstawienia zgromadzeniu ma charakter „kończący” w tym znaczeniu, że nie przechodzą one do kolejnego etapu wyboru członka SKO – nie podlegają opiniowaniu przez zgromadzenie, ich kandydatury nie zostają przedstawione przez prezesa kolegium Pre- zesowi Rady Ministrów i z założenia nie mogą zostać przez ten organ powołane na członka kolegium. Wystarczającym środkiem ochrony kandydata na członka kolegium przed brakiem bezstronności członków komisji konkursowej jest możliwość zaskarżenia wydanego przez nią rozstrzygnięcia. W ramach jego kontroli sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy dany członek komisji podlegał wyłączeniu, lecz czy rozstrzygnięcie było zgodne z prawem, ergo kan- dydaci zostali prawidłowo ocenieni przez komisję (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 3435/23). 3.23.4. Przepis art. 12a ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej 223 może stanowić podstawę do wydania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych rozporządzenia, które będzie właściwą reakcją struktur państwa na sytuację istniejącą na granicy polsko–białoruskiej, a nie rozporządzenie porządkowe wojewody. W ta- kiej sytuacji wojewoda nie powinien wkraczać w kompetencje, przypisane ustawowo wła- ściwemu ministrowi i zastępować go we właściwej reakcji na sytuację panującą na granicy (wyrok z 16 maja 2025 r., III OSK 2389/23). 3.23.5. Rozporządzenie w przedmiocie utworzenia gminy ma charakter aktu prawa po- wszechnie obowiązującego i stanowi realizację normy art. 15 ust. 2 Konstytucji RP, zatem nie spełnia przesłanek uznania go za akt indywidualny organu administracji publicznej i nie podlega kontroli przed sądem administracyjnym. Rozporządzenie o utworzeniu gminy ma szczególny charakter, jednak w dalszym ciągu pozostaje ono aktem prawa powszechnie obo- wiązującego, podejmowanym przez centralny organ administracji rządowej. Tym samym w sprawie jego kontroli zastosowanie znajdzie art. 188 Konstytucji RP (postanowienie z 26 czerwca 2025 r., III OSK 892/25). 3.23.6. Stanowisko Marszałka Sejmu RP odmawiające wydania jednorazowej karty pra- sowej ma charakter władczy i jednostronny. Tym samym może ono zostać zakwalifikowane jako przedmiot kontroli z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pod warunkiem, że zostało wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego 223 Dz.U. z 2022 r. poz. 295 ze zm. 121 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z przepisu prawa. Odmowa wstępu na posiedzenie Sejmu nie następuje w ramach osobnej decyzji administracyjnej Marszałka Sejmu lub innego aktu podlegającego kontroli sądowoad- ministracyjnej. Tym samym prawo do sądu w sprawie odmowy wstępu na posiedzenie ww. organu władzy publicznej może być realizowane w ramach skargi na czynność Marszałka Sejmu w postaci odmowy wstępu na posiedzenie Sejmu, która to czynność w praktyce polega na odmowie wydania karty lub przepustki uprawniającej do wstępu na teren Sejmu (posta- nowienie z 23 lipca 2025 r., III OSK 852/25). 3.23.7. Regulacja stanowiąca o „czasowym zawieszeniu” prawa wstępu na tereny i do bu- dynków sejmowych i senackich nie jest równoznaczna z odmową (lub zakazem) wstępu na teren i do budynków sejmowych, a w konsekwencji ograniczeniem prawa dostępu do infor- macji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Zawieszenie na oznaczony czas uprawnień wynikających z posiadania okresowej karty wstępu dotyczy wyłącznie przysłu- gującego w oznaczonym okresie przywileju nieubiegania się każdorazowo o zgodę na wstęp do Sejmu, ale nie uniemożliwia zainteresowanej osobie ubiegania się o jednorazową kartę wstępu lub skorzystania z możliwości przewidzianej w § 5 ust. 5 zarządzenie nr 1 Marszałka Sejmu z dnia 9 stycznia 2008 r. w sprawie wstępu do budynków pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu oraz wstępu i wjazdu na tereny pozostające w zarządzie Kancelarii Sejmu. Tym samym osoba, której uprawnienie „zawieszono” nie zostaje pozbawiona prawa wstępu, ale określonego przywileju w postaci stałego, w określonym czasie, dostępu do terenu i bu- dynków Sejmu (wyrok z 19 września 2025 r., III OSK 1500/22). 3.23.8. Dane dotyczące zgonów od momentu ich zebrania przez organy statystyczne stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną. W związku z powyższym pod- legają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Staty- stycznego operatu do badań statystycznych. Udostępnianie lub wykorzystywanie tych da- nych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione. Objęcie bezwzględną ochroną danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej, w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej 224 , ma określony cel. Tajemnica statystyczna odnoszona do danych indywidualnych stanowi bowiem gwarancję wiarygodności statystyki publicznej, a więc w ogóle jej przydatności dla władz państwowych (wyrok z 29 października 2025 r., III OSK 558/25). 3.24. Sprawy z zakresu ochrony danych osobowych 3.24.1. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., III OSK 5393/21, NSA przesądził, że numery ksiąg wieczystych są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycz- nych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie da- nych) 225 , ponieważ umożliwiają pośrednią identyfikację osób fizycznych (np. poprzez imię, 224 Dz.U. z 2023 r. poz. 773 ze zm. 225 Dz. Urz. UE L 2016.119.1 ze zm.; dalej: RODO. 122 III. Izba Ogólnoadministracyjna nazwisko, PESEL, adres nieruchomości i informacje o hipotece w księgach wieczystych). Pu- blikacja nr KW bez odpowiedniej podstawy prawnej narusza przepisy o ochronie danych osobowych. NSA stwierdził również, że utrudnianie bądź uniemożliwianie realizacji kom- petencji kontrolnych organu nadzorczego stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów o ochronie danych osobowych. 3.24.2. Przetwarzanie danych osobowych byłych klientów może być kontynuowane po zakończeniu umowy tylko wtedy, gdy zachodzi rzeczywista, prawnie uzasadniona potrzeba (np. dochodzenie lub obrona przed konkretnymi roszczeniami). Nie można legalnie przetwa- rzać danych „na wszelki wypadek” na podstawie hipotetycznych przyszłych roszczeń, które mogą się nigdy nie zmaterializować. A zatem samo wystąpienie hipotetycznej możliwości powstania roszczeń w przyszłości nie stanowi wystarczającej przesłanki do dalszego prze- chowywania danych. Przetwarzanie jest legalne jedynie w przypadku istnienia rzeczywi- stej, skonkretyzowanej potrzeby prawnej, np. toczący się spór lub realne ryzyko procesowe (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 6553/21). 3.24.3. Dane w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji (KSIP) nie mogą być przecho- wywane bezterminowo. Jeśli cel przetwarzania został osiągnięty (np. sprawa zakończyła się brakiem skazania), dalsze ich przetrzymywanie narusza RODO. Organ nadzorczy ma prawo nakazać Policji usunięcie danych. Służby mundurowe nie są wyłączone spod kontroli Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych 226 w zakresie przestrzegania zasad ochrony prywat- ności. A zatem każdy przypadek dalszego przechowywania danych musi być uzasadniony realną i aktualną potrzebą operacyjną, a nie jedynie „potencjalną przydatnością” (wyrok z 17 października 2025 r., III OSK 2223/22). 3.24.4. Organ ochrony danych osobowych nie posiada legitymacji do nadzorowania ope- racji przetwarzania danych, które są nierozerwalnie związane ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Dotyczy to zarówno merytorycznego toku postępowania, jak i czynności techniczno ‑biurowych niezbędnych do jego realizacji. Przyznanie bowiem PUODO upraw- nień do nakładania administracyjnych kar pieniężnych lub wydawania decyzji władczych wobec sądów w zakresie ich funkcji orzeczniczych stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w konstytucyjną zasadę niezależności sądów i niezawisłości sędziów. A zatem zgodnie z art. 55 ust. 3 RODO organy nadzorcze nie są właściwe do monitorowania operacji przetwa- rzania prowadzonych przez sądy w ramach wykonywania przez nie wymiaru sprawiedli- wości. NSA przyjął więc wąską interpretację uprawnień PUODO, uznając prymat autonomii władzy sądowniczej nad ogólnym reżimem nadzoru administracyjnego (wyrok z 14 listo- pada 2025 r., III OSK 250/25). 3.25. Sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej 3.25.1. Wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 227 tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od 226 Dalej: PUODO. 227 Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p. 123 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli byłą objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifi- kowanych. Określone informacje, aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy, muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację danego podmiotu (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2143/22). 3.25.2. Arkusze egzaminacyjne, czyli pytania egzaminacyjne z przeprowadzanych na uczelni wyższej pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie oraz pisemnych egzaminów licencjackich weryfikujące osiągnięcie przez studenta efektów uczenia się po zakończeniu cyklu (poziomu) kształcenia odpowiednio: na studiach licencjackich i na stu- diach magisterskich, nie stanowią informacji publicznej. Arkusze egzaminacyjne zawierające pytania egzaminacyjne nie stanowią informacji o działalności uczelni w zakresie, w jakim wykonuje ona zadania publiczne. Nieobjęcie przez prawodawcę regulacją prawną materii związanej z tworzeniem pytań (arkuszy) egzaminacyjnych świadczy o tym, że mieści się ona w sferze gwarantowanej konstytucyjnie autonomii uczelni (art. 70 ust. 5 Konstytucji), z której uczelnia korzysta na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 228 . Arkusze (pytania) egzaminacyjne z pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie, pisemnych egzaminów licencjackich speł- niają więc kryteria dokumentu wewnętrznego. A zatem uczelnia wyższa jako jednostka or- ganizacyjna jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne (wyrok z 10 października 2025 r., III OSK 1648/24). 3.25.3. Wykładnia art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. dokonana w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 220 § 1 i art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a. i § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądo- woadministracyjnych 229 , a także w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, powinna prowadzić do wniosku, że udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentu z akt sprawy są- dowoadministracyjnej może nastąpić dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty kancelaryjnej, a skutkiem nieuiszczenia takiej opłaty jest pozostawienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania. Opłata kancelaryjna nie jest bowiem opłatą za informację, czy jej udzielenie, lecz za udostępnienie określonego dokumentu stanowiącego nośnik informacji (wyrok z 9 września 2025 r., III OSK 2219/24). 3.25.4. Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych 230 radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Zatem obowiązek zachowania tajemnicy rad- cowskiej spoczywa na radcach prawnych, a nie na ich klientach (mocodawcach). Tajemnica 228 Dz.U. z 2024 r. poz. 1571. 229 Dz.U. z 2019 r. poz. 1090. 230 Dz.U. z 2020 r. poz. 75 ze zm. 124 III. Izba Ogólnoadministracyjna radcowska dotyczy więc tylko tych informacji, o których radca prawny dowiedział się od swojego mocodawcy podczas udzielania konkretnych porad prawnych. Zatem dokumen- tami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą takie dokumenty, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. Umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy zatem do dokumentów, które za- wierają treści związane z informacjami, o których radca prawny dowiedział się, prowadząc konkretne sprawy organu, którego obsługi się podjął. Tak więc z treści wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych wynika obowiązek zachowania tajemnicy, a nie prawo osoby wykonującej zawód radcy prawnego do zachowania w tajemnicy dotyczących go danych. Obowiązek zachowania tajemnicy ustanowiono bowiem w interesie klientów, a nie radców prawnych (wyrok z 14 marca 2025 r., III OSK 7622/21). 3.25.5. W wyroku z 19 lutego 2025 r., III OSK 878/24, NSA przedstawił odmienne niż do- tychczas przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że ciężar wykazania doręczenia – zło- żenia wniosku – w razie zaistnienia sporu co do tego faktu – spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne. NSA wskazał, że gwałtowny rozwój tech- nologii cyfrowych, który w ostatnich latach objął każdą niemal dziedzinę życia pociągnął za sobą także eskalację nielegalnych działań (tzw. cyberprzestępczości), mających na celu między innymi przejęcie różnego rodzaju baz danych, obejmujących między innymi dane osobowe czy inne dane mogące posłużyć w celach przestępczych. Wskazane zagrożenia nie tyle potencjalnie umożliwiają określone działania, co wręcz nakładają obowiązek na organy odpowiedniego skonfigurowania systemów informatycznych (w tym między innymi najbar- dziej popularnych skrzynek e ‑mail). Nie oznacza to automatycznie naruszenia art. 61 Kon- stytucji. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej powinno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Niemniej jednak warunkiem udzielenia informacji publicznej jest skuteczne doręczenie organowi wniosku o udostępnienie okre- ślonej informacji publicznej. Za wniosek pisemny należy uznawać również przesłanie za- pytania pocztą elektroniczną lub w systemie ePUAP. W ocenie NSA w obecnych czasach nie ma żadnych przeszkód, aby złożyć wniosek o udzielenie informacji publicznej przez ePUAP lub w zwykłej formie pisemnej. Tym bardziej, że wygenerowane za pośrednictwem plat- formy ePUAP poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. W tych przypadkach znacznie ułatwiona jest identyfikacja samego wnioskodawcy oraz fakt „doręczenia wniosku organowi”, co przecież dopiero uruchamia odpowiednią procedurę wynikającą z u.d.i.p. Zatem wniosek elektroniczny złożony na adres e ‑mail organu może nieść ze sobą ryzyko braku doręczenia takiego wniosku do organu (tj. potencjalnego trafienia do folderu „spam” lub na „kwarantannę”). Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego obywateli i instytucji publicznych stoi na przeszkodzie, by sam dowód wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. pocztą elektroniczną mógł być uznawany za potwierdzenie, że taki wniosek dotarł do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim, jeśli przedstawione przez tego adre- sata dane z jego konta pocztowego okoliczności tej nie potwierdzają. 125 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.26. Sprawy dotyczące ochrony informacji niejawnych 3.26.1. Celem postępowania sprawdzającego prowadzonego na podstawie art. 24 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych 231 nie jest udowodnienie zaistnienia ustawowych przesłanek odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa lub cofnięcia ta- kiego poświadczenia, lecz wyeliminowanie wątpliwości co do ich potencjalnego wystąpienia (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24, III OSK 2589/24; 5 listopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). W kon- sekwencji od organów administracyjnych nie wymaga się „pewności” co do wystąpienia przesłanek uniemożliwiających wydanie poświadczenia bezpieczeństwa lub obligujących do jego cofnięcia. Tym samym organ prowadzący postępowanie sprawdzające poprzedzające wydanie decyzji nie jest zobowiązany do ścisłego przestrzegania reguł dowodowych cha- rakterystycznych dla ogólnego postępowania administracyjnego i dających się ująć w zasady prawdy obiektywnej, przez co należy rozumieć wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących (wyroki z: 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24; 19 marca 2025 r., III OSK 2589/24). 3.26.2. Pojęcie „uzasadnionych wątpliwości”, użyte w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie in- formacji niejawnych, rozumiane jest jako pewien stan emocjonalny, przekonanie, oparte na pewnym ciągu informacji (zachowaniach, sytuacjach, faktach, poszlakach, dowodach, zespole danych), które przy pomocy zasad logicznego rozumowania wpływają na subiektywny osąd organu, że zaistnienie określonego zdarzenia, wskazującego, że osoba sprawdzana nie daje rękojmi zachowania tajemnicy, było obiektywnie możliwe. Do przyjęcia jako wiarygodnych informacji o wystąpieniu uzasadnionych wątpliwości powinna zachodzić co najmniej taka sy- tuacja, gdy prawdopodobieństwo istnienia zdarzenia jest wyższe niż możliwość, że zdarzenie nie wystąpi (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24; 5 li- stopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). Nie zmienia to jednak faktu, że decyzja o odmowie wydania lub cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym lub hipotetycznym przekonaniu organu o istnieniu wątpliwości, czy dana osoba podoła obowiązkom wynikającym z ustawy, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym (wyrok z 29 lipca 2025 r., III OSK 2760/24). 3.26.3. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ma kompetencje do pozyskiwania da- nych osobowych osoby sprawdzanej, w tym danych dotyczących dokumentacji medycznej (wyłącznie w zakresie leczenia psychiatrycznego i uzależnień). Zwolnienie z tajemnicy in- formacji dotyczących osoby sprawdzanej powinno odbywać się zatem w sposób nienaru- szający reguły przydatności, niezbędności i proporcjonalności. Dlatego informacja udzielana wszelkim służbom (w tym ABW) powinna ograniczać się tylko do danych dotyczących wy- stąpienia ewentualnej choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych ograniczających sprawność umysłową, a także uzależnienia od alkoholu i środków odurza- jących lub substancji psychotropowych (wyroki z 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24). 231 Dz.U. z 2025 r. poz. 1209. 126 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.27. Świadczenia w drodze wyjątku 3.27.1. Za „szczególną okoliczność”, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 232 , przyjmuje się wy- łącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenia bądź trwały stan wy- kluczający jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do „normal- nego” świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2330/24). 3.27.2. Data powstania niezdolności do pracy, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, bowiem pozwala ustalić moment, z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości zatrud- nienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. Tak wyprowadzony wniosek nie jest jednak równoznaczny ze stwierdzeniem, że organ jest zwolniony w danej sprawie od oceny przesłanek występowania w sprawie „szczególnych okoliczności” zaistnia- łych przed tą datą, a także w sytuacji, gdy tego rodzaju orzeczenia w ogóle nie wydano, ale z materiału dowodowego wynika, że zaistniały inne okoliczności, które można zakwalifi- kować jako „szczególne” (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., III OSK 2594/24). 3.27.3 Świadczenie z art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym 233 ma charakter specjalny – ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupie uprawnionych do niego osób, zapewniając im określone (niezbędne) środki po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Przedmiotowe świadczenie jest formą docenienia trudu wychowaw- czego rodziców w rodzinach wielodzietnych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia lub go nie podjęli i z tego powodu nie nabyli prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od naj- niższej emerytury, świadczenie to może być przyznane w kwocie równej minimalnej emery- turze lub jako uzupełnienie do tej kwoty. Nie jest to jednak świadczenie socjalne, uzależnione od potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione (wyrok z 13 czerwca 2025 r., III OSK 219/25). 3.27.4. Rozważając kwestię analizy okoliczności faktycznych w kontekście występowania ustawowej przesłanki „szczególnie uzasadnionego przypadku” (z art. 82 ust. 1 FUS) oraz przesłanki „szczególnych okoliczności” (z art. 83 ust. 1 FUS), NSA wskał, że każda osoba ubiegająca się o świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, także o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ma prawo oczekiwać od organu administracji wszechstronnego, wnikliwego, a tym samym rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy. Jakkolwiek w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, zasadniczo, to na niej spoczywa ciężar 232 Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.; dalej: FUS. 233 Dz.U. z 2019 r. poz. 303. 127 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone skutki prawne, to jednak jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, obowiązkiem organu prowa- dzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twier- dzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności, zaś organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego we własnym zakresie, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony. Ponadto rozważając kwestię „szczególnych okoliczności”, o których mowa w art. 83 ust. 1 FUS, podniesiono, że przesłanki „szczególnych okoliczności” nie można utożsamiać wyłącznie z całkowitą niezdolnością do pracy, bowiem ustawa nie wprowadza takiego powiązania (wyrok z 26 listopada 2025 r., III OSK 1457/25). 128 IV. Zagadnienia procesowe 1. Zagadnienia ogólne Zagadnienia dotyczące stosowania przepisów procesowych oraz przepisów określają- cych postępowanie administracyjne stanowią istotny element demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zawierającego w swojej treści zasadę sprawiedliwości pro- ceduralnej. Wskazane poniżej przykłady dotyczące stosowania przepisów proceduralnych przez sądy administracyjne oraz eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie poprzez sto- sowanie technik wykładniczych bądź uruchamianie trybów nadzwyczajnych jest wyrazem dbałości o ochronę interesów jednostki w postępowaniu administracyjnym i sądowoadmini- stracyjnym. 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego Przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych były zagadnienia dotyczące ba- dania niezawisłości i bezstronności sędziego na podstawie art. 5a p.u.s.a. 234 Przepis ten prze- widuje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powo- łaniu i jego postępowania po powołaniu. Z art. 5a § 2 p.u.s.a. wynika, że badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstron- ności może dotyczyć wyłącznie sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Przepis ten nie przewiduje możliwości badania spełnienia wymienionych wymogów przez sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę w jakimkolwiek postępowaniu incydentalnym 235 . Wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności musi odpowiadać wymogom określonym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1. żądanie stwier- dzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz 2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Przez „okoliczności uzasadniające żądanie” należy rozumieć okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz okoliczności dotyczące postępowania sędziego po powołaniu, a także okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakteru sprawy. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, ponieważ właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Jako brak formalny należy traktować nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stano- wisko i jego postępowaniem po powołaniu, a także okoliczności dotyczących uprawnionego 234 Przepis ten wprowadzono do ustawy ustrojowej mocą art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259) – wszedł w życie z dniem 15 lipca 2022 r. 235 Postanowienie z 24 października 2025 r., II OZ 1313/25. 129 3. Zagadnienia proceduralne oraz charakteru sprawy i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie. Wniosek, który nie spełnia powyższych kryteriów podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków formalnych, o czym przesądza art. 5a § 6 p.u.s.a. 236 . W przypadku uwzględnienia wniosku Sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy (art. 5a § 13 p.u.s.a.). Uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a p.u.s.a. przyznano w przypadku kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Postępowanie to jest po- stępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18–24 p.p.s.a. 237 . W 2025 r. do sądów administracyjnych wpłynęło 179 wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów – 146 do wojewódzkich sądów administracyjnych i 33 do NSA. Z po- przedniego okresu pozostało ogółem 15 wniosków do rozpoznania. Rozpoznano łącznie 164 wnioski, z czego 12 wniosków uwzględniono i wyłączono sędziego od orzekania, 150 od- rzucono, 15 oddalono, 3 pozostawiono bez rozpoznania. Na kolejny rok do rozpoznania po- zostało 13 wniosków. 3. Zagadnienia proceduralne Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administra- cyjnymi była wielokrotnie nowelizowana. W kolejnych zmianach uwzględniano głównie interpretację jej przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konsty- tucyjnego, jak również potrzebę wprowadzenia rozwiązań prawnych zwiększających efek- tywność postępowania sądowoadministracyjnego. 3.1. Sądy administracyjne kierowały się potrzebą zapewnienia jednostce szeroko rozu- mianego prawa do sądu, stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów zarówno w spra- wach dotyczących kognicji sądów administracyjnych, jak i podstaw skargi kasacyjnej, czy też prawa pomocy. Nieliczne wątpliwości związane ze stosowaniem przepisów procesowych są rozstrzygane poprzez inicjowanie działalności uchwałodawczej NSA bądź w poszczegól- nych orzeczeniach. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które zostały przedstawione wcześniej w niniejszej Informacji, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3.2. Kognicja sądów administracyjnych 3.2.1. W 2025 r. NSA uznał kognicję sądów administracyjnych w sprawach: 1) wezwania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) do uiszczenia opłaty za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego. W ocenie NSA takie wezwanie ma charakter publicznoprawny i jest wyrazem władczych upraw- nień państwa. Stosunek, jaki powstaje pomiędzy UFG a podmiotem zobowiązanym do wniesienia opłaty, jest kształtowany bezpośrednio wolą ustawodawcy, nie powstaje z woli stron. Władczość stosunku publicznoprawnego wymaga swoistej „rekompensaty”, jaką 236 Postanowienie z 24 października 2025 r., III OSK 2640/22. 237 Uchwała z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22. 130 IV. Zagadnienia procesowe jest stworzenie obywatelowi – jako słabszej stronie tego stosunku – gwarancji procedural- nych, pozwalających mu na należyte przedkładanie swych racji i obronę swego interesu (postanowienia z: 13 marca 2025 r., II GSK 2852/24 oraz 26 sierpnia 2025 r., II GSK 933/25); 2) postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie wyznaczenia prze- wodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. NSA uznał, że kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, na podstawie art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyż- szym 238 , nie należy do sfery konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP. Wejście w rolę organu administracji w ujęciu funkcjonalnym w ustawie o Sądzie Najwyższym, w ocenie NSA, otworzyło drogę do sądowej kontroli działań Prezydenta RP w omawianym w orze- czeniu zakresie. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby bowiem do naruszenia zasad wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z tego względu przedmiotowe posta- nowienie należało uznać za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 251/25). 3.2.2. Brak właściwości sądów administracyjnych NSA stwierdził w sprawach: 1) pisma Głównego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska organu w zakresie dokonanego zgłoszenia żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. W ocenie NSA jedynie pisemne powiadomienie o wyniku postępowania wyjaśniającego regulowanego art. 30 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 239 jest, w rozumieniu art. 30 ust. 4 tej ustawy w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., aktem z za- kresu administracji publicznej podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Nie jest nim zaś pismo organu informujące o braku wpływu dalej przedstawianych przez spółkę argumentów na przedstawiony wcześniej wynik postępowania wyjaśniającego (postano- wienie z 5 lutego 2025 r., II GSK 1807/21); 2) bezczynności Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór pojazdu oraz wynagrodzenie za dozór i usunięcie pojazdu. NSA przyjął, że skoro przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. 240 nie miał w sprawie zastosowania, bowiem zagadnienie wynagro- dzenia za sprawowanie dozoru podlegało postanowieniom umownym i miało charakter cywilnoprawny, brak było zatem podstaw do przyjęcia bezczynności organu w sytu- acji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidywały działania organu w określonej formie prawnej (postanowienie z 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1843/24); 3) czynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień. NSA uznał, że czynność w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień, podejmowana na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 241 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 242 , nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako że nie ma ona 238 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 239 Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm. 240 Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. 241 Dz.U. z 2018 r. poz. 151 ze zm. 242 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 131 3. Zagadnienia proceduralne charakteru samoistnego, gdyż jest jedynie częścią składową procesu realizacji nadrzęd- nego i niekonkretyzowalnego w drodze aktów lub czynności administracyjnych usta- wowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. W tym sensie czynność ta nie konkretyzuje i nie kształtuje („nie dotyczy” bezpośrednio) obowiązku, który wynika z przepisów prawa. Ma ona ponadto charakter przedegzekucyjny i nie może być identyfi- kowana (choćby pośrednio) z upomnieniem, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (posta- nowienie z 27 marca 2025 r., II GSK 85/25); 4) przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne. W ocenie NSA żądanie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne nie jest i nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia. Z przepisów art. 102 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków pu- blicznych 243 , które w enumeratywnie wymienionych przypadkach przewidują działanie w formie decyzji administracyjnej, nie wynika, aby ustawodawca przewidział kompe- tencję Prezesa NFZ do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne oraz w przedmiocie rozpatrywania od- wołania od takiego rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie przewidział również, aby „zała- twienie” sprawy inicjowanej wymienionym wnioskiem miało następować w formie aktu lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 21 maja 2025 r., II GSK 69/25); 5) pisma Ministra Infrastruktury w przedmiocie zatwierdzenia planu generalnego lotniska w zakresie zgodności z polityką transportową kraju. NSA uznał, że pismo Ministra In- frastruktury – wydane na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 244 – nie jest aktem lub czynnością, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pismo to nie posiada charakteru władczego i nie dotyczy praw własnościowych skarżącej gminy, stanowi jedynie wyrażenie aprobującego stanowiska co do zgodności planu generalnego lotniska z polityką transportową kraju, a więc w zakresie kompetencji przyznanej ministrowi właściwemu do spraw transportu i ściśle określonej w ustawie – Prawo lotnicze (postanowienie z 6 marca 2025 r., II GSK 2383/24); 6) uchylenia kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów wobec postanowienia Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Sądu Naj- wyższego. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że działania polegającego na uchy- leniu złożonego wcześniej podpisu Prezesa Rady Ministrów pod aktem urzędowym Pre- zydenta RP, nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co jest oczywistą konsekwencją braku spełniania przez pierwotnie udzieloną kontrasygnatę Prezesa Rady Ministrów warunków statuujących to działanie jako akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Działanie to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. NSA zauważył, że rola kontrasygnowania ta- kich aktów, czy też odmowy udzielenia im kontrasygnaty – jako instytucji konstytucyjnej, 243 Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm. 244 Dz.U. z 2022 r. poz. 1235 ze zm. 132 IV. Zagadnienia procesowe sprowadza się do przyjęcia, a przy odmowie – do braku przyjęcia przez Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialności politycznej przed Sejmem, co już ze swej natury wyklucza możliwość uznania takiego działania za akt lub czynność będącą rozstrzygnięciem wład- czym organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienia z 7 sierpnia 2025 r., II GSK 627/25 i II GSK 706/25; również co do bezczynności w przedmiocie udzielenia takiej kontrasygnaty postanowienie z 25 listopada 2025 r., II GSK 1866/25); 7) bezczynności Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępo- wania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie. NSA stwierdził, że orzeczenia dyscyplinarne, wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa 245 pod- legają kontroli nie sądów administracyjnych, a sądów powszechnych, na co wskazuje m.in. treść art. 54 ww. ustawy (postanowienie z 3 czerwca 2025 r., GSK 418/25); 8) czynności Zarządu Województwa w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy na realizację projektu. NSA wskazał, że czynność pozo- stawienia wniosku bez rozpatrzenia nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu ad- ministracyjnego, bowiem w takim przypadku strona zachowuje roszczenie procesowe o wydanie decyzji administracyjnej. Niespełnienie warunków przyznania pomocy obli- guje organ do zawiadomienia wnioskodawcy na piśmie o odmowie przyznania pomocy (art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiej- skich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020 246 ), która to czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro zatem odmowa przyznania pomocy, ergo – zawarcia umowy, poddana jest wprost kontroli sądowej, to tym samym niepodjęcie czynności w tym przedmiocie sta- nowić może podstawę wniesienia skargi na bezczynność (postanowienie z 29 paździer- nika 2025 r., I GSK 2018/22); 9) pisma Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego. NSA uznał, że właściwym do rozpoznawania spraw badania zgodności z prawem działań podjętych przez Ministra Sprawiedliwości, związanych ze stosunkiem służbowym wynikającym z powołania lub odwołania na stanowisko prezesa lub wicepre- zesa sądu jest sąd powszechny – sąd pracy (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 688/25). 3.3. Związanie wyrokiem karnym Jedynym przepisem, który wiąże sądy administracyjne rozstrzygnięciami ze sfery prawa karnego, jest art. 11 p.p.s.a. Tylko w przypadku prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego. Oko- liczność, że ustalenia organów podatkowych różnią się od ustaleń sądu karnego – w sytuacji braku związania, o którym mowa w art. 11 p.p.s.a. – nie stanowi sama w sobie podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania podatkowego (wyrok z 4 kwietnia 2025 r., I FSK 1823/21). Fakt prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa 245 Dz.U. z 2023 r. poz. 551. 246 Dz.U. z 2023 r. poz. 2298. 133 3. Zagadnienia proceduralne karnego skarbowego, którego przedmiot funkcjonalnie jest związany z odliczeniem podatku naliczonego VAT na podstawie spornej faktury, wiąże sąd administracyjny w myśl art. 11 p.p.s.a. (wyrok z 14 marca 2025 r., I FSK 2094/21). 3.4. Legitymacja skargowa 3.4.1. NSA odniósł się do zagadnienia legitymacji skargowej w sprawach m.in. skargi na akty prawa miejscowego. W postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2453/24, Sąd przypo- mniał, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skoro zaskarżona uchwała w przedmiocie wyrażenia woli zaliczenia projektowanej drogi do kategorii dróg gminnych miała charakter jedynie wypowiedzi optatywnej, nie zachodził więc związek między za- wartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a własną indywidualną sytuacją prawną skarżących, wynikającą z przepisów prawa administracyjnego. Natomiast w postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2831/24, NSA wskazał, że ubieganie się o nabycie nieruchomości na podstawie art. 172 k.c. nie stanowi uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości. Tak rozu- miany interes jest pozbawiony atrybutu realności i nie może być kwalifikowany jako interes prawny. Wobec tego wywodzenie istnienia interesu prawnego z niestwierdzonej postano- wieniem sądu powszechnego okoliczności nabycia prawa do nieruchomości w drodze za- siedzenia nie może być uznane za istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., a więc interesu o charakterze realnym, indywidualnym, dotyczącym wprost i bezpo- średnio podmiotu skarżącego. 3.4.2. W sprawach z zakresu przymusowej restrukturyzacji banków NSA w wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, przesądził, że każdy z podmiotów skarżących kasacyjnie będący akcjonariuszem, obligatariuszem lub wierzycielem banku posiadał legitymację skar- gową do wniesienia skargi na decyzję o jego przymusowej restrukturyzacji. 3.4.3. Kierownik podmiotu leczniczego ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały or- ganu tworzącego, jeśli akt ten dotyczy powierzenia jego obowiązków innej osobie przed sku- tecznym odwołaniem dotychczasowego kierownika (postanowienie z 17 września 2025 r., II GSK 1331/25). 3.4.4. Postanowieniami z 3 września 2025 r., II GSK 1232/25, II GSK 1319/25, II GSK 1469/25, NSA oddalił skargi kasacyjne od postanowień sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skarg na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii wydaną w przedmiocie przedłużenia okresu ustano- wienia tymczasowego zarządu przymusowego dla osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wywiedzionych przez spółki będące udziałowcami spółki, wobec której ten tymczasowy zarząd przymusowy ustanowiono. NSA stwierdził, że o ist- nieniu związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej, mającym uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej 134 IV. Zagadnienia procesowe podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) „własnej sprawy administracyjnej” skarżącego, czyli że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bez- pośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przedmiot postępowania w sprawie głównej nie odnosi się bezpo- średnio do interesu prawnego spółek wnoszących skargi, bowiem przedłużenie tymczaso- wego zarządu przymusowego nastąpiło w konsekwencji wpisania innej spółki z o.o. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bez- pieczeństwa narodowego 247 i zastosowania wobec niej środków określonych w tej ustawie. W sprawach zainicjowanych skargami spółek będących udziałowcami spółki wpisanej na listę sankcyjną badana jest zatem wyłącznie kwestia prawidłowości przedłużenia tymcza- sowego zarządu przymusowego w celu realizacji celów ww. ustawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli tej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został objęty tymczasowym zarządem przymusowym, a wszelkie wskazywane przez skarżące spółki powiązania kapitałowe, w tym również prawa wywodzące się z regulacji Kodeksu spółek handlowych i odnoszące się ściśle do dysponowania środkami finansowymi skarżących, a tym samym wpływu na sytuację materialną wspólników spółki wpisanej na listę, pozostają bez znaczenia. Świadczą one wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś o interesie prawnym. 3.4.5. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły natomiast pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (art. 144 ust. 1 i art. 102 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe 248 ) (postanowienie z 12 marca 2025 r., I FZ 33/25). 3.5. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elek- tronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu admi- nistracyjnego (postanowienia z: 17 września 2025 r., I FSK 1176/25; 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; z 31 października 2025 r., I FSK 571/25). 3.6. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności 3.6.1. Rozpoznając zawarty w skardze kasacyjnej wniosek przewoźnika lotni- czego o wstrzymanie wykonania decyzji, NSA wskazał, że regulacja intertemporalna art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących 247 Dz.U. z 2023 r. poz. 129. 248 Dz.U. z 2024 r. poz. 794. 135 3. Zagadnienia proceduralne przelotu pasażera 249 w sprawach dotyczących naruszenia przez przewoźnika lotniczego obo- wiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 250 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, zgodnie z którą nie wszczyna się postępowania przed wojewódzkimi sądami admi- nistracyjnymi oraz przed NSA, a wszczęte postępowania w tym zakresie umarza się, jeżeli zostały spełnione wskazane w tym przepisie warunki, ma zastosowanie do postępowania kasacyjnego lub zażaleniowego, natomiast nie może być stosowana do incydentalnych postę- powań wnioskowych w ramach tej pierwszej kategorii postępowań (postanowienie z 30 paź- dziernika 2025 r., II GSK 2120/25). 3.6.2. W postanowieniach z 17 grudnia 2025 r., II GSK 2686/25, II GSK 2687/25 i II GSK 2688/25, NSA wskazał, że wobec umorzenia postępowania kasacyjnego w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasa- żera zasadne było oddalenie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wy- konania decyzji, jako że stał się bezprzedmiotowy, a ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. 3.6.3. Z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji może wystąpić wyłącznie skar- żący, nie zaś Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Przepis art. 8 § 3 p.p.s.a., przewi- dujący udział Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w postępowaniu prowadzonym w sprawie konkretnego przedsiębiorcy, w celu ochrony jego praw, nie powoduje automatycz- nego przypisania temu podmiotowi wszystkich praw, które przysługują skarżącemu (posta- nowienia z 13 listopada 2025 r., II GZ 692/25, II GZ 693/25 i II GZ 694/25). 3.7. Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.) 3.7.1. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpli- wości; po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć m.in. konieczność odroczenia rozprawy. Przedstawionych warunków nie spełniało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wydolności, gdyż wy- danie tego postanowienia przez organ w żaden sposób nie mogło okazać się niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie (wyrok z 16 maja 2025 r., I FSK 341/22). 3.7.2. W rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentu nie stanowi dowód mający w istocie charakter opinii biegłego, dlatego załączona do pisma procesowego opinia biegłego nie mogła być wzięta pod uwagę przy ocenie zasadności zarzutów skargi kasacyjnej (wyrok z 17 września 2025 r., I FSK 791/22). 249 Dz.U. z 2025 r. poz. 1179. 250 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441 ze zm. 136 IV. Zagadnienia procesowe 3.7.3. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., I FSK 1420/21, NSA skonstatował, że sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci protokołu rozprawy przeprowadzonej przed sądem karnym na okoliczność złożenia zeznań o okre- ślonej treści przez świadka. Skarżący, składając wniosek o przeprowadzanie tego dowodu, zmierzał do wykazania za pomocą dokumentu urzędowego w postaci protokołu rozprawy sądowej, że według wiedzy fachowej stabilność oksydacyjna paliw płynnych nie jest parame- trem o charakterze stałym. Wniosek ten nie mógł być oceniony jako zmierzający do obejścia ustanowionego przez art. 106 § 3 p.p.s.a. zakazu prowadzenia dowodu z zeznań świadka. 3.7.4. Skoro decyzja ostateczna zapadła przed podjęciem uchwały przez NSA w sprawie I FPS 1/21, a po wydaniu tego judykatu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie dowodów z dokumentów chciał wykazać swoje racje – brak instrumentalności wszczęcia po- stępowania w sprawie karnej skarbowej, to nie ma przeszkód w dopuszczeniu tych dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyrok z 9 maja 2025 r., I FSK 182/22). 3.7.5. Sąd administracyjny był w pełni upoważniony – w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. – do przeprowadzenia dowodu z przedstawionych mu przez organ podatkowy dokumentów z postępowania karnoskarbowego na sporną w tej sprawie okoliczność dokonanych w tym postępowaniu czynności świadczących o braku instrumentalnego wszczęcia tego postępo- wania (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 107/22). 3.7.6. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce w szczególności w przypadku, gdyby brak było jakiejkolwiek wypowiedzi sądu pierwszej instancji co do sposobu rozpa- trzenia wniosków dowodowych strony. Strona postępowania ma bowiem prawo uzyskać in- formację, w jaki sposób jej wniosek dowodowy został rozpatrzony oraz jakie były powody takiego rozstrzygnięcia. Jednak informacja taka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżo- nego wyroku, który wyraźnie wskazuje motywy, jakimi kierował się sąd w tym względzie. Nawet gdyby uznać, że niewydanie odrębnego postanowienia o oddaleniu wniosków dowo- dowych stanowi naruszenie przepisów postępowania, to w żaden sposób strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok z 6 czerwca 2025 r., III FSK 347/24). 3.8. Umorzenie postępowania kasacyjnego Umorzenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest upraw- nione, gdy: 1) wykreślona spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego, wskutek rozwiązania spółki i zakończenia postępowania likwidacyjnego, nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki (postano- wienia z: 30 stycznia 2025 r., I FSK 1436/24; 25 sierpnia 2025 r., I FSK 1300/22); 2) spółka ma nieobsadzony zarząd i po wezwaniu sądowym do uzupełnienia braków w or- ganie lub powołanie kuratora nie uzupełniła braków, które wystąpiły po wniesieniu skargi kasacyjnej (postanowienia NSA: z 6 marca 2025 r., I FSK 1146/21; 26 listopada 2025 r., I FSK 119/22; 18 listopada 2025 r., I FSK 2345/21). 137 3. Zagadnienia proceduralne 3.9. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy Sąd administracyjny w ramach swej właściwości władny jest jedynie do kontroli działal- ności administracji publicznej, nie może tej administracji zastępować poprzez nakazywanie wszczęcia, dalszego prowadzenia czy rozszerzenia zakresu postępowania, w tym na kanwie postępowania podatkowego, np. w zakresie innych okresów rozliczeniowych, innych trans- akcji czy innej części ewidencji podatnika, choćby nawet do takiego wniosku prowadził stan faktyczny sprawy, czy też podatek należny/naliczony za dany okres rozliczeniowy wskutek zmiany zakresu postępowania miałby ulec zmianie. Stanowi to wyraz zasady odrębności administracji publicznej od sądownictwa administracyjnego. Skoro decyzja organu drugiej instancji rozstrzyga wyłącznie o podatku naliczonym i nie prowadzi żadnych rozważań co do podatku należnego, to ewentualna ocena co do prawidłowości oceny rozliczeń podatku należnego leży poza granicami sprawy sądowoadministracyjnej (wyrok z 23 kwietnia 2025 r. I FSK 1458/22). 3.10. Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego NSA w wielu orzeczeniach w 2025 r. analizował kwestię rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne w okresie pandemii Covid ‑19 na posiedzeniach niejawnych, co kwestiono- wano w skargach kasacyjnych jako naruszenie prawa strony do obrony. 3.10.1. NSA wskazał przypadki, w których może dojść do nieważności postępowania: 1) przeprowadzenie rozprawy z naruszeniem dyspozycji art. 91 § 2 p.p.s.a. może, w za- leżności od okoliczności sprawy, stanowić przesłankę nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie strony możliwości obrony swych praw) lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei brak powiadomienia o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego w sprawie (na 7 dni przed tym terminem) i informacji o możliwości zajęcia przez stronę skarżącą stanowiska w formie pisemnej stanowi przyczynę uchylenia wyroków sądów pierwszej instancji (wyrok z 13 maja 2025 r., I FSK 200/22); 2) zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiąza- niach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 251 , uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., I FSK 2442/21); 3) gdy mimo formalnego zagwarantowania stronie możliwości wypowiedzenia się przed rozpoznaniem jej sprawy na posiedzeniu niejawnym, jej argumentacja przedstawiona przed terminem posiedzenia niejawnego nie była przedmiotem analizy sądu, wówczas faktycznie nie doszło do rzetelnego rozpoznania tej sprawy w aspekcie zapewnienia stronie należytego prawa do obrony, co skutkuje nieważnością postępowania po myśli art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyroku z 26 marca 2025 r., I FSK 1858/21); 251 Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm. 138 IV. Zagadnienia procesowe 4) w wyroku z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 185/22 oceniono, że skarżący, którego sprawę z na- ruszeniem przepisów ustawowych rozpoznano na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie (posiedzeniu jawnym) i bez zapoznania ze złożonym do akt pismem proce- sowym organu podatkowego, został pozbawiony możliwości obrony swych praw. 3.10.2. NSA wskazywał również w jakich przypadkach do takiej nieważności, pomimo twierdzeń strony, nie dochodzi: 1) według NSA, w stanowisku wyrażonym w wyroku z 16 stycznia 2025 r., I FSK 2204/21, standard jawności zgodny z przedstawionym modelem postępowania sądowego będzie zachowany, gdy w jednej instancji sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu jawnym. W przypadku rozpoznawanej sprawy warunek ten został spełniony, gdyż postępowanie przed NSA odbyło się w trybie jawnym z poszanowaniem praw procesowych stron. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, aby strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności obrony swych praw, czego wymaga art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Należy zauważyć, że strona skarżąca przed sądem pierwszej instancji miała możliwość wypowiedzenia się na piśmie, gdyż z wystarczającym wyprzedzeniem została zawiado- miona o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; 2) brak wezwania prokuratora do udziału w postępowaniu zarówno przed organami podat- kowymi, jak i przed sądem pierwszej instancji, nie stanowi co do zasady o pozbawieniu możliwości obrony praw strony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 1133/22). 3.11. Uprawnienia sędziego WSA delegowanego do orzekania w NSA Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., III FSK 867/23, NSA stwierdził, że delegacja do peł- nienia obowiązków sędziego w NSA, oznacza, że sędzia delegowany, co do zasady, nabywa uprawnienia do rozpoznawania spraw w NSA równe uprawnieniom sędziego NSA. O ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, uprawnienia te dotyczą zarówno postępowania zasadniczego, jak też wszelkich postępowań incydentalnych oraz następczych. W aktualnym stanie prawnym jedyne wyłączenia dotyczące uprawnień sędziów delegowanych do orze- kania w NSA dotyczą rozpoznawania wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego (art. 5a § 10 p.u.s.a.) oraz orzekania w sprawach dyscyplinarnych (art. 48 § 3 p.u.s.a.). Ponadto w składzie orzekającym NSA może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w NSA, przy czym sędzia delegowany nie może być prze- wodniczącym składu orzekającego – art. 81 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Naj- wyższym 252 w zw. z art. 49 § 1 p.u.s.a. W pozostałym zakresie uprawnienia sędziego delego- wanego są takie same jak sędziego NSA. Oznacza to, że status sędziego WSA delegowanego do NSA w sferze orzeczniczej odpowiada co do zasady statusowi sędziego NSA. W szcze- gólności między sędzią WSA delegowanym do orzekania w NSA a sędzią NSA nie zachodzi żaden stosunek podległości, czy też podporządkowania. 3.12. Pojęcie „rozstrzygnięcia sprawy” Zawarte w art. 20 § 3 p.p.s.a. pojęcie „rozstrzygnięcie sprawy” należy interpretować jako prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie 252 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 139 3. Zagadnienia proceduralne sędziego. Od momentu złożenia wniosku aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia, którego dotyczy wniosek, nie powinien dokonywać czynności w sprawie. Przepis ten do- puszcza jedynie możliwość dokonywania czynności niecierpiących zwłoki, a więc takich, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy (postanowienie z 7 maja 2025 r., III FZ 103/25). 3.13. Podjęcie postępowania w sprawie w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku Prokuratora Krajowego o wyłączenie sędziów Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., III FSK 1234/22, NSA uznał, że złożenie przez Pro- kuratora Krajowego, w trakcie zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. postępo- wania, wniosku o wyłączenie sędziów oznacza, że wystąpiła określona w art. 128 § 1 pkt 4 in fine ustawy przesłanka do podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie niezbędnym do rozpoznania tego wniosku. 3.14. Podpisanie podpisem elektronicznym zbiorczego pisma Mając na uwadze treść uchwały NSA z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, nie sposób uznać zło- żonej przez stronę skargi w rozpoznawanej sprawie jako skutecznie podpisanej, gdyż sama skarga nie została odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a została określona jako załącznik do pisma ogólnego. W ocenie Sądu pismo opatrzone własnoręcznym podpisem, które następnie utrwalono elektronicznie w postaci skanu tego dokumentu i dołączono jako załącznik do pisma ogólnego, nie spełnia wymogu należycie podpisanego dokumentu. Skan skargi to rodzaj kopii (cyfrowego od- zwierciedlenia) dokumentu sporządzonego w oryginale w formie zwykłej (papierowej). Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy skarżąca zdecydowała się złożyć skargę za pośrednictwem ePUAP, to powinna w odniesieniu do skargi zachować wszelkie wymogi dotyczące podpisu dokumentu elektronicznego. Mogła także uzupełnić skutecznie braki formalne skargi, skła- dając podpisany własnoręcznie oryginał pisma w siedzibie sądu lub przesyłając go za pośred- nictwem operatora pocztowego (postanowienie z 27 sierpnia 2025 r., II FZ 73/25). 3.15. Zakres wykładni orzeczenia Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian meryto- rycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Przepis art. 158 p.p.s.a. nie służy do przeprowadzania re- wizji rozstrzygnięcia i uzasadnienia sformułowanego w sposób jasny i adekwatny do za- kresu przeprowadzonej kontroli legalności, z którym nie zgadza się strona postępowania lub organ (postanowienie z 7 maja 2025 r., II FZ 118/24). 3.16. Żądanie zmiany uzasadnienia wyroku W przepisach procedury sądowoadministracyjnej nie przewidziano możliwości zaskar- żenie jedynie uzasadnienia orzeczenia lub jego części. Mając na uwadze sposób rozstrzy- gnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji należy stwierdzić, że strona, nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku, mogła je skutecznie zakwestionować. Jednak w takim 140 IV. Zagadnienia procesowe przypadku powinna zaskarżyć całe orzeczenie, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. Nie można przyjąć możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia. Brak zatem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, wobec związania z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA granicami skargi kasacyjnej, uniemożliwił jej merytoryczne rozpoznanie (wyrok z 16 stycznia 2025 r., II FSK 500/22). 3.17. Brak oznaczenia zakresu żądanego uchylenia zaskarżonego wyroku W wyroku z 5 lutego 2025 r., II FSK 1500/24, NSA uznał, że niesprecyzowanie zakresu żądania skargi kasacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy nie uniemożliwia jej rozpo- znania. Orzeczenie sądowe może zostać zaskarżone w całości lub w części. Możliwość częścio- wego zaskarżenia orzeczenia może zależeć zarówno od jego formy, jak i treści. Jeśli sentencja orzeczenia jest sformułowana w ten sposób, że zawiera kilka punktów, w których zawarto kolejne orzeczenia, możliwe jest częściowe zaskarżenie orzeczenia co do wyraźnie wskaza- nych punktów sentencji. Przedmiotem kontroli sądu pierwszej instancji była decyzja okre- ślająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Zaskarżony wyrok oddalał skargę. Zatem ani decyzja, ani wyrok nie zawierały odrębnych rozstrzygnięć pozwalających na odnoszenie się Sądu do ich odrębnych punktów (rozstrzy- gnięć). Stanowiły one jedną całość tak w warstwie merytorycznej, jak i procesowej. Zatem sporne było tylko jedno zagadnienie prawnopodatkowe. Od rozstrzygnięcia jednej kwestii zależała wysokość określonego decyzją zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, że żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku obejmowało jego ca- łość, tj. obejmowało jedyny element składowy rozstrzygnięć organów podatkowych i sądu administracyjnego. 3.18. Uzasadnienie postanowienia wpisanego do protokołu Postanowieniem z 19 lutego 2025 r., II FSK 538/22, NSA oddalił wniosek strony o sporzą- dzenie uzasadnienia postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, które zostało wpisane do protokołu rozprawy, wyjaśniając, że zgodnie z art. 162 p.p.s.a. rozstrzygnięcia za- warte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych na posiedze- niach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przy- sługuje na nie zażalenie. Artykuł 163 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom. Postanowienie o zawieszeniu postępowania przed NSA należy do postanowień, od których nie przysługuje środek zaskarżenia, nie przewiduje tego żaden z przepisów p.p.s.a. 3.19. Uiszczenie wpisu przez osobę trzecią W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a. za irrelewantną należy uznać okoliczność, czy opłata zo- staje wnoszona przez stronę osobiście, czy też przez działającą w jej imieniu osobę trzecią. Konieczne w tym zakresie pozostaje jedynie, aby przy dokonywaniu przelewu bankowego wskazać dane pozwalające na identyfikację sprawy, do której wpis jest uiszczany, oraz stronę, w imieniu której wpłata następuje. Sama okoliczność, że opłata nie została uiszczona bezpo- średnio z osobistego rachunku bankowego strony, nie może prowadzić do odrzucenia środka zaskarżenia i stanowiącego tego konsekwencję zamknięcia drogi sądowej. Poza zakresem 141 3. Zagadnienia proceduralne oceny Sądu pozostaje również rodzaj relacji łączącej stronę z wpłacającym podmiotem trzecim, w szczególności wewnętrzne rozliczenia powstałe z tego tytułu (postanowienie z 30 stycznia 2025 r., II FZ 119/24). 3.20. Wymierzenie grzywny organowi Artykuł 112 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastoso- wania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postę- powania, gdy organ ten pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania (postanowienie z 16 lipca 2025 r., III FZ 303/25). 142 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. 1. Uwagi wstępne W orzecznictwie sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich 253 , za- gadnienia z zakresu prawa Unii Europejskiej pojawiają się przede wszystkim przy rozpozna- waniu spraw dotyczących podatków pośrednich (w tym podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego), podatków dochodowych, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku od nieruchomości, jak również prawa celnego, transportu drogowego i lotniczego, ochrony środowiska i gospodarki przestrzennej, budownictwa, nadzoru sanitarnego, wete- rynaryjnego i farmaceutycznego, dostępu do informacji publicznej, zabezpieczenia społecz- nego, ochrony zdrowia, prawa rolnego i pomocy finansowej ze środków unijnych, własności przemysłowej, a także w sprawach cudzoziemców 254 . Prawo Unii Europejskiej jest powoływane przez sądy administracyjne w wyrokach i po- stanowieniach oraz w podejmowanych przez NSA uchwałach. Podczas rozpatrywania spraw z tzw. elementem unijnym sądy administracyjne powoływały się zarówno na pierwotne, jak i wtórne prawo UE, a także na standardy europejskie, w tym przede wszystkim na obo- wiązek prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego oraz na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego i umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie. Sądy korzystały także z możliwości bezpośredniego stosowania przepisów rozporządzeń i dyrektyw unijnych. W celu ustalenia znaczenia danego przepisu prawa unijnego mającego zastosowanie w danej sprawie, a także dokonanie oceny możliwości zastosowania prawa unijnego w rozpoznawanych sprawach sądy administracyjne powoływały się również na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE 2.1. Pytania prejudycjalne W 2025 r. polskie sądy administracyjne wystąpiły do TSUE, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z pytaniami prejudycjalnymi w 12 sprawach, w tym 7 postanowień skierowały składy orzekające NSA, 3 postanowienia skierował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i po 1 postanowieniu – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i we Wrocławiu. 2.1.1. Postanowieniem z 10 stycznia 2025 r., I FSK 1244/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy zasady prawa Unii Europejskiej, takie jak zasada równoważności 253 Zob. Informacja o działalności sądów administracyjnych z lat 2005–2024. 254 Wybrane prawomocne orzeczenia NSA z niektórych wymienionych dziedzin zostały szerzej omówione w dalszej części opracowania. 143 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... oraz efektywności, sprzeciwiają się wykładni i praktyce sądowej wprowadzającej dodatkowe warunki dochodzenia roszczeń o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej nało- żonego na producentów energii elektrycznej w postaci poniesienia uszczerbku majątkowego przez podatnika?”. 2.1.2. Postanowieniem z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1126/21, NSA wystąpił do TSUE z py- taniem prejudycjalnym: „1. Czy do odmowy zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 27 ust. 1 lit. b/ dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie har- monizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych 255 wystar- czające jest zaklasyfikowanie wyrobu akcyzowego w postaci alkoholu etylowego skażonego glikolem propylenowym do kodu taryfowego CN 220720? 2. W przypadku odpowiedzi nega- tywnej na pytanie pierwsze, czy odmowa zastosowania tego zwolnienia wymaga wykazania przez organy podatkowe, że podatnik produkujący wyroby akcyzowe nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi wie, iż są one używane do takiego spożycia, czy też wystarczające jest, że organy wykażą okoliczności pozwalające uznać, że powinien taką wiedzą dysponować?”. 2.1.3. Postanowieniem z 3 lutego 2025 r., III FSK 1234/22, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 9 dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. doty- czącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału 256 należy interpretować w ten sposób, że przyznając uprawnienie państwu członkowskiemu do nieuznawania za spółki kapitałowe podmiotów, prowadzących działalność skierowaną na zysk, o których mowa w art. 2 ust. 2 dy- rektywy, takich jak spółka jawna, przyznaje on dowolność państwu członkowskiemu w za- kresie opodatkowania podatkiem kapitałowym tych podmiotów?”. 2.1.4. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r., I FSK 1641/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 19 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 257 należy interpretować w ten sposób, że przekazanie całości majątku w rozumieniu tego przepisu następuje również, gdy ma miejsce nieodpłatne przekazanie przez podatnika po ½ udziału w całym majątku na rzecz dwóch osób fizycznych, nie będących podatnikami, które zamierzają niezwłocznie wnieść te udziały w formie wkładu niepieniężnego do spółki osobowej prowadzącej działalność gospo- darczą, której są wspólnikami?”. 2.1.5. Postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r., II SAB/Gl 19/25, WSA w Gliwicach wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy sprzeciwia się traktatowym zasadom: a) pań- stwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Euro- pejskiej 258 ); b) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawo- wych Unii Europejskiej 259 w zw. z art. 6 ust. 1 TUE); c) pierwszeństwa prawa unijnego i jego 255 Dz. Urz. UE L 1992.316.21; wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 206 w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. 256 Dz. Urz. UE L 2008.46.11. 257 Dz. Urz. UE L 2006.347.1. 258 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2016.202.13 i nast.; dalej: TUE. 259 Dz. Urz. UE C. 2007.303.1 i nast. ze zm.; dalej: KPP. 144 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... efektywności (art. 4 ust. 3 TUE); d) „prawa do dobrej administracji” (traktowanego jako za- sada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1–4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP, art. 6 ust. 1 TUE oraz wywodzonego z orzecznictwa TSUE) – długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane wyłączenie w prawie krajowym z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców (obywateli państw trzecich) do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość), a to m.in. w kontekście wymogów art. 34 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolon- tariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (wersja przekształcona) 260 ? 2. Czy nakreślone w punkcie 1. długo- trwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziała- jącego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, w sytuacji, gdy obywatele Polski nie są tych uprawnień pozbawieni w ramach własnych spraw o cha- rakterze administracyjnym, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1–3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchy- biające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE); d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP?”. 2.1.6. Postanowieniem z 29 maja 2025 r., III SA/Wa 566/25, WSA w Warszawie wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szcze- gólności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszko- dzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które w podstawie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu niezrealizowanych zysków z majątku osobistego pobieranym w związku z przeniesieniem przez daną osobę rezydencji podatkowej do innego państwa (dalej: «podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków») uwzględnia wzrost wartości składnika majątkowego, który miał miejsce w okresie, gdy osoba ta nie była rezy- dentem tego państwa członkowskiego? 2. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczegól- ności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które dla celów określenia podstawy opodatko- wania podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków nakazuje uwzględniać jedynie dochód z tych składników majątkowych, których wartość wzrosła, wyłączając z uwzględ- nienia w podstawie opodatkowania tym podatkiem straty z tych składników majątkowych, których wartość spadła? 3. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczególności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu 260 Dz. Urz. UE L. 2016.132.21 i nast. ze zm. 145 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... państwa członkowskiego, które przewiduje, że zmiana rezydencji podatkowej przez osobę fi- zyczną objętą podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków skutkuje niezwłocznym poborem tego podatku, ewentualnie rozłożeniem na raty jego zapłaty na okres nie dłuższy niż 5 lat (licząc od końca roku podatkowego), zamiast odroczenia jego płatności do momentu zbycia poszczególnych składników majątkowych?”. 2.1.7. Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 34/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 8 ust. 2 i ust. 6 dyrektywy 2009/133/WE w sprawie wspól- nego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, po- działów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego 261 w zw. z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 262 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które uzależniają neutralność podatkową przydziału papierów wartościowych reprezentujących kapitał spółki przejmu- jącej dla udziałowca spółki przekazującej od tego, że udziały w podmiocie przejmowanym lub dzielonym nie zostały wcześniej nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów?”. 2.1.8. Postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., I GSK 1486/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy użyty w przepisach art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Eu- ropejskich 263 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 264 zwrot «korzyści» należy interpretować w ten sposób, że oznacza on nieprzyznanie lub wycofanie całej płat- ności wynikającej z sektorowego prawodawstwa rolnego, czy wyłącznie tej części płatności, która wynika ze stworzenia sztucznych warunków?”. 2.1.9. Postanowieniem z 25 września 2025 r., I FSK 1783/24, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 132 ust. 1 lit. n/ dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listo- pada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 265 należy rozumieć w ten sposób, że zwrot «świadczenie niektórych usług kulturalnych» oznacza udzielanie sub- licencji do praw autorskich twórcy obejmującej opracowanie dzieł autora w celu stworzenia nowego utworu lub wydarzenia o charakterze kulturalnym, jak i dla wykorzystania frag- mentów utworów autora na opakowaniach produktów handlowych, w aranżacji przestrzeni wydarzeń o charakterze komercyjnym oraz reklamie i promocji produktów handlowych wy- darzeń komercyjnych?”. 261 Dz. Urz. UE L 2009.310.34. 262 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2012.326.1 i nast. 263 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 264 Dz. Urz. UE L 2013.347.549. 265 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 146 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.1.10. Postanowieniem z 1 października 2025 r., I FSK 1589/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 135 ust. 1 lit. f/ w związku z art. 15 ust. 2 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 266 należy rozumieć w ten sposób, że zwolnione z podatku są transakcje terminowej sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych z opcją rozliczenia pieniężnego w sy- tuacji, w której nie dochodzi do dostawy instrumentów bazowych i przeniesienia własności uprawnień do emisji gazów cieplarnianych?”. 2.1.11. Postanowieniem z 30 października 2025 r., IV SAB/Wr 649/25, WSA we Wrocławiu wystąpił do TSUE z pytaniem prejudycjalnym: „Czy traktatowe zasady: a) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Eu- ropejskiej 267 w związku z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej 268 ), b) lojalnej współpracy i skuteczności (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej), c) prawa do „dobrej administracji”, w której zawarte jest m.in. prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Eu- ropejskiej oraz wywodzonego z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – należy tak interpretować, że sprzeciwiają się one możliwości czasowego wstrzymania w prawie krajowym biegu terminów wyznaczonych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę obywatelowi Ukrainy uprawnionemu do legalnego pobytu w państwie członkowskim w ramach ochrony tymcza- sowej, a to w związku z decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwier- dzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrek- tywy 2001/55/WE i skutkującą wprowadzeniem tymczasowej ochrony 269 oraz art. 3 ust. 2 lit. f/ dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1233 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim 270 ?”. 2.1.12. Postanowieniem z 14 listopada 2025 r., II SA/Gl 931/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy: – art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 2 lit. a/ ‑e/, art. 11a ust. 1 lit. a/ oraz art. 11a ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy 271 , w brzmieniu nadanym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów 272 oraz – w kontekście motywu 51 Preambuły dyrektywy 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które nie przewiduje – kierowanego 266 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 267 Dz. Urz. UE C 2007.303.1. 268 Dz. Urz. UE C 2016.202.13. 269 Dz. Urz. UE L 2022.71.1. 270 Wersja przekształcona – Dz. Urz. UE L 2024.1233. 271 Dz. Urz. UE L 2008.312.3 ze zm. 272 Dz. Urz. UE L 2018.150.109. 147 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości – obowiązku składania sprawozdań przed upływem terminów osiągnięcia celów (sprawozdań wczesnego ostrzegania, np. kwartalnych, półrocznych), a wprowadza jedynie sprawozdania następcze, za poprzedni rok kalendarzowy, odnoszące się do osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co utrudnia możliwość natych- miastowego wdrożenia przez organy administracji publicznej adekwatnych prewencyjnych środków prawnych, w tym nadzorczych, zapewniających zrealizowanie wymogów mini- malnych i osiągnięcie celów dyrektyw?”. 2.2. Orzeczenia prejudycjalne w odpowiedzi na pytania polskich sądów administracyjnych 2.2.1. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑277/24 M. B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 273 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 274 Trybunał Sprawiedli- wości orzekł: „Artykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjo- nalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowią- zania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ po- datkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich”. 2.2.2. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑18/23 F. S.A. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 275 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Gliwicach 276 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszko- dzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbio- rowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finan- sowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przed- siębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania za- rządzanych zewnętrznie”. 273 ECLI:EU:C:2025:130. 274 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 stycznia 2024 r., I SA/Wr 4/23. 275 ECLI:EU:C:2025:119. 276 Postanowienie WSA w Gliwicach z 28 listopada 2022 r., I SA/Gl 942/22. 148 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.2.3. Wyrok TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑213/24 E.T. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 277 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 278 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że można uznać za podatnika do celów podatku od wartości dodanej (VAT) prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą osobę, która sprzedaje grunt stanowiący pierwotnie część jej majątku osobistego, powierzając przygotowanie sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który jako pełnomocnik tej osoby podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując w celu tej sprzedaży środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usłu- godawców w rozumieniu tego przepisu. Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że w ramach transakcji sprzedaży uznanej za działalność gospodarczą w rozumieniu tej dyrektywy przepis ten nie stoi na przeszko- dzie uznaniu za podatnika prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą wspólności ustawowej istniejącej między małżonkami będącymi współwłaścicielami, jeżeli małżonkowie ci jawią się względem osób trzecich jako dokonujący razem stanowiącej działalność gospo- darczą transakcji sprzedaży gruntów należących do tej wspólności, a rzeczona wspólność ponosi ryzyko gospodarcze związane z wykonywaniem tej działalności”. 2.2.4. Wyrok TSUE z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑453/23 E. Sp. z o.o. przeciwko Pre- zydentowi Miasta M. 279 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 280 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie wydaje się, by przepisy państwa członkowskiego, które zwalniają z podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wcho- dzące w skład infrastruktury kolejowej, gdy jest ona udostępniana przewoźnikom kolejowym, stanowiły środek, który przysparza beneficjentom tego zwolnienia selektywnej korzyści”. 2.2.5. Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑278/24 P. K. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we W. 281 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 282 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2018/1695, w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego: – członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od war- tości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podat- kowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję, 277 ECLI:EU:C:2025:238. 278 Postanowienie z 28 grudnia 2023 r., I SA/Wr 92/23. 279 ECLI:EU:C:2025:285. 280 Postanowienie z 19 kwietnia 2023 r., III FSK 3/22. 281 ECLI:EU:C:2025:299. 282 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 31 stycznia 2024 r., I SA/Wr 966/22. 149 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... – odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, – zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy, o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa”. 2.2.6. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑615/23 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko P. SA. 283 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 284 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 73 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jed- nostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego trans- portu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa”. 2.2.7. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 285 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 286 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 143 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2009/69, i art. 1 dyrektywy 2006/79 w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które wyłączają ze zwolnienia z podatku od wartości dodanej przewidzianego w tych przepisach przesyłki małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym pochodzące z państwa trzeciego, wysyłane przez osobę fizyczną do osoby fizycznej zamieszkałej w innym państwie członkowskim”. 2.2.8. Wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C ‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrek- torowi Izby Administracji Skarbowej w W. 287 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Warszawie 288 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 146 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa 283 ECLI:EU:C:2025:320. 284 Postanowienie z 16 czerwca 2023 r., I FSK 535/20. 285 ECLI:EU:C:2025:335. 286 Postanowienie z 26 marca 2024 r., I FSK 812/20. 287 ECLI:EU:C:2025:627. 288 Postanowienie WSA w Warszawie z 12 lipca 2024 r., III SA/Wa 1231/24. 150 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza teryto- rium Unii Europejskiej, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych”. 2.2.9. Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. w sprawie C ‑713/23 J. C.‑T. i M. T. przeciwko Wo- jewodzie Mazowieckiemu 289 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 290 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podsta- wowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie mał- żeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemiesz- czania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym prze- widzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie”. 2.3. Wykonanie orzeczeń TSUE 2.3.1. W następstwie orzeczeń prejudycjalnych wydanych przez TSUE w 2025 r. sądy administracyjne podjęły postępowania zawieszone w sprawach, w których wystąpiły z py- taniami prejudycjalnymi 291 , jak również w innych sprawach zawieszonych na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. 292 . Ponadto sądy administracyjne powoływały się na argumentację 289 ECLI:EU:C:2025:917. 290 Postanowienie z 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21. 291 Postanowieniem z 5 marca 2025 r., I SA/Wr 4/23, WSA podjął postępowanie zawieszone w związku z wystąpieniem w 2024 r. do TSUE z pytaniem prejudycjalnym w sprawie C ‑277/24. Postanowieniem z 10 marca 2025 r., I SA/Gl 942/22, WSA w Gliwicach wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑18/23 i podjął postępowanie zawieszone z powodu wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., I SA/Wr 92/23, WSA we Wrocławiu, w związku z orzeczeniem prejudycjalnym w sprawie C ‑213/24, podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., III FSK 3/22, NSA, w związku z wydaniem przez TSUE wyroku w sprawie C ‑453/23, podjął za- wieszone uprzednio postępowanie. Postanowieniem z 6 maja 2025 r., I SA/Wr 966/22, WSA we Wrocła- wiu wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑278/24 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 535/20, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑615/23 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 20 maja 2025 r., I FSK 812/20, wziąw- szy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24, NSA podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 6 sierpnia 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. 292 Przykładowo po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑277/24 skład orzekający NSA, który na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawiesił toczące się postępowanie do czasu udzielenia przez Trybunał odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie I SA/Wr 4/23, podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., III FSK 4259/21. Z kolei z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑213/24 postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 277/21, pod- jęto zawieszone wcześniej postępowanie. Podobnie po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑453/23, np. postanowieniami z 14 maja 2025 r., III FSK 747/22, III FSK 1126/22, III FSK 2054/21, III FSK 768/23, III FSK 1085/22, III FSK 831/23 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. Z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑615/23 np. postanowieniami z 15 lipca 2025 r., I FSK 2155/21, z 25 czerwca 2025 r., I FSK 221/21, I FSK 283/20, I FSK 1429/20 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. 151 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... TSUE zawartą w wydanych orzeczeniach prejudycjalnych podczas rozpoznawania spraw analogicznych do tych, w których wystąpiono z pytaniami prejudycjalnymi 293 . 2.3.2. W wyroku z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, NSA, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24 294 , uznał za nieprawidłowe stanowisko, zgodnie z którym celem zastosowania zwol- nienia w przypadku przywozu towarów na terytorium Polski (rozpoznania importu na te- rytorium Polski) osoba fizyczna, dla której dokonywany jest przywóz, powinna przebywać w Polsce. NSA podkreślił, że ustawodawca unijny w art. 143 lit. b/ dyrektywy 2006/112/WE, odnosząc się do zwolnienia od podatku w zakresie importu towarów, wskazał na państwo członkowskie, a nie na wspólnotę jako terytorium wszystkich jej państw członkowskich. 2.3.3. W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, NSA, wziąwszy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑453/23 295 , stwierdził, że zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma cha- rakter ogólny i abstrakcyjny i nie powinno być uznane za niedozwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 Traktatu o funk- cjonowaniu Unii Europejskiej 296 , przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej; tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z podatku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej, spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.3.4. W wyroku z 29 października 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑602/24 297 , wskazał, że jeśli umówiona transakcja 293 Zob. np. wyroki NSA z 15 października 2025 r., I FSK 2182/21, I FSK 72/11, z 8 października 2025 r., I FSK 750/24, z 30 września 2025 r., III FSK 533/25, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudy- cjalnego w sprawie C ‑277/24; wyroki WSA w Warszawie z 17 czerwca 2025 r., III SA/Wa 843/25, III SA/ Wa 854/25, WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 1170/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑18/23; wyroki NSA z 12 września 2025 r., III FSK 1423/22, III FSK 1374/22, III FSK 1054/22, z 4 września 2025 r., III FSK 1491/ 22, III FSK 1520/22, których na ocenę zasad- ności zarzutów skarg kasacyjnych zasadniczy wpływ miała treść wyroku TSUE w sprawie C ‑453/23; wyroki NSA z 16 października 2025 r., III FSK 844/24, III FSK 833/24, z 14 października 2025 r., III FSK 94624, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑278/24; wyroki NSA z 5 listopada 2025 r., I FSK 1774/20, z 17 października 2025 r., I FSK 2030/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑615/23; wyrok NSA z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, w któ- rym sąd odwołał się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑405/24. 294 Wyrok Trybunału z 8 maja 2025 r. w sprawie C‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informa- cji Skarbowej, ECLI:EU:C:2025:335. 295 Wyrok Trybunału z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C‑453/23 E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, ECLI:EU:C:2025:285. 296 Wersja skonsolidowana: Dz.Urz. UE C 2016.202.47. 297 Wyrok Trybunału z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Ad- ministracji Skarbowej w W., ECLI:EU:C:2025:627. 152 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... miała stanowić WDT, tj. towar miał być wywieziony przez nabywcę na terytorium innego kraju UE, zaś nabywca (nawet bez wiedzy sprzedawcy) wywiózł towar poza obszar celny UE, to sprzedawcy nie można zakwestionować prawa do stawki 0%. Okoliczność wywozu to- waru poza terytorium UE może zostać potwierdzona przez organ w toku postępowania po- datkowego, nawet jeśli podatnik nie przedstawił stosownego dokumentu potwierdzającego eksport. Stosowanie powyższej stawki może być kwestionowane, jeśli transakcja wiązała się z oszustwem, a sprzedawca o tym wiedział lub powinien był wiedzieć. 2.3.5. W wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C ‑118/23 298 dotyczący decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyj- nego (BFG) z 29 września 2022 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Bank SA, która to decyzja została zaskarżona do WSA w Warszawie przez Radę Nadzorczą Banku oraz inne uprawnione do tego podmioty, w tym ponad 7 tysięcy osób, które zawarły z tym bankiem umowy kredytów indeksowanych lub denominowanych kursem walut obcych. TSUE wskazał, że w sytuacji, gdy do sądu krajowego wniesiono większą liczbę skarg na decyzję krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z których jedna została wniesiona przez organ instytucji objętej procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, oddalenie tylko tej jednej skargi jako bezzasadnej nie pozwala uznać, że zapew- niono przestrzeganie prawa do skutecznego środka prawnego w odniesieniu do każdej innej osoby, której ta decyzja dotyczy i która również wniosła na nią skargę, podnosząc zarzuty, które nie zostały uwzględnione w wydanym wyroku. Zdaniem Trybunału przepisy prawa unijnego sprzeciwiają się regulacjom p.p.s.a. dotyczącym współuczestnictwa skarżących stron, które obligują sąd administracyjny do łącznego rozpoznania wszystkich skarg, jeśli taki sposób procedowania uniemożliwia wydanie orzeczenia w rozsądnym terminie (z ang. justice delayed is justice denied). TSUE pokreślił jednocześnie, że „rozłączenie” skarg nie może prowadzić do wydania sprzecznych ze sobą rozstrzygnięć. Ponadto z wyroku TSUE jedno- znacznie wynika, że ewentualne oddalenie skargi rady nadzorczej Banku nie może oznaczać automatycznego oddalenia skarg innych skarżących, gdyż podmioty te mają indywidualne prawo do podniesienia własnych zarzutów, które musi rozpoznać sąd. NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi na decyzję, o której mowa w art. 101 ust. 7 ‑9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przy- musowej restrukturyzacji 299 , nie jest wyłącznie rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji, bo- wiem zgodnie art. 50 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG i art. 85 ust. 3 dy- rektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwi- dacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych 300 , podmiotami uprawnio- nymi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję są również posiadacze akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzyciele tego banku. 298 Wyrok Trybunału z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C‑118/23 Rada Nadzorcza Getin Noble Bank S.A. i in. przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, ECLI:EU:C:2024:1013. 299 Dz.U. z 2020 r. poz. 842 ze zm.; dalej: ustawa o BFG. 300 Dz. Urz. UE L 2014.173.190 ze zm.; dalej: dyrektywa BRR. 153 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych 1. Zagadnienia ogólne Przepis art. 8 ust. 1: „Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Pol- skiej” przyznaje Konstytucji najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa. Natomiast z art. 8 ust. 2: „Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej” wynika, że podstawą prawną wydania aktu stosowania prawa (w szczególności wyroku sądu) może być norma konstytucyjna. Podstawowymi formami bezpośredniego sto- sowania Konstytucji są stosowanie „samoistne” i „współstosowanie” Konstytucji wspólnie z ustawami. Pozwalają one sądom administracyjnym na wydanie orzeczenia w przypadku luki prawnej powstałej wskutek zaniechania ustawodawcy, np. pominięcia ustawodawczego czy też po wyroku TK. Stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisu, sądy uwzględniają w największym możliwym stopniu gwarancję praw i wolności oraz najszerszą ich realizację w procesie stosowania prawa, korzystając przy tym z dorobku orzeczniczego TK. Sądy administracyjne mogą, na podstawie art. 193 Konstytucji, skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli wątpliwość co do zgodności z Konstytucją przepisu bę- dącego podstawą rozstrzygnięcia, która wystąpiła w toku postępowania, jest istotna dla dal- szego biegu postępowania i nie da się jej usunąć przy pomocy technik wykładniczych. 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechne jest powoływanie się wprost na konstytucyjne zasady bądź stosowanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa. Po- niższe orzeczenia stanowią jedynie nieliczne przykłady, więcej takich rozstrzygnięć przed- stawiono w części II, w której zostały omówione zagadnienia wynikające z orzecznictwa Na- czelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. 2.1. W wyroku z 14 maja 2025 r., II OSK 2543/22, NSA przypomniał, że realizacja upraw- nienia gminy do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, podlega ochronie sądowej w kontekście zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Kon- stytucji RP). Mając na uwadze konstytucyjną zasadę samodzielności jednostek samorządu te- rytorialnego, sprawującego we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność część władzy publicznej w zakresie planowania przestrzennego (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP), ingerencja organu nadzoru (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP) lub sądu administracyjnego (art. 184 Konsty- tucji RP) w treść planów miejscowych powinna być ograniczona do przypadków naruszeń prawa mających odpowiedni ciężar gatunkowy 301 . 301 Por. np. wyroki z: 16 maja 2023 r., II OSK 367/22 oraz 2 lutego 2023 r., II OSK 2789/21. 154 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W świetle zasady władztwa publicznego, a także zasady trójpodziału władz (art. 10 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP), to rada gminy, a nie organ nadzoru lub sądy ad- ministracyjne, jest powołana do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy. Sąd administracyjny nie może oceniać spornych rozwiązań planistycznych pod kątem celowości 302 . Dokonując oceny, czy w danym przypadku rzeczywiście zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie planu miejscowego, nie można abstrahować od konstytucyjnych zasad dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska (art. 5 i 74 Konstytucji RP), proporcjonalności oraz zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a także równej dla wszystkich ochrony prawa własności (art. 64 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). 2.2. W sprawie, w której istota sporu sprowadzała się do oceny sposobu rozpoznania skargi wniesionej w trybie działu VIII rozdziału 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, NSA uznał, że został naruszony art. 63 Konstytucji RP, który przyznaje każdemu prawo do składania m.in. skarg w interesie własnym do organów władzy publicznej w związku z wy- konywanymi przez nie zadaniami publicznymi, a tryb rozpatrywania skarg określa ustawa, m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika obowiązek przyjęcia skargi, jej rozpatrzenia oraz udzielenia na nią odpowiedzi. Z tego przepisu konstytucyjnego wynika, że treść przepisów ustawowych należy interpretować w takim kierunku, aby gwaran- tować rzeczywistą możliwość wystąpienia do organów władzy publicznej. Rzeczywista moż- liwość występowania ze skargą powinna być powiązana z obowiązkiem właściwego organu do jej rozpatrzenia. Nie jest takim rozpatrzeniem „niezajmowanie stanowiska” na wniesioną skutecznie i do właściwego organu skargę (wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 929/25). 2.3. W wyroku z 26 czerwca 2025 r., I OSK 1558/23, NSA uznał, że przypisanie osobie nieubezwłasnowolnionej obowiązku przebywania w DPS, w sytuacji, gdy była ona przyjęta do DPS za swoją zgodą i zgodę tę wycofała, narusza nie tylko art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego 303 i stanowi zaprzeczenie stanu praw- nego, ale narusza też wartości, na których opiera się demokratyczne państwo prawa, w tym godność człowieka (art. 30 Konstytucji), wolność osobistą (art. 41 ust. 1 Konstytucji), a także zobowiązania międzynarodowe – poszanowanie przyrodzonej godności, autonomii osoby, w tym swobody dokonywania wyborów, a także poszanowanie niezależności osoby, pełny i skuteczny udział i włączenie w społeczeństwo oraz możliwość wyboru miejsca zamiesz- kania i podjęcia decyzji co do tego, gdzie i z kim osoby niepełnosprawne będą mieszkać (art. 3 lit. a/ i c/, art. 19 lit. a/ Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami). 2.4. W wyroku z 3 czerwca 2025 r., II GSK 28/22, NSA stwierdził, że nie do pogodzenia z zasadą praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji jest sposób sformułowania uchwały w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora jednostki organizacyjnej powiatu, która nie zawiera uzasadnienia. Bezspornie uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 302 Por. np. wyroki z: 5 kwietnia 2023 r., II OSK 1101/20; 25 listopada 2024 r., II OSK 1381/24; wyrok NSA z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 1879/22. 303 Dz.U. z 2022 r. poz. 2123 ze zm. 155 3. Pytania prawne 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym 304 nie jest decyzją administra- cyjną i w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. Nie zmienia to jednak faktu, że jedną z podstawowych gwarancji procesowych w każdym po- stępowaniu toczącym się przed organami administracyjnymi jest zapewnienie stronom przez te organy możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek taki należy wyprowadzić z art. 2 Konstytucji oraz z art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji w dniu 6 września 2001 r., stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień 305 . Należy podkreślić, że procedury o cha- rakterze władczym, a do takich należy uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 u.s.p., nie mogą być oderwane od standardów konstytucyjnych. Prawo do Sądu, ustanowione normą art. 45 ust. 1 Konstytucji, zabezpieczone normą art. 77 ust. 2, obejmuje prawo do odpo- wiedniego ukształtowania procedury (zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności) 306 . 3. Pytania prawne 3.1. Skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego jest dopuszczalne w sytuacji powzięcia przez sąd, rozstrzygający konkretną sprawę, wątpliwości co do zgod- ności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia z: Konstytucją RP, ratyfikowanymi umo- wami międzynarodowymi lub ustawą, a od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzy- gnięcie sprawy toczącej się przed pytającym sądem. Pytanie prawne ma charakter środka subsydiarnego i jest dopuszczalne po wyczerpaniu innych możliwości, m.in. wykorzystania reguł interpretacyjnych umożliwiających usunięcia wątpliwości konstytucyjnych. 3.2. W 2025 r. sądy administracyjne nie kierowały pytań prawnych do Trybunału Konsty- tucyjnego. 3.3. Postanowieniem z 8 stycznia 2025 r., P 2/23, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępo- wanie w sprawie wniesionego przez NSA 307 pytania prawnego na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym 308 z powodu skutecznego cofnięcia pytania prawnego przez sąd pytający. NSA postanowił wycofać pytanie prawne, ponieważ po wyroku z 11 maja 2023 r., P 12/18, w którym Trybunał orzekł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 309 w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieru- chomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed do- konaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznanie pytania prawnego stało się zbędne. 304 Dz.U. z 2020 r. poz. 920 ze zm.; dalej: u.s.p 305 Por. wyrok z 8 grudnia 2020 r., II OSK 494/20. 306 Por. m.in. wyroki TK z: 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50; 7 marca 2006 r., SK 11/05, OTK ‑A 2006, nr 3, poz. 27; 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK ‑A 2002, nr 2, poz. 14. 307 Postanowienie z 6 grudnia 2022 r., II OSK 3843/19. 308 Dz.U. z 2019 r. poz. 2393. 309 Dz.U. z 2022 r. poz. 840. 156 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego 1. Kognicja sądów administracyjnych, poza badaniem legalności rozstrzygnięć władczych organu (art. 184 Konstytucji i art. 1 § 1 p.u.s.a.), obejmuje również kontrolę innych aspektów działalności administracji publicznej, m.in.: bezczynności, przewlekłości postępowania oraz niewykonywania orzeczeń sądów administracyjnych poprzez pozostawanie przez organ w bezczynności po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sankcjonują, na wniosek strony, karą grzywny przypadki: nieprzekazania przez organ skargi do sądu administracyjnego w określonym przepisami prawa terminie (art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a.); stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.); niewykonania wyroku (art. 154 p.p.s.a.). Ustawodawca umożliwił sądowi przyznanie stronie skarżącej stosownej sumy pieniężnej, która stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę będącą szczególnego rodzaju za- dośćuczynieniem za stan bezczynności organu oraz za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno ‑dyscyplinującym 310 , całkowicie odrębnym od wy- stępujących w Kodeksie cywilnym instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia. Sądy mają możliwość zasygnalizowania organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień w toku rozpoznawania sprawy (art. 155 § 1 p.p.s.a.), natomiast organ – adresat ma obowiązek rozpa- trzenia i powiadomienia sądu, w terminie 30 dni, o zajętym w sprawie stanowisku (art. 155 § 2 p.p.s.a.), a w przypadku niezastosowania się do tych obowiązków sąd może orzec o wy- mierzeniu organowi grzywny (art. 155 § 3 p.p.s.a.). 2. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest badanie prawidłowości realizacji przez organ spoczywającego na nim obowiązku, wynikającego z art. 54 § 2 tej ustawy. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny 311 . Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu administracji w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. 312 . W razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia, sąd, na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco ‑restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej orzeczenia jest niewypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. w przewidzianym terminie. Użyty w § 1 art. 55 p.p.s.a. zwrot „może orzec” wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym przed- miocie jest pozostawione uznaniu sądu. Sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny w razie uchybienia przez organ terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny jest bowiem elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji gdy organ 310 Np.: wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25. 311 Postanowienie z 16 stycznia 2025 r., II GZ 559/24. 312 Postanowienie z 24 lutego 2025 r., III SO/Gl 13/24. 157 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego uchybi terminowemu wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia 313 . Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów ad- ministracji publicznej w zakresie terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., obok funkcji dyscypli- nującej, jest też funkcja represyjna służąca ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto omawiana grzywna pełni funkcję prewencyjną, ponieważ ma zapobiegać naruszeniom prawa polega- jącym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępo- wania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego 314 . Wymierzenie grzywny służy nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie represji za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości zarówno przez ukaranego, jak i przez inne organy. Dlatego dopełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed rozpatrzeniem wniosku przez sąd oraz przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w określonym prawem terminie pozostają bez zna- czenia dla samej możliwości wymierzenia grzywny, mogą mieć natomiast wpływ na jej wy- sokość 315 . W 2025 r. sądy pierwszej instancji wymierzyły organom 184 grzywny (w 2024 r. – 224). Wysokość ich oscylowała od 50 do 5000 316 zł. Adresatami ich były centralne i terenowe organy administracji rządowej, podmioty realizujące zadania z zakresu administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego. Łączna kwota wymierzonych grzywien wyniosła 108 350 zł (w 2024 r. – 191 352 zł). 3. Ustawodawca w art. 112 p.p.s.a. upoważnił sąd do wymierzenia organowi grzywny, w przypadku gdy organ nie zastosuje się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodni- czącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy. Przepis znaj- duje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastosowania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania, gdy organ ten, pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wyda- nych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu w przypadku stwierdzenia, że wydane wcześniej postanowienie lub zarządzenie nie zostało przez organ zrealizowane 317 . 313 Postanowienie z 14 listopada 2025 r., IV SO/Wa 11/25. 314 Zob. np. postanowienie z 28 listopada 2025 r., II SO/Wa 47/25 i powołane w jego uzasadnieniu uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12. 315 Zob. np. postanowienie z 19 listopada 2025 r., II SO/Ol 13/25 i powołane tam postanowienie z 17 kwiet- nia 2013 r., I OZ 232/13 oraz z 20 lutego 2025 r., I OZ 83/25. 316 Zob. np. postanowienie z 1 lipca 2025 r., II SO/Gd 5/25. 317 Zob. postanowienie z 16 czerwca 2025 r., I SO/Sz 2/25 i powołane tam postanowienia z 2 marca 2021 r., I OZ 36/21 oraz z 17 marca 2009 r., II OZ 241/09. 158 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. wymierzono 14 grzywien w łącznej kwocie 21 600 zł (w 2024 r. – 24 grzywny w kwocie 27 500 zł). 4. Prawo strony postępowania do złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczyn- ność lub przewlekłe postępowanie statuuje art. 149 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględ- niając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, poza nakazaniem organowi wykonania czynności dotyczących obowiązku załatwienia sprawy we wskazanym terminie, dokonuje oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wno- szonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, wyznaczone są etapem postępowania, w jakim taka skarga została wniesiona. Kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji pu- blicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego etapu postępowania administra- cyjnego do chwili jego zakończenia. Ocena, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z nim związane. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, że przy ocenie cha- rakteru bezczynności organu nie można pominąć również ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i art. 12 k.p.a. Zasada szybkości postępowania jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, o którym stanowi art. 41 ust. 1 Karty Praw Pod- stawowych, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw pod- stawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej, które wprawdzie odnosi się wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz NSA jest ono również wiążące dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego 318 . Bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) 319 . Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów 320 . W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifi- kacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu 318 Zob. wyrok z 2 września 2025 r., II SAB/Ol 59/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 17 grudnia 2024 r., II SAB/Gd 154/23, wyrok z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14. 319 Zob. wyrok z 13 listopada 2025 r., II SAB/Gl 41/25. 320 Zob. wyrok z 24 września 2025 r., II SAB/Rz 103/25. 159 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego określanego jako zwykłe naruszenie. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czyn- ności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że rażące naruszenie prawa stanowi postać kwalifi- kowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle 321 . W przypadku uznania skargi na bezczynność za zasadną sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) w wysokości okre- ślonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco ‑represyjnym, który powinien być sto- sowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania załatwienia sprawy, a przy tym ist- nieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa 322 . W 2025 r. spośród 2275 załatwionych spraw w sądach pierwszej instancji w 126 spra- wach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 25 przypad- kach z urzędu (w 2024 r. na 2013 załatwionych spraw w 80 sprawach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 43 przypadkach z urzędu). Łączna kwota wy- mierzonych grzywien wyniosła 489 000 zł (w 2024 r. – 332 230,65 zł). Wysokość grzywien wahała się w granicach od 200 zł do 5000 zł. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uprawnieniem dys- krecjonalnym Sądu. Te dodatkowe środki służą wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, ich celem jest zatem w pierw- szej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Instytucja sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny, chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy 323 . Ustawodawca nie zobowiązał przy tym do auto- matycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz uczynił to przedmiotem uznania sądu. Ocena zasadności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej powinna od- bywać się każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy 324 . Jednakże nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczyn- nością organu albo przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność albo przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC 325 oraz NSA 326 , według których istnieje silne domniemanie, że nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty. 321 Por. wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 628/25 i z 30 stycznia 2024 r., I OSK 2016/23. 322 Zob. wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 30 stycznia 2018 r., II SAB/Wr 40/17; wyrok z 19 maja 2017 r., IV SAB/Wa 294/16. 323 Zob. wyrok z 12 czerwca 2025 r., II SAB/Wa 276/25. 324 Zob. wyrok z 26 listopada 2025 r., IV SAB/Po 205/25. 325 Zob. np. wyroki z: 10 listopada 2004 r., nr 64890/01, Apicella przeciwko Włochom oraz 23 stycznia 2007 r., nr 59738/00, Jagiełło przeciwko Polsce. 326 Zob. np. wyrok 11 lipca 2019 r., I OSK 442/18. 160 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. w 286 przypadkach przyznano sumę pieniężną na wniosek (w 2024 r. w 628 przy- padkach), a w 43 z urzędu (w 42 z urzędu w 2024 r.). Ogółem na rzecz skarżących przyznano 661 431,04 zł (w 2024 r. – 1 248 827,95 zł). Wysokość przyznanych sum pieniężnych wahała się od 100 zł do 10 000 zł, a nawet 30 000 zł. 5. Prawo do wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego jest elementem prawa jed- nostki do sądu 327 . Wyrok bowiem, z punktu widzenia jednostki, jest pozbawiony znaczenia, jeżeli prawo nie umożliwia jego skutecznego wykonania. Ustawodawca powinien więc przy- znać jednostce prawo do skierowania do sądu środka prawnego, a sądowi umożliwić od- powiednią reakcję – na wypadek, gdyby organ administracji nie wykonał wyroku. Innymi słowy w ustawach powinny istnieć gwarancje wykonalności orzeczeń sądów administra- cyjnych 328 . Ustawodawca wprowadził przepisy umożliwiające stronie prawo do skargi na niewy- konanie wyroku, a sądom możliwość wymierzenia organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.) w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.) oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. In- stytucja ta pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną i ma na celu wzmocnienie insty- tucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jest ona pewnego rodzaju zadośćuczynieniem wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale przede wszystkim uczynienie zadość stronie z tytułu doznanego uszczerbku natury psychicznej i moralnej. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wy- roków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Jest to zatem dodatkowa gwarancja ter- minowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego 329 . W 2025 r. spośród 156 załatwionych przez sądy pierwszej instancji spraw (w 2024 r. – 212) w 60 przypadkach wymierzono organowi grzywnę (w 2024 r. – 77). Łącznie kwota wymie- rzonych organom grzywien wyniosła 166 000 zł (w 2024 r. – 225 000 zł). Na rzecz skarżących przyznano sumy pieniężne w łącznej kwocie 132 500 zł (w 2024 r. – 214 500 zł). 6. Możliwość zasygnalizowania przez sąd administracyjny organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień, w toku rozpoznawania sprawy, w drodze postanowienia określa 327 Zob. np. wyrok TK z 4 listopada 2010 r., K 19/06; R. Mikosz, M. Zirk ‑Sadowski, „Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej”, ZNSA 2007, nr 3, s. 39. 328 Por. np. J. Chlebny, „Standardy Rady Europy i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w procedurze admi- nistracyjnej i sądowoadministracyjnej”, w: „Postępowanie administracyjne w Europie” pod red. Z. Kmieciaka, Kraków 2005, s. 33; J. Zimmermann, „Sądownictwo”, s. 504; tenże, „Z problematyki reformy sądownictwa administracyjnego”, w: I. Skrzydło ‑Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), „Instytucje”, s. 795–796; Z. Kmieciak, „Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych”, PiP 2007, z. 4, s. 39–40; W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, J.P. Tarno, „Reforma sądownictwa administracyjnego a standardy ochrony praw jednostki”, PiP 2002, z. 12, s. 33. 329 Zob. wyrok z 9 lipca 2025 r., I SA/Wa 2047/24/ 161 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego art. 155 § 1 p.p.s.a. W art. 155 § 2 p.p.s.a. ustawodawca zobowiązał organ do rozpatrzenia postanowienia i poinformowania sądu o zajętym w sprawie stanowisku. W przypadku nie- wywiązania się z tego obowiązku sąd, na podstawie art. 155 § 3 p.p.s.a., może orzec o wymie- rzeniu organowi grzywny. W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 1 postanowienie sygnalizacyjne, woje- wódzkie sądy administracyjne wydały 2 postanowienia sygnalizacyjne (w 2024 r. – 5), w któ- rych wskazały organom nadzorującym istotne naruszenia prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24, NSA poinformował Ministra Fi- nansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na in- strumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedo- puszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., II SA/Gl 1325/24, WSA w Gliwicach poinformował Wojewodę Śląskiego o istotnym naruszeniu prawa polegającym na rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji z rażącym przekroczeniem terminu. WSA w Łodzi wydał postanowienie sygnalizacyjne z 7 marca 2025 r., II SA/Łd 898/24, w sprawie przewlekłości postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku. 7. Działalność sądów administracyjnych w zakresie kontroli administracji publicznej w kwestii przestrzegania przez organy administracji publicznej zasad praworządności i lega- lizmu (art. 2 i 7 Konstytucji) oraz zasad określonych w dziale I rozdziale 2 Kodeksu postępo- wania administracyjnego gwarantuje stronom postępowania administracyjnego załatwienie sprawy zgodnie z konstytucyjnymi standardami – bez zbędnej zwłoki. Aktywność sądów administracyjnych w zakresie orzekania tzw. szczególnego rodzaju zadośćuczynienia za stan bezczynności organu na podstawie art. 149 § 2 i art. 154 § 7 p.p.s.a. jest wyraźna. Można mieć nadzieję, że obowiązujące rozwiązania przyczynią się w znacznym stopniu do eliminacji wskazanych wyżej uchybień w działalności administracji publicznej, co będzie miało pozytywny wpływ na ochronę konstytucyjnych praw jednostki. 162 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 1. Zagadnienia wstępne Sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości obejmuje badanie zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 175 ust. 1 w zw. z art. 184 Kon- stytucji RP i art. 1 p.u.s.a.). Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw obywatela w jego stosunkach z administracją. Sądownictwo administracyjne jest bowiem ele- mentem konstrukcji państwa prawa. Przy dokonywaniu oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej w konkretnej sprawie sądy administracyjne badają, czy dany przepis jest sformułowany w sposób odpo- wiadający zasadom poprawnej legislacji, które obejmują m.in. wymaganie zupełności i okre- śloności przepisów prawa. W przypadku gdy norma prawna budzi wątpliwości interpretacyjne, przed uruchomie- niem trybów nadzwyczajnych 330 , sądy administracyjne stosują techniki wykładnicze, sięgając do Konstytucji, postanowień prawa międzynarodowego i UE oraz orzecznictwa Trybu- nałów (Konstytucyjnego, TSUE, ETPCz). Przykłady tego typu działań zostały przedstawione w części zawierającej zagadnienia orzecznicze. 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przedstawione poniżej orzeczenia ilustrują trudności w rozstrzygnięciu sprawy wskutek pominięcia ustawodawczego, luki prawnej bądź przepisu prawa powodującego trudności in- terpretacyjne. Sytuacje takie mają wpływ na rozbieżności w orzecznictwie. Należy przy tym podkreślić, że sądy administracyjne dysponują instrumentami pozwalającymi na dokonanie właściwej, zgodnej z konstytucyjnymi zasadami wykładni przepisów prawa, jednak takimi instrumentami nie dysponują organy administracji publicznej. Najczęściej spotykanym źródłem luki prawnej w orzecznictwie sądów administracyj- nych, poza pominięciem ustawodawczym, jest zakresowy lub interpretacyjny wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego orzekający o niekonstytucyjności przepisu prawa „w rozumieniu” lub „w zakresie”. Wyrok zakresowy czy też interpretacyjny nie deroguje ocenianego przepisu z systemu prawa, lecz wskazuje, że jego stosowanie w określonym w sentencji wyroku na- rusza postanowienia Konstytucji, a w przypadku zastosowania w sentencji wyroku klauzuli: „rozumiany w ten sposób, że przesądza, że wskazana wykładnia przepisu jest niezgodna z Konstytucją”. 2.1. Brak ustawowego obowiązku prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodo- wego na tle zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego 330 Wnioskowanie o rozstrzygnięcie zagadnienia przez skład powiększony NSA, Trybunał Konstytucyjny czy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 163 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Rozważając zakres zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 127 o.p. i zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ od- woławczy, NSA w wyroku z 5 czerwca 2025 r., I FSK 315/22, wskazał, że zgodnie z art. 229 o.p. organ odwoławczy może [a nie musi] przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ustawodawca nie wy- kluczył zatem, i to nie jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania, rozpatry- wania sprawy przez organ drugiej instancji jedynie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy ogranicza się wówczas do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, gdyż obowiązany jest on ponownie rozpatrzeć i rozstrzygnąć sprawę. 2.2. Brak rozróżnienia terminów na procesowe i materialne w art. 12 § 5 o.p. W wyroku z 6 czerwca 2025 r., I FSK 382/22, NSA analizował kwestię upływu terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego, kiedy jego koniec wypada np. w niedzielę lub dzień ustawowo wolny od pracy. Sąd wyraził pogląd, że „z uwagi na genezę art. 12 § 5 o.p. (obszerna «porządkująca» nowelizacja Ordynacji podatkowej z 2002 r. wprowadzona ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektó- rych innych ustaw 331 ) słusznie przyjmuje się, że przepis ten dotyczy wszystkich terminów procesowych i materialnych, określonych w dniach, tygodniach, miesiącach i latach”. W kon- sekwencji przyjęto, że generalnie przepis ten może znaleźć zastosowanie w przypadkach oce- nianych przez podatnika jako „korzystne” (urealnienie czasu na dochodzenie swoich praw obwarowanych terminami), jak i „niekorzystne” (urealnienie czasu na władcze działanie organu wobec podatnika). W świetle takiej interpretacji spornego przepisu upływ terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego „przesuwa” się na najbliższy dzień tzw. ro- boczy, jeśli jego koniec wypada np. w niedzielę lub inne święto (dzień ustawowo wolny od pracy). Wówczas termin tak liczony upływa w dniu następnym po dniu lub dniach wolnych od pracy. 2.3. Niezrozumiały wzór algebraiczny W wyroku z 24 czerwca 2025 r., I FSK 380/22, NSA oceniał m.in. kwestię, czy zawarty w przepisach dotyczących podatku akcyzowego wzór matematyczny (algebraiczny) podlega takim samym regułom wykładni jak inne przepisy i doszedł do wniosku, że w sferze prawnej cyfry i liczby, takie jak wymienione w wyrażeniu algebraicznym (wzorze) przewidzianym w art. 31d ust. 3 u.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2021 r.) do obliczenia kwoty zwrotu części zapłaconej akcyzy, o której mowa w ust. 1 tego artykułu (tj. od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny we wskazanej w tym ustępie dzia- łalności gospodarczej), ze swej istoty mają charakter policzalny i określone znaczenie mate- matyczne, co z założenia wyklucza dopuszczalność dokonywania wykładni z tymi cechami sprzecznej. 331 Dz.U. Nr 169, poz. 1387 ze zm. 164 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 2.4. Brak regulacji ograniczających termin wystawienia faktury korygującej w ustawie o podatku od towarów i usług Do zagadnienia prawa do wystawienia faktury korygującej i uwzględnienia tej korekty w deklaracji rozliczeniowej, mimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatko- wego związanego z fakturą pierwotną (korygowaną), NSA odniósł się w wyroku z 28 sierpnia 2025 r., I FSK 1035/22. Sąd wskazał, że mimo iż ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera regulacji zabraniających dokonania korekty faktury po upływie terminu przedaw- nienia, to na tle zasad funkcjonowania systemu podatkowego oczywiste powinno być, że podatnik co do zasady nie może po upływie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. dokonać skutecznie zmiany wcześniej deklarowanego podatku. Zatem mimo formalnie nieograniczo- nego żadnym terminem prawa do wystawienia faktury korygującej do faktury pierwotnej, z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest możliwe uwzględnienie korekty faktury w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono pierwotną fakturę, jak również w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono fakturę korygującą. 2.5. Skutki braku instytucji gravamenu w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W wyroku z 26 września 2025 r., I FSK 1064/22, NSA rozwiał wątpliwości strony postę- powania co do tego, czy przysługiwało jej prawo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę i uchylającego decyzję organu podatkowego, a zatem kierunkowo „korzystnego” dla strony. Wskazał, że interes prawny w sprawdzeniu prawidłowości rozstrzy- gnięcia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, jak i sam gravamen, tj. „pokrzywdzenie orzeczeniem”, to pojęcia, które nie są zdefiniowane w przepisach prawa administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. O ile jednak termin „interes prawny” wy- stępuje w tych przepisach, to „gravamen” już nie. Określenia te mogą zatem w tych postępo- waniach funkcjonować w zależności od kontekstu normatywnego w znaczeniu nadanym im wykładnią systemową czy celowościową, ale nigdy wbrew przepisom. Gravamen rozu- miany jako pokrzywdzenie nie jest zaś cechą normatywną konstrukcji legitymacji skargowej z art. 50 § 1 p.p.s.a. czy legitymacji kasacyjnej opartej na art. 173 § 1 p.p.s.a. 2.6. Odrzucenie skargi wniesionej przez kanał komunikacji inny niż e ‑PUAP Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektro- nicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administra- cyjnego (postanowienie z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25). 2.7. Brak szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świad- czenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu ta- kiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa 165 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przepisy odnoszące się do momentu powstania obowiązku podatkowego nie przewi- dują szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa, a w związku z tym, w przypadku tego rodzaju świad- czeń, zastosowanie znajduje reguła ogólna (art. 19a ust. 1 u.p.t.u.). NSA wskazał, że odmiennie jednak, w ujęciu omawianego art. 19a u.p.t.u., przedstawia się moment powstania obowiązku podatkowego dla przypadku przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (dostawy towarów). Stosownie do treści art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.p.t.u. w takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 1534/22). 2.8. Brak ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego W wyroku z 13 lutego 2025 r., I FSK 1657/21, NSA nie zgodził się ze stanowiskiem, że przepisy rozdziału 11a działu III Ordynacji podatkowej, regulujące obowiązki w zakresie informacji o schematach podatkowych, nie stanowią przepisów prawa podatkowego pod- legających urzędowej wykładni w drodze interpretacji indywidualnej, a zatem w sprawie organ naruszył art. 14b § 1 o.p., a w efekcie niezasadnie, bo z naruszeniem art. 165a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania. Sąd wskazał, że przedmiotem interpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa podatkowego dotyczące rozmaitych obowiązków podatnika, nie tylko odnoszące się do treści obowiązku podatkowego. Przedmiotem wniosku o wydanie in- terpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa materialnego z wyłączeniem przepisów proceduralnych i dotyczących przeciwdziałania unikaniu opodatkowania. NSA stwierdził, że w żadnej części przepisów nie ma ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego. 2.9. Zasady ustalania właściwej grupy PKWiU W wyrokach z 8 stycznia 2025 r., I FSK 443/21 i I FSK 444/21, NSA stwierdził, że przy zaliczaniu produktów do określonego grupowania PKWiU należy posługiwać się – oprócz zasad metodycznych i ogólnych reguł interpretacji Nomenklatury Scalonej – także nazwami grupowań końcowych PKWiU. Wszystkie wymienione wyżej elementy mają dla ustalenia zakresu rzeczowego grupowań Polskiej Klasyfikacji jednakową moc stanowiącą. Dokonanie oceny, czy wskazany produkt można zakwalifikować do danego kodu wyłącznie w odnie- sieniu do porównania z Nomenklaturą Scaloną, nie jest wystarczające i nie zapewnia rozpo- znania sprawy bez narażenia się na zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 o.p. 2.10. Obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego przez gminę w związku ze świadczeniem usług cmentarnych – jako działalności mieszanej W przypadku usług cmentarnych wykonywanych przez gminę zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie (pochówek osoby bezdomnej), sposób określenia proporcji wskazany 166 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników 332 jest nieodpowiedni. Zdaniem NSA w przypadku wy- datków związanych z działalnością cmentarną możliwe jest bardziej precyzyjne obliczenie stopnia wykonywania działalności cmentarnej odpłatnie (czynności opodatkowane VAT) i działalności cmentarnej wykonywanej nieodpłatnie za pomocą proporcji opartej na liczbie osób pochowanych na cmentarzu. Gmina ma prawo do częściowego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z cmentarzem, obliczonego według udziału procentowego, w jakim działalność cmentarna sprowadzona jest/będzie do czynności podlegających opodatkowaniu VAT przy zastosowaniu klucza odliczenia wyliczo- nego według udziału liczby osób pochowanych w danym roku odpłatnie w całkowitej liczbie osób pochowanych w danym roku (tj. zarówno osób pochowanych odpłatnie i osób pocho- wanych nieodpłatnie) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., I FSK 2042/22). 2.11. Ocena skutków podatkowych przeniesienia praw z umowy deweloperskiej po- między konkubentami oraz kwalifikacja tej czynności jako darowizny podlegającej opodat- kowaniu podatkiem od spadków i darowizn W wyroku z 8 lipca 2025 r., III FSK 124/25, NSA stwierdził, że w przypadku partnerów z konkubinatu nie mogą być stosowane przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego od- noszące się do osób pozostających w związku małżeńskim. Konkubenci powinni liczyć się ze wzajemnymi świadczeniami osobistymi w życiu codziennym, ponieważ pomiędzy nimi, podobnie jak pomiędzy małżonkami, brak jest faktycznego podziału na środki pieniężne jed- nego bądź drugiego z nich. Skoro prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, to zasad- niczo wspólnie ponoszą codzienne wydatki związane ze wspólnym życiem. Brak jest jednak podstaw do uznania braku regulacji prawnej związków pozamałżeńskich za lukę w prawie, niedopuszczalne jest stosowanie unormowań z zakresu prawa małżeńskiego (w tym wspól- ności majątkowej i podziału dorobku), nawet w drodze analogii, do innych niż małżeństwo stosunków cechujących się istnieniem więzi osobisto ‑majątkowych. Konkubinat jest okre- ślonym stanem faktycznym, z którym przepisy prawa cywilnego nie wiążą konkretnych kon- sekwencji w zakresie stosunków majątkowych. Oznacza to, że charakter i skutki powiązań majątkowych, powstałych w związku z faktycznym utrzymywaniem wspólnoty przez kon- kubentów, należy oceniać na podstawie unormowań właściwych ze względu na rodzaj i treść tych stosunków. Z tego też powodu stosunki majątkowe między konkubentami, choć mogą być ukształtowane w ten sposób, że gospodarują oni z tzw. wspólnego portfela, to jednak wy- magają potwierdzenia w ustaleniach faktycznych, ustaleń tych nie może natomiast zastąpić funkcjonujące na gruncie prawa małżeńskiego domniemanie równości udziałów w majątku, czy konsekwencje związane ze wspólnotą majątkową. 2.12. Strona postępowania, w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką, wszczętego po ogłoszeniu upadłości osoby trzeciej 332 Dz.U. z 2015 r. poz. 2193. 167 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne W sytuacji gdy wierzytelność organu podatkowego wobec osoby trzeciej powstaje do- piero po ogłoszeniu upadłości, nie ma statusu wierzytelności upadłościowej, nie stanowi też kosztów postępowania upadłościowego ani innego zobowiązania masy upadłości. Nie może zostać zatem zaspokojona z masy upadłości, czyli majątku upadłej osoby trzeciej ustalonego na datę ogłoszenia upadłości. W konsekwencji dług podatkowy obciążający z tego tytułu osobę trzecią, który powstał po ogłoszeniu jej upadłości, nie może być uznany za dotyczący masy upadłości w rozumieniu art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadło- ściowe 333 . Egzekucja tego zobowiązania może być skierowana wyłącznie do składników ma- jątkowych skarżącego, które nie weszły do masy upadłości. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej dotyczy zobowiązań podatnika (dłużnika głównego) pochodzących sprzed daty ogłoszenia upadłości osoby trzeciej. Do czasu wydania orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trze- ciej zobowiązania te obciążają wyłącznie podatnika, a odpowiedzialność osoby trzeciej za cudzy dług powstaje dopiero po wydaniu tej decyzji. Powstanie tego zobowiązania pozo- staje bez związku z mieniem wchodzącym w skład masy upadłości i działaniami syndyka. Tym samym NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że stroną postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności był skarżący, a nie syndyk masy upadłości (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 439/24). 2.13. Kryteria uznania budynku za mieszkalny Z uwagi na to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno „bu- dynku mieszkalnego”, jak i „pozostałych budynków”, posługując się tymi pojęciami m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i nie odsyłając w tym zakresie również do innych ustaw, konieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której „budynkiem miesz- kalnym” jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcen- tować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia zwrotu „budynek mieszkalny”, miano- wicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili dokonywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 456/24). 2.14. Opodatkowanie komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej Zagadnienie opodatkowania komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej było przedmiotem oceny w wyrokach z 18 lipca 2025 r., III FSK 1487/24 i III FSK 105/25, lecz w kontekście ich użytkowania przez podmiot prywatny. NSA stwierdził, że grunty, budynki i budowle, służące do wykonywania zadań z zakresu zbiorowego odprowa- dzania i oczyszczania ścieków, będące własnością związku gmin, lecz dzierżawione i użyt- kowane przez spółkę z o.o. prowadzącą działalność gospodarczą zmierzającą do osiągnięcia zysku i świadczącą usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków na podstawie umowy z gminą, a więc niepowołaną do wykonywania zadań własnych w za- kresie użyteczności publicznej, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a tym samym nie 333 Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm. 168 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa mogą korzystać ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 15 u.p.o.l. Skarżąca spółka prowadzi dzia- łalność zmierzającą do osiągnięcia zysku, zaspokaja cudze potrzeby, świadcząc faktycznie usługi z zakresu odprowadzania i oczyszczania ścieków, i otrzymuje z tego tytułu wyna- grodzenie. Nie ma przy tym znaczenia, że nie może swobodnie określać cen za świadczone przez siebie usługi, jak również okoliczność, w jaki sposób zysk zostanie rozdysponowany oraz jaki jest jego rozmiar. Uzyskiwane wynagrodzenie za świadczone usługi przez spółkę nie tylko pokrywa ponoszone koszty, lecz również generuje zysk. W ocenie Sądu spółka nie została powołana w celu wykonywania zadań własnych w zakresie użyteczności publicznej, jest to bowiem zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego, które może zostać zre- alizowane w różny sposób. Jednostka samorządu terytorialnego może zadanie to realizować samodzielnie w ramach gminnych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej bądź zlecić jego wykonanie podmiotom zewnętrznym. Gmina skorzystała ze zle- cenia ich wykonania podmiotom zewnętrznym, zawierając umowę ze skarżącą jako spółką prawa handlowego. Spółka prowadzi jednak działalność gospodarczą, świadcząc usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków, nie jako podmiot, na którego z mocy ustawy nałożono obowiązek wykonywania określonych zadań, lecz na podstawie umowy z podmiotem, na którym taki obowiązek ustawowy spoczywa. 2.15. Konieczność skorelowania wysokości stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z rzeczywistymi kosztami Na mocy art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i po- rządku w gminach 334 rada gminy jest obowiązana dokonać wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z katalogu zawartego w art. 6j ust. 1 i 2 ustawy oraz ustalenia stawki tej opłaty, z jednoczesnym wskazaniem przez ustawodawcę w art. 6k ust. 2 u.c.p.g. czynników koniecznych do uwzględniania w tym procesie, w szczególności liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę i „koszty funkcjonowania systemu gospo- darowania odpadami komunalnymi”. Dalej w art. 6r ust. 2 u.c.p.g. wskazano, że pokrycie przez gminę kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi następuje z pobranych opłat za gospodarowanie tymi odpadami, przy jednoczesnym sprecy- zowaniu zakresu tych kosztów w pkt 1 ‑4. Co więcej, tak określone koszty pokrywane z po- zyskanych przez gminę środków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostały dodatkowo dookreślone w ust. 1aa przywołanego przepisu. W ocenie NSA powyższe wyłącza możliwość wykorzystania ww. źródeł dochodu gminy na cele niezwiązane z po- krywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wypadkowa wskazanych unormowań, a także wykładnia systemowa art. 6r ust. 1aa u.c.p.g. (poprzedzająca ust. 2 tego przepisu), prowadzą do wniosku, że trafne jest stanowisko sądu pierwszej instancji o konieczności skorelowania wysokości stawki z rzeczywistymi kosztami związanymi z funkcjonowaniem systemu gospodarowania odpadami na terenie gminy i za- kazu uzyskiwania przez gminę dodatkowych zysków w zakresie nadwyżki wysokości opłat ponad koszty z art. 6r ust. 2 u.c.p.g. Oznacza to, że proces uchwalania przez radę gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na obszarze gminy powinien uwzględniać 334 Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.; dalej: u.c.p.g. 169 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne wybór metody ustalenia opłaty (por. art. 6j ust. 1 i 2 u.c.p.g.), uwarunkowanie czynników rzutujących na wysokość stawki opłaty (por. art. 6k ust. 2 u.c.p.g.), ocenianych przez pryzmat konieczności przeznaczenia środków pochodzących z tych opłat na poczet kosztów funk- cjonowania systemu (por. art. 6r ust. 2 u.c.p.g.) z zastrzeżeniem zakazu uczynienia z tego tytułu dodatkowego dochodu po stronie gminy (por. art. 6r ust. 1aa u.c.p.g.) (wyroki z 23 lipca 2025 r., III FSK 222/25 i III FSK 223/25). 2.16. Zwolnienie z podatku od nieruchomości dla bocznic kolejowych a zakaz selektywnej pomocy publicznej W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, wydanym na kanwie sprawy, w której wypo- wiedział się TSUE C ‑453/23, NSA zajął stanowisko, w myśl którego zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma charakter ogólny i abstrakcyjny oraz nie powinno być uznane za niedo- zwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 TfUE, przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Zdaniem Sądu skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej. Tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z po- datku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.17. Umorzenie postępowania wznowieniowego W wyroku z 23 września 2025 r., III FSK 47/25, NSA stwierdził, że skoro organ wydał po- stanowienie o wznowieniu postępowania, to efekt ustalenia, czy w sprawie wystąpiła prze- słanka wznowienia postępowania, musi zostać zawarty w decyzji wydanej na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 ‑3 o.p. i nie można tego rodzaju rozstrzygnięcia dokonać w postanowieniu o umorzeniu wznowionego postępowania. Wskazał, że w sytuacji gdy organ stwierdził do- puszczalność wznowienia i wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, które otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, organ na podstawie art. 243 § 2 o.p. mógł i przystąpił do ustalenia, czy zachodzi jedna z przesłanek wznowieniowych. NSA wy- jaśnił, że nie ulega przy tym wątpliwości, że po wznowieniu postępowania nie zawsze do- chodzi do ponownego rozpoznania sprawy w znaczeniu materialnoprawnym we wszystkich jej aspektach merytorycznych, gdyż właściwy organ bada najpierw, czy w rzeczywistości za- istniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 o.p., a w zależności od poczynionych ustaleń, podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 245 § 1 i 2 o.p. 2.18. Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie Jak uznał NSA w wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 892/23, nieuregulowanie przez prawodawcę kwestii ewentualnego zwrotu opłaty w razie cofnięcia wniosku o zawarcie 170 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa porozumienia cenowego w realiach tej konkretnej sprawy nie powinno być traktowane jako wyraz negatywnego stanowiska prawodawcy, lecz jako luka. Zdaniem Sądu narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów publicznych uznanie, że brak przepisów regulujących zasady zwrotu opłaty w sytuacji cofnięcia wniosku o zawarcie uprzednich porozumień cenowych stanowi wystarczającą podstawę do zatrzymania opłat, mimo kontekstu wynikającego z okoliczności stojących za złożeniem, a następnie wycofaniem wniosku przez skarżącą, tj. szeregiem zmian legislacyjnych, w których ustawodawca nałożył na podatników ograniczenia motywujące do występowania z wnioskami o uprzednie poro- zumienia cenowe, a następnie w krótkim czasie ograniczenia te usunął. 2.19. Stwierdzenie naruszenia zakazu reklamy aptek, o którym mowa w art. art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne 335 , i nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu W wyroku z 19 czerwca 2025 r., C ‑200/24, TSUE, uwzględniając skargę Komisji Europej- skiej przeciwko Polsce, stwierdził że „przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyj- nego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TfUE”. TSUE wskazał m.in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świad- czenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasad- nione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą propor- cjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Ponadto TSUE wskazał, że przesłanka zdrowia publicznego, na którą powołuje się Polska jako uzasadnienie wynikających z art. 94a ust. 1 p.f. ograniczeń swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, zalicza się do celów, które można uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego mogące uzasadniać takie ograniczenie swobód przepływu gwarantowanych poprzez Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W ocenie TSUE reklama może być korzystna dla osób nabywających produkty lecznicze, po- nieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. W następstwie tej reklamy pacjenci mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż ta, której byli wcze- śniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości. TSUE przypomniał, że reklama produktu leczni- czego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu przez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd. Zdaniem TSUE cel ochrony zdrowia publicznego polegający na zwalczaniu nadmiernego 335 Dz.U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.; dalej: p.f. 171 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne spożycia produktów leczniczych może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 p.f., takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki. W związku z tym zakaz wynikający z tego prze- pisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych. Uwzględniając wyżej przywołany wyrok TSUE, w oparciu o zasadę bezpośredniej sku- teczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konsty- tucji RP), NSA uchylił zaskarżone wyroki oraz wydane w sprawie decyzje i umarzył po- stępowania administracyjne wszczęte na skutek stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy aptek na podstawie art. 94a ust. 1 p.f., stwierdzając, że przedstawione przez TSUE rozumienie art. 8 ust. 1 dyrektywy 200/31/WE oraz art. 49 i art. 56 TfUE sprzeciwia się kwalifikowaniu zachowania polegającego na reklamowaniu aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności jako naruszenia prawa, a co za tym idzie penalizowaniu tego zachowania na gruncie prawa krajowego (np. wyroki z: 24 czerwca 2025 r., II GSK 2635/21; 10 grudnia 2025 r., II GSK 1813/22 i II GSK 412/22). 2.20. Kary pieniężne nakładane na przewoźników lotniczych za nieprzekazanie w ter- minie danych PNR NSA, uchylając zaskarżone wyroki i zaskarżone decyzje, z urzędu uwzględniał wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains ASBL przeciwko Conseil des ministres, C ‑817/19. NSA uznał, że w świetle punktu 7 tego orzeczenia oraz rozważań wynikających z jego uzasadnienia (m.in. punkty: 102, 111, 115, 127, 128, 151, 163 ‑175) transpozycja dyrek- tywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 w polskiej ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 336 w zakresie, w jakim ta ustawa przewiduje – w braku rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia ter- rorystycznego, wobec którego stoi Rzeczypospolita Polska – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów turystycznych oraz przetwarzania (art. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 uPNR) przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP) danych PNR (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 4 oraz art. 2 pkt 10 uPNR) wszystkich lotów wewnątrzunijnych (art. 2 pkt 6 uPNR), z lub do terytorium RP lub też tranzytu przez jego terytorium, do celów walki z terroryzmem i poważną przestępczością – jest niezgodna z prawem Unii Europej- skiej, a w szczególności z art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE i art. 45 Karty Praw Podstawowych UE. Jak stwierdził bowiem TSUE w powołanym wyroku, prawo Unii, a w szczególności art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE oraz art. 45 Karty Praw Podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie: uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – przy braku rze- czywistego i aktualnego lub dającego się przewidzieć zagrożenia terrorystycznego, z którym zmaga się państwo członkowskie – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów podróży, a także przetwarzania przez właściwe organy, danych PNR dotyczą- cych wszystkich lotów wewnątrzunijnych i przewozów realizowanych innymi środkami transportu wewnątrz Unii, które rozpoczynają się, kończą lub przebiegają przez to państwo 336 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441; dalej: uPNR. 172 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa członkowskie, w celu zwalczania przestępstw terrorystycznych i poważnej przestępczości (pkt 7 tezy wyroku TSUE w sprawie C‑ 817/19) (wyroki z: 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1965/21 i 12 czerwca 2025 r., II GSK 2333/24). 2.21. Bezpośrednie stosowanie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE W wyroku 19 sierpnia 2025 r., I GSK 687/24, NSA wskazał, że jeżeli przepis prawa wspólno- towego jest wystarczająco jasny i precyzyjny, może być stosowany bezpośrednio, bez potrzeby oczekiwania na akty wykonawcze. Bezpośrednie stosowanie przepisu, w tym przypadku art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i moni- torowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 337 uzasadnia obowiązek lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE), zgodnie z którym państwa członkowskie muszą po- dejmować wszelkie działania, aby zapewnić skuteczność prawa unijnego. Nieprzyjęcie przez Komisję aktów wykonawczych przewidzianych w art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia nie może prowadzić do pozbawienia tego przepisu skuteczności i prowadzić do naruszenia za- sady efektywności (effet utile) prawa Unii, a strony prawa do oceny proporcjonalności sankcji. 337 Dz. Urz. UE L 2013.347.549 ze zm. 173 CZĘŚĆ TRZECIA POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw Zadania Prezesa NSA w zakresie nadzoru nad działalnością administracyjną sądów ad- ministracyjnych wynikają głównie z ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i aktów prawnych wydanych z zawartego w niej upoważnienia, m.in. rozporządzenia Pre- zydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów administra- cyjnych 338 oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego 339 . Zadania w zakresie sprawności postępo- wania sądowego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych Prezes NSA sprawuje poprzez Biuro Orzecznictwa, natomiast zadania związane z tworzeniem warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, ka- drowych i administracyjno ‑gospodarczych, Prezes NSA sprawuje poprzez Kancelarię Pre- zesa NSA. Zadania związane m.in. z informowaniem o sprawach stron, udostępnianiem in- formacji publicznej o działalności NSA, prowadzeniem statystyki i innych spraw wykonuje, zgodnie z § 9 Regulaminu NSA, Wydział Informacji Sądowej. W związku z przedstawieniem w Sejmie RP projektu budżetu sądownictwa administra- cyjnego i Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego uczestniczył w posiedzeniu Komisji Sejmu RP. Uchwalony przez Sejm RP budżet na 2025 r. umożliwił realizację zadań postawionych przed sądami administracyjnymi na właściwym poziomie. 338 Dz.U. Nr 169, poz. 1645; dalej: rozporządzenie Prezydenta RP. 339 Dz.U. poz. 1202 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 805; dalej: Regulamin NSA. 174 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej Zgodnie z art. 40 § 2 p.u.s.a. do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wy- konywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie two- rzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, kadrowych i administracyjno ‑gospodarczych. Podobnie jak w minionych latach, tak i w 2025 r., Kancelaria Prezesa NSA podejmowała działania mające na celu tworzenie odpowiednich warunków do sprawnego orzekania oraz funkcjonowania sądownictwa administracyjnego. Polegały one m.in. na zapewnieniu właści- wych obsad pracowniczych, zabezpieczeniu optymalnych warunków lokalowych oraz nie- zbędnego wyposażenia biurowego, technicznego i informatycznego. Służby informatyczne czuwały nad utrzymaniem ciągłości działania i bezpieczeństwa systemów informatycznych w zakresie oprogramowania, sprzętu, sieci teleinformatycznych i komunikacji elektronicznej, traktując ze szczególną starannością systemy publicznie do- stępne, takie jak: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA), eWokanda, WWW/BIP czy PASSA ‑Portal. Kontynuowano proces informatyzacji postępowania sądowo- administracyjnego obejmujący zaprojektowanie, wykonanie i wdrożenie Systemu Obsługi Sekretariatów Sądów Administracyjnych (OSSA). Realizowano procedury związane z obsadą wolnych stanowisk asesorskich w woje- wódzkich sądach administracyjnych, dbano również o zwiększenie liczby asystentów sę- dziów NSA. Kancelaria Prezesa NSA realizowała w minionym roku zadania związane z zapewnie- niem powszechnego dostępu do informacji jurydycznej. W porozumieniu z Radą Biblioteczną aktualizowano i poszerzano księgozbiór Biblioteki NSA, uzupełniając go o niezbędne publi- kacje naukowe, komentarze oraz literaturę fachową, w tym czasopisma prawnicze wykorzy- stywane w pracy przez sędziów i pracowników administracyjnych Sądu. Ponadto w poro- zumieniu z Radą Biblioteczną gromadzono pamiątki i zasoby informacyjne dokumentujące historię sądownictwa administracyjnego oraz przygotowywano ekspozycje w Izbie Pamięci i Tradycji Sądownictwa Administracyjnego. Zadanie polegające na upowszechnianiu wiedzy jurydycznej realizowano poprzez wy- dawanie czasopism i publikacji naukowych. W 2025 r. ukazało się sześć numerów (118 ‑123) dwumiesięcznika „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego”. Opublikowano „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku”. Ponadto wydano publikację książkową „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sadów administra- cyjnych”. Systematycznie zwiększano liczbę udostępnianych orzeczeń w Centralnej Bazie Orze- czeń i Informacji o Sprawach. Na dzień 31 grudnia 2025 r. zgromadzono 2930 tys. orzeczeń sądów administracyjnych, z czego 2334 tys. judykatów zostało udostępnionych po uprzedniej anonimizacji. W 2025 r. odnotowano 13,2 mln wyświetleń strony – 1,6 mln dotyczyło „wejść” do internetowej bazy orzeczeń. 175 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem W 2025 r. NSA, jako dysponent części budżetowej, realizował nadzór i kontrolę nad go- spodarką finansową podległych jednostek zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy o finansach pu- blicznych. W minionym roku pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili w woje- wódzkich sądach administracyjnych 15 kontroli w trybie przywołanej powyżej regulacji, z czego 10 kontroli objęło 2024 r., zaś 5 dotyczyło 2025 r. Służby finansowo ‑księgowe prowadziły regularne kontrole sprawozdań budżetowych. Poddano weryfikacji prawidłowość i terminowość sprawozdań, w tym zgodność danych sprawozdawczych z księgami rachunkowymi w 6 wojewódzkich sądach administracyjnych. Równolegle, sprawując nadzór i kontrolę, o której mowa w art. 175 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, na podstawie przedstawianych sprawozdań z wykonania planu dochodów bu- dżetowych pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili weryfikację w zakresie należ- ności budżetowych w 8 wojewódzkich sądach administracyjnych. Opracowano także projekt nowej instrukcji kontroli wewnętrznej i sprawowania nadzoru w zakresie gospodarowania środkami publicznymi oraz obiegu dokumentów finansowo ‑księgowych. Po przeprowadzeniu analizy zebranych materiałów planistycznych z jednostek podle- głych i komórek organizacyjnych NSA opracowano projekt budżetu sądownictwa admini- stracyjnego na lata 2026 ‑2029. W zakresie inwestycji w 2025 r. zrealizowano prace związane z przebudową budynku NSA zlokalizowanego przy ul. Jasnej 6 w Warszawie oraz wykonano system oddymiania z nawiewem mechanicznym dla głównej klatki schodowej w budynku NSA przy ul. Jasnej 2/4 w Warszawie. Ponadto przeprowadzono zaplanowane prace budowlane i remontowe w woje- wódzkich sądach administracyjnych w Gdańsku, Szczecinie i Białymstoku. 3. Współpraca międzynarodowa Naczelny Sąd Administracyjny od wielu lat jest aktywny na forum międzynarodowym. Jest członkiem organizacji międzynarodowych zrzeszających sądy administracyjne zarówno w Europie, jak i na świecie. W 2025 r. NSA rozwijał współpracę międzynarodową i utrzymywał kontakty z sądami administracyjnymi innych państw UE i trybunałami międzynarodowymi. Aktywność NSA była również związana z członkostwem w Stowarzyszeniu Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (Association of Councils of State and Supreme Administrative Jurisdictions of the European Union – ACA ‑Europe), Międzynarodowym Stowarzyszeniu Najwyż- szych Sądów Administracyjnych (International Association of the Supreme Administrative Jurisdic- tions – IASAJ), Sieci Sądowej Unii Europejskiej (Réseau Judiciaire de l’Union Européenne – RJUE) przy Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, Sieci Sądów Najwyż- szych (Superior Courts Network – SCN) przy Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Stras- burgu, a także ze współpracą z Europejską Siecią Kształcenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (European Judicial Training Network – EJTN) w Brukseli, Akademią Prawa Europejskiego w Tre- wirze (Academy of European Law – ERA) oraz Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (European 176 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Union Agency for Asylum – EUAA). Naczelny Sąd Administracyjny nawiązał lub kontynu- ował kontakty bilateralne z Radą Stanu Francji, Radą Stanu Republiki Greckiej, Radą Stanu Włoch, Federalnym Sądem Administracyjnym Republiki Federalnej Niemiec, Najwyższym Trybunałem Administracyjnym Republiki Austrii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Bułgarii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Litewskiej, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Czeskiej oraz Najwyższym Sądem Administracyjnym Repu- bliki Słowackiej. W 2025 r. NSA nawiązał współpracę z Europejskim Instytutem Prawa (European Law In- stitute – ELI) w Wiedniu. Celem ELI są starania o polepszenie jakości europejskiego prawo- dawstwa i ściślejszą integrację europejskich systemów prawnych,z poszanowaniem różno- rodności kultur prawniczych, przy uwzględnieniu perspektywy paneuropejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny współpracował z IASAJ, EJTN i ACA ‑Europe przy organi- zacji staży indywidualnych i grupowych, ogólnych i specjalistycznych w ramach programu wymiany sędziów i kadr sądownictwa administracyjnego. Sędziowie administracyjni, asy- stenci sędziów oraz urzędnicy sądowi z Hiszpanii, Niemiec, Austrii, Bułgarii, Włoch, Francji oraz Belgii odbyli staże w NSA i wojewódzkich sądach administracyjnych, natomiast polscy sędziowie i asesorzy oraz asystenci sędziów wzięli udział w stażach w sądach administra- cyjnych i finansowych w Portugalii, Rumunii, Bułgarii, Belgii, Włoszech, Hiszpanii, Litwy, Francji oraz Niemiec. Sędziowie oraz asystenci sędziów odbywali także wizyty studyjne w TSUE, ETPCz i w instytucjach UE oraz w Agencji Praw Podstawowych w Wiedniu. W ramach działalności ACA–Europe przedstawiciele NSA uczestniczyli w posiedzeniach Zarządu Stowarzyszenia i grupy roboczej, w seminariach, sympozjach oraz w wymianie in- formacji prawnej prowadzonej za pośrednictwem Forum ACA ‑Europe. W 2025 r. kontynuowano instytucjonalny dialog z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Eu- ropejskiej w Luksemburgu oraz Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. Najważniejszym wydarzeniem w obszarze współpracy międzynarodowej NSA w 2025 r. była wspólna konferencja sędziów NSA i ETPCz oraz przedstawicieli Najwyższych Sądów Administracyjnych Austrii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Słowacji, Słowenii i Wę- gier oraz Rady Stanu Belgii zatytułowana „75 lat Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – do- świadczenia sędziów sądów administracyjnych” (październik 2025 r.). Z tej okazji NSA przygo- tował okolicznościową publikację „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych” oraz publikację pokonferencyjną „European Convention on Human Ri- ghts and Administrative Law. Polish and European Perspectives”, która ukaże się w 2026 r. Prezes NSA uczestniczył w inauguracji roku orzeczniczego ETPCz oraz w seminarium „Ochrona praw człowieka w świecie sztucznej inteligencji, algorytmów i Big Data”. Przedstawiciele NSA brali udział w aktywnościach sieci RJUE i SCN przy obu trybuna- łach europejskich oraz w wymianie informacji prawnej w ramach obu sieci. Podobnie jak w latach poprzednich współpracowano z Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) z siedzibą w Valletcie (Malta). Sędziowie NSA i wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych orzekający w sprawach uchodźczych oraz asystenci sędziów mieli możli- wość udziału w szkoleniach i w seminariach organizowanych przez Agencję. Przedstawi- ciele NSA wzięli udział w konferencji współorganizowanej przez EUAA we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Sędziów Orzekających w Sprawach Migracyjnych 177 3. Współpraca międzynarodowa i Uchodźczych (IARMJ), TSUE i ETPCz „Dialog sądowy poprzez orzecznictwo TSUE, ETPCz oraz sądów krajowych w obszarze ochrony międzynarodowej”. Prezes NSA uczestniczył w dorocznym spotkaniu Krajowych Koordynatorów ds. Kontaktów Sądów i Trybunałów w sprawach azy- lowych w czerwcu 2025 r. Prezes NSA wraz z sędziami NSA wziął udział w maju 2025 r. w XXXI Kongresie Między- narodowej Federacji Prawa Europejskiego FIDE (Fédération Internationale pour le Droit Européen/ International Federation of European Law), współorganizowanym przez Polskie Stowarzyszenie Prawa Europejskiego, który po raz pierwszy miał miejsce w Polsce – w Katowicach. Realizacja wskazanych powyżej zadań była możliwa w wyniku zapewnienia sądow- nictwu administracyjnemu w budżecie państwa niezbędnych środków finansowych na po- krycie kosztów działania. 178 III. Biuro Orzecznictwa 1. Zagadnienia ogólne W Biurze Orzecznictwa NSA pracują sędziowie i specjaliści różnych dziedzin prawa. Zgodnie z art. 40 § 3 p.u.s.a. Biuro Orzecznictwa wykonuje zadania związane z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecz- nictwa sądów administracyjnych. Szczegółowe czynności nadzoru Prezesa NSA nad dzia- łalnością administracyjną sądów, realizowane w Biurze Orzecznictwa, określają przepisy § 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów admini- stracyjnych. Szczegółowe zadania jednostek organizacyjnych Biura Orzecznictwa określają przepisy § 15 Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także zarządzenia Pre- zesa NSA regulujące zakres kompetencji poszczególnych wydziałów i zespołów działających w Biurze. Struktura organizacyjna Biura wynika zaś z § 14–20 powołanego Regulaminu oraz zarządzeń Prezesa NSA. W zakresie działań nadzorczych związanych z eliminowaniem rozbieżności w orzecz- nictwie sądów administracyjnych Biuro Orzecznictwa na bieżąco analizuje orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA. W przypadku wystąpienia rozbieżności w orzecznictwie tych sądów przedstawia Prezesowi NSA stosowne wnioski. Bada również zasadność wystąpień różnych podmiotów o złożenie przez Prezesa NSA wniosku, w trybie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego. W Biurze Orzecznictwa opracowywane są także opinie projektów aktów prawnych przesłanych Prezesowi NSA. 2. Analiza orzecznictwa W 2025 r. w Biurze Orzecznictwa analizowano orzeczenia NSA i orzeczenia wojewódz- kich sądów administracyjnych w zakresie stosowania i interpretacji Konstytucji RP, prawa wspólnotowego i umów międzynarodowych, a także uwzględniania orzecznictwa Trybu- nału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka oraz prawidłowego stosowania uchwał NSA. Orzecznictwo sądów ad- ministracyjnych analizowano także pod kątem zachowania jego jednolitości. Stwierdzone w orzecznictwie rozbieżności stanowią podstawę, w określonych warun- kach, do przygotowania projektu wniosku kierowanego przez Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych 340 , lub projektu wniosku Prezesa NSA do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP. W 2025 r. do Biura wpłynęły 3 wnioski o wystąpienie przez Prezesa NSA do TK, jednak analiza zgłoszonych wniosków nie potwierdziła zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z Konstytucją określonych przepisów i wniosków tych nie uwzględniono. 340 Na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a. 179 2. Analiza orzecznictwa W tym czasie do Biura wpłynęło 16 wniosków o wystąpienie przez Prezesa NSA o pod- jęcie uchwały przez składy poszerzone NSA. W 10 przypadkach nie było jednak podstaw do podjęcia dalszych działań. Sporządzono pięć projektów wniosków Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwał wyjaśniających o treści: „Czy art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Kon- stytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia niekończącego po- stępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy?”; „Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępo- waniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabez- pieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111), powinno zostać dokonane bezpośrednio podatnikowi (zobowiązanemu), czy też powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowio- nego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej)?”; „Czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny?”, a w przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie – „Czy organ nadzoru budow- lanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest wydać postanowienie o od- mowie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też wystarczającym jest poinfor- mowanie pismem wnioskodawcy o podjętych działaniach?”; „Czy podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która nie przedstawiła pełnomocnictwa stanowi brak formalny, który może podlegać uzupełnieniu przez wezwanie strony do podpi- sania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), czy też w takim wypadku skarga powinna zostać odrzucona zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy?”; „Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała?”. Przedmiotem analiz Biura były wskazywane w postanowieniach sygnalizacyjnych składów orzekających, kierowanych do organów administracji, istotne naruszenia prawa i okoliczności mające wpływ na ich powstanie, w tym naruszenia przez organy administracji ustawowej zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku, oraz bezczynność i prze- wlekłość postępowania administracyjnego. Analizie były poddawane także zdania odrębne zgłaszane przez sędziów w poszczegól- nych sprawach, m.in. w kontekście ich wpływu na jednolitość orzecznictwa. W tym zakresie przebadano 52 sprawy. 180 III. Biuro Orzecznictwa Ponadto do Biura Orzecznictwa wpłynęło 16 zapytań i wniosków w sprawie wyjaśnień, interpretacji, opinii oraz aktów prawnych dotyczących współdziałania z innymi podmio- tami. Przygotowane opinie i notatki odnosiły się do m.in. praktyki orzeczniczej TSUE w kwe- stii przesłanek udzielania przez państwo przedsiębiorcom pomocy publicznej mającej cechy selektywnej korzyści, zakłócającej konkurencję lub grożącej jej zakłóceniem w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; problematyki doręczeń przez sąd administracyjny dokumentów sądowych podmiotom mającym siedzibę na terytorium Fede- racji Rosyjskiej, czy doręczania pism za pośrednictwem systemu e ‑Doręczenia. Pracownicy Biura Orzecznictwa sporządzili również opracowania analityczne dotyczące wybranych zagadnień orzeczniczych z zakresu kognicji sądów administracyjnych. 3. Działalność nadzorcza Na podstawie p.u.s.a. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administra- cyjną wojewódzkich sądów administracyjnych w 2025 r. zostały przeprowadzone wizytacje w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych w: Gliwicach, Lublinie, Łodzi i Wrocławiu. Sto- sownie do § 2 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia w toku wizytacji badano w szczegól- ności: obciążenie sędziów stosownie do wpływu i liczby spraw załatwionych oraz stan zale- głości, sprawność postępowania sądowego, w tym przygotowanie posiedzeń, wykonywanie czynności w toku postępowania międzyinstancyjnego, w tym terminowość sporządzania uzasadnień oraz wykonywanie czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, a także po- ziom jednolitości orzecznictwa w wizytowanym sądzie na tle orzecznictwa innych sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawozdania z prze- prowadzonych wizytacji zawierające zalecenia pokontrolne przedstawiono Prezesom tych sądów na naradach pokontrolnych przeprowadzonych w każdym z wizytowanych sądów z udziałem sędziów i asesorów tych sądów. Przeprowadzono również kontrole biurowości sądowej oraz organizacji pracy sekretariatów, których wyniki następnie zostały omówione przy udziale Przewodniczących Wydziałów i kierowników sekretariatów. W ramach działań nadzorczych Prezesi WSA zostali zobowiązani do składania kwartal- nych sprawozdań ze stanu spraw trwających powyżej 36 miesięcy, w podległych im jednost- kach. Sprawozdania te były poddawane bieżącej analizie, a w miarę potrzeby, uzyskiwane były dodatkowe wyjaśnienia. Ponadto Prezesi WSA zostali zobligowani do przedstawiania w dwumiesięcznym cyklu sprawozdań z terminowości sporządzania uzasadnień przez sę- dziów i asesorów sądowych. Co miesiąc Biuro – w związku z nadzorem sprawowanym przez Prezesa NSA nad woje- wódzkimi sądami administracyjnymi w zakresie realizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa, opracowanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicz- nych 341 , dokonywało oceny kształtowania się mierników stopnia realizacji celów w zakresie sprawności postępowania w wojewódzkich sądach administracyjnych – czasu rozpozna- wania spraw oznaczonych symbolami SA, SAB, SO (iloraz spraw oczekujących na rozpoznanie 341 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483 ze zm. 181 4. Działalność wydawnicza do średniomiesięcznej liczby spraw załatwionych) – oraz w zakresie przewlekłości postę- powania sądowoadministracyjnego (procentowy współczynnik liczby spraw, w których uznano za zasadną skargę na przewlekłość postępowania do ogólnej liczby spraw załatwio- nych). Informacja na wskazane tematy każdorazowo przekazywana jest Prezesowi NSA. Sędziowie i pracownicy Biura Orzecznictwa brali udział w konferencjach, seminariach, naradach i szkoleniach. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z prze- twarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE 342 , dyrektorowi Biura Orzecznictwa powierzono wykony- wanie czynności nadzoru Prezesa NSA nad przetwarzaniem danych osobowych przez wo- jewódzkie sądy administracyjne w postępowaniach sądowych. Zadania wynikające z tego nadzoru dyrektor Biura realizuje przy pomocy Zespołu do spraw Ochrony Danych Osobo- wych, powołanego decyzją dyrektora Biura Orzecznictwa, w skład którego weszli sędziowie i pracownicy Biura. W 2025 r. w Biurze zbadano 19 spraw dotyczących przetwarzania danych osobowych. 4. Działalność wydawnicza Jednym z zadań Wydziału analizy, gromadzenia i publikacji orzecznictwa krajowego i europejskiego, działającego w Biurze Orzecznictwa, jest przygotowywanie do druku zbioru urzędowego orzeczeń sądów administracyjnych, które zostały zakwalifikowane do publikacji w tym zbiorze zgodnie z zarządzeniem nr 23 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r. w sprawie wydawania zbioru urzędowego orzeczeń sądów admini- stracyjnych. W 2025 r. ukazało się 6 zeszytów zbioru urzędowego „Orzecznictwo Naczel- nego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych” (dwumiesięcznik), w których opublikowano łącznie 92 orzeczenia. Na stronie internetowej NSA zamieszczane są także komunikaty Biura Orzecznictwa do- tyczące pytań prawnych i wniosków przedłożonych składom poszerzonym NSA oraz pytania prawne i wnioski skierowane do Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Sprawiedli- wości Unii Europejskiej. W analizowanym roku sprawozdawczym opublikowano 48 komu- nikatów Biura Orzecznictwa. 5. Udział w pracach legislacyjnych Sędziowie, członkowie i pracownicy Biura Orzecznictwa uczestniczą w opracowywaniu opinii, które Prezes NSA przedstawia adresatom nadsyłanych projektów aktów prawnych, a w szczególności analizują ich wpływ na ustrój sądów administracyjnych i postępowanie przed tymi sądami. Biorą udział także w uzgodnieniach międzyresortowych oraz w posie- dzeniach komisji sejmowych i senackich. 342 Dz. Urz. UE L 2016.119.1. 182 III. Biuro Orzecznictwa W 2025 r. do Biura Orzecznictwa wpłynęło 66 projektów aktów prawnych do zaopinio- wania. Uwagi zgłoszono m.in. do projektów ustaw: o zabezpieczeniu socjalnym osób wy- konujących zawód artystyczny; o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz wsparcia przedsiębiorczości; o kredycie konsumenckim; o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami ad- ministracyjnymi. 183 IV. Wydział Informacji Sądowej 1. Zagadnienia ogólne W 2025 r. Wydział Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (WIS NSA) realizował przede wszystkim zadania określone w Regulaminie NSA, które koncentrowały się na: informowaniu stron i osób zainteresowanych o właściwości sądów administracyjnych i stanie spraw załatwianych w Sądzie oraz udostępnianiu do wglądu akt spraw, udostęp- nianiu informacji publicznej w zakresie działalności Sądu, prowadzeniu spraw petycji, skarg i wniosków, obsłudze medialnej NSA i Prezesa Sądu, prowadzeniu statystyki sądowej, nad- zorze nad Centralną Bazą Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) oraz wykonywaniu innych czynności związanych z tą bazą, a także na kierowaniu pracami związanymi z re- dakcją serwisu internetowego NSA oraz Biuletynu Informacji Publicznej (BIP). Stosownie do § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawował nadzór nad realizacją analogicznych zadań w wojewódzkich sądach administracyjnych. Wydział wykonywał również obowiązek wyni- kający z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 343 poprzez infor- mowanie właściwego organu podatkowego o przypadkach niezłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów i kopii. Ponadto pracownicy WIS uczestniczyli w działalności popularyzatorskiej Sądu, angażując się m.in. w organizację Nocy Muzeów w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz akcji Lekcja w sądzie. 2. Informowanie i udostępnianie akt 2.1. W 2025 r. pracownicy WIS NSA udzielili kilkudziesięciu tysięcy odpowiedzi na zapy- tania stron postępowania i innych osób zainteresowanych, zgłaszane przede wszystkim tele- fonicznie lub drogą elektroniczną, w tym z wykorzystaniem platformy ePUAP. Pytania do- tyczyły przede wszystkim stanu toczących się postępowań oraz zakresu sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli nad działalnością administracji publicznej. W ramach udziela- nych wyjaśnień wskazywano na środki prawne przewidziane w ustawie – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi, obowiązki spoczywające na stronach postępowania i konsekwencje ich niedopełnienia. 2.2. Zadania informacyjne były również realizowane w ramach współpracy z minister- stwami i urzędami centralnymi, terenową administracją rządową, organami jednostek samo- rządu terytorialnego oraz organami ochrony prawnej, w tym sądami powszechnymi. W tym trybie udzielono 178 odpowiedzi w formie pisemnej (spadek o 25,2% w stosunku do 2024 r.). 2.3. Czytelnia Akt NSA udostępniła do wglądu akta 1005 spraw w tradycyjnej formie (wzrost o 30,4% w stosunku do 2024 r.) oraz 959 spraw w formie cyfrowej za pośrednictwem platformy PASSA (spadek o 1,3% w stosunku do 2024 r.). 343 Dz.U. z 2025 r. poz. 1154. 184 IV. Wydział Informacji Sądowej W wojewódzkich sądach administracyjnych liczba udostępnionych stronom akt, za- równo w formie papierowej, jak i elektronicznej, zasadniczo kształtowała się proporcjonalnie do liczby rozpoznanych spraw w danym sądzie. W Czytelniach Akt NSA i sądów pierwszej instancji przyjmowano także składane do akt wnioski i za zgodą przewodniczących wydziałów wydawano kopie dokumentów z akt. W ramach realizacji obowiązku wynikającego z art. 139 § 5 p.p.s.a. w Czytelni Akt NSA udo- stępniano sentencje wyroków NSA wydanych na posiedzeniu niejawnym. Łącznie w tym trybie do wglądu wyłożono 5804 sentencje wyroków, co oznacza spadek w stosunku do po- przedniego roku o 35,9%. 3. Dostęp do informacji publicznej 3.1. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 Regulaminu NSA Wydział realizował obowiązki wynikające z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 344 . Aktualne informacje o NSA i jego działalności były udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej, a także na oficjalnej stronie internetowej NSA. Za pośrednictwem tej strony, jak również stron woje- wódzkich sądów administracyjnych, użytkownicy Internetu mieli dostęp do uzupełnianej na bieżąco bazy orzeczeń sądów administracyjnych. Stałą praktyką było również umiesz- czanie na stronach internetowych aktualnych sprawozdań i zestawień statystycznych. NSA oraz wojewódzkie sądy administracyjne udostępniały w formie elektronicznej terminarze rozpraw bądź wokandy. W 2025 r. po raz kolejny odnotowano wzrost liczby wniosków o udostępnienie informacji publicznej składanych do Prezesa NSA. W analizowanym okresie wpłynęło 431 takich wnio- sków 345 , co stanowi wzrost o 12,5% w stosunku do poprzedniego roku. Natomiast do woje- wódzkich sądów administracyjnych wpłynęło łącznie 1411 wniosków o udostępnienie infor- macji publicznej, co oznacza, że w porównaniu do 2024 r. ich wpływ zwiększył się o 12,1%. Podobnie jak w poprzednich latach, znaczna liczba wniosków składanych do NSA do- tyczyła udostępnienia treści orzeczenia. W 2025 r. złożono ich 211, co stanowi 49% ogółu wpływu wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w poprzednim roku wskaźnik ten wyniósł 44,6%. Z kolei w wojewódzkich sądach administracyjnych w 2025 r. odnotowano wpływ 439 wniosków o udostępnienie treści orzeczenia, co stanowi 31,4% ogółu wpływu w porównaniu do 34,6% w 2024 r. Do NSA wpływały wnioski o udostępnienie orzeczeń wydanych nie tylko przez NSA, ale również przez sądy pierwszej instancji. Pewna ich część wnoszona była jeszcze przed upływem terminu publikacji orzeczeń w CBOSA. Odnotowano również grupę wniosków dotyczących orzeczeń NSA wydanych przed 1 stycznia 2004 r., które co do zasady nie pod- legają obowiązkowi publikacji w Internecie. Orzeczenia niepublikowane w CBOSA, których dotyczyły wnioski, umieszczono w bazie oraz wskazano miejsce internetowej publikacji lub przesłano ich zanonimizowane kopie w formie papierowej po uprzednim pobraniu od wnio- skodawcy opłaty kancelaryjnej. 344 Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p. 345 Z czego 2 wnioski pozostały do załatwienia na 2026 r. 185 3. Dostęp do informacji publicznej Wśród wniosków, które wpłynęły do Prezesa NSA lub do prezesów wojewódzkich sądów administracyjnych, analogicznie jak w poprzednich latach powtarzały się żądania udostępnienia: danych statystycznych obrazujących działalność orzeczniczą sądów admini- stracyjnych, liczby etatów oraz wysokości wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach pozaorzeczniczych, wysokości środków finansowych na zakup różnego rodzaju środków trwałych, dokumentów z postępowań o zamówienie publiczne, a także pytań konkursowych dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego i referendarza sądowego. Prezes NSA załatwił m.in. wnioski o udostępnienie: informacji na temat powołania sę- dziów NSA na pierwsze stanowiska sędziowskie, delegacji sędziów wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych do NSA, liczby sędziów NSA zatrudnionych na stanowisku dydaktycznym, naukowo ‑dydaktycznym lub naukowym, sposobu ustalania składów orzekających w NSA, zarządzeń Prezesa NSA dotyczących zasad biurowości, ustalenia formularzy druków prze- znaczonych do rutynowych czynności w sądach administracyjnych oraz udostępniania akt w systemie PASSA, treści Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych NSA, danych dotyczących systemu informacji prawnej użytkowanego przez NSA, dostępności urządzeń AED (defibrylatorów) w budynkach NSA. Do Prezesa NSA wpłynęło także siedem wniosków w trybie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego 346 , dotyczących udostępnienia wszystkich orzeczeń opublikowanych w CBOSA. Odpowiedzi na te wnioski zostały udzielone na podstawie art. 10 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym podmiot publiczny zobowiązany jest do przekazania informacji jako danych otwartych (tj. m.in. w wersji źródłowej, w otwartym i niezastrzeżonym formacie przeznaczonym do użytku maszynowego), jeżeli ma taką możliwość. Wskazywano też na treść art. 10 ust. 4 ustawy o otwartych danych, który stanowi, że podmiot publiczny nie jest zobowiązany do prze- twarzania danych na potrzeby wniosku, jeżeli wymagałoby to podjęcia nieproporcjonalnych działań przekraczających proste czynności. Zmiana sposobu zapisu danych w CBOSA lub wyeksportowanie informacji zawartych w bazie danych systemu CBOSA do formatu, który umożliwiałby odczytanie tych danych bez wykorzystania logiki samego systemu CBOSA, wykraczałaby poza tak scharakteryzowane w ustawie przesłanki. W związku z tym wnio- skodawcy zostali poinformowani, że nie ma możliwości udostępnienia danych zamieszczo- nych w CBOSA jako danych otwartych. 3.2. Zdecydowaną większość wniosków o udostępnienie informacji publicznej zała- twiono pozytywnie przez bezpośrednie udzielenie informacji, ewentualnie przez odesłanie do informacji zamieszczonych na stronie internetowej sądu lub w CBOSA. Prezes NSA uwzględnił niemal 80% wszystkich wniosków, zaś prezesi wojewódzkich sądów administra- cyjnych udzielili żądanych informacji publicznych w 97,7% przypadków. Pozostałe wnioski załatwiono przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zawiado- mienie wnioskodawcy o braku żądanej informacji publicznej, poinformowanie, że informacja nie ma charakteru informacji publicznej bądź pozostawienie wniosku bez rozpoznania. 346 Dz.U. z 2023 r. poz. 1524; dalej: ustawa o otwartych danych. 186 IV. Wydział Informacji Sądowej Działając z upoważnienia Prezesa NSA, Przewodniczący oraz Zastępca Przewodni- czącego WIS w 4 przypadkach wydali decyzje o odmowie udostępnienia informacji pu- blicznej. Decyzje te wydano w zakresie żądań o udostępnienie informacji w postaci: liczby skarg kasacyjnych, które wpłynęły do NSA w 2024 r., sporządzonych przez adwokatów lub radców prawnych, działających w ramach pomocy prawnej przyznanej na podstawie art. 253 p.p.s.a. 347 , treści wyroku NSA w sprawie dotyczącej pozbawienia cudzoziemca ochrony uzu- pełniającej 348 , plików elektronicznych zawierających pełen zakres parametrów orzeczeń opu- blikowanych w CBOSA dotyczących hasła tematycznego „Dostęp do informacji publicznej” 349 oraz zestawienia rzeczywistych kosztów poniesionych przez NSA w związku z postępowa- niem kasacyjnym w sprawie własnej wnioskodawcy 350 . Prezesi wojewódzkich sądów administracyjnych wydali decyzje o odmowie udostęp- nienia informacji w 13 sprawach, zaś podstawę prawną tych decyzji, podobnie jak w spra- wach rozpoznanych przez Prezesa NSA, stanowił w większości przypadków art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (przetworzona informacja publiczna). Jako podstawę odmowy udostępnienia infor- macji publicznej w części wydanych decyzji wskazano art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ochrona prywat- ności osoby fizycznej). W jednej sprawie została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na cofnięcie wniosku. Do Prezesa NSA w 2025 r. wpłynęły trzy odwołania od decyzji prezesów wojewódz- kich sądów administracyjnych o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W jednym przypadku Prezes NSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego roz- patrzenia prezesowi WSA, w kolejnej sprawie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postę- powanie, a następnie na skutek wniosku o wznowienie postępowania wznowił je i odmówił uchylenia decyzji objętej tym wnioskiem. W innej sprawie Prezes NSA stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W kolejnej sprawie Prezes NSA utrzymał w mocy własną decyzję omawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, w związku z którą wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 4. Skargi, wnioski i petycje 4.1. W 2025 r. w WIS NSA zarejestrowano ogółem 957 spraw z zakresu skarg i wniosków (z tego 673 dotyczyło NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych), co stanowi spadek o niecałe 8% w stosunku do 2024 r. Liczba ta kształtowała się zatem na podobnym poziomie jak w poprzednich latach. Ponadto wpłynęły 2974 pisma ponowne (kolejne pisma dotyczące zarejestrowanej już sprawy), tj. o 256,6% więcej niż w 2024 r. Znaczny wzrost wpływu liczby pism ponownych został spowodowany wniesieniem przez dwie osoby skarżące łącznie 2161 pism zawierających kolejne żądania weryfikacji orzeczeń NSA. Liczba pozostałych 813 pism ponownych w 2025 r. była zbliżona do poziomu z 2024 r., kiedy wpłynęły 834 pisma ponowne. 347 Sprawa nr WIS.0144.169.2025. 348 Sprawa nr WIS.0144.305.2025. 349 Sprawa nr WIS.0144.330.2025. 350 Sprawa nr WIS.0144.337.2025. 187 4. Skargi, wnioski i petycje Natomiast do wydziałów informacji sądowej wojewódzkich sądów administracyjnych łącznie wpłynęło 3900 skarg i wniosków (z tego 2968 dotyczyło sądownictwa administra- cyjnego), co stanowi spadek o 2,5% w stosunku do roku poprzedniego. Ponadto wpłynęły 754 pisma ponowne, tj. o 3,7% mniej niż w 2024 r. Najliczniejszą grupę skarg, tak jak w poprzednich latach, stanowiły skargi dotyczące nie- zadowolenia stron z przebiegu postępowania sądowego i treści orzeczeń sądowych. Skarżący domagali się weryfikacji orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji w trybie pozapro- cesowym oraz wyrażali niezadowolenie z działalności sądów administracyjnych. Część skarg dotyczyła Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA), zaś ich przedmiotem była długotrwałość oczekiwania na udostępnienie akt w portalu PASSA. W każdym przy- padku WIS NSA podejmował czynności wyjaśniające w celu ustalenia okoliczności wpływa- jących na czas oczekiwania na udostępnienie akt. Wśród wniosków, podobnie jak w poprzednich latach, dominowały zapytania o stan spraw, a także prośby o wyjaśnienie określonych zagadnień procesowych, takich jak zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, czy też tryb wnoszenia skargi o wznowienie postępo- wania. Część wniosków dotyczyła także zamieszczenia orzeczenia w CBOSA. W 2025 r. Prezes NSA nie udzielał odpowiedzi na petycje w rozumieniu ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach 351 . Jedna petycja, skierowana do Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczyła zmian legislacyjnych i nadesłano ją jedynie do wiadomości Prezesa NSA, zatem została pozostawiona bez biegu. Pozostałe pisma, zatytułowane „petycja”, skierowane bezpo- średnio do Prezesa NSA, z uwagi na ich treść nie mogły być rozpoznane w trybie określonym w powołanej ustawie, gdyż nie spełniały ustawowych wymogów. W wojewódzkich sądach administracyjnych również odnotowano wpływ jednej petycji – adresowanej do Minister- stwa Sprawiedliwości i przesłanej do wiadomości sądu, dlatego nie nadano jej biegu. 4.2. Spośród skarg na działalność sądów administracyjnych wniesionych do Prezesa NSA jedynie 1,9% skarg zostało uznanych za zasadne. W pozostałych sprawach nie stwierdzono zarzucanych uchybień. W tych przypadkach informowano skarżących o przebiegu postę- powań, wyjaśniano podnoszone przez nich wątpliwości oraz podawano podstawy prawne działań sądów wywołujących sprzeciw lub niezadowolenie stron. Sprawy te były badane z perspektywy zgodności podejmowanych w toku postępowania działań z regulaminami wewnętrznego urzędowania sądów oraz z obowiązującymi zasadami biurowości. Rozwa- żano przy tym, czy w ramach uprawnień nadzorczych przysługujących Prezesowi NSA oraz prezesom wojewódzkich sądów administracyjnych należy podjąć działania z urzędu. W sy- tuacjach, gdy potwierdzały się zarzuty podnoszone przez skarżących bądź dostrzeżono inne uchybienia, podejmowano działania mające na celu usunięcie nieprawidłowości, zapobie- ganie ich następstwom oraz powtarzaniu błędów w przyszłości. O dostrzeżonych przejawach nieprawidłowości WIS NSA informował prezesów poszczególnych wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych. 351 Dz.U. z 2018 r. poz. 870. 188 IV. Wydział Informacji Sądowej W 2025 r. odbyło się jedno spotkanie skarżącego z Zastępcą Przewodniczącego WIS NSA, dotyczące możliwości weryfikacji orzeczeń NSA w drodze nadzwyczajnych środków za- skarżenia. 4.3. Skargi dotyczące funkcjonowania sądów administracyjnych, które po przeprowa- dzeniu postępowania wyjaśniającego zostały uznane za zasadne, podobnie jak w latach ubie- głych odnosiły się w większości do uchybień w zakresie anonimizacji orzeczeń publikowa- nych w CBOSA oraz problemów z dostępem do zasobów tej bazy. Napływające zgłoszenia niezwłocznie były weryfikowane i w uzasadnionych przypadkach podejmowano stosowne działania. Ponadto za zasadne zostały uznane m.in. skargi dotyczące: opóźnienia w sporządzaniu uzasadnień wyroków NSA, udzielenia błędnego pouczenia przez wojewódzki sąd admi- nistracyjny w kwestii umocowania pełnomocnika z urzędu do reprezentowania strony w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, jak rów- nież pojawienia się w kilku orzeczeniach błędu w nazwisku autora publikacji naukowej po- woływanej w tych orzeczeniach. 4.4. Stosownie do art. 41a § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 352 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad- ministracyjnych i art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym 353 , skargi i wnioski zawierające treści znieważające lub słowa powszechnie uznawane za obelżywe były pozostawiane bez rozpatrzenia. 5. Obsługa medialna W 2025 r. do WIS NSA wpłynęło 51 wniosków przedstawicieli mediów o udzielenie in- formacji w formie pisemnej lub ustnej (w 2024 r. wniesiono 67 wniosków). W ramach ob- sługi medialnej sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich, udzielano dziennikarzom prasy, portali internetowych, radia i telewizji informacji dotyczących przede wszystkim przebiegu postępowania, bieżącego orzecznictwa, jak też administracyjnej sfery działalności sądów administracyjnych. W ramach współpracy z redakcjami dzienników, cza- sopism prawniczych, portali internetowych oraz stacji telewizyjnych i radiowych WIS udo- stępniał treść orzeczeń bądź wskazywał miejsce ich publikacji w internetowej bazie. Udzielał również informacji w formie danych statystycznych dotyczących orzeczniczej działalności sądów. Pracownicy Wydziału dokonywali na bieżąco monitoringu prasy pod kątem tematyki dotyczącej sądownictwa administracyjnego, a w szczególności NSA. Największe zainteresowanie mediów w 2025 r. wzbudziła sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę tzw. zamku w Stobnicy 354 , a także szereg spraw ze skarg kasacyjnych Prezesa Rady Ministrów od wyroków uchylających decyzje 352 Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm. 353 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 354 Sprawa o sygn. akt II OSK 1257/22. 189 6. Statystyka w przedmiocie cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych wobec Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomira Cenckiewicza 355 . Przedmiotem zainteresowania przedstawicieli mediów były również m.in. orzeczenia wydane w sprawach dotyczących: uchwały Rady Miasta Opola w sprawie ustalenia wyso- kości ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych 356 , uchwały Rady Miasta Zakopane w przedmiocie opłaty miejscowej 357 oraz zagadnienia związane ze strukturą organi- zacyjną NSA, przydzielaniem spraw sędziom i ustalaniem składów orzekających, liczba wa- katów sędziowskich w sądach administracyjnych obu instancji, liczba wniosków o uchylenie immunitetu sędziów sądów administracyjnych i zasady przechodzenia w stan spoczynku sędziów NSA. W związku z publikacjami portali internetowych Przewodniczący oraz Zastępca Prze- wodniczącego WIS NSA przedstawiali wyjaśnienia dotyczące sugerowanych przez autorów tych publikacji zjawisk „masowego zawieszania spraw” w NSA, wpływu Ministra Sprawie- dliwości na delegowanie sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych do orzekania w NSA, „manipulowania składami orzekającymi” i ograniczania praw stron do jawnego roz- poznania ich spraw. Wypowiedzi te zostały opublikowane na stronie internetowej NSA. 6. Statystyka Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 5 Regulaminu NSA Wydział przygotował zbiorcze sprawoz- dania statystyczne z ruchu spraw i sposobu załatwiania spraw przez wojewódzkie sądy ad- ministracyjne i NSA. Zostały one przekazane Prezesowi NSA, Prezesom Izb NSA, Dyrekto- rowi Biura Orzecznictwa NSA oraz Szefowi Kancelarii Prezesa NSA. Zbiorcze sprawozdania za poszczególne miesiące oraz analizy danych zawartych w zestawieniach w stosunku mie- siąc do miesiąca WIS NSA sporządzał na bieżąco i publikował w serwisie internetowym oraz w BIP NSA. Ponadto WIS NSA opracował i przedstawił stosowne dane na potrzeby Rocznika Statystycznego RP Głównego Urzędu Statystycznego. 7. Działania nadzorcze Zgodnie z § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawuje nadzór nad działalnością woje- wódzkich sądów administracyjnych w zakresie zadań powierzonych wydziałom informacji sądowej tych sądów. Realizując ten obowiązek w 2025 r., WIS NSA przeprowadził wizytacje WSA we Wro- cławiu, WSA w Gliwicach, WSA w Łodzi oraz WSA w Lublinie. Opisy przebiegu wizytacji, wnioski i zalecenia pokontrolne przedstawiono w sprawozdaniach powizytacyjnych 358 . Na prośbę Przewodniczącego WIS NSA Przewodniczący WIS wojewódzkich sądów admini- stracyjnych przedstawili informacje roczne o działalności kierowanych przez nich wydziałów, 355 Sprawy o sygn. akt III OSK 1694 ‑1701/25. 356 Sprawa o sygn. akt III OSK 1496/23. 357 Sprawa o sygn. akt III FSK 1217/23. 358 Sprawy nr WIS.501.1.2025, WIS.501.2.2025, WIS.501.3.2025, WIS.501.4.2025. 190 IV. Wydział Informacji Sądowej które zostały przeanalizowane z punktu widzenia sprawności i prawidłowości wykonywania przez wydziały powierzonych im zadań. Wybrane zagadnienia dotyczące administracyjnej sfery działalności wojewódzkich sądów administracyjnych, pojawiające się w ramach skarg i wniosków składanych Prezesowi NSA, były przedstawiane prezesom sądów pierwszej in- stancji w celu ewentualnej weryfikacji przyjętych rozwiązań administracyjnych. 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych 8.1. Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 6 Regulaminu NSA Wydział Informacji Sądowej wykonuje zadania w zakresie prowadzenia strony internetowej Sądu i strony podmiotowej Sądu w Biu- letynie Informacji Publicznej oraz sprawowania nadzoru nad CBOSA. Zgodnie z nowym za- rządzeniem nr 9 Prezesa NSA z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie publikowania informacji na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej i stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, redaktorzy Wydziału Informacji Sądowej we współpracy z redaktorami Izb i Kancelarią Prezesa NSA na bieżąco uaktualniali dane umieszczone na stronie interne- towej oraz stronie BIP. W serwisie internetowym NSA publikowano informacje o ważnych wydarzeniach związanych z funkcjonowaniem NSA, w tym o odbywających się w Sądzie wizytach i konferencjach, jak również o najistotniejszych orzeczeniach, w szczególności w sprawach budzących zainteresowanie opinii publicznej. Zamieszczano także sprostowania twierdzeń zawartych w publikacjach prasowych dotyczących działalności sądownictwa ad- ministracyjnego. Ponadto wykonując obowiązek określony w art. 87 § 6a ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w Biuletynie Informacji Publicznej NSA po raz kolejny opublikowano aktu- alne oświadczenia majątkowe sędziów NSA. 8.2. W 2025 r. kontynuowano wykonywanie zadań wynikających z zarządzenia nr 30 Pre- zesa NSA z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie anonimizacji i udostępniania orzeczeń sądów ad- ministracyjnych za pośrednictwem systemów informatycznych. Wydział sprawował nadzór nad prawidłowością i terminowością wpisów dokonywanych w bazie, prowadził i aktuali- zował słowniki haseł tematycznych i aktów prawnych. Dodano wybrane orzeczenia sprzed 2004 r., które nie miały dotychczas formy elektronicznej. W związku ze skargami na niewłaściwą anonimizację orzeczeń WIS NSA podejmował nie tylko działania doraźne, polegające na weryfikacji i eliminacji uchybień we wskazanych przypadkach, ale również działania o charakterze generalnym, zmierzające do zapobieżenia występowaniu uchybień w przyszłości. W NSA i w wojewódzkich sądach administracyjnych zostały przeprowadzone kolejne szkolenia pracowników zajmujących się anonimizacją. Zgodnie z powołanym zarządzeniem w proces kontroli prawidłowej anonimizacji orze- czeń włączony został Inspektor Ochrony Danych NSA, który prowadzi systematyczny przegląd orzeczeń publikowanych w bazie pod kątem ewentualnych uchybień w zakresie przetwarzania danych osobowych. 191 ZAŁĄCZNIK Spis tabel (dane za rok 2025) Tabela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych................. 192 Tabela II Skargi na akty i inne czynności organów................................ 193 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów ............. 195 Tabela IV Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 ................................................... 197 Tabela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów.................................. 198 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej ........ 200 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych ....... 201 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA)................................. 202 Tabela IX Skargi kasacyjne według Izb NSA...................................... 203 Tabela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004‑2025................ 204 192 Tab ela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych L.p.Siedziba WSA Wpływ skarg ogółem w tym na akty i inne czynnościna bezczynność organu ilość%ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie 123456789 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne 73 233100%59 44081,17 %13 79318,83% 2WSA Białystok2 6673,64%2 5113,43%9 4,15%1560,21%5,85% 3WSA Bydgoszcz1 9552,67%1 7352,37%88,75%2200,30%11, 25% 4WSA Gdańsk3 5154,80%2 8203,85%80,23%6950,95%19,77% 5WSA Gliwice 5 2447,16 %4 3905,99%83,71%8541,17 %16,29% 6 WSA Gorzów Wielkopolski 1 4441,97%1 1951,63%82,76%2490,34%17, 2 4% 7WSA Kielce1 3311,82%1 2011,64%90,23%1300,18%9,77% 8WSA Kraków4 6986,42%4 2445,80%90,34%4540,62%9,66% 9WSA Lublin 2 4473,34%2 1722,97%88,76%2750,38%11, 24% 10WSA Łódź3 0434,16 %2 6963,68%88,60%3470,47%11, 4 0 % 11WSA Olsztyn1 5812,16%1 3901,90%8 7, 9 2 %1910,26%12,08% 12WSA Opole1 1561,58%1 0161,39%8 7, 8 9 %1400,19 %12 ,11% 13WSA Poznań4 3125,89%3 6815,03%85,37%6310,86%14,63% 14WSA Rzeszów2 5593,49%2 2923 ,13%89,57%2670,36%10,43% 15WSA Szczecin2 3583,22%1 9152,61%81,21%4430,60%18,79% 16WSA Warszawa28 82139,36%23 14931,61%80,32%5 6727,75 %19,68% 17WSA Wrocław6 1028,33%3 0334,14%49,71%3 0694,19 %50,29% 193 Tab ela I I Skargi na akty i inne czynności organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 23 000 59 440 2 496 56 675 28 468 9 245 18 804 240 179 28 207 4 584 12 154 10 099 1 370 2 960 59 635 22 805 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 835 6 323 238 5 890 3 167 1 798 1 273 81 15 2 723 645 1 088 877 113 158 6 048 2 110 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 225 2 511 36 1 946 1 374 185 1 179 10 0 572 46 255 251 20 202 2 148 588 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 12 122 1 108 52 24 23 5 0 56 5 22 27 2 0 108 26 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 625 1 735 70 1 656 717 278 419 4 16 939 201 339 375 24 26 1 682 678 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 31 315 23 193 84 41 42 1 0 109 35 39 32 3 0 193 153 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 172 2 820 98 2 929 1 309 468 812 26 3 1 620 281 835 456 48 40 2 969 1 023 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 130 407 11 396 155 74 69 12 0 241 32 145 55 9 4 400 137 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 2 130 4 390 274 4 414 2 171 735 1 398 27 11 2 243 350 985 781 127 72 4 486 2 034 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 198 461 31 447 288 126 149 11 2 159 46 45 59 9 2 449 210 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 239 1 195 42 1 096 459 179 276 2 2 637 143 222 257 15 53 1 149 285 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 24 211 8 180 83 64 17 2 0 97 53 13 28 3 34 214 21 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 180 1 201 31 1 107 622 237 380 3 2 485 74 156 170 85 39 1 146 235 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 22 174 3 156 92 62 27 3 0 64 18 16 27 3 0 156 40 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 639 4 244 149 4 260 2 553 875 1 610 49 19 1 707 276 665 689 77 215 4 475 1 408 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 199 644 14 616 397 261 119 15 2 219 26 119 66 8 41 657 186 194 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 697 2 172 87 2 326 1 044 298 729 8 9 1 282 161 662 407 52 23 2 349 520 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 52 234 5 231 90 42 43 0 5 141 18 78 41 4 2 233 53 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 781 2 696 123 2 623 1 501 490 971 17 23 1 122 207 414 472 29 50 2 673 804 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 104 336 8 346 205 88 113 3 1 141 26 63 47 5 2 348 92 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 280 1 390 35 1 351 655 187 457 9 2 696 146 283 253 14 24 1 375 295 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 33 140 7 141 61 39 18 4 0 80 20 12 44 4 6 147 26 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 229 1 016 28 864 481 200 274 3 4 383 65 141 162 15 17 881 364 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 226 7 153 120 63 56 1 0 33 5 2 21 5 0 153 121 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 942 3 681 180 3 449 1 858 706 1 126 11 15 1 591 336 604 593 58 494 3 943 680 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 121 569 25 564 282 152 127 2 1 282 102 107 65 8 44 608 82 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 574 2 292 58 2 000 957 358 583 6 10 1 043 246 462 299 36 148 2 148 718 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 123 380 12 415 188 123 61 3 1 227 88 97 38 4 1 416 87 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 613 1 915 83 1 752 769 247 516 1 5 983 241 399 305 38 24 1 776 752 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 204 7 200 100 50 49 0 1 100 5 52 40 3 2 202 50 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 11 32 9 23 149 1 066 21 786 10 479 3 139 7 238 49 53 11 3 07 1 534 5 056 4 069 648 1 499 23 285 11 19 3 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 514 1 479 57 1 323 743 462 268 11 2 580 113 224 209 34 15 1 338 655 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 345 3 033 136 3 116 1 519 663 836 15 5 1 597 277 676 560 84 34 3 150 1 228 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 176 421 19 421 227 127 92 8 0 194 53 54 78 9 5 426 171 195 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tm zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 2 908 13 793 684 12 127 45 15 21 9 0 12 082 4 363 2 570 4 656 493 964 13 091 3 610 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 10 156 8 144 8 1 5 2 0 136 48 30 55 3 2 146 20 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 77 220 6 208 1 0 1 0 0 207 60 60 84 3 10 218 79 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 193 695 15 714 0 0 0 0 0 714 317 90 227 80 11 725 163 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 299 854 114 808 8 3 5 0 0 800 175 324 279 22 22 830 323 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 38 249 4 215 5 4 1 0 0 210 47 45 111 7 26 241 46 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 14 130 3 118 0 0 0 0 0 118 44 30 43 1 2 120 24 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 112 454 17 423 1 0 1 0 0 422 121 75 214 12 12 435 131 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 61 275 8 276 1 0 1 0 0 275 76 86 100 13 2 278 58 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 37 347 10 271 7 3 1 3 0 264 118 32 107 7 4 275 109 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 196 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 20 191 11 173 0 0 0 0 0 173 72 56 41 4 4 177 34 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 29 140 4 129 0 0 0 0 0 129 33 11 79 6 4 133 36 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 87 631 93 558 2 2 0 0 0 556 141 151 225 39 75 633 85 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 73 267 3 259 0 0 0 0 0 259 67 82 106 4 7 266 74 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 59 443 12 377 2 0 2 0 0 375 70 133 167 5 6 383 119 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 912 5 672 275 4 144 2 0 2 0 0 4 142 2 517 451 1 078 96 762 4 906 1 678 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 887 3 069 101 3 310 8 2 2 4 0 3 302 457 914 1 740 191 15 3 325 631 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 197 Tab ela I V Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 * Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Z a ł a t w i o n o Pozostało na rok następny Ogółem w t y m na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 2004151 47183 21759 94072,03%23 2772 7, 9 7 %68 254 2005131 16387 38358 9246 7, 4 3 %28 45932,57%43 780 2006106 21678 66054 09168,77%24 56931,23%27 556 200786 18466 94248 10071,85%18 8422 8 ,15%19 242 200876 68658 73040 90469,65%17 82630,35%17 956 200977 05859 50041 9 6770,53%17 53329,47%17 558 201085 38864 12145 95671,67%18 16528,33%21 267 2 01191 11869 28148 76770,39%20 51429,61%21 837 201293 99771 86551 11271,12%20 75328,88%22 132 2013103 76675 69654 97072,62%20 7262 7, 3 8 %28 070 2014112 2 3181 24256 87770,01%24 36529,99%30 989 2015114 52 081 35358 38171,76%22 97228,24%33 167 2016109 85978 99252 60266,59%26 39033,41%30 867 2017103 29377 56749 68164,05%27 88635,95%25 726 201891 68969 31541 59360,01%27 72239,99%22 374 201992 60169 23839 9335 7, 6 7 %29 30542,33%23 363 202091 83865 05320 56831,62%44 48568,38%26 785 2021113 0 4 980 0327 2929,11%72 74090,89%33 017 2022110 13 575 98019 29725,40%56 68374,60%34 155 2023104 31376 85527 7873 6 ,16 %49 06863,84%27 458 202496 37270 464 1 28 44440,37%42 02059,63%25 908 20259 9 14172 726 1 28 51339,21%44 21360,79%26 415 * skarga na przewlekłość postępowania organów wprowadzona od dnia 10 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia 198 Tab ela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów Lp.Nazwa organu Wpływ skarg na akty organu Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-92)1740 4134633728 2Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów Naukowych111 3Dyrektor Agencji Ruchu Lotniczego000 4Dyrektor Generalny Służby Więziennej1018562 5Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej14571269733 6Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad16811545 7Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych33420539 8Generalny Konserwator Zabytków000 9Główny Geodeta Kraju30166 10Główny Inspektor Farmaceutyczny 34828652 11Główny Inspektor Inspekcji Handlowej000 12Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych647319 13Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego 70143456 14Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa16132 15Główny Inspektor Ochrony Środowiska48637886 16Główny Inspektor Pracy811 17Główny Inspektor Sanitarny 1008515 18Główny Inspektor Transportu Drogowego24421784327 19Główny Lekarz Weterynarii1382 20 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 1190 21Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej1172 22Komendant Główny Policji54334770 23Komendant Główny Straży Granicznej24327749 24Komisja Nadzoru Finansowego 82423 25Komitet Integracji Europejskiej000 26Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości43376 27Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa11115214 28Krajowa Rada Doradców Podatkowych000 29Krajowa Rada Notarialna680 30Krajowa Rada Radców Prawnych740 31Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji 786717 32Krajowa Rada Sądownictwa010 33Minister Administracji i Cyfryzacji000 34Minister Cyfryzacji314429 35Minister Edukacji Narodowej2440 36Minister Energii1662 37Minister Finansów299287148 38Minister Gospodarki000 39Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej21618736 40Minister Infrastruktury i Rozwoju16023424 41Minister Infrastruktury i Budownictwa 887448 42Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego24718358 43Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego543610 44Minister Obrony Narodowej1006921 45Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej489442113 46Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi28530044 47Minister Rozwoju27429061 48Minister Skarbu Państwa000 199 49Minister Sportu i Turystyki15114 50Minister Spraw Wewnętrznych500 51Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji41028979 52Minister Spraw Zagranicznych710 53Minister Sprawiedliwości79469 54Minister Środowiska16912836 55Minister Zdrowia27815546 56Naczelna Rada Adwokacka1631 57Naczelna Rada Lekarska574535 58Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych221 59Państwowa Komisja Wyborcza200 60Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych66325 61Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa997573115 62Prezes Agencji Rezerw Materiałowych000 63Prezes Agencji Rynku Rolnego000 64Prezes Głównego Urzędu Miar240 65Prezes Głównego Urzędu Statystycznego210 66Prezes Instytutu Pamięci Narodowej28185 67Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego462713 68Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia52246199 69Prezes Państwowej Agencji Atomistyki000 70Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości11110715 71Prezes Rady Ministrów125659 72Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej45413 73Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego 12428220 74Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów807010 75Prezes Urzędu Regulacji Energetyki222 76Prezes Urzędu Transportu Kolejowego17103 77Prezes Urzędu Zamówień Publicznych 000 78Prezes Agencji Mienia Wojskowego20271 79Prezes Wyższego Urzędu Górniczego886827 80Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych13451088461 81Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej111 82Rada do Spraw Uchodźców36123031 83Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego13187 84Szef Agencji Wywiadu581 85Szef Krajowej Administracji Skarbowej295251103 86Szef Służby Cywilnej000 87Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców782525131 88Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych645814 89Urząd Patentowy RP13211927 90Zarząd Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji000 91Zarząd Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych 000 92Inne Urzędy i Instytucje Centralne1404837213 200 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej Lp.Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1 2 3 4 1 Ogółem Wojewódzkie Sądy Administracyjne (wiersze 2-17) 8 941 7 171 1 819 2WSA Białystok365 238 23 3WSA Bydgoszcz340 280 76 4WSA Gdańsk629 615 144 5WSA Gliwice815 583 127 6WSA Gorzów Wielkopolski294 188 60 7WSA Kielce137 115 28 8WSA Kraków576 783 88 9WSA Lublin504 467 64 10 WSA Łódź697 491 122 11WSA Olsztyn306 243 29 12WSA Opole216 126 18 13WSA Poznań642 499 160 14WSA Rzeszów337 176 21 15WSA Szczecin544 317 64 16WSA Warszawa2 016 1 650 671 17 WSA Wrocław523 400 124 201 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych Lp. Siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-50)15 51512 1603 920 2Biała Podlaska466015 3Białystok1 37786238 4Bielsko-Biała27622687 5Bydgoszcz22623299 6Chełm997529 7Ciechanów 103439 8Częstochowa285264100 9Elbląg1399624 10Gdańsk694612228 11Gorzów Wielkopolski1349518 12Jelenia Góra17915250 13Kalisz24119481 14Katowice 1 089954303 15Kielce40226266 16Konin1229622 17Koszalin293282142 18Kraków 1 060772292 19Krosno1599223 20Legnica1099131 21Leszno836424 22Lublin461353108 23Łomża998120 24Łódź506431148 25Nowy Sącz17415956 26Olsztyn32626190 27Opole23120479 28Ostrołęka 1058543 29Piła1239235 30Piotrków Trybunalski17813033 31Płock846513 32Poznań821512204 33Przemyśl997629 34Radom21618944 35Rzeszów 350289144 36Siedlce14213025 37Sieradz15410133 38Skierniewice485118 39Słupsk24519666 40Suwałki48382 41Szczecin30724484 42Tarnobrzeg17014330 43Tar nów18213237 44Toruń15510744 45Wałbrzych 356257103 46Warszawa2 0461 650566 47Włocławek566826 48Wrocław3893 4170 49Zamość1239530 50Zielona Góra20515659 202 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA) Lp. Siedziba Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego WPŁYW ZAŁATWIONO ogółem % do ogółu wpływu załatwienie ogółem w tym przez uwzględnienie oddalenie inne załatwienie ilość % uwzględnień do ogółu załatwień % uwzględnień do ogółu załatwień z danego WSA ilość % oddaleń do ogółu załatwień % oddaleń do ogółu załatwień z danego WSA ilość % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień z danego WSA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1 Ogółem /wiersze 2 ‑17/ 17 144 100% 20 726 4 130 19,93% 14 555 70,23% 2 020 9,43% 2 Białystok 428 2,50% 488 62 0,30% 12,70% 346 1,67% 70,90% 80 0,39% 16,39% 3 Bydgoszcz 433 2,53% 506 134 0,65% 26,48% 330 1,59% 65,22% 42 0,20% 8,30% 4 Gdańsk 1 002 5,84% 1 145 191 0,92% 16,68% 858 4,14% 74,93% 96 0,46% 8,38% 5 Gliwice 1 213 7, 0 8 % 1 511 406 1,96% 26,87% 960 4,63% 63,53% 145 0,70% 9,60% 6 Gorzów Wielkopolski 223 1,30% 330 56 0,27% 16,97% 260 1,25% 78,79% 14 0,07% 4,24% 7 Kielce 257 1,50% 362 70 0,34% 19,34% 282 1,36% 7 7, 9 0 % 10 0,05% 2,76% 8 Kraków 1 127 6,57% 1 560 399 1,93% 25,58% 1 077 5,20% 69,04% 84 0,41% 5,38% 9 Lublin 637 3,72% 750 154 0,74% 20,53% 538 2,60% 71,73% 58 0,28% 7,7 3 % 10 Łódz 763 4,45% 1 289 204 0,98% 15,83% 1 032 4,98% 80,06% 53 0,26% 4,11% 11 Olsztyn 401 2,34% 474 68 0,33% 14,35% 365 1,76% 7 7, 0 0 % 41 0,20% 8,65% 12 Opole 290 1,69% 259 64 0,31% 24,71% 183 0,88% 70,66% 12 0,06% 4,63% 13 Poznań 947 5,52% 1 221 230 1,11% 18,84% 927 4,47% 75,92% 64 0,31% 5,24% 14 Rzeszów 499 2,91% 631 113 0,55% 17, 91% 498 2,40% 78,92% 20 0,10 % 3 ,17 % 15 Szczecin 589 3,44% 897 144 0,69% 16,05% 735 3,55% 81,94% 18 0,09% 2,01% 16 Warszawa 7 446 43,43% 8 229 1 557 7, 51% 18,92% 5 411 2 6 ,11% 65,76% 1 261 6,08% 15,32% 17 Wrocław 889 5 ,19 % 1 074 278 1,34% 25,88% 753 3,63% 70,11% 43 0,21% 4,00% 203 Tab ela I X Skargi kasacyjne według Izb NSA Lp. Symbol sprawy Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzedniego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol. 6 i 25/ Pozostało na następny okres Łącznie /kol. 7 i 16/ Na rozprawie Na posiedzeniunie jawnym Ogółem /kol. 8-9, 13-15/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Łącznie /kol. 17-18, 22-24/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Ogółem z tego ponownie wpisane Łącznie /kol. 10-12/ w tym Łącznie /kol. 19-21/ w tym uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 1 RAZEM NSA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 34 148 17 144 4 20 687 12 632 884 1 755 1 088 620 47 9 629 8 356 8 055 366 1 125 461 640 24 4 926 80 1 558 39 20 726 30 566 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 5 319 3 184 0 3 438 2 038 156 336 137 182 17 1 499 4 43 1 400 122 300 39 249 12 849 6 123 3 3 4 41 5 062 2 IZBA OGÓLNOADMI ‑ NISTRACYJNA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 14 644 7 418 2 9 817 4 657 251 680 398 260 22 3 674 7 45 5 160 209 782 354 417 11 3 179 57 933 9 9 826 12 236 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 738 1 435 0 1 753 766 72 151 59 81 11 529 4 10 987 97 247 28 212 7 622 2 19 3 1 756 1 417 3 IZBA FINANSOWA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 10 495 5 135 2 5 875 4 557 420 645 447 186 12 3 333 0 159 1 318 88 118 38 75 5 782 8 322 9 5 884 9 746 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 3 031 1 290 0 1 228 1 023 60 161 65 95 1 788 0 14 205 15 13 5 5 3 93 3 81 0 1 228 3 093 4 IZBA GOSPODARCZA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 9 009 4 591 0 4 995 3 418 213 430 243 174 13 2 622 1 152 1 577 69 225 69 148 8 965 15 303 21 5 016 8 584 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 550 459 0 457 249 24 24 13 6 5 182 0 19 208 10 40 6 32 2 134 1 23 0 457 552 204 Tab ela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004-2025 Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Załatwiono Pozostało na rok następny Ogółem w tym na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 20046 1672 9182 21175,77%70724,23%3 249 200512 7986 5355 75288,02%78311, 9 8%6 263 200616 7008 7887 60786,56%1 18113,44%7 912 200717 3429 3477 88984,40%1 45815,60%7 995 200818 1149 3897 83283,42%1 55716,58%8 725 200919 18510 0138 40883,97%1 60516,03%9 172 201020 84810 9229 45386,55%1 46913,45%9 926 2 01124 59511 3 529 57084,30%1 78215,70%13 243 201228 26012 27610 58986,26%1 68713,74%15 984 201332 76413 49311 8 418 7,7 6 %1 65212,24%19 271 201437 05814 99412 33882,29%2 65617,71%22 064 201540 69814 89212 64484,90%2 24815 ,10 %25 806 201644 65316 82914 7938 7, 9 0 %2 03612,10%27 824 201745 57019 19214 8117 7,17 %4 38122,83%26 378 201846 60818 95912 27864,76%6 68135,24%27 649 201944 49316 40712 43575,79%3 97224,21%28 086 202042 36715 7174 12926,27%11 5 8 873,73%26 650 202153 42817 0601 1356,65%15 92593,35%36 368 202254 19416 2013 85923,82%12 34276 ,18%37 993 202357 48520 4978 30940,54%12 18859,46%36 988 202455 57221 424 1 10 39548,52%11 0 2 951,48%34 148 202551 29220 726 1 12 63260,95%8 09439,05%30 566 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Raport o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku\",\n  \"pl_summary\": \"Dokument przedstawia podsumowanie pracy sądów administracyjnych w 2025 roku. Wskazuje na rekordową liczbę rozpatrzonych spraw, co przełożyło się na średni czas oczekiwania na wyrok wynoszący nieco ponad 4 miesiące w sądach wojewódzkich i 17 miesięcy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Raport omawia również kluczowe orzeczenia, które mają bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki obywateli w sprawach podatkowych, budowlanych, socjalnych i innych.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Szybkość postępowań: Średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w sądzie wojewódzkim wyniósł nieco ponad 4 miesiące, co jest gwarancją sprawnego rozpatrywania sporów z administracją.\",\n    \"Podatki i finanse: Sądy rozstrzygały wiele spraw dotyczących podatków (VAT, PIT, CIT, od nieruchomości), w tym kwestii przedawnienia zobowiązań, odpowiedzialności członków zarządu spółek za długi oraz ulg podatkowych, co bezpośrednio wpływa na finanse osobiste i firmowe.\",\n    \"Nieruchomości i budownictwo: Orzecznictwo wyjaśniało zasady dotyczące odszkodowań za wywłaszczenia pod drogi, opodatkowania nieruchomości kolejowych oraz legalizacji samowoli budowlanych, co ma kluczowe znaczenie dla właścicieli nieruchomości i inwestorów.\",\n    \"Prawa socjalne i obywatelskie: Sądy wypowiadały się w sprawach świadczeń rodzinnych, pomocy społecznej, dostępu do informacji publicznej oraz praw cudzoziemców, kształtując zakres wsparcia i wolności obywatelskich.\",\n    \"Ochrona zdrowia: Rozstrzygnięcia dotyczyły m.in. kar za reklamę aptek oraz dostępu do świadczeń zdrowotnych, co przekłada się na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia i prawa pacjentów.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Report on the Activity of Administrative Courts in 2025\",\n  \"eng_summary\": \"This document summarizes the work of administrative courts in 2025. It highlights a record number of resolved cases, resulting in an average waiting time for a verdict of just over 4 months in voivodeship courts and 17 months in the Supreme Administrative Court. The report also discusses key rulings that directly impact citizens' rights and obligations in tax, construction, social, and other matters.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Speed of proceedings: The average waiting time for a case resolution in a voivodeship court was just over 4 months, guaranteeing efficient handling of disputes with the administration.\",\n    \"Taxes and finances: Courts resolved many cases concerning taxes (VAT, PIT, CIT, property tax), including issues of statute of limitations for liabilities, liability of company board members for debts, and tax reliefs, directly affecting personal and corporate finances.\",\n    \"Real estate and construction: Case law clarified rules on compensation for expropriation for roads, taxation of railway properties, and legalization of unauthorized construction, which is crucial for property owners and investors.\",\n    \"Social and civil rights: Courts ruled on matters of family benefits, social assistance, access to public information, and foreigners' rights, shaping the scope of support and civil liberties.\",\n    \"Health protection: Rulings concerned, among others, penalties for advertising pharmacies and access to health services, impacting the functioning of the healthcare system and patient rights.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Bericht über die Tätigkeit der Verwaltungsgerichte im Jahr 2025\",\n  \"de_summary\": \"Dieses Dokument fasst die Arbeit der Verwaltungsgerichte im Jahr 2025 zusammen. Es hebt eine Rekordzahl an erledigten Fällen hervor, was zu einer durchschnittlichen Wartezeit auf ein Urteil von etwas mehr als 4 Monaten bei den Woiwodschaftsgerichten und 17 Monaten beim Obersten Verwaltungsgericht führte. Der Bericht erörtert auch wichtige Urteile, die sich direkt auf die Rechte und Pflichten der Bürger in Steuer-, Bau-, Sozial- und anderen Angelegenheiten auswirken.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Verfahrensdauer: Die durchschnittliche Wartezeit auf eine Entscheidung vor einem Woiwodschaftsgericht betrug etwas mehr als 4 Monate, was eine effiziente Bearbeitung von Streitigkeiten mit der Verwaltung gewährleistet.\",\n    \"Steuern und Finanzen: Die Gerichte entschieden viele Fälle zu Steuern (Umsatzsteuer, Einkommensteuer, Körperschaftsteuer, Grundsteuer), einschließlich Fragen der Verjährung von Verbindlichkeiten, der Haftung von Vorstandsmitgliedern für Schulden und Steuererleichterungen, was sich direkt auf die persönlichen und geschäftlichen Finanzen auswirkt.\",\n    \"Immobilien und Bauwesen: Die Rechtsprechung klärte Regeln zur Entschädigung für Enteignungen für Straßen, zur Besteuerung von Bahnimmobilien und zur Legalisierung von Schwarzbauten, was für Immobilieneigentümer und Investoren von entscheidender Bedeutung ist.\",\n    \"Sozial- und Bürgerrechte: Die Gerichte äußerten sich zu Familienleistungen, Sozialhilfe, Zugang zu öffentlichen Informationen und den Rechten von Ausländern und gestalteten so den Umfang der Unterstützung und der bürgerlichen Freiheiten.\",\n    \"Gesundheitsschutz: Entscheidungen betrafen u. a. Strafen für Apothekenwerbung und den Zugang zu Gesundheitsleistungen, was sich auf das Funktionieren des Gesundheitssystems und die Patientenrechte auswirkt.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Rapport sur l'activité des tribunaux administratifs en 2025\",\n  \"fr_summary\": \"Ce document résume le travail des tribunaux administratifs en 2025. Il met en évidence un nombre record d'affaires résolues, ce qui s'est traduit par un délai d'attente moyen pour un jugement d'un peu plus de 4 mois dans les tribunaux de voïvodie et de 17 mois à la Cour administrative suprême. Le rapport examine également les décisions clés qui ont un impact direct sur les droits et obligations des citoyens en matière fiscale, de construction, sociale et autres.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Rapidité des procédures : Le délai d'attente moyen pour une résolution d'affaire devant un tribunal de voïvodie était d'un peu plus de 4 mois, garantissant un traitement efficace des litiges avec l'administration.\",\n    \"Impôts et finances : Les tribunaux ont résolu de nombreuses affaires concernant les impôts (TVA, IRPP, IS, taxe foncière), y compris les questions de prescription des dettes, de responsabilité des membres du conseil d'administration pour les dettes et d'allégements fiscaux, ce qui affecte directement les finances personnelles et des entreprises.\",\n    \"Immobilier et construction : La jurisprudence a clarifié les règles relatives à l'indemnisation pour expropriation pour les routes, à la taxation des propriétés ferroviaires et à la légalisation des constructions non autorisées, ce qui est crucial pour les propriétaires et les investisseurs.\",\n    \"Droits sociaux et civiques : Les tribunaux se sont prononcés sur les prestations familiales, l'aide sociale, l'accès à l'information publique et les droits des étrangers, façonnant l'étendue du soutien et des libertés civiles.\",\n    \"Protection de la santé : Les décisions concernaient, entre autres, les sanctions pour la publicité des pharmacies et l'accès aux services de santé, ce qui a un impact sur le fonctionnement du système de santé et les droits des patients.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Informe sobre la actividad de los tribunales administrativos en 2025\",\n  \"es_summary\": \"Este documento resume el trabajo de los tribunales administrativos en 2025. Destaca un número récord de casos resueltos, lo que resultó en un tiempo medio de espera para una sentencia de poco más de 4 meses en los tribunales de voivodato y de 17 meses en el Tribunal Supremo Administrativo. El informe también analiza sentencias clave que impactan directamente en los derechos y obligaciones de los ciudadanos en materia fiscal, de construcción, social y otras.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Celeridad de los procedimientos: El tiempo medio de espera para la resolución de un caso en un tribunal de voivodato fue de poco más de 4 meses, lo que garantiza una tramitación eficiente de los litigios con la administración.\",\n    \"Impuestos y finanzas: Los tribunales resolvieron muchos casos sobre impuestos (IVA, IRPF, IS, impuesto sobre bienes inmuebles), incluyendo cuestiones de prescripción de deudas, responsabilidad de los administradores de empresas por deudas y beneficios fiscales, lo que afecta directamente a las finanzas personales y empresariales.\",\n    \"Bienes inmuebles y construcción: La jurisprudencia aclaró las normas sobre indemnizaciones por expropiación para carreteras, fiscalidad de inmuebles ferroviarios y legalización de construcciones ilegales, lo cual es crucial para propietarios e inversores.\",\n    \"Derechos sociales y civiles: Los tribunales se pronunciaron sobre prestaciones familiares, asistencia social, acceso a la información pública y derechos de los extranjeros, configurando el alcance del apoyo y las libertades civiles.\",\n    \"Protección de la salud: Las sentencias se referían, entre otras cosas, a sanciones por publicidad de farmacias y acceso a servicios sanitarios, lo que repercute en el funcionamiento del sistema sanitario y los derechos de los pacientes.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Relazione sull'attività dei tribunali amministrativi nel 2025\",\n  \"it_summary\": \"Questo documento riassume il lavoro dei tribunali amministrativi nel 2025. Evidenzia un numero record di casi risolti, con un tempo medio di attesa per una sentenza di poco più di 4 mesi nei tribunali di voivodato e di 17 mesi presso la Corte Amministrativa Suprema. La relazione illustra anche le sentenze chiave che hanno un impatto diretto sui diritti e doveri dei cittadini in materia fiscale, edilizia, sociale e altro.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Rapidità dei procedimenti: Il tempo medio di attesa per la risoluzione di un caso in un tribunale di voivodato è stato di poco più di 4 mesi, garantendo una gestione efficiente delle controversie con l'amministrazione.\",\n    \"Tasse e finanze: I tribunali hanno risolto molti casi riguardanti le imposte (IVA, IRPEF, IRES, imposta sugli immobili), comprese le questioni di prescrizione dei debiti, responsabilità dei membri del consiglio di amministrazione per i debiti e agevolazioni fiscali, con un impatto diretto sulle finanze personali e aziendali.\",\n    \"Immobili e costruzioni: La giurisprudenza ha chiarito le regole sull'indennizzo per esproprio per strade, sulla tassazione degli immobili ferroviari e sulla legalizzazione degli abusi edilizi, aspetto cruciale per proprietari e investitori.\",\n    \"Diritti sociali e civili: I tribunali si sono pronunciati su prestazioni familiari, assistenza sociale, accesso all'informazione pubblica e diritti degli stranieri, delineando la portata del sostegno e delle libertà civili.\",\n    \"Tutela della salute: Le sentenze hanno riguardato, tra l'altro, le sanzioni per la pubblicità delle farmacie e l'accesso ai servizi sanitari, con un impatto sul funzionamento del sistema sanitario e sui diritti dei pazienti.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Verslag over de activiteiten van de administratieve rechtbanken in 2025\",\n  \"nl_summary\": \"Dit document vat het werk van de administratieve rechtbanken in 2025 samen. Het benadrukt een recordaantal afgehandelde zaken, wat resulteerde in een gemiddelde wachttijd voor een uitspraak van iets meer dan 4 maanden bij de woiwodschapsrechtbanken en 17 maanden bij de Hoge Administratieve Rechtbank. Het verslag bespreekt ook belangrijke uitspraken die rechtstreeks van invloed zijn op de rechten en plichten van burgers in belasting-, bouw-, sociale en andere zaken.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Snelheid van procedures: De gemiddelde wachttijd voor een zaak bij een woiwodschapsrechtbank was iets meer dan 4 maanden, wat een efficiënte afhandeling van geschillen met de overheid garandeert.\",\n    \"Belastingen en financiën: Rechtbanken behandelden veel zaken over belastingen (btw, inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, onroerendezaakbelasting), inclusief kwesties over verjaring van schulden, aansprakelijkheid van bestuursleden voor schulden en belastingvoordelen, wat directe gevolgen heeft voor persoonlijke en zakelijke financiën.\",\n    \"Vastgoed en bouw: De jurisprudentie verduidelijkte regels over schadevergoeding voor onteigening voor wegen, belastingheffing op spoorwegvastgoed en legalisering van illegale bouw, wat cruciaal is voor vastgoedeigenaren en investeerders.\",\n    \"Sociale en burgerrechten: Rechtbanken deden uitspraken over gezinsbijslagen, sociale bijstand, toegang tot overheidsinformatie en rechten van vreemdelingen, waarmee de reikwijdte van ondersteuning en burgerlijke vrijheden werd vormgegeven.\",\n    \"Gezondheidsbescherming: Uitspraken hadden onder meer betrekking op boetes voor apotheekreclame en toegang tot gezondheidszorg, wat gevolgen heeft voor de werking van het gezondheidszorgsysteem en de rechten van patiënten.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Relatório sobre a Atividade dos Tribunais Administrativos em 2025\",\n  \"pt_summary\": \"Este documento resume o trabalho dos tribunais administrativos em 2025. Destaca um número recorde de casos resolvidos, resultando num tempo médio de espera por uma sentença de pouco mais de 4 meses nos tribunais de voivodia e de 17 meses no Supremo Tribunal Administrativo. O relatório também discute decisões-chave que impactam diretamente os direitos e obrigações dos cidadãos em questões fiscais, de construção, sociais e outras.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Celeridade processual: O tempo médio de espera para resolução de um caso num tribunal de voivodia foi de pouco mais de 4 meses, garantindo uma tramitação eficiente de litígios com a administração.\",\n    \"Impostos e finanças: Os tribunais resolveram muitos casos sobre impostos (IVA, IRS, IRC, imposto sobre imóveis), incluindo questões de prescrição de dívidas, responsabilidade dos membros do conselho de administração por dívidas e benefícios fiscais, afetando diretamente as finanças pessoais e empresariais.\",\n    \"Imóveis e construção: A jurisprudência esclareceu regras sobre indemnização por expropriação para estradas, tributação de propriedades ferroviárias e legalização de construções ilegais, o que é crucial para proprietários e investidores.\",\n    \"Direitos sociais e civis: Os tribunais pronunciaram-se sobre prestações familiares, assistência social, acesso à informação pública e direitos dos estrangeiros, moldando o âmbito do apoio e das liberdades civis.\",\n    \"Proteção da saúde: As decisões disseram respeito, entre outros, a sanções por publicidade de farmácias e acesso a serviços de saúde, impactando o funcionamento do sistema de saúde e os direitos dos pacientes.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Courts and Law\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-22T16:32:40.936Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2423/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2423 Warszawa, 19 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego WOP-ZPiB.0676.3.2026 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, uprzejmie przesyłam w załączeniu - „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku.” W ubiegłym roku odnotowano wzrost wpływu spraw do sądów administracyjnych w porównaniu z rokiem poprzednim. Wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów administracyjnych – 73 832 sprawy. Z satysfakcją zauważam, że pomimo tak dużego wpływu spraw - dzięki stale podejmowanym działaniom organizacyjnym i ogromnemu wysiłkowi sędziów – gwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo obywatela do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest realizowane w wojewódzkich sądach administracyjnych w okresie nieznacznie dłuższym niż 4 miesiące, natomiast w Naczelnym Sądzie Administracyjnym – nieznacznie powyżej 17 miesięcy. Warto przy tym zauważyć, że w ubiegłym roku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał najwyższą w swojej historii liczbę spraw – 27 693 sprawy (załatwiono o ponad 13% więcej spraw niż wyniósł ich wpływ). Z wyrazami szacunku (-) prof. dr hab. Jacek Chlebny Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny Biuro Orzecznictwa Warszawa, marzec 2026 Opracowanie graficzne, korekta: Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Skład i łamanie: Studio Grafpa, www.grafpa.pl Druk i oprawa: ADVERT STUDIO, Nowa Ruda 5 SPIS TREŚCI Wykaz wybranych skrótów ..................................................... 9 Wstęp ......................................................................... 11 Część pierwsza DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny ............................................. 13 1. Informacje ogólne ....................................................... 13 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego ................. 14 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne ........................................ 15 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ................................. 26 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ..................................... 29 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ...... 30 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego ...................................................... 32 II. Wojewódzkie sądy administracyjne ........................................ 34 1. Informacje ogólne ....................................................... 34 2. Kontrola działalności administracji publicznej .............................. 35 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone ................................... 35 Część druga ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa ........................................................... 39 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej .................................. 39 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej .............................................. 41 6 Spis treści 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 41 II. Izba Gospodarcza ......................................................... 64 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej ................................ 64 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej ............................................ 65 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby. .................... 66 III. Izba Ogólnoadministracyjna ............................................... 86 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej ....................... 86 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej .................................. 87 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 88 IV. Zagadnienia procesowe ................................................... 128 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 128 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego .............................. 128 3. Zagadnienia proceduralne ................................................ 129 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. ................................ 142 1. Uwagi wstępne ......................................................... 142 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE ............................................. 142 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ............ 153 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 153 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ....................................................... 153 3. Pytania prawne ......................................................... 155 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego ....................... 156 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 162 1. Zagadnienia wstępne .................................................... 162 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne ....... 162 7 Spis treści Część trzecia POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw ...................................................... 173 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego ..................... 174 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej ........................................................ 174 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem .................................. 175 3. Współpraca międzynarodowa ............................................. 175 III. Biuro Orzecznictwa ....................................................... 178 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 178 2. Analiza orzecznictwa .................................................... 178 3. Działalność nadzorcza ................................................... 180 4. Działalność wydawnicza ................................................. 181 5. Udział w pracach legislacyjnych ........................................... 181 IV. Wydział Informacji Sądowej ............................................... 183 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 183 2. Informowanie i udostępnianie akt ......................................... 183 3. Dostęp do informacji publicznej ........................................... 184 4. Skargi, wnioski i petycje ................................................. 186 5. Obsługa medialna ....................................................... 188 6. Statystyka .............................................................. 189 7. Działania nadzorcze ..................................................... 189 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych .................... 190 Załącznik ..................................................................... 191 9 WYKAZ WYBRANYCH SKRÓTÓW CBOSA–Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ETPCz–Europejski Trybunał Praw Człowieka TSUE–Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej k.p.a.–ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) o.p.–ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 111) p.o.ś.–ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) p.p.s.a.–ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) p.u.s.a.–ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 2071 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) u.f.p.–ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1483) u.g.n.–ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) u.p.a.–ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1542 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 126) u.p.b.–Prawo budowlane – ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) u.p.d.o.f.–ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 80, poz. 350 ze zm.; Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 163) u.p.d.o.p.–ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 21, poz. 86 ze zm.; Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 273) u.p.e.a.–ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) u.p.o.l.–ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm; Dz.U. z 2025 r. poz. 707) u.p.t.u.–ustawa o VAT – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 775) u.s.g.–ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1153) 11 WSTĘP Naczelny Sąd Administracyjny i 16 wojewódzkich sądów administracyjnych działają na podstawie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1 (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP) i ustaw 2 . Sądy administracyjne zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej oraz orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184 Konstytucji RP). Sądownictwo administracyjne jest elementem konstrukcji państwa prawa i stanowi kon- stytucyjnie odrębną część wymiaru sprawiedliwości obok sądów powszechnych, sądów woj- skowych i Sądu Najwyższego. Ze względu na zakres swoich zadań nie podlega ono nad- zorowi administracyjnemu Ministra Sprawiedliwości, posiada własny budżet, strukturę ustrojową, procedurę orzeczniczą oraz system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Tak ukształtowany model sądownictwa administracyjnego służyć ma przede wszystkim wy- pełnianiu jego konstytucyjnej roli, jaką jest ochrona praw i wolności jednostki w sferze prawa publicznego. Organy administracji publicznej, orzekając o sytuacji prawnej jednostki, znaj- dują się bowiem w pozycji dominującej. Ten brak równowagi ustaje dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym, kiedy to niezależny, niezawisły i bezstronny sąd rozstrzyga spór pomiędzy jednostką a administracją. Działalność sądów administracyjnych w 2025 r., podobnie jak w latach poprzednich, była skoncentrowana na efektywnym funkcjonowaniu sądów. Wpływ spraw do sądów ad- ministracyjnych obu instancji w 2025 r. był wyższy niż roku poprzedzającym. Do Naczel- nego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów admini- stracyjnych wpłynęły łącznie 73 832 sprawy. Tak wysoki wpływ spraw można poczytywać m.in. za wyraz społecznego zaufania do sądów administracyjnych w zakresie sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Mimo wciąż utrzymującego się dużego wpływu no- wych spraw, podjęte działania organizacyjne oraz ogromny wysiłek sędziów doprowadziły do zmniejszenia łącznej liczby zaległych spraw oczekujących na rozpatrzenie, odpowiednio, w Naczelnym Sądzie Administracyjnym i w wojewódzkich sądach administracyjnych. W rezultacie w 2025 r. średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w Naczelnym Są- dzie Administracyjnym wyniósł niewiele powyżej 17 miesięcy, a w wojewódzkich sądach 1 Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP). 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). 12 administracyjnych – niewiele powyżej 4 miesięcy. Należy przy tym podkreślić rekordową w historii liczbę 27 693 spraw rozstrzygniętych w 2025 r. przez Naczelny Sąd Administra- cyjny, pomimo niepełnej obsady etatowej sędziów tego Sądu. We wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych łącznie załatwiono 69 289 spraw. W 2025 r. podjęto w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 12 uchwał w składach po- większonych. Podjęte uchwały miały na celu ujednolicenie wykładni przepisów prawa oraz zagwarantowanie jednakowej ich interpretacji przez wszystkie sądy administracyjne. Orzecznictwo sądów administracyjnych niezmiennie uwzględnia standardy wartości i dóbr chronionych zarówno Konstytucją, jak i prawem Unii Europejskiej. Z każdym ro- kiem sądy administracyjne w coraz szerszym zakresie powołują się na treść prawa unijnego, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka. W niniejszej Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku zostały omówione najważniejsze zagadnienia, które wyłoniły się w orzecznictwie, przedstawiono działalność pozorzeczniczą sądów administracyjnych, a na końcu publikacji umieszczono tabele zawie- rające dane statystyczne dotyczące działalności sądownictwa administracyjnego. Dane staty- styczne są dostępne także na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny Wstęp 13 CZĘŚĆ PIERWSZA DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny 1. Informacje ogólne W myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 3 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orze- czeń wojewódzkich sądów administracyjnych, tj. skargi kasacyjne od wyroków i zażalenia od postanowień, stosownie do przepisów tej ustawy; podejmuje uchwały mające na celu wy- jaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych; podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień praw- nych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej; roz- strzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej; rozpoznaje inne sprawy należące do właści- wości NSA na mocy odrębnych ustaw, w tym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowaw- czym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 4 . Naczelny Sąd Administracyjny jest również sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyjnych i asesorów sądowych (art. 9 i art. 48 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych 5 ). Naczelny Sąd Administracyjny dzieli się na Izby: Finansową, Gospodarczą i Ogólnoad- ministracyjną. Każda z Izb sprawuje, w granicach i w trybie określonym przez właściwe przepisy, nadzór judykacyjny nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach należących do właściwości danej Izby. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym działa Kancelaria Prezesa NSA oraz Biuro Orzecznictwa. Do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie tworzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych. Do zakresu działania Biura 3 Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a. 4 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725; dalej: ustawa o skardze. 5 Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a. 14 I. Naczelny Sąd Administracyjny Orzecznictwa należy natomiast wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecznictwa sądów ad- ministracyjnych. 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego W 2025 r. do NSA wpłynęło ogółem 24 429 spraw, w tym 17 144 skargi kasacyjne 6 i 288 skarg o wznowienie postępowania. Świadczy to o tym, że wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie Z poprzedniego okresu pozostało do rozpatrzenia 34 847 spraw, w tym 34 148 skarg kasacyjnych i 41 skarg o wznowienie postępowania. Ogółem w 2025 r. NSA miał do rozpatrzenia 59 276 spraw. W 2025 r. w NSA załatwiono ogółem rekordową w historii liczbę 27 693 spraw, co stanowi 113,36% wpływu spraw w 2025 r. (liczba ta nie obejmuje 126 spraw zamkniętych). Dla porów- nania: w 2024 r. załatwiono 26 693 sprawy, w 2023 r. załatwiono 25 653, a w 2022 r. załatwiono 21 532 sprawy. Oznacza to, że w 2025 r. NSA nie tylko opanował wpływ, ale zmniejszył rów- nież zaległość z lat poprzednich o 3030 spraw. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia 31 457 spraw. Wśród załatwionych spraw rozpoznano 20 687 skarg kasacyjnych i 96 skarg o wzno- wienie postępowania (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego na rozprawie 12 632 skargi kasacyjne (61,06%) i 37 skarg o wznowienie postępowania (38,54%), a na po- siedzeniu niejawnym 8055 skarg kasacyjnych (38,94%) i 59 skarg o wznowienie postępo- wania (61,46%). W 4130 przypadkach NSA uwzględnił skargę kasacyjną (19,96%), a w 8 przy- padkach uwzględnił skargę o wznowienie postępowania (8,33%), 14 555 skarg kasacyjnych oddalił (70,36%), a 2002 załatwił w inny sposób (9,68%), oddalił 25 skarg o wznowienie po- stępowania (26,04%), 63 załatwił w inny sposób (65,63%). Dla porównania: w 2024 r. zała- twiono 21 343 skargi kasacyjne i 200 skarg o wznowienie postępowania, w 2023 r. załatwiono 20 409 skarg kasacyjnych i 58 skarg o wznowienie postępowania, a w 2022 r. 16 100 skarg ka- sacyjnych i 92 skargi o wznowienie postępowania. Z każdym więc rokiem znacząco rośnie liczba załatwianych skarg kasacyjnych. Najwięcej skarg kasacyjnych zostało wniesionych przez stronę postępowania inną niż organ administracji publicznej – 13 288, zaś organy administracji wniosły 4879 skarg. W postę- powaniach toczących się przed NSA wystąpiło 4860 pełnomocników organów administracji publicznej, 2101 adwokatów, 3 060 radców prawnych, 1005 doradców podatkowych, 45 rzecz- ników patentowych, 46 prokuratorów oraz Rzecznik Praw Obywatelskich w 9 sprawach. Podobnie jak w poprzednich latach, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło podatków i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podat- kowej, oraz egzekucji tych świadczeń pieniężnych (wpłynęło 5135 skarg). W tym przedmiocie rozstrzygnięto 5878 skarg kasacyjnych, co stanowi 28,41% ogółu rozpoznanych skarg kasa- cyjnych. Oprócz skarg kasacyjnych w 2025 r. NSA załatwił 6099 zażaleń na postanowienia (za- rządzenia) sądów pierwszej instancji oraz skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego 6 Liczba skarg kasacyjnych, które zostały zarejestrowane w NSA w 2025 r. 15 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego w 561 przypadkach uwzględnił zaża- lenie (9,2%), w 4804 sprawach oddalił zażalenie (78,77%), a 734 sprawy załatwił w inny sposób (12,03%). NSA rozpatrzył również 141 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (liczba ta nie obejmuje 5 spraw za- mkniętych), z czego 1 skargę uwzględniono (0,71%), 35 skarg oddalono (24,82%), natomiast 105 skarg załatwiono w inny sposób (74,47%). W 2025 r. NSA załatwił 46,54% ogółu spraw w terminie do 12 miesięcy od ich wpływu, a 63,63% w terminie do 24 miesięcy od ich wpływu. Średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił 17,15 miesięcy, przy czym 28,75% skarg kasacyjnych załatwiono w terminie do 12 miesięcy. W przypadku zażaleń 91,38% rozpoznano w terminie do 2 mie- sięcy od ich wpływu. 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (tzw. uchwały abstrakcyjne) oraz zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (tzw. uchwały konkretne). Zgodnie z art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. uchwały abstrakcyjne, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka. Uchwały abstrakcyjne podejmowane są w ode- rwaniu od konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, mają ogólny charakter rozstrzygając zagadnienie prawne, które wywołało rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podstawowym celem tych uchwał jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów admi- nistracyjnych. Przedmiotem uchwał abstrakcyjnych mogą być zatem wyłącznie wątpliwości prawne, a zasadniczą przesłanką ich podjęcia jest zaistnienie rozbieżności w orzecznictwie wynikających z odmiennej wykładni tego samego przepisu prawa 7 . Uchwały konkretne, tj. związane z rozstrzygnięciem konkretnej sprawy sądowoadmini- stracyjnej, podejmowane są na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w wyniku postanowienia wy- danego przez skład orzekający rozpatrujący daną sprawę, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W takiej sytuacji Sąd może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu (art. 187 § 1 p.p.s.a.). Merytoryczne ustosunkowanie się do zagadnienia prawnego przedstawionego składowi poszerzonemu każdorazowo powinno 7 Zob. uchwałę z 21 października 2024 r., III FPS 2/24 i przytoczoną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat: Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w nowych regulacjach procesowych, „Państwo i Prawo” 2004, nr 2, s. 22) oraz orzecznictwo (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 3 marca 2014 r., II FPS 7/13). 16 I. Naczelny Sąd Administracyjny być poprzedzone analizą dopuszczalności procedury uchwałodawczej. Należy zatem ustalić, czy zachodzą przesłanki uprawniające Naczelny Sąd Administracyjny do podjęcia uchwały. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że art. 187 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zagadnienia prawnego o szczególnej doniosłości. Uwzględniając znaczenie wyrażenia „po- ważne”, należy przyjąć, że w przepisie tym mowa jest tylko o takich zagadnieniach praw- nych, których wyjaśnienie ma zasadnicze znaczenie przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Dopuszczalność wydania takiej uchwały uzależniona jest więc od wystąpienia łącznie dwóch przesłanek – czy w sprawie zachodzi poważna wątpliwość prawna oraz czy rozstrzygnięcie owej wątpliwości jest niezbędne dla rozpoznania skargi kasacyjnej 8 . 3.2. W 2025 r. wpłynęło 19 wniosków o podjęcie uchwały, a z poprzedniego okresu pozo- stało do rozpatrzenia 6 wniosków. NSA podjął łącznie 12 uchwał, z tego 5 w trybie abstrak- cyjnym (wszystkie na wniosek Prezesa NSA) i 7 uchwał w trybie konkretnym, w 3 przypad- kach odmówiono podjęcia uchwały, a 4 wnioski rozpoznano w inny sposób. Na następny okres pozostało 6 wniosków. Przedmiotem rozstrzygnięcia uchwał były zagadnienia ustrojowe, procesowe, podat- kowe: m.in. odnoszące się do przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 3.2.1. W uchwale z 31 marca 2025 r., III FPS 5/24, NSA w składzie siedmioosobowym uznał, że: „Sformułowanie ustawowe zawarte w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 9 , «jeżeli przedmiotem nabycia jest prawo majątkowe polegające na obowiązku świadczeń powtarzających się na rzecz nabywcy, a war- tość tego prawa nie może być ustalona w chwili powstania obowiązku podatkowego», od- nosi się do umowy renty, w ramach której jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu, przy czym podstawę opodatkowania, zgodnie z ww. regulacją prawną, ustala się w miarę wykonywania tych świadczeń, a więc stanowi ona wartość poszczególnej zapłaconej – otrzymanej raty renty”. W uzasadnieniu podjętej uchwały NSA stwierdził, że nie sposób poszukiwać odręb- nego sposobu rozumienia wyrażenia „wartość tego prawa”, poprzestając jedynie na słowie wartość, chodzi bowiem o wartość tego prawa, a zatem wynikającej ze stosunku praw- nego renty. Przyjęcie takiego sposobu rozumienia, które z wyrażenia wartość nakazuje uwzględnić skutki niejako obok stosunku prawnego renty, oznaczałoby równocześnie roz- szerzenie elementu podstawy opodatkowania w relacji do przedmiotu opodatkowania. Taki sposób rozumienia tego ustawowego zwrotu należy także równocześnie zaprezentować do tej jego części, która wskazuje na brak możliwości ustalenia tej wartości. Zdaniem NSA nie chodzi zatem o techniczne ujęcie tego wyrażenia, gdzie zakres znaczeniowy byłby ustalany w oparciu o potencjalną możliwość wyliczenia bądź niemożliwość wyliczenia tego prawa. Nie można tu zatem poprzestać na stwierdzeniu, że prawodawca podatkowy przez pewien stopień swojej autonomii w taki sposób nakazuje kształtować podstawę opodatkowania, aby 8 Por. uchwałę z 18 października 2024 r., II FPS 1/24 i cytowaną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat Uchwa- ły..., PiP 2004, nr 2, s. 33) oraz orzecznictwo (uchwała NSA z 14 czerwca 2021 r., II FPS 2/21). 9 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 17 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... pominąć skutki, jakie wynikają z umowy renty. Umowa renty jest bowiem umową o charak- terze losowym, zaś świadczenia z tej umowy nie mogą być z góry określone co do wysokości. 3.2.2. W uchwale z 26 maja 2025 r., II FPS 1/25, NSA uznał, że art. 272 § 1 p.p.s.a w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postę- powania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orze- czenia w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd dodał, że z perspektywy konsty- tucyjnej chodzi bowiem o możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego wy- danego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, w ramach tego postępowania, w którym orzeczenie to zapadło, kończąc w ten sposób to właściwe dla jego podjęcia postępowanie. Akceptacja stanowiska o niedopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem niekończącym postępowania w danej sprawie, wydanego na stwierdzonej przez Trybunał niekonstytucyjnej podstawie prawnej, prowadziłaby do braku możliwości wykonania wyroku tegoż Trybunału, a ponadto zostałby zakwestionowany ratio legis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jakim jest przywrócenie stanu konstytucyjności konkret- nego orzeczenia 10 . 3.2.3. W uchwale z 26 maja 2025 r., III FPS 2/25, NSA wskazał, że powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 11 , w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wy- pełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 12 . W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że dla bytu prawnego zobowiązań powstają- cych z chwilą doręczenia decyzji ustalającej kluczowe znaczenie ma instytucja obowiązku podatkowego, która została wprowadzona w art. 4 o.p. Pojęciu obowiązku podatkowego prawodawca nadał definicję legalną, zgodnie z którą jest to wynikająca z ustaw podatko- wych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Normatywne przekształcenie obo- wiązku podatkowego stanowi podstawę do przyjęcia zobowiązania podatkowego, którym stosownie do art. 5 o.p., jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wy- sokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. W myśl art. 68 § 1 i 2 o.p. przekształcenie obowiązku podatkowego w konkretne zobowiązanie po- datkowe może nastąpić tylko w określonym ustawą czasie. Ustawowy termin dla realizacji kompetencji organu do wydania decyzji ustalającej rozpoczyna swój bieg z chwilą powstania obowiązku podatkowego. 10 Por. wyrok TK z 27 października 2004 r., SK 1/04; wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r., II FSK 1416/24. 11 Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm. 12 Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej: o.p. 18 I. Naczelny Sąd Administracyjny 3.2.4. W uchwale z 27 maja 2025 r., I OPS 1/24, NSA uznał, że określenie wartości nieru- chomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicz- nych 13 , która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 wrze- śnia 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości 14 , a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego 15 , uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami 16 . W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że zasada korzyści z art. 134 ust. 4 u.g.n. stanowi o konieczności przyjęcia, jako podstawy wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieru- chomość, korzystniejszego dla podmiotu wywłaszczanego przeznaczenia tej nieruchomości ze względu na zwiększenie jej wartości jako pochodnej inwestycyjnej atrakcyjności wynika- jącej z celu wywłaszczenia. Stosowanie tej zasady realizuje w większym stopniu konstytucyjny standard ochrony prawa własności i związanego z nim prawa do słusznego odszkodowania, o których mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Wymiaru odszkodowania nie można ogra- niczać w sposób arbitralny, bez wyraźnego unormowania, którego nie sposób poszukiwać także w przepisie art. 134 ust. 4 u.g.n. Przepis ten nie pozostawia swobody wyboru w zakresie podstawy określenia wartości nieruchomości, wyraźnie stanowiąc, że określenie tej wartości musi być oparte na korzystniejszym dla wywłaszczanego przeznaczeniu nieruchomości da- jącym wyższą jej wartość i w wyniku tego zwiększającym odszkodowanie. Skoro wyznaczni- kiem wysokości odszkodowania za grunty wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg pu- blicznych są zasady wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, to wobec braku odmiennych uregulowań, zaliczyć należy do nich również zasadę zawartą w art. 134 ust. 4 u.g.n., której stosowania ustawodawca nie ograniczył do określonego rodzaju nieruchomości czy przeznaczenia i która ma swoje literalne odzwierciedlenie w § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (poprzednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.). Przy czym upoważnienie zawarte w art. 159 u.g.n. nie daje podstaw do zmiany lub modyfikacji przepisów ustawy rozporzą- dzeniem wykonawczym. Treść tego upoważnienia nie wskazuje także, aby ustawodawca dopuścił w nim możliwość wyłączenia zasady wynikającej z art. 134 ust. 4 u.g.n., uzależ- niając jej stosowanie od rodzaju czy przeznaczenia nieruchomości, co pozostaje w zgodzie ze ściśle wykonawczą rolą rozporządzeń względem przepisów ustawowych. Wobec powyż- szego w uchwale przyjęto, że z prawidłowej wykładni § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (po- przednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.) wynika, że podstawą ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie specustawy dro- gowej pod drogę publiczną, przeznaczone na dzień wydania decyzji pod inwestycję drogową, są nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, jeżeli drogowy cel wywłaszczenia zwiększa wartość wywłaszczonej nieruchomości (art. 134 ust. 4 u.g.n.). 13 Dz.U. z 2024 r. poz. 311. 14 Dz.U. z 2023 r. poz. 1832. 15 Dz.U. z 2021 r. poz. 555 ze zm. 16 Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: u.g.n. 19 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.2.5. W uchwale abstrakcyjnej z 16 czerwca 2025 r., III FPS 1/25, NSA w składzie siedmio- osobowym uznał, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 17 w wykonaniu de- cyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 18 powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kon- troli celno ‑skarbowej). Skład orzekający stwierdził, że postępowanie zabezpieczające, pomimo jego dwuetapo- wości, stanowi integralną całość. Postępowanie, w ramach którego dochodzi do wydania de- cyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 o.p., bez żadnych wątpliwości ma charakter incydentalny (wpadkowy) i jest związane z tzw. postępowaniem „głównym”. Taka decyzja jest zawsze wydawana w postępowaniu prowadzonym równolegle do postępo- wania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej, jeszcze przed wyda- niem decyzji w sprawie. Taki sam charakter ma postępowanie zabezpieczające, prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie zabezpieczające jest immanentnie związane z postępowaniem w przedmiocie wydania de- cyzji o zabezpieczeniu. Stanowi bowiem jego drugi i zarazem konieczny etap, który dopiero skutecznie „zabezpiecza” interes wierzyciela. Ponadto wszczęcie przymusowego zabezpie- czenia, które następuje poprzez doręczenie zarządzenia zabezpieczającego wystawionego przez wierzyciela, może mieć miejsce tylko przed wydaniem decyzji organu podatkowego. Zatem obok toczącego się postępowania toczy się postępowanie zabezpieczające, a po wy- daniu decyzji o zabezpieczeniu może mieć miejsce wszczęcie przymusowego postępowania zabezpieczającego poprzez doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu. 3.2.6. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 8 września 2025 r., II OPS 2/25, NSA przesądził, że: „1. Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 19 nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny; postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane, obowią- zany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku”. W uzasadnieniu uchwały NSA odniósł się do kwestii, czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępo- wania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Sąd, zakładając racjonal- ność prawodawcy, przyjął, że nowelizacja Prawa budowlanego polegająca na dodaniu do tego aktu normatywnego art. 53a ust. 1 i art. 72a nie miała charakteru jedynie porządkującego, doprecyzowującego dotychczasową regulację prawną, lecz zawierała nowość prawotwórczą 17 Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 18 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 19 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej: u.p.b. 20 I. Naczelny Sąd Administracyjny wywołującą określone skutki procesowe. Z tych przepisów wynika jednoznacznie, że postę- powania administracyjne w sprawach dotyczących rozpoczęcia i prowadzenia robót budow- lanych z naruszeniem ustawy oraz wydania niektórych decyzji związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych, wszczyna się z urzędu, a użycie przez ustawodawcę takiego sfor- mułowania oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). W przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądanie usunięcia stanu na- ruszeń prawa budowlanego, jednostka nie jest pozbawiona możliwości obrony własnego in- teresu prawnego, realizacja tego uprawnienia następuje w ramach ustawowo określonych procedur. 3.2.7. W uchwale z 13 października 2025 r., II FPS 3/25, NSA uznał, że: „Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 20 w sprawie zakoń- czonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowa- dzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała”. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu uchwały, strona może się powoływać w postępowaniu wznowieniowym na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, o których posiadała wiedzę w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, ale ich nie powołała. Za takim stanowiskiem przemawia w pierwszej kolejności wykładnia językowa art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Odwołując się do wykładni językowej tego przepisu, zaakcentowano, że wznawia się postępowanie i ewentu- alnie uchyla decyzję ostateczną oraz orzeka co do meritum sprawy (gdy zachodzi przesłanka tzw. istotności dowodu), jeśli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody ist- niejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Już w tym właśnie fragmencie przepisu ujawnia się trafność wyników jego wykładni – przepis jasno przecież wskazuje, że nowe okoliczności lub nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu nie- wiedzy organu, a nie podatnika („nieznane organowi”). 3.2.8. W uchwale z 27 października 2025 r., II GPS 1/25, NSA orzekł: „Konkrety- zacja i indywidualizacja obowiązku poddania się kwarantannie osób, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 21 , następuje w formie czynności z zakresu administracji pu- blicznej, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi 22 ”. Sąd uznał, że jakkolwiek ustawodawca przyznał w art. 34 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi or- ganom inspekcji sanitarnej kompetencję do konkretyzacji ustawowego obowiązku poddania się kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, to jednak akt wykonania powyższej kompetencji nie może przyjąć formy decyzji administracyjnej. Uwzględniając pierwszeń- stwo wykładni językowej oraz zakresowo zwężający charakter interpretacji regulacji kom- petencyjnej, jak również biorąc pod rozwagę specyfikę oraz cele regulacji materialnoprawnej 20 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 21 Dz.U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm. 22 Dz.U. z 2023 r. poz. 1634. 21 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... wynikającej z art. 34 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy (cele prewencyjne i zabezpieczające całe społeczeństwo przed skutkami narażenia klinicznego i epidemiologicznego na choroby zakaźne), NSA opowiedział się za niejurysdykcyjną formą konkretyzacji powyższych obo- wiązków, która z jednej strony zapewnia właściwym organom możliwość szybkiej i ade- kwatnej do skali i stopnia zagrożenia epidemiologicznego reakcji na szerzenie się zakażeń i chorób zakaźnych wśród ludności, z drugiej zaś – ze względu na uproszczony i odforma- lizowany charakter procedury zastosowania odpowiedniego środka przymusu (nadzoru) sanitarnego (kwarantanna lub nadzór epidemiologiczny) – zapewnia sprawne i efektywne działanie w sprawach indywidualnych o charakterze masowym. 3.2.9. W uchwale z 8 grudnia 2025 r., III FPS 3/25, skład siedmiu sędziów NSA uznał, że sformułowanie zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podat- kach i opłatach lokalnych 23 , zgodnie z którym „zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu prze- pisów o transporcie kolejowym, która: jest udostępniana przewoźnikom kolejowym”, stanowi w stanie prawnym obowiązującym w latach 2017–2021 podstawę do objęcia zakresem tego zwolnienia jedynie tych części gruntu, które zostały zajęte pod budynki i budowle tworzące infrastrukturę kolejową (usytuowane na obszarze kolejowym). W uzasadnieniu uchwały wskazano, że objęcie całej działki ewidencyjnej gruntu zwol- nieniem podatkowym, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l., oznacza przyznanie beneficjentom zwolnienia od podatku selektywnej korzyści, mogącej zakłócać konkurencję, w sytuacji gdy tylko na fragmencie tego gruntu zlokalizowane (posadowione) zostały bu- dynki lub budowle zaliczane do infrastruktury kolejowej udostępnianej przewoźnikom kole- jowym, jest ona w całości zaliczana do gruntów przedsiębiorcy związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a inni przedsiębiorcy dysponujący, jako podatnicy podatku od nieruchomości, podobnymi gruntami, lecz pozba- wionymi infrastruktury kolejowej, obowiązani są uiszczać podatek od całego gruntu według najwyższych stawek. W analizowanym kontekście za istotne Sąd uznał pojęcie „drogi kolejowej”, która obej- muje zasadniczo budowle (tor lub tory), a inne elementy (budynki, grunty) o tyle, o ile są one z nimi funkcjonalnie połączone. Podkreślono, że element funkcjonalny należy odnieść także do gruntów wskazanych w pkt 12 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym 24 . „Grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1 ‑11” stanowią zatem infrastrukturę kolejową wtedy, gdy zgodnie z wprowadzeniem do załącznika nr 1 do ustawy „tworzą część linii kolejowej, bocz- nicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, lub są przeznaczone do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania” oraz te części gruntu, które są niezbędne do obsługi wskazanej infrastruktury kolejowej. Zasadny zatem jest wniosek, że uznanie w ustawie o transporcie kolejowym za element infrastruktury kolejowej całej działki ewiden- cyjnej gruntu, ze względu na to, że chociaż na części znajduje się infrastruktura kolejowa, bez względu na to, do jakich celów jest wykorzystywana, pozostała część nie przesądza o tym, 23 Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 24 Dz.U. z 2021 r. poz. 1984 ze zm. 22 I. Naczelny Sąd Administracyjny czy faktycznie cała działka ewidencyjna będzie korzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. Zdaniem NSA, jeżeli części gruntu, na którym zlokalizowana jest infrastruktura kole- jowa, nie pokrywają się z granicami działek określonymi w ewidencji gruntów i budynków, z ulgi podatkowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., może korzystać ta część działki, która wiąże się z realizacją preferowanego celu podatkowego. W razie wątpliwości, o zakresie zwolnienia przesądza stan faktyczny. Za powierzchnię, która związana jest z preferowaną przez prawodawcę funkcją/przeznaczeniem (jest zajęta na obiekty budowlane wchodzące w skład infrastruktury kolejowej) uznać należy grunty, na których zlokalizowane zostały obiekty wymienione w pkt 1 ‑11 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym, powięk- szone o obszar koniecznej obsługi tychże obiektów, jak też części gruntu, które z uwagi na istniejącą infrastrukturę kolejową nie mogą być wykorzystane ze względów prawnych do realizacji innych celów. 3.2.10. W uchwale z 15 grudnia 2025 r., II OPS 1/25, NSA stwierdził, że art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 25 może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i re- alizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących 26 , osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej niepowołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta do- tyczy przedmiotu jej statutowej działalności. W uzasadnieniu uchwały NSA, odnosząc się do znaczenia użytego w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcia „postępowanie administracyjne”, opowiedział się za szeroką wykładnią tego pojęcia. Przemawia za tym m.in. analiza przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż występujące w części przepisów tego aktu normatywnego pojęcie „postępowanie administracyjne” nie dotyczy wyłącznie postępowania uregulowanego prze- pisami Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA stwierdził, że gdyby użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie „postępowanie admini- stracyjne” rozumieć wąsko, to tak samo, z uwagi na zasadę konsekwencji terminologicznej w granicach jednego aktu prawnego, należałoby rozumieć takie samo pojęcie użyte w art. 33 § 1 p.p.s.a. Wówczas w takim postępowaniu sądowym, w jakim przedstawiono zagadnienie prawne, nie byłoby – w razie wniesienia skargi przez podmiot kwestionujący zgodność z prawem takiej uchwały – podstawy prawnej dla udziału inwestora. Inwestor co prawda brał udział w postępowaniu przed organem administracji, który podjął zaskarżoną uchwałę, ale to postępowanie z uwagi na wyraźne brzmienie art. 14 ustawy o ułatwieniach w przygo- towaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących nie jest ani postępowaniem regulowanym przepisami k.p.a., ani postępowaniem jurysdykcyjnym. 25 Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. 26 Dz.U. z 2024 r. poz. 195. 23 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... NSA zauważył, że szerokie rozumienie pojęcia „postępowanie administracyjne” spowo- duje ułatwienie dostępu do wszystkich postępowań prowadzonych przed sądem administra- cyjnym podmiotom objętym zakresem regulacji art. 33 § 2 p.p.s.a., co może mieć negatywny wpływ na sprawność postępowań oraz wywoływać wątpliwości z uwagi na ochronę praw innych osób biorących udział w tych postępowaniach. Szerokie rozumienie wskazanego po- jęcia nie oznacza jednak, że dostęp do postępowań sądowych dla tych podmiotów nie bę- dzie niczym ograniczony. W celu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym osoba, o której mowa w pierwszym zdaniu art. 33 § 2 p.p.s.a., musi wykazać, że wynik postępowania przed sądem dotyczy jej interesu prawnego. Z kolei organizacja społeczna, o której mowa w drugiej części powołanego przepisu, musi wykazać, że sprawa, w której zgłasza udział, do- tyczy zakresu jej statutowej działalności, a udział ten służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania sądowego. 3.3. Pozostawienie zagadnienia prawnego bez rozpoznania i odmowa podjęcia uchwały 3.3.1. Przedstawione w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. zagadnienie prawne: „Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezy- gnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej eg- zystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 27 , stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orze- czeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uza- sadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wy- magającą wsparcia?” NSA mocą uchwały z 6 października 2025 r., I OPS 2/24, pozostawił bez rozpoznania. Uzasadniając pozostawienie przedstawionego powyżej zagadnienia prawnego bez roz- poznania, NSA stwierdził, że WSA w Poznaniu oparł swoje pytanie prawne na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a., a zatem chodziło o podjęcie tzw. „uchwały przełamującej” pogląd prawny 27 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 24 I. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. Tymczasem zakres przedmiotowy uchwały o sygn. I OPS 2/22 jest szerszy niż zakres przedmiotowy przedstawionego zagad- nienia prawnego, czyli zachodzi brak tożsamości pomiędzy zakresem przedmiotowym uchwały a pytaniem sformułowanym przez skład orzekający w trybie art. 269 p.p.s.a. Po- wyższa okoliczność spowodowała, że potencjalne ponowne rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie mogłoby doprowadzić do odstąpienia w całości od poglądu wyrażonego w uchwale, bowiem pytanie dotyczy tylko pkt. 2 uchwały, a pkt 1 uchwały nie jest objęty py- taniem sformułowanym w tym trybie. Natomiast sentencja uchwały o sygn. I OPS 2/22 składa się z dwóch rozstrzygnięć zawartych odpowiednio w jej pkt 1, jak i w pkt 2. W konsekwencji, właśnie z uwagi na wskazany brak tożsamości zakresu przedmiotowego uchwały o sygn. I OPS 2/22 oraz zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu WSA w Poznaniu, skład siedmiu sędziów NSA przesądził, że przedstawione przez Sąd pierwszej instancji za- gadnienie prawne do rozstrzygnięcia, z powołaniem się na regulację przewidzianą w art. 269 § 1 p.p.s.a., nie spełnia przesłanek uruchomienia tego trybu. 3.3.2. Identyczne stanowisko zajął NSA w uchwale z 6 października 2025 r., I OPS 1/25, w związku z przedstawieniem zagadnienia prawnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a.: „Czy pod- stawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzecze- niem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samo- dzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 28 , stanowi wyłącznie legity- mowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r.)?”. Także i w tym przypadku, podobnie jak w uchwale o sygn. I OPS 2/24, NSA pozostawił przedstawione za- gadnie prawne bez rozpoznania, wskazując, że nie spełnia ono przesłanek uruchomienia trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a. 28 Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. 25 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.3.3. Postanowieniem z 22 października 2025 r., III OPS 1/25, po rozpoznaniu zagad- nienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na pod- stawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 p.p.s.a. zwią- zany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?”, NSA odmówił podjęcia uchwały. Sąd wyjaśnił, że zagadnienie prawne, nawiązujące w istocie do nieadekwatnego dla zaistniałego problemu orzecznictwa, nie może być zagadnieniem prawnym „budzącym poważne wątpliwości” w rozumieniu art. 187 § 1 p.p.s.a. Ponadto odmowa podjęcia uchwały była motywowana tym, że w rozpo- znawanej sprawie nie chodziło o wyjaśnienie zagadnienia o charakterze ogólnym pozosta- jącym w związku z rozstrzyganą przez skład zwykły sprawą, lecz o jej rozstrzygnięcie i sub- sumcję. Dlatego też odniesienie się przez skład siedmiu sędziów NSA do przedstawionych mu przez skład zwykły koncepcji rozstrzygnięcia problemu, wymagałoby zajęcia stanowiska w zakresie stanu faktycznego sprawy, a to oznacza, że w pytaniu prawnym nie chodziło o wy- jaśnienie zagadnienia, lecz o wybranie jednej z dwóch propozycji rozstrzygnięcia sprawy. 3.3.4. Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r., I FPS 2/25, po rozpoznaniu zagadnienia praw- nego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy w świetle art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi 29 kontrola sądowa postanowienia w przed- miocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym obejmuje także poprzednie wydane za ten sam okres podatkowy postano- wienia w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od to- warów i usług naliczonego nad należnym, w sytuacji gdy nie zostały one zaskarżone i tym samym nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.3.5. Postanowieniem z 6 października 2025 r., II FPS 4/25, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy warunkiem odliczenia od podstawy obliczenia podatku wydatków związanych z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w ramach tzw. ulgi termo- modernizacyjnej, o której mowa w art. 26h ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku docho- dowym od osób fizycznych 30 , jest poniesienie tych wydatków po rozpoczęciu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 31 ?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.4. Kompetencja NSA do dokonywania wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, podejmowanych w składzie siedmiu 29 Dz.U. z 2024 r. poz. 935. 30 Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm. 31 Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. 26 I. Naczelny Sąd Administracyjny sędziów bądź w pełnym składzie NSA w sytuacji określonej w art. 269 § 3 p.p.s.a. 32 , ma ważne znaczenie dla eliminacji rozbieżności w orzecznictwie, bowiem stanowisko podjęte w uchwale ma charakter wiążący (stanowisko zawarte w uchwale podjętej na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma charakter wiążący w danej sprawie – art. 187 § 2 p.p.s.a.). Przesądza o tym treść po- wołanego art. 269 § 1 p.p.s.a. Liczne przykłady odwoływania się do uchwał przy interpretacji przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia zawarte są w uzasadnieniach orzeczeń sądów administracyjnych, omówionych w części orzeczniczej Informacji. 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne 4.1. Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządo- wymi kolegiami odwoławczymi – z zastrzeżeniem art. 22 § 1 pkt 1–4 k.p.a., oraz spory kom- petencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość (a także spór kompetencyjny), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) 33 . W sporze kompetencyjnym pomiędzy organami musi zaistnieć rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej 34 . Postępowanie w przedmiocie roz- strzygnięcia sporu kompetencyjnego może nastąpić wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, przy czym zgodnie z art. 4 p.p.s.a. podmiotami uprawnionymi do inicjowania takiego postępowania są wyłącznie organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej. 4.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 619 wniosków o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego (139 wniosków pozostało z poprzedniego okresu). Wraz z wnioskami pozostałymi z okresu poprzedniego, łącznie do rozpatrzenia było 758 wniosków. Łącznie załatwiono i zamknięto 647 spraw, w tym w 401 sprawach wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy, w 56 sprawach oddalono wnioski, w 70 sprawach odrzucono wnioski, 77 wniosków załatwiono w inny sposób, a 43 sprawy zamknięto. Na następny okres pozo- stało do rozpoznania 111 wniosków. 4.3. Liczną grupę stanowiły wnioski o wskazanie organu właściwego do przyjęcia zawia- domienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, o których była mowa w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym 35 w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r. (np. po- stanowienie z 25 lutego 2025 r., II GW 110/24), oraz wnioski o wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych 32 Jeżeli skład jednej Izby NSA wyjaśniający zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zajętego w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi NSA. 33 Np. postanowienie z 18 grudnia 2025 r., I OW 176/25. 34 Np. postanowienie z 22 października 2025 r., II OW 82/25. 35 Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: p.r.d. 27 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ze środków publicznych dla osób bezdomnych (np. postanowienie z 11 grudnia 2025 r., II GW 108/25). W tych sprawach utrzymana została dotychczasowa, utrwalona linia orzecznicza. W sprawach dotyczących wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wy- danie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie- związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego NSA pod- kreślał, że zarząd drogami publicznymi nie jest wynikiem przysługiwania tytułu własności do danej drogi publicznej, lecz wynikiem zaliczenia drogi do jednej z kategorii ustawowo określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 36 (np. postano- wienie z 19 lutego 2025 r., II GW 111/24) i odbywa się albo w drodze wydania formalnego aktu w procedurach przewidzianych w art. 5 ‑7 u.d.p., albo następuje z mocy samego prawa (art. 10 ust. 4 ‑5f u.d.p.). Dlatego też, dla rozstrzygnięcia sporu o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p., przesądzające znaczenie ma ustalenie aktualnego statusu publicznoprawnego spornej drogi jako drogi publicznej (np. postanowienia z 29 lipca 2025 r., II GW 72/25 i II GW 74/25). Postępowanie administracyjne w zakresie zbadania wymogu dobrej reputacji zarządzają- cego transportem wszczyna organ, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 37 , tj. starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy określonej w re- jestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a w przypadku przedsię- biorców będących osobami fizycznymi – adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej określonego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (postanowienie z 15 lipca 2025 r., II GW 18/25). Rozstrzygnięte wnioski ponadto dotyczyły m.in.: szeroko rozumianej problematyki związanej ze świadczeniami socjalnymi, w szczególności dotyczyło to usług opiekuńczych (np. I OW 178/25, I OW 177/25); skierowania do domu opieki społecznej (np. I OW 211/25, I OW 189/25) lub do domu dla matek z małoletnimi (I OW 78/25); udzielenia schronienia (I OW 97/25); umieszczenia w mieszkaniu wspomaganym (I OW 55/25); ponoszenia wy- datków w związku z pieczą zastępczą (I OW 201/25, I OW 122/25); oznaczonych zasiłków z pomocy społecznej lub świadczenia niepieniężnego (I OW 156/25, I OW 167/25); wydatków na utrzymanie osoby małoletniej (I OW 160/25); pomocy na usamodzielnienie (I OW 149/25, I OW 102/25); zezwolenia na trwałe wyłączenie gruntu z produkcji leśnej (I OW 141/25); ode- branie zwierzęcia (I OW 145/25); wygaszenie trwałego zarządu (I OW 137/25); stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego (I OW 123/25); zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (I OW 159/25 I OW 163/25); nabycia prawa użytkowania nieruchomości (I OW 71/25), a także wyznaczenia sądu właściwego w sprawie (np. II OW 87/25, II OW 90/25). W postanowieniu z 6 listopada 2025 r., I OW 136/25, NSA, wskazując właściwy organ do rozpatrzenia wniosku w sprawie rozłożenia na raty należności uznanej za świadczenie nienależne, wyjaśnił, że przepisy art. 16 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świad- czeniach rodzinnych 38 , stanowią szczególny, odrębny od zawartej w art. 30 tej ustawy sposób rozliczenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Kompetencje organów 36 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 37 Dz.U. z 2024 r. poz. 1539. 38 Dz.U. z 2025 r. poz. 1208. 28 I. Naczelny Sąd Administracyjny emerytalno ‑rentowych nie obejmują natomiast podejmowania rozstrzygnięć wobec za- siłku pielęgnacyjnego jako świadczenia rodzinnego. Wprawdzie formalna właściwość do rozstrzygania o umorzeniu kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego została w art. 30 ust. 9 u.ś.r. powiązana z uprzednim wydaniem przez organ administracji decyzji o uznaniu świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, ale w przypadku zasiłku pie- lęgnacyjnego uznanie go za świadczenie nienależne z uwagi na jego pobieranie w zbiegu z pobieranym dodatkiem pielęgnacyjnym wynika bezpośrednio z przepisu art. 16 ust. 6 u.ś.r. i nie wymaga wydania odrębnej decyzji w tym zakresie. NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postano- wienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, zwrócił uwagę na okoliczność, że po wydaniu postanowienia odmawiającego uzgodnienia nastąpiła zmiana przepisów, która nie wpływa w przedmiotowej sprawie na zmianę właściwości organów do rozpoznania wniesionego przez inwestora zażalenia. Nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i za- gospodarowaniu przestrzennym 39 , wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. Umożliwienie złożenia zażalenia na postanowienia wydane przed wejściem w życie nowelizacji wymagałoby odrębnej regulacji, która wskazałaby na konkretny moment czasowy, od którego strona mogłaby złożyć środek odwoławczy od wydanych wcześniej postanowień. Takiej regulacji ustawa nowelizująca nie zawiera (II OW 79/25, II OW 49/25, II OW 51/25, II OW 23/25, II OW 43/25, II OW 17/25, II OW 42/25, II OW 11/25). Rozpoznając spór kompetencyjny w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania za- kończonego pozwoleniem na budowę, NSA wyznaczył Wojewodę M. jako organ właściwy w sprawie. Sąd uznał, że skoro w przepisie art. 150 § 1 k.p.a. brak jest rozróżnienia odnoszą- cego się do rodzaju decyzji wymienionych w art. 138 k.p.a., to uprawnione jest wnioskowanie, że organ drugiej instancji jest właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania niezależnie od tego, czy w postępowaniu zwykłym wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., czy też jedną z pozostałych decyzji okre- ślonych w art. 138 § 1 pkt 1, pkt 2 k.p.a., art. 138 § 2 lub art. 138 § 4 k.p.a. Powołując się na do- tychczasowe orzecznictwo wskazano, że w każdym przypadku, gdy w sprawie orzekał organ drugiej instancji, to niezależnie od rodzaju wydanej decyzji jest on właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania (postanowienie z 23 października 2025 r., II OW 84/25). W postanowieniu z 2 grudnia 2025 r., III OW 75/25, NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta odmawiającego udzie- lenia informacji publicznej podniósł, że okoliczność, iż wnioskodawca żądał udostępnienia materiałów związanych z działalnością Prezydenta jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej, nie powoduje zmiany właściwości instancyjnej. NSA podkreślił, że spór kompetencyjny nie powstał w sprawie, w której mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej przepisów tych nie stosował. NSA podzielił zatem pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym ustalając właściwość instancyjną, w sprawach z zakresu dostępu do 39 Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 29 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym... informacji publicznej, nie ma podstaw do stosowania regulacji wynikających z ustaw mate- rialnoprawnych, z których zakresem przedmiotowym związana jest żądana informacja pu- bliczna (por. postanowienia NSA z 29 lutego 2009 r., I OW 187/11 oraz I OW 198/11). Rozstrzygane spory odnosiły się także do różnych zagadnień na tle stosowania prze- pisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (np. III OW 80/25, III OW 78/25, III OW 71/25, III OW 65/25, III OW 49/25, III OW 56/25, III OW 53/25, III OW 50/25, III OW 42/25, III OW 34/25, III OW 37/25), przywrócenia stosunków wodnych (np. III OW 77/25, III OW 72/25, III OW 52/25), pozwolenia na usunięcie drzewa (III OW 70/25), nielegalnego wylewania ścieków (III OW 51/25), nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia w zakresie oddziaływania akustycznego linii kolejowej (III OW 55/25), wy- dania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji (III OW 30/25). 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 5.1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nad- zorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 40 skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek dzia- łania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nie- uzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, sto- pień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obo- wiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy 41 . W orzecznictwie NSA wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępo- wanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Jeżeli jednak postępowanie trwa dłużej niż 12 mie- sięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy. Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy 42 . 40 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725. 41 Postanowienie z 9 maja 2025 r., I OPP 2/25. 42 Postanowienie z 20 października 2025 r., I OPP 11/25 i powołane tam postanowienia z: 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., I OPP 101/14. 30 I. Naczelny Sąd Administracyjny Należy również zwrócić uwagę, że w latach 2021 ‑2024 czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozpraw uległ znacznemu wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS ‑CoV ‑2, z czym wiązało się dzia- łanie NSA w określonym reżimie sanitarnym. Rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zwią- zanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób za- kaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 43 uniemożliwiały przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Ustawa zezwalała na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytu- acji, gdy wszystkie strony wyraziły na to zgodę. Jednak ilość przeprowadzanych rozpraw w formie zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzanie na odległość była z oczywistych względów mniejsza niż tradycyjnych z udziałem stron 44 . 5.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 26 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA (1 skarga pozostała z po- przedniego okresu) oraz 130 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (11 skarg pozostało z poprzedniego okresu). W odniesieniu do skarg dotyczących NSA na 26 załatwionych spraw: nie uwzględniono żadnej skargi, 19 oddalono, 6 załatwiono w inny sposób, a 1 sprawę zamknięto. Pozostała na następny okres 1 skarga. W przypadku woje- wódzkich sądów administracyjnych spośród 120 załatwionych spraw: 1 skargę uwzględ- niono, 16 oddalono, 99 załatwiono w inny sposób, a 4 sprawy zamknięto. Na następny okres pozostało 21 skarg. Przyczyną oddalenia skarg był brak znamion przewlekłości w postę- powaniu sądowym, zaś przyczyną odrzucenia skargi w większości spraw było nieuzupeł- nienie braków formalnych, nieuiszczenie wpisu sądowego w wyznaczonym terminie bądź wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego w postępowaniu incydentalnym, ubocznym w stosunku do postępowania co do istoty sprawy. 5.3. W 2025 r. uwzględniono skargę i stwierdzono przewlekłość postępowania sądowego tylko w 1 sprawie. Dotyczyła ona postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administra- cyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 190/24. NSA postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r., I OPP 8/25, nie orzekł co do sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. z uwagi na brak wniosku strony w tym zakresie. 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 6.1. Stosownie do art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze 43 Dz.U. poz. 567 ze zm. 44 Postanowienie z 25 września 2025 r., I FPP 1/25; podobnie postanowienie z 15 kwietnia 2025 r., II GPP 1/25. 31 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Instytucja ta służy realizacji podmiotowego prawa do wynagrodzenia szkody, wyrządzonej przez nie- zgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, wywiedzionego z art. 77 ust. 1 Kon- stytucji RP. Pozostaje ona jednym z nadzwyczajnych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego prawidłowe wniesienie uzależnione zostało od spełnienia przesłanek wymienionych w przepisach działu VIIa p.p.s.a. 45 W art. 285a § 2 p.p.s.a. określono wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym skarga o stwier- dzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wo- jewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas, gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych 46 . W świetle art. 285a § 3 p.p.s.a. od orzeczeń NSA skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Naru- szenie prawa Unii Europejskiej ma dotyczyć konkretnej normy prawa unijnego, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie ta- kiej normy ma mieć charakter rażący. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawo- mocnego orzeczenia NSA powinna zawierać więc wskazanie konkretnego przepisu prawa Unii Europejskiej, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, a ponadto naruszenie ma być naruszeniem rażącym (niezgodnym z treścią przepisu prawa, niezgodnym z charakterem tego przepisu oraz wywołującym skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności) 47 . 6.2. W 2025 r. wpłynęło 47 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA (z poprzedniego okresu pozostało 8 spraw). Załatwiono 40 spraw, w tym 26 oddalono, a 14 odrzucono. W odniesieniu do orzeczeń wojewódzkich sądów administra- cyjnych wpłynęło 7 skarg. Załatwiono 7 spraw, w tym 1 oddalono, 6 odrzucono. Najczęstszą przyczyną odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia było niespełnienie wymogów wynikających z art. 285a § 2 p.p.s.a., art. 285e § 1 pkt 4 i 5 p.p.s.a. i art. 285f § 3 p.p.s.a., tj. niewykazanie, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi; nieuprawdopodobnienie, że doszło do wyrzą- dzenia szkody; wniesienie skargi przez osobę niebędącą stroną postępowania zakończo- nego zaskarżonym wyrokiem; niezachowanie przez stronę skarżącą przymusu adwokacko‑ ‑radcowskiego. 45 Wyrok z 25 marca 2025 r., I GNP 2/25. 46 Postanowienie z 6 listopada 2025 r., II ONP 3/25. 47 Wyrok z 17 czerwca 2025 r., I ONP 1/25 i powołane tam wyroki z 26 czerwca 2014 r., I FNP 5/14; 22 marca 2017 r., I FNP 3/16; 23 października 2018 r., I FNP 1/18. Podobnie w wyrokach z 8 października 2025 r., I FNP 5/25 i I FNP 6/25. 32 I. Naczelny Sąd Administracyjny 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyj- nych i asesorów sądowych jest – na podstawie art. 9 p.u.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny. Rzecznikiem dyscyplinarnym w tych sprawach jest Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 48 p.u.s.a. do orzekania w sprawach dyscyplinarnych uprawnieni są wszyscy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyjątkiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnego Sądu Administracyjnego i jego zastępcy. Na- czelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny w pierwszej instancji orzeka w składzie trzech sędziów, w drugiej instancji – w składzie siedmiu sędziów. W każdej sprawie skład sądu dyscyplinarnego jest wyznaczany przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyj- nego w drodze losowania. Rzecznika Dyscyplinarnego NSA i jego zastępcę wybiera Kole- gium NSA na okres czterech lat. W 2025 r. zarejestrowano 76 spraw do załatwienia przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA. Większość z tych spraw dotyczyła informacji, które nie stanowiły podstawy do podjęcia czynności wyjaśniających lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik Dyscyplinarny NSA nie złożył żadnego wniosku do sądu dyscyplinarnego o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu administracyjnego, w 3 sprawach wszczął postępowanie dyscyplinarne i przedstawił zarzuty sędziom sądów administracyj- nych, a w jednej sprawie odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na żądanie uprawnionego podmiotu. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Sądzie Dyscyplinarnym Pierwszej Instancji w 2025 r. zarejestrowano 5 spraw, w tym: 2 sprawy z wniosków prokuratora; 1 sprawę z wniosku osoby fizycznej; 2 sprawy z wniosków Rzecznika Dyscyplinarnego NSA o roz- poznanie spraw dyscyplinarnych sędziów złożonych przed 2025 r., w których w tym roku doszło do ponownego zarejestrowania na skutek wyroków Naczelnego Sądu Administra- cyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Drugiej Instancji uchylających wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Pierwszej Instancji i przekazujących sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Pierwszej Instancji wydał łącznie 4 wyroki, w tym: 3 prawomocne wyroki, którymi uznano sędziów za winnych popełnienia zarzucanych im czynów (1 wyrok dotyczył wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i po- rządkowi w komunikacji, które sąd dyscyplinarny uznał za przypadek mniejszej wagi i od- stąpił od wymierzenia sędziemu kary dyscyplinarnej; 2 pozostałe wyroki dotyczyły prze- winień służbowych polegających na niedotrzymywaniu terminów sporządzania uzasadnień orzeczeń, za które obwinionym sędziom wymierzono w jednym przypadku karę dyscypli- narną nagany, w drugim karę dyscyplinarną upomnienia); 1 wyrok, którym uniewinniono sędziego od większości zarzutów popełnienia przewinień służbowych, zaś w przypadku jednego zarzutu uznano przewinienie służbowe za przypadek mniejszej wagi i odstąpiono od wymierzenia kary dyscyplinarnej (ten wyrok został następnie zaskarżony odwołaniem przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA w zakresie uniewinnienia od jednego z zarzutów 33 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego i Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji w zaskarżonym za- kresie wyrok sądu pierwszej instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania). W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji wydał łącznie 3 wyroki, w tym: wyrok, którym utrzymano w mocy wyrok sądu pierwszej instancji; wyrok, którym zmieniono zaskarżony wyrok; wyrok, którym uchylono wyrok sądu pierw- szej instancji w zaskarżonym zakresie i przekazano sprawę temu sądowi do ponownego roz- poznania. Spośród zarejestrowanych w 2025 r. 3 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej: w jednej prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do od- powiedzialności karnej, w jednej prawomocnie odmówiono zezwolenia na pociągnięcie sę- dziego do odpowiedzialności karnej, a w jednej nie podjęto jeszcze uchwały. Ponadto w 2025 r. toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Sądem Dys- cyplinarnym 5 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej na podstawie wniosków złożonych jeszcze w poprzednich latach. W czterech sprawach z wniosków prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o zezwolenie na pociągnięcie dwóch sę- dziów NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za zbrodnie komunistyczne oraz przeciwko ludzkości wskazane w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu 48 , popełnione według twierdzeń wnioskodawców w okresie stanu wojennego, prawomocnie odmówiono udzielenia zezwolenia. W jednej sprawie, w której prokurator wnosił o zezwolenie na pociągnięcie sędziego NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej, prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 48 Dz.U. z 2023 r. poz. 102. 34 II. Wojewódzkie sądy administracyjne 1. Informacje ogólne W 2025 r. do wojewódzkich sądów administracyjnych wpłynęły 73 832 sprawy, w tym 59 440 skarg na akty i czynności 49 organów administracji oraz 13 793 skargi na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz 599 innych spraw. Wpływ spraw jest zatem bardzo wysoki. Z poprzedniego okresu pozostało 23 000 skarg na akty i czynności oraz 2908 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania. Łącznie, wśród 99 824 wszystkich spraw pozostających do rozpatrzenia przez wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r., było 99 141 skarg. Najwięcej skarg na akty i czynności oraz skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęło do WSA w Warszawie, to jest 28 821 skarg, co stanowi 39,36% ogółu wpływu skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla przykładu: do WSA we Wrocławiu wpłynęły 6102 skargi, do WSA w Gliwicach wpłynęły 5244 skargi, a do WSA w Krakowie 4698 skarg. Najmniej skarg wpłynęło do WSA w Opolu – 1156, WSA w Kielcach – 1331 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim – 1444. Najwięcej skarg wniosły osoby fizyczne – 53 635. Osoby prawne wniosły 18 294 skargi, organizacje społeczne – 1 330, prokurator – 707, Rzecznik Praw Obywatelskich – 10, inne pod- mioty – 713. W postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyj- nymi wystąpiło 12 933 pełnomocników organów administracji publicznej, 7 544 adwokatów, 8 761 radców prawnych, 1 731 doradców podatkowych, 55 rzeczników patentowych, 423 pro- kuratorów oraz w 19 sprawach Rzecznik Praw Obywatelskich. Wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w 2025 r. 69 289 spraw, z tego: 56 675 skarg na akty i czynności, 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie po- stępowania oraz 487 innych wniosków (liczba ta nie obejmuje 3981 spraw zamkniętych). Z liczby skarg na akty i czynności załatwiono na rozprawie 28 468 oraz 28 207 na posiedzeniu niejawnym. Spośród skarg na akty i czynności załatwionych na rozprawie sądy: uwzględ- niły 9245 skarg, oddaliły 18 804 skargi, odrzuciły 240 skarg, a 179 załatwiły w inny sposób. Na posiedzeniu niejawnym: uwzględniono 4584 skargi, oddalono 12 154 skargi, 10 099 skarg odrzucono, a 1330 skarg załatwiono w inny sposób. W odniesieniu do skarg na bezczyn- ność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania sądy załatwiły 12 127 skarg, z czego na rozprawie 45, a na posiedzeniu niejawnym 12 082. Łącznie w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia łącznie 26 415 skarg, czyli zaległość w wojewódzkich sądach administracyjnych na koniec 2025 r. zwiększyła się o 507 skarg w stosunku do zaległości pozostającej na koniec 2024 r. Czas oczekiwania na rozpatrzenie sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych wynosił w 2025 r. średnio 4,35 miesiąca. 49 Liczba zawiera również skargi o wznowienie postępowania. 35 2. Kontrola działalności administracji publicznej 2. Kontrola działalności administracji publicznej W roku sprawozdawczym wojewódzkie sądy administracyjne wyeliminowały z obrotu prawnego średnio 24,4% decyzji i innych czynności organów administracji publicznej. Dla porównania w 2024 r. współczynnik ten wynosił 26,03%, w 2023 r. ‑30,61%, w 2022 r. – 30,95%. Podobnie jak w latach poprzednich najwięcej rozstrzygnięć wojewódzkich sądów admi- nistracyjnych zapadło w sprawach podatkowych. Stanowiły one 21,39% ogółu spraw zała- twionych. Na 12 121 załatwionych skarg na akty i inne czynności organów w sprawach po- datkowych sądy uwzględniły 3421 skarg, tj. 28,22% (w 2024 r. – 28,34%, w 2023 r.– 34,29%, a w 2022 r. – 29,9%). Oprócz skarg na akty i czynności wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w roku sprawozdawczym 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępo- wania, z czego 4378 skarg uwzględniono (36,14%). W 2024 r. sądy załatwiły 9152 takie skargi, w 2023 r. – 8328, w 2022 r. – 14 310. W sprawach ze skarg dotyczących samorządu terytorialnego do sądów wpłynęły 2703 skargi, tj. 3,69% ogółu wpływu skarg. Wyrokiem załatwiono 1836 skarg, z czego uwzględniono 1208 skarg, tj. 65,8%. Dla porównania w 2024 r. wpłynęły 2292 skargi, tj. 3,33% ogółu wpływu skarg, wyrokiem załatwiono 1729 skarg, z czego uwzględniono 1150 skarg, tj. 66,51%. W 2023 r. wpłynęło 2391 skarg, tj. 3,41% ogółu wpływu skarg, wyrokiem zała- twiono 2010 skarg, z czego uwzględniono 1379, tj. 68,61%. Ogółem załatwiono 2424 skargi na działalność uchwałodawczą samorządu gminnego, w tym uwzględniono 1128 skarg (46,53%), samorządu powiatowego – 159 skarg, w tym uwzględniono 73 skargi (45,91%), natomiast samorządu województwa – 32 skargi, w tym uwzględniono 7 skarg (21,88%). Od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych wniesiono 19 200 skarg kasacyj- nych, z czego 1014 skarg zostało odrzuconych. Do NSA przekazano 17 771 50 skarg kasacyjnych (92,56%). Biorąc pod uwagę, że w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi, sprawy przekazane do NSA stanowiły 25,83% ogółu załatwionych skarg na akty administracyjne oraz bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania. W 2024 r. wojewódzkie sądy administracyjne przekazały do NSA 19 102 skargi kasacyjne, w 2023 r. – 19 991 skarg kasacyjnych, a w 2022 r. – 18 379 skarg kasacyjnych. 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone 3.1. Celem mediacji jest umożliwienie stronom sporu, z pomocą mediatora, dojście do porozumienia bez przeprowadzania rozprawy. Instytucję postępowania mediacyjnego re- gulują przepisy art. 115–118 p.p.s.a. Pomimo nowelizacji 51 postępowania mediacyjnego, po- dobnie jak w minionych latach, instytucja ta nie znalazła szerszego zastosowania w sądownic- twie administracyjnym. Stan ten można uzasadnić szybkością i sprawnością rozpoznawania 50 Skargi kasacyjne przekazane do NSA w 2025 r., z których część została zarejestrowana w NSA w 2026 r. 51 Na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administra- cyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. 36 II. Wojewódzkie sądy administracyjne spraw w trybie zwykłym. Wynoszący obecnie 6–12 miesięcy okres rozpoznania większości spraw sprawia, że prowadzenie ewentualnego postępowania mediacyjnego nie przyczyni- łoby się do przyspieszenia postępowania – co w założeniu stanowi jedną z kluczowych zalet mediacji. W 2025 r. nie złożono żadnego wniosku o przeprowadzenie mediacji. Szczegółowe dane dotyczące wpływu oraz liczby załatwionych spraw w postępowaniu mediacyjnym w la- tach 2015–2025 przedstawia poniższa tabela. Rok20152016201720182019202020212022202320242025 Wszczęto postępowanie w sprawach 88161381110 Załatwiono spraw10011211110 3.2. Postępowanie uproszczone jest szczególnym rodzajem postępowania sądowoadmini- stracyjnego, uregulowanym w art. 119–122 p.p.s.a. W 2015 r. odnotowano wzrost liczby spraw rozpoznanych w tym trybie. Wynika to głównie z rozszerzenia katalogu spraw, które mogą być rozpoznawane w tym trybie, wprowadzonego mocą ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 52 , która obowią- zuje od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. przed jego nowelizacją w 2015 r., sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy decyzja lub postanowienie były dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, albo zostały wydane z naru- szeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania oraz gdy strona zgłosiła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozosta- łych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przepro- wadzenia rozprawy (pkt 1 i 2). Od 15 sierpnia 2015 r. sprawa może być także rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępo- waniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także po- stanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), bądź jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (pkt 4). Od 1 czerwca 2017 r. sprawa może być również rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja została wydana w trybie uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 k.p.a. (pkt 5). Po- nadto zgodnie z postanowieniami art. 121 p.p.s.a. w trybie uproszczonym może być również rozpoznana sprawa, gdy organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny (art. 55 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie jest związany żadnymi ograniczeniami w przekazaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie (art. 122 p.p.s.a.). Może to zrobić za- równo na wniosek którejkolwiek ze stron, jak i z urzędu, jeżeli uzna, że zachodzi konieczność rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). 52 Dz.U. z 2015 r. poz. 658. 37 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone Od 2017 r. odnotowano znaczny wzrost liczby spraw rozpoznawanych w tym trybie. W 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w postępowaniu uproszczonym 23 232 sprawy, z czego uwzględniły 8 639. Szczegółowe dane przedstawia poniższa tabela. Rok201720182019202020212022202320242025 Załatwiono łącznie (SA+SAB)10 28111 00711 10017 24424 86827 00924 44722 57123 232 Stanowi to % ogółu załatwień13,2516,0619,0227,7532,8136,7134,5733,2933,77 Uwzględniono2 7553 8104 3067 95313 11513 37810 2447 7708 639 % spraw załatwionych w post. upr.26,834,6138,7946,1252,7449,5341,934,437,2 Oddalono7 1436 8526 4988 99811 22513 19613 64614 28014 139 W 2025 r. najwięcej spraw w trybie uproszczonym rozpoznano w WSA w Warszawie, tj. 9 285 spraw, w WSA we Wrocławiu – 2 310 spraw, a w WSA w Gliwicach – 1 823 sprawy. 1 * Tabela nie obejmuje spraw o wznowienie postępowania. 39 CZĘŚĆ DRUGA ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 53 Pozostało na następny okres 10 520521315 73359209813 W 2025 r. do Izby Finansowej wpłynęło 5213 skarg kasacyjnych, w tym 78 skarg o wzno- wienie postępowania. Spośród spraw właściwych dla Wydziału I Izby Finansowej 32,57% (1698) dotyczyło podatku od towarów i usług, a 5,49% (286) podatku akcyzowego; w spra- wach właściwych dla Wydziału II Izby Finansowej 16,40% (855) dotyczyło podatku dochodo- wego od osób fizycznych, a 13,24% (690) podatku dochodowego od osób prawnych; natomiast spośród spraw właściwych dla Wydziału III Izby Finansowej najwięcej dotyczyło podatku od nieruchomości – 11,82% (616), 6,91% (360) to sprawy związane z odpowiedzialnością podat- kową osób trzecich, a 6,48% (338) z postępowaniem egzekucyjnym, pozostałe sprawy doty- czące właściwości tego Wydziału to podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym, interpretacje indywidualne wydawane przez ministra właściwego do spraw finansów pu- blicznych stanowiły ponad 22,27% (1161 spraw), ponadto wpłynęło 29 skarg kasacyjnych od interpretacji indywidualnych wydawanych przez inne organy, 2 sprawy dotyczące skarg 53 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 40 I. Izba Finansowa kasacyjnych na opinię zabezpieczającą i 44 skargi kasacyjne dotyczące wiążących informacji stawkowych. Ilość skarg dotyczących interpretacji od wielu lat pozostaje bardzo wysoka. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby prawne złożyły 1798 skarg kasacyjnych, osoby fizyczne – 2110, organy – 2078. Prokurator wniósł 7 skarg kasacyjnych, Rzecznik Praw Obywatelskich nie złożył żadnej skargi kasacyjnej. Nie wpłynęła również żadna skarga kasacyjna od organizacji społecznej. W Izbie rozstrzygnięto 5920 skarg kasacyjnych, w tym 9 spraw zamknięto zarządzeniem, 4574 sprawy rozpoznano na rozprawie oraz 1337 spraw na posiedzeniu niejawnym. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w Izbie Finansowej w 2505 sprawach, co stanowi 55% spraw załatwionych w Izbie na rozprawach (4574). Udział adwokatów jako pełnomocników skarżących i uczestników postę- powania miał miejsce w sprawach 633 (14%). Radcy prawni, jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania nie będących organami administracji, wystąpili w 1136 spra- wach (25%). Doradcy podatkowi nie będący adwokatami ani radcami prawnymi uczestniczyli w 949 sprawach (21%). Prokurator nie uczestniczył w żadnej sprawie. Rzecznik Praw Obywa- telskich uczestniczył w 3 rozprawach przed NSA w postępowaniu kasacyjnym w sprawach podatkowych. Należy podkreślić, że w 2025 r. wpływ skarg kasacyjnych nadal był bardzo wysoki. W prawie każdym składzie, który w 2025 r. rozstrzygał sprawy na rozprawie, zasiadał sę- dzia delegowany – bez stałej obecności sędziów delegowanych z wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych nie byłoby możliwe wyznaczenie takiej ilości rozpraw (560) oraz posiedzeń niejawnych (1156). Odnośnie do organizacji działalności orzeczniczej w Izbie Finansowej, sę- dziom przydzielanych było 4 ‑6 spraw w referacie na każdej sesji, w zależności od stopnia ich zawiłości oraz tożsamości poruszanej w nich problematyki. W sytuacji gdy pozwalał na to analogiczny charakter spraw, wyznaczanych było ich jeszcze więcej, tj. nawet po kilka- naście w referacie. Przydzielenie większej ilości spraw do referatu sędziego wiązało się też z tzw. sprawami po uchwałach czy wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby wpłynęło 1125 zażaleń oraz 4 skargi o wznowienie postępowania za- żaleniowego. Załatwionych zostało łącznie 1060 zażaleń na orzeczenia sądów administracyj- nych, z czego 6 spraw zamknięto, w 101 sprawach uwzględniono zażalenie, w 862 sprawach oddalono zażalenie. Na koniec 2025 r. pozostały nierozpoznane 162 zażalenia, co stanowi bieżący miesięczny wpływ spraw tego rodzaju do Izby. 1.3. Pozostałe sprawy Do Izby w 2025 r. wpłynął 1 spór kompetencyjny, który został odrzucony oraz 1 wniosek o wskazanie sądu do rozpoznania sprawy, który został rozpoznany przez wskazanie sądu właściwego. Wpłynęło 12 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w tym 2 sprawy dotyczyły postępowania przed NSA. W żadnej sprawie Izba nie uwzględniła skargi na przewlekłość postępowania, 5 spraw pozo- stało do rozpoznania na kolejny rok. 41 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... Ponadto do Izby wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie przepisów prawnych. Podjęto 6 uchwał wyjaśniających zagadnienia, w 2 sprawach odmówiono podjęcia uchwały, 4 sprawy przejęto do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów. Do Izby Finansowej wpłynęły również 34 skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wszystkie sprawy dotyczyły orzeczeń NSA. Składy orzekające 25 skarg oddaliły, 4 odrzuciły, żadna skarga nie została uwzględniona. W 2025 r. Izba nie wystąpiła z żadnym pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, skiero- wano natomiast 6 pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej 2.1. Dokonywana w 2025 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne kontrola orzeczeń organów podatkowych obejmowała zarówno kwestie stosowania przepisów prawa mate- rialnego, jak i procesowego. Wraz z upływem czasu rośnie liczba zagadnień, w których wo- jewódzkie sądy administracyjne – obok przepisów prawa krajowego – korzystają również z regulacji prawa Unii Europejskiej oraz dokonują wykładni przepisów prawa podatkowego w oparciu o Konstytucję RP. Do zadań wojewódzkich sądów administracyjnych należy także prawidłowe stosowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz orzeczeń TSUE w odnie- sieniu do stanu faktycznego rozpoznawanych spraw podatkowych. Dorobek orzeczniczy tych organów władzy sądowniczej ma bowiem istotne znaczenie dla prawidłowości postę- powań podatkowych oraz ochrony praw podatników. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 54 3.1. Ordynacja podatkowa. 3.1.1. Przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego Ukształtowana w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym instytucja zajęcia wie- rzytelności z rachunku bankowego prowadzi do wniosku, że zastosowanie środka egzeku- cyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 55 w związku z art. 80 § 2 pkt 1 i § 1 pkt 1 oraz art. 54 § 1 w związku z § 4 i § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 56 następuje z chwilą dorę- czenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego, będącego dłużnikiem organu podatkowego, a okres, w którym ów zobo- wiązany może zaskarżyć takie zajęcie, nie wpływa na skuteczność samego zajęcia (wyrok z 14 maja 2025 r., I FSK 115/22). 54 W niniejszym rozdziale przedstawiono tylko najistotniejsze poglądy orzecznicze NSA w 2025 r. 55 Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. 56 Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 42 I. Izba Finansowa 3.1.2. Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował kwestię zawieszenia biegu terminu przedaw- nienia zobowiązań podatkowych z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestęp- stwo skarbowe. Przepisy te są bowiem sformułowane w sposób, który bardzo często generuje spór podatników z organami podatkowymi. Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku z art. 70c o.p., ze skutkiem ex tunc, jako konsekwencja instrumentalnego wszczęcia postępo- wania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o ile przesłanka ta oceniana jest w świetle całokształtu relewantnych w tym zakresie okoliczności danej sprawy (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24). Jednocześnie, na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. skład orzekający postanowił poinformować Ministra Finansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na „instrumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem, ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedopuszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W wyroku z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1527/21, NSA zauważył, że skoro w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. wskazano, że skutek zawieszający wywołuje postępowanie karne skarbowe od momentu jego wszczęcia, to przy rozszerzeniu zakresu postępowania karnego o podejrzenie popeł- nienia przestępstwa karnego skarbowego uznanie tego postępowania za toczące się w tym poszerzonym zakresie możliwe jest dopiero od dnia podjęcia decyzji o takim poszerzonym zakresie prowadzenia tego postępowania. Okoliczność ta powinna zostać wykazana w postę- powaniu podatkowym dowodami. Dopiero od tej daty można twierdzić, że zostało wszczęte postępowanie karne skarbowe mogące wywołać skutek z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Dzień wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skar- bowe, w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p., oznacza dzień, od którego istnieje związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia a niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, niezależnie od tego, że postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe zostało wszczęte wcześniej, lecz w dniu wszczęcia postępowanie to nie miało związku z niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a dopiero na skutek rozszerzania zakresu tego postępowania związek ten został ujawniony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 2079/24). Znajdujące się w aktach sprawy zarządzenie prokuratora prokuratury rejonowej o zmianie zarządzenia o powierzeniu śledztwa jest wystarczające, aby stwierdzić, że od tego dnia to- czyło się postępowanie karne skarbowe w stosunku do skarżącego, a zatem wystąpiła przy- czyna zawieszenia biegu terminu przedawnienia przewidziana w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. (wyrok z 2 lipca 2025 r., I FSK 655/22). W wyroku z 26 września 2025 r., III FSK 421/25, NSA stwierdził, że skoro w świetle art. 1 p.u.s.a. oraz art. 1 ‑3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. ocena przesłanek zastosowania przez organy 43 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji, to powinna być do- puszczona taka możliwość również w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zo- bowiązania spółki, ponieważ odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania spółki jest akcesoryjna względem odpowiedzialności spółki jako podatnika i nie może być większa niż odpowiedzialność podatnika. Jeżeli w okresie zasadnie wszczętego postępowania karnoskarbowego, skutkującego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, następuje przedawnienie karalności czynu, którego postępowanie dotyczy, a mimo tego nie następuje na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego umorzenie postępowania karnoskarbo- wego, Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy z uwagi na normę art. 70 § 7 pkt 1 o.p. nie pro- wadzi to do instrumentalnego wstrzymywania dalszego biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, w celu zapobieżenia upływu tego terminu zgodnie z art. 70 § 1 o.p. (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). Jeżeli przepisy postępowania podatkowego w ramach instytucji zawieszenia biegu ter- minu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p.) wiążą się z instytucjami unormowanymi w Kodeksie karnym skarbowym, nie może budzić wątpliwości, że w celu skontrolowania prawidłowości wykładni i stosowania ww. przepisów Ordynacji podatkowej Sąd w zakresie niezbędnym dla realizacji tej kontroli uprawniony jest do analizowania tych instytucji Kodeksu karnego skarbowego, które pozostają w związku z normami art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p., w celu ustalenia, czy sposób ich stosowania nie został wykorzy- stany w celu instrumentalnego stosowania tych przepisów Ordynacji podatkowej na nieko- rzyść podatnika (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). 3.1.3. Odstępstwa od reguły bezpośredniości prowadzenia postępowania dowodowego Nie sposób akceptować postępowanie, w którym zasadnicze ustalenia organ pierwszej instancji oparł na ustaleniach poczynionych w ramach odrębnych postępowań prowadzo- nych za odrębne okresy podatkowe (wyroki z 4 lipca 2025 r., I FSK 394/24, I FSK 416/24, I FSK 729/24, I FSK 730/24 i I FSK 731/24). 3.1.4. Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie okre- ślenia przesłanek odpowiedzialności członków zarządu (lub byłych członków zarządu) za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24 57 . W wyroku z 5 marca 2025 r., III FSK 503/24, NSA wyjaśnił, że w świetle tego wyroku TSUE nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa do obrony skarżącego jako osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., jeżeli w ramach tego postępowania osoba trzecia nie występowała o zapoznanie jej z dowodami pochodzącymi z postępowania wymiarowego oraz mimo 57 Wyrok Trybunału z 27 lutego 2025 r. w sprawie [Adjak], M.B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, ECLI:EU:C:2025:130. 44 I. Izba Finansowa uwzględnienia w materiale dowodowym wskazanej decyzji nie podjęła jakiejkolwiek próby podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu. Użyty w wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, zwrot: „może skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania” oznacza, że kwestionując wysokość długu podatkowego spółki, w ramach postępowania z art. 116 o.p., były członek zarządu – dla zmniejszenia swojej od- powiedzialności za ten dług bądź jej wykluczenia – powinien wykazać istnienie dowodów lub okoliczności faktycznych nieznanych wcześniej organowi podatkowemu albo pominię- tych przez ten organ w ramach postępowania prowadzonego wobec spółki, konsekwencją czego była: – niewłaściwa subsumcja albo błędna wykładnia norm zawartych w przepisach prawa ma- terialnego stanowiących podstawę wydania decyzji określającej spółce wysokość zobo- wiązania podatkowego; lub – niewłaściwa ocena istnienia bądź nieistnienia wymienionych w art. 116 o.p. przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Były członek zarządu może również, w ramach realizacji prawa do obrony, powoływać się na błędy organu w subsumcji lub wykładni mających zastosowanie w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec spółki przepisów prawa materialnego, uwzględniając ujawnione w tym postępowaniu okoliczności faktyczne, jeżeli wydana w stosunku do niej decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego – w zakresie zastosowanych przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego – nie była poddana merytorycznej kontroli sądowo ‑administracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., III FSK 656/25). W świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, uniemożliwienie skutecznego pod- ważenia przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 o.p. w sprawie jego odpowiedzialności jako członka zarządu ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu określającym zobowiązanie podatkowe spółce jest działaniem sprzecznym z art. 273 dyrek- tywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 58 w związku z art. 325 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europej- skiej 59 , prawem do obrony i zasadą proporcjonalności. Ponadto wskazano, że teza wyroku TSUE może być realizowana na podstawie art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE w związku z art. 325 ust. 1 TfUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności, także w ten sposób, że podważenie przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 § 1 o.p. ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania określającego zobowiązanie podatkowe spółce, w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpo- wiedzialności solidarnej, możliwe będzie przez powołanie się przez byłego członka zarządu w swoich zarzutach na kwestionowanie tychże ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych przez spółkę w postępowaniu z jej wniosku o wznowienie postępowania określającego zobo- wiązanie podatkowe spółce (wyrok z 22 sierpnia 2025 r., III FSK 4259/21). 58 Dz. Urz. UE L 2006.347.1; dalej: dyrektywa 2006/112. 59 Wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 2016.202.47–360 ze zm.; dalej: TfUE. 45 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Stosownie do art. 17a o.p., organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie orze- czenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest organ podatkowy właściwy dla po- datnika i powinien to być organ podatkowy właściwy dla danego podatku, ponieważ spółka sama w sobie podatnikiem nie jest, dopóki nie powstanie obowiązek podatkowy w kon- kretnym podatku; tę właściwość potwierdzają przepisy art. 18b o.p., stanowiąc o kontynuacji właściwości organu podatkowego w dniu wszczęcia postępowania podatkowego i odnosząc stosowanie tej zasady odpowiednio w sprawach orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. NSA podkreślił, że w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie Dajak, C ‑277/24 60 , za- równo decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, jak i deklaracja podatkowa, cieszą się domniemaniem wiarygodności, które nie wyklucza jednak możliwości przeprowa- dzenia przeciwdowodu (np. na zasadzie art. 194 § 3 o.p.) i właśnie w tej płaszczyźnie reali- zuje się prawo członka zarządu do obrony: jest ono zapewnione, jeżeli tylko w postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki – na podstawie art. 188 o.p. – będzie miał on możliwość zgłaszania wniosków dowodowych przeciw ustaleniom fak- tycznym lub kwalifikacjom prawnym poświadczonym w decyzji wymiarowej skierowanej do spółki, na które powołuje się organ podatkowy, z tym że członek zarządu może, ale nie musi skorzystać z tego uprawnienia (wyrok z 26 września 2025 r., III FSK 421/25). Wszczęcie wobec spółki postępowania restrukturyzacyjnego (sanacyjnego) na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne 61 może stanowić dowód tego, że były członek zarządu spółki ponoszący odpowiedzialność za jej zaległości wykazał istnienie przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/ oraz § 4 o.p. Tym bardziej, że postępowanie to jest urucha- miane na wniosek dłużnika nie tylko wtedy, gdy dłużnik jest niewypłacalny, ale również wtedy, gdy istnieje zagrożenie jego niewypłacalnością. Przez stan zagrożenia niewypłacalno- ścią dłużnika NSA rozumie sytuację dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 ust. 1 i 3 Prawa restrukturyzacyjnego) (wyrok z 19 lutego 2025 r., III FSK 2872/21). W wyroku z 19 lutego 2025 r., III FSK 1133/23, NSA wyjaśnił, że przepisy Ordynacji po- datkowej nie normują o solidarnej odpowiedzialności wzajemnej wszystkich kategorii współ- odpowiedzialnych osób trzecich, w tym przypadku nabywcy przedsiębiorstwa i członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie NSA nieuprawnione jest po- łączenie w jednym postępowaniu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązanie spółki na podstawie art. 116 § 1 o.p. z ogólnie uregulowaną odpowiedzialnością nabywcy przedsiębiorstwa wynikającą z art. 112 § 1 o.p. 3.1.5. Koszty obciążające stronę postępowania podatkowego Wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., III FSK 123/24, NSA przesądził, że w postępowaniu usta- lającym wysokość kosztów postępowania podatkowego na podstawie art. 267 § 1 pkt 4 o.p. jego przedmiotem jest wyłącznie wysokość kosztów wynagrodzenia biegłego, natomiast nie mogą podlegać ocenie w oparciu o ww. podstawę prawną prawidłowość i jakość sporządzonej 60 ECLI:EU:C:2025:130. 61 Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 ze zm. 46 I. Izba Finansowa opinii oraz kompetencje merytoryczne, wykształcenie i posiadanie wiedzy specjalistycznej przez powołanego biegłego, które są ustalane według odrębnych przepisów. 3.1.6. Kara porządkowa W wyroku z 20 lutego 2025 r., III FSK 1257/23, NSA wskazał, że z prawidłowo odczytanego art. 262 § 1 i 1a o.p. wynika, że karę porządkową można nałożyć jedynie na osobę fizyczną. Zdaniem NSA organ naruszył art. 262 § 1 i 1a w związku z art. 155 i art. 159 § 1 pkt 2 o.p. nakła- dając na członka zarządu spółki karę porządkową za uniemożliwienie przeprowadzenia oglę- dzin, skoro uprzednio wezwanie o udostępnienie przedmiotu oględzin skierował do spółki. 3.1.7. Możliwość zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 253 § 1 o.p. w stosunku do decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego W wyroku z 19 marca 2025 r., III FSK 1296/24, NSA stanął na stanowisku, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia (określająca jedynie „przybliżoną” kwotę zobowiązania po- datkowego), o której mowa w art. 33 § 4 o.p., nie mieści się w pojęciu decyzji określającej wy- sokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p. Dodał, że decyzje wydawane w trybie art. 33 o.p. nie są decyzjami ustalającymi czy określającymi zobowią- zanie podatkowe, a zatem nie ma do nich zastosowania art. 253b pkt 1 o.p. 3.1.8. Strona w postępowaniu podatkowym W wyrokach z 9 kwietnia 2025 r., III FSK 1294/23, III FSK 1510/23 i III FSK 1511/23, NSA zajmował się pojęciem strony w postępowaniu podatkowym. Sąd uznał, że prawidłowa wy- kładnia art. 133 § 2 o.p. w związku z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 62 , a także art. 62b § 2 o.p. prowadzi do wniosku, że dokonanie zapłaty podatku (opłaty skarbowej) na rzecz podatnika przez osobę trzecią (wyręczyciela, posłańca, pełnomoc- nika) nie skutkuje przydaniem tej osobie specjalnej legitymacji procesowej do podejmowania w imieniu własnym i na swoją rzecz (zamiast podatnika) czynności wiążących się z tą wpłatą. „Inny podmiot”, dokonujący wpłaty podatku z własnych środków mimo braku obowiązku podatkowego, który to obowiązek ciążył na podatniku, nie jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej na podstawie art. 9 u.o.s. Nie jest bowiem czynnie legitymo- wany do żądania zwrotu opłaty podmiot, który uiścił tę opłatę (podatek) zamiast podatnika. 3.2. Podatek od towarów i usług 3.2.1. Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uiszczenia podatku Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uisz- czenia podatku, w trybie art. 66 o.p., nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu po- datkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatnik odliczył podatek naliczony od nabycia czy wytworzenia tej rzeczy, bowiem rzecz ta zostaje wyprowadzona z przedsiębiorstwa w innym celu niż prowadzona działalność gospodarcza. Uniknięciu po- wstania nieopodatkowanej konsumpcji ostatecznej służy zaś dokonanie korekty odliczenia podatku naliczonego (wyrok z 7 maja 2025 r., I FSK 2478/21). 62 Dz.U. z 2022 r. poz. 2142 ze zm.; dalej: u.o.s. 47 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.2.2. Możliwość zapłaty za zakup towaru w ratach przez Internet jako usługa pośred- nictwa finansowego, zwolniona z podatku VAT Działanie strony, polegające na oddaniu przestrzeni na stronie internetowej, zapewnia- jącej możliwość przeglądania oferty kredytu lub pożyczki, nawiązania kontaktu, pobrania wniosku, a w rezultacie tego zawarcie umowy i nabycie towaru, ma na celu skojarzenie dwóch stron i doprowadzenie do zawarcia umowy między użytkownikiem a instytucją finansową. Strona w tej sytuacji czyni wszystko co niezbędne, aby zawarto umowę, a sama jako po- średnik nie ma interesu prawnego w zakresie treści umowy. Strona w ten sposób świadczy usługi pośrednictwa finansowego, korzystające ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o po- datku od towarów i usług 63 (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 743/21). 3.2.3. Definicja rzeczy i części rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług W wyroku z 17 stycznia 2025 r., I FSK 1291/21, NSA zwrócił uwagę, że interpretacja po- jęcia rzeczy i części rzeczy z art. 2 pkt 6 u.p.t.u. przy użyciu pojęć z zakresu prawa cywilnego i z punktu widzenia prawa cywilnego jest błędna. Podatek od towarów i usług jest podatkiem zharmonizowanym, w którym użyte pojęcia powinny być interpretowane zgodnie z zasa- dami tego podatku, a nie przez pryzmat prawa cywilnego poszczególnych krajów członkow- skich. Nawet jeśli poszczególne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług posługują się pojęciami mającymi ugruntowane znaczenie w prawie cywilnym (jak „rzecz” lub „część rzeczy”), nie oznacza to, że pojęcia w ustawie podatkowej i prawie cywilnym mają tożsamy zakres. Towarem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług mogą być bowiem wszelkie elementy składowe, które w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie mogą być przed- miotem odrębnego prawa własności. 3.2.4. Wydanie wyjaśnień dotyczących oceny zdolności kredytowej jako samoistna usługa Wydawanie przez bank wyjaśnień na podstawie art. 70a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 64 nie jest nierozerwalnie związane ze świadczeniem głównym, jakim jest udzielenie kredytu. Oznacza to, że opłata pobierana przez bank za wydanie wyjaśnień do- tyczących oceny zdolności kredytowej nie wchodzi w skład usługi kompleksowej udzielenia kredytu, zwolnionej z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. Wyjaśnienia te mają charakter samoistnej usługi, a opłaty pobierane przez bank za ich wydanie nie sta- nowią wynagrodzenia za czynność udzielenia kredytu, która korzysta ze zwolnienia w myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (wyrok z 30 stycznia 2025 r., I FSK 1309/21). 3.2.5. Obowiązek wystawienia faktury W wyroku z 15 kwietnia 2025 r., I FSK 1891/21, istota sporu dotyczyła sposobu doku- mentowania przez lidera konsorcjum oraz pozostałe podmioty (konsorcjantów, podwyko- nawców i poddostawców) czynności wykonanych przez te podmioty na rzecz zamawiają- cego. Sąd zaznaczył, że ponieważ każdy z konsorcjantów, podwykonawców i poddostawców 63 Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; dalej: u.p.t.u. 64 Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm. 48 I. Izba Finansowa jest odrębnym podatnikiem podatku VAT, to na każdym z tych podmiotów ciąży obowiązek udokumentowania dokonanych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT przez wystawienie faktury VAT, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Zatem każdy z członków konsorcjum oraz każdy z podwykonawców i poddostawców, oprócz lidera kon- sorcjum, wystawia fakturę na swoją część przedmiotu umowy, adresowaną bezpośrednio na zamawiającego i przesyła ją do lidera. Lider konsorcjum wystawia na podstawie tych faktur cząstkowych fakturę zbiorczą, uwzględniając również swoją część przedmiotu umowy. Za- mawiający otrzymuje tylko fakturę zbiorczą od lidera konsorcjum wraz z załącznikiem (spe- cyfikacją) wskazującym, jaka część faktury przypada na każdy z podmiotów uczestniczących w realizacji przedmiotu umowy. 3.2.6. Prawo do odliczenia w związku z nabywaniem usług obcych Artykuł 86 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że podatek naliczony z tytułu nabycia przez bank opodatkowanej usługi obcej, podlegającej refakturo- waniu co do dokładnego kosztu na klienta, podlega w pełni odliczeniu jako w całości pozo- stający w bezpośrednim, ścisłym i cenotwórczym związku z transakcją refakturowaną, objętą podatkiem należnym, niezależnie od tego, że może w jakimś zakresie pośrednio oddziaływać na świadczenie zwolnionej usługi własnej banku (wyrok z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 2308/21). 3.2.7. Zwolnienie z opodatkowania usług kształcenia zawodowego Brak polskich regulacji prawnych odnoszących się do kształcenia zawodowego w za- kresie ogrodnictwa i konserwacji zieleni, florystyki, małej gastronomii, stylizacji paznokci, pracownika biurowego nie mógł sam przez się przesądzać o tym, że usługa ta nie może ko- rzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 132 ust. 1 lit. i/ dyrektywy 2006/112 (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 89/22). 3.2.8. Ulga za złe długi W wyroku z 9 września 2025 r., I FSK 1784/22, NSA rozstrzygnął, że art. 89a ust. 4 u.p.t.u. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r.) należy rozumieć w ten sposób, że – mając na uwadze zasady proporcjonalności i neutralności VAT – w przypadku gdy po złożeniu de- klaracji podatkowej, w której dokonano korekty w formie tzw. „ulgi na złe długi”, należność została zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została zbyta – z uwzględnieniem proporcji, w jakiej otrzymana z tytułu sprzedaży kwota ma się do kwoty dokonanej korekty. 3.2.9. Odliczenie podatku naliczonego od wydatków związanych z użytkowaniem samochodu Artykuł 86a ust. 3 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 86a ust. 4 pkt 2 i art. 86a ust. 9 pkt 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że pojazdy samochodowe, których konstrukcja wy- klucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne, uznaje się za wy- korzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, niezależnie od możliwości 49 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wykorzystania ich dla celów prywatnych. Możliwość taką, w przypadku tych pojazdów, uznano bowiem – z uwagi na ich konstrukcję utrudniającą korzystanie z nich w innym celu niż gospodarczy – za nieistotną dla prawa pełnego odliczenia VAT (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 855/22). 3.2.10. Podstawa opodatkowania w przypadku zapłaty bonem Spór w sprawie zakończonej wyrokiem z 9 września 2025 r., I FSK 524/21, odnosił się do tego, czy do opodatkowania płatności bonem świadczenia o wartości mniejszej niż wartość nominalna bonu będzie mieć zastosowanie art. 29a ust. 1a pkt 1 u.p.t.u., czy art. 29a ust. 1b pkt 1 u.p.t.u. W opinii NSA podstawę opodatkowania VAT w przypadku spornego zagadnienia stanowi cena brutto sprzedanych towarów i usług, tj. kwota faktycznie zapłacona za bony, pomniejszona o wartość bonu niewykorzystaną przez klienta oraz pomniejszona o kwotę po- datku należnego związanego ze sprzedanymi towarami lub usługami. 3.2.11. Podleganie opodatkowaniu VAT działalności spółki komunalnej realizującej wy- łącznie zadania publiczne W wyroku z 22 września 2025 r., I FSK 678/21, NSA w składzie siedmiu sędziów uznał, że działalność spółki kapitałowej, której jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu teryto- rialnego, polegająca wyłącznie na wykonywaniu niektórych zadań publicznych tej jednostki, na podstawie umowy zawartej między spółką a jednostką, finansowana jedynie w formie rekompensaty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 5 decyzji Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyzna- wanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym 65 , nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. i nie podlega tym samym opodatkowaniu tym podatkiem. 3.2.12. Związek udogodnień i benefitów dla pracowników i współpracowników/outsour- cerów z działalnością gospodarczą (sprzedażą opodatkowaną) spółki Zasadą jest, że podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wydatków poczynionych w celu nieodpłatnych świadczeń na rzecz swojego personelu. Wyjątek sta- nowią sytuacje, w których podatnikowi będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku. Dotyczy to szczególnych okoliczności, w których świadczenie na rzecz personelu nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb tych ostatnich i nie jest dokonywane w celach innych niż związane z działalnością przedsiębiorstwa, a osobista korzyść, jaka wynika z tego dla perso- nelu, wydaje się mieć jedynie charakter uboczny względem potrzeb przedsiębiorstwa. W ta- kiej sytuacji to podatnik powinien wykazać, że konkretny wydatek nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb personelu i nie jest dokonywany w celach innych niż związane z dzia- łalnością przedsiębiorstwa. Argumentacja taka nie może okazać się skuteczna, jeżeli odnosi się do różnorodnej grupy wydatków, a adresatami świadczeń jest szeroko rozumiany per- sonel, który potencjalnie pełni zasadniczo różne role wykonując zadania na rzecz podatnika (wyrok z 27 listopada 2025 r., I FSK 358/25). 65 Dz. Urz. UE L 2012.7.3. 50 I. Izba Finansowa 3.3. Podatek akcyzowy 3.3.1. Zwolnienie z akcyzy nabycia paliwa żeglugowego w tym LNG W stosunku do jednostki stanowiącej pogłębiarkę akwenową zwolnienie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym 66 obejmuje je- dynie tę część wyrobów energetycznych (oleju napędowego), która zgodnie z oszacowaniem wykorzystywana jest do napędu pogłębiarek jako jednostek pływających. Tylko w tej części mamy do czynienia z używaniem „do celów żeglugi”, a zatem zwolnieniem nie będzie ob- jęte zużycie paliwa w celu zapewnienia funkcjonowania oprzyrządowania służącego pogłę- bianiu akwenu, będącego funkcją tej konkretnej jednostki pływającej. Podobnie będzie w od- niesieniu do wyrobów gazowych (LNG), które mogą być objęte zwolnieniem z art. 31b ust. 3 pkt 1 lit. b/ u.p.a., jeśli będą przeznaczone do napędu w żegludze (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 777/21). 3.3.2. Powstanie zobowiązania podatkowego na skutek zużycia wyrobu akcyzowego ob- jętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy Jeżeli dochodzi do zużycia wyrobu akcyzowego (tytoniu do palenia), objętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy, do wyprodukowania wyrobu nieakcyzowego (tabaki), to do- chodzi do przekształcenia powstałego już na wcześniejszym etapie obowiązku podatkowego wobec wyrobu akcyzowego w zobowiązanie podatkowe na skutek zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 u.p.a. (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 1087/21). 3.3.3. Istota i wysokość zwolnienia z podatku akcyzowego z art. 31d u.p.a. Zwolnienie z podatku akcyzowego z art. 31d ust. 1 u.p.a. polega na zwrocie części zapła- conej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny, na pod- stawie wzoru określonego w art. 31d ust. 3 u.p.a. Wzór ten odnosi się wyłącznie do kwoty akcyzy, która została wcześniej uiszczona przez podatnika tego podatku, z uwzględnieniem obowiązującej stawki podatku określonej w art. 89 ust. 3 u.p.a. (wyrok z 25 marca 2025 r., I FSK 1923/21). 3.3.4. Artykuł 110 ust. 1, 7 i 8 u.p.a. – wykładnia pojęć „pobyt stały”, „pobyt czasowy” i „osiedlenie się” w sprawach dot. zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożo- nego przez osobę fizyczną W wyroku z 11 lipca 2025 r., I FSK 1755/24, NSA dokonał wykładni pojęć „pobytu sta- łego”, „pobytu czasowego” i „osiedlenia się” w kontekście zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożonego przez osobę fizyczną. Wskazując na brzmienie zdania pierwszego art. 110 ust. 1 u.p.a. – zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego po- bytu z terytorium państwa członkowskiego – NSA stwierdził, że użycie przez ustawodawcę spójnika „lub” wskazującego na alternatywę zwykłą oznacza niewątpliwie, że jego intencją było przyznanie możliwości uzyskania zwolnienia zarówno tym osobom, które przybywają z terytorium państwa członkowskiego do Polski na pobyt stały (a zatem wcześniej ich miejsce 66 Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; dalej: u.p.a. 51 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby stałego pobytu znajdowało się poza terytorium kraju), jak i tym, które powracają z czasowego pobytu (co za tym idzie ich stałe miejsce pobytu pozostaje na terytorium Polski). 3.3.5. Stawka akcyzy w dacie wytworzenia energii Wyrokiem z 22 września 2025 r., I FSK 1519/21, wydanym w składzie siedmiu sędziów, NSA orzekł, że zwolnienie od akcyzy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.p.a., energii elek- trycznej wytworzonej z OZE do dnia 31 grudnia 2018 r. i objętej dokumentem potwierdza- jącym umorzenie świadectwa pochodzenia tej energii otrzymanym po tym dniu, stosuje się – także w przypadku zmiany stawki akcyzy przewidzianej w art. 89 ust. 3 u.p.a. – według stawki obowiązującej w dniu wytworzenia energii z OZE i wprowadzenia jej do systemu elektroenergetycznego (dostarczenia do zużycia/wydania), a nie w czasie obniżania akcyzy należnej od energii elektrycznej za najbliższe okresy, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.a. 3.3.6. Opodatkowanie pojazdów typu MHEV, tzw. miękka hybryda W wyroku z 23 października 2025 r., I FSK 2037/24, NSA dokonał wykładni art. 105 pkt 1a lit. a/ i pkt 1b w związku z art. 3 ust 1 u.p.a. w kontekście pojazdów należących do kategorii tzw. miękkich hybryd (MHEV). W opisanych we wniosku o wydanie indywidualnej interpre- tacji podatkowej pojazdach MHEV nie ma możliwości akumulowania energii elektrycznej przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (samochody te nie są tzw. hybrydami plug ‑in), a instalacja elektryczna wspiera silnik spalinowy przy niskich i dużych obciąże- niach, zmniejszając emisję dwutlenku węgla i poprawiając parametry środowiskowe. Zda- niem NSA brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska organu interpretacyjnego, że „hybrydowy napęd spalinowo ‑elektryczny” oznacza spełnienie warunku, by samochód miał zdolność ruszania i poruszania się wyłącznie na silniku elektrycznym. We wniosku o inter- pretację wskazano, że oba silniki mają udział (nie taki sam, bo elektryczny w charakterze wspierającym silnik spalinowy) w napędzie opisanych samochodów osobowych, nie sposób więc zaaprobować, że językowa wykładnia art. 105 ust 1a lit. a/ i 1b u.p.a. przymiot hybrydo- wego napędu elektryczno ‑spalinowego przyznaje jedynie w przypadku zapewnienia zrów- noważonego, niezależnego napędu zarówno elektrycznego, jak i spalinowego. 3.4. Podatek dochodowy od osób fizycznych 3.4.1. Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika, stanowiąca na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Ko- deks spółek handlowych 67 jego udział kapitałowy oznaczony na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, także w przypadku, gdy obejmuje na- leżności z kontraktów, które zostaną zrealizowane w przyszłym roku obrotowym spółki, nie wpływa na określenie proporcji do udziału w zysku w tym kolejnym roku, o której stanowi art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych 68 , dla pozostających w spółce wspólników (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., II FSK 868/22). 67 Dz.U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm. 68 Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f. 52 I. Izba Finansowa 3.4.2. Ulga na robotyzację W wyroku z 17 września 2025 r., II FSK 2139/23, NSA rozważał możliwość skorzystania przez skarżącego z ulgi na robotyzację w zakresie nabycie robota przemysłowego lub innych maszyn i urządzeń wymienionych w art. 52jb ust. 2 pkt 1 lit. a/ ‑b/ u.p.d.o.f. w odniesieniu do kosztów leasingu operacyjnego, o którym mowa w art. 23b ust. 1 u.p.d.o.f. Sąd uznał, że skoro skarżący wskazał, że roboty te będą spełniać ustawowe cechy „robota przemysłowego”, to wydatki na nabycie tych robotów, jako robotów przemysłowych, należy zaliczyć do kate- gorii – według art. 52jb ust. 2u.p.d.o.f.– co do których koszty uzyskania przychodów ponie- sione na ich nabycie należy uznać za koszty poniesione na robotyzację. 3.4.3. Ulga abolicyjna W sprawie zakończonej wyrokiem w składzie siedmiu sędziów z 15 grudnia 2025 r., II FSK 785/22, NSA, odwołując się do treści art. 14 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 Konwencji między Rzeczą- pospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpi- sanej w Warszawie dnia 9 września 2009 r. 69 , zmienionej Protokołem z dnia 5 lipca 2012 r. 70 , uznał, że jeżeli marynarz wypełnia dyspozycję przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania odnoszących się do opodatkowania dochodów z pracy najemnej na statku morskim, przepisy te znajdują zastosowanie, pomimo rezygnacji w jakikolwiek sposób z opo- datkowania tych dochodów przez państwo – stronę umowy. Przepisy tej umowy nie wpro- wadzają warunku zapłaty podatku. Nie ustanawiają także zasady, zgodnie z którą podatek musi zostać uiszczony w którymkolwiek z państw – stron konwencji. Z zasadą tą korespon- duje stan prawny, w którym – tak jak w analizowanym przypadku – dochody, które powinny podlegać opodatkowaniu w Norwegii, nie podlegają tam opodatkowaniu na podstawie de- cyzji władz norweskich, a na skutek stosowanej metody proporcjonalnego zaliczenia wobec nieograniczonego obowiązku podatkowego, który mógłby powodować opodatkowanie tych dochodów w Polsce, podatek zostaje ograniczony na skutek obowiązującej ulgi abolicyjnej. Ostateczny kształt obowiązku podatkowego wynika zatem z danego stanu faktycznego i ewentualnie osiąganych innych dochodów w kraju i za granicą. W zakresie sformułowania „podmiot eksploatujący statek” NSA wyjaśnił, że istotne jest, czy taki podmiot ma władztwo operacyjne nad statkiem, tj. czy decyduje o zasadniczych elementach eksploatacji statku, a tymi elementami jest decydowanie z pozycji przewoźnika o przyjęciu ładunku i akceptacji trasy przewozu. Kwestie zaś, czy dany podmiot odpowiada za bezpieczeństwo statku, jego stan techniczny, czy skompletowanie załogi oraz świadczenie usług dla załogi, ma drugorzędne znaczenie. Jednocześnie postanowieniem, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. (tzw. postanowie- niem sygnalizacyjnym), NSA poinformował Ministra Finansów i Gospodarki o istotnych nie- prawidłowościach wynikających z przyjętej przez organy podatkowe wykładni przepisów konwencji międzynarodowych w sprawach unikania podwójnego opodatkowania i zapobie- gania uchylaniu się od opodatkowania. 69 Dz.U. z 2010 r. Nr 134, poz. 899; dalej: UPO. 70 Dz.U. z 2013 r. poz. 680. 53 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.5. Podatek dochodowy od osób prawnych 3.5.1. Amortyzacja nieruchomości spółki nieruchomościowej Artykuł 15 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych 71 regulującej ograniczenia amortyzacji dla spółek nieruchomościowych ma zastoso- wanie niezależnie od metody amortyzacji. Aby spółka nieruchomościowa mogła dokonywać odpisów amortyzacyjnych, musi je porównać do stosowanej przez siebie metody. W sytuacji, gdy odpisy stosowane były wyższe od tych ustalonych zgodnie z ustawą o rachunkowości, to spółka nieruchomościowa zobowiązana jest do ich obniżenia do takiej wartości hipotetycznej, jaką ustaliła zgodnie z przepisami o rachunkowości. NSA zgodził się z tym, że podatkowe odpisy amortyzacyjne ujmowane w kosztach uzyskania przychodów nie mogą być wyższe od odpisów dokonywanych na podstawie przepisów o rachunkowości (wyrok z 28 stycznia 2025 r., II FSK 788/23). 3.5.2. Moment powstania przychodu w odniesieniu do powstałej nadpłaty w podatku Podatnik wnioskujący o zaliczenie nadpłaty (w analizowanej sprawie w podatku od nie- ruchomości) uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu z chwilą wymagalności przy- szłego zobowiązania, na który nadpłata ma być zarachowana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. (wyrok z 20 lutego 2025 r., II FSK 672/22). 3.5.3. CIT estoński i rozumienie zwrotu „przez okres co najmniej 300 dni w roku podat- kowym” zawartego w art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. Zwrot „przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym”, opisujący jeden z wa- runków opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, należy rozumieć w ten sposób, że opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek może podlegać podatnik zatrudniający na podstawie umowy o pracę oznaczoną liczbę osób w przeliczeniu na pełne etaty przez okres 300 dni, a wymagany okres powinien być liczony łącznie dla wszystkich wymaganych etatów. Ustawodawca w przepisie art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. nie nakazuje łączyć „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem. Tym bardziej, że etat ma być rozumiany jako pełen etat przeliczeniowy. Łączenie „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem przeliczeniowym prowadzi do nieuzasadnionego i sprzecznego z celem regulacji zawężenia możliwości stosowania opodatkowania spółki ry- czałtem, tj. według reżimu tzw. CIT estońskiego, ale też utrzymania się w tym reżimie (wyrok z 15 maja 2025 r., II FSK 163/25). 3.5.4. Koszty finansowania dłużnego, kredyt udzielony w celu nabycia udziałów (akcji) spółki Artykuł 16 ust. 1 pkt 13e u.p.d.o.p. należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on z kosztów uzyskania przychodów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy wy- łącznie te koszty, które dotyczą kredytu udzielonego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki. Wyłączenie nie dotyczy kosztów finansowania dłużnego uzyskanego na spłatę kredytu udzielonego w celu sfinansowania nabycia udziałów (akcji) i kolejnych kredytów udzielonych w celu spłaty wcześniejszych kredytów (wyrok z 17 lipca 2025 r., II FSK 1239/24). 71 Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p. 54 I. Izba Finansowa 3.5.5. Błędy techniczne lub ludzkie jako koszty uzyskania przychodów Koszty, jakie ponosi spółka na skutek błędów ludzkich czy błędów technicznych, nawet jeżeli były spowodowane okolicznościami nie wprost zależnymi od działań spółki, jeżeli ich przyczyną nie była siła wyższa czy zmiana uwarunkowań gospodarczych, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w świetle art. 15 ust. 1 u.p.o.d.p. i to niezależnie od tego, że wydatki te nie mają charakteru kary umownej bądź odszkodowania, a dotyczą, jak podnosiła spółka, wydatków związanych z usunięciem wad usługi w toku procedury reklamacyjnej lub przed złożeniem reklamacji przez klienta, w sytuacji gdy spółka dostrzeże wcześniej taką wadę. Istotne jest bowiem to, że powyższe wydatki są rezultatem niewłaściwego, nienależy- tego wykonania zobowiązania na skutek błędów w cenach i ofertach, overbookingu, reklamacji klientów oraz innych błędów technicznych (wyrok z 3 września 2025 r., II FSK 552/25). 3.6. Podatek od czynności cywilnoprawnych Zakwalifikowanie monet wykonanych ze złota do kategorii waluty obcej Artykuł 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe 72 nie wyłącza z zakresu „walut obcych” tych walut obcych, które zostały wykonane ze złota dewizowego, a art. 9 pkt. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych 73 nie ogranicza zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych sprzedaży walut obcych tylko względem tych walut obcych, które nie są wykonane ze złota dewizowego (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 154/23). 3.7. Podatek od spadków i darowizn 3.7.1. Zdarzenie aktualizujące powstanie obowiązku podatkowego u osoby uprawnionej z tytułu zachowku Wyrokiem z 26 lutego 2025 r., III FSK 241/24, NSA wyjaśnił, że samo prawo do zachowku nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, niezależnie od tego, że prze- pisy łączą powstanie obowiązku podatkowego z momentem faktycznego zaspokojenia rosz- czenia o zachowek. W konsekwencji ustawodawca w art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 74 nie opodatkowuje ani prawa do zachowku, ani samego roszczenia o zachowek. 3.7.2. Podstawa opodatkowania w podatku od spadków i darowizn w przypadku nabycia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość warszawską przez spadkobiercę Z przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s.d. wynika, że podatkiem tym objęte jest nabycie praw majątkowych, a wysokość podatku zależy od war- tości tych praw na dzień powstania obowiązku podatkowego. Skoro w momencie przyjęcia spadku nie istniało jeszcze odszkodowanie związane z nabytym przez skarżącą prawem ma- jątkowym, to jego wartość nie może stanowić podstawy opodatkowania. Podstawą tą jest wartość roszczenia do nieruchomości na dzień przyjęcia spadku, natomiast ustalenie wy- sokości tego roszczenia stanowi odrębną kwestię (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 531/24). 72 Dz.U. z 2020 r. poz. 1708 ze zm. 73 Dz.U. z 2020 r. poz. 815 ze zm.; dalej: u.p.c.c. 74 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 55 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.7.3. Skutki złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 w toku kontroli celno ‑skarbowej a za- kres zastosowania art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej 75 W wyrokach z 10 grudnia 2025 r., III FSK 625 ‑627/25, NSA wskazał, że art. 62 ust. 4 ustawy o KAS, w brzmieniu obowiązującym w 2023 r., odnosił się do korekty uprzednio złożonej deklaracji i nie mógł stanowić podstawy do skutecznego złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 po upływie 14 ‑dniowego terminu od doręczenia upoważnienia do kontroli. W podatku od spadków i darowizn, w którym zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia de- cyzji ustalającej, złożenie deklaracji po tym terminie nie prowadzi do zakończenia kontroli celno ‑skarbowej ani do zastosowania skutków przewidzianych w art. 62 ust. 4b i 4c ustawy o KAS. Nowelizacja art. 62 ustawy o KAS dokonana w 2025 r. nie wywołuje skutków wstecz- nych i nie reaktywuje terminów, które upłynęły przed jej wejściem w życie, pełniąc jedynie funkcję potwierdzającą koncepcję ściśle wyznaczonych przedziałów czasowych, w których czynności deklaracyjne kontrolowanego mogą wywoływać skutki materialnoprawne. 3.8. Podatek od nieruchomości 3.8.1. Nieruchomości likwidowanych kopalń jako związane z działalnością gospodarczą Działalność w zakresie likwidacji kopalni jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych 76 . W przypadku podmiotu (przedsiębiorcy), którego przedmiotem działalności jest m.in. likwi- dacja kopalń, posiadanie takich kopalń (ich nieodpłatne nabycie) oznacza, że obiekty tam się znajdujące są związane z prowadzoną działalnością. Sporne budynki nabyte w celu likwi- dacji danej kopalni są związane z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą, obej- mującą właściwie taki przedmiot. Sąd wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej nie dotyczy wyłącznie tworzenia nowych wartości użytkowych, lecz również eliminowanie już istniejących obiektów, które z różnych przyczyn podlegały likwidacji. Tym samym przejęta w tym celu kopalnia i znajdujące się w niej obiekty stanowią przedmiot prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej niezależnie od okoliczności, czy działalność taka przynosi w tej konkretnej sferze zysk, czy ma na celu uzyskanie innych skutków niż zarobek. Nie ma przy tym znaczenia sposób, w jaki spółka uzyskała to mienie i powody, dla których weszła w jego posiadanie (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 1196/24). 3.8.2. Zwolnienie z podatku od nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku pu- blicznego Rozpatrując zagadnienie zwolnienia z opodatkowania nieruchomości zajętych na pro- wadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego, w wyrokach z 4 marca 2025 r., III FSK 786/22 i III FSK 356/23, NSA uznał, że o „zajęciu”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l., nie decyduje sam fakt posiadania nieruchomości przez organizację pożytku pu- blicznego, lecz faktyczne przez nią wykorzystywanie nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu) do wykonywania czynności składających się konkretnie na nieodpłatną statutową 75 Dz.U. z 2023 r. poz. 615; dalej: ustawa o KAS. 76 Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 56 I. Izba Finansowa działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem innych funkcji. Sąd wyjaśnił, że wyrażenie „rewitalizacja” nie odnosi się do zadania publicznego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 32a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie 77 , lecz odzwierciedla zadania remontowe (prace budowlane) podejmowane przez stronę w celu realizacji zadań oświatowych, naukowych, w zakresie kultury fizycznej i sportu, które po- zostają w sferze jej zadań statutowych. Oznacza to, że skarżąca nie zajmuje nieruchomości na prowadzenie nieodpłatnej, statutowej działalności pożytku publicznego, gdyż obiekty są nieczynne, nieużytkowane i w najbliższej przyszłości nie będą wykorzystywane do prowa- dzenia działalności pożytku publicznego, ponieważ strona nie posiada na ten cel odpowied- nich środków finansowych. 3.8.3. Ocena „zajęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. Naturalny proces spływu lub też przesiąkania (infiltracji) wody wykorzystywanej do pro- wadzenia działalności gospodarczej sam w sobie nie może wyznaczać granic i obszaru „za- jęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. O uznaniu gruntów jako „zajętych” na prowadzenie działalności gospodarczej nie może przesądzać objęcie ich prawną ochroną wynikającą z rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej. O przesłance tej nie przesądza również fakt, że w następstwie naturalnego procesu infiltracji część wód pobieranych przez spółkę pochodzi z tych terenów. Zajęcie musi charakteryzować się faktyczną ingerencją w grunt, przejawiającą się między innymi tym, że na gruncie znaj- dują się obiekty służące do prowadzenia działalności gospodarczej lub też na gruntach tych wykonywane są jakiekolwiek prace związane z tą działalnością, w tym także związane z fi- zyczną ochroną tych gruntów dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z 19 marca 2025 r., III FSK 3/25). 3.8.4. Zwolnienie infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości Zwrot „jest udostępniana przewoźnikom kolejowym” oznacza faktyczne umożliwienie korzystania z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego. W świetle art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i b/ u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w 2021 r., zwolnienie gruntów, budynków i budowli jest uzależnione od tego, czy „infrastruktura kolejowa”, w której skład wchodzą, „jest udo- stępniana przewoźnikom kolejowym” (lit. a/) lub „jest wykorzystywana do przewozu osób” (lit. b/). Warunkiem zwolnienia nie jest zatem okoliczność, czy konkretny element infrastruk- tury (grunt, budynek, budowla) „jest udostępniany” lub „jest wykorzystywany”, lecz czy speł- nienie warunku z lit. a/ lub b/ można przypisać „infrastrukturze kolejowej”, w której skład wchodzi konkretny grunt, budynek czy budowla (wyrok z 3 kwietnia 2025 r., III FSK 1225/23). 3.8.5. Stawka właściwa dla spółek komunalnych W wyroku z 5 czerwca 2025 r., III FSK 379/24, NSA zmienił uprzednio prezentowane sta- nowisko w zakresie charakteru działalności spółek komunalnych i uznał, że o kwalifikacji danej aktywności powinno przesądzać kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot 77 Dz.U. z 2025 r. poz. 1338 ze zm. 57 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód. Obiektywny punkt widzenia sprowadza się do ustalenia, czy dana działalność może przynosić dochód, przy czym – zdaniem NSA – nie należy tej kwestii rozpatrywać abstrakcyjnie, lecz na tle konkretnych uwarunkowań, okoliczności faktycznych. Tak postrzegany zakres działalności skarżącej (zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków), w ocenie Sądu, również w wymiarze obiektywnym nie może być kwalifikowany jako działalność zarobkowa. Zaspo- kajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w tym zakresie należy do zadań własnych gminy. 3.8.6. Kryteria uznania budynku za mieszkalny W wyroku z 11 lipca 2025 r., III FSK 900/23, NSA wypowiadał się co do rozumienia pojęcia „budynek mieszkalny”. Z uwagi na okoliczność, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno zwrotu „budynek mieszkalny”, jak i „pozostałe budynki”, mimo posłu- żenia się nimi m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2, bez odesłania w tym zakresie do innych ustaw, ko- nieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której budynkiem mieszkalnym jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcentować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia, mianowicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili do- konywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego. Sąd wskazał, że zesta- wienie norm prawnych zawartych w art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.p.o.l. i ich łączna wykładnia prowadzą do wniosku, że wolą ustawodawcy było ograniczenie zja- wiska kumulowania przez przedsiębiorców (inne podmioty prowadzące działalność go- spodarczą) nieruchomości niewykorzystywanych do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej lub do innych celów (np. w obszarze kultury, pomocy socjalnej itp.), o ile oczy- wiście takie pozagospodarcze funkcje mieszczą się w przedmiocie aktywności podmiotu nie- będącego osobą fizyczną, a ponadto są faktycznie w danej nieruchomości realizowane. Bez znaczenia dla stosowania najwyższej stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości pozostaje okoliczność, że z perspektywy obranej przez przedsiębiorcę strategii gospodarczej istniejąca zabudowa nieruchomości gruntowej jest dla niego nieprzydatna. 3.8.7. Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości stacji ładowania pojazdów elek- trycznych Stacja ładowania pojazdów elektrycznych nie spełnia przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie jej jako budowli w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych 78 reguluje kwestie dotyczące stosowania pojazdów wyposażonych w napęd elektryczny, jak również odnosi się do proble- matyki wykorzystywania paliw alternatywnych. Tym samym przepisy te mają na celu stwo- rzenie ram prawnych dla rozwoju i upowszechniania technologii transportowych opartych na źródłach energii innych niż tradycyjne nośniki energii. Nie sposób przyjąć, aby definicja stacji ładowania zawarta w tej ustawie mogła kształtować zakres przedmiotowy podatku od nieruchomości, który został ściśle określony w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego przenoszenia pojęć i konstrukcji prawnych między gałęziami prawa o odmiennych funkcjach normatywnych (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 78 Dz.U. z 2022 r. poz. 1083 ze zm. 58 I. Izba Finansowa 3.8.8. Zaliczenie powierzchni ciągów komunikacyjnych do powierzchni użytkowej budynku Na potrzeby zmierzenia powierzchni użytkowej budynku istotne jest przede wszystkim, by istniała granica strukturalnie wydzielająca budynek z przestrzeni. Analizując definicję powierzchni użytkowej z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., należy wskazać, że poza wyłączeniem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych intencją ustawodawcy było, by pozostała powierzchnia użytkowa budynku lub jego części stanowiła podstawę opodatko- wania w podatku od nieruchomości, czego potwierdzeniem jest także art. 4 ust. 2 u.p.o.l. (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 3.8.9. Kwalifikacja prawnopodatkowa budynków mleczarni oraz tanksilosów zlokalizo- wanych na zewnątrz Za zbiornik w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 79 należy uznać obiekt budowlany przeznaczony do gromadzenia materiałów sypkich (np. ziarno, cement), występujących w kawałkach (np. węgiel, rudy, kompostowane fragmenty organiczne) albo w postaci ciekłej (np. paliwa) lub gazowej, związany z prowadzeniem dzia- łalności gospodarczej podatnika, który ponadto (biorąc pod uwagę jego cechy techniczne) nie jest przeznaczony do realizacji innych celów, co nie oznacza, że przez „gromadzenie” okre- ślonych materiałów w zbiorniku należy rozumieć wyłącznie ich magazynowanie w stanie nieprzetworzonym (wyrok z 7 października 2025 r., III FSK 738/24). 3.8.10. Udostępnienie infrastruktury kolejowej jako warunek zwolnienia z podatku od nieruchomości Wyrokiem z 5 listopada 2025 r., III FSK 977/24, NSA – rozpoznając spór dotyczący podatku od nieruchomości za 2019 r. i zakresu zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. – przesądził, że punktem wyjścia dla rozumienia przesłanki „udostępniania przewoźnikom kolejowym” powinna być wykładnia językowa, skoro ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia, a jedno- cześnie świadomie nie posłużył się zwrotem „oddanie w posiadanie”. W konsekwencji NSA przyjął, że warunek udostępnienia jest spełniony także wtedy, gdy infrastruktura kolejowa jest faktycznie wykorzystywana (eksploatowana) przez licencjonowanego przewoźnika kole- jowego, nawet jeśli poszczególne elementy tej infrastruktury nie znajdują się w wyłącznym posiadaniu przewoźnika, a dostęp do nich jest realizowany w każdej prawnie dopuszczalnej formie (w tym pośrednio) i w sposób adekwatny do ich funkcji oraz wymogów bezpieczeń- stwa. Sąd podkreślił przy tym funkcjonalne, nierozłączne powiązanie takich obiektów z ru- chem kolejowym – jeżeli są one użytkowo sprzężone z linią/bocznicą/drogą kolejową i ich eksploatacja nie jest możliwa bez elementów infrastruktury kolejowej, to mogą korzystać ze zwolnienia, o ile infrastruktura jako całość pozostaje udostępniana przewoźnikom. 3.9. Inne podatki i opłaty 3.9.1. Podatek od środków transportowych – definicje środków transportowych podlega- jących opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych 79 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm. 59 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W wyrokach z 14 stycznia 2025 r., III FSK 652/24 i III FSK 653/24, NSA zauważył, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawierają w art. 8 wyczerpujące wyliczenie kategorii środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transporto- wych, do których należy zaliczyć m.in. ciągnik siodłowy i balastowy, które wchodzą w za- kres pojęcia „ciągnik samochodowy”. Okoliczność, czy konkretny ciągnik samochodowy jest ciągnikiem siodłowym, czy też ciągnikiem balastowym z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od środków transportowych pozostaje bez znaczenia (podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z 2 kwietnia 2025 r., III FSK 570/24, III FSK 571/24, III FSK 572/24). 3.9.2. Opłata targowa – możliwość wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy W wyroku z 23 lipca 2025 r., III FSK 7/25, NSA dokonał wykładni art. 15 u.p.o.l. w kon- tekście możliwości wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy opłaty targowej. Gmina nie ma obowiązku ustalania poboru opłaty targowej. Jednak w myśl art. 15 ust. 1 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Artykuł 7 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 80 nałożył na gminę obowiązek zaspokajania zbiorowych po- trzeb wspólnoty, a jednym z zadań własnych gminy realizującym ten obowiązek jest prowa- dzenie targowisk i hal targowych generujące koszty, które w zamyśle ustawodawcy mają być pokrywane właśnie z opłat targowych. Różnicowanie stawek opłat w zależności od rodzaju (sposobu) sprzedaży stanowi element sprawiedliwości społecznej, gdyż nie każda sprzedaż generuje jednakowe koszty. Rozwiązanie to może być również formą pomocy dla osób wspo- magających budżet np. środkami ze sprzedaży produktów własnych (np. owoce, warzywa). Bez względu jednak na cel przyświecający różnicowaniu stawek, w ocenie NSA, istotnym pozostaje, że gmina jest wyposażona co do zasady w kompetencje do jego wprowadzenia. 3.9.3. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi – podstawa prawna dla zróż- nicowania stawek dla nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy W wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 1080/24, NSA rozstrzygnął o prawidłowości zapisu uchwały w przypadku rozszerzenia w przyszłości kategorii nieruchomości niezamieszka- łych, podkreślając, że same w sobie nie zaświadczają o tym, że zapis ten w kwestionowanym przez organ brzmieniu istotnie narusza art. 6j ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzy- maniu czystości i porządku w gminach 81 . Nie można ważności zapisu uchwały oceniać przez pryzmat zdarzeń przyszłych i – co więcej – takich, które w ogóle mogą nie wystąpić, bo stawki mogą być jednolite dla wszystkich nieruchomości niezamieszkałych, także innych niż obecnie objęte działaniem uchwały. 3.9.4. Ustalenie podmiotu świadczącego usługę z zakresu promocji i reklamy Zobowiązanym do uiszczenia opłaty do usług będących reklamą napojów alkoholo- wych może stać się każdy, kto wykona usługę będącą reklamą napojów alkoholowych w ro- zumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alko- holizmowi 82 . Z art. 132 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek uiszczania opłat dotyczy tych 80 Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. 81 Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm. 82 Dz.U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm. 60 I. Izba Finansowa podmiotów, które świadczą usługę będącą usługą reklamy napojów alkoholowych, tj. „pu- blicznie rozpowszechniają” treści wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy w sposób słu- żący „popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych”. Samo skorzystanie z usług innych podmiotów nie oznacza możliwości bycia uznanym za podmiot wymieniony w art. 132 ust. 1 ustawy (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., III FSK 546/24). 3.10. Egzekucja świadczeń pieniężnych oraz zabezpieczenie zobowiązań podatkowych 3.10.1. Umorzenie kosztów egzekucyjnych „Interes publiczny”, o którym mowa w art. art. 64e § 2 pkt 1 lit. a/ u.p.e.a., należy skon- kretyzować do indywidualnej sprawy. Brak więc dobrowolnej spłaty i konieczność egzekucji w połączeniu z genezą zadłużenia podatkowego (nierzetelne prowadzenie działalności go- spodarczej, uczestnictwo w obrocie fakturami VAT niedokumentującymi takich rzeczywi- stych transakcji gospodarczych, które zmierzały do uzyskania określonych korzyści ma- jątkowych, przynosząc jednocześnie stratę Skarbowi Państwa w postaci braku należnych podatków) nie stanowią podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ za umo- rzeniem nie przemawia interes publiczny (wyrok z 24 stycznia 2025 r., III FSK 984/23). 3.10.2. Termin złożenia przez osobę nie będącą zobowiązanym wniosku o wyłączenie spod egzekucji Żądanie osoby, niebędącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, znajduje oparcie w prze- pisie art. 38 § 1 u.p.e.a. Jednak w świetle art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowa- dzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Przeka- zanie przez bank (w związku z dokonanym zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego) na rachunek organu egzekucyjnego środków pieniężnych oznacza wykonanie prawa mająt- kowego w rozumieniu art. 44 u.p.e.a. i stanowi przeszkodę do złożenia przez osobę trzecią wniosku z art. 38 § 1 u.p.e.a. o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego (wyrok z 26 lutego 2025 r., III FSK 1195/24). 3.10.3. Postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności Zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny „bezpodstawnie uchyla się” nie wy- maga, aby dla poprawności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, każdorazowo w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyj- nego, prowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności, nawet gdy trzeciodłużnik uznał wierzytelność za wymagalną. Przepis ten nie wymaga również ba- dania kwestii przedawnienia wierzytelności w przypadku, gdy trzeciodłużnik nie podnosi, że istnieje podstawa prawna, która umożliwia mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wie- rzytelności) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., III FSK 1026/24). 3.10.4. Prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, za- rzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na nieistnienie obowiązku 61 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Współwłaścicielowi nieruchomości przysługuje jako zobowiązanemu prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji ad- ministracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku w rozu- mieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przed doręczeniem decyzji ustalającej podatek od nieruchomości współwłaścicie- lowi nieruchomości, a zatem decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym (wyrok z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 359/24). 3.10.5. Zakres dopuszczalnych podstaw zarzutu niewymagalności obowiązku w postę- powaniu egzekucyjnym Artykuł 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. określa przypadki, w których występuje brak wymagalności obowiązku. Złożenie wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia czy też uchylanie się bądź nieuchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie stanowią hipotez regulacji prawnych statuujących podstawy prawa wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji admini- stracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1330/24). 3.10.6. Przesłanki wydania postanowienia o zatwierdzeniu tymczasowego zajęcia ru- chomości Z treści art. 96n § 1 u.p.e.a. i art. 94zd ustawy o KAS wynika prawo organu egzekucyjnego do wydania postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia tymczasowego zajęcia ruchomości po otrzymaniu cyfrowego odwzorowania protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości, nie wynika natomiast obowiązek polegający na doręczeniu dowodu w postaci protokołu tym- czasowego zajęcia ruchomości stronie postępowania przed wydaniem wymienionego posta- nowienia lub razem z wydanym postanowieniem organu egzekucyjnego pierwszej instancji (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1322/24). 3.10.7. Zakres uprawnień dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej na gruncie art. 27i–27j u.p.e.a. W wyrokach z 10 lipca 2025 r., III FSK 1282/24 i III FSK 1282/24, NSA stwierdził, że sformu- łowanie „uczestniczy na prawach zobowiązanego”, użyte w art. 27i § 3 u.p.e.a., oznacza pełne zrównanie uprawnień dłużnika rzeczowego z uprawnieniami zobowiązanego w zakresie, w jakim egzekucja dotyczy obciążonej rzeczy lub prawa. Tym samym podjęcie egzekucji z takiego przedmiotu otwiera dłużnikowi rzeczowemu drogę do korzystania ze środków ochrony prawnej przewidzianych dla zobowiązanego, w tym do wnoszenia środków zaskar- żenia. Rozwiązanie to, jak wskazał NSA, zapewnia właściwą ochronę interesów właściciela rzeczy obciążonej egzekucją. 3.10.8. Status dysponenta części budżetowej a pojęcie dłużnika w postępowaniu egze- kucyjnym Kompetencje dysponenta, określone m.in. w art. 35c ust. 1 i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 83 , dotyczą nadzoru i możliwości wprowadzania dodatkowych ograniczeń w zakresie zaciągania zobowiązań lub dokonywania wydatków 83 Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm. 62 I. Izba Finansowa przez podległe jednostki. Nie oznacza to jednak, że dysponent staje się posiadaczem środków budżetowych, właścicielem aktywów jednostki budżetowej czy dłużnikiem z tytułu zobo- wiązań tych jednostek. Ustawa jednoznacznie przypisuje zarząd mieniem oraz dokonywanie operacji finansowych jednostkom budżetowym, a nie dysponentom. W konsekwencji NSA uznał, że dysponent części budżetowej nie może być traktowany jako dłużnik zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. (wyroki z 10 lipca 2025 r., III FSK 1394/24 i III FSK 1223/24). 3.10.9. Elektroniczne doręczenie operatu i protokołu a skuteczność zaskarżenia czynności egzekucyjnych Sam fakt wysłania zaszyfrowanych elektronicznie plików elektronicznych z operatem szacunkowym oraz z protokołem opisu i oszacowania nie wpływa na możliwość skutecz- nego zaskarżenia czynności egzekucyjnej, skoro bieg terminu do złożenia zarzutów wynika wprost z art. 110u § 1 u.p.e.a. Sama okoliczność doręczenia, zgodnie z wolą pełnomocnika, plików w formie elektronicznej, nie wpływa na wadliwość postępowania samych organów ani nie pozwala na podważanie skuteczności doręczenia odpisu protokołu (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 1115/24). 3.10.10. Niedopuszczalność umorzenia postępowania egzekucyjnego w okresie jego za- wieszenia W przypadku śmierci zobowiązanego, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egze- kucyjny może podjąć postępowanie dopiero po otrzymaniu informacji od wierzyciela o usta- leniu spadkobierców lub osób, na rzecz których ustanowiono zapis windykacyjny. Ustawo- dawca dopuszcza przy tym, aby wierzyciel wskazał osobę, którą uważa za spadkobiercę lub beneficjenta zapisu windykacyjnego jeszcze przed sądowym potwierdzeniem dziedziczenia, jednak organ egzekucyjny jest obowiązany uwzględnić każde późniejsze postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź akt poświadczenia dziedziczenia, o ile zostaną przedło- żone przed zakończeniem egzekucji (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 606/25). 3.10.11. Uprawdopodobnienie ryzyka nieskuteczności egzekucji jako przesłanka zastoso- wania zabezpieczenia w u.p.e.a. Ustawodawca nie wymaga, aby organ udowodnił w sposób pewny i jednoznaczny, że egzekucja będzie bezskuteczna bez zabezpieczenia. Wystarczające jest uprawdopodobnienie takiego ryzyka na podstawie obiektywnych przesłanek. Funkcją postępowania zabezpiecza- jącego jest bowiem przeciwdziałanie poważnemu niebezpieczeństwu dla skuteczności eg- zekucji, a nie jego usunięcie ex post. Sąd podkreślił, że fakt, iż obowiązek nie był jeszcze wy- magalny, nie mógł stanowić przeszkody do jego zabezpieczenia, gdyż właśnie taka sytuacja została przewidziana w art. 154 § 2 u.p.e.a. Przyjęcie stanowiska odmiennego prowadziłoby do całkowitego sparaliżowania tej instytucji, skoro możliwość zabezpieczenia byłaby ograni- czona jedynie do obowiązków już wymagalnych, a więc takich, w których zamiast zabezpie- czenia należałoby wszcząć egzekucję. Taka wykładnia pozostawałaby w oczywistej sprzecz- ności z ratio legis art. 154 u.p.e.a. (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., III FSK 226/25). 63 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.10.12. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku transgranicznego ty- tułu wykonawczego W wyroku z 25 września 2025 r., III FSK 343/25, NSA stwierdził, że samo wniesienie pisma, nawet wadliwego formalnie, powodowało z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Przepis ten odnosi się wyłącznie do egze- kucji prowadzonej na podstawie krajowych tytułów wykonawczych. W przypadku, gdy egzekucja prowadzona była na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego wystawionego przez państwo członkowskie Unii Europejskiej (Niemcy), stosuje się art. 33 § 3 u.p.e.a., który wyłącza stosowanie § 1 i 2 tego artykułu i odsyła do regulacji art. 17a u.p.e.a. implementują- cego art. 14 pkt 1 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń 84 , zgodnie z którym spory dotyczące wierzytelności objętej tytułem wykonawczym z państwa członkowskiego oraz spory co do ważności powiadomień organu wnioskującego podlegają właściwości organów tego państwa. W sytuacji wniesienia przez stronę podania dotyczącego takiej wierzytelności, organ współpracujący ma obowiązek poinformować o konieczności skierowania sprawy do odpowiedniego organu wnioskującego, zgodnie z przepisami tego państwa. Przepisy te wyraźnie ograniczają możliwość zastosowania krajowych regulacji do- tyczących zawieszenia postępowania w przypadkach egzekucji transgranicznej. 84 Dz. Urz. UE L 2010.84.1. 64 II. Izba Gospodarcza 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 85 Pozostało na następny okres 9014474813 76250448718 W 2025 r. do Izby Gospodarczej NSA wpłynęło 4591 spraw ze skarg kasacyjnych, w któ- rych wywiedziono 4632 skargi kasacyjne, ponadto wpłynęło 157 skarg o wznowienie postę- powania. Organy administracji wniosły 975 skarg kasacyjnych, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 1517 pochodziło od osób fizycznych, 2061 od osób prawnych, 37 od organizacji społecznych, 38 od prokuratora oraz 2 skargi kasacyjne wniósł Rzecznik Praw Obywatel- skich, a 2 Rzecznik Praw Pacjenta. Uwzględniając sprawy niezakończone z poprzedniego okresu sprawozdawczego, ilość spraw ze skarg kasacyjnych oczekujących na rozpatrzenie w Izbie Gospodarczej w 2025 r. – łącznie ze skargami o wznowienie postępowania – wynosiła 13 762. Na dzień 31 grudnia 2025 r. w Izbie Gospodarczej orzekało 27 sędziów NSA, a 8 etatów sędziowskich nie było obsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jednego sędziego NSA w Izbie Gospodarczej przypadało zatem do rozpatrzenia ponad 509 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. Skargi kasacyjne wnoszone były, podobnie jak w roku ubiegłym, w sprawach dotyczą- cych środków publicznych, w tym spraw budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji po- datkowej oraz egzekucji takich należności; subwencji unijnych, funduszy strukturalnych i regulacji rynków branżowych; obrotu towarami z zagranicą, należności celnych i ochrony przed nadmiernym przywozem towaru na obszar celny Unii Europejskiej; cen, opłat, stawek taryfowych nieobjętych symbolem 611; utrzymania i ochrony dróg, ruchu drogowego, w tym transportu drogowego; ochrony zdrowia, w tym w zakresie prowadzenia aptek i hurtowni farmaceutycznych oraz egzekucji obowiązków dotyczących szczepień ochronnych; ubezpie- czeń zdrowotnych; działalności gospodarczej; prawa własności przemysłowej; uprawnień do wykonywania określonych czynności i zajęć, telekomunikacji. Najwięcej skarg kasacyjnych z zakresu właściwości rzeczowej Izby Gospodarczej wywie- dziono od orzeczeń WSA w Warszawie – 2527, WSA w Gdańsku – 237, WSA w Szczecinie – 215, WSA w Gliwicach – 212 oraz WSA w Lublinie – 205. 85 Łącznie skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 65 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... W 2025 r. skargi kasacyjne rozpatrywane były na rozprawach oraz posiedzeniach niejaw- nych wyznaczanych na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. W rozprawach wzięło udział 1610 pełnomocników organów administracji publicznej, jako pełnomocników stron i uczestników: 684 radców prawnych, 455 adwokatów, 42 rzeczników patentowych i 56 doradców podatkowych oraz 2 pełnomocników Rzecznika Praw Obywatel- skich i 6 prokuratorów. W Izbie rozstrzygnięto 5044 skargi kasacyjne, w tym 28 skarg o wznowienie postępo- wania, 21 spraw zamknięto zarządzeniem. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 1369 zażaleń na orzeczenia sądów pierwszej instancji, z poprzedniego okresu sprawozdawczego pozostały do rozpoznania 144 zażalenia. Ponadto wpłynęło 8 skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego. Łącznie rozpoznano 1418 zażaleń, w tym zamknięto 2 sprawy, a do załatwienia w następnym okresie sprawoz- dawczym pozostały 102 zażalenia. Rozpoznane zażalenia, podobnie jak w roku ubiegłym, dotyczyły w większości od- rzucenia skargi, wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności oraz orzeczeń w przedmiocie uchybienia terminu. 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 160 sporów o właściwość i sporów kompeten- cyjnych, 7 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA i 24 skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed WSA, 9 skarg o stwierdzenie nie- zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej 2.1. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych jest dokonywana przede wszystkim w ramach kontroli instancyjnej. Obejmuje ona zarówno stosowanie prze- pisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Negatywna ocena odnosząca się do konkretnych orzeczeń prowadziła do ich wyeliminowania z obrotu prawnego w drodze uwzględnienia środka odwoławczego. W 2025 r. w Izbie Gospodarczej w sprawach ze skarg kasacyjnych uchylono 937 orzeczeń poddanych kontroli instancyjnej. Analiza orzecznictwa Izby Gospodarczej w sprawach inicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub zarządzenie sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadniczo stosowane są w sposób prawi- dłowy. W tej grupie 157 orzeczeń objętych w 2025 r. kontrolą instancyjną zostało uchylonych. 2.2. Materiał pomocniczy do oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyj- nych stanowiły informacje o wynikach narad sędziów WSA przedstawiane przez Prezesów tych sądów. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które przedstawione 66 II. Izba Gospodarcza zostały w dalszej części opracowania, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódz- kich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Klasyfikacja taryfowa, określenie kwoty długu celnego, uznanie (weryfikacja) zgło- szenia celnego za nieprawidłowe oraz określenie kwoty VAT 3.1.1. Przedmiotem analizy licznych orzeczeń była kwestia interpretacji art. 335 ust. 4 roz- porządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny 86 , zgodnie z którym jeżeli urząd celny wywozu poinformuje zgłaszającego o tym, że urząd celny wyprowadzenia nie udzielił odpowiedzi w terminie określonym w ust. 3, zgłaszający może przedstawić urzę- dowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii. W związku z tym mogą to być jakiekolwiek dokumenty prywatne, które zastępczo mogą zo- stać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, jednak do organu należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Dla oceny, czy przedstawiony dowód alternatywny jest wystarczający do uznania, że nastąpił wywóz towaru poza obszar celny UE, istotna jest wiarygodność dokumentu, który powinien mieć postać oryginału lub po- twierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, aby można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu (np. wyroki NSA z: 23 lipca 2025 r., I GSK 646/24, I GSK 647/24, I GSK 648/24, I GSK 649/24, I GSK 650/24, I GSK 673/24, I GSK 674/24, I GSK 675/24, I GSK 676/24, I GSK 677/24, I GSK 678/24, I GSK 777/24, I GSK 778/24; 24 lipca 2025 r., I GSK 779/24, I GSK 780/24, I GSK 781/24, I GSK 782/24, I GSK 783/24, I GSK 784/24, I GSK 792/24, I GSK 812/24, I GSK 813/24, I GSK 1020/24). 3.1.2. W sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego NSA uznał, powołując się na orzecznictwo TSUE (sprawy połączone C‑23/04 do C‑25/04) 87 , że wyniki kontroli sądowej w państwie eksportu są wiążące dla władz celnych kraju importu. System współpracy admi- nistracyjnej (oparty na podziale zadań między władzami celnymi państw oraz na ich wza- jemnym zaufaniu) może funkcjonować jedynie wtedy, gdy organy celne kraju importu uznają dokonane zgodnie z przepisami prawa ustalenia władz kraju eksportu. Obowiązek uzna- wania zaś jest zagwarantowany wyłącznie wówczas, gdy władze kraju importu okazują rów- nież poszanowanie i akceptację orzeczeń sądowych wydanych w wyniku skarg dotyczących wstępnych wyników następczej weryfikacji pochodzenia towarów (wyrok z 23 lipca 2025 r., I GSK 298/24). 3.1.3. W wyroku z 2 kwietnia 2025 r., I GSK 110/22, NSA potwierdził, że regulacje celne prawa krajowego, zwłaszcza te rangi podustawowej,, powinny być wykładane prounijnie, 86 Dz. Urz. UE L 2015.343.558 ze zm. 87 Wyrok TSUE z 9 lutego 2006 r. Sfakianakis AEVE przeciwko Elliniko Dimosio, ECLI:EU:C:2006:92. 67 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z uwzględnieniem postaci i znaczenia poszczególnych instytucji prawa unijnego, w szcze- gólności Unijnego Kodeksu Celnego i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unij- nego kodeksu celnego 88 . Nie można więc zgodzić się na selektywne stosowanie elementów systemu prawa i skupianie się jedynie na § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych 89 z pominięciem, przy dokonywaniu jego wy- kładni, całego systemu przepisów prawa, którego jest częścią. Taka wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie „niezależnie od miejsca przeznaczenia” należy rozumieć jako jakiekolwiek miejsce poza terenem Unii Euro- pejskiej, bowiem unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszcza- niem towarów w granicach Unii Europejskiej, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadze- niem z tego obszaru (z zastrzeżeniem obrotu towarowego z terytoriami specjalnymi). Ponadto prawidłowość tego wniosku potwierdza wykładnia językowa omawianego § 22 ust. 1 rozpo- rządzenia w sprawie zgłoszeń celnych. 3.1.4. W wyroku z 14 lutego 2025 r., I GSK 1643/21, NSA podtrzymał stanowisko, że wią- żące informacje taryfowe na mocy art. 34 ust. 7 lit. a/ pkt (iii) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny 90 są cofane przez organy celne od daty jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C, gdy przestają być one zgodne z przyjętą interpretacją nomenkla- tury celnej, tj. z powodu zmiany Not Wyjaśniających do Nomenklatury Systemu Zharmoni- zowanego, Kompendium Opinii Klasyfikacyjnych lub decyzji klasyfikacyjnych zatwierdzo- nych przez Radę Współpracy Celnej (CCC, znaną od 1994 r. jako Światowa Organizacja Celna WCO). Noty wyjaśniające do Systemu Zharmonizowanego nie są źródłem prawa, jednak przyczyniają się do jednolitej interpretacji zapisów Wspólnotowej Taryfy Celnej. 3.1.5. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 91 raporty OLAF stanowiły dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub są- dowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., I GSK 1234/22). 3.1.6. Zwolnieniem z konieczności zapłaty należności celnych przywozowych mogą zo- stać objęte wyłącznie takie przedmioty, które stanowią „mienie osobiste” osoby przesiedla- jącej się z państwa trzeciego, a więc przeznaczone na jej własny użytek lub do zaspokojenia 88 Dz. Urz. UE L 2015.343.1 ze zm. 89 Dz.U. z 2016 r. poz. 1498. 90 Dz. Urz. UE L 2013.269.1 ze zm. 91 Dz. Urz. UE L 2013.248.1 ze zm. 68 II. Izba Gospodarcza potrzeb gospodarstwa domowego takiej osoby (np. prywatne pojazdy mechaniczne – art. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych 92 ), w stosunku do których zostaną spełnione łącznie określone przesłanki pozytywne (art. 4, art. 6 lit. d/ powyższego rozporzą- dzenia) (wyroki z 25 maja 2025 r., I GSK 906/22 i I GSK 1008/22). 3.1.7. Na uwagę zasługuje również wyrok z 27 lutego 2025 r., I GSK 279/24, w którym NSA uznał, że jeżeli towar został legalnie wprowadzony na obszar celny Unii z Białorusi, ale w momencie wejścia w życie zakazu określonego w art. 1i ust. 1 rozporządzenia nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Biało- rusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy 93 status celny towaru nie był uregu- lowany, to podlegał on zakazowi i nie mógł zostać objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na terytorium celnym Unii. 3.2. Sprawy dotyczące m.in. opłaty paliwowej oraz zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków Zasadnicza część spraw objęta symbolem 602 dotyczyła zagadnień związanych z opłatą paliwową oraz zatwierdzeniem taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. 3.2.1. Wyrokiem z 9 października 2025 r., I GSK 1158/24, NSA podtrzymał dotychcza- sowe stanowisko, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłaty paliwowej, o której stanowi art. 37h ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym 94 jest konsekwencją uznania podmiotu na gruncie podatku akcyzo- wego za podatnika podatku akcyzowego, a tym samym elementy konstrukcyjne opłaty pali- wowej, tj. podmiot, przedmiot czy moment powstania obowiązku, są determinowane przez tożsame elementy konstrukcyjne podatku akcyzowego. 3.2.2. NSA potwierdził również dotychczasowe stanowisko odnoszące się do przesłanek ujętych w art. 24c ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków 95 , w szczególności do sposobu liczenia 45 ‑dniowego terminu załatwienia wniosku taryfowego, stosownie do którego rozpoczyna on swój bieg od momentu początkowego wskazanego w ustawie, a więc od dnia otrzymania wniosku tary- fowego przez organ, stanowiąc tym samym lex specialis względem przepisów Kodeksu postę- powania administracyjnego określających ogólne terminy do załatwiania spraw (wyroki z: 9 września 2025 r., I GSK 1583/22 i 17 września 2025 r., I GSK 790/25). 3.3. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Skarbu Państwa, budżet jedno- stek samorządu terytorialnego, dysponowanie środkami publicznymi z budżetu jednostek 92 Dz. Urz. UE L 2009.324.23. 93 Dz. Urz..UE L 2006.134.1 ze zm. 94 Dz.U. z 2020 r. poz. 2268 ze zm. 95 Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 ze zm. 69 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samorządu terytorialnego, w tym dotacje, subwencje, dyscyplina finansów publicznych i eg- zekucja należności i inne o symbolu podstawowym 653 W tej kategorii omawiane sprawy dotyczyły m.in. odmowy przyznania dotacji oświa- towej, określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu czy określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych. 3.3.1. W wyroku z 26 listopada 2025 r., I GSK 148/23, NSA wskazał, że obowiązek zwrotu dofinansowania, jaki obciąża beneficjenta, powstaje z mocy prawa i to niezależnie od woli stron. Wydana decyzja przekształca jedynie powstały z mocy prawa obowiązek w zobo- wiązanie do zwrotu środków. Zobowiązanie to powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 96 , waloru ostateczności. 3.3.2. W sprawach dotyczących m.in. ustalenia kosztów egzekucyjnych, skargi na czyn- ność egzekucyjną, zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym czy umorzenia postępowania egzekucyjnego należy zwrócić uwagę na wyrok z 11 lutego 2025 r., I GSK 1697/21, w przed- miocie nieprzystąpienia do egzekucji, w którym NSA uznał, że zaliczenie przez ustawodawcę w art. 3 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 97 do podatków również opłat i niepodatkowych należności budżetowych nie świadczy o tym, że opłata za dysponowanie częstotliwością, o której mowa w art. 185 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne 98 , jest podatkiem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności cel- nych i innych należności pieniężnych 99 . 3.3.3. W wyroku z 18 listopada 2025 r., I GSK 1260/24, w przedmiocie stanowiska wierzy- ciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, NSA stwierdził, że z dyspozycji art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach pu- blicznych 100 wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodat- kowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Pojęcie „korzystający” obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby. W razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu albo jego posiadacza – w przypadku leasingu. 3.3.4. W sprawie dotyczącej zobowiązania do zwrotu części dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości NSA uznał, że skoro dotacja oświatowa ma charakter roczny, to przewidziane w art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych zdarzenia powodu- jące powstanie zobowiązania do jej zwrotu muszą zaistnieć w określonym roku, tj. w roku, w którym beneficjent otrzymał dotację. Z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. 96 Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; dalej: u.f.p. 97 Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. 98 Dz.U. z 2019 r. poz. 2460 ze zm. 99 Dz.U. z 2018 r. poz. 425. 100 Dz.U. z 2021 r. poz. 176 ze zm. 70 II. Izba Gospodarcza z art. 252 ust. 1 u.f.p. wynika zatem, że dotacyjne zobowiązanie zwrotowe powstaje z końcem roku (31 grudnia), w którym pobrano dotację oświatową. Ponadto NSA stwierdził, że stroną postępowania w sprawie zwrotu dotacji oświatowej jest ten organ prowadzący szkołę/pla- cówkę, który – odpowiednio do dyspozycji art. 252 ust. 1 u.f.p. – wykorzystywał w danym roku dotację (pkt 1 tej regulacji) bądź ją pobrał (pkt 2 tej regulacji). Ustalenie jaki podmiot i w jakim okresie był organem prowadzącym szkołę lub placówkę oświatową powinno od- bywać się na podstawie danych wynikających z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, a nie z ewentualnie zawieranych umów, których przedmiotem jest przekazanie funkcji or- ganu prowadzącego (wyrok z 22 maja 2025 r., I GSK 866/22). 3.3.5. Uprawnienie do kształtowania wynagrodzeń pracowników przedszkoli podlega ochronie samodzielności jednostki samorządu terytorialnego i nie ma podstaw do ingero- wania w przyjęte przez gminę w tym zakresie wartości. Modyfikacje te jednak nie pozostają bez wpływu na kwotę dotacji i uwaga ta dotyczy zarówno obniżenia, jak i podwyższenia wynagrodzeń pracowników przedszkoli. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych 101 ma charakter imperatywny, ustanawia bowiem obowiązek dokonania aktualizacji kwoty dotacji w trzech sytuacjach, m.in. w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W pojęciu „szczególnie uzasadniony przypadek” mieści się za- równo obniżenie, jak i podwyższenie wynagrodzeń pracowników przedszkoli stanowiących wydatki budżetowe gminy. Wobec tego, jeżeli w gminie doszło do aktualizacji kwoty dotacji ze względu na obniżenie wynagrodzenia pracowników przedszkoli, a następnie wynagro- dzenia te zostały podwyższone, obowiązkiem organu jest dokonanie ponownej aktualizacji kwoty dotacji (wyroki z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 1698/22 i I GSK 1700/22). 3.3.6. Dotacja oświatowa, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. 102 przysługuje organowi pro- wadzącemu szkołę na ucznia (słuchacza), który został do niej zapisany także po pierwszym dniu danego miesiąca, pod warunkiem, że uczeń uczestniczył w co najmniej 50% obowiązko- wych edukacyjnych zajęć w tym miesiącu. Zatem z przepisów art. 26 ust. 2 oraz art. 34 ust. 3 u.f.z.o. nie wynika, aby taki uczeń musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień danego miesiąca (wyroki z 23 stycznia 2025 r.: I GSK 752/21, I GSK 1108/21, I GSK 1142/21). 3.3.7. W wyrokach z 29 kwietnia 2025 r., I GSK 71/25, I GSK 1587/24 i I GSK 1499/24, NSA uznał, że zadania własne gminy należy postrzegać jako prawne zobowiązania do realizacji celu, jakim jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty zgodnie z zasadą pomocni- czości, przy czym mogą to być zadania obowiązkowe (gdy zostały tak określone w ustawie; art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 103 ) oraz nieobowiązkowe. Gmina nie musi zatem poszukiwać szczególnego unormowania ustawowego, aby podjąć się, np. doraźnie, realizacji zadania leżącego w interesie społeczności lokalnej o publicznym znaczeniu (np. z zakresu porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g.), jeżeli do wykonania danego zadania nie został prawnie 101 Dz.U. z 2020 r. poz. 2029 ze zm.; dalej u.f.z.o. 102 Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm. 103 Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; dalej: u.s.g. 71 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wyznaczony inny organ władzy publicznej albo z ustawy wynika zakaz podejmowania przez gminę działań w określonym obszarze. 3.3.8. Regionalna Izba Obrachunkowa nie posiada kompetencji do oceny uchwały w sprawie utworzenia spółki komunalnej. Regionalna Izba Obrachunkowa posiada natomiast kompetencje do oceny tego, czy gmina jest uprawniona do przekazania tego rodzaju spółce środków finansowych w ramach umowy, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej 104 (wyrok z 25 lipca 2025 r., I GSK 232/22). 3.3.9. W wyroku z 23 lipca 2025 r., I GSK 652/24, NSA, dokonując wykładni art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 105 , przyjął, że sformułowanie ustawowe „wysokość i zasady ustalania oraz rozliczania dotacji celowej” nie ogranicza się do wskazania wymagań o charakterze materialnym, lecz do określenia wszel- kich kategorii norm. Wprowadzenie wymagania zachowania terminu do wystąpienia z wnio- skiem nie może być uznane jako limitowanie prawa do realizacji uprawnienia, zwłaszcza ograniczenie podmiotowe. Jest ponadto w pełni uzasadnione potrzebą ochrony budżetu gminnego, a konkretnie – zagwarantowaniem możliwości jego zaplanowania z koniecznym wyprzedzeniem (podobnie w wyroku z 6 maja 2025 r., I GSK 27/22). 3.3.10. Rada gminy lub powiatu może ustanawiać dotację celową przewidzianą na gruncie art. 403 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 106 nie tylko dla wszystkich podmiotów wskazanych w tym przepisie, ale również dla poszczególnych kategorii tych podmiotów. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby dotacja obejmowała inwestycje reali- zowane wyłącznie przez osoby fizyczne albo wyłącznie przez wspólnoty mieszkaniowe lub wyłącznie przez jednostki sektora finansów publicznych będące gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi, czy też przez przedsiębiorców (wyrok z 26 listopada 2025 r., I GSK 730/23). 3.3.11. W wyroku z 19 marca 2025 r., I GSK 1341/21, dotyczącym uchwały Rady Miasta w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać projekt budżetu obywatelskiego, NSA uznał, że obowiązek podania przez mieszkańców ich miejsca zameldowania podczas głosowania w formie elektronicznej oraz ocena ważności oddanego głosu w oparciu o podanie ww. miejsca zameldowania stanowi istotne naruszenia prawa, w tym zasady równości głosowania, gdyż w istocie organ stanowiący miasta, przekraczając kompetencje ustawowe wprowadził różne kryteria oceny ważności głosów dla osób głosujących tradycyjnie (za pomocą papierowych kart do głosowania) i głosujących w formie elektronicznej, naruszył zasadę równości głoso- wania, co stanowi istotne naruszenie art. 5a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 4 u.s.g. 107 3.3.12. W sprawach o sygn. akt I GSK 81/22, I GSK 82/22, w których istotę sporu stanowiło to, czy skarżąca spółka jest podmiotem prawa publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 104 Dz.U. z 2021 r. poz. 679 ze zm. 105 Dz.U. z 2023 r. poz. 204 ze zm. 106 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm. 107 Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm. 72 II. Izba Gospodarcza 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych 108 , NSA, powołując się na wyroki TSUE: w sprawie C ‑44/96 109 ; w sprawie C ‑360/96 110 ; w sprawie C ‑470/99 111 ; w sprawie C ‑373/00 112 ; w sprawie C ‑18/01 113 ; w sprawie C ‑283/00 114 ; w sprawie C ‑567/15 115 , wskazał, że do uznania podmiotu za podmiot, który zaspokaja potrzeby powszechne niemające charakteru przemysłowego, jak i handlowego wystarczy, że podmiot taki będzie realizował takie usługi w pewnym zakresie swojej działalności. W ocenie NSA forma prawna skarżącej (spółka ko- munalna) determinuje przyjęcie, że jest ona narzędziem służącym do realizacji celów jej za- łożyciela, tj. gminy. Faktycznie prowadzona działalność spółki w części dotyczącej gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, mieściła się w ramach ustalo- nego przez organ założycielski przedmiotu działalności spółki oraz odpowiadała zadaniom własnym gminy określonym w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g., które miały charakter zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlo- wego, co czyni ją podmiotem zobowiązanym do stosowania Prawa zamówień publicznych na podstawie jej art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b/ i d/. 3.3.13. Dokonując wykładni art. 26a ust. 1a 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o reha- bilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych 116 , NSA wskazał, że przepis ten odnosi się wyłącznie do terminu uiszczenia kosztów płacy dotyczących pra- cowników niepełnosprawnych. Nieuiszczenie niektórych kategorii składek na ubezpie- czenie społeczne bądź zdrowotne nie oznacza automatycznie, że pracodawca może zostać pozbawiony prawa do refundacji. Przeciwnie, dla wywołania takiego skutku uchybienie to musi dotyczyć wyłącznie składek od wynagrodzenia za pracę pracowników niepełnospraw- nych (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., I GSK 631/21 i 23 maja 2025 r., I GSK 461/22). 3.4. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Unii Europejskiej, płatności obsza- rowe i inne o symbolu podstawowym 655. W 2025 r. wśród orzeczeń dotyczących dysponowania środkami publicznymi z budżetu UE (symbol 6559) dominowały te, które dotyczyły odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, określenia i zobowiązania przypadającej do zwrotu kwoty 108 Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm. 109 Wyrok Trybunału z 15 stycznia 1998 r. Mannesmann Anlagenbau Austria AG i in. przeciwko Strohal Rotationsdruck GesmbH, ECLI:EU:C:1998:4. 110 Przypis: Wyrok Trybunału z 10 listopada 1998 r. Gemeente Arnhem u Gemeente Rheden przeciwko BFI Holding BV, ECLI:EU:C:1998:525. 111 Wyrok Trybunału (szósta izba) z 12 grudnia 2002 r. Universale‑Bau AG, Bietergemeinschaft: 1) Hintereg- ger & Söhne Bauges.m.b.H. Salzburg, 2) ÖSTÜ‑STETTIN Hoch‑ und Tiefbau GmbH przeciwko Entsor- gungsbetriebe Simmering GmbH, ECLI:EU:C:2002:746. 112 Przypis: Wyrok Trybunału z 27 lutego 2003 r. Adolf Truley GmbH przeciwko Bestattung Wien GmbH, ECLI:EU:C:2003:110. 113 Przypis: Wyrok Trybunału z 22 maja 2003 r. Arkkitehtuuritoimisto Riitta Korhonen Oy, Arkkitehtito- imisto Pentti Toivanen Oy i Rakennuttajatoimisto Vilho Tervomaa przeciwko Varkauden Taitotalo Oy, ECLI:EU:C:2003:300. 114 Wyrok Trybunału z 16 października 2003 r. Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hisz- panii, ECLI:EU:C:2003:544. 115 Wyrok Trybunału z 5 października 2017 r. „LitSpecMet” UAB przeciwko „Vilniaus lokomotyvų remonto depas” UAB, ECLI:EU:C:2017:736. 116 Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm. 73 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby dofinansowania z budżetu UE, ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu UE, przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane suszą lub powodzią. 3.4.1. W wyroku z 6 lutego 2025 r., I GSK 1407/21, NSA stwierdził, że brak decyzji po- wiatowego lekarza weterynarii o nakazie zabicia lub poddania ubojowi poszczególnych ga- tunków drobiu, o której mowa w § 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego 117 , nie mógł zostać uznany za przeszkodę w ubieganiu się przez skarżą- cego o rekompensatę, o której mowa w art. 2 lit. d/ rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1507 z dnia 10 października 2018 r. w sprawie nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego w Polsce 118 , skoro jego gospodarstwo objęte zostało środkami w zakresie zdrowia zwierząt i środkami weterynaryjnymi, a straty w gospodar- stwie drobiarskim mogły powstać również wskutek zakazu przemieszczania drobiu i braku zgody na wprowadzenie nowych ptaków do fermy. 3.4.2. Wyrokiem z 14 maja 2025 r., I GSK 137/25, NSA orzekł, że zdarzeniem, które powo- duje rozpoczęcie biegu terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich 119 jest albo data wystąpienia szkody (jeżeli szkoda ta powstała po zaprzestaniu przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii), albo data zaprzestania przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii (jeśli korzyść została przyznana/wypłacona przed ustaniem nieprawidłowości) – w zależności od tego, które ze wskazanych zdarzeń miało miejsce jako ostatnie. 3.5. Sprawy, w których jako organ administracji występował Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych lub Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 3.5.1. W wyroku z 5 czerwca 2025 r., I GSK 265/22, NSA, dokonując wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 120 , wskazał, że nie można twierdzić, że przepis ten wyklucza inne środki dowodowe niż rejestr REGON oraz że pozwala on pomijać twierdzenia (i dowody) strony odnośnie do zgodności danych zawartych w tym rejestrze ze stanem rzeczywistym, co może mieć bezpośredni wpływ na prawidłowość wyniku postępowania. Takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy COVID ‑19 prowadziłoby bowiem do arbitralnego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie tylko jednego środka dowodowego, z pominięciem wysłuchania strony 117 Dz.U. poz. 1066. 118 Dz. Urz. UE L 2018.255.7. 119 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 120 Dz.U. poz. 1842 ze zm. 74 II. Izba Gospodarcza twierdzącej, że środek ten nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, a to oznaczałoby naru- szenie zasady sprawiedliwości proceduralnej. 3.5.2. Zdaniem NSA „niezbędne potrzeby życiowe”, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 roz- porządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 121 , to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Nie można uznać za prawidłową sytuację, w której zapłata za- ległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości za- spokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (wyrok z 17 czerwca 2025 r., I GSK 1649/22). 3.5.3. W wyroku z 15 października 2025 r., I GSK 1540/21, NSA podkreślił, że – biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a/ u.f.p. – rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w sprawie występuje „ważny interes zobowiązanego” lub „interes publiczny” jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes pu- bliczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ, rozpoznając wniosek, nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umo- rzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części. Jednocześnie w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania organy nie są uprawnione do badania słuszności nałożenia opłat dodatkowych za nieopłacony postój. 3.6. Polityka spójności (tryby szczególne) 3.6.1. NSA, orzekając w sprawach dotyczących polityki spójności, zajął się zakresem kon- troli sądowoadministracyjnej w sprawach dotyczących negatywnej oceny projektu. Sąd kasa- cyjny podniósł, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy przepro- wadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają reguł postępowania wskazanych w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 ‑2027 122 . Zmierza to w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarzą- dzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru – dokonanej oceny 121 Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365. 122 Dz.U. z 2022 r. poz. 1079; dalej: ustawa wdrożeniowa. 75 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby i przyznanej punktacji. Sądową kontrolą objęte są również działania ekspertów oraz dokony- wane przez nich oceny (wyrok z 26 lutego 2025 r., I GSK 1718/24). 3.6.2. W wyroku z 13 maja 2025 r., I GSK 344/25, NSA wskazał, że naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowa- dzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. 3.6.3. Dla zagwarantowania rzetelnej i bezstronnej oceny projektów uwzględniającej istotne okoliczności w ramach poszczególnych kryteriów i wykluczającej dowolność istotne znaczenie ma przewidziana skala punktacji umożliwiająca różnicowanie ilości przyznawa- nych punktów w zależności od stopnia spełnienia danego kryterium oraz możliwość udziału ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym, a ponadto weryfikacja dokonanej oceny projektu w ra- mach procedury odwoławczej i kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 943/25). 3.6.4. W sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu, dokonywana zgodnie z przepisami ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu (wyroki z: 13 sierpnia 2025 r., I GSK 942/25 oraz 17 lipca 2025 r., I GSK 706/25). 3.7. Sprawy kapitałowe, bankowość oraz papiery wartościowe W 2025 r. wśród spraw rozpoznawanych w ramach symbolu 637, dotyczącego spraw ka- pitałowych i bankowości, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło rozstrzygnięć podejmowa- nych w postępowaniu przed Komisją Nadzoru Finansowego w sprawach kar pieniężnych, m.in. za naruszenie obowiązków informacyjnych lub ich nienależyte wykonywanie, za naru- szenie przepisów o rachunkowości; za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewi- dentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym; za naruszenie przepisów ustawy o ofercie; za naruszenie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak rów- nież w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku. 3.7.1. W sprawach dotyczących nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie zobowią- zania inwestorskiego NSA zauważył, że oświadczenia zawierające tzw. zobowiązanie inwe- storskie mają charakter permanentny oraz że zobowiązania przyjęte przez stronę nie były i nie są zwykłym oświadczeniem woli, ale zobowiązaniem do prowadzenia polityki banku w sposób przewidziany w prawie i w decyzji zezwalającej. Sąd wskazał również, że zobowią- zanie inwestora, o którym mowa w art. 25h ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 123 ma charakter zobowiązania rezultatu. W tym kontekście podkreślił konieczność oceny i uwzględniania skutków retrospektywnego działania nowego prawa z punktu wi- dzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku, wraz z uwzględnieniem, że nowe prawo nie powinno 123 Dz.U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.; dalej: u.p.b. 76 II. Izba Gospodarcza naruszać tych zasad, wobec zastosowania w sprawie przez organ przepisu prawa zawiera- jącego normę sankcyjną, który wszedł w życie już po podjęciu przez stronę zobowiązania, o którym mowa w art. 25h ust. 3 u.p.b. (wyroki z 13 czerwca 2025 r., II GSK 72/24 i II GSK 103/24). 3.7.2. W wyroku z 6 listopada 2025 r., II GSK 2181/23, dotyczącym kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, NSA wskazał na konieczność wykazania podejmowania realnych działań monitorujących proces sprawozdawczości finansowej i skuteczności systemów kon- troli wewnętrznej w odpowiednim czasie oraz z należytą starannością przez członków ko- mitetu audytowego spółki, celem zwolnienia się od sankcji administracyjnej za zaniechania w tym zakresie. Przesłanki egzoneracyjnej nie stanowi argumentacja zmierzająca wyłącznie do podważenia działalności spółki oraz zaniechań innych podmiotów, w tym firmy audy- torskiej. 3.7.3. Wyrokiem z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA rozpoznał 48 skarg kasacyj- nych wywiedzionych przez 434 skarżących od wyroku WSA w Warszawie, oddalającego skargę 606 podmiotów na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji banku. NSA uwzględnił 8 skarg kasacyjnych i w tym za- kresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Uwzględniając pięć skarg kasacyjnych: Rady Nadzorczej restrukturyzowanego banku, akcjonariuszy i ob- ligatariuszy banku, NSA za usprawiedliwiony uznał jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim Sąd I instancji nie odniósł się do zagadnienia kumulacji w jednym organie trzech funkcji: organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządko- wanej likwidacji, gwaranta depozytów oraz administratora tymczasowego (kuratora). Na- tomiast uwzględniając kolejne trzy skargi kasacyjne, NSA przyjął, że zachodzi przesłanka nieważności postępowania przewidziana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. – pozbawienie strony możności obrony swych praw. Z akt sprawy i sformułowanych zarzutów kasacyjnych wy- nikało, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji skarżącym odmówiono udostęp- nienia akt administracyjnych. NSA uznał, że skoro stroną postępowania administracyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji jest tylko podmiot, którego dotyczy przymusowa restrukturyzacja, i że decyzja w tym przedmiocie oraz jej uzasadnienie doręczane jest tylko Radzie Nadzorczej tego podmiotu, w sytuacji w której o wybranych elementach decyzji (powodach jej podjęcia i skutkach) skarżący dowiadują się z komunikatu zamieszczanego na oficjalnej stronie internetowej BFG, to odmowa udostępnienia przez WSA w Warszawie akt sprawy, w tych konkretnych okolicznościach, stanowiła przesłankę nieważności postę- powania w sprawach dotyczących tych skarżących, do której doszło przed połączeniem kil- kuset spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jednym wyrokiem w znaczeniu formalnoprawnym. 3.8. Ochrona zdrowia W 2025 r. liczą grupę stanowiły orzeczenia, w których NSA rozstrzygał kwestię stwier- dzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki, nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem wyroku 77 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C ‑200/24 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospo- litej Polskiej (ECLI:EU:C:2025:459) 124 . Ponadto istotnymi zagadnieniami w podejmowanych przez NSA rozstrzygnięciach były prawa pacjenta, a także nadzór sanitarny, m.in. kontrola i zakres czynności podejmowanych przez inspekcję sanitarną oraz nakładane kary. 3.8.1. W wyroku z 29 lipca 2025 r., II GSK 87/22, NSA, przyjmując, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecz- niku Praw Pacjenta 125 godzi w podstawowe wartości przyjęte w Konstytucji RP, jak i w cel wprowadzonej w analizowanej ustawie regulacji, która ma wprowadzić system ochrony pre- wencyjnej praw jednostki w zakresie ochrony życia i zdrowia, uznał, że stosowane przez skar- żącą praktyki polegające na braku zapewnienia pacjentom realnej możliwości telefonicznej rejestracji celem uzyskania świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej finanso- wanych ze środków publicznych stanowią praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjenta. NSA przypomniał, że dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów wymagane jest wystąpienie w działaniu podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych dwóch prze- słanek: po pierwsze, bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotu udziela- jącego świadczeń zdrowotnych; po drugie, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. W ocenie NSA obowiązujący zgodnie z art. 8 zd. 1 u.p.p. wymóg organi- zacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z dołożeniem należytej staranności obowią- zuje także na etapie ustalania dostępu do świadczeń, w tym rejestracji i dostępu do rejestracji, na co wskazuje § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 126 , przy czym możliwość rejestracji telefonicznej ma mieć charakter faktyczny, a nie tylko for- malny. NSA przypomniał, że pojęcie „zbiorowe prawa pacjentów” odnosi się do tych praw, o których mowa w u.p.p. oraz w przepisach szczególnych. 3.8.2. Wyrokiem z 12 czerwca 2025 r., II GSK 26/22, NSA przesądził, że w przypadku, gdy kontroli poddawany jest suplement diety w postaci płynu zamkniętego w szczelnym opako- waniu na ostatnim etapie wprowadzania środka do obrotu, próbką kontrolną (próbką pier- wotną) w znaczeniu art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 127 jest jednostkowa sztuka takiego opakowania, czyli butelka o ofero- wanej konsumentom pojemności. 3.8.3. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że nałożenie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 128 , jest do- puszczalne dopiero po stwierdzeniu, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i sa- nitarnych (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2653/24). 124 Orzeczenia NSA w tym zakresie zostały omówione w części „Luki prawne” 125 Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.; dalej u.p.p. 126 Dz.U. z 2020 r. poz. 320 ze zm. 127 Dz.U. z 2023 r. poz. 1448. 128 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 78 II. Izba Gospodarcza 3.8.4. Zdaniem NSA, termin „inne czynności”, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno ‑sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno ‑procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wyka- zują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2603/24). 3.9. Ubezpieczenia zdrowotne W 2025 r. sprawy objęte symbolem 652 dotyczyły w szczególności: ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, ustalenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, zwrotu kosztów leczenia za granicą, wy- dania zgody na refundację leku. Wśród rozpoznawanych spraw przeważały te dotyczące stwierdzenia podlegania obo- wiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, w których NSA kontrolował stanowisko sądu pierwszej instancji akceptujące pogląd, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z prawem uznawał w poszczególnych sprawach, że doszło do za- warcia umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny 129 o zleceniu, co skutkowało objęciem jednej ze stron tych umów obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicz- nych 130 , a nie do zawarcia umów o dzieło, przy których nie powstaje obowiązek ubezpie- czenia zdrowotnego. 3.9.1. Orzekając w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej fi- nansowanych ze środków publicznych, NSA w wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 1871/25, przyjął, że nie znajduje uzasadnionych podstaw taka wykładnia art. 50 ust. 18a u.ś.o.z., zgodnie z którą w postępowaniu wznowionym z urzędu na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej może dojść do ponownego otwarcia terminu do dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3 u.ś.o.z., jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu (art. 50 ust. 18a u.ś.o.z.), chyba że organ w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie, za- niechał wykonania obowiązku poinformowania o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., albo wykonał go bezskutecznie, a przyczyny wznowienia objęte oceną organu orzekającego w sprawie wznowienia dotyczą tego obowiązku. 3.9.2. Z zagadnień procesowych warto zwrócić uwagę na postanowienie z 26 listopada 2025 r., II GZ 747/25, w którym NSA wskazał, że jakkolwiek – co do zasady – inna jest rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora i profesjonalnego pełnomocnika, to nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej kuratorem wyznaczony został adwokat, 129 Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej: k.c. 130 Dz.U. z 2022 r. poz. 2561; dalej: u.ś.o.z. 79 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a zatem wystąpiła swego rodzaju tożsamość (zbieżność) ról społecznych (kurator) i proce- sowych (profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata). W ocenie NSA, brak jest podstaw do różnicowania wysokości wynagrodzenia należnego adwokatowi bądź radcy prawnemu w zależności od pełnionej przez nich funkcji kuratora, pełnomocnika z urzędu czy pełno- mocnika z wyboru. 3.9.3. Orzekając w przedmiocie odmowy wydania zgody na refundację leku, NSA po- dzielił stanowisko Sądu I instancji, który za nieprawidłową uznał dokonaną przez organ wykładnię art. 39 ust. 3e pkt 1 ustawy o refundacji 131 , przede wszystkim z tego powodu, że ograniczenie się przez organ administracji do samej treści przywołanego przepisu prawa bez uwzględnienia konsekwencji wynikających z art. 39 ust. 3c ustawy, a zwłaszcza do zawartych w nim odesłań do art. 12 pkt 3 ‑6 i pkt 8 ‑10 i potrzeby stosowania określonych tam kryteriów refundacyjnych oraz ich oceny w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie mogło być uznane za wystarczające dla przyjęcia, że żądanie wniosku o refundację leku nie mogło zo- stać uwzględnione (wyroki: z 22 stycznia 2025 r., II GSK 1981/24 oraz z 13 marca 2025 r., II GSK 2828/24). 3.10. Własność przemysłowa Wśród spraw dotyczących znaków towarowych najwięcej dotyczyło unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, których liczba niewiele przewyższała liczbę spraw, których przedmiotem była odmowa udzielenia prawa ochronnego. Relatywnie często NSA zajmował się rozpoznawaniem spraw w przedmiocie sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego i niemal równie dużo spraw dotyczyło wygaśnięcia tego prawa. Ponadto NSA orzekał w spra- wach, w których przedmiotem były inne kwestie związane ze znakami towarowymi, jak na przykład postępowania w sprawie ujawnienia wnioskodawcy w rejestrze wspólnego znaku towarowego, przedłużenia prawa ochronnego czy uznania na terytorium RP międzynaro- dowej ochrony znaku towarowego. Wśród orzeczeń dotyczących wynalazków wyraźnie dominowały sprawy związane z unieważnieniem patentu na wynalazek oraz sprawy w przedmiocie odmowy udzielenia tego prawa. Novum w orzecznictwie NSA w zakresie wynalazków jest kategoria spraw doty- czących biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. 3.10.1. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., II GSK 2697/21, NSA rozpoznając sprawę, w której problem prawny koncentrował się na pytaniu, czy wspólnota mieszkaniowa może być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, wyraził sta- nowisko, że nie tylko nie istnieje żaden przepis prawa, który zakazywałby wspólnocie na- bywać takie prawa, ale wręcz z art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali 132 wynika, że skoro może ona nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, a zatem ma prawo nabywania własności odrębnych lokali na własną rzecz w celu zaspokajania potrzeb wspólnych, to może również nabywać prawa ochronne na znaki towarowe, jeżeli pozostaje to w związku z jej działalnością. 131 Dz.U. z 2023 r. poz. 826 ze zm. 132 Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 903 ze zm. 80 II. Izba Gospodarcza 3.10.2. NSA przyjął, że znak słowny „Perlage” w odniesieniu do wód mineralnych posiada zdolność odróżniającą na polskim rynku w rozumieniu art. 129 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej 133 , gdyż tylko niewielka liczba osób, wśród dobrze wykształconych, będzie w sposób naturalny i automatyczny odnosiła wskazane słowo do jego znaczenia. Wyrok ten wpisuje się w linię orzecznictwa sądów administracyjnych, we- dług której ocena opisowości i – w konsekwencji – zdolności odróżniającej powinna być dokonywana przede wszystkim przez pryzmat percepcji przeciętnego polskiego odbiorcy, a więc z uwzględnieniem kontekstu rynkowego, a nie wyłącznie etymologii językowej (wyrok z 6 maja 2025 r., II GSK 2433/21). 3.10.3. Słowno ‑graficzny znak „NAJ LEPSZA OFERTA na rynku” nie spełnia przesłanki zdolności odróżniającej, będąc wyłącznie sloganem reklamowym niepozwalającym na iden- tyfikację pochodzenia towarów i nawet błędny w stosunku do gramatyki języka polskiego zapis jednego z wyrazów nie zmienia warstwy znaczeniowej oznaczenia, podczas gdy kom- pozycja całości nie posiada zdolności odróżniania (wyrok z 9 września 2025 r., II GSK 418/22). 3.10.4. W wyroku z 27 listopada 2025 r., II GSK 781/22, NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym sama okoliczność, że zgłoszone oznaczenie jest nazwą geograficzną nie przesądza o braku jego zdolności odróżniającej. Zwrócił uwagę na konieczność badania w takich przy- padkach przez organ, in concreto, czy w odniesieniu do towarów i właściwego kręgu odbiorców nazwa ta jest rzeczywiście postrzegana jako aktualne, konkretne i bezpośrednie wskazanie pochodzenia geograficznego, czy też ma charakter fantazyjny i może pełnić funkcję znaku towarowego. Jednocześnie, w wyrokach z 17 września 2025 r., II GSK 277/22 oraz II GSK 304/22, NSA przypomniał, że nazwa geograficzna, jeżeli może być postrzegana jako infor- macja o pochodzeniu towarów, to co do zasady nie posiada pierwotnej zdolności odróżnia- jącej, bez względu na faktyczny związek produkcji towarów z danym miejscem. 3.10.5. Pojęcie daty udzielenia patentu w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parla- mentu Europejskiego i Rady z 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochron- nego dla produktów leczniczych 134 należy utożsamiać z momentem publikacji ogłoszenia o udzieleniu patentu w „Wiadomościach Urzędu Patentowego”, co ma kluczowe praktyczne znaczenie dla liczenia terminu na złożenie wniosku o dodatkowe prawo ochronne (wyrok z 18 lutego 2025 r., II GSK 1727/21). 3.11. Sprawy dotyczące działalności gospodarczej i uprawnień zawodowych 3.11.1. W wyroku z 3 lipca 2025 r., II GSK 59/22, NSA, orzekając w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa dotyczących tworzenia sztucznych wysp na polskich obsza- rach morskich, stwierdził, że art. 27b ust. 1d ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej 135 wyraźnie tworzy kompetencję orzeczniczą tylko w stosunku do części opłat uregulowanych w art. 27b ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.m., 133 Dz.U. z 2023 r. poz. 1170. 134 Dz. Urz. UE L 2009.152.1. 135 Dz.U. z 2019 r. poz. 2169; dalej: u.o.m. 81 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a więc części trzeciej i czwartej. Dwie pozostałe, w tym pierwsza, stanowiąca przedmiot sporu (z art. 27b ust. 1 pkt 1 u.o.m.), nie została objęta tą kompetencją organu. Stosowania prawnej formy działania organu administracji publicznej nie można domniemywać. NSA podkreślił, że ustawodawca w art. 27b ust. 1 i 1d u.o.m. zawarł wyraźną enumerację tych części opłaty dodatkowej za wydanie pozwolenia, które wymagają wszczęcia postępowania administra- cyjnego i wydania decyzji określających opłatę. 3.11.2. W zakresie spraw dotyczących biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych na szczególną uwagę zasługują wyroki z 25 września 2025 r., II GSK 366/22, II GSK 636/22, II GSK 1686/23 oraz II GSK 2510/24, w których NSA, rozstrzygając w przedmiocie umorzenia po- stępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego i odwołania biegłego, uznał, że w sytuacji gdy stowarzyszenie dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. wskazuje, że celem jego działań jest monitorowanie pomiarów prędkości na drogach, dokonywanych na rzecz uczestników ruchu drogowego, których ma- terializacją są postępowania dotyczące przekroczenia dozwolonej prędkości, a w postępowa- niach tych uczestniczy biegły sądowy, co do którego opinii i postawy etyczno ‑moralnej jako biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby publicznej, formułowane są określone zarzuty, zawarte we wniosku o jego odwołanie z tej funkcji, należało przyjąć, że wykazanie braku działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienia faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest „sprawą odnoszącą się do społeczeństwa”. Mimo że każda sprawa związana z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości na drodze ma charakter indywidualny, to jednak kwestia prawidłowego dokonywania pomiarów prędkości na dro- gach może być uznana za istotną dla ogółu zainteresowanych osób – uczestników ruchu dro- gowego. NSA podniósł również, że sprawa ustanowienia biegłego sądowego lub zwolnienia go z funkcji należy do spraw z zakresu organizacji i wewnętrznego urzędowania sądów po- wszechnych. Oczywiste jest, że ocena standardów i prawidłowości wykonania opinii przez biegłego w konkretnych sprawach należy do organów procesowych, jednak kwestia istnienia rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych 136 ) dotyczy również sfery stosunków organizacyjno ‑ustrojowych pomiędzy właściwym prezesem sądu okręgowego a osobą ustanowioną lub zwolnioną z funkcji biegłego sądowego. 3.11.3. W sprawach dotyczących stwierdzenia daty przeniesienia sędziego w stan spo- czynku oraz stwierdzenia daty przejścia sędziego w stan spoczynku NSA stanął na stano- wisku, że w świetle wynikających z art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 173 Konstytucji RP ar- gumentów natury systemowej oraz wobec istoty i celów instytucji kontrasygnaty aktów urzędowych Prezydenta RP, za uzasadniony należy uznać wniosek, że postanowienie Pre- zydenta RP o stwierdzeniu daty przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie wymaga kontrasygnaty, bowiem nie stanowi warunku ważności ani też prawnej skutecz- ności tego aktu. Ponadto NSA stwierdził, że zakres i zarazem treść kompetencji Prezydenta RP odnosi się – jak wprost stanowi o tym art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie 136 Dz.U. Nr 15, poz. 133. 82 II. Izba Gospodarcza Najwyższym 137 – zarówno do przejścia, jak i przeniesienia sędziego SN (odpowiednio sę- dziego NSA), zaś jej istotą jest potwierdzenie określonych faktów, wraz z zaistnieniem któ- rych stwierdza on datę przejścia sędziego ze stanu czynnego w stan spoczynku. Wymieniony akt jest zatem kwalifikowany jako akt, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem odpowiada on formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dys- pozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek prawny i wynika- jące z niego uprawnienie lub obowiązek. NSA rozstrzygnął również kwestię dwuetapowości postępowania w sprawie przeniesienia w stan spoczynku, a mianowicie, że podjęcie uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa o przeniesieniu w stan spoczynku jest wieńczone aktem Prezydenta, o którym jest mowa w art. 39 ustawy o SN, a w konsekwencji akt ten determinuje skuteczność samej uchwały (wyroki z 29 maja 2025 r., II GSK 631/22 oraz II GSK 638/22). 3.11.4. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II GSK 355/25, NSA stwierdził, że skoro wszczęcie postępowania karnego wobec strony stanowi ustawową przesłankę skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia 138 , to tym samym nie może być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 3.11.5. NSA, rozstrzygając sprawę dotyczącą odmowy przyjęcia na uzupełniającą apli- kację sędziowską, nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że cały test konkursowy po- winien podlegać unieważnieniu z tej tylko przyczyny, że jedno z pytań okazało się całko- wicie wadliwe, co ma naruszać interes skarżącej i innych zdających. Sąd uznał, że choć błędy w formułowaniu pytań i odpowiedzi nie powinny mieć miejsca, deprecjonują bowiem wagę prowadzonej rekrutacji, to jednak się zdarzają, co nie oznacza, że z tej tylko przyczyny (przy jednym wadliwym pytaniu) cały egzamin musi podlegać unieważnieniu. Należało zbadać wpływ, jaki wadliwość ta ma na wyniki i proces rekrutacji, bowiem nie każde stwierdzone uchybienie będzie skutkować zmianą sytuacji strony na jej korzyść. Istnieje zakres tego ro- dzaju uchybień, które po ich zweryfikowaniu i usunięciu, nie spowodują zmiany sytuacji prawnej jednostki na korzystniejszą (wyrok z 21 maja 2025 r., II GSK 1687/24). 3.12. Broń i materiały wybuchowe 3.12.1. W 2025 r. NSA jednolicie prezentował pogląd, że fakt zatarcia skazania nie wyłącza możliwości uwzględnienia popełnionych w przeszłości czynów przy ocenie przesłanki „braku zagrożenia” z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji 139 . NSA wskazał, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z inte- resem porządku publicznego. NSA podkreślił, że choć instytucja zatarcia skazania, określona w art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny 140 , pozwala uznać daną osobę za 137 Dz.U. z 2019 r. poz. 825. 138 Dz.U. z 2021 r. poz. 1995 ze zm. 139 Dz.U. z 2019 r. poz. 284 ze zm. 140 Dz.U. z 2025 r. poz. 383. 83 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby niekaraną, to przy ocenie wnioskodawcy ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nieukarania, ale jego dotychczasowe życie i sposób postępowania. Okoliczność uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie pozostaje bowiem faktem obojętnym w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również ko- nieczność uwzględnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego (wyroki z: 26 marca 2025 r., II GSK 1994/21; 9 września 2025 r., II GSK 393/22 i II GSK 491/22). 3.12.2. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1791/24, NSA podkreślił, że dana osoba nie przestaje być osobą skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo z chwilą wykonania kary, ale wtedy kiedy doszło do zatarcia skazania, które w tej sprawie, na datę wydawania decyzji, nie nastąpiło. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie przewiduje dwóch odrębnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj.: skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz stwarzania zagrożenia dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Wskazana regulacja dookreśla pojęcie „osoby stwarzającej zagrożenie dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego”, której to osobie nie można wydać pozwolenia na broń, lub której, stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, organy Policji są zobowiązane cofnąć pozwolenie na broń. 3.13. Transport i drogi publiczne 3.13.1. W wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 938/22, NSA, rozpoznając sprawę doty- czącą cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, stwierdził, że o ile organy prowadzące postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami – na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami 141 nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści, o tyle na organach ciąży obowiązek ustalenia, czy przesłane orzeczenie lekarskie, stwier- dzające istnienie przeciwskazań do kierowania pojazdami uzyskało przymiot ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 4, 6 i 7 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. 3.13.2. W wyroku z 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1777/24, NSA wskazał, że w art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 142 mowa jest jedynie o przedaw- nieniu wykonania kary i ma on zastosowanie do kar ustalonych już w drodze decyzji. Dla- tego, w myśl art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a., do kar nakładanych na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. zastosowanie ma art. 189g § 1 k.p.a. 3.13.3. W sprawie dotyczącej usunięcia przeszkód lotniczych w postaci drzew, NSA stwierdził, że regulacja art. 874 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 143 nie ingeruje w istotę prawa własności, a co więcej, że wobec jej funkcji oraz celów ustanowienia nie jest także nieproporcjonalna. Nie ulega bowiem wątpli- wości, że jakkolwiek wywołane koniecznością usunięcia przeszkody lotniczej działanie inge- ruje w prawo własności (posiadania, użytkowania), to jednak wobec potrzeby zapewnienia 141 Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm.; dalej: u.k.p. 142 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 143 Dz.U. z 2023 r. poz. 2110. 84 II. Izba Gospodarcza bezpiecznej eksploatacji lotniska oraz bezpieczeństwa operacji lotniczych uzasadniony jest wniosek, że jest to działanie bezwzględnie konieczne i z tego punktu widzenia nie mają żad- nego znaczenia przesłanki uznania, że drzewo, krzew czy też kompleks drzew stanowi prze- szkodę lotniczą (a mianowicie, czy chodzi o nowe nasadzenia czy rozrost wcześniej posadzo- nych drzew i krzewów w wyniku uprawy), skoro zagrażają bezpieczeństwu ruchu lotniczego (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II GSK 2194/24). 3.13.4. Skarga na naruszenie przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów, która stanowi instrument kontroli przestrzegania przepisów tych rozporzą- dzeń (art. 205a ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze) inicjuje postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem NSA niespełnienie wymogów formalnych skargi określonych w art. 205b ust. 3 ustawy – Prawo lotnicze lub uczynienie im zadość w stopniu mniejszym, niż wynika to z przepisu prawa, nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia skargi, o której jest mowa w art. 205a ust. 1 wskazanej ustawy oraz wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenia albo braku naruszenia przez przewoźnika lotni- czego przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów. Powyższe nie stanowi również podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego inicjowanego tą skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość (wyrok z 25 czerwca 2025 r., II GSK 2612/21). 3.13.5. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1832/21, NSA przyjął, że samo wystąpienie z wnioskiem o wydanie świadectwa kierowcy nie czyni zadość wymogom wykonywania przewozu w sposób zgodny z przepisami obowiązującego prawa, których adresatem jest pro- fesjonalny przewoźnik, i które w odniesieniu do kierowcy, o którym jest mowa w art. 32a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 14 4 w związku z art. 5 ust. 1 ‑3 roz- porządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów dro- gowych 145 , mają charakter bezwzględnie obowiązujący. 3.13.6. W zakresie spraw oznaczonych symbolem 6037 NSA odniósł się również do istot- nych zagadnień procesowych. W wyrokach z 13 lutego 2025 r., II GSK 1760/21 i II GSK 388/22, NSA wskazał, że upływ określonego w decyzji ostatecznej terminu na wykonanie obowiązku administracyjnego nie stanowi bezwzględnie o bezprzedmiotowości postępowania w przed- miocie zmiany tej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. z powodu jej „wygaśnięcia”. Sąd wy- jaśnił, że nie stanowi przeszkody do zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. zmiana stanu prawnego, która nie wpływa na tożsamość stosunku prawnego ukształtowa- nego zmienianą decyzją, wskazując, że ocena odnośnie do zachowania albo niezachowania ciągłości stanu prawnego stanowi podstawę wniosku o zaktualizowaniu się albo braku zak- tualizowania się warunku (przesłanki) stosowania art. 155 k.p.a., nie zaś podstawę wniosku o istnieniu albo braku istnienia przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie wy- mienionego przepisu prawa. 14 4 Dz.U. z 2019 r. poz. 2140. 145 Dz. Urz. UE L 2009.300.72 ze zm. 85 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.14. Sprawy dotyczące poczty, telekomunikacji, radia i telewizji 3.14.1. W wyroku z 8 lipca 2025 r., II GSK 2215/21, NSA stanął na stanowisku, że po- stępowanie w sprawie przedłużenia koncesji inicjowane wnioskiem, o którym jest mowa w ust. 1 art. 35a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji 146 , ma charakter wtórny w relacji do postępowania w sprawie jej udzielenia inicjowanego ogłoszeniem, o którym mowa w art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy. Stąd nie mają zastosowania w tym postępowaniu przepisy art. 34 i art. 36 ust. 1 i 2 tej ustawy, a odmowa udzielenia koncesji na kolejny okres – a więc jej przedłużenie – możliwa jest wyłącznie, gdy w stosunku do nadawcy, który pier- wotnie już ją uzyskał, zachodzi którakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 38 ust. 1 lub 2 ustawy, a mianowicie okoliczność aktualizująca jedną z przesłanek obligatoryjnego lub fakul- tatywnego cofnięcia koncesji. Biorąc pod uwagę odrębność przedmiotu regulacji art. 35a ust. 1 ustawy, a co za tym idzie jego funkcji oraz celu jego ustanowienia, które są zdecydowanie różne od przepisów art. 34, art. 35, art. 36 i art. 36a oraz art. 36c tej ustawy, NSA stwierdził, że określony tym przepisem termin na złożenie wniosku o udzielenie koncesji na kolejny okres – to jest nie później niż 12 miesięcy przed wygaśnięciem już posiadanej koncesji – nosi cechy terminu prawa materialnego. 3.14.2. Na uwagę zasługuje również wyrok z 8 kwietnia 2025 r., II GSK 2337/21, w którym NSA uznał, że w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 71 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe 147 w zw. z art. 22 ust. 3 dy- rektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług 148 i art. 47 akapit 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w sprawach wyboru operatora wyznaczonego status strony postępowania oraz podmiotu, którego do- tyczy decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako krajowego organu regulacyj- nego, może nabyć i zachować do dnia ostatecznego zakończenia tego postępowania tylko ten podmiot, który pozostaje do tego dnia operatorem pocztowym, na którego konkurencyjną względem adresata decyzji o wyborze operatora wyznaczonego pozycję rynkową może od- działywać treść tej decyzji. Jeżeli zatem przed dniem wydania ostatecznej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego, będący operatorem pocztowym i uznany za stronę tego rodzaju postępowania podmiot utraci status tego operatora, to toczące się z jego udziałem postępo- wanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe w części dotyczącej jego w nim udziału. 146 Dz.U. z 2020 r. poz. 805. 147 Dz.U. z 2020 r. poz. 1041. 148 Dz. Urz. UE L 1998.15.14 ze zm. 86 III. Izba Ogólnoadministracyjna 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 149 Pozostało na następny okres 14 655747122 126985812 268 W 2025 r. do Izby wpłynęło 7471 skarg kasacyjnych, w tym 53 skargi o wznowienie postę- powania. Z poprzedniego okresu pozostało 14 655 skarg kasacyjnych, a zatem do załatwienia było łącznie 22 126 spraw. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym naj- więcej skarg kasacyjnych było z zakresu m.in.: prawa budowlanego, gospodarki mieniem państwowym i komunalnym, zagospodarowania przestrzennego, wywłaszczania i zwrotu nieruchomości, ochrony środowiska i ochrony przyrody, stosunków pracy i stosunków służ- bowych czy pomocy społecznej. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby fizyczne wniosły 3872 skargi kasacyjne, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 3462 pochodziło od osób prawnych, w tym 1826 od organów, których czynność, bezczynność czy przewlekłe prowa- dzenie postępowania zostało zaskarżone, 184 od organizacji społecznych, a 24 od prokuratora. W Izbie rozstrzygnięto 9858 skarg kasacyjnych, w tym 32 skargi o wznowienie postępo- wania, 9 spraw zamknięto. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w 745 sprawach, adwokaci jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania w 1013 sprawach, radcowie prawni w 1240 sprawach, prokuratorzy uczestniczyli w 40 spra- wach, Rzecznik Praw Obywatelskich w 7, a Rzecznik Praw Dziecka w 4 sprawach. W Izbie Ogólnoadministracyjnej na dzień 31 grudnia 2025 r. orzekało 46 sędziów NSA, a 7 etatów sędziowskich było nieobsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jed- nego sędziego NSA w 2025 r. przypadało do rozpatrzenia 481 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 3629 zażaleń oraz 14 skarg o wzno- wienie postępowania zażaleniowego. Łącznie zostało załatwionych 3648 zażaleń na orzeczenia sądów administracyjnych, w 303 sprawach uwzględniono zażalenie, w 2906 sprawach odda- lono zażalenie, 31 spraw zamknięto. Na koniec 2025 r. pozostało nierozpoznanych 235 zażaleń. 149 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 87 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 457 wniosków o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość, tj. o 74 wnioski więcej niż w 2024 r. (383). Załatwiono łącznie 442 sprawy wszczęte ww. wnioskami, a zatem o 50 więcej niż w 2024 r. (392). Spośród załatwionych wniosków (442), w 319 sprawach wskazano organ właściwy do załatwienia sprawy, 46 wniosków oddalono, 59 wniosków odrzucono, a 18 załatwiono w inny sposób. Ponadto wpłynęło 11 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orze- czenia. Z poprzedniego okresu pozostała do rozpoznania 1 skarga. Spośród skarg, które wpły- nęły w 2025 r. w 7 przypadkach złożona skarga dotyczyła orzeczenia NSA, zaś w 4 przypad- kach orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Załatwiono 11 skarg, w tym 1 skargę oddalono, a 10 skarg odrzucono. Na następny okres pozostała do rozpoznania 1 skarga. W Izbie Ogólnoadministracyjnej zarejestrowano łącznie 113 spraw ze skarg na naru- szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, z czego 17 skarg dotyczyło przewlekłego postępowania przed NSA, a 96 skarg – po- stępowania przed sądami pierwszej instancji. Z poprzedniego okresu pozostało niezałatwio- nych 5 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Załatwiono łącznie 97 skarg, z których 26 oddalono, 70 odrzu- cono, a w 1 sprawie stwierdzono przewlekłość postępowania. Natomiast 5 spraw zamknięto (zakreślono sprawę w repertorium). Na następny okres pozostało do rozpoznania 16 skarg. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie prze- pisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów admi- nistracyjnych oraz przedstawionych przez składy orzekające wniosków o rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnych sprawach sądowoad- ministracyjnych. Rozpoznano 6 wniosków, w ramach których podjęto 3 uchwały wyjaśnia- jące zagadnienia prawne, 2 uchwały o pozostawieniu przedstawionego zagadnienia praw- nego bez rozpoznania i w 1 sprawie odmówiono podjęcia uchwały. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej 150 W zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych cechuje się wysokim poziomem merytorycznym rozstrzygnięć, chociaż nastąpił niewielki spadek oddalonych skarg kasacyjnych w stosunku do 2024 r., o czym świadczą dane statyczne za 2025 r. Z danych tych wynika, że na 9817 załatwionych skarg kasacyjnych (o 1039 mniej niż w 2024 r.) w 6853 sprawach skargi kasacyjne zostały oddalone, co stanowi 69,81% w stosunku do 74,02% oddalonych skarg kasacyjnych w 2024 r. Z kolei w 1922 sprawach uchylono orzeczenia sądów pierwszej instancji, co stanowi 19,58% ogółu załatwionych skarg kasacyjnych. W 64 sprawach odrzucono skargę kasacyjną, co stanowi 0,65% załatwionych skarg kasacyjnych. Natomiast 978 skarg kasacyjnych załatwiono w inny 150 Podane wyliczenia nie obejmują skarg o wznowienie postępowania oraz spraw zamkniętych. 88 III. Izba Ogólnoadministracyjna sposób, co stanowi 9,96% wszystkich załatwionych skarg kasacyjnych od orzeczeń wojewódz- kich sądów administracyjnych. Z kolei w sprawach zainicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub za- rządzenie sądu pierwszej instancji w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej za- łatwiono ogółem 3617 zażaleń (o 1370 zażaleń więcej niż w 2024 r., w którym załatwiono 2247 zażaleń). Spośród załatwionych zażaleń 2906 zażaleń zostało oddalonych, co stanowi 80,34%. Orzeczenia sądów pierwszej instancji uchylono natomiast w 303 sprawach, co sta- nowi 8,38% ogółu załatwionych zażaleń. W inny sposób załatwiono z kolei 408 zażaleń, co stanowi 11,28% wszystkich załatwionych zażaleń. Z przedstawionych danych wynika, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administra- cyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej NSA zarówno w zakresie skarg kasacyjnych, jak i zażaleń, utrzymuje się, tak jak w latach poprzednich, na dość wysokim poziomie i jest stabilne. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Sprawy z zakresu prawa budowlanego 3.1.1. W odniesieniu do załatwionej milcząco sprawy na skutek zgłoszenia robót budow- lanych (art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 151 ) przepisy art. 145 § 1 i nast. k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawarte w Prawie budowlanym odrębne regulacje umożliwiające weryfikację zgodności z prawem robót bu- dowlanych zrealizowanych w trybie zgłoszenia (wyrok z 23 stycznia 2025 r., II OSK 1160/22). 3.1.2. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., II OSK 1255/22, NSA uznał, że w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco w następstwie zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawartą w Prawie budowlanym pełną i kompleksową regulację umożliwiającą weryfikację zgodności z przepisami robót budowlanych wykonanych w na- stępstwie dokonanego zgłoszenia. 3.1.3. W wyroku z 11 marca 2025 r., II OSK 1863/22, NSA stwierdził, że wobec braku od- miennych szczególnych regulacji w Prawie budowlanym przepis art. 122c § 3 k.p.a. znajdzie zastosowanie do spraw w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych. Oznacza to, że organ odwoławczy, jak też sąd administracyjny, mogą orzec odpowiednio na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchyleniu decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu, a organ pierwszej instancji może w terminie 21 dni (art. 30 ust. 5 Prawa budow- lanego) załatwić sprawę w sposób milczący lub ponownie wnieść sprzeciw, w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. 3.1.4. Jeżeli kwestia zgody na odstępstwo od warunków technicznych została rozstrzy- gnięta przed wszczęciem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, to wydane 151 Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; dalej: Prawo budowlane lub u.p.b. 89 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby postanowienie w przedmiocie zgody na odstępstwo, choć niezaskarżalne w klasycznym ujęciu regulacji wzruszenia rozstrzygnięć w toku instancji, i takie, którego w sprawie nie można wzruszyć w ramach odwołania od decyzji, należy uznać za zaskarżalne do sądu ad- ministracyjnego, ponieważ rozstrzyga sprawę co do istoty, a zatem stanowi rozstrzygnięcie określone w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (postanowienie z 6 sierpnia 2025 r., II OSK 1301/25). 3.1.5. Z art. 37 ustawy – Prawo budowlane nie wynika, żeby jego zastosowanie było uza- leżnione od tego, czy po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę były prowadzone roboty budowlane. W związku z tym, zdaniem NSA, bez znaczenia dla zastosowania powołanego przepisu pozostaje to, że organy nadzoru budowlanego zgodnie ze swoją właściwością pod- jęły czynności wobec robót budowlanych wykonanych lub wykonywanych po uchyleniu de- cyzji o pozwoleniu na budowę z naruszeniem przepisów prawa (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 3052/24). 3.1.6. Stwierdzenie nieważności planu miejscowego, zgodnie z którym wydano decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu nadzoru budowlanego. Zmienione uwarunkowania prawne mogą powodować, że objęty nakazem rozbiórki obiekt budowlany mógłby bez przeszkód podlegać legalizacji, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek z art. 48 Prawa budowlanego. Obiekt budow- lany podlegający rozbiórce z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodaro- waniu przestrzennym obiektywnie przestaje być bowiem obiektem naruszającym te przepisy (wyrok z 3 lipca 2025 r., II OSK 1434/24). 3.1.7. Strona umowy deweloperskiej zawartej z inwestorem, której przedmiotem jest wy- budowanie domu mieszkalnego, nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzo- nego na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane, gdyż z żadnego przepisu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzin- nego 152 nie wynika bezpośredni związek interesu indywidualnego z tymi normami, które po- zwalałyby kwalifikować go jako interes prawny (wyrok z 27 listopada 2025 r., II OSK 380/25). 3.2. Sprawy z zakresu ludności 3.2.1. Najszerszą kategorię spraw w tym symbolu stanowiły sprawy z zakresu obowiązku meldunkowego, tj. zameldowania i wymeldowania. Dotychczas prezentowane stanowisko w zakresie przesłanek opuszczenia miejsca sta- łego zamieszkania pozostaje od wielu lat niezmienne. NSA w swoich orzeczeniach konse- kwentnie wskazywał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego zostaje spełniona wyłącznie w sytuacji, gdy opuszczenie to ma charakter trwały oraz na- stępuje z woli osoby zainteresowanej (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., II OSK 1130/22; 18 lutego 2025 r., II OSK 1345/22; 2 lipca 2025 r., II OSK 1556/24; 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 23 wrze- śnia 2025 r., II OSK 2305/24). Ponadto w utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że dobro- wolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie. Jeżeli więc 152 Dz.U. z 2021 r. poz. 1445. 90 III. Izba Ogólnoadministracyjna opuszczenie lokalu przez daną osobę było spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek do wymeldowania kwestia do- browolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ jest oczywiste, że w takich sytuacjach czynności właściwych organów nie są zgodne z wolą osoby, która jest obowiązana opuścić lokal (wyroki z: 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 27 sierpnia 2025 r., II OSK 601/23). 3.2.2. NSA podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym ewidencja ludności pełni wyłącznie funkcję rejestracyjną, a jej zadaniem jest wierne odzwierciedlenie stanu fak- tycznego, tj. rzeczywistego miejsca pobytu danej osoby (wyroki z: 19 lutego 2025 r., II OSK 453/24 i 18 marca 2025 r., II OSK 988/24). 3.2.3. Na gruncie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych 153 brak jest podstaw prawnych do zamieszczenia w dowodzie osobistym jako rodziców jego posiadacza dwóch osób tej samej płci. Zdaniem NSA czynność materialnotechniczna, jaką jest wydanie dowodu osobistego małoletniej, stanowi jedynie instrument do wykazania tożsamości – oby- watelstwa polskiego – oraz służy jako dokument podróży, nie zaś do kreowania więzi rodzin- nych (wyrok z 22 maja 2025 r., II OSK 2155/22). 3.2.4. Wobec wniosku o wydanie dla celów naukowych poświadczonych za zgodność kopii dokumentów stanowiących akta zbiorowe do aktu zgonu pradziadków skarżącego, NSA uznał, że niewystarczające jest samo (ewentualne) istnienie u skarżącego dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej, lecz niezbędne jest także wykazanie jego naru- szenia lub zagrożenia. W przypadku, gdy strona nie wykazuje istnienia dobra w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, a ponadto zagrożenia lub naruszenia tego konkretnego dobra osobi- stego, nie można przyjąć, że wykazała interes prawny, o którym mowa w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego 154 (wyrok z 24 stycznia 2025 r., II OSK 372/24). 3.2.5. Niezmienna od lat pozostaje linia orzecznicza związana z zasadą posiadania jed- nego obywatelstwa. W wyroku z 22 maja 2025 r., II OSK 2621/22, NSA za bezpodstawne uznał stosowanie art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego 155 w sy- tuacji, gdy ojciec rodziny nie żył w chwili, w której miałaby nastąpić zmiana obywatelstwa osieroconego dziecka lub wdowy po nim. Taka wykładnia pozbawiałaby wdowę możliwości zmiany obywatelstwa po śmierci męża, chyba że powtórnie wyszłaby za mąż, a dzieci do momentu osiągnięcia pełnoletności. Artykuł 13 ustawy dotyczy nabycia lub utraty obywatel- stwa przez ojca rodziny, a więc konkretnych zdarzeń prawnych, których podmiotem może być tylko osoba żyjąca. Cel tej regulacji, jakim jest zasada jednolitości obywatelstwa mał- żonków, może być zrealizowany tylko za życia obojga. 3.3. Sprawy z zakresu gospodarki mieniem 153 Dz.U. z 2022 r. poz. 671 ze zm. 154 Dz.U. z 2022 r. poz. 1681 ze zm. 155 Dz.U. RP z 1920 r. Nr 7 poz. 44 ze zm. 91 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.3.1. Skoro w decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 paździer- nika 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy 156 dochodzi do konkretyzacji zarówno osoby uprawnionej, jak i gruntu, którego ona dotyczy, to musi ist- nieć zgodność pomiędzy tożsamością gruntu objętego danym wnioskiem dekretowym a tre- ścią decyzji wydanej na jego podstawie, a także musi zachodzić tożsamość wnioskodawców (ich następców prawnych) z beneficjentami decyzji reprywatyzacyjnej (wyroki z: 3 kwietnia 2025 r., I OSK 855/22; 3 lipca 2025 r., I OSK 66/22). 3.3.2. W odniesieniu do art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nie- ruchomościami 157 , zastosowano uchwałę siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., I OPS 1/23, wskazując, że uchwała ta wprawdzie została podjęta w odniesieniu do tzw. roszczeń „dekretowych”, ale znajdowała jednak odpowiednie (per analogiam) zastosowanie do po- stępowań o przyznanie odszkodowania wszczętych na podstawie przepisów regulujących skutki wejścia w życie dekretu warszawskiego (wyroki: z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 964/22 i z 5 października 2025 r., I OSK 1104/24). 3.3.3. Skoro zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. przedmiotem roszczenia odszkodo- wawczego może być tylko jeden dom jednorodzinny oraz jedna działka, która przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (jeżeli oczywiście są spełnione pozostałe wymogi przewidziane art. 215 ust. 2 u.g.n.), to wy- stąpienie przez uprawnionego na podstawie tego przepisu z roszczeniem odszkodowawczym za jedną tego rodzaju działkę powoduje, że roszczenie odszkodowawcze, unormowane tym przepisem, wygasa. Oznacza to, że w takiej sytuacji brak jest podstawy prawnej do docho- dzenia odszkodowania za kolejne działki, które powstały z parcelacji dawnej nieruchomości warszawskiej, a które również mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu warszawskiego (wyroki z: 16 stycznia 2025 r., I OSK 1041/22, I OSK 1878/22, I OSK 1030/22, I OSK 530/22; 18 marca 2025 r., I OSK 423/23; 15 maja 2025 r., I OSK 1210/22). 3.3.4. Artykuł 29 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie le- śnym 158 przewidywał możliwość nabycia prawa do gruntu na podstawie protokołu zdawczo‑ ‑odbiorczego w formie przekazania majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a rucho- mego na własność przedsiębiorstw (wyrok z 20 maja 2025 r., I OSK 2392/23). 3.3.5. Formalne potwierdzenie ustania zarządu leśnego nad nieruchomością, która zmie- niła swój charakter, następuje w formie decyzji administracyjnej, a podstawę prawną do jej wydania stanowi art. 46 u.g.n. (wyrok z 12 września 2025 r., I OSK 2775/23). 3.3.6. Z treści art. 95 pkt 7 u.g.n. wynika, że badaniu w toku postępowania podziało- wego podlega wyłącznie okoliczność, czy wydzielana działka, mająca służyć bezpośredniej 156 Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. 157 Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: u.g.n. 158 Dz.U. Nr 63 poz. 494 ze zm. 92 III. Izba Ogólnoadministracyjna obsłudze budynku mieszkalnego, spełnia wymogi uznania jej za działkę budowlaną nie- zbędną do korzystania z budynku mieszkalnego. Z tego względu motywacja, która stanowi podstawę dokonania podziału działki w tym trybie, jest prawnie nieistotna (wyrok z 6 lutego 2025 r., I OSK 278/22). 3.3.7. Artykuł 93 ust. 3 u.g.n., przewidujący niedopuszczalność podziału nieruchomości, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, nie jest adresowany do organu wydającego opinię w trybie art. 93 ust. 5 tej ustawy. Przepis ten odwołuje się do decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości i należy odczytywać go łącznie z art. 99 ustawy. Oznacza to, że organ, opiniując w trybie art. 93 ust. 5 u.g.n. zgod- ność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospo- darowania przestrzennego, nie ocenia merytorycznie spełnienia wymogu dostępu do drogi publicznej, o którym mowa w art. 93 ust. 3 ustawy, gdyż kwestia ta jest badana na etapie zatwierdzania projektu podziału, a nie na etapie opiniowania wstępnego projektu podziału (wyrok z 26 czerwca 2025 r., I OSK 199/25). 3.3.8. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów 159 – zawsze musi dotyczyć tylko sytuacji, w której przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności odnosi się do całości gruntu objętego określoną księgą wieczystą (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1386/23). 3.3.9. Artykuł 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa 160 , zawiera enumeratywny katalog rozstrzygnięć, jakie może wydać Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, co oznacza, że nie- dopuszczalne było stosowanie do tego przepisu wykładni systemowej całej ustawy. Tym samym nie można było wskazanych w tym przepisie rozstrzygnięć łączyć w jedną decyzję, gdyż przepis ten ma charakter alternatywy rozłącznej, tj. wskazuje sytuacje, które wzajemnie się wykluczają (wyrok z 10 czerwca 2025 r., I OSK 1470/22). Z kolei w wyroku z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 674/22 wskazano, że z uwagi na szczególny tryb postępowania przed Komisją i szczególne jej uprawnienia, a także sposób sformułowania przesłanek w art. 30 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, tj. w sposób ocenny i z zastosowaniem klauzul generalnych (interes społeczny), w każdej sprawie należy dokonywać indywidualnej oceny prawidłowości i legalności decyzji Komisji. 3.3.10. Dokonując wykładni art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczy- pospolitej Polskiej 161 , składy orzekające przyjmowały jednolicie, że omawiana ustawa nie 159 Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 ze zm. 160 Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 ze zm. 161 Dz.U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.; dalej: ustawa zabużańska. 93 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wprowadza wymogu, by prawo do rekompensaty przysługiwało wyłącznie podmiotowi, będącemu właścicielem mienia w tym właśnie dniu. Uznawano tym samym, że prawo to przysługuje osobie będącej właścicielem mienia na dzień opuszczania byłego terytorium RP. W następstwie tego przysługuje ono spadkobiercom osoby, która była właścicielem mienia w 1939 r., ale zmarła w trakcie II wojny światowej (wyroki z: 22 marca 2025 r., I OSK 456/2; 9 kwietnia 2025 r., I OSK 592/22; 27 maja 2025 r., I OSK 1144/22; 30 czerwca 2025 r., I OSK 343/22; 27 sierpnia 2025 r., I OSK 1608/22; 29 października 2025 r., I OSK 1965/23). 3.3.11. Poprzez określone w art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej „wskazanie” osoby, na rzecz której będzie realizowane uprawnienie, nie dochodzi do utraty tego uprawnienia przez wska- zującego. Wskazanie nie jest bowiem zbyciem uprawnienia po stronie osoby wskazującej, lecz wyborem jednego spośród pozostałych uprawnionych, na rzecz których ma nastąpić reali- zacja posiadanego przez wskazującego uprawnienia (wyrok z 6 marca 2025 r., I OSK 396/22). 3.4. Sprawy z zakresu gospodarki wodnej 3.4.1. W przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 162 nie unormowano od- stąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej. Uwzględniając jednak charakter stosowanego środka, a nie jego nazwę, NSA uznał, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 280 Prawa wodnego terminem „opłata podwyższona”, zamiast określenia „administracyjna kara pie- niężna”, nie powinno wyłączać możliwości zastosowania do tych opłat instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidzianej w art. 189f k.p.a. Opłaty podwyższone ustanowione w art. 280 Prawa wodnego mieszczą się bowiem w legalnej defi- nicji pojęcia „administracyjna kara pieniężna”, określonej w art. 189b k.p.a. (wyrok z 26 marca 2025 r., III OSK 2577/23). 3.4.2. Decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, która nie pre- cyzuje rodzaju urządzeń mających zostać wykonanych w celu zapobieżenia szkodom ani ich podstawowych parametrów technicznych, jest w tej części niewykonalna. W takiej sytuacji na adresata decyzji zostaje nałożony obowiązek publicznoprawny o nieokreślonej treści (wyrok z 1 lipca 2025 r., III OSK 1284/25). 3.4.3. Interpretując użyte w art. 171 ust. 1 Prawa wodnego pojęcie „odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej”, przy uwzględnieniu wskazań wynikających z cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, NSA stwierdził, że chodzi o korzyść, jaką właści- ciel nieruchomości uzyskuje w związku z realizacją przez spółkę wodną jej zadań. Zadania te polegają w szczególności na budowie oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych, w tym urządzeń melioracji wodnych. Pojęcie „korzyści” nie jest przy tym powiązane z wielkością plonów osiąganych z gruntów, na których urządzenia melioracji wodnych są zlokalizowane. Korzyść w rozumieniu art. 171 ust. 1 Prawa wodnego ma charakter obiektywny i pozostaje niezależna od woli właściciela nieruchomości oraz podejmowanych przez niego działań. Wy- raża się ona w tym, że sprawne i należycie utrzymywane przez spółkę wodną urządzenia 162 Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej: Prawo wodne. 94 III. Izba Ogólnoadministracyjna melioracji wodnych zapewniają prawidłową regulację stosunków wodnych na gruntach rol- nych (wyrok z 23 lipca 2025 r., III OSK 1504/24). 3.5. Sprawy z zakresu komunalizacji mienia 3.5.1. Wśród rozpoznawanych skarg kasacyjnych największą grupę stanowiły skargi kwestionujące komunalizację mienia pozostającego w faktycznym władaniu podmiotu niele- gitymującego się prawem zarządu nieruchomością (PKP SA). W wydanych orzeczeniach NSA potwierdzał, że prawo zarządu do nieruchomości nie przysługuje PKP ex lege, w tym w szcze- gólności na podstawie przepisów prawa normujących utworzenie i funkcjonowanie przed- siębiorstwa państwowego PKP. Akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogól- nych aktów ustrojowych i nie mogą regulować stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogą jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych w odnie- sieniu do poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Sam fakt władania nieru- chomością i zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej nie decyduje o powstaniu prawa zarządu. Ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości 163 . Treść uchwał z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17 determinowała podjęte rozstrzygnięcia. Z tego względu konse- kwentnie przyjmowano, że decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd nie może stanowić dowodu na przysługiwanie na dzień 27 maja 1990 r. prawa zarządu nieruchomością. NSA w wyroku z 21 lutego 2025 r., I OSK 1128/21, mając na uwadze uchwałę siedmiu sę- dziów NSA z 16 grudnia 2024 r., I OPS 2/23, wyjaśnił, że decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu nie jest w postępowaniu komunalizacyjnym wystarczająca dla uznania istnienia po stronie PKP zarządu, natomiast w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z ty- tułu zarządu jest jednym z dowodów, na których podstawie dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu. 3.5.3. W wydawanych przez NSA orzeczeniach konsekwentnie stwierdzano, że fakt ko- munalizacji gruntu nie stoi na przeszkodzie do wydania decyzji o uwłaszczeniu tym gruntem określonego podmiotu. Jak wyjaśniano, przesłanki ustawowe warunkujące komunalizację oraz uwłaszczenie nie są tożsame, a ich spełnienie w konkretnym przypadku oceniane jest na inne daty, tj. na 27 maja 1990 r. w przypadku komunalizacji i na 5 grudnia 1990 r. w odnie- sieniu do uwłaszczenia (wyrok z 9 maja 2025 r., I OSK 930/24). 3.5.4. W wyroku z 12 marca 2025 r., I OSK 1485/23, NSA wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie może służyć czynieniu ustaleń fak- tycznych, które zostaną wykorzystane przez dany podmiot dla wszczęcia innego postępo- wania – czy to o zasiedzenie, czy to o uzgodnienie stanu prawnego księgi wieczystej z rze- czywistym stanem prawnym, czy też dla złożenia oferty zakupu określonej nieruchomości, 163 Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm. 95 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby zaś decyzja komunalizacyjna nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia z powództwem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece 164 . 3.5.5. NSA w swoich orzeczeniach konsekwentnie potwierdzał, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to znalazło głównie odzwierciedlenie w sprawach wszczynanych przez następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości ziemskich, którzy uzyskali decyzje stwierdzające, że majątek nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 165 (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 292/24; 10 kwietnia 2025 r., I OSK 1654/23; 6 czerwca 2025 r., I OSK 2510/23; 9 października 2025 r., I OSK 673/25). 3.5.6. Jednolicie NSA interpretował kwestię zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, przyjmując, że dla jej spełnienia istotne jest jedynie to, by podmiot publiczny wykonywał faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp. (wyrok z 5 lutego 2025 r., I OSK 31/22), przy czym czynności dokonywane na drodze nie mu- siały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany (wyrok z 14 lutego 2025 r., I OSK 330/22). Ponadto wykony- wanie przez skarżącego pewnych czynności mających na celu utrzymanie drogi nie wyłącza sprawowania przez gminę władztwa publicznoprawnego nad drogą, skoro również gmina wykonywała takie czynności w stosunku do drogi (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., I OSK 1609/22). 3.6. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 3.6.1. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kar- tograficzne 166 informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. A zatem osoba legitymująca się własnościowym spół- dzielczym prawem do lokalu nie może żądać wszczęcia postępowania w sprawie aktuali- zacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie powierzchni użytkowej lokalu, albowiem nie zalicza się do podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyj- nego i kartograficznego, co oznacza, że osoba taka nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., I OSK 2567/23). 3.6.2. W świetle art. 24a ust. 10 Prawa geodezyjnego i kartograficznego niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której organ w ramach rozpoznania zarzutów wydaje decyzję meryto- ryczną i wprowadza zmiany w operacie opisowo ‑kartograficznym w sytuacji, gdy wprowa- dzone zmiany nie stanowią uwzględnienia zarzutów (wyrok z 19 listopada 2025 r., I OSK 92/23). 164 Dz.U. z 2023 r. poz. 1984 ze zm. 165 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. 166 Dz.U. z 2020 r. poz. 276 ze zm. 96 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.6.3. Do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych (art. 47a ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), a numery porządkowe budynku ustala wójt (bur- mistrz, prezydent miasta) zgodnie z art. 47a ust. 5 ww. ustawy. Do organu ustalającego numery porządkowe nie należą sprawy z zakresu nadzoru budowlanego, stąd też organ ustalający numery porządkowe nie może prowadzić postępowania zbierać dowodów i czynić własnych ustaleń w przedmiocie oceny legalności przedmiotowej inwestycji z przepisami prawa. W za- kresie oceny legalności inwestycji z przepisami prawa organ ustalający numery porządkowe jest związany ostateczną decyzją organu nadzoru budowlanego, który orzekł w tej kwestii, nakazując rozbiórkę budynków (wyrok z 24 lipca 2025 r., I OSK 1495/22). 3.7. Sprawy z zakresu ochrony środowiska 3.7.1. W wyroku z 28 października 2025 r., III OSK 1055/24, NSA wskazał, że zgodnie z art. 180 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 167 eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzy- skaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Od obowiązku uzyskania pozwolenia ustawo- dawca przewidział więc wyjątki. Ustalenie, czy eksploatacja określonej instalacji wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia, wymaga zatem przeprowadzenia analizy pomiarów, w tym specjalistycznych obliczeń. Nieprawidłowe jest jednak stanowisko, że to organ in- spekcji ochrony środowiska jest zobligowany do wykonania pomiarów poziomu emisji gazów do powietrza i dopasowania go do obowiązujących regulacji prawnych. Obowiązek wykonania pomiarów poziomu emisji gazów lub pyłów do powietrza ciąży na podmiocie prowadzącym instalację. 3.7.2. NSA w wyroku z 15 kwietnia 2025 r., III OSK 6994/21, przypomniał, że wariant proponowany przez wnioskodawcę do realizacji w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko 168 nie może pokrywać się z racjonalnym wariantem alternatywnym. Racjonalny wariant zawsze powinien spełniać dwie cechy – być jednocześnie „alternatywnym” i „racjonalnym”. Brak którejkolwiek z tych cech będzie powodował, że wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny faktycznie nim nie jest. Za wariant alternatywny nie może być uznany tzw. „wariant zerowy”. „Alternatywność” wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwe- stycji) lub technologicznym (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc, produkcyjność, wydaj- ność zainstalowanych urządzeń). Nie jest dopuszczalne poprzestanie na wskazaniu, że inwe- stor nie jest w stanie przedstawić trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia. 3.7.3. W wyroku z 23 września 2025 r., III OSK 1227/23, dotyczącym wymaganej zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania prze- strzennego (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej) NSA orzekł, że na obszarze, który w miej- scowym planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony wyłącznie do celów 167 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; dalej: p.o.ś. 168 Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa. 97 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby produkcji, magazynowania i składów, nie jest możliwe eksploatowanie instalacji do termicz- nego przekształcania odpadów niebezpiecznych. Termiczne przekształcanie odpadów jest objęte ścisłą reglamentacją prawną uregulowaną w art. 155 ‑163 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach 169 . Z przepisów tych nie wynika, że spalanie odpadów niebezpiecznych w procesie termicznego przekształcania odpadów jest działalnością produkcyjną. 3.7.4. W wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 5274/21, NSA wyjaśnił różnicę między poję- ciami „gospodarka odpadami” a „gospodarowanie odpadami”, podnosząc, że gospodarka odpadami to wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach). Natomiast gospodarowanie odpadami, a więc pojęcie o węższym zakresie przed- miotowym, to zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach). W wyroku tym wskazano także, że ustawodawca nie zdecydował się na wyodrębnienie magazynowania odpadów jako od- rębnej formy gospodarki odpadami lub gospodarowania odpadami. Jednocześnie jednak przewidział, że magazynowanie odpadów może mieć formę magazynowania przez prowa- dzącego przetwarzanie odpadów. Naruszenie warunków magazynowania odpadów prowa- dzonego w ramach przetwarzania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. c/ ustawy o odpadach) może uzasadniać wstrzymanie działalności posiadacza odpadów na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. 3.7.5. Z kolei w wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 6436/21, NSA przypomniał, że jeżeli pozwolenie zintegrowane obejmuje zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, to podmiot posiadający tego rodzaju pozwolenie jest zwolniony z obowiązku uzyskania jednego z ze- zwoleń, o których stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach (zezwolenie na zbieranie od- padów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów), ponieważ pozwolenie zintegrowane jest jednym z zezwoleń wymienionych w tym przepisie. W konsekwencji naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego będącego jednocześnie zezwoleniem na zbieranie odpadów lub zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, skutkuje nałożeniem na podmiot naruszający to pozwolenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach. 3.7.6. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznacze- niem, a zatem czy może poruszać się po drogach. W postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojaz- dowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Ewentualna naprawa i rejestracja po- jazdu nie wykluczają zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu. Decyzja o re- jestracji pojazdu, który w dacie jego sprowadzenia do kraju stanowił odpad, a która została 169 Dz.U. z 2022 r. poz. 669 ze zm. 98 III. Izba Ogólnoadministracyjna wydana w oparciu o dokument nieuprawniający do jego rejestracji, nie może stanowić o lega- lizacji czynności podejmowanej nielegalnie. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok z 5 marca 2025 r., III OSK 5484/21). 3.7.7. Według art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach 170 właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i po- rządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Przez pojęcie „pozbywania się odpadów komunalnych” należy rozumieć obowiązki nakła- dane na zobowiązanego w celu przygotowania zebranych odpadów do ich odbioru przez upoważnionego przedsiębiorcę lub inny podmiot dokonujący tego odbioru. Odbiór odpadów z nieruchomości jest jednym z podstawowych obowiązków objętych zadaniem publicznym związanym z utrzymaniem czystości i porządku w gminach. Ustawodawca w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidział możliwości zaniechania od- bierania tych odpadów z nieruchomości, więc nie można uznać, że takie odpady jak np. me- tale, opakowania wielomateriałowe, tworzywa sztuczne, papier, tektura lub szkło, nie mogą być odbierane bezpośrednio z nieruchomości (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 1567/24). 3.7.8. Sprzętem w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elek- trycznym i elektronicznym 171 jest urządzenie funkcjonalnie kompletne. Uznanie za sprzęt nie- samodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów, musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obo- wiązki przewidziane przepisami omawianej ustawy podlegałyby aktualizacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem (wyrok z 15 października 2025 r., III OSK 2035/24). 3.7.9. Zadaniem organów administracji nie jest ocena zakresu umowy cywilnoprawnej, jakim jest umowa zlecenia wycinki lub przycięcia drzew i kontrola prawidłowości jej wyko- nania w świetle przepisów prawa cywilnego. Nie można wykładać art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 172 w ten sposób, że podmiotem odpowie- dzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z na- ruszeniem interesu indywidualnego właściciela. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (wyrok z 20 maja 2025 r., III OSK 167/22). 170 Dz.U. z 2019 r. poz. 2010. 171 Dz.U. z 2024 r. poz. 573. 172 Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm. 99 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.8. Sprawy z zakresu edukacji 3.8.1. Adresowane do rodziców uczniów zawiadomienie o zamiarze likwidacji lub prze- kształceniu szkoły bądź przedszkola, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe 173 , może być dokonane w dowolnej formie. Konieczne jest tylko, żeby zawiadomienie rzeczywiście dotarło do rodziców ucznia w przewidzianym w ustawie terminie (wyrok z 11 czerwca 2025 r., III OSK 1329/22). 3.8.2. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., III OSK 626/22, NSA zajmował się problemem roz- strzygnięcia nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie okre- ślenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora oraz doktora habilitowa- nego i uznał, że wydane na podstawie art. 239 pkt 2 w zw. z art. 238 ust. 1 pkt 6 lit. a/ ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 174 przez Radę Doskonałości Naukowej rozstrzygnięcie ma charakter nadzorczy i kreuje stosunek administracyjnoprawny (stosunek nadzorczy), podlegający kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia jego legalności. 3.8.3. W wyroku z 26 sierpnia 2025 r., III OSK 721/25, NSA zajął się problemem powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i wskazał, że współdziałanie organów „w porozumieniu” nie oznacza jedynie wyrażania opinii przez jeden z tych organów. Byłoby to nie tylko sprzeczne z wykładnią językową (gramatyczną) art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego, który to przepis reguluje zarówno współdziałanie w formie porozumienia, jak i wyrażanie opinii, ale także byłoby nie do pogodzenia z celem tego przepisu. 3.8.4. W wyroku z 17 października 2025 r., III OSK 2414/22, NSA zajmował się kwestią wznowienia studiów i wskazał, że jeżeli możliwość wznowienia studiów została uregu- lowana w regulaminie danej uczelni wyższej, ale nie przewidziano dla niej formy decyzji administracyjnej (z uwagi na brak przepisu ustawowego w tym zakresie), lecz formę roz- strzygnięcia, to rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia studiów stanowi akt z zakresu admi- nistracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o ile zgodnie z regulaminem tej konkretnej uczelni roz- strzygnięcie tego rodzaju podejmowane jest w ramach władczych kompetencji właściwego organu, jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie podmiotu zewnętrznego wobec uczelni (już nie studenta) i dotyczący prawa gwarantowanego przez tę uczelnię, o ile speł- nione są warunki regulaminowe. 3.9. Sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego 3.9.1. Przepisem odrębnym, w rozumieniu art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 175 , nie jest art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Wska- zuje on elementy treści studium, które jako akt kierownictwa wewnętrznego, określający po- litykę przestrzenną gminy, nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego (zgodnie 173 Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm. 174 Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm. 175 Dz.U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 100 III. Izba Ogólnoadministracyjna z art. 9 ust. 5 u.p.z.p. studium nie jest aktem prawa miejscowego), a więc nie może kształtować prawnej sytuacji jednostek oraz innych podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Z tego też względu również studium nie może być postrzegane w kategoriach przepisów od- rębnych, o których mowa w art. 14 ust. 7 u.p.z.p. (wyrok z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 2202/22). 3.9.2. Z art. 27 oraz art. 32 ust. 2 u.p.z.p. wynika, że w przypadku gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się nieaktualny w całości lub w części, rada gminy jest uprawniona do jego zmiany odpowiednio w całości lub w części w takim trybie, w jakim plany miejscowe są uchwalane. Rada gminy nie jest natomiast w takim przypadku upraw- niona do podjęcia uchwały o uchyleniu planu w całości lub w części (wyrok z 3 września 2025 r., II OSK 1256/25). 3.9.3. Planowanie przestrzenne nie polega na informowaniu, lecz na przesądzeniu o spo- sobie zagospodarowania określonego terenu, dlatego brak jest podstaw, aby elementy infor- macyjne planu stanowiły o istotnym naruszeniu zasad planowania i procedury planistycznej. Umieszczenie takich elementów planu nie świadczy o nadaniu im charakteru normatywnego i nie jest uznawane za naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego (wyrok z 18 lutego 2025 r., II OSK 1233/22). 3.9.4. Z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych 176 nie wynika przyzwolenie na realizowanie każdej inwestycji teleko- munikacyjnej w każdym miejscu objętym planem. Przepisy te nie przyznają przedsiębiorcom telekomunikacyjnym autonomicznego uprawnienia do kształtowania polityki przestrzennej w zakresie lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej. Przeciwnie, potrzeba ochrony szczególnie cennych obszarów gminy może przemawiać za ustanowieniem pewnych za- kazów, w tym dotyczących realizacji inwestycji o charakterze telekomunikacyjnym (wyrok z 28 maja 2025 r., II OSK 2712/22). 3.9.5. Wprowadzone planem miejscowym ograniczenie wysokości infrastruktury tele- komunikacyjnej do maksymalnej wysokości zabudowy może prowadzić do wykluczenia możliwość lokalizowania inwestycji z zakresu łączności publicznej, a tym samym narusza art. 46 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (wyrok z 5 listo- pada 2025 r., II OSK 1076/23). 3.9.6. Obowiązek gminy jako organu władzy publicznej do prowadzenia polityki prze- strzennej w sposób zapewniający ochronę środowiska wynika wprost z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., a jego konkretyzacją jest art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., który nakazuje obligatoryjne określenie w planie miejscowym zasad ochrony środowiska. Wprowadzone w planie ograni- czenia, w tym dotyczące stosowania określonych paliw, są instrumentem realizacji tego obo- wiązku. Nie stanowią one przekroczenia granic władztwa planistycznego, lecz jego realizację (wyrok z 7 października 2025 r., II OSK 799/23). 176 Dz.U. z 2017 r. poz. 2062 ze zm. 101 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.9.7. Definicja „terenów zieleni” zawarta w art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 177 została wprowadzona na potrzeby regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody i nie stoi ona na przeszkodzie przyjmowaniu w planach miejscowych własnych definicji dotyczących terenów podlegających ochronie z uwagi na walory środowi- skowe m.in. w oparciu o art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w zw. art. 71 ‑73 ustawy – Prawo ochrony środowiska (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 2327/22). 3.9.8. Z treści prawa własności nie wynika prawnie chroniona ekspektatywa możliwości przeznaczenia pod zabudowę każdej prywatnej nieruchomości stanowiącej teren rolniczy. Głównym celem tego przeznaczenia jest bowiem produkcja rolnicza, która może być realizo- wana bez żadnej zabudowy (wyrok z 20 lutego 2025 r., II OSK 428/23). 3.9.9. Zgodnie z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. opłata planistyczna jest ustalana z tytułu obiektyw- nego „wzrostu wartości nieruchomości”, a nie na podstawie subiektywnej ceny transakcyjnej, która może zależeć od wielu czynników pozarynkowych (wyrok z 2 lipca 2025 r., II OSK 176/23). 3.9.10. „Wybór” przez organ jednego z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć, przewidzia- nych w art. 59 ust. 3 u.p.z.p. (decyzja o wstrzymaniu użytkowania terenu i wyznaczenie ter- minu, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy – pkt 1 oraz decyzja o przywróceniu poprzedniego sposobu zagospodarowania – pkt 2) zależy od tego, czy możliwe jest usanowanie zagospodarowania terenu, które nastąpiło bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy bądź wbrew ustaleniom planu miejscowego (wyrok z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2107/22). 3.9.11. Planowana zabudowa w postaci farmy fotowoltaicznej jest co do zasady samowy- starczalna w zakresie zapotrzebowania na energię elektryczną, zaś oświadczenie inwestora o wykorzystaniu agregatu prądotwórczego, jako subsydiarnego źródła energii, prowadzi do uznania za wypełniony wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p., w zakresie zaopa- trzenia w energię elektryczną (wyrok z 22 października 2025 r., II OSK 2783/24). 3.9.12. Gdy zarówno do wydania decyzji głównej, jak i postanowienia uzgadniającego właściwy jest ten sam organ albo gdy do uzgodnienia jest właściwa jednostka służbowo pod- porządkowana organowi prowadzącemu postępowanie główne, wówczas nie powstaje obo- wiązek uzgodnienia decyzji (wyrok z 27 sierpnia 2025 r., II OSK 505/23). 3.9.13. Przypisanie dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej kompetencji organu współdziałającego (art. 53 ust. 4 pkt 11 u.p.z.p.) nie stoi na przeszkodzie pełnieniu przez regionalny zarząd gospodarki wodnej uprawnień właścicielskich w odniesieniu do gruntów, o których mowa w art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego (wyrok z 1 października 2025 r., II OSK 2673/24). 177 Dz.U. 2020 r. poz. 55 ze zm. 102 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.10. Sprawy z zakresu rolnictwa i leśnictwa 3.10.1. Trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej, dokonywane na pod- stawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych 178 przekracza czynności zwykłego zarządu, a zatem w celu uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłą- czenie wymagana jest pisemna zgoda wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nierucho- mości (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 358/22). 3.10.2. Z art. 15 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach 179 wynika nakaz pod adresem organów administracji publicznej i sądów administracyjnych objęcia lasów ochronnych szczególną ochroną – dalej idącą niż w stosunku do zwykłej ochrony lasów (wyrok z 23 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2093/24). 3.10.3. W uproszczonym planie urządzenia lasu nie może dochodzić do zmiany (prze- kwalifikowania) lasu na nieruchomość wykorzystywaną do innych celów niż gospodarka leśna. Zmiany tej nie można dokonać również w trybie rozstrzygnięcia zastrzeżeń do uprosz- czonego planu urządzenia lasu. Prawodawca przewidział jedynie możliwość zmiany lasu na użytek rolny. Ten cel można osiągnąć w postępowaniu jurysdykcyjnym, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ‑6 ustawy o lasach, zakończonym decyzją administracyjną. Jest to jednak po- stępowanie odrębne i niezależne od postępowania w sprawie zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2219/22). 3.10.4. Opinia komisji doradczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu wymianie gruntów 180 , nie ma charakteru wiążącego dla starosty. Jest to opinia konsultacyjna, którą starosta ma obowiązek uzyskać i rozważyć, jednak zacho- wuje on uprawnienie do podjęcia decyzji odmiennej od stanowiska komisji, kierując się przy tym przepisami prawa materialnego oraz dokonując oceny interesu publicznego i słusznych interesów uczestników postępowania. Komisja scaleniowa pełni istotną funkcję partycypa- cyjną i gwarancyjną, zapewniając udział właścicieli gruntów w procesie i możliwość artyku- lacji ich interesów. Niemniej nie odbiera ona staroście roli gospodarza postępowania scalenio- wego, odpowiedzialnego za ostateczne rozstrzygnięcie (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 2184/23). 3.10.5. Prawna procedura ustalania odszkodowania za szkody łowieckie jest złożona, a wydanie decyzji administracyjnej przez nadleśniczego jest przesłanką warunkującą do- puszczalność uruchomienia właściwego postępowania przed sądem powszechnym. Z treści art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie 181 wynika, że poza wskazaniem wyłącznie odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., ograniczanego zarazem tylko do zwykłego (głównego) postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, brak jest podstaw do stosowania wszystkich przepisów Kodeksu, w tym regulujących postępowania administracyjne w trybach nadzwyczajnych. 178 Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm. 179 Dz.U. z 2024 r. poz. 530. 180 Dz.U. z 2022 r. poz. 1223. 181 Dz.U. z 2020 r. poz. 1683 ze zm. 103 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Decyzja nadleśniczego ustalająca odszkodowanie za szkody łowieckie nie może być zatem przedmiotem wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok z 6 maja 2025 r., I OSK 1209/22). 3.10.6. Sporządzenie protokołu oględzin (art. 46a ust. 4 Prawa łowieckiego) oraz protokołu szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego) stanowią czynności z zakresu ad- ministracji publicznej dotyczące obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. A zatem stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie kognicji sądów administracyjnych leży orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok z 30 września 2025 r., I OSK 576/26). 3.10.7. Artykuł 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt 182 reguluje dwa tryby postępowania prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W pierwszym trybie (tzw. zwykły tryb odebrania zwierząt) faktyczne odebranie zwierzęcia może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o jego czasowym odebraniu (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt). W drugim trybie przewidziano natomiast wydanie tzw. decyzji administracyjnej następczej, czyli wydawanej już po faktycznym ode- braniu zwierzęcia przez uprawiony podmiot, w sytuacji gdy doszło do znęcania się nad zwie- rzęciem, a ponadto zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). W obu jednak przypadkach decyzja organu administracji o czasowym odebraniu zwierzęcia podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji o znęcaniu się nad zwierzęciem, a nie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Z tego też powodu postępowanie w sprawie – po- mimo że zostało wszczęte na skutek informacji pozyskanej od fundacji – toczyło się z urzędu. Organ nie mógł więc rozstrzygać w decyzji kończącej postępowanie o żądaniu strony, a zo- bowiązany był jedynie ustalić, czy w sprawie występują przesłanki ustawowe do wydania decyzji merytorycznej, o czasowym odebraniu zwierzęcia, czy też jest ich brak. Następstwem negatywnej weryfikacji przez organ wystąpienia przesłanek wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt, o której mowa w art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwie- rząt, jest natomiast umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji z powołaniem się na art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok z 15 grudnia 2025 r., I OSK 1829/24). 3.11. Sprawy z zakresu wywłaszczenia nieruchomości 3.11.1. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłasz- czenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użyt- kowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Mechanizm uregulowany w § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego 183 nie może zatem znaleźć zastosowania 182 Dz.U. z 2022 r. poz. 572 ze zm. 183 Dz.U. z 2021 r. poz. 555. 104 III. Izba Ogólnoadministracyjna w przypadku, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości (wyroki z: 20 sierpnia 2025 r., I OSK 1217/22; 10 lipca 2025 r., I OSK 2056/23; 7 sierpnia 2025 r., I OSK 1446/21; 28 sierpnia 2025 r., I OSK 2368/23). 3.11.2. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Nie oznacza to jednak, że może on działać dowolnie. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Jeśli strona ma zastrzeżenia co do rzetel- ności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu, do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. (wyroki z: 15 kwietnia 2025 r., I OSK 1680/23; 28 kwietnia 2025 r., I OSK 760/22). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że o taką ocenę może wystąpić każdy, przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera bowiem w tym zakresie jakich- kolwiek ograniczeń podmiotowych (wyroki z: 28 maja 2025 r., I OSK 1139/22; 13 maja 2025 r., I OSK 1860/23; 4 lipca 2025 r., I OSK 1512/22, I OSK 1442/22; 17 września 2025 r., I OSK 1811/22). 3.11.3. Zawarte w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych 184 pojęcie wydania nieru- chomości należy rozumieć jako podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczaso- wego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim rozporządzania rzeczą (wyrok z 12 listopada 2025 r., I OSK 51/24). 3.11.4. Do zastosowania art. 229 u.g.n., czyli przepisu wyłączającego możliwość zwrotu nieruchomości, nie ma znaczenia, w jakim trybie ustanowiono prawo użytkowania wie- czystego na rzecz osoby trzeciej. Kluczowe jest jedynie to, że prawo to zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1445/22). 3.11.5. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ admini- stracji ustala jedynie okoliczność przeprowadzenia rokowań, a nie bada przyczyny braku zgody stron i ewentualnej możliwości porozumienia (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1339/23). Celem decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest wyłącznie udzielenie inwestorowi zezwolenia na określone korzystanie z cudzej nieruchomości. Szczegółowe kwestie techniczno ‑budowalne dotyczące realizacji inwestycji mogą być rozstrzygane dopiero na etapie postępowania prze- widzianego w ustawie – Prawo budowlane (wyrok z 15 października 2025 r., I OSK 2089/22). 3.11.6. Brak tytułu prawnego do nieruchomości od chwili wzniesienia urządzeń lub w wyniku utraty wcześniej posiadanego tytułu, nie stanowi przeszkody do uzyskania de- cyzji z art. 124b u.g.n. Wnioskodawca powinien jedynie wykazać, że ma obowiązek usuwania awarii (konserwacji, remontu) danego urządzenia. Zbyt rygorystyczny, a przede wszystkim 184 Dz.U. z 2023 r. poz. 162 ze zm. 105 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby nieznajdujący oparcia w art. 124b u.g.n., jest wymóg wykazania legalności budowy urządzeń oraz praw do urządzeń (wyrok z 21 maja 2025 r., I OSK 1072/22). 3.12. Sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych 3.12.1. W wyroku z 12 listopada 2025 r., III OSK 2328/24, NSA uznał, że przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej 185 nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 98 ust. 1 ww. ustawy. W szczególności nie wskazują, że musi on być złożony przed nabyciem lokalu nadającego się do zamieszkania. Przepisy ustawy nie przewidują także wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania celu na jaki pomoc jest prze- znaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Okoliczność, że wystąpienie z wnioskiem nastąpiło zbyt późno nie może przekreślać uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej przez funkcjonariusza. Podobny pogląd NSA wyraził odnośnie do pomocy finan- sowej udzielanej funkcjonariuszom Policji. W wyroku z 11 grudnia 2025 r., III OSK 1976/24, stwierdził, że dokonując wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji 186 (tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2), nie sposób podzielić stanowisko, że w przypadku ubiegania się o pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego możliwość jej uzyskania przekreśla okoliczność, że wniosek nie został złożony przed kupnem nadającego się do zamieszkania lokalu. 3.12.2. W wyroku z 10 grudnia 2025 r., III OSK 1744/25, NSA wyraził stanowisko co do możliwości zwolnienia policjanta ze służby po złożeniu przez niego pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji – na innej pod- stawie prawnej, tj. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, stwierdzając, że jest to dopuszczalne. Upływ 3 ‑miesięcznego terminu od dnia złożenia raportu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje bowiem ustania stosunku służbowego poli- cjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu ze służby na innej podstawie. Późniejsze doręczenie wydanej decyzji o zwolnieniu ze służby wpływa wyłącznie na konieczność okre- ślenia w decyzji organu odwoławczego nowej daty wywołania skutku prawnego, tj. ustalenia późniejszej daty zwolnienia ze służby. 3.12.3. Zgodnie z art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny 187 skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbo- wego, a także przeniesienia do dyspozycji (postanowienie z 18 września 2025 r., III OSK 1335/25). 3.12.4. Decyzja o ustaniu prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego, wydana na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej, z powodu wszczęcia przeciwko 185 Dz.U. z 2022 r. poz. 1061. 186 Dz.U. z 2023 r. poz. 171 ze zm. 187 Dz.U. z 2024 r. poz. 248. 106 III. Izba Ogólnoadministracyjna funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, nie powoduje utraty prawa do świad- czenia motywacyjnego, a tym samym – po upadku przesłanki, z powodu której zaprze- stano wypłaty świadczenia motywacyjnego – organ nie ma podstaw do ustalenia na nowo w drodze decyzji prawa do świadczenia motywacyjnego. Prawo do świadczenia motywacyj- nego bowiem istnieje, jedynie zostaje wstrzymana jego realizacja. Na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej nie następuje utrata „prawa do świadczenia motywacyjnego”, ale utrata „prawa do wypłaty świadczenia” ze względu na to, że dalsza jego wypłata nie byłaby uzasadniona. Takie rozwiązanie ma charakter tymczasowy i powinno być powią- zane z treścią art. 117d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej, który statuuje zamknięty katalog przesłanek warunkujących brak możliwości wypłaty świadczenia z art. 117d ust. 1 tej ustawy (wyrok z 18 lutego 2025 r., III OSK 1786/23). 3.12.5. W wyroku z 23 stycznia 2025 r., III OSK 2011/24, NSA przyjął, że skierowanie żoł- nierza do wojskowej komisji lekarskiej unormowane w art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny jest skierowaniem z urzędu i nosi cechy rozkazu lub polecenia wydawanego przez przełożo- nych, którego odmowę wykonania ustawodawca łączy ze skutkiem prawnym wymienionym w art. 226 in principio w postaci obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. 3.13. Sprawy dotyczące uprawnień mieszkaniowych 3.13.1. Artykuł 88 ust. 3 ustawy o Policji 188 , zgodnie z którym policjant traci prawo do lo- kalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego wydalenia ze służby, reguluje sytuację prawną policjantów („policjant traci prawo”). Brak jest przy tym takiego przepisu, który pozwalałby odnieść przyjęte przez ustawodawcę uregulowanie do funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (wyrok z 11 kwietnia 2025 r., III OSK 808/24). 3.13.2. Jednostka samorządu terytorialnego, będąca właścicielem mieszkania przydziela- nego jako kwatera tymczasowa, nie jest stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie przydziału tej kwatery funkcjonariuszowi Policji. Po stronie jednostki samorządu terytorial- nego brak jest bowiem interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o przydziale kwatery tym- czasowej, ponieważ nie wpływa ona w żadnym stopniu na sferę praw i obowiązków właści- ciela lokalu (wyrok z 3 lipca 2025 r., III OSK 1689/24). 3.13.3. Faktyczne posiadanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza musi wiązać się z realną możliwością korzystania z niego, bo tylko wtedy można uznać, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i tym samym nie przysługuje mu pomoc finansowa. Samo dopuszczenie do użytkowania lokalu mieszkalnego funkcjonariusza nie jest zatem wy- starczające do stwierdzenia, że ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (wyrok z 10 paź- dziernika 2025 r., III OSK 2209/22). 3.14. Sprawy z zakresu obronności 3.14.1. Kwestia zwolnienia ze służby w oparciu o przesłankę „zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych”, o której mowa w art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, pozostawiona 188 Dz.U. z 2025 r. poz. 636. 107 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jest uznaniu dowódcy danej jednostki wojskowej, który zobowiązany jest do wnikliwego i wszechstronnego wykazania, że pozostawienie żołnierza w służbie jest niecelowe (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 2587/24). 3.14.2. W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczy- pospolitej Polskiej 189 nie wyrażono generalnej reguły rekompensowania wszelkich nakładów pracodawców ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony kraju. Artykuł 134a ustawy wskazuje, że o rekompensatę kosztów może wystąpić pracodawca zatrudniający pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem obrony terytorialnej za okres odbywania ćwiczeń woj- skowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rota- cyjnie przez tego żołnierza. Służba przygotowawcza ma charakter ochotniczy, a w okresie jej odbywania osoba nie ma statusu żołnierza rezerwy, tytuł ten jest bowiem nadawany dopiero po ukończeniu służby przygotowawczej. W takiej sytuacji pracodawcy zatrudniającemu żoł- nierza pełniącego służbę przygotowawczą nie przysługuje świadczenie w postaci rekompen- saty odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 ww. ustawy (wyrok z 4 marca 2025 r., III OSK 7146/21). 3.14.3. Orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich mających na celu ustalenie schorzenia danej osoby i jego związku ze służbą wojskową, stwierdzanych do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Odrzucenie skargi w tego rodzaju sprawie nie stanowi kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, ale stwierdzenie niedopuszczalność jej oceny, tym samym niemożliwe jest odnie- sienie się przez sąd administracyjny do merytorycznych aspektów zaskarżonego orzeczenia i poczynienie jakiejkolwiek analizy podniesionej przez stronę argumentacji (postanowienie z 25 marca 2025 r., III OSK 289/25). 3.15. Sprawy z zakresu samorządu terytorialnego 3.15.1. Uchwała rady gminy podjęta na wezwanie wojewody, na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2, art. 10 § 1 pkt 3 lit. b/ i art. 11 § 1 pkt 5 w związku z art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy 190 , odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, wyraża je- dynie stanowisko rady w sprawie wezwania wojewody do podjęcia uchwały o określonej treści. Wojewoda wzywa radę do podjęcia konkretnej uchwały, więc rada ma prawo przed- stawić swoje stanowisko, także wtedy, gdy uważa, że nie ma podstaw do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Takie stanowisko rady wyraża jedynie opinię tego or- ganu w sprawie, może być podjęte w formie uchwały i brak jest podstaw do jej unieważ- nienia z tego powodu, że rada nie była uprawniona do podjęcia takiej uchwały. Jeżeli zatem wojewoda nie podziela stanowiska rady gminy, to ma kompetencję do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu i nie jest konieczne uprzednie wyelimi- nowanie uchwały rady wyrażającej jedynie opinię co do tego, że nie ma podstaw do stwier- dzenia wygaśnięcia mandatu (wyrok z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2665/22). 189 Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm. 190 Dz.U. z 2023 r. poz. 2408. 108 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.15.2. Przepisy art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego nie dają komisarzowi wy- borczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, o której stanowi art. 24 ust. 5 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o sa- morządzie powiatowym 191 . Przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego z art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu, nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym stanowi art. 24 ust. 5 ustawy o samorządzie powiatowym. Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny, co oznacza de facto brak zaprzestania wykonywania pracy, powinno być uznane za naruszenie zakazu określonego w art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2244/24). 3.15.3. Celem regulacji z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 192 jest zagwarantowanie możliwości sprawowania przez radnego mandatu zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w tej ustawie. Celem tej regulacji nie jest udzielenie bezwa- runkowej ochrony w sferze uprawnień radnego w płaszczyźnie regulowanej przepisami prawa pracy, pozbawiającej pracodawcę możliwości rozwiązania lub zmiany stosunku pracy z radnym. Rada gminy ma obowiązek odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym w przypadku z art. 25 ust. 2 u.s.g., natomiast w innych przypadkach nie ma potrzeby dodatkowej ochrony stosunku pracy z radnym. Wynikająca z art. 25 ust. 2 u.s.g. do- datkowa ochrona stosunku pracy radnego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której przyczyną rozwiązania z nimi stosunku pracy jest związek ze sprawowaniem mandatu radnego (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 383/22). 3.15.4. Warunkiem uzyskania świadczenia przewidzianego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa 193 jest spełnienie kryterium 8 lat (nie mniej niż 8 lat) pełnienia funkcji sołtysa. Nie można zatem uznać, że okres krótszy niż 8 lat stanowił realizację tej przesłanki (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 2122/24). 3.15.5. Uchwała rady gminy dotycząca jednorazowych konsultacji społecznych w sołec- twie może zostać potraktowana jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., w sytuacji gdy zawiera normy prawne w postaci zasad i trybu przeprowadzenia tych kon- sultacji określające uprawnienia pewnej kategorii podmiotów wyróżniających się wskazaną cechą (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2586/22). 3.16. Sprawy cudzoziemców 3.16.1. W wyroku z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, NSA stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa 194 , po dniu 30 czerwca 2024 r. 191 Dz.U. z 2024 r. poz. 107. 192 Dz.U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g. 193 Dz.U. z 2023 r. poz. 1073. 194 Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm. 109 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw NSA od- mówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw 195 w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowią- zywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o po- mocy obywatelom Ukrainy jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA podkreślił, że przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej nie istniała. Orzecznictwo NSA w tej kwestii jest jednolite. 3.16.2. W sprawach dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej odnotowano nowy problem dopuszczalności skargi na bezczynność Komendanta Placówki Straży Gra- nicznej w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. W postanowieniu z 2 lipca 2025 r., II OSK 1178/25, NSA przesądził, że czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cu- dzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej 196 jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowisko o dopuszczalności skargi na bezczynność organu w opisanym zakresie zostało potwierdzone przez NSA w późniejszych, jednostkowych sprawach w tym przedmiocie. 3.16.3. W wyroku z 29 maja 2025 r., II OSK 2762/24, w sprawie dotyczącej zobowiązania do powrotu, NSA stanął na stanowisku, że udzielenie migrantom, którzy nielegalnie przekroczyli granicę, pomocy w dalszym przemieszczaniu się po terytorium Polski stanowi przejaw oczy- wistego, rażącego naruszenia porządku prawnego. NSA podkreślił, że proceder ten stanowi element tzw. „wojny hybrydowej”. Takie zachowanie skarżącego stanowi zatem oczywiste zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Uzasadnia to zastosowanie w sto- sunku do cudzoziemca sankcji zobowiązania do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o cudzoziemcach 197 . 3.16.4. Podobnie NSA wypowiadał się w sprawach dotyczących odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Wyrok z 9 czerwca 2025 r., II OSK 2503/24, dotyczył cudzo- ziemca, który legalnie opuścił swój kraj pochodzenia (w Afryce), nielegalnie przekroczył granicę polsko ‑białoruską i podjął dalej próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko‑ ‑niemieckiej. NSA uznał, że cudzoziemiec jest w rzeczywistości migrantem ekonomicznym, który nadużywa instytucji ochrony międzynarodowej, korzystając z elementów wojny hy- brydowej prowadzonej przez Republikę Białorusi oraz Federację Rosyjską wobec Polski i in- nych krajów Unii Europejskiej. NSA stwierdził, że historia migracyjna cudzoziemca świadczy o jego niewiarygodności a ocena organu co do braku spełnienia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej jest prawidłowa. 195 Dz.U. poz. 854. 196 Dz.U. z 2025 r. poz. 223 ze zm. 197 Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm. 110 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.17. Sprawy dotyczące kościołów i związków wyznaniowych 3.17.1. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 1153/24, NSA wskazał, że art. 70a ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypo- spolitej Polskiej 198 nie pełni wyłącznie funkcji określającej limity powierzchni, jak twierdzi skarżący, lecz wyznacza katalog osób prawnych Kościoła, którym może być przekazana nie- ruchomość w trybie art. 70a ust. 1 ww. ustawy. 3.17.2. W wyroku z 28 maja 2025 r., II OSK 2149/22, NSA sformułował tezę, zgodnie z którą orzeczenie zespołu orzekającego Komisji Regulacyjnej podjęte na wniosek kościelnej osoby prawnej, wydane na podstawie przepisów art. 44 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko ‑Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej 199 , może pod- legać zaskarżeniu w trybie określonym przepisami art. 156 k.p.a. 3.18. Sprawy dotyczące przejęcia mienia 3.18.1. Działaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrze- śnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 200 nie podlegał niepowiązany gospodarczo z częścią rolniczą majątku tzw. zespół pałacowo ‑parkowy (część reprezentacyjno ‑mieszkalna) (wyrok z 1 grudnia 2025 r., I OSK 691/24). Odnośnie do zakresu terytorialnego ww. dekretu, wskazano, że były nim objęte ziemie należące w dniu wejścia w życie tego aktu (13 września 1944 r.) do Rzeczypospolitej Polskiej w granicach przedwojennych, a więc sprzed 1 września 1939 r. (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2828/23). 3.18.2. Nabywca spadku, tj. osoba niebędąca spadkobiercą, która swoje prawa uzyskuje poprzez dobrowolne zawarcie stosownej umowy cywilnej (art. 1051 i 1053 Kodeksu cywil- nego), nie może składać wniosku w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwo- lenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 201 , gdyż z wła- snej woli (i z reguły odpłatnie) wchodzi formalnie w sytuację, w której pozostawał zbywca spadku. Natomiast w przypadku roszczenia o charakterze ochronnym, które miało służyć określonemu podmiotowi w związku z określoną sytuacją, w której – niezależnie od swojej woli – się znalazł, trudno mówić o tożsamości sytuacji byłego właściciela nieruchomości ziemskiej (lub jego spadkobiercy) z sytuacją, w jakiej znalazł się – i to z własnej woli – na- bywca spadku po osobie uprawnionej (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 71/22, I OSK 404/22, I OSK 422/22, I OSK 846/22; 18 lutego 2025 r., I OSK 1198/23; 22 stycznia 2025 r., I OSK 2231/21). 3.18.3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. B/ ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej 202 Państwo przejęło za odszkodowa- niem na własność przedsiębiorstwa przemysłowe niewymienione pod lit. A/, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. Przepis ten nie 198 Dz.U. z 2019 r. poz. 1347 ze zm. 199 Dz.U. z 2023 r. poz. 509. 200 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13. 201 Dz.U. Nr 10, poz. 51. 202 Dz.U. Nr 3, poz. 17. 111 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby ma jednak zastosowania do przejęcia przedsiębiorstwa, które samo w sobie nie osiągało wy- maganej skali zatrudnienia (ani celu ustawy nacjonalizacyjnej), lecz spełniło kryterium sza- cowane wyłącznie w oparciu o działania i wyposażenie podmiotu trzeciego (wyrok z 8 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2114/22). 3.18.4. Przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa i innego mienia, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. a/ i b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym 203 , mogło nastąpić pod warunkiem, że w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostały one objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. Istnienie jakiegokolwiek ty- tułu prawnego władania wyklucza możliwość zastosowania ww. ustawy (wyrok z 31 marca 2025 r., sygn. I OSK 356/22). 3.18.5. Z punktu widzenia ustawowej przesłanki przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego, jaką jest jego opuszczenie (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie de- kretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym 204 ), prawnie irrelewantne są motywy zachowania wła- ściciela, ze względu na które nie uprawiał on gospodarstwa i nie poddawał go właściwym zabiegom agrotechnicznym (wyrok z 10 października 2025 r., I OSK 1821/20). 3.18.6. O przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych w trybie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego 205 decydowały wyłącznie dwie przesłanki, tj. objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użyt- kowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przepis art. 9 ust. 1 ww. ustawy nie dzielił nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które we władaniu Państwa znalazły się legalnie i na nieruchomości znajdujące się we władaniu Państwa niele- galnie. A wręcz odwrotnie, rozwiązanie zawarte w art. 9 ustawy stanowiło podstawę prawną uregulowania tytułu prawnego nieruchomości wówczas, gdy władanie przez Państwo nie- ruchomościami nie było oparte na tytule prawnym (wyrok z 26 marca 2025 r., I OSK 407/22). 3.19. Sprawy z zakresu pomocy społecznej 3.19.1. Do dochodu osoby samotnie gospodarującej należy zaliczyć alimenty wypłacone na podstawie art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy 206 . Alimenty na wspólne dzieci stanowią jednak przychód (dochód) dzieci, a nie ich rodzica 203 Dz U. Nr 11, poz. 37. 204 Dz.U. Nr 39, poz. 174. 205 Dz.U. Nr 17, poz. 71. 206 Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm. 112 III. Izba Ogólnoadministracyjna sprawującego nad nimi opiekę – art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo- łecznej 207 (wyroki z 13 grudnia 2024 r., I OSK 184/24 i I OSK 191/24). 3.19.2. Użyte w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych roz- wiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw 208 okre- ślenie źródła ciepła wskazuje jedynie na rodzaj paliwa, jaki ma zasilać piec (gaz skroplony LPG). Nie reguluje natomiast kwestii sposobu jego przechowywania, jak również rodzaju, czy też pojemności zbiornika, z którego gaz ten jest doprowadzany do urządzenia grzew- czego. Zastrzeżenia co do sposobu magazynowania wskazanego rodzaju paliwa nie zawiera również żaden inny przepis tej ustawy (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 81/24). 3.19.3. Małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny, przyczyniania się, według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych, do zaspokajania potrzeb rodziny oraz są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W związku z tym nie można przyjąć, że w świetle art. 27 ust. 1 i następnych ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej 209 tylko małżonek, będący stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, może skutecznie złożyć wniosek o do- datek energetyczny (wyrok z 29 kwietnia 2025 r., I OSK 1256/24). 3.19.4. Dopuszczalność udzielenia świadczenia, o którym mowa w art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 210 , pomimo niedochowania ustawo- wego terminu wynikającego z art. 15b ust. 5 tej ustawy, powoduje, że organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka ma obowiązek oceny każdego przypadku pod kątem wystąpienia niezależnych od kobiety przyczyn, które wpłynęły na niedochowanie wymogu odpowiednio wczesnego poddania się opiece lekarskiej w okresie ciąży (wyrok z 24 lutego 2025 r., I OSK 899/24). 3.19.5. Zgodnie z art. 15b ust. 3 u.ś.r. wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Termin ten odnosi się do rodziców dziecka jako podmiotów, które są uprawnione do świadczenia w pierwszej kolejności. Jeżeli natomiast podmioty te nie złożyły lub nie mogły złożyć wniosku o wypłatę w powyższym terminie (np. z uwagi na śmierć, utratę lub pozbawienie władzy rodzicielskiej), a w później- szym okresie doszło do ustanowienia opieki prawnej, przysposobienia lub powstania opieki faktycznej nad dzieckiem, ustawa przewiduje otwarcie nowego terminu do złożenia wniosku o wypłatę zapomogi. Termin ten wynosi 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Warunkiem 207 Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. 208 Dz.U. z 2023 r. poz. 1772 ze zm. 209 Dz.U. z 2023 r. poz. 269 ze zm. 210 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 113 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jednak otwarcia biegu nowego terminu jest bezskuteczny upływ 12 miesięcy od dnia zaist- nienia stosownego zdarzenia (wyrok z 6 czerwca 2025 r., I OSK 1801/24). 3.19.6. Z art. 18 ust. 2b i 2c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowy- waniu dzieci 211 (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw 212 ) wynika, że drugiemu z rodziców dziecka w przypadku śmierci rodzica, któremu świadczenie zostało przyznane na dany okres, lub śmierci rodzica, który złożył wniosek o świadczenie, ale zmarł przed jego rozpatrzeniem, może zostać przyznane świadczenie wychowawcze, z zachowa- niem ciągłości, wyłącznie w przypadku zachowania terminu 3 miesięcy na złożenie wniosku przez drugiego rodzica liczonym od dnia śmierci rodzica (wyrok z 13 maja 2025 r., I OSK 1467/24). 3.19.7. Jeżeli o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, bezwzględnie wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przy- znanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica. Powyższy obowiązek wynika z reguły zbiegu uprawnień, określonej w art. 22 oraz art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci 213 . W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest decyzja z art. 25 ust. 6 tej ustawy, a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (wyrok z 19 września 2025 r., I OSK 2198/23). 3.19.8. Pomoc finansowa przyznawana w ramach operacji „Restrukturyzacja małych go- spodarstw” w zakresie poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020, powinna zostać doliczona do dochodu i rozliczona zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej (wyroki z 20 marca 2025 r., I OSK 561/24 i I OSK 592/24). 3.19.9. Przyjęta w art. 194 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i sys- temie pieczy zastępczej 214 konstrukcja solidarnej odpowiedzialności rodziców wymaga, żeby postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej było przeprowadzone z udziałem wszystkich zobowiązanych, a więc obojga rodziców. Ma to bezpośredni wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie (art. 28 k.p.a.). Kon- sekwencją takiej odpowiedzialności jest więc powstanie po stronie organu administracji pu- blicznej obowiązku wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie ustalenia 211 Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm. 212 Dz.U. z 2019 r. poz. 924. 213 Dz.U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm. 214 Dz.U. z 2022 r. poz. 447 ze zm. 114 III. Izba Ogólnoadministracyjna opłaty, którego stronami będą – co do zasady – oboje zobowiązani (a więc oboje rodzice ma- łoletniego). Jedynie w drodze wyjątku akt władczy, wydawany w tym przedmiocie, obejmie swoim oddziaływaniem sferę praw i obowiązków tylko jednego z rodziców, np. gdy: żyje tylko jedno z rodziców, nie można ustalić miejsca pobytu jednego z rodziców lub wydano decyzję w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty wobec jednego z rodziców (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1203/24). 3.19.10. Młodzieżowy ośrodek wychowawczy nie należy do systemu pieczy zastępczej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jest to placówka działająca na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich 215 . Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest środ- kiem wychowawczym orzekanym przez sąd rodzinny. Samo jednak umieszczenie dziecka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym nie oznacza automatycznego uchylenia wcze- śniejszego orzeczenia o umieszczeniu w pieczy zastępczej. W rozumieniu ustawy o wspie- raniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 216 dziecko nadal pozostaje wychowankiem pieczy zastępczej, o ile pierwotne orzeczenie o umieszczeniu w pieczy zastępczej nie zostało uchy- lone (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 1857/23). 3.19.11. Skierowanie do domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opie- kuńczych, zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wymaga uzyskania zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis ten nie precyzuje jednak w jakiej formie ma być uzyskana zgoda osoby wymagającej pomocy, co oznacza, że zastosowanie znajdują przepisy ogólne, w tym art. 63 § 1 i 3 k.p.a. Przepisy przewidują zatem możliwość ustnego po- dejmowania czynności przez strony postępowania, także w sposób, który nie wymaga wła- snoręcznego podpisu strony, w sytuacji gdy podpisu tego nie jest w stanie złożyć z powodów obiektywnych (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1955/24). 3.19.12. Przepis art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa podmioty uprawnione do zainicjowania postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. W przypadku małoletnich dzieci stroną postępowania jest samo dziecko, a rodzic (lub inny przedstawiciel ustawowy) działa w jego imieniu. Przyjęcie, że każdy z rodziców „automatycznie” posiada interes prawny w każdym postępowaniu dotyczącym dzieci, niezależnie od tego, kto jest beneficjentem świadczenia, prowadziłoby do nieuzasadnionego rozszerzenia kręgu stron i komplikacji w postępowaniu administracyjnym, które w sprawach socjalnych powinno być szybkie i efektywne, żeby prawidłowo zaspokajać podstawowe potrzeby beneficjentów (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1773/23). 3.19.13. Zmiana wysokości środków przeznaczonych na świadczenia pomocy spo- łecznej lub zmiana spodziewanej liczby beneficjentów pomiędzy poszczególnymi okresami, 215 Dz.U. z 2018 r. poz. 969. 216 Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm. 115 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby powodujące zmianę możliwości pomocy społecznej, stanowią uzasadnioną przyczynę w ro- zumieniu art. 8 § 2 k.p.a., przemawiającą za dopuszczalnością przyznania pomocy w wyso- kości innej niż miało to miejsce w okresach poprzednich (wyroki z 12 września 2025 r., I OSK 2214/24 i I OSK 2215/24). 3.20. Sprawy z zakresu zatrudnienia 3.20.1. Dokonując wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy 217 , za niedopuszczalne uznano zrów- nanie skutków prawnych opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ze skutkami opła- cenia składek w przyszłości na podstawie umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych uzależnione jest bowiem od faktycznego odpro- wadzania składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, a więc bez wpływu pozostaje fakt późniejszego regulowania zaległości ubezpieczeniowych w systemie ratalnym (wyrok z 25 czerwca 2025 r., I OSK 311/25). 3.20.2. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zakresie regulacji dotyczących zasiłku dla bezrobotnych nie przewidują odmiennego, szczególnego, traktowania osób, które były zatrudnione na podstawie umowy o pracę i jednocześnie pro- wadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, którą następnie zawiesiły. Skoro skarżąca podjęła decyzję o zawieszeniu dodatkowej działalności gospodarczej, to korzystanie z prefe- rencyjnych zasad rozliczania składek ZUS nie może stać na przeszkodzie przyjęciu, że tak jak pracownik w sytuacji rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem lub na mocy poro- zumienia stron, miała wpływ na kształtowanie przebiegu tej formy zarobkowania w okresie poprzedzającym rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy i w związku z tym to ją należy uznać za adresata normy określonej w art. 75 ust. 1 pkt 8 u.p.z.i.r.p. Oznacza to, że zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt.2 u.p.z.i.r.p. zasiłek dla bezrobotnych będzie przysługiwał dopiero po upływie 90 dni od dnia rejestracji (wyrok z 29 maja 2025 r., I OSK 2045/24). 3.20.3. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektyw- nych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu (wyroki z: 14 stycznia 2025 r., I OSK 1843/24; 9 stycznia 2025 r., I OSK 1940/24). 3.20.4. Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania takiego statusu konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy za- robkowej. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozo- stawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z uprawnień przysługujących takiej osobie, korzystając w ten sposób ze środków publicznych przeznaczonych na łagodzenie skutków 217 Dz.U. z 2024 r. poz. 475, ze zm.; dalej: u.p.z.i.r.p. 116 III. Izba Ogólnoadministracyjna bezrobocia. Nawet krótkotrwałe łączenie statusu bezrobotnego z wykonywaniem pracy za- robkowej, przy braku szczególnych okoliczności, usprawiedliwia nałożenie sankcji, o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.i.r.p., a sankcja ta nie może być postrzegana jako niepropor- cjonalne wkroczenie w sferę praw jednostki (wyrok z 14 stycznia 2025 r., I OSK 2149/24). 3.21. Sprawy dotyczące uprawnień kombatanckich 3.21.1. Rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych 218 nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie, czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ w trakcie prowadzonego postępowania nie ma zatem obowiązku ustalania zakresu działal- ności skarżącego jako działacza opozycji lub osoby represjonowanej oraz analizowania spo- sobu i zakresu funkcjonowania skarżącego w ramach organów kontrwywiadu wojskowego. Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu jest wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny, czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały dokumenty wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Ponadto organ nie jest także uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach, czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania od- powiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Jest to więc jedynie działanie deklaratoryjne (wyroki z: 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25; 4 marca 2025 r., III OSK 6617/21; 20 marca 2025 r., III OSK 3040/23). 3.21.2. Ustawa o działaczach opozycji nie ma charakteru represyjnego, pozbawiającego określone osoby określonych uprawnień, i nie nakłada na dany podmiot wnioskujący jakich- kolwiek obowiązków, a tym samym nie sposób przyjąć, że po stronie organu jest obowiązek wyjaśniania wątpliwości na korzyść osób ubiegających się o przyznanie danego statusu (wyrok z 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25). Wyrażona w art. 7a k.p.a. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony nie znajduje zastosowania do wątpliwości dotyczących ustaleń faktycznych, a odnosi się wyłącznie do wątpliwości interpretacyjnych w zakresie treści normy prawnej (wyrok z 19 marca 2025 r., III OSK 3208/23). 3.21.3. Nie każdy przejaw nieposłuszeństwa, czy nawet oporu wobec ówczesnej władzy lub wyrażona wobec niej krytyka, a także nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych może być uznawana za uprawniającą do ubiegania się o status osoby represjonowanej (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25). Tytułem przykładu – samo manifestowanie negatywnego stosunku do władzy ludowej, czy drukowanie i rozpowszech- nianie ulotek nie zostało uznane za formę działalności opozycyjnej, natomiast konieczność ucieczki z Polski oraz uzyskanie statusu uchodźcy politycznego przez skarżącego nie zo- stały uznane za formy represji w konkretnych przypadkach (wyrok z 19 marca 2025 r., III 218 Dz.U. z 2024 r. poz. 906. 117 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby OSK 3208/23). Wystąpienie represji wobec wnioskodawcy musi pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z prowadzoną przez niego działalnością opozycyjną, aby okolicz- ności te mogły być brane pod uwagę przy ubieganiu się o potwierdzenie statusu (wyroki z: 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25; 27 sierpnia 2025 r., III OSK 1403/23; 13 listopada 2025 r., III OSK 2846/22). 3.22. Sprawy dotyczące kultury i sztuki 3.22.1. Żaden z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 219 nie przewiduje kompetencji dla organów ochrony konserwatorskiej do władczego wkraczania w czynności egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego dotyczące zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 1719/22). 3.22.2. Pozwolenie konserwatorskie, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, po uzyskaniu niezrealizowanego pozwolenia na budowę, uzyskuje walor pierwszeństwa wykonania względem ustaleń wynikających z decyzji o pozwoleniu na budowę. W razie gdy zatwierdzony projekt budowlany będzie wy- magał zmiany w zakresie uwzględnienia wymogów ochrony konserwatorskiej wynikających z pozwolenia konserwatorskiego, zaktualizuje się wówczas zakaz realizacji pozwolenia na budowę sprzecznie z pozwoleniem konserwatorskim, co może powodować powstanie obo- wiązku zmiany pozwolenia na budowę albo dokumentacji budowy w trybie przewidzianym w art. 36a lub 36b ustawy – Prawo budowlane (wyrok z 18 marca 2025 r., II OSK 424/24). 3.22.3. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków otoczenia zabytku może zostać wydana po wydaniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków samego zabytku w późniejszym czasie. Taki wpis może mieć charakter prewencyjny, a działania organu mogą być podejmowane w związku z planowaną w najbliższym sąsiedztwie zabytku konkretną inwestycją. W takiej sytuacji znaczenie w sprawie może mieć charakter planowanej inwestycji, jej skala i wpływ na otoczenie, w tym na sąsiadujący z nią zabytek. Organ w toku postępowania dotyczącego wpisu do rejestru zabytków otoczenia zabytku ma wówczas obowiązek zbadać przesłanki, o których mowa w art. 3 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w od- niesieniu do konkretnego stanu rzeczy na gruncie i konkretnych zamierzeń inwestora (jeżeli takie istnieją na dzień wydania decyzji) (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 411/23). 3.22.4. Z § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restaurator- skich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków 220 wynika, że decyzja o pozwoleniu na prowadzenie robót budowlanych przy za- bytku wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad 219 Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm. 220 Dz.U. z 2021 r. poz. 81. 118 III. Izba Ogólnoadministracyjna zabytkami nie przestaje obowiązywać z upływem określonego w niej na podstawie powo- łanego przepisu terminu ważności pozwolenia, jeżeli przed upływem tego terminu zostało złożone podanie o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. pozwolenia w zakresie określonego w nim terminu ważności (wyroki z 26 marca 2025 r., II OSK 1728/22 i II OSK 1729/22). 3.22.5. Określony w pozwoleniu konserwatorskim termin jego ważności oznacza jedynie, że wnioskodawca jest uprawniony w tym czasie do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę lub dokonania zgłoszenia w przypadkach określonych w przepisach prawa bu- dowlanego, zaś po upływie tego terminu traci to uprawnienie. Przyjęcie poglądu odmien- nego mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej konkluzji, że po upływie terminu określonego w pozwoleniu konserwatorskim inwestor, dysponując ważnym pozwoleniem na budowę lub po skutecznym zgłoszeniu robót, traci uprawnienie do prowadzenia dalszych prac lub robót. Jeśli inwestor wystąpił w tym czasie ze stosownym wnioskiem, jest uprawniony do ich kontynuowania. Realizacja prac lub robót po terminie określonym w pozwoleniu kon- serwatorskim nie może być bowiem utożsamiana z prowadzeniem prac lub robót bez po- zwolenia konserwatorskiego. Pozwolenie konserwatorskie musi zatem zachowywać ważność w momencie udzielenia pozwolenia na budowę, a nie przez cały okres prowadzenia robót budowlanych. Ponadto brak jest przepisu zarówno w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak i w ustawie – Prawo budowlane, który łączyłby upływ wskazanego w po- zwoleniu konserwatorskim terminu z utratą mocy obowiązującej pozwolenia na budowę lub realizacji robót na podstawie zgłoszenia. Czym innym bowiem jest termin wykonania robót budowlanych, a czym innym – ważność samego pozwolenia. Przepisy ustawy o ochronie za- bytków i opiece nad zabytkami nie przewidują terminu ważności pozwolenia wydawanego w trybie art. 36 ust. 1. Brak jest tutaj odpowiednika w postaci art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W tej sytuacji należy uznać, że termin określony w pozwoleniu konserwatorskim ma charakter formalny, a nie materialnoprawny, co oznacza, że jego upływ nie powoduje, że decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym. Zatem dopóki ta ostateczna decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona, nie zostanie stwierdzona jej nieważność lub wygaśnięcie w jednym z nadzwyczajnych trybów administracyjnych przewidzianych w k.p.a., dopóty pozostaje ona w obrocie (wyrok z 11 lutego 2025 r., II OSK 331/22). 3.22.6. W rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prowa- dzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków rucho- mych 221 nie uregulowano jako „szczegółowego wymagania”, aby wydane w jego trybie po- zwolenie konserwatorskie miało być opatrywane terminem jego ważności. W rozporządzeniu tym jako element wniosku o wydanie takiego pozwolenia i odpowiadający mu składnik tego pozwolenia ujęto „wskazanie przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia prac, robót, badań, innych działań lub poszukiwań”. Takiego określenia dodatkowego składnika decyzji – pozwolenia konserwatorskiego, nie można utożsamiać z pojęciem terminu ważności 221 Dz.U. poz. 1579. 119 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samego pozwolenia na budowę. Określenie zakresu delegacji ustawowej do unormowania w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami „szczegółowych wymagań”, jakim powinno odpowiadać pozwolenie konserwatorskie, nie daje podstaw, aby utożsamiać z nimi uprawnienie ministra do określania terminu ważności decyzji administracyjnej, jakim jest pozwolenie konserwatorskie. A zatem termin przewi- dywanego rozpoczęcia i zakończenia prac objętych pozwoleniem konserwatorskim ma wy- łącznie walor informacyjny, wiążący się z przewidywaniami inwestora, które mogą okazać się nietrafne (wyrok z 8 stycznia 2025 r., II OSK 955/22). 3.22.7. Okoliczność, że w ciągu dwóch lat od przekazania wójtowi przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków gminna ewidencja zabytków nie została zało- żona nie oznacza, że obowiązek uzgodnienia projektu inwestycji z wojewódzkim konser- watorem zabytków przestaje istnieć. Wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw 222 termin jest terminem instrukcyjnym, nie zaś terminem zawitym. W powyż- szym przepisie nie zawarto żadnej sankcji za niedochowanie wskazanego w tym przepisie terminu. Niezałożenie gminnej ewidencji zabytków w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków nie powoduje dalszej nie- możności założenia tej ewidencji, jak również nie powoduje utraty mocy sporządzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju skutki można wyprowadzić z wykładni funkcjonalnej oraz wy- kładni systemowej przepisów prawa regulujących kwestie związane z ochroną zabytków (wyrok z 27 maja 2025 r., II OSK 2629/22). 3.23. Sprawy inne (symbol 645) 3.23.1. Stosunek prawny istniejący między organem administracji a przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obo- wiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedsta- wiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i na- stępnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagro- dzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu na podstawie art. 138 § 1 ustawy – Or- dynacja podatkowa, stanowi przepis art. 270a ustawy – Ordynacja podatkowa. W systemie obowiązującego prawa, niezależnie od art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, istnieje odmienna podstawa prawna umożliwiająca organowi podatkowemu, który wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej celem wykonania niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela wyłącznie w postępowaniu podatkowym, wydanie postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora (wyrok z 13 lutego 2025 r., III OSK 6898/21). 222 Dz.U. Nr 75 poz. 474. 120 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.23.2. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g. w zakresie zwrotu „stanowienia o kierunkach działania” wójta należy interpretować w ten sposób, że uprawnia on radę gminy do ustalania wójtowi celów jego działania pozostających w zakresie właściwości działania gminy i obu or- ganów. Nie może on zaś być podstawą do nakładania na wójta obowiązku realizacji oznaczo- nego zadania rozumianego jako obowiązek wykonania jednostkowego, skonkretyzowanego, szczegółowego działania, połączonego np. ze sposobem czy terminem jego realizacji (wyrok z 6 marca 2025 r., III OSK 2265/23). 3.23.3. Celem postępowania konkursowego prowadzonego przez komisję nie jest wyło- nienie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, lecz kandydatów na członków SKO. Rozstrzygnięcie komisji w stosunku do tych osób, których kandydatury nie zostały wy- brane, celem przedstawienia zgromadzeniu ma charakter „kończący” w tym znaczeniu, że nie przechodzą one do kolejnego etapu wyboru członka SKO – nie podlegają opiniowaniu przez zgromadzenie, ich kandydatury nie zostają przedstawione przez prezesa kolegium Pre- zesowi Rady Ministrów i z założenia nie mogą zostać przez ten organ powołane na członka kolegium. Wystarczającym środkiem ochrony kandydata na członka kolegium przed brakiem bezstronności członków komisji konkursowej jest możliwość zaskarżenia wydanego przez nią rozstrzygnięcia. W ramach jego kontroli sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy dany członek komisji podlegał wyłączeniu, lecz czy rozstrzygnięcie było zgodne z prawem, ergo kan- dydaci zostali prawidłowo ocenieni przez komisję (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 3435/23). 3.23.4. Przepis art. 12a ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej 223 może stanowić podstawę do wydania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych rozporządzenia, które będzie właściwą reakcją struktur państwa na sytuację istniejącą na granicy polsko–białoruskiej, a nie rozporządzenie porządkowe wojewody. W ta- kiej sytuacji wojewoda nie powinien wkraczać w kompetencje, przypisane ustawowo wła- ściwemu ministrowi i zastępować go we właściwej reakcji na sytuację panującą na granicy (wyrok z 16 maja 2025 r., III OSK 2389/23). 3.23.5. Rozporządzenie w przedmiocie utworzenia gminy ma charakter aktu prawa po- wszechnie obowiązującego i stanowi realizację normy art. 15 ust. 2 Konstytucji RP, zatem nie spełnia przesłanek uznania go za akt indywidualny organu administracji publicznej i nie podlega kontroli przed sądem administracyjnym. Rozporządzenie o utworzeniu gminy ma szczególny charakter, jednak w dalszym ciągu pozostaje ono aktem prawa powszechnie obo- wiązującego, podejmowanym przez centralny organ administracji rządowej. Tym samym w sprawie jego kontroli zastosowanie znajdzie art. 188 Konstytucji RP (postanowienie z 26 czerwca 2025 r., III OSK 892/25). 3.23.6. Stanowisko Marszałka Sejmu RP odmawiające wydania jednorazowej karty pra- sowej ma charakter władczy i jednostronny. Tym samym może ono zostać zakwalifikowane jako przedmiot kontroli z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pod warunkiem, że zostało wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego 223 Dz.U. z 2022 r. poz. 295 ze zm. 121 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z przepisu prawa. Odmowa wstępu na posiedzenie Sejmu nie następuje w ramach osobnej decyzji administracyjnej Marszałka Sejmu lub innego aktu podlegającego kontroli sądowoad- ministracyjnej. Tym samym prawo do sądu w sprawie odmowy wstępu na posiedzenie ww. organu władzy publicznej może być realizowane w ramach skargi na czynność Marszałka Sejmu w postaci odmowy wstępu na posiedzenie Sejmu, która to czynność w praktyce polega na odmowie wydania karty lub przepustki uprawniającej do wstępu na teren Sejmu (posta- nowienie z 23 lipca 2025 r., III OSK 852/25). 3.23.7. Regulacja stanowiąca o „czasowym zawieszeniu” prawa wstępu na tereny i do bu- dynków sejmowych i senackich nie jest równoznaczna z odmową (lub zakazem) wstępu na teren i do budynków sejmowych, a w konsekwencji ograniczeniem prawa dostępu do infor- macji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Zawieszenie na oznaczony czas uprawnień wynikających z posiadania okresowej karty wstępu dotyczy wyłącznie przysłu- gującego w oznaczonym okresie przywileju nieubiegania się każdorazowo o zgodę na wstęp do Sejmu, ale nie uniemożliwia zainteresowanej osobie ubiegania się o jednorazową kartę wstępu lub skorzystania z możliwości przewidzianej w § 5 ust. 5 zarządzenie nr 1 Marszałka Sejmu z dnia 9 stycznia 2008 r. w sprawie wstępu do budynków pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu oraz wstępu i wjazdu na tereny pozostające w zarządzie Kancelarii Sejmu. Tym samym osoba, której uprawnienie „zawieszono” nie zostaje pozbawiona prawa wstępu, ale określonego przywileju w postaci stałego, w określonym czasie, dostępu do terenu i bu- dynków Sejmu (wyrok z 19 września 2025 r., III OSK 1500/22). 3.23.8. Dane dotyczące zgonów od momentu ich zebrania przez organy statystyczne stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną. W związku z powyższym pod- legają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Staty- stycznego operatu do badań statystycznych. Udostępnianie lub wykorzystywanie tych da- nych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione. Objęcie bezwzględną ochroną danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej, w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej 224 , ma określony cel. Tajemnica statystyczna odnoszona do danych indywidualnych stanowi bowiem gwarancję wiarygodności statystyki publicznej, a więc w ogóle jej przydatności dla władz państwowych (wyrok z 29 października 2025 r., III OSK 558/25). 3.24. Sprawy z zakresu ochrony danych osobowych 3.24.1. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., III OSK 5393/21, NSA przesądził, że numery ksiąg wieczystych są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycz- nych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie da- nych) 225 , ponieważ umożliwiają pośrednią identyfikację osób fizycznych (np. poprzez imię, 224 Dz.U. z 2023 r. poz. 773 ze zm. 225 Dz. Urz. UE L 2016.119.1 ze zm.; dalej: RODO. 122 III. Izba Ogólnoadministracyjna nazwisko, PESEL, adres nieruchomości i informacje o hipotece w księgach wieczystych). Pu- blikacja nr KW bez odpowiedniej podstawy prawnej narusza przepisy o ochronie danych osobowych. NSA stwierdził również, że utrudnianie bądź uniemożliwianie realizacji kom- petencji kontrolnych organu nadzorczego stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów o ochronie danych osobowych. 3.24.2. Przetwarzanie danych osobowych byłych klientów może być kontynuowane po zakończeniu umowy tylko wtedy, gdy zachodzi rzeczywista, prawnie uzasadniona potrzeba (np. dochodzenie lub obrona przed konkretnymi roszczeniami). Nie można legalnie przetwa- rzać danych „na wszelki wypadek” na podstawie hipotetycznych przyszłych roszczeń, które mogą się nigdy nie zmaterializować. A zatem samo wystąpienie hipotetycznej możliwości powstania roszczeń w przyszłości nie stanowi wystarczającej przesłanki do dalszego prze- chowywania danych. Przetwarzanie jest legalne jedynie w przypadku istnienia rzeczywi- stej, skonkretyzowanej potrzeby prawnej, np. toczący się spór lub realne ryzyko procesowe (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 6553/21). 3.24.3. Dane w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji (KSIP) nie mogą być przecho- wywane bezterminowo. Jeśli cel przetwarzania został osiągnięty (np. sprawa zakończyła się brakiem skazania), dalsze ich przetrzymywanie narusza RODO. Organ nadzorczy ma prawo nakazać Policji usunięcie danych. Służby mundurowe nie są wyłączone spod kontroli Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych 226 w zakresie przestrzegania zasad ochrony prywat- ności. A zatem każdy przypadek dalszego przechowywania danych musi być uzasadniony realną i aktualną potrzebą operacyjną, a nie jedynie „potencjalną przydatnością” (wyrok z 17 października 2025 r., III OSK 2223/22). 3.24.4. Organ ochrony danych osobowych nie posiada legitymacji do nadzorowania ope- racji przetwarzania danych, które są nierozerwalnie związane ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Dotyczy to zarówno merytorycznego toku postępowania, jak i czynności techniczno ‑biurowych niezbędnych do jego realizacji. Przyznanie bowiem PUODO upraw- nień do nakładania administracyjnych kar pieniężnych lub wydawania decyzji władczych wobec sądów w zakresie ich funkcji orzeczniczych stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w konstytucyjną zasadę niezależności sądów i niezawisłości sędziów. A zatem zgodnie z art. 55 ust. 3 RODO organy nadzorcze nie są właściwe do monitorowania operacji przetwa- rzania prowadzonych przez sądy w ramach wykonywania przez nie wymiaru sprawiedli- wości. NSA przyjął więc wąską interpretację uprawnień PUODO, uznając prymat autonomii władzy sądowniczej nad ogólnym reżimem nadzoru administracyjnego (wyrok z 14 listo- pada 2025 r., III OSK 250/25). 3.25. Sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej 3.25.1. Wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 227 tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od 226 Dalej: PUODO. 227 Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p. 123 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli byłą objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifi- kowanych. Określone informacje, aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy, muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację danego podmiotu (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2143/22). 3.25.2. Arkusze egzaminacyjne, czyli pytania egzaminacyjne z przeprowadzanych na uczelni wyższej pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie oraz pisemnych egzaminów licencjackich weryfikujące osiągnięcie przez studenta efektów uczenia się po zakończeniu cyklu (poziomu) kształcenia odpowiednio: na studiach licencjackich i na stu- diach magisterskich, nie stanowią informacji publicznej. Arkusze egzaminacyjne zawierające pytania egzaminacyjne nie stanowią informacji o działalności uczelni w zakresie, w jakim wykonuje ona zadania publiczne. Nieobjęcie przez prawodawcę regulacją prawną materii związanej z tworzeniem pytań (arkuszy) egzaminacyjnych świadczy o tym, że mieści się ona w sferze gwarantowanej konstytucyjnie autonomii uczelni (art. 70 ust. 5 Konstytucji), z której uczelnia korzysta na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 228 . Arkusze (pytania) egzaminacyjne z pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie, pisemnych egzaminów licencjackich speł- niają więc kryteria dokumentu wewnętrznego. A zatem uczelnia wyższa jako jednostka or- ganizacyjna jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne (wyrok z 10 października 2025 r., III OSK 1648/24). 3.25.3. Wykładnia art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. dokonana w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 220 § 1 i art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a. i § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądo- woadministracyjnych 229 , a także w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, powinna prowadzić do wniosku, że udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentu z akt sprawy są- dowoadministracyjnej może nastąpić dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty kancelaryjnej, a skutkiem nieuiszczenia takiej opłaty jest pozostawienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania. Opłata kancelaryjna nie jest bowiem opłatą za informację, czy jej udzielenie, lecz za udostępnienie określonego dokumentu stanowiącego nośnik informacji (wyrok z 9 września 2025 r., III OSK 2219/24). 3.25.4. Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych 230 radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Zatem obowiązek zachowania tajemnicy rad- cowskiej spoczywa na radcach prawnych, a nie na ich klientach (mocodawcach). Tajemnica 228 Dz.U. z 2024 r. poz. 1571. 229 Dz.U. z 2019 r. poz. 1090. 230 Dz.U. z 2020 r. poz. 75 ze zm. 124 III. Izba Ogólnoadministracyjna radcowska dotyczy więc tylko tych informacji, o których radca prawny dowiedział się od swojego mocodawcy podczas udzielania konkretnych porad prawnych. Zatem dokumen- tami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą takie dokumenty, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. Umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy zatem do dokumentów, które za- wierają treści związane z informacjami, o których radca prawny dowiedział się, prowadząc konkretne sprawy organu, którego obsługi się podjął. Tak więc z treści wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych wynika obowiązek zachowania tajemnicy, a nie prawo osoby wykonującej zawód radcy prawnego do zachowania w tajemnicy dotyczących go danych. Obowiązek zachowania tajemnicy ustanowiono bowiem w interesie klientów, a nie radców prawnych (wyrok z 14 marca 2025 r., III OSK 7622/21). 3.25.5. W wyroku z 19 lutego 2025 r., III OSK 878/24, NSA przedstawił odmienne niż do- tychczas przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że ciężar wykazania doręczenia – zło- żenia wniosku – w razie zaistnienia sporu co do tego faktu – spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne. NSA wskazał, że gwałtowny rozwój tech- nologii cyfrowych, który w ostatnich latach objął każdą niemal dziedzinę życia pociągnął za sobą także eskalację nielegalnych działań (tzw. cyberprzestępczości), mających na celu między innymi przejęcie różnego rodzaju baz danych, obejmujących między innymi dane osobowe czy inne dane mogące posłużyć w celach przestępczych. Wskazane zagrożenia nie tyle potencjalnie umożliwiają określone działania, co wręcz nakładają obowiązek na organy odpowiedniego skonfigurowania systemów informatycznych (w tym między innymi najbar- dziej popularnych skrzynek e ‑mail). Nie oznacza to automatycznie naruszenia art. 61 Kon- stytucji. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej powinno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Niemniej jednak warunkiem udzielenia informacji publicznej jest skuteczne doręczenie organowi wniosku o udostępnienie okre- ślonej informacji publicznej. Za wniosek pisemny należy uznawać również przesłanie za- pytania pocztą elektroniczną lub w systemie ePUAP. W ocenie NSA w obecnych czasach nie ma żadnych przeszkód, aby złożyć wniosek o udzielenie informacji publicznej przez ePUAP lub w zwykłej formie pisemnej. Tym bardziej, że wygenerowane za pośrednictwem plat- formy ePUAP poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. W tych przypadkach znacznie ułatwiona jest identyfikacja samego wnioskodawcy oraz fakt „doręczenia wniosku organowi”, co przecież dopiero uruchamia odpowiednią procedurę wynikającą z u.d.i.p. Zatem wniosek elektroniczny złożony na adres e ‑mail organu może nieść ze sobą ryzyko braku doręczenia takiego wniosku do organu (tj. potencjalnego trafienia do folderu „spam” lub na „kwarantannę”). Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego obywateli i instytucji publicznych stoi na przeszkodzie, by sam dowód wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. pocztą elektroniczną mógł być uznawany za potwierdzenie, że taki wniosek dotarł do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim, jeśli przedstawione przez tego adre- sata dane z jego konta pocztowego okoliczności tej nie potwierdzają. 125 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.26. Sprawy dotyczące ochrony informacji niejawnych 3.26.1. Celem postępowania sprawdzającego prowadzonego na podstawie art. 24 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych 231 nie jest udowodnienie zaistnienia ustawowych przesłanek odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa lub cofnięcia ta- kiego poświadczenia, lecz wyeliminowanie wątpliwości co do ich potencjalnego wystąpienia (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24, III OSK 2589/24; 5 listopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). W kon- sekwencji od organów administracyjnych nie wymaga się „pewności” co do wystąpienia przesłanek uniemożliwiających wydanie poświadczenia bezpieczeństwa lub obligujących do jego cofnięcia. Tym samym organ prowadzący postępowanie sprawdzające poprzedzające wydanie decyzji nie jest zobowiązany do ścisłego przestrzegania reguł dowodowych cha- rakterystycznych dla ogólnego postępowania administracyjnego i dających się ująć w zasady prawdy obiektywnej, przez co należy rozumieć wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących (wyroki z: 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24; 19 marca 2025 r., III OSK 2589/24). 3.26.2. Pojęcie „uzasadnionych wątpliwości”, użyte w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie in- formacji niejawnych, rozumiane jest jako pewien stan emocjonalny, przekonanie, oparte na pewnym ciągu informacji (zachowaniach, sytuacjach, faktach, poszlakach, dowodach, zespole danych), które przy pomocy zasad logicznego rozumowania wpływają na subiektywny osąd organu, że zaistnienie określonego zdarzenia, wskazującego, że osoba sprawdzana nie daje rękojmi zachowania tajemnicy, było obiektywnie możliwe. Do przyjęcia jako wiarygodnych informacji o wystąpieniu uzasadnionych wątpliwości powinna zachodzić co najmniej taka sy- tuacja, gdy prawdopodobieństwo istnienia zdarzenia jest wyższe niż możliwość, że zdarzenie nie wystąpi (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24; 5 li- stopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). Nie zmienia to jednak faktu, że decyzja o odmowie wydania lub cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym lub hipotetycznym przekonaniu organu o istnieniu wątpliwości, czy dana osoba podoła obowiązkom wynikającym z ustawy, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym (wyrok z 29 lipca 2025 r., III OSK 2760/24). 3.26.3. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ma kompetencje do pozyskiwania da- nych osobowych osoby sprawdzanej, w tym danych dotyczących dokumentacji medycznej (wyłącznie w zakresie leczenia psychiatrycznego i uzależnień). Zwolnienie z tajemnicy in- formacji dotyczących osoby sprawdzanej powinno odbywać się zatem w sposób nienaru- szający reguły przydatności, niezbędności i proporcjonalności. Dlatego informacja udzielana wszelkim służbom (w tym ABW) powinna ograniczać się tylko do danych dotyczących wy- stąpienia ewentualnej choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych ograniczających sprawność umysłową, a także uzależnienia od alkoholu i środków odurza- jących lub substancji psychotropowych (wyroki z 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24). 231 Dz.U. z 2025 r. poz. 1209. 126 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.27. Świadczenia w drodze wyjątku 3.27.1. Za „szczególną okoliczność”, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 232 , przyjmuje się wy- łącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenia bądź trwały stan wy- kluczający jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do „normal- nego” świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2330/24). 3.27.2. Data powstania niezdolności do pracy, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, bowiem pozwala ustalić moment, z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości zatrud- nienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. Tak wyprowadzony wniosek nie jest jednak równoznaczny ze stwierdzeniem, że organ jest zwolniony w danej sprawie od oceny przesłanek występowania w sprawie „szczególnych okoliczności” zaistnia- łych przed tą datą, a także w sytuacji, gdy tego rodzaju orzeczenia w ogóle nie wydano, ale z materiału dowodowego wynika, że zaistniały inne okoliczności, które można zakwalifi- kować jako „szczególne” (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., III OSK 2594/24). 3.27.3 Świadczenie z art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym 233 ma charakter specjalny – ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupie uprawnionych do niego osób, zapewniając im określone (niezbędne) środki po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Przedmiotowe świadczenie jest formą docenienia trudu wychowaw- czego rodziców w rodzinach wielodzietnych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia lub go nie podjęli i z tego powodu nie nabyli prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od naj- niższej emerytury, świadczenie to może być przyznane w kwocie równej minimalnej emery- turze lub jako uzupełnienie do tej kwoty. Nie jest to jednak świadczenie socjalne, uzależnione od potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione (wyrok z 13 czerwca 2025 r., III OSK 219/25). 3.27.4. Rozważając kwestię analizy okoliczności faktycznych w kontekście występowania ustawowej przesłanki „szczególnie uzasadnionego przypadku” (z art. 82 ust. 1 FUS) oraz przesłanki „szczególnych okoliczności” (z art. 83 ust. 1 FUS), NSA wskał, że każda osoba ubiegająca się o świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, także o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ma prawo oczekiwać od organu administracji wszechstronnego, wnikliwego, a tym samym rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy. Jakkolwiek w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, zasadniczo, to na niej spoczywa ciężar 232 Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.; dalej: FUS. 233 Dz.U. z 2019 r. poz. 303. 127 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone skutki prawne, to jednak jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, obowiązkiem organu prowa- dzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twier- dzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności, zaś organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego we własnym zakresie, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony. Ponadto rozważając kwestię „szczególnych okoliczności”, o których mowa w art. 83 ust. 1 FUS, podniesiono, że przesłanki „szczególnych okoliczności” nie można utożsamiać wyłącznie z całkowitą niezdolnością do pracy, bowiem ustawa nie wprowadza takiego powiązania (wyrok z 26 listopada 2025 r., III OSK 1457/25). 128 IV. Zagadnienia procesowe 1. Zagadnienia ogólne Zagadnienia dotyczące stosowania przepisów procesowych oraz przepisów określają- cych postępowanie administracyjne stanowią istotny element demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zawierającego w swojej treści zasadę sprawiedliwości pro- ceduralnej. Wskazane poniżej przykłady dotyczące stosowania przepisów proceduralnych przez sądy administracyjne oraz eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie poprzez sto- sowanie technik wykładniczych bądź uruchamianie trybów nadzwyczajnych jest wyrazem dbałości o ochronę interesów jednostki w postępowaniu administracyjnym i sądowoadmini- stracyjnym. 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego Przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych były zagadnienia dotyczące ba- dania niezawisłości i bezstronności sędziego na podstawie art. 5a p.u.s.a. 234 Przepis ten prze- widuje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powo- łaniu i jego postępowania po powołaniu. Z art. 5a § 2 p.u.s.a. wynika, że badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstron- ności może dotyczyć wyłącznie sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Przepis ten nie przewiduje możliwości badania spełnienia wymienionych wymogów przez sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę w jakimkolwiek postępowaniu incydentalnym 235 . Wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności musi odpowiadać wymogom określonym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1. żądanie stwier- dzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz 2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Przez „okoliczności uzasadniające żądanie” należy rozumieć okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz okoliczności dotyczące postępowania sędziego po powołaniu, a także okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakteru sprawy. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, ponieważ właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Jako brak formalny należy traktować nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stano- wisko i jego postępowaniem po powołaniu, a także okoliczności dotyczących uprawnionego 234 Przepis ten wprowadzono do ustawy ustrojowej mocą art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259) – wszedł w życie z dniem 15 lipca 2022 r. 235 Postanowienie z 24 października 2025 r., II OZ 1313/25. 129 3. Zagadnienia proceduralne oraz charakteru sprawy i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie. Wniosek, który nie spełnia powyższych kryteriów podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków formalnych, o czym przesądza art. 5a § 6 p.u.s.a. 236 . W przypadku uwzględnienia wniosku Sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy (art. 5a § 13 p.u.s.a.). Uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a p.u.s.a. przyznano w przypadku kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Postępowanie to jest po- stępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18–24 p.p.s.a. 237 . W 2025 r. do sądów administracyjnych wpłynęło 179 wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów – 146 do wojewódzkich sądów administracyjnych i 33 do NSA. Z po- przedniego okresu pozostało ogółem 15 wniosków do rozpoznania. Rozpoznano łącznie 164 wnioski, z czego 12 wniosków uwzględniono i wyłączono sędziego od orzekania, 150 od- rzucono, 15 oddalono, 3 pozostawiono bez rozpoznania. Na kolejny rok do rozpoznania po- zostało 13 wniosków. 3. Zagadnienia proceduralne Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administra- cyjnymi była wielokrotnie nowelizowana. W kolejnych zmianach uwzględniano głównie interpretację jej przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konsty- tucyjnego, jak również potrzebę wprowadzenia rozwiązań prawnych zwiększających efek- tywność postępowania sądowoadministracyjnego. 3.1. Sądy administracyjne kierowały się potrzebą zapewnienia jednostce szeroko rozu- mianego prawa do sądu, stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów zarówno w spra- wach dotyczących kognicji sądów administracyjnych, jak i podstaw skargi kasacyjnej, czy też prawa pomocy. Nieliczne wątpliwości związane ze stosowaniem przepisów procesowych są rozstrzygane poprzez inicjowanie działalności uchwałodawczej NSA bądź w poszczegól- nych orzeczeniach. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które zostały przedstawione wcześniej w niniejszej Informacji, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3.2. Kognicja sądów administracyjnych 3.2.1. W 2025 r. NSA uznał kognicję sądów administracyjnych w sprawach: 1) wezwania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) do uiszczenia opłaty za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego. W ocenie NSA takie wezwanie ma charakter publicznoprawny i jest wyrazem władczych upraw- nień państwa. Stosunek, jaki powstaje pomiędzy UFG a podmiotem zobowiązanym do wniesienia opłaty, jest kształtowany bezpośrednio wolą ustawodawcy, nie powstaje z woli stron. Władczość stosunku publicznoprawnego wymaga swoistej „rekompensaty”, jaką 236 Postanowienie z 24 października 2025 r., III OSK 2640/22. 237 Uchwała z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22. 130 IV. Zagadnienia procesowe jest stworzenie obywatelowi – jako słabszej stronie tego stosunku – gwarancji procedural- nych, pozwalających mu na należyte przedkładanie swych racji i obronę swego interesu (postanowienia z: 13 marca 2025 r., II GSK 2852/24 oraz 26 sierpnia 2025 r., II GSK 933/25); 2) postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie wyznaczenia prze- wodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. NSA uznał, że kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, na podstawie art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyż- szym 238 , nie należy do sfery konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP. Wejście w rolę organu administracji w ujęciu funkcjonalnym w ustawie o Sądzie Najwyższym, w ocenie NSA, otworzyło drogę do sądowej kontroli działań Prezydenta RP w omawianym w orze- czeniu zakresie. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby bowiem do naruszenia zasad wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z tego względu przedmiotowe posta- nowienie należało uznać za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 251/25). 3.2.2. Brak właściwości sądów administracyjnych NSA stwierdził w sprawach: 1) pisma Głównego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska organu w zakresie dokonanego zgłoszenia żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. W ocenie NSA jedynie pisemne powiadomienie o wyniku postępowania wyjaśniającego regulowanego art. 30 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 239 jest, w rozumieniu art. 30 ust. 4 tej ustawy w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., aktem z za- kresu administracji publicznej podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Nie jest nim zaś pismo organu informujące o braku wpływu dalej przedstawianych przez spółkę argumentów na przedstawiony wcześniej wynik postępowania wyjaśniającego (postano- wienie z 5 lutego 2025 r., II GSK 1807/21); 2) bezczynności Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór pojazdu oraz wynagrodzenie za dozór i usunięcie pojazdu. NSA przyjął, że skoro przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. 240 nie miał w sprawie zastosowania, bowiem zagadnienie wynagro- dzenia za sprawowanie dozoru podlegało postanowieniom umownym i miało charakter cywilnoprawny, brak było zatem podstaw do przyjęcia bezczynności organu w sytu- acji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidywały działania organu w określonej formie prawnej (postanowienie z 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1843/24); 3) czynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień. NSA uznał, że czynność w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień, podejmowana na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 241 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 242 , nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako że nie ma ona 238 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 239 Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm. 240 Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. 241 Dz.U. z 2018 r. poz. 151 ze zm. 242 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 131 3. Zagadnienia proceduralne charakteru samoistnego, gdyż jest jedynie częścią składową procesu realizacji nadrzęd- nego i niekonkretyzowalnego w drodze aktów lub czynności administracyjnych usta- wowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. W tym sensie czynność ta nie konkretyzuje i nie kształtuje („nie dotyczy” bezpośrednio) obowiązku, który wynika z przepisów prawa. Ma ona ponadto charakter przedegzekucyjny i nie może być identyfi- kowana (choćby pośrednio) z upomnieniem, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (posta- nowienie z 27 marca 2025 r., II GSK 85/25); 4) przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne. W ocenie NSA żądanie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne nie jest i nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia. Z przepisów art. 102 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków pu- blicznych 243 , które w enumeratywnie wymienionych przypadkach przewidują działanie w formie decyzji administracyjnej, nie wynika, aby ustawodawca przewidział kompe- tencję Prezesa NFZ do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne oraz w przedmiocie rozpatrywania od- wołania od takiego rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie przewidział również, aby „zała- twienie” sprawy inicjowanej wymienionym wnioskiem miało następować w formie aktu lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 21 maja 2025 r., II GSK 69/25); 5) pisma Ministra Infrastruktury w przedmiocie zatwierdzenia planu generalnego lotniska w zakresie zgodności z polityką transportową kraju. NSA uznał, że pismo Ministra In- frastruktury – wydane na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 244 – nie jest aktem lub czynnością, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pismo to nie posiada charakteru władczego i nie dotyczy praw własnościowych skarżącej gminy, stanowi jedynie wyrażenie aprobującego stanowiska co do zgodności planu generalnego lotniska z polityką transportową kraju, a więc w zakresie kompetencji przyznanej ministrowi właściwemu do spraw transportu i ściśle określonej w ustawie – Prawo lotnicze (postanowienie z 6 marca 2025 r., II GSK 2383/24); 6) uchylenia kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów wobec postanowienia Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Sądu Naj- wyższego. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że działania polegającego na uchy- leniu złożonego wcześniej podpisu Prezesa Rady Ministrów pod aktem urzędowym Pre- zydenta RP, nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co jest oczywistą konsekwencją braku spełniania przez pierwotnie udzieloną kontrasygnatę Prezesa Rady Ministrów warunków statuujących to działanie jako akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Działanie to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. NSA zauważył, że rola kontrasygnowania ta- kich aktów, czy też odmowy udzielenia im kontrasygnaty – jako instytucji konstytucyjnej, 243 Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm. 244 Dz.U. z 2022 r. poz. 1235 ze zm. 132 IV. Zagadnienia procesowe sprowadza się do przyjęcia, a przy odmowie – do braku przyjęcia przez Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialności politycznej przed Sejmem, co już ze swej natury wyklucza możliwość uznania takiego działania za akt lub czynność będącą rozstrzygnięciem wład- czym organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienia z 7 sierpnia 2025 r., II GSK 627/25 i II GSK 706/25; również co do bezczynności w przedmiocie udzielenia takiej kontrasygnaty postanowienie z 25 listopada 2025 r., II GSK 1866/25); 7) bezczynności Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępo- wania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie. NSA stwierdził, że orzeczenia dyscyplinarne, wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa 245 pod- legają kontroli nie sądów administracyjnych, a sądów powszechnych, na co wskazuje m.in. treść art. 54 ww. ustawy (postanowienie z 3 czerwca 2025 r., GSK 418/25); 8) czynności Zarządu Województwa w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy na realizację projektu. NSA wskazał, że czynność pozo- stawienia wniosku bez rozpatrzenia nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu ad- ministracyjnego, bowiem w takim przypadku strona zachowuje roszczenie procesowe o wydanie decyzji administracyjnej. Niespełnienie warunków przyznania pomocy obli- guje organ do zawiadomienia wnioskodawcy na piśmie o odmowie przyznania pomocy (art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiej- skich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020 246 ), która to czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro zatem odmowa przyznania pomocy, ergo – zawarcia umowy, poddana jest wprost kontroli sądowej, to tym samym niepodjęcie czynności w tym przedmiocie sta- nowić może podstawę wniesienia skargi na bezczynność (postanowienie z 29 paździer- nika 2025 r., I GSK 2018/22); 9) pisma Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego. NSA uznał, że właściwym do rozpoznawania spraw badania zgodności z prawem działań podjętych przez Ministra Sprawiedliwości, związanych ze stosunkiem służbowym wynikającym z powołania lub odwołania na stanowisko prezesa lub wicepre- zesa sądu jest sąd powszechny – sąd pracy (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 688/25). 3.3. Związanie wyrokiem karnym Jedynym przepisem, który wiąże sądy administracyjne rozstrzygnięciami ze sfery prawa karnego, jest art. 11 p.p.s.a. Tylko w przypadku prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego. Oko- liczność, że ustalenia organów podatkowych różnią się od ustaleń sądu karnego – w sytuacji braku związania, o którym mowa w art. 11 p.p.s.a. – nie stanowi sama w sobie podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania podatkowego (wyrok z 4 kwietnia 2025 r., I FSK 1823/21). Fakt prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa 245 Dz.U. z 2023 r. poz. 551. 246 Dz.U. z 2023 r. poz. 2298. 133 3. Zagadnienia proceduralne karnego skarbowego, którego przedmiot funkcjonalnie jest związany z odliczeniem podatku naliczonego VAT na podstawie spornej faktury, wiąże sąd administracyjny w myśl art. 11 p.p.s.a. (wyrok z 14 marca 2025 r., I FSK 2094/21). 3.4. Legitymacja skargowa 3.4.1. NSA odniósł się do zagadnienia legitymacji skargowej w sprawach m.in. skargi na akty prawa miejscowego. W postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2453/24, Sąd przypo- mniał, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skoro zaskarżona uchwała w przedmiocie wyrażenia woli zaliczenia projektowanej drogi do kategorii dróg gminnych miała charakter jedynie wypowiedzi optatywnej, nie zachodził więc związek między za- wartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a własną indywidualną sytuacją prawną skarżących, wynikającą z przepisów prawa administracyjnego. Natomiast w postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2831/24, NSA wskazał, że ubieganie się o nabycie nieruchomości na podstawie art. 172 k.c. nie stanowi uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości. Tak rozu- miany interes jest pozbawiony atrybutu realności i nie może być kwalifikowany jako interes prawny. Wobec tego wywodzenie istnienia interesu prawnego z niestwierdzonej postano- wieniem sądu powszechnego okoliczności nabycia prawa do nieruchomości w drodze za- siedzenia nie może być uznane za istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., a więc interesu o charakterze realnym, indywidualnym, dotyczącym wprost i bezpo- średnio podmiotu skarżącego. 3.4.2. W sprawach z zakresu przymusowej restrukturyzacji banków NSA w wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, przesądził, że każdy z podmiotów skarżących kasacyjnie będący akcjonariuszem, obligatariuszem lub wierzycielem banku posiadał legitymację skar- gową do wniesienia skargi na decyzję o jego przymusowej restrukturyzacji. 3.4.3. Kierownik podmiotu leczniczego ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały or- ganu tworzącego, jeśli akt ten dotyczy powierzenia jego obowiązków innej osobie przed sku- tecznym odwołaniem dotychczasowego kierownika (postanowienie z 17 września 2025 r., II GSK 1331/25). 3.4.4. Postanowieniami z 3 września 2025 r., II GSK 1232/25, II GSK 1319/25, II GSK 1469/25, NSA oddalił skargi kasacyjne od postanowień sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skarg na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii wydaną w przedmiocie przedłużenia okresu ustano- wienia tymczasowego zarządu przymusowego dla osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wywiedzionych przez spółki będące udziałowcami spółki, wobec której ten tymczasowy zarząd przymusowy ustanowiono. NSA stwierdził, że o ist- nieniu związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej, mającym uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej 134 IV. Zagadnienia procesowe podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) „własnej sprawy administracyjnej” skarżącego, czyli że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bez- pośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przedmiot postępowania w sprawie głównej nie odnosi się bezpo- średnio do interesu prawnego spółek wnoszących skargi, bowiem przedłużenie tymczaso- wego zarządu przymusowego nastąpiło w konsekwencji wpisania innej spółki z o.o. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bez- pieczeństwa narodowego 247 i zastosowania wobec niej środków określonych w tej ustawie. W sprawach zainicjowanych skargami spółek będących udziałowcami spółki wpisanej na listę sankcyjną badana jest zatem wyłącznie kwestia prawidłowości przedłużenia tymcza- sowego zarządu przymusowego w celu realizacji celów ww. ustawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli tej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został objęty tymczasowym zarządem przymusowym, a wszelkie wskazywane przez skarżące spółki powiązania kapitałowe, w tym również prawa wywodzące się z regulacji Kodeksu spółek handlowych i odnoszące się ściśle do dysponowania środkami finansowymi skarżących, a tym samym wpływu na sytuację materialną wspólników spółki wpisanej na listę, pozostają bez znaczenia. Świadczą one wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś o interesie prawnym. 3.4.5. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły natomiast pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (art. 144 ust. 1 i art. 102 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe 248 ) (postanowienie z 12 marca 2025 r., I FZ 33/25). 3.5. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elek- tronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu admi- nistracyjnego (postanowienia z: 17 września 2025 r., I FSK 1176/25; 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; z 31 października 2025 r., I FSK 571/25). 3.6. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności 3.6.1. Rozpoznając zawarty w skardze kasacyjnej wniosek przewoźnika lotni- czego o wstrzymanie wykonania decyzji, NSA wskazał, że regulacja intertemporalna art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących 247 Dz.U. z 2023 r. poz. 129. 248 Dz.U. z 2024 r. poz. 794. 135 3. Zagadnienia proceduralne przelotu pasażera 249 w sprawach dotyczących naruszenia przez przewoźnika lotniczego obo- wiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 250 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, zgodnie z którą nie wszczyna się postępowania przed wojewódzkimi sądami admi- nistracyjnymi oraz przed NSA, a wszczęte postępowania w tym zakresie umarza się, jeżeli zostały spełnione wskazane w tym przepisie warunki, ma zastosowanie do postępowania kasacyjnego lub zażaleniowego, natomiast nie może być stosowana do incydentalnych postę- powań wnioskowych w ramach tej pierwszej kategorii postępowań (postanowienie z 30 paź- dziernika 2025 r., II GSK 2120/25). 3.6.2. W postanowieniach z 17 grudnia 2025 r., II GSK 2686/25, II GSK 2687/25 i II GSK 2688/25, NSA wskazał, że wobec umorzenia postępowania kasacyjnego w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasa- żera zasadne było oddalenie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wy- konania decyzji, jako że stał się bezprzedmiotowy, a ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. 3.6.3. Z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji może wystąpić wyłącznie skar- żący, nie zaś Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Przepis art. 8 § 3 p.p.s.a., przewi- dujący udział Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w postępowaniu prowadzonym w sprawie konkretnego przedsiębiorcy, w celu ochrony jego praw, nie powoduje automatycz- nego przypisania temu podmiotowi wszystkich praw, które przysługują skarżącemu (posta- nowienia z 13 listopada 2025 r., II GZ 692/25, II GZ 693/25 i II GZ 694/25). 3.7. Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.) 3.7.1. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpli- wości; po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć m.in. konieczność odroczenia rozprawy. Przedstawionych warunków nie spełniało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wydolności, gdyż wy- danie tego postanowienia przez organ w żaden sposób nie mogło okazać się niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie (wyrok z 16 maja 2025 r., I FSK 341/22). 3.7.2. W rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentu nie stanowi dowód mający w istocie charakter opinii biegłego, dlatego załączona do pisma procesowego opinia biegłego nie mogła być wzięta pod uwagę przy ocenie zasadności zarzutów skargi kasacyjnej (wyrok z 17 września 2025 r., I FSK 791/22). 249 Dz.U. z 2025 r. poz. 1179. 250 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441 ze zm. 136 IV. Zagadnienia procesowe 3.7.3. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., I FSK 1420/21, NSA skonstatował, że sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci protokołu rozprawy przeprowadzonej przed sądem karnym na okoliczność złożenia zeznań o okre- ślonej treści przez świadka. Skarżący, składając wniosek o przeprowadzanie tego dowodu, zmierzał do wykazania za pomocą dokumentu urzędowego w postaci protokołu rozprawy sądowej, że według wiedzy fachowej stabilność oksydacyjna paliw płynnych nie jest parame- trem o charakterze stałym. Wniosek ten nie mógł być oceniony jako zmierzający do obejścia ustanowionego przez art. 106 § 3 p.p.s.a. zakazu prowadzenia dowodu z zeznań świadka. 3.7.4. Skoro decyzja ostateczna zapadła przed podjęciem uchwały przez NSA w sprawie I FPS 1/21, a po wydaniu tego judykatu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie dowodów z dokumentów chciał wykazać swoje racje – brak instrumentalności wszczęcia po- stępowania w sprawie karnej skarbowej, to nie ma przeszkód w dopuszczeniu tych dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyrok z 9 maja 2025 r., I FSK 182/22). 3.7.5. Sąd administracyjny był w pełni upoważniony – w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. – do przeprowadzenia dowodu z przedstawionych mu przez organ podatkowy dokumentów z postępowania karnoskarbowego na sporną w tej sprawie okoliczność dokonanych w tym postępowaniu czynności świadczących o braku instrumentalnego wszczęcia tego postępo- wania (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 107/22). 3.7.6. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce w szczególności w przypadku, gdyby brak było jakiejkolwiek wypowiedzi sądu pierwszej instancji co do sposobu rozpa- trzenia wniosków dowodowych strony. Strona postępowania ma bowiem prawo uzyskać in- formację, w jaki sposób jej wniosek dowodowy został rozpatrzony oraz jakie były powody takiego rozstrzygnięcia. Jednak informacja taka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżo- nego wyroku, który wyraźnie wskazuje motywy, jakimi kierował się sąd w tym względzie. Nawet gdyby uznać, że niewydanie odrębnego postanowienia o oddaleniu wniosków dowo- dowych stanowi naruszenie przepisów postępowania, to w żaden sposób strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok z 6 czerwca 2025 r., III FSK 347/24). 3.8. Umorzenie postępowania kasacyjnego Umorzenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest upraw- nione, gdy: 1) wykreślona spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego, wskutek rozwiązania spółki i zakończenia postępowania likwidacyjnego, nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki (postano- wienia z: 30 stycznia 2025 r., I FSK 1436/24; 25 sierpnia 2025 r., I FSK 1300/22); 2) spółka ma nieobsadzony zarząd i po wezwaniu sądowym do uzupełnienia braków w or- ganie lub powołanie kuratora nie uzupełniła braków, które wystąpiły po wniesieniu skargi kasacyjnej (postanowienia NSA: z 6 marca 2025 r., I FSK 1146/21; 26 listopada 2025 r., I FSK 119/22; 18 listopada 2025 r., I FSK 2345/21). 137 3. Zagadnienia proceduralne 3.9. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy Sąd administracyjny w ramach swej właściwości władny jest jedynie do kontroli działal- ności administracji publicznej, nie może tej administracji zastępować poprzez nakazywanie wszczęcia, dalszego prowadzenia czy rozszerzenia zakresu postępowania, w tym na kanwie postępowania podatkowego, np. w zakresie innych okresów rozliczeniowych, innych trans- akcji czy innej części ewidencji podatnika, choćby nawet do takiego wniosku prowadził stan faktyczny sprawy, czy też podatek należny/naliczony za dany okres rozliczeniowy wskutek zmiany zakresu postępowania miałby ulec zmianie. Stanowi to wyraz zasady odrębności administracji publicznej od sądownictwa administracyjnego. Skoro decyzja organu drugiej instancji rozstrzyga wyłącznie o podatku naliczonym i nie prowadzi żadnych rozważań co do podatku należnego, to ewentualna ocena co do prawidłowości oceny rozliczeń podatku należnego leży poza granicami sprawy sądowoadministracyjnej (wyrok z 23 kwietnia 2025 r. I FSK 1458/22). 3.10. Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego NSA w wielu orzeczeniach w 2025 r. analizował kwestię rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne w okresie pandemii Covid ‑19 na posiedzeniach niejawnych, co kwestiono- wano w skargach kasacyjnych jako naruszenie prawa strony do obrony. 3.10.1. NSA wskazał przypadki, w których może dojść do nieważności postępowania: 1) przeprowadzenie rozprawy z naruszeniem dyspozycji art. 91 § 2 p.p.s.a. może, w za- leżności od okoliczności sprawy, stanowić przesłankę nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie strony możliwości obrony swych praw) lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei brak powiadomienia o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego w sprawie (na 7 dni przed tym terminem) i informacji o możliwości zajęcia przez stronę skarżącą stanowiska w formie pisemnej stanowi przyczynę uchylenia wyroków sądów pierwszej instancji (wyrok z 13 maja 2025 r., I FSK 200/22); 2) zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiąza- niach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 251 , uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., I FSK 2442/21); 3) gdy mimo formalnego zagwarantowania stronie możliwości wypowiedzenia się przed rozpoznaniem jej sprawy na posiedzeniu niejawnym, jej argumentacja przedstawiona przed terminem posiedzenia niejawnego nie była przedmiotem analizy sądu, wówczas faktycznie nie doszło do rzetelnego rozpoznania tej sprawy w aspekcie zapewnienia stronie należytego prawa do obrony, co skutkuje nieważnością postępowania po myśli art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyroku z 26 marca 2025 r., I FSK 1858/21); 251 Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm. 138 IV. Zagadnienia procesowe 4) w wyroku z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 185/22 oceniono, że skarżący, którego sprawę z na- ruszeniem przepisów ustawowych rozpoznano na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie (posiedzeniu jawnym) i bez zapoznania ze złożonym do akt pismem proce- sowym organu podatkowego, został pozbawiony możliwości obrony swych praw. 3.10.2. NSA wskazywał również w jakich przypadkach do takiej nieważności, pomimo twierdzeń strony, nie dochodzi: 1) według NSA, w stanowisku wyrażonym w wyroku z 16 stycznia 2025 r., I FSK 2204/21, standard jawności zgodny z przedstawionym modelem postępowania sądowego będzie zachowany, gdy w jednej instancji sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu jawnym. W przypadku rozpoznawanej sprawy warunek ten został spełniony, gdyż postępowanie przed NSA odbyło się w trybie jawnym z poszanowaniem praw procesowych stron. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, aby strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności obrony swych praw, czego wymaga art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Należy zauważyć, że strona skarżąca przed sądem pierwszej instancji miała możliwość wypowiedzenia się na piśmie, gdyż z wystarczającym wyprzedzeniem została zawiado- miona o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; 2) brak wezwania prokuratora do udziału w postępowaniu zarówno przed organami podat- kowymi, jak i przed sądem pierwszej instancji, nie stanowi co do zasady o pozbawieniu możliwości obrony praw strony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 1133/22). 3.11. Uprawnienia sędziego WSA delegowanego do orzekania w NSA Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., III FSK 867/23, NSA stwierdził, że delegacja do peł- nienia obowiązków sędziego w NSA, oznacza, że sędzia delegowany, co do zasady, nabywa uprawnienia do rozpoznawania spraw w NSA równe uprawnieniom sędziego NSA. O ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, uprawnienia te dotyczą zarówno postępowania zasadniczego, jak też wszelkich postępowań incydentalnych oraz następczych. W aktualnym stanie prawnym jedyne wyłączenia dotyczące uprawnień sędziów delegowanych do orze- kania w NSA dotyczą rozpoznawania wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego (art. 5a § 10 p.u.s.a.) oraz orzekania w sprawach dyscyplinarnych (art. 48 § 3 p.u.s.a.). Ponadto w składzie orzekającym NSA może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w NSA, przy czym sędzia delegowany nie może być prze- wodniczącym składu orzekającego – art. 81 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Naj- wyższym 252 w zw. z art. 49 § 1 p.u.s.a. W pozostałym zakresie uprawnienia sędziego delego- wanego są takie same jak sędziego NSA. Oznacza to, że status sędziego WSA delegowanego do NSA w sferze orzeczniczej odpowiada co do zasady statusowi sędziego NSA. W szcze- gólności między sędzią WSA delegowanym do orzekania w NSA a sędzią NSA nie zachodzi żaden stosunek podległości, czy też podporządkowania. 3.12. Pojęcie „rozstrzygnięcia sprawy” Zawarte w art. 20 § 3 p.p.s.a. pojęcie „rozstrzygnięcie sprawy” należy interpretować jako prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie 252 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 139 3. Zagadnienia proceduralne sędziego. Od momentu złożenia wniosku aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia, którego dotyczy wniosek, nie powinien dokonywać czynności w sprawie. Przepis ten do- puszcza jedynie możliwość dokonywania czynności niecierpiących zwłoki, a więc takich, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy (postanowienie z 7 maja 2025 r., III FZ 103/25). 3.13. Podjęcie postępowania w sprawie w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku Prokuratora Krajowego o wyłączenie sędziów Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., III FSK 1234/22, NSA uznał, że złożenie przez Pro- kuratora Krajowego, w trakcie zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. postępo- wania, wniosku o wyłączenie sędziów oznacza, że wystąpiła określona w art. 128 § 1 pkt 4 in fine ustawy przesłanka do podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie niezbędnym do rozpoznania tego wniosku. 3.14. Podpisanie podpisem elektronicznym zbiorczego pisma Mając na uwadze treść uchwały NSA z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, nie sposób uznać zło- żonej przez stronę skargi w rozpoznawanej sprawie jako skutecznie podpisanej, gdyż sama skarga nie została odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a została określona jako załącznik do pisma ogólnego. W ocenie Sądu pismo opatrzone własnoręcznym podpisem, które następnie utrwalono elektronicznie w postaci skanu tego dokumentu i dołączono jako załącznik do pisma ogólnego, nie spełnia wymogu należycie podpisanego dokumentu. Skan skargi to rodzaj kopii (cyfrowego od- zwierciedlenia) dokumentu sporządzonego w oryginale w formie zwykłej (papierowej). Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy skarżąca zdecydowała się złożyć skargę za pośrednictwem ePUAP, to powinna w odniesieniu do skargi zachować wszelkie wymogi dotyczące podpisu dokumentu elektronicznego. Mogła także uzupełnić skutecznie braki formalne skargi, skła- dając podpisany własnoręcznie oryginał pisma w siedzibie sądu lub przesyłając go za pośred- nictwem operatora pocztowego (postanowienie z 27 sierpnia 2025 r., II FZ 73/25). 3.15. Zakres wykładni orzeczenia Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian meryto- rycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Przepis art. 158 p.p.s.a. nie służy do przeprowadzania re- wizji rozstrzygnięcia i uzasadnienia sformułowanego w sposób jasny i adekwatny do za- kresu przeprowadzonej kontroli legalności, z którym nie zgadza się strona postępowania lub organ (postanowienie z 7 maja 2025 r., II FZ 118/24). 3.16. Żądanie zmiany uzasadnienia wyroku W przepisach procedury sądowoadministracyjnej nie przewidziano możliwości zaskar- żenie jedynie uzasadnienia orzeczenia lub jego części. Mając na uwadze sposób rozstrzy- gnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji należy stwierdzić, że strona, nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku, mogła je skutecznie zakwestionować. Jednak w takim 140 IV. Zagadnienia procesowe przypadku powinna zaskarżyć całe orzeczenie, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. Nie można przyjąć możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia. Brak zatem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, wobec związania z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA granicami skargi kasacyjnej, uniemożliwił jej merytoryczne rozpoznanie (wyrok z 16 stycznia 2025 r., II FSK 500/22). 3.17. Brak oznaczenia zakresu żądanego uchylenia zaskarżonego wyroku W wyroku z 5 lutego 2025 r., II FSK 1500/24, NSA uznał, że niesprecyzowanie zakresu żądania skargi kasacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy nie uniemożliwia jej rozpo- znania. Orzeczenie sądowe może zostać zaskarżone w całości lub w części. Możliwość częścio- wego zaskarżenia orzeczenia może zależeć zarówno od jego formy, jak i treści. Jeśli sentencja orzeczenia jest sformułowana w ten sposób, że zawiera kilka punktów, w których zawarto kolejne orzeczenia, możliwe jest częściowe zaskarżenie orzeczenia co do wyraźnie wskaza- nych punktów sentencji. Przedmiotem kontroli sądu pierwszej instancji była decyzja okre- ślająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Zaskarżony wyrok oddalał skargę. Zatem ani decyzja, ani wyrok nie zawierały odrębnych rozstrzygnięć pozwalających na odnoszenie się Sądu do ich odrębnych punktów (rozstrzy- gnięć). Stanowiły one jedną całość tak w warstwie merytorycznej, jak i procesowej. Zatem sporne było tylko jedno zagadnienie prawnopodatkowe. Od rozstrzygnięcia jednej kwestii zależała wysokość określonego decyzją zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, że żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku obejmowało jego ca- łość, tj. obejmowało jedyny element składowy rozstrzygnięć organów podatkowych i sądu administracyjnego. 3.18. Uzasadnienie postanowienia wpisanego do protokołu Postanowieniem z 19 lutego 2025 r., II FSK 538/22, NSA oddalił wniosek strony o sporzą- dzenie uzasadnienia postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, które zostało wpisane do protokołu rozprawy, wyjaśniając, że zgodnie z art. 162 p.p.s.a. rozstrzygnięcia za- warte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych na posiedze- niach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przy- sługuje na nie zażalenie. Artykuł 163 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom. Postanowienie o zawieszeniu postępowania przed NSA należy do postanowień, od których nie przysługuje środek zaskarżenia, nie przewiduje tego żaden z przepisów p.p.s.a. 3.19. Uiszczenie wpisu przez osobę trzecią W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a. za irrelewantną należy uznać okoliczność, czy opłata zo- staje wnoszona przez stronę osobiście, czy też przez działającą w jej imieniu osobę trzecią. Konieczne w tym zakresie pozostaje jedynie, aby przy dokonywaniu przelewu bankowego wskazać dane pozwalające na identyfikację sprawy, do której wpis jest uiszczany, oraz stronę, w imieniu której wpłata następuje. Sama okoliczność, że opłata nie została uiszczona bezpo- średnio z osobistego rachunku bankowego strony, nie może prowadzić do odrzucenia środka zaskarżenia i stanowiącego tego konsekwencję zamknięcia drogi sądowej. Poza zakresem 141 3. Zagadnienia proceduralne oceny Sądu pozostaje również rodzaj relacji łączącej stronę z wpłacającym podmiotem trzecim, w szczególności wewnętrzne rozliczenia powstałe z tego tytułu (postanowienie z 30 stycznia 2025 r., II FZ 119/24). 3.20. Wymierzenie grzywny organowi Artykuł 112 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastoso- wania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postę- powania, gdy organ ten pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania (postanowienie z 16 lipca 2025 r., III FZ 303/25). 142 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. 1. Uwagi wstępne W orzecznictwie sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich 253 , za- gadnienia z zakresu prawa Unii Europejskiej pojawiają się przede wszystkim przy rozpozna- waniu spraw dotyczących podatków pośrednich (w tym podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego), podatków dochodowych, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku od nieruchomości, jak również prawa celnego, transportu drogowego i lotniczego, ochrony środowiska i gospodarki przestrzennej, budownictwa, nadzoru sanitarnego, wete- rynaryjnego i farmaceutycznego, dostępu do informacji publicznej, zabezpieczenia społecz- nego, ochrony zdrowia, prawa rolnego i pomocy finansowej ze środków unijnych, własności przemysłowej, a także w sprawach cudzoziemców 254 . Prawo Unii Europejskiej jest powoływane przez sądy administracyjne w wyrokach i po- stanowieniach oraz w podejmowanych przez NSA uchwałach. Podczas rozpatrywania spraw z tzw. elementem unijnym sądy administracyjne powoływały się zarówno na pierwotne, jak i wtórne prawo UE, a także na standardy europejskie, w tym przede wszystkim na obo- wiązek prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego oraz na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego i umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie. Sądy korzystały także z możliwości bezpośredniego stosowania przepisów rozporządzeń i dyrektyw unijnych. W celu ustalenia znaczenia danego przepisu prawa unijnego mającego zastosowanie w danej sprawie, a także dokonanie oceny możliwości zastosowania prawa unijnego w rozpoznawanych sprawach sądy administracyjne powoływały się również na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE 2.1. Pytania prejudycjalne W 2025 r. polskie sądy administracyjne wystąpiły do TSUE, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z pytaniami prejudycjalnymi w 12 sprawach, w tym 7 postanowień skierowały składy orzekające NSA, 3 postanowienia skierował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i po 1 postanowieniu – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i we Wrocławiu. 2.1.1. Postanowieniem z 10 stycznia 2025 r., I FSK 1244/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy zasady prawa Unii Europejskiej, takie jak zasada równoważności 253 Zob. Informacja o działalności sądów administracyjnych z lat 2005–2024. 254 Wybrane prawomocne orzeczenia NSA z niektórych wymienionych dziedzin zostały szerzej omówione w dalszej części opracowania. 143 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... oraz efektywności, sprzeciwiają się wykładni i praktyce sądowej wprowadzającej dodatkowe warunki dochodzenia roszczeń o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej nało- żonego na producentów energii elektrycznej w postaci poniesienia uszczerbku majątkowego przez podatnika?”. 2.1.2. Postanowieniem z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1126/21, NSA wystąpił do TSUE z py- taniem prejudycjalnym: „1. Czy do odmowy zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 27 ust. 1 lit. b/ dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie har- monizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych 255 wystar- czające jest zaklasyfikowanie wyrobu akcyzowego w postaci alkoholu etylowego skażonego glikolem propylenowym do kodu taryfowego CN 220720? 2. W przypadku odpowiedzi nega- tywnej na pytanie pierwsze, czy odmowa zastosowania tego zwolnienia wymaga wykazania przez organy podatkowe, że podatnik produkujący wyroby akcyzowe nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi wie, iż są one używane do takiego spożycia, czy też wystarczające jest, że organy wykażą okoliczności pozwalające uznać, że powinien taką wiedzą dysponować?”. 2.1.3. Postanowieniem z 3 lutego 2025 r., III FSK 1234/22, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 9 dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. doty- czącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału 256 należy interpretować w ten sposób, że przyznając uprawnienie państwu członkowskiemu do nieuznawania za spółki kapitałowe podmiotów, prowadzących działalność skierowaną na zysk, o których mowa w art. 2 ust. 2 dy- rektywy, takich jak spółka jawna, przyznaje on dowolność państwu członkowskiemu w za- kresie opodatkowania podatkiem kapitałowym tych podmiotów?”. 2.1.4. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r., I FSK 1641/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 19 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 257 należy interpretować w ten sposób, że przekazanie całości majątku w rozumieniu tego przepisu następuje również, gdy ma miejsce nieodpłatne przekazanie przez podatnika po ½ udziału w całym majątku na rzecz dwóch osób fizycznych, nie będących podatnikami, które zamierzają niezwłocznie wnieść te udziały w formie wkładu niepieniężnego do spółki osobowej prowadzącej działalność gospo- darczą, której są wspólnikami?”. 2.1.5. Postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r., II SAB/Gl 19/25, WSA w Gliwicach wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy sprzeciwia się traktatowym zasadom: a) pań- stwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Euro- pejskiej 258 ); b) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawo- wych Unii Europejskiej 259 w zw. z art. 6 ust. 1 TUE); c) pierwszeństwa prawa unijnego i jego 255 Dz. Urz. UE L 1992.316.21; wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 206 w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. 256 Dz. Urz. UE L 2008.46.11. 257 Dz. Urz. UE L 2006.347.1. 258 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2016.202.13 i nast.; dalej: TUE. 259 Dz. Urz. UE C. 2007.303.1 i nast. ze zm.; dalej: KPP. 144 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... efektywności (art. 4 ust. 3 TUE); d) „prawa do dobrej administracji” (traktowanego jako za- sada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1–4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP, art. 6 ust. 1 TUE oraz wywodzonego z orzecznictwa TSUE) – długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane wyłączenie w prawie krajowym z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców (obywateli państw trzecich) do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość), a to m.in. w kontekście wymogów art. 34 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolon- tariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (wersja przekształcona) 260 ? 2. Czy nakreślone w punkcie 1. długo- trwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziała- jącego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, w sytuacji, gdy obywatele Polski nie są tych uprawnień pozbawieni w ramach własnych spraw o cha- rakterze administracyjnym, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1–3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchy- biające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE); d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP?”. 2.1.6. Postanowieniem z 29 maja 2025 r., III SA/Wa 566/25, WSA w Warszawie wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szcze- gólności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszko- dzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które w podstawie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu niezrealizowanych zysków z majątku osobistego pobieranym w związku z przeniesieniem przez daną osobę rezydencji podatkowej do innego państwa (dalej: «podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków») uwzględnia wzrost wartości składnika majątkowego, który miał miejsce w okresie, gdy osoba ta nie była rezy- dentem tego państwa członkowskiego? 2. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczegól- ności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które dla celów określenia podstawy opodatko- wania podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków nakazuje uwzględniać jedynie dochód z tych składników majątkowych, których wartość wzrosła, wyłączając z uwzględ- nienia w podstawie opodatkowania tym podatkiem straty z tych składników majątkowych, których wartość spadła? 3. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczególności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu 260 Dz. Urz. UE L. 2016.132.21 i nast. ze zm. 145 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... państwa członkowskiego, które przewiduje, że zmiana rezydencji podatkowej przez osobę fi- zyczną objętą podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków skutkuje niezwłocznym poborem tego podatku, ewentualnie rozłożeniem na raty jego zapłaty na okres nie dłuższy niż 5 lat (licząc od końca roku podatkowego), zamiast odroczenia jego płatności do momentu zbycia poszczególnych składników majątkowych?”. 2.1.7. Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 34/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 8 ust. 2 i ust. 6 dyrektywy 2009/133/WE w sprawie wspól- nego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, po- działów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego 261 w zw. z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 262 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które uzależniają neutralność podatkową przydziału papierów wartościowych reprezentujących kapitał spółki przejmu- jącej dla udziałowca spółki przekazującej od tego, że udziały w podmiocie przejmowanym lub dzielonym nie zostały wcześniej nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów?”. 2.1.8. Postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., I GSK 1486/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy użyty w przepisach art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Eu- ropejskich 263 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 264 zwrot «korzyści» należy interpretować w ten sposób, że oznacza on nieprzyznanie lub wycofanie całej płat- ności wynikającej z sektorowego prawodawstwa rolnego, czy wyłącznie tej części płatności, która wynika ze stworzenia sztucznych warunków?”. 2.1.9. Postanowieniem z 25 września 2025 r., I FSK 1783/24, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 132 ust. 1 lit. n/ dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listo- pada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 265 należy rozumieć w ten sposób, że zwrot «świadczenie niektórych usług kulturalnych» oznacza udzielanie sub- licencji do praw autorskich twórcy obejmującej opracowanie dzieł autora w celu stworzenia nowego utworu lub wydarzenia o charakterze kulturalnym, jak i dla wykorzystania frag- mentów utworów autora na opakowaniach produktów handlowych, w aranżacji przestrzeni wydarzeń o charakterze komercyjnym oraz reklamie i promocji produktów handlowych wy- darzeń komercyjnych?”. 261 Dz. Urz. UE L 2009.310.34. 262 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2012.326.1 i nast. 263 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 264 Dz. Urz. UE L 2013.347.549. 265 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 146 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.1.10. Postanowieniem z 1 października 2025 r., I FSK 1589/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 135 ust. 1 lit. f/ w związku z art. 15 ust. 2 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 266 należy rozumieć w ten sposób, że zwolnione z podatku są transakcje terminowej sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych z opcją rozliczenia pieniężnego w sy- tuacji, w której nie dochodzi do dostawy instrumentów bazowych i przeniesienia własności uprawnień do emisji gazów cieplarnianych?”. 2.1.11. Postanowieniem z 30 października 2025 r., IV SAB/Wr 649/25, WSA we Wrocławiu wystąpił do TSUE z pytaniem prejudycjalnym: „Czy traktatowe zasady: a) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Eu- ropejskiej 267 w związku z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej 268 ), b) lojalnej współpracy i skuteczności (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej), c) prawa do „dobrej administracji”, w której zawarte jest m.in. prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Eu- ropejskiej oraz wywodzonego z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – należy tak interpretować, że sprzeciwiają się one możliwości czasowego wstrzymania w prawie krajowym biegu terminów wyznaczonych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę obywatelowi Ukrainy uprawnionemu do legalnego pobytu w państwie członkowskim w ramach ochrony tymcza- sowej, a to w związku z decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwier- dzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrek- tywy 2001/55/WE i skutkującą wprowadzeniem tymczasowej ochrony 269 oraz art. 3 ust. 2 lit. f/ dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1233 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim 270 ?”. 2.1.12. Postanowieniem z 14 listopada 2025 r., II SA/Gl 931/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy: – art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 2 lit. a/ ‑e/, art. 11a ust. 1 lit. a/ oraz art. 11a ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy 271 , w brzmieniu nadanym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów 272 oraz – w kontekście motywu 51 Preambuły dyrektywy 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które nie przewiduje – kierowanego 266 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 267 Dz. Urz. UE C 2007.303.1. 268 Dz. Urz. UE C 2016.202.13. 269 Dz. Urz. UE L 2022.71.1. 270 Wersja przekształcona – Dz. Urz. UE L 2024.1233. 271 Dz. Urz. UE L 2008.312.3 ze zm. 272 Dz. Urz. UE L 2018.150.109. 147 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości – obowiązku składania sprawozdań przed upływem terminów osiągnięcia celów (sprawozdań wczesnego ostrzegania, np. kwartalnych, półrocznych), a wprowadza jedynie sprawozdania następcze, za poprzedni rok kalendarzowy, odnoszące się do osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co utrudnia możliwość natych- miastowego wdrożenia przez organy administracji publicznej adekwatnych prewencyjnych środków prawnych, w tym nadzorczych, zapewniających zrealizowanie wymogów mini- malnych i osiągnięcie celów dyrektyw?”. 2.2. Orzeczenia prejudycjalne w odpowiedzi na pytania polskich sądów administracyjnych 2.2.1. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑277/24 M. B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 273 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 274 Trybunał Sprawiedli- wości orzekł: „Artykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjo- nalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowią- zania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ po- datkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich”. 2.2.2. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑18/23 F. S.A. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 275 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Gliwicach 276 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszko- dzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbio- rowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finan- sowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przed- siębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania za- rządzanych zewnętrznie”. 273 ECLI:EU:C:2025:130. 274 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 stycznia 2024 r., I SA/Wr 4/23. 275 ECLI:EU:C:2025:119. 276 Postanowienie WSA w Gliwicach z 28 listopada 2022 r., I SA/Gl 942/22. 148 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.2.3. Wyrok TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑213/24 E.T. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 277 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 278 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że można uznać za podatnika do celów podatku od wartości dodanej (VAT) prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą osobę, która sprzedaje grunt stanowiący pierwotnie część jej majątku osobistego, powierzając przygotowanie sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który jako pełnomocnik tej osoby podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując w celu tej sprzedaży środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usłu- godawców w rozumieniu tego przepisu. Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że w ramach transakcji sprzedaży uznanej za działalność gospodarczą w rozumieniu tej dyrektywy przepis ten nie stoi na przeszko- dzie uznaniu za podatnika prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą wspólności ustawowej istniejącej między małżonkami będącymi współwłaścicielami, jeżeli małżonkowie ci jawią się względem osób trzecich jako dokonujący razem stanowiącej działalność gospo- darczą transakcji sprzedaży gruntów należących do tej wspólności, a rzeczona wspólność ponosi ryzyko gospodarcze związane z wykonywaniem tej działalności”. 2.2.4. Wyrok TSUE z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑453/23 E. Sp. z o.o. przeciwko Pre- zydentowi Miasta M. 279 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 280 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie wydaje się, by przepisy państwa członkowskiego, które zwalniają z podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wcho- dzące w skład infrastruktury kolejowej, gdy jest ona udostępniana przewoźnikom kolejowym, stanowiły środek, który przysparza beneficjentom tego zwolnienia selektywnej korzyści”. 2.2.5. Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑278/24 P. K. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we W. 281 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 282 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2018/1695, w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego: – członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od war- tości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podat- kowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję, 277 ECLI:EU:C:2025:238. 278 Postanowienie z 28 grudnia 2023 r., I SA/Wr 92/23. 279 ECLI:EU:C:2025:285. 280 Postanowienie z 19 kwietnia 2023 r., III FSK 3/22. 281 ECLI:EU:C:2025:299. 282 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 31 stycznia 2024 r., I SA/Wr 966/22. 149 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... – odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, – zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy, o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa”. 2.2.6. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑615/23 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko P. SA. 283 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 284 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 73 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jed- nostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego trans- portu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa”. 2.2.7. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 285 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 286 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 143 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2009/69, i art. 1 dyrektywy 2006/79 w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które wyłączają ze zwolnienia z podatku od wartości dodanej przewidzianego w tych przepisach przesyłki małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym pochodzące z państwa trzeciego, wysyłane przez osobę fizyczną do osoby fizycznej zamieszkałej w innym państwie członkowskim”. 2.2.8. Wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C ‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrek- torowi Izby Administracji Skarbowej w W. 287 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Warszawie 288 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 146 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa 283 ECLI:EU:C:2025:320. 284 Postanowienie z 16 czerwca 2023 r., I FSK 535/20. 285 ECLI:EU:C:2025:335. 286 Postanowienie z 26 marca 2024 r., I FSK 812/20. 287 ECLI:EU:C:2025:627. 288 Postanowienie WSA w Warszawie z 12 lipca 2024 r., III SA/Wa 1231/24. 150 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza teryto- rium Unii Europejskiej, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych”. 2.2.9. Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. w sprawie C ‑713/23 J. C.‑T. i M. T. przeciwko Wo- jewodzie Mazowieckiemu 289 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 290 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podsta- wowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie mał- żeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemiesz- czania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym prze- widzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie”. 2.3. Wykonanie orzeczeń TSUE 2.3.1. W następstwie orzeczeń prejudycjalnych wydanych przez TSUE w 2025 r. sądy administracyjne podjęły postępowania zawieszone w sprawach, w których wystąpiły z py- taniami prejudycjalnymi 291 , jak również w innych sprawach zawieszonych na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. 292 . Ponadto sądy administracyjne powoływały się na argumentację 289 ECLI:EU:C:2025:917. 290 Postanowienie z 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21. 291 Postanowieniem z 5 marca 2025 r., I SA/Wr 4/23, WSA podjął postępowanie zawieszone w związku z wystąpieniem w 2024 r. do TSUE z pytaniem prejudycjalnym w sprawie C ‑277/24. Postanowieniem z 10 marca 2025 r., I SA/Gl 942/22, WSA w Gliwicach wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑18/23 i podjął postępowanie zawieszone z powodu wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., I SA/Wr 92/23, WSA we Wrocławiu, w związku z orzeczeniem prejudycjalnym w sprawie C ‑213/24, podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., III FSK 3/22, NSA, w związku z wydaniem przez TSUE wyroku w sprawie C ‑453/23, podjął za- wieszone uprzednio postępowanie. Postanowieniem z 6 maja 2025 r., I SA/Wr 966/22, WSA we Wrocła- wiu wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑278/24 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 535/20, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑615/23 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 20 maja 2025 r., I FSK 812/20, wziąw- szy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24, NSA podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 6 sierpnia 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. 292 Przykładowo po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑277/24 skład orzekający NSA, który na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawiesił toczące się postępowanie do czasu udzielenia przez Trybunał odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie I SA/Wr 4/23, podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., III FSK 4259/21. Z kolei z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑213/24 postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 277/21, pod- jęto zawieszone wcześniej postępowanie. Podobnie po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑453/23, np. postanowieniami z 14 maja 2025 r., III FSK 747/22, III FSK 1126/22, III FSK 2054/21, III FSK 768/23, III FSK 1085/22, III FSK 831/23 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. Z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑615/23 np. postanowieniami z 15 lipca 2025 r., I FSK 2155/21, z 25 czerwca 2025 r., I FSK 221/21, I FSK 283/20, I FSK 1429/20 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. 151 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... TSUE zawartą w wydanych orzeczeniach prejudycjalnych podczas rozpoznawania spraw analogicznych do tych, w których wystąpiono z pytaniami prejudycjalnymi 293 . 2.3.2. W wyroku z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, NSA, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24 294 , uznał za nieprawidłowe stanowisko, zgodnie z którym celem zastosowania zwol- nienia w przypadku przywozu towarów na terytorium Polski (rozpoznania importu na te- rytorium Polski) osoba fizyczna, dla której dokonywany jest przywóz, powinna przebywać w Polsce. NSA podkreślił, że ustawodawca unijny w art. 143 lit. b/ dyrektywy 2006/112/WE, odnosząc się do zwolnienia od podatku w zakresie importu towarów, wskazał na państwo członkowskie, a nie na wspólnotę jako terytorium wszystkich jej państw członkowskich. 2.3.3. W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, NSA, wziąwszy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑453/23 295 , stwierdził, że zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma cha- rakter ogólny i abstrakcyjny i nie powinno być uznane za niedozwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 Traktatu o funk- cjonowaniu Unii Europejskiej 296 , przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej; tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z podatku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej, spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.3.4. W wyroku z 29 października 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑602/24 297 , wskazał, że jeśli umówiona transakcja 293 Zob. np. wyroki NSA z 15 października 2025 r., I FSK 2182/21, I FSK 72/11, z 8 października 2025 r., I FSK 750/24, z 30 września 2025 r., III FSK 533/25, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudy- cjalnego w sprawie C ‑277/24; wyroki WSA w Warszawie z 17 czerwca 2025 r., III SA/Wa 843/25, III SA/ Wa 854/25, WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 1170/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑18/23; wyroki NSA z 12 września 2025 r., III FSK 1423/22, III FSK 1374/22, III FSK 1054/22, z 4 września 2025 r., III FSK 1491/ 22, III FSK 1520/22, których na ocenę zasad- ności zarzutów skarg kasacyjnych zasadniczy wpływ miała treść wyroku TSUE w sprawie C ‑453/23; wyroki NSA z 16 października 2025 r., III FSK 844/24, III FSK 833/24, z 14 października 2025 r., III FSK 94624, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑278/24; wyroki NSA z 5 listopada 2025 r., I FSK 1774/20, z 17 października 2025 r., I FSK 2030/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑615/23; wyrok NSA z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, w któ- rym sąd odwołał się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑405/24. 294 Wyrok Trybunału z 8 maja 2025 r. w sprawie C‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informa- cji Skarbowej, ECLI:EU:C:2025:335. 295 Wyrok Trybunału z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C‑453/23 E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, ECLI:EU:C:2025:285. 296 Wersja skonsolidowana: Dz.Urz. UE C 2016.202.47. 297 Wyrok Trybunału z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Ad- ministracji Skarbowej w W., ECLI:EU:C:2025:627. 152 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... miała stanowić WDT, tj. towar miał być wywieziony przez nabywcę na terytorium innego kraju UE, zaś nabywca (nawet bez wiedzy sprzedawcy) wywiózł towar poza obszar celny UE, to sprzedawcy nie można zakwestionować prawa do stawki 0%. Okoliczność wywozu to- waru poza terytorium UE może zostać potwierdzona przez organ w toku postępowania po- datkowego, nawet jeśli podatnik nie przedstawił stosownego dokumentu potwierdzającego eksport. Stosowanie powyższej stawki może być kwestionowane, jeśli transakcja wiązała się z oszustwem, a sprzedawca o tym wiedział lub powinien był wiedzieć. 2.3.5. W wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C ‑118/23 298 dotyczący decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyj- nego (BFG) z 29 września 2022 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Bank SA, która to decyzja została zaskarżona do WSA w Warszawie przez Radę Nadzorczą Banku oraz inne uprawnione do tego podmioty, w tym ponad 7 tysięcy osób, które zawarły z tym bankiem umowy kredytów indeksowanych lub denominowanych kursem walut obcych. TSUE wskazał, że w sytuacji, gdy do sądu krajowego wniesiono większą liczbę skarg na decyzję krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z których jedna została wniesiona przez organ instytucji objętej procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, oddalenie tylko tej jednej skargi jako bezzasadnej nie pozwala uznać, że zapew- niono przestrzeganie prawa do skutecznego środka prawnego w odniesieniu do każdej innej osoby, której ta decyzja dotyczy i która również wniosła na nią skargę, podnosząc zarzuty, które nie zostały uwzględnione w wydanym wyroku. Zdaniem Trybunału przepisy prawa unijnego sprzeciwiają się regulacjom p.p.s.a. dotyczącym współuczestnictwa skarżących stron, które obligują sąd administracyjny do łącznego rozpoznania wszystkich skarg, jeśli taki sposób procedowania uniemożliwia wydanie orzeczenia w rozsądnym terminie (z ang. justice delayed is justice denied). TSUE pokreślił jednocześnie, że „rozłączenie” skarg nie może prowadzić do wydania sprzecznych ze sobą rozstrzygnięć. Ponadto z wyroku TSUE jedno- znacznie wynika, że ewentualne oddalenie skargi rady nadzorczej Banku nie może oznaczać automatycznego oddalenia skarg innych skarżących, gdyż podmioty te mają indywidualne prawo do podniesienia własnych zarzutów, które musi rozpoznać sąd. NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi na decyzję, o której mowa w art. 101 ust. 7 ‑9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przy- musowej restrukturyzacji 299 , nie jest wyłącznie rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji, bo- wiem zgodnie art. 50 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG i art. 85 ust. 3 dy- rektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwi- dacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych 300 , podmiotami uprawnio- nymi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję są również posiadacze akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzyciele tego banku. 298 Wyrok Trybunału z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C‑118/23 Rada Nadzorcza Getin Noble Bank S.A. i in. przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, ECLI:EU:C:2024:1013. 299 Dz.U. z 2020 r. poz. 842 ze zm.; dalej: ustawa o BFG. 300 Dz. Urz. UE L 2014.173.190 ze zm.; dalej: dyrektywa BRR. 153 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych 1. Zagadnienia ogólne Przepis art. 8 ust. 1: „Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Pol- skiej” przyznaje Konstytucji najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa. Natomiast z art. 8 ust. 2: „Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej” wynika, że podstawą prawną wydania aktu stosowania prawa (w szczególności wyroku sądu) może być norma konstytucyjna. Podstawowymi formami bezpośredniego sto- sowania Konstytucji są stosowanie „samoistne” i „współstosowanie” Konstytucji wspólnie z ustawami. Pozwalają one sądom administracyjnym na wydanie orzeczenia w przypadku luki prawnej powstałej wskutek zaniechania ustawodawcy, np. pominięcia ustawodawczego czy też po wyroku TK. Stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisu, sądy uwzględniają w największym możliwym stopniu gwarancję praw i wolności oraz najszerszą ich realizację w procesie stosowania prawa, korzystając przy tym z dorobku orzeczniczego TK. Sądy administracyjne mogą, na podstawie art. 193 Konstytucji, skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli wątpliwość co do zgodności z Konstytucją przepisu bę- dącego podstawą rozstrzygnięcia, która wystąpiła w toku postępowania, jest istotna dla dal- szego biegu postępowania i nie da się jej usunąć przy pomocy technik wykładniczych. 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechne jest powoływanie się wprost na konstytucyjne zasady bądź stosowanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa. Po- niższe orzeczenia stanowią jedynie nieliczne przykłady, więcej takich rozstrzygnięć przed- stawiono w części II, w której zostały omówione zagadnienia wynikające z orzecznictwa Na- czelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. 2.1. W wyroku z 14 maja 2025 r., II OSK 2543/22, NSA przypomniał, że realizacja upraw- nienia gminy do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, podlega ochronie sądowej w kontekście zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Kon- stytucji RP). Mając na uwadze konstytucyjną zasadę samodzielności jednostek samorządu te- rytorialnego, sprawującego we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność część władzy publicznej w zakresie planowania przestrzennego (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP), ingerencja organu nadzoru (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP) lub sądu administracyjnego (art. 184 Konsty- tucji RP) w treść planów miejscowych powinna być ograniczona do przypadków naruszeń prawa mających odpowiedni ciężar gatunkowy 301 . 301 Por. np. wyroki z: 16 maja 2023 r., II OSK 367/22 oraz 2 lutego 2023 r., II OSK 2789/21. 154 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W świetle zasady władztwa publicznego, a także zasady trójpodziału władz (art. 10 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP), to rada gminy, a nie organ nadzoru lub sądy ad- ministracyjne, jest powołana do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy. Sąd administracyjny nie może oceniać spornych rozwiązań planistycznych pod kątem celowości 302 . Dokonując oceny, czy w danym przypadku rzeczywiście zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie planu miejscowego, nie można abstrahować od konstytucyjnych zasad dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska (art. 5 i 74 Konstytucji RP), proporcjonalności oraz zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a także równej dla wszystkich ochrony prawa własności (art. 64 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). 2.2. W sprawie, w której istota sporu sprowadzała się do oceny sposobu rozpoznania skargi wniesionej w trybie działu VIII rozdziału 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, NSA uznał, że został naruszony art. 63 Konstytucji RP, który przyznaje każdemu prawo do składania m.in. skarg w interesie własnym do organów władzy publicznej w związku z wy- konywanymi przez nie zadaniami publicznymi, a tryb rozpatrywania skarg określa ustawa, m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika obowiązek przyjęcia skargi, jej rozpatrzenia oraz udzielenia na nią odpowiedzi. Z tego przepisu konstytucyjnego wynika, że treść przepisów ustawowych należy interpretować w takim kierunku, aby gwaran- tować rzeczywistą możliwość wystąpienia do organów władzy publicznej. Rzeczywista moż- liwość występowania ze skargą powinna być powiązana z obowiązkiem właściwego organu do jej rozpatrzenia. Nie jest takim rozpatrzeniem „niezajmowanie stanowiska” na wniesioną skutecznie i do właściwego organu skargę (wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 929/25). 2.3. W wyroku z 26 czerwca 2025 r., I OSK 1558/23, NSA uznał, że przypisanie osobie nieubezwłasnowolnionej obowiązku przebywania w DPS, w sytuacji, gdy była ona przyjęta do DPS za swoją zgodą i zgodę tę wycofała, narusza nie tylko art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego 303 i stanowi zaprzeczenie stanu praw- nego, ale narusza też wartości, na których opiera się demokratyczne państwo prawa, w tym godność człowieka (art. 30 Konstytucji), wolność osobistą (art. 41 ust. 1 Konstytucji), a także zobowiązania międzynarodowe – poszanowanie przyrodzonej godności, autonomii osoby, w tym swobody dokonywania wyborów, a także poszanowanie niezależności osoby, pełny i skuteczny udział i włączenie w społeczeństwo oraz możliwość wyboru miejsca zamiesz- kania i podjęcia decyzji co do tego, gdzie i z kim osoby niepełnosprawne będą mieszkać (art. 3 lit. a/ i c/, art. 19 lit. a/ Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami). 2.4. W wyroku z 3 czerwca 2025 r., II GSK 28/22, NSA stwierdził, że nie do pogodzenia z zasadą praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji jest sposób sformułowania uchwały w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora jednostki organizacyjnej powiatu, która nie zawiera uzasadnienia. Bezspornie uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 302 Por. np. wyroki z: 5 kwietnia 2023 r., II OSK 1101/20; 25 listopada 2024 r., II OSK 1381/24; wyrok NSA z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 1879/22. 303 Dz.U. z 2022 r. poz. 2123 ze zm. 155 3. Pytania prawne 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym 304 nie jest decyzją administra- cyjną i w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. Nie zmienia to jednak faktu, że jedną z podstawowych gwarancji procesowych w każdym po- stępowaniu toczącym się przed organami administracyjnymi jest zapewnienie stronom przez te organy możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek taki należy wyprowadzić z art. 2 Konstytucji oraz z art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji w dniu 6 września 2001 r., stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień 305 . Należy podkreślić, że procedury o cha- rakterze władczym, a do takich należy uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 u.s.p., nie mogą być oderwane od standardów konstytucyjnych. Prawo do Sądu, ustanowione normą art. 45 ust. 1 Konstytucji, zabezpieczone normą art. 77 ust. 2, obejmuje prawo do odpo- wiedniego ukształtowania procedury (zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności) 306 . 3. Pytania prawne 3.1. Skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego jest dopuszczalne w sytuacji powzięcia przez sąd, rozstrzygający konkretną sprawę, wątpliwości co do zgod- ności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia z: Konstytucją RP, ratyfikowanymi umo- wami międzynarodowymi lub ustawą, a od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzy- gnięcie sprawy toczącej się przed pytającym sądem. Pytanie prawne ma charakter środka subsydiarnego i jest dopuszczalne po wyczerpaniu innych możliwości, m.in. wykorzystania reguł interpretacyjnych umożliwiających usunięcia wątpliwości konstytucyjnych. 3.2. W 2025 r. sądy administracyjne nie kierowały pytań prawnych do Trybunału Konsty- tucyjnego. 3.3. Postanowieniem z 8 stycznia 2025 r., P 2/23, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępo- wanie w sprawie wniesionego przez NSA 307 pytania prawnego na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym 308 z powodu skutecznego cofnięcia pytania prawnego przez sąd pytający. NSA postanowił wycofać pytanie prawne, ponieważ po wyroku z 11 maja 2023 r., P 12/18, w którym Trybunał orzekł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 309 w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieru- chomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed do- konaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznanie pytania prawnego stało się zbędne. 304 Dz.U. z 2020 r. poz. 920 ze zm.; dalej: u.s.p 305 Por. wyrok z 8 grudnia 2020 r., II OSK 494/20. 306 Por. m.in. wyroki TK z: 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50; 7 marca 2006 r., SK 11/05, OTK ‑A 2006, nr 3, poz. 27; 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK ‑A 2002, nr 2, poz. 14. 307 Postanowienie z 6 grudnia 2022 r., II OSK 3843/19. 308 Dz.U. z 2019 r. poz. 2393. 309 Dz.U. z 2022 r. poz. 840. 156 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego 1. Kognicja sądów administracyjnych, poza badaniem legalności rozstrzygnięć władczych organu (art. 184 Konstytucji i art. 1 § 1 p.u.s.a.), obejmuje również kontrolę innych aspektów działalności administracji publicznej, m.in.: bezczynności, przewlekłości postępowania oraz niewykonywania orzeczeń sądów administracyjnych poprzez pozostawanie przez organ w bezczynności po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sankcjonują, na wniosek strony, karą grzywny przypadki: nieprzekazania przez organ skargi do sądu administracyjnego w określonym przepisami prawa terminie (art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a.); stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.); niewykonania wyroku (art. 154 p.p.s.a.). Ustawodawca umożliwił sądowi przyznanie stronie skarżącej stosownej sumy pieniężnej, która stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę będącą szczególnego rodzaju za- dośćuczynieniem za stan bezczynności organu oraz za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno ‑dyscyplinującym 310 , całkowicie odrębnym od wy- stępujących w Kodeksie cywilnym instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia. Sądy mają możliwość zasygnalizowania organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień w toku rozpoznawania sprawy (art. 155 § 1 p.p.s.a.), natomiast organ – adresat ma obowiązek rozpa- trzenia i powiadomienia sądu, w terminie 30 dni, o zajętym w sprawie stanowisku (art. 155 § 2 p.p.s.a.), a w przypadku niezastosowania się do tych obowiązków sąd może orzec o wy- mierzeniu organowi grzywny (art. 155 § 3 p.p.s.a.). 2. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest badanie prawidłowości realizacji przez organ spoczywającego na nim obowiązku, wynikającego z art. 54 § 2 tej ustawy. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny 311 . Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu administracji w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. 312 . W razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia, sąd, na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco ‑restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej orzeczenia jest niewypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. w przewidzianym terminie. Użyty w § 1 art. 55 p.p.s.a. zwrot „może orzec” wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym przed- miocie jest pozostawione uznaniu sądu. Sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny w razie uchybienia przez organ terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny jest bowiem elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji gdy organ 310 Np.: wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25. 311 Postanowienie z 16 stycznia 2025 r., II GZ 559/24. 312 Postanowienie z 24 lutego 2025 r., III SO/Gl 13/24. 157 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego uchybi terminowemu wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia 313 . Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów ad- ministracji publicznej w zakresie terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., obok funkcji dyscypli- nującej, jest też funkcja represyjna służąca ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto omawiana grzywna pełni funkcję prewencyjną, ponieważ ma zapobiegać naruszeniom prawa polega- jącym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępo- wania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego 314 . Wymierzenie grzywny służy nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie represji za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości zarówno przez ukaranego, jak i przez inne organy. Dlatego dopełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed rozpatrzeniem wniosku przez sąd oraz przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w określonym prawem terminie pozostają bez zna- czenia dla samej możliwości wymierzenia grzywny, mogą mieć natomiast wpływ na jej wy- sokość 315 . W 2025 r. sądy pierwszej instancji wymierzyły organom 184 grzywny (w 2024 r. – 224). Wysokość ich oscylowała od 50 do 5000 316 zł. Adresatami ich były centralne i terenowe organy administracji rządowej, podmioty realizujące zadania z zakresu administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego. Łączna kwota wymierzonych grzywien wyniosła 108 350 zł (w 2024 r. – 191 352 zł). 3. Ustawodawca w art. 112 p.p.s.a. upoważnił sąd do wymierzenia organowi grzywny, w przypadku gdy organ nie zastosuje się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodni- czącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy. Przepis znaj- duje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastosowania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania, gdy organ ten, pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wyda- nych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu w przypadku stwierdzenia, że wydane wcześniej postanowienie lub zarządzenie nie zostało przez organ zrealizowane 317 . 313 Postanowienie z 14 listopada 2025 r., IV SO/Wa 11/25. 314 Zob. np. postanowienie z 28 listopada 2025 r., II SO/Wa 47/25 i powołane w jego uzasadnieniu uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12. 315 Zob. np. postanowienie z 19 listopada 2025 r., II SO/Ol 13/25 i powołane tam postanowienie z 17 kwiet- nia 2013 r., I OZ 232/13 oraz z 20 lutego 2025 r., I OZ 83/25. 316 Zob. np. postanowienie z 1 lipca 2025 r., II SO/Gd 5/25. 317 Zob. postanowienie z 16 czerwca 2025 r., I SO/Sz 2/25 i powołane tam postanowienia z 2 marca 2021 r., I OZ 36/21 oraz z 17 marca 2009 r., II OZ 241/09. 158 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. wymierzono 14 grzywien w łącznej kwocie 21 600 zł (w 2024 r. – 24 grzywny w kwocie 27 500 zł). 4. Prawo strony postępowania do złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczyn- ność lub przewlekłe postępowanie statuuje art. 149 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględ- niając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, poza nakazaniem organowi wykonania czynności dotyczących obowiązku załatwienia sprawy we wskazanym terminie, dokonuje oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wno- szonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, wyznaczone są etapem postępowania, w jakim taka skarga została wniesiona. Kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji pu- blicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego etapu postępowania administra- cyjnego do chwili jego zakończenia. Ocena, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z nim związane. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, że przy ocenie cha- rakteru bezczynności organu nie można pominąć również ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i art. 12 k.p.a. Zasada szybkości postępowania jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, o którym stanowi art. 41 ust. 1 Karty Praw Pod- stawowych, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw pod- stawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej, które wprawdzie odnosi się wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz NSA jest ono również wiążące dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego 318 . Bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) 319 . Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów 320 . W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifi- kacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu 318 Zob. wyrok z 2 września 2025 r., II SAB/Ol 59/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 17 grudnia 2024 r., II SAB/Gd 154/23, wyrok z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14. 319 Zob. wyrok z 13 listopada 2025 r., II SAB/Gl 41/25. 320 Zob. wyrok z 24 września 2025 r., II SAB/Rz 103/25. 159 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego określanego jako zwykłe naruszenie. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czyn- ności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że rażące naruszenie prawa stanowi postać kwalifi- kowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle 321 . W przypadku uznania skargi na bezczynność za zasadną sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) w wysokości okre- ślonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco ‑represyjnym, który powinien być sto- sowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania załatwienia sprawy, a przy tym ist- nieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa 322 . W 2025 r. spośród 2275 załatwionych spraw w sądach pierwszej instancji w 126 spra- wach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 25 przypad- kach z urzędu (w 2024 r. na 2013 załatwionych spraw w 80 sprawach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 43 przypadkach z urzędu). Łączna kwota wy- mierzonych grzywien wyniosła 489 000 zł (w 2024 r. – 332 230,65 zł). Wysokość grzywien wahała się w granicach od 200 zł do 5000 zł. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uprawnieniem dys- krecjonalnym Sądu. Te dodatkowe środki służą wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, ich celem jest zatem w pierw- szej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Instytucja sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny, chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy 323 . Ustawodawca nie zobowiązał przy tym do auto- matycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz uczynił to przedmiotem uznania sądu. Ocena zasadności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej powinna od- bywać się każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy 324 . Jednakże nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczyn- nością organu albo przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność albo przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC 325 oraz NSA 326 , według których istnieje silne domniemanie, że nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty. 321 Por. wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 628/25 i z 30 stycznia 2024 r., I OSK 2016/23. 322 Zob. wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 30 stycznia 2018 r., II SAB/Wr 40/17; wyrok z 19 maja 2017 r., IV SAB/Wa 294/16. 323 Zob. wyrok z 12 czerwca 2025 r., II SAB/Wa 276/25. 324 Zob. wyrok z 26 listopada 2025 r., IV SAB/Po 205/25. 325 Zob. np. wyroki z: 10 listopada 2004 r., nr 64890/01, Apicella przeciwko Włochom oraz 23 stycznia 2007 r., nr 59738/00, Jagiełło przeciwko Polsce. 326 Zob. np. wyrok 11 lipca 2019 r., I OSK 442/18. 160 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. w 286 przypadkach przyznano sumę pieniężną na wniosek (w 2024 r. w 628 przy- padkach), a w 43 z urzędu (w 42 z urzędu w 2024 r.). Ogółem na rzecz skarżących przyznano 661 431,04 zł (w 2024 r. – 1 248 827,95 zł). Wysokość przyznanych sum pieniężnych wahała się od 100 zł do 10 000 zł, a nawet 30 000 zł. 5. Prawo do wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego jest elementem prawa jed- nostki do sądu 327 . Wyrok bowiem, z punktu widzenia jednostki, jest pozbawiony znaczenia, jeżeli prawo nie umożliwia jego skutecznego wykonania. Ustawodawca powinien więc przy- znać jednostce prawo do skierowania do sądu środka prawnego, a sądowi umożliwić od- powiednią reakcję – na wypadek, gdyby organ administracji nie wykonał wyroku. Innymi słowy w ustawach powinny istnieć gwarancje wykonalności orzeczeń sądów administra- cyjnych 328 . Ustawodawca wprowadził przepisy umożliwiające stronie prawo do skargi na niewy- konanie wyroku, a sądom możliwość wymierzenia organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.) w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.) oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. In- stytucja ta pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną i ma na celu wzmocnienie insty- tucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jest ona pewnego rodzaju zadośćuczynieniem wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale przede wszystkim uczynienie zadość stronie z tytułu doznanego uszczerbku natury psychicznej i moralnej. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wy- roków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Jest to zatem dodatkowa gwarancja ter- minowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego 329 . W 2025 r. spośród 156 załatwionych przez sądy pierwszej instancji spraw (w 2024 r. – 212) w 60 przypadkach wymierzono organowi grzywnę (w 2024 r. – 77). Łącznie kwota wymie- rzonych organom grzywien wyniosła 166 000 zł (w 2024 r. – 225 000 zł). Na rzecz skarżących przyznano sumy pieniężne w łącznej kwocie 132 500 zł (w 2024 r. – 214 500 zł). 6. Możliwość zasygnalizowania przez sąd administracyjny organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień, w toku rozpoznawania sprawy, w drodze postanowienia określa 327 Zob. np. wyrok TK z 4 listopada 2010 r., K 19/06; R. Mikosz, M. Zirk ‑Sadowski, „Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej”, ZNSA 2007, nr 3, s. 39. 328 Por. np. J. Chlebny, „Standardy Rady Europy i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w procedurze admi- nistracyjnej i sądowoadministracyjnej”, w: „Postępowanie administracyjne w Europie” pod red. Z. Kmieciaka, Kraków 2005, s. 33; J. Zimmermann, „Sądownictwo”, s. 504; tenże, „Z problematyki reformy sądownictwa administracyjnego”, w: I. Skrzydło ‑Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), „Instytucje”, s. 795–796; Z. Kmieciak, „Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych”, PiP 2007, z. 4, s. 39–40; W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, J.P. Tarno, „Reforma sądownictwa administracyjnego a standardy ochrony praw jednostki”, PiP 2002, z. 12, s. 33. 329 Zob. wyrok z 9 lipca 2025 r., I SA/Wa 2047/24/ 161 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego art. 155 § 1 p.p.s.a. W art. 155 § 2 p.p.s.a. ustawodawca zobowiązał organ do rozpatrzenia postanowienia i poinformowania sądu o zajętym w sprawie stanowisku. W przypadku nie- wywiązania się z tego obowiązku sąd, na podstawie art. 155 § 3 p.p.s.a., może orzec o wymie- rzeniu organowi grzywny. W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 1 postanowienie sygnalizacyjne, woje- wódzkie sądy administracyjne wydały 2 postanowienia sygnalizacyjne (w 2024 r. – 5), w któ- rych wskazały organom nadzorującym istotne naruszenia prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24, NSA poinformował Ministra Fi- nansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na in- strumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedo- puszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., II SA/Gl 1325/24, WSA w Gliwicach poinformował Wojewodę Śląskiego o istotnym naruszeniu prawa polegającym na rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji z rażącym przekroczeniem terminu. WSA w Łodzi wydał postanowienie sygnalizacyjne z 7 marca 2025 r., II SA/Łd 898/24, w sprawie przewlekłości postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku. 7. Działalność sądów administracyjnych w zakresie kontroli administracji publicznej w kwestii przestrzegania przez organy administracji publicznej zasad praworządności i lega- lizmu (art. 2 i 7 Konstytucji) oraz zasad określonych w dziale I rozdziale 2 Kodeksu postępo- wania administracyjnego gwarantuje stronom postępowania administracyjnego załatwienie sprawy zgodnie z konstytucyjnymi standardami – bez zbędnej zwłoki. Aktywność sądów administracyjnych w zakresie orzekania tzw. szczególnego rodzaju zadośćuczynienia za stan bezczynności organu na podstawie art. 149 § 2 i art. 154 § 7 p.p.s.a. jest wyraźna. Można mieć nadzieję, że obowiązujące rozwiązania przyczynią się w znacznym stopniu do eliminacji wskazanych wyżej uchybień w działalności administracji publicznej, co będzie miało pozytywny wpływ na ochronę konstytucyjnych praw jednostki. 162 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 1. Zagadnienia wstępne Sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości obejmuje badanie zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 175 ust. 1 w zw. z art. 184 Kon- stytucji RP i art. 1 p.u.s.a.). Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw obywatela w jego stosunkach z administracją. Sądownictwo administracyjne jest bowiem ele- mentem konstrukcji państwa prawa. Przy dokonywaniu oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej w konkretnej sprawie sądy administracyjne badają, czy dany przepis jest sformułowany w sposób odpo- wiadający zasadom poprawnej legislacji, które obejmują m.in. wymaganie zupełności i okre- śloności przepisów prawa. W przypadku gdy norma prawna budzi wątpliwości interpretacyjne, przed uruchomie- niem trybów nadzwyczajnych 330 , sądy administracyjne stosują techniki wykładnicze, sięgając do Konstytucji, postanowień prawa międzynarodowego i UE oraz orzecznictwa Trybu- nałów (Konstytucyjnego, TSUE, ETPCz). Przykłady tego typu działań zostały przedstawione w części zawierającej zagadnienia orzecznicze. 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przedstawione poniżej orzeczenia ilustrują trudności w rozstrzygnięciu sprawy wskutek pominięcia ustawodawczego, luki prawnej bądź przepisu prawa powodującego trudności in- terpretacyjne. Sytuacje takie mają wpływ na rozbieżności w orzecznictwie. Należy przy tym podkreślić, że sądy administracyjne dysponują instrumentami pozwalającymi na dokonanie właściwej, zgodnej z konstytucyjnymi zasadami wykładni przepisów prawa, jednak takimi instrumentami nie dysponują organy administracji publicznej. Najczęściej spotykanym źródłem luki prawnej w orzecznictwie sądów administracyj- nych, poza pominięciem ustawodawczym, jest zakresowy lub interpretacyjny wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego orzekający o niekonstytucyjności przepisu prawa „w rozumieniu” lub „w zakresie”. Wyrok zakresowy czy też interpretacyjny nie deroguje ocenianego przepisu z systemu prawa, lecz wskazuje, że jego stosowanie w określonym w sentencji wyroku na- rusza postanowienia Konstytucji, a w przypadku zastosowania w sentencji wyroku klauzuli: „rozumiany w ten sposób, że przesądza, że wskazana wykładnia przepisu jest niezgodna z Konstytucją”. 2.1. Brak ustawowego obowiązku prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodo- wego na tle zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego 330 Wnioskowanie o rozstrzygnięcie zagadnienia przez skład powiększony NSA, Trybunał Konstytucyjny czy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 163 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Rozważając zakres zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 127 o.p. i zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ od- woławczy, NSA w wyroku z 5 czerwca 2025 r., I FSK 315/22, wskazał, że zgodnie z art. 229 o.p. organ odwoławczy może [a nie musi] przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ustawodawca nie wy- kluczył zatem, i to nie jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania, rozpatry- wania sprawy przez organ drugiej instancji jedynie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy ogranicza się wówczas do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, gdyż obowiązany jest on ponownie rozpatrzeć i rozstrzygnąć sprawę. 2.2. Brak rozróżnienia terminów na procesowe i materialne w art. 12 § 5 o.p. W wyroku z 6 czerwca 2025 r., I FSK 382/22, NSA analizował kwestię upływu terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego, kiedy jego koniec wypada np. w niedzielę lub dzień ustawowo wolny od pracy. Sąd wyraził pogląd, że „z uwagi na genezę art. 12 § 5 o.p. (obszerna «porządkująca» nowelizacja Ordynacji podatkowej z 2002 r. wprowadzona ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektó- rych innych ustaw 331 ) słusznie przyjmuje się, że przepis ten dotyczy wszystkich terminów procesowych i materialnych, określonych w dniach, tygodniach, miesiącach i latach”. W kon- sekwencji przyjęto, że generalnie przepis ten może znaleźć zastosowanie w przypadkach oce- nianych przez podatnika jako „korzystne” (urealnienie czasu na dochodzenie swoich praw obwarowanych terminami), jak i „niekorzystne” (urealnienie czasu na władcze działanie organu wobec podatnika). W świetle takiej interpretacji spornego przepisu upływ terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego „przesuwa” się na najbliższy dzień tzw. ro- boczy, jeśli jego koniec wypada np. w niedzielę lub inne święto (dzień ustawowo wolny od pracy). Wówczas termin tak liczony upływa w dniu następnym po dniu lub dniach wolnych od pracy. 2.3. Niezrozumiały wzór algebraiczny W wyroku z 24 czerwca 2025 r., I FSK 380/22, NSA oceniał m.in. kwestię, czy zawarty w przepisach dotyczących podatku akcyzowego wzór matematyczny (algebraiczny) podlega takim samym regułom wykładni jak inne przepisy i doszedł do wniosku, że w sferze prawnej cyfry i liczby, takie jak wymienione w wyrażeniu algebraicznym (wzorze) przewidzianym w art. 31d ust. 3 u.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2021 r.) do obliczenia kwoty zwrotu części zapłaconej akcyzy, o której mowa w ust. 1 tego artykułu (tj. od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny we wskazanej w tym ustępie dzia- łalności gospodarczej), ze swej istoty mają charakter policzalny i określone znaczenie mate- matyczne, co z założenia wyklucza dopuszczalność dokonywania wykładni z tymi cechami sprzecznej. 331 Dz.U. Nr 169, poz. 1387 ze zm. 164 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 2.4. Brak regulacji ograniczających termin wystawienia faktury korygującej w ustawie o podatku od towarów i usług Do zagadnienia prawa do wystawienia faktury korygującej i uwzględnienia tej korekty w deklaracji rozliczeniowej, mimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatko- wego związanego z fakturą pierwotną (korygowaną), NSA odniósł się w wyroku z 28 sierpnia 2025 r., I FSK 1035/22. Sąd wskazał, że mimo iż ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera regulacji zabraniających dokonania korekty faktury po upływie terminu przedaw- nienia, to na tle zasad funkcjonowania systemu podatkowego oczywiste powinno być, że podatnik co do zasady nie może po upływie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. dokonać skutecznie zmiany wcześniej deklarowanego podatku. Zatem mimo formalnie nieograniczo- nego żadnym terminem prawa do wystawienia faktury korygującej do faktury pierwotnej, z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest możliwe uwzględnienie korekty faktury w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono pierwotną fakturę, jak również w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono fakturę korygującą. 2.5. Skutki braku instytucji gravamenu w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W wyroku z 26 września 2025 r., I FSK 1064/22, NSA rozwiał wątpliwości strony postę- powania co do tego, czy przysługiwało jej prawo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę i uchylającego decyzję organu podatkowego, a zatem kierunkowo „korzystnego” dla strony. Wskazał, że interes prawny w sprawdzeniu prawidłowości rozstrzy- gnięcia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, jak i sam gravamen, tj. „pokrzywdzenie orzeczeniem”, to pojęcia, które nie są zdefiniowane w przepisach prawa administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. O ile jednak termin „interes prawny” wy- stępuje w tych przepisach, to „gravamen” już nie. Określenia te mogą zatem w tych postępo- waniach funkcjonować w zależności od kontekstu normatywnego w znaczeniu nadanym im wykładnią systemową czy celowościową, ale nigdy wbrew przepisom. Gravamen rozu- miany jako pokrzywdzenie nie jest zaś cechą normatywną konstrukcji legitymacji skargowej z art. 50 § 1 p.p.s.a. czy legitymacji kasacyjnej opartej na art. 173 § 1 p.p.s.a. 2.6. Odrzucenie skargi wniesionej przez kanał komunikacji inny niż e ‑PUAP Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektro- nicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administra- cyjnego (postanowienie z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25). 2.7. Brak szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świad- czenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu ta- kiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa 165 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przepisy odnoszące się do momentu powstania obowiązku podatkowego nie przewi- dują szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa, a w związku z tym, w przypadku tego rodzaju świad- czeń, zastosowanie znajduje reguła ogólna (art. 19a ust. 1 u.p.t.u.). NSA wskazał, że odmiennie jednak, w ujęciu omawianego art. 19a u.p.t.u., przedstawia się moment powstania obowiązku podatkowego dla przypadku przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (dostawy towarów). Stosownie do treści art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.p.t.u. w takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 1534/22). 2.8. Brak ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego W wyroku z 13 lutego 2025 r., I FSK 1657/21, NSA nie zgodził się ze stanowiskiem, że przepisy rozdziału 11a działu III Ordynacji podatkowej, regulujące obowiązki w zakresie informacji o schematach podatkowych, nie stanowią przepisów prawa podatkowego pod- legających urzędowej wykładni w drodze interpretacji indywidualnej, a zatem w sprawie organ naruszył art. 14b § 1 o.p., a w efekcie niezasadnie, bo z naruszeniem art. 165a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania. Sąd wskazał, że przedmiotem interpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa podatkowego dotyczące rozmaitych obowiązków podatnika, nie tylko odnoszące się do treści obowiązku podatkowego. Przedmiotem wniosku o wydanie in- terpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa materialnego z wyłączeniem przepisów proceduralnych i dotyczących przeciwdziałania unikaniu opodatkowania. NSA stwierdził, że w żadnej części przepisów nie ma ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego. 2.9. Zasady ustalania właściwej grupy PKWiU W wyrokach z 8 stycznia 2025 r., I FSK 443/21 i I FSK 444/21, NSA stwierdził, że przy zaliczaniu produktów do określonego grupowania PKWiU należy posługiwać się – oprócz zasad metodycznych i ogólnych reguł interpretacji Nomenklatury Scalonej – także nazwami grupowań końcowych PKWiU. Wszystkie wymienione wyżej elementy mają dla ustalenia zakresu rzeczowego grupowań Polskiej Klasyfikacji jednakową moc stanowiącą. Dokonanie oceny, czy wskazany produkt można zakwalifikować do danego kodu wyłącznie w odnie- sieniu do porównania z Nomenklaturą Scaloną, nie jest wystarczające i nie zapewnia rozpo- znania sprawy bez narażenia się na zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 o.p. 2.10. Obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego przez gminę w związku ze świadczeniem usług cmentarnych – jako działalności mieszanej W przypadku usług cmentarnych wykonywanych przez gminę zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie (pochówek osoby bezdomnej), sposób określenia proporcji wskazany 166 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników 332 jest nieodpowiedni. Zdaniem NSA w przypadku wy- datków związanych z działalnością cmentarną możliwe jest bardziej precyzyjne obliczenie stopnia wykonywania działalności cmentarnej odpłatnie (czynności opodatkowane VAT) i działalności cmentarnej wykonywanej nieodpłatnie za pomocą proporcji opartej na liczbie osób pochowanych na cmentarzu. Gmina ma prawo do częściowego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z cmentarzem, obliczonego według udziału procentowego, w jakim działalność cmentarna sprowadzona jest/będzie do czynności podlegających opodatkowaniu VAT przy zastosowaniu klucza odliczenia wyliczo- nego według udziału liczby osób pochowanych w danym roku odpłatnie w całkowitej liczbie osób pochowanych w danym roku (tj. zarówno osób pochowanych odpłatnie i osób pocho- wanych nieodpłatnie) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., I FSK 2042/22). 2.11. Ocena skutków podatkowych przeniesienia praw z umowy deweloperskiej po- między konkubentami oraz kwalifikacja tej czynności jako darowizny podlegającej opodat- kowaniu podatkiem od spadków i darowizn W wyroku z 8 lipca 2025 r., III FSK 124/25, NSA stwierdził, że w przypadku partnerów z konkubinatu nie mogą być stosowane przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego od- noszące się do osób pozostających w związku małżeńskim. Konkubenci powinni liczyć się ze wzajemnymi świadczeniami osobistymi w życiu codziennym, ponieważ pomiędzy nimi, podobnie jak pomiędzy małżonkami, brak jest faktycznego podziału na środki pieniężne jed- nego bądź drugiego z nich. Skoro prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, to zasad- niczo wspólnie ponoszą codzienne wydatki związane ze wspólnym życiem. Brak jest jednak podstaw do uznania braku regulacji prawnej związków pozamałżeńskich za lukę w prawie, niedopuszczalne jest stosowanie unormowań z zakresu prawa małżeńskiego (w tym wspól- ności majątkowej i podziału dorobku), nawet w drodze analogii, do innych niż małżeństwo stosunków cechujących się istnieniem więzi osobisto ‑majątkowych. Konkubinat jest okre- ślonym stanem faktycznym, z którym przepisy prawa cywilnego nie wiążą konkretnych kon- sekwencji w zakresie stosunków majątkowych. Oznacza to, że charakter i skutki powiązań majątkowych, powstałych w związku z faktycznym utrzymywaniem wspólnoty przez kon- kubentów, należy oceniać na podstawie unormowań właściwych ze względu na rodzaj i treść tych stosunków. Z tego też powodu stosunki majątkowe między konkubentami, choć mogą być ukształtowane w ten sposób, że gospodarują oni z tzw. wspólnego portfela, to jednak wy- magają potwierdzenia w ustaleniach faktycznych, ustaleń tych nie może natomiast zastąpić funkcjonujące na gruncie prawa małżeńskiego domniemanie równości udziałów w majątku, czy konsekwencje związane ze wspólnotą majątkową. 2.12. Strona postępowania, w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką, wszczętego po ogłoszeniu upadłości osoby trzeciej 332 Dz.U. z 2015 r. poz. 2193. 167 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne W sytuacji gdy wierzytelność organu podatkowego wobec osoby trzeciej powstaje do- piero po ogłoszeniu upadłości, nie ma statusu wierzytelności upadłościowej, nie stanowi też kosztów postępowania upadłościowego ani innego zobowiązania masy upadłości. Nie może zostać zatem zaspokojona z masy upadłości, czyli majątku upadłej osoby trzeciej ustalonego na datę ogłoszenia upadłości. W konsekwencji dług podatkowy obciążający z tego tytułu osobę trzecią, który powstał po ogłoszeniu jej upadłości, nie może być uznany za dotyczący masy upadłości w rozumieniu art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadło- ściowe 333 . Egzekucja tego zobowiązania może być skierowana wyłącznie do składników ma- jątkowych skarżącego, które nie weszły do masy upadłości. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej dotyczy zobowiązań podatnika (dłużnika głównego) pochodzących sprzed daty ogłoszenia upadłości osoby trzeciej. Do czasu wydania orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trze- ciej zobowiązania te obciążają wyłącznie podatnika, a odpowiedzialność osoby trzeciej za cudzy dług powstaje dopiero po wydaniu tej decyzji. Powstanie tego zobowiązania pozo- staje bez związku z mieniem wchodzącym w skład masy upadłości i działaniami syndyka. Tym samym NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że stroną postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności był skarżący, a nie syndyk masy upadłości (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 439/24). 2.13. Kryteria uznania budynku za mieszkalny Z uwagi na to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno „bu- dynku mieszkalnego”, jak i „pozostałych budynków”, posługując się tymi pojęciami m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i nie odsyłając w tym zakresie również do innych ustaw, konieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której „budynkiem miesz- kalnym” jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcen- tować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia zwrotu „budynek mieszkalny”, miano- wicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili dokonywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 456/24). 2.14. Opodatkowanie komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej Zagadnienie opodatkowania komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej było przedmiotem oceny w wyrokach z 18 lipca 2025 r., III FSK 1487/24 i III FSK 105/25, lecz w kontekście ich użytkowania przez podmiot prywatny. NSA stwierdził, że grunty, budynki i budowle, służące do wykonywania zadań z zakresu zbiorowego odprowa- dzania i oczyszczania ścieków, będące własnością związku gmin, lecz dzierżawione i użyt- kowane przez spółkę z o.o. prowadzącą działalność gospodarczą zmierzającą do osiągnięcia zysku i świadczącą usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków na podstawie umowy z gminą, a więc niepowołaną do wykonywania zadań własnych w za- kresie użyteczności publicznej, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a tym samym nie 333 Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm. 168 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa mogą korzystać ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 15 u.p.o.l. Skarżąca spółka prowadzi dzia- łalność zmierzającą do osiągnięcia zysku, zaspokaja cudze potrzeby, świadcząc faktycznie usługi z zakresu odprowadzania i oczyszczania ścieków, i otrzymuje z tego tytułu wyna- grodzenie. Nie ma przy tym znaczenia, że nie może swobodnie określać cen za świadczone przez siebie usługi, jak również okoliczność, w jaki sposób zysk zostanie rozdysponowany oraz jaki jest jego rozmiar. Uzyskiwane wynagrodzenie za świadczone usługi przez spółkę nie tylko pokrywa ponoszone koszty, lecz również generuje zysk. W ocenie Sądu spółka nie została powołana w celu wykonywania zadań własnych w zakresie użyteczności publicznej, jest to bowiem zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego, które może zostać zre- alizowane w różny sposób. Jednostka samorządu terytorialnego może zadanie to realizować samodzielnie w ramach gminnych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej bądź zlecić jego wykonanie podmiotom zewnętrznym. Gmina skorzystała ze zle- cenia ich wykonania podmiotom zewnętrznym, zawierając umowę ze skarżącą jako spółką prawa handlowego. Spółka prowadzi jednak działalność gospodarczą, świadcząc usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków, nie jako podmiot, na którego z mocy ustawy nałożono obowiązek wykonywania określonych zadań, lecz na podstawie umowy z podmiotem, na którym taki obowiązek ustawowy spoczywa. 2.15. Konieczność skorelowania wysokości stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z rzeczywistymi kosztami Na mocy art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i po- rządku w gminach 334 rada gminy jest obowiązana dokonać wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z katalogu zawartego w art. 6j ust. 1 i 2 ustawy oraz ustalenia stawki tej opłaty, z jednoczesnym wskazaniem przez ustawodawcę w art. 6k ust. 2 u.c.p.g. czynników koniecznych do uwzględniania w tym procesie, w szczególności liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę i „koszty funkcjonowania systemu gospo- darowania odpadami komunalnymi”. Dalej w art. 6r ust. 2 u.c.p.g. wskazano, że pokrycie przez gminę kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi następuje z pobranych opłat za gospodarowanie tymi odpadami, przy jednoczesnym sprecy- zowaniu zakresu tych kosztów w pkt 1 ‑4. Co więcej, tak określone koszty pokrywane z po- zyskanych przez gminę środków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostały dodatkowo dookreślone w ust. 1aa przywołanego przepisu. W ocenie NSA powyższe wyłącza możliwość wykorzystania ww. źródeł dochodu gminy na cele niezwiązane z po- krywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wypadkowa wskazanych unormowań, a także wykładnia systemowa art. 6r ust. 1aa u.c.p.g. (poprzedzająca ust. 2 tego przepisu), prowadzą do wniosku, że trafne jest stanowisko sądu pierwszej instancji o konieczności skorelowania wysokości stawki z rzeczywistymi kosztami związanymi z funkcjonowaniem systemu gospodarowania odpadami na terenie gminy i za- kazu uzyskiwania przez gminę dodatkowych zysków w zakresie nadwyżki wysokości opłat ponad koszty z art. 6r ust. 2 u.c.p.g. Oznacza to, że proces uchwalania przez radę gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na obszarze gminy powinien uwzględniać 334 Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.; dalej: u.c.p.g. 169 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne wybór metody ustalenia opłaty (por. art. 6j ust. 1 i 2 u.c.p.g.), uwarunkowanie czynników rzutujących na wysokość stawki opłaty (por. art. 6k ust. 2 u.c.p.g.), ocenianych przez pryzmat konieczności przeznaczenia środków pochodzących z tych opłat na poczet kosztów funk- cjonowania systemu (por. art. 6r ust. 2 u.c.p.g.) z zastrzeżeniem zakazu uczynienia z tego tytułu dodatkowego dochodu po stronie gminy (por. art. 6r ust. 1aa u.c.p.g.) (wyroki z 23 lipca 2025 r., III FSK 222/25 i III FSK 223/25). 2.16. Zwolnienie z podatku od nieruchomości dla bocznic kolejowych a zakaz selektywnej pomocy publicznej W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, wydanym na kanwie sprawy, w której wypo- wiedział się TSUE C ‑453/23, NSA zajął stanowisko, w myśl którego zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma charakter ogólny i abstrakcyjny oraz nie powinno być uznane za niedo- zwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 TfUE, przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Zdaniem Sądu skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej. Tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z po- datku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.17. Umorzenie postępowania wznowieniowego W wyroku z 23 września 2025 r., III FSK 47/25, NSA stwierdził, że skoro organ wydał po- stanowienie o wznowieniu postępowania, to efekt ustalenia, czy w sprawie wystąpiła prze- słanka wznowienia postępowania, musi zostać zawarty w decyzji wydanej na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 ‑3 o.p. i nie można tego rodzaju rozstrzygnięcia dokonać w postanowieniu o umorzeniu wznowionego postępowania. Wskazał, że w sytuacji gdy organ stwierdził do- puszczalność wznowienia i wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, które otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, organ na podstawie art. 243 § 2 o.p. mógł i przystąpił do ustalenia, czy zachodzi jedna z przesłanek wznowieniowych. NSA wy- jaśnił, że nie ulega przy tym wątpliwości, że po wznowieniu postępowania nie zawsze do- chodzi do ponownego rozpoznania sprawy w znaczeniu materialnoprawnym we wszystkich jej aspektach merytorycznych, gdyż właściwy organ bada najpierw, czy w rzeczywistości za- istniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 o.p., a w zależności od poczynionych ustaleń, podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 245 § 1 i 2 o.p. 2.18. Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie Jak uznał NSA w wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 892/23, nieuregulowanie przez prawodawcę kwestii ewentualnego zwrotu opłaty w razie cofnięcia wniosku o zawarcie 170 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa porozumienia cenowego w realiach tej konkretnej sprawy nie powinno być traktowane jako wyraz negatywnego stanowiska prawodawcy, lecz jako luka. Zdaniem Sądu narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów publicznych uznanie, że brak przepisów regulujących zasady zwrotu opłaty w sytuacji cofnięcia wniosku o zawarcie uprzednich porozumień cenowych stanowi wystarczającą podstawę do zatrzymania opłat, mimo kontekstu wynikającego z okoliczności stojących za złożeniem, a następnie wycofaniem wniosku przez skarżącą, tj. szeregiem zmian legislacyjnych, w których ustawodawca nałożył na podatników ograniczenia motywujące do występowania z wnioskami o uprzednie poro- zumienia cenowe, a następnie w krótkim czasie ograniczenia te usunął. 2.19. Stwierdzenie naruszenia zakazu reklamy aptek, o którym mowa w art. art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne 335 , i nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu W wyroku z 19 czerwca 2025 r., C ‑200/24, TSUE, uwzględniając skargę Komisji Europej- skiej przeciwko Polsce, stwierdził że „przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyj- nego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TfUE”. TSUE wskazał m.in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świad- czenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasad- nione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą propor- cjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Ponadto TSUE wskazał, że przesłanka zdrowia publicznego, na którą powołuje się Polska jako uzasadnienie wynikających z art. 94a ust. 1 p.f. ograniczeń swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, zalicza się do celów, które można uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego mogące uzasadniać takie ograniczenie swobód przepływu gwarantowanych poprzez Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W ocenie TSUE reklama może być korzystna dla osób nabywających produkty lecznicze, po- nieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. W następstwie tej reklamy pacjenci mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż ta, której byli wcze- śniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości. TSUE przypomniał, że reklama produktu leczni- czego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu przez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd. Zdaniem TSUE cel ochrony zdrowia publicznego polegający na zwalczaniu nadmiernego 335 Dz.U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.; dalej: p.f. 171 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne spożycia produktów leczniczych może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 p.f., takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki. W związku z tym zakaz wynikający z tego prze- pisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych. Uwzględniając wyżej przywołany wyrok TSUE, w oparciu o zasadę bezpośredniej sku- teczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konsty- tucji RP), NSA uchylił zaskarżone wyroki oraz wydane w sprawie decyzje i umarzył po- stępowania administracyjne wszczęte na skutek stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy aptek na podstawie art. 94a ust. 1 p.f., stwierdzając, że przedstawione przez TSUE rozumienie art. 8 ust. 1 dyrektywy 200/31/WE oraz art. 49 i art. 56 TfUE sprzeciwia się kwalifikowaniu zachowania polegającego na reklamowaniu aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności jako naruszenia prawa, a co za tym idzie penalizowaniu tego zachowania na gruncie prawa krajowego (np. wyroki z: 24 czerwca 2025 r., II GSK 2635/21; 10 grudnia 2025 r., II GSK 1813/22 i II GSK 412/22). 2.20. Kary pieniężne nakładane na przewoźników lotniczych za nieprzekazanie w ter- minie danych PNR NSA, uchylając zaskarżone wyroki i zaskarżone decyzje, z urzędu uwzględniał wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains ASBL przeciwko Conseil des ministres, C ‑817/19. NSA uznał, że w świetle punktu 7 tego orzeczenia oraz rozważań wynikających z jego uzasadnienia (m.in. punkty: 102, 111, 115, 127, 128, 151, 163 ‑175) transpozycja dyrek- tywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 w polskiej ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 336 w zakresie, w jakim ta ustawa przewiduje – w braku rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia ter- rorystycznego, wobec którego stoi Rzeczypospolita Polska – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów turystycznych oraz przetwarzania (art. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 uPNR) przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP) danych PNR (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 4 oraz art. 2 pkt 10 uPNR) wszystkich lotów wewnątrzunijnych (art. 2 pkt 6 uPNR), z lub do terytorium RP lub też tranzytu przez jego terytorium, do celów walki z terroryzmem i poważną przestępczością – jest niezgodna z prawem Unii Europej- skiej, a w szczególności z art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE i art. 45 Karty Praw Podstawowych UE. Jak stwierdził bowiem TSUE w powołanym wyroku, prawo Unii, a w szczególności art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE oraz art. 45 Karty Praw Podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie: uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – przy braku rze- czywistego i aktualnego lub dającego się przewidzieć zagrożenia terrorystycznego, z którym zmaga się państwo członkowskie – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów podróży, a także przetwarzania przez właściwe organy, danych PNR dotyczą- cych wszystkich lotów wewnątrzunijnych i przewozów realizowanych innymi środkami transportu wewnątrz Unii, które rozpoczynają się, kończą lub przebiegają przez to państwo 336 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441; dalej: uPNR. 172 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa członkowskie, w celu zwalczania przestępstw terrorystycznych i poważnej przestępczości (pkt 7 tezy wyroku TSUE w sprawie C‑ 817/19) (wyroki z: 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1965/21 i 12 czerwca 2025 r., II GSK 2333/24). 2.21. Bezpośrednie stosowanie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE W wyroku 19 sierpnia 2025 r., I GSK 687/24, NSA wskazał, że jeżeli przepis prawa wspólno- towego jest wystarczająco jasny i precyzyjny, może być stosowany bezpośrednio, bez potrzeby oczekiwania na akty wykonawcze. Bezpośrednie stosowanie przepisu, w tym przypadku art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i moni- torowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 337 uzasadnia obowiązek lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE), zgodnie z którym państwa członkowskie muszą po- dejmować wszelkie działania, aby zapewnić skuteczność prawa unijnego. Nieprzyjęcie przez Komisję aktów wykonawczych przewidzianych w art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia nie może prowadzić do pozbawienia tego przepisu skuteczności i prowadzić do naruszenia za- sady efektywności (effet utile) prawa Unii, a strony prawa do oceny proporcjonalności sankcji. 337 Dz. Urz. UE L 2013.347.549 ze zm. 173 CZĘŚĆ TRZECIA POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw Zadania Prezesa NSA w zakresie nadzoru nad działalnością administracyjną sądów ad- ministracyjnych wynikają głównie z ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i aktów prawnych wydanych z zawartego w niej upoważnienia, m.in. rozporządzenia Pre- zydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów administra- cyjnych 338 oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego 339 . Zadania w zakresie sprawności postępo- wania sądowego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych Prezes NSA sprawuje poprzez Biuro Orzecznictwa, natomiast zadania związane z tworzeniem warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, ka- drowych i administracyjno ‑gospodarczych, Prezes NSA sprawuje poprzez Kancelarię Pre- zesa NSA. Zadania związane m.in. z informowaniem o sprawach stron, udostępnianiem in- formacji publicznej o działalności NSA, prowadzeniem statystyki i innych spraw wykonuje, zgodnie z § 9 Regulaminu NSA, Wydział Informacji Sądowej. W związku z przedstawieniem w Sejmie RP projektu budżetu sądownictwa administra- cyjnego i Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego uczestniczył w posiedzeniu Komisji Sejmu RP. Uchwalony przez Sejm RP budżet na 2025 r. umożliwił realizację zadań postawionych przed sądami administracyjnymi na właściwym poziomie. 338 Dz.U. Nr 169, poz. 1645; dalej: rozporządzenie Prezydenta RP. 339 Dz.U. poz. 1202 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 805; dalej: Regulamin NSA. 174 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej Zgodnie z art. 40 § 2 p.u.s.a. do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wy- konywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie two- rzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, kadrowych i administracyjno ‑gospodarczych. Podobnie jak w minionych latach, tak i w 2025 r., Kancelaria Prezesa NSA podejmowała działania mające na celu tworzenie odpowiednich warunków do sprawnego orzekania oraz funkcjonowania sądownictwa administracyjnego. Polegały one m.in. na zapewnieniu właści- wych obsad pracowniczych, zabezpieczeniu optymalnych warunków lokalowych oraz nie- zbędnego wyposażenia biurowego, technicznego i informatycznego. Służby informatyczne czuwały nad utrzymaniem ciągłości działania i bezpieczeństwa systemów informatycznych w zakresie oprogramowania, sprzętu, sieci teleinformatycznych i komunikacji elektronicznej, traktując ze szczególną starannością systemy publicznie do- stępne, takie jak: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA), eWokanda, WWW/BIP czy PASSA ‑Portal. Kontynuowano proces informatyzacji postępowania sądowo- administracyjnego obejmujący zaprojektowanie, wykonanie i wdrożenie Systemu Obsługi Sekretariatów Sądów Administracyjnych (OSSA). Realizowano procedury związane z obsadą wolnych stanowisk asesorskich w woje- wódzkich sądach administracyjnych, dbano również o zwiększenie liczby asystentów sę- dziów NSA. Kancelaria Prezesa NSA realizowała w minionym roku zadania związane z zapewnie- niem powszechnego dostępu do informacji jurydycznej. W porozumieniu z Radą Biblioteczną aktualizowano i poszerzano księgozbiór Biblioteki NSA, uzupełniając go o niezbędne publi- kacje naukowe, komentarze oraz literaturę fachową, w tym czasopisma prawnicze wykorzy- stywane w pracy przez sędziów i pracowników administracyjnych Sądu. Ponadto w poro- zumieniu z Radą Biblioteczną gromadzono pamiątki i zasoby informacyjne dokumentujące historię sądownictwa administracyjnego oraz przygotowywano ekspozycje w Izbie Pamięci i Tradycji Sądownictwa Administracyjnego. Zadanie polegające na upowszechnianiu wiedzy jurydycznej realizowano poprzez wy- dawanie czasopism i publikacji naukowych. W 2025 r. ukazało się sześć numerów (118 ‑123) dwumiesięcznika „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego”. Opublikowano „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku”. Ponadto wydano publikację książkową „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sadów administra- cyjnych”. Systematycznie zwiększano liczbę udostępnianych orzeczeń w Centralnej Bazie Orze- czeń i Informacji o Sprawach. Na dzień 31 grudnia 2025 r. zgromadzono 2930 tys. orzeczeń sądów administracyjnych, z czego 2334 tys. judykatów zostało udostępnionych po uprzedniej anonimizacji. W 2025 r. odnotowano 13,2 mln wyświetleń strony – 1,6 mln dotyczyło „wejść” do internetowej bazy orzeczeń. 175 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem W 2025 r. NSA, jako dysponent części budżetowej, realizował nadzór i kontrolę nad go- spodarką finansową podległych jednostek zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy o finansach pu- blicznych. W minionym roku pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili w woje- wódzkich sądach administracyjnych 15 kontroli w trybie przywołanej powyżej regulacji, z czego 10 kontroli objęło 2024 r., zaś 5 dotyczyło 2025 r. Służby finansowo ‑księgowe prowadziły regularne kontrole sprawozdań budżetowych. Poddano weryfikacji prawidłowość i terminowość sprawozdań, w tym zgodność danych sprawozdawczych z księgami rachunkowymi w 6 wojewódzkich sądach administracyjnych. Równolegle, sprawując nadzór i kontrolę, o której mowa w art. 175 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, na podstawie przedstawianych sprawozdań z wykonania planu dochodów bu- dżetowych pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili weryfikację w zakresie należ- ności budżetowych w 8 wojewódzkich sądach administracyjnych. Opracowano także projekt nowej instrukcji kontroli wewnętrznej i sprawowania nadzoru w zakresie gospodarowania środkami publicznymi oraz obiegu dokumentów finansowo ‑księgowych. Po przeprowadzeniu analizy zebranych materiałów planistycznych z jednostek podle- głych i komórek organizacyjnych NSA opracowano projekt budżetu sądownictwa admini- stracyjnego na lata 2026 ‑2029. W zakresie inwestycji w 2025 r. zrealizowano prace związane z przebudową budynku NSA zlokalizowanego przy ul. Jasnej 6 w Warszawie oraz wykonano system oddymiania z nawiewem mechanicznym dla głównej klatki schodowej w budynku NSA przy ul. Jasnej 2/4 w Warszawie. Ponadto przeprowadzono zaplanowane prace budowlane i remontowe w woje- wódzkich sądach administracyjnych w Gdańsku, Szczecinie i Białymstoku. 3. Współpraca międzynarodowa Naczelny Sąd Administracyjny od wielu lat jest aktywny na forum międzynarodowym. Jest członkiem organizacji międzynarodowych zrzeszających sądy administracyjne zarówno w Europie, jak i na świecie. W 2025 r. NSA rozwijał współpracę międzynarodową i utrzymywał kontakty z sądami administracyjnymi innych państw UE i trybunałami międzynarodowymi. Aktywność NSA była również związana z członkostwem w Stowarzyszeniu Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (Association of Councils of State and Supreme Administrative Jurisdictions of the European Union – ACA ‑Europe), Międzynarodowym Stowarzyszeniu Najwyż- szych Sądów Administracyjnych (International Association of the Supreme Administrative Jurisdic- tions – IASAJ), Sieci Sądowej Unii Europejskiej (Réseau Judiciaire de l’Union Européenne – RJUE) przy Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, Sieci Sądów Najwyż- szych (Superior Courts Network – SCN) przy Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Stras- burgu, a także ze współpracą z Europejską Siecią Kształcenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (European Judicial Training Network – EJTN) w Brukseli, Akademią Prawa Europejskiego w Tre- wirze (Academy of European Law – ERA) oraz Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (European 176 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Union Agency for Asylum – EUAA). Naczelny Sąd Administracyjny nawiązał lub kontynu- ował kontakty bilateralne z Radą Stanu Francji, Radą Stanu Republiki Greckiej, Radą Stanu Włoch, Federalnym Sądem Administracyjnym Republiki Federalnej Niemiec, Najwyższym Trybunałem Administracyjnym Republiki Austrii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Bułgarii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Litewskiej, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Czeskiej oraz Najwyższym Sądem Administracyjnym Repu- bliki Słowackiej. W 2025 r. NSA nawiązał współpracę z Europejskim Instytutem Prawa (European Law In- stitute – ELI) w Wiedniu. Celem ELI są starania o polepszenie jakości europejskiego prawo- dawstwa i ściślejszą integrację europejskich systemów prawnych,z poszanowaniem różno- rodności kultur prawniczych, przy uwzględnieniu perspektywy paneuropejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny współpracował z IASAJ, EJTN i ACA ‑Europe przy organi- zacji staży indywidualnych i grupowych, ogólnych i specjalistycznych w ramach programu wymiany sędziów i kadr sądownictwa administracyjnego. Sędziowie administracyjni, asy- stenci sędziów oraz urzędnicy sądowi z Hiszpanii, Niemiec, Austrii, Bułgarii, Włoch, Francji oraz Belgii odbyli staże w NSA i wojewódzkich sądach administracyjnych, natomiast polscy sędziowie i asesorzy oraz asystenci sędziów wzięli udział w stażach w sądach administra- cyjnych i finansowych w Portugalii, Rumunii, Bułgarii, Belgii, Włoszech, Hiszpanii, Litwy, Francji oraz Niemiec. Sędziowie oraz asystenci sędziów odbywali także wizyty studyjne w TSUE, ETPCz i w instytucjach UE oraz w Agencji Praw Podstawowych w Wiedniu. W ramach działalności ACA–Europe przedstawiciele NSA uczestniczyli w posiedzeniach Zarządu Stowarzyszenia i grupy roboczej, w seminariach, sympozjach oraz w wymianie in- formacji prawnej prowadzonej za pośrednictwem Forum ACA ‑Europe. W 2025 r. kontynuowano instytucjonalny dialog z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Eu- ropejskiej w Luksemburgu oraz Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. Najważniejszym wydarzeniem w obszarze współpracy międzynarodowej NSA w 2025 r. była wspólna konferencja sędziów NSA i ETPCz oraz przedstawicieli Najwyższych Sądów Administracyjnych Austrii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Słowacji, Słowenii i Wę- gier oraz Rady Stanu Belgii zatytułowana „75 lat Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – do- świadczenia sędziów sądów administracyjnych” (październik 2025 r.). Z tej okazji NSA przygo- tował okolicznościową publikację „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych” oraz publikację pokonferencyjną „European Convention on Human Ri- ghts and Administrative Law. Polish and European Perspectives”, która ukaże się w 2026 r. Prezes NSA uczestniczył w inauguracji roku orzeczniczego ETPCz oraz w seminarium „Ochrona praw człowieka w świecie sztucznej inteligencji, algorytmów i Big Data”. Przedstawiciele NSA brali udział w aktywnościach sieci RJUE i SCN przy obu trybuna- łach europejskich oraz w wymianie informacji prawnej w ramach obu sieci. Podobnie jak w latach poprzednich współpracowano z Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) z siedzibą w Valletcie (Malta). Sędziowie NSA i wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych orzekający w sprawach uchodźczych oraz asystenci sędziów mieli możli- wość udziału w szkoleniach i w seminariach organizowanych przez Agencję. Przedstawi- ciele NSA wzięli udział w konferencji współorganizowanej przez EUAA we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Sędziów Orzekających w Sprawach Migracyjnych 177 3. Współpraca międzynarodowa i Uchodźczych (IARMJ), TSUE i ETPCz „Dialog sądowy poprzez orzecznictwo TSUE, ETPCz oraz sądów krajowych w obszarze ochrony międzynarodowej”. Prezes NSA uczestniczył w dorocznym spotkaniu Krajowych Koordynatorów ds. Kontaktów Sądów i Trybunałów w sprawach azy- lowych w czerwcu 2025 r. Prezes NSA wraz z sędziami NSA wziął udział w maju 2025 r. w XXXI Kongresie Między- narodowej Federacji Prawa Europejskiego FIDE (Fédération Internationale pour le Droit Européen/ International Federation of European Law), współorganizowanym przez Polskie Stowarzyszenie Prawa Europejskiego, który po raz pierwszy miał miejsce w Polsce – w Katowicach. Realizacja wskazanych powyżej zadań była możliwa w wyniku zapewnienia sądow- nictwu administracyjnemu w budżecie państwa niezbędnych środków finansowych na po- krycie kosztów działania. 178 III. Biuro Orzecznictwa 1. Zagadnienia ogólne W Biurze Orzecznictwa NSA pracują sędziowie i specjaliści różnych dziedzin prawa. Zgodnie z art. 40 § 3 p.u.s.a. Biuro Orzecznictwa wykonuje zadania związane z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecz- nictwa sądów administracyjnych. Szczegółowe czynności nadzoru Prezesa NSA nad dzia- łalnością administracyjną sądów, realizowane w Biurze Orzecznictwa, określają przepisy § 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów admini- stracyjnych. Szczegółowe zadania jednostek organizacyjnych Biura Orzecznictwa określają przepisy § 15 Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także zarządzenia Pre- zesa NSA regulujące zakres kompetencji poszczególnych wydziałów i zespołów działających w Biurze. Struktura organizacyjna Biura wynika zaś z § 14–20 powołanego Regulaminu oraz zarządzeń Prezesa NSA. W zakresie działań nadzorczych związanych z eliminowaniem rozbieżności w orzecz- nictwie sądów administracyjnych Biuro Orzecznictwa na bieżąco analizuje orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA. W przypadku wystąpienia rozbieżności w orzecznictwie tych sądów przedstawia Prezesowi NSA stosowne wnioski. Bada również zasadność wystąpień różnych podmiotów o złożenie przez Prezesa NSA wniosku, w trybie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego. W Biurze Orzecznictwa opracowywane są także opinie projektów aktów prawnych przesłanych Prezesowi NSA. 2. Analiza orzecznictwa W 2025 r. w Biurze Orzecznictwa analizowano orzeczenia NSA i orzeczenia wojewódz- kich sądów administracyjnych w zakresie stosowania i interpretacji Konstytucji RP, prawa wspólnotowego i umów międzynarodowych, a także uwzględniania orzecznictwa Trybu- nału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka oraz prawidłowego stosowania uchwał NSA. Orzecznictwo sądów ad- ministracyjnych analizowano także pod kątem zachowania jego jednolitości. Stwierdzone w orzecznictwie rozbieżności stanowią podstawę, w określonych warun- kach, do przygotowania projektu wniosku kierowanego przez Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych 340 , lub projektu wniosku Prezesa NSA do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP. W 2025 r. do Biura wpłynęły 3 wnioski o wystąpienie przez Prezesa NSA do TK, jednak analiza zgłoszonych wniosków nie potwierdziła zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z Konstytucją określonych przepisów i wniosków tych nie uwzględniono. 340 Na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a. 179 2. Analiza orzecznictwa W tym czasie do Biura wpłynęło 16 wniosków o wystąpienie przez Prezesa NSA o pod- jęcie uchwały przez składy poszerzone NSA. W 10 przypadkach nie było jednak podstaw do podjęcia dalszych działań. Sporządzono pięć projektów wniosków Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwał wyjaśniających o treści: „Czy art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Kon- stytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia niekończącego po- stępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy?”; „Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępo- waniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabez- pieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111), powinno zostać dokonane bezpośrednio podatnikowi (zobowiązanemu), czy też powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowio- nego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej)?”; „Czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny?”, a w przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie – „Czy organ nadzoru budow- lanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest wydać postanowienie o od- mowie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też wystarczającym jest poinfor- mowanie pismem wnioskodawcy o podjętych działaniach?”; „Czy podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która nie przedstawiła pełnomocnictwa stanowi brak formalny, który może podlegać uzupełnieniu przez wezwanie strony do podpi- sania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), czy też w takim wypadku skarga powinna zostać odrzucona zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy?”; „Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała?”. Przedmiotem analiz Biura były wskazywane w postanowieniach sygnalizacyjnych składów orzekających, kierowanych do organów administracji, istotne naruszenia prawa i okoliczności mające wpływ na ich powstanie, w tym naruszenia przez organy administracji ustawowej zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku, oraz bezczynność i prze- wlekłość postępowania administracyjnego. Analizie były poddawane także zdania odrębne zgłaszane przez sędziów w poszczegól- nych sprawach, m.in. w kontekście ich wpływu na jednolitość orzecznictwa. W tym zakresie przebadano 52 sprawy. 180 III. Biuro Orzecznictwa Ponadto do Biura Orzecznictwa wpłynęło 16 zapytań i wniosków w sprawie wyjaśnień, interpretacji, opinii oraz aktów prawnych dotyczących współdziałania z innymi podmio- tami. Przygotowane opinie i notatki odnosiły się do m.in. praktyki orzeczniczej TSUE w kwe- stii przesłanek udzielania przez państwo przedsiębiorcom pomocy publicznej mającej cechy selektywnej korzyści, zakłócającej konkurencję lub grożącej jej zakłóceniem w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; problematyki doręczeń przez sąd administracyjny dokumentów sądowych podmiotom mającym siedzibę na terytorium Fede- racji Rosyjskiej, czy doręczania pism za pośrednictwem systemu e ‑Doręczenia. Pracownicy Biura Orzecznictwa sporządzili również opracowania analityczne dotyczące wybranych zagadnień orzeczniczych z zakresu kognicji sądów administracyjnych. 3. Działalność nadzorcza Na podstawie p.u.s.a. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administra- cyjną wojewódzkich sądów administracyjnych w 2025 r. zostały przeprowadzone wizytacje w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych w: Gliwicach, Lublinie, Łodzi i Wrocławiu. Sto- sownie do § 2 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia w toku wizytacji badano w szczegól- ności: obciążenie sędziów stosownie do wpływu i liczby spraw załatwionych oraz stan zale- głości, sprawność postępowania sądowego, w tym przygotowanie posiedzeń, wykonywanie czynności w toku postępowania międzyinstancyjnego, w tym terminowość sporządzania uzasadnień oraz wykonywanie czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, a także po- ziom jednolitości orzecznictwa w wizytowanym sądzie na tle orzecznictwa innych sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawozdania z prze- prowadzonych wizytacji zawierające zalecenia pokontrolne przedstawiono Prezesom tych sądów na naradach pokontrolnych przeprowadzonych w każdym z wizytowanych sądów z udziałem sędziów i asesorów tych sądów. Przeprowadzono również kontrole biurowości sądowej oraz organizacji pracy sekretariatów, których wyniki następnie zostały omówione przy udziale Przewodniczących Wydziałów i kierowników sekretariatów. W ramach działań nadzorczych Prezesi WSA zostali zobowiązani do składania kwartal- nych sprawozdań ze stanu spraw trwających powyżej 36 miesięcy, w podległych im jednost- kach. Sprawozdania te były poddawane bieżącej analizie, a w miarę potrzeby, uzyskiwane były dodatkowe wyjaśnienia. Ponadto Prezesi WSA zostali zobligowani do przedstawiania w dwumiesięcznym cyklu sprawozdań z terminowości sporządzania uzasadnień przez sę- dziów i asesorów sądowych. Co miesiąc Biuro – w związku z nadzorem sprawowanym przez Prezesa NSA nad woje- wódzkimi sądami administracyjnymi w zakresie realizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa, opracowanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicz- nych 341 , dokonywało oceny kształtowania się mierników stopnia realizacji celów w zakresie sprawności postępowania w wojewódzkich sądach administracyjnych – czasu rozpozna- wania spraw oznaczonych symbolami SA, SAB, SO (iloraz spraw oczekujących na rozpoznanie 341 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483 ze zm. 181 4. Działalność wydawnicza do średniomiesięcznej liczby spraw załatwionych) – oraz w zakresie przewlekłości postę- powania sądowoadministracyjnego (procentowy współczynnik liczby spraw, w których uznano za zasadną skargę na przewlekłość postępowania do ogólnej liczby spraw załatwio- nych). Informacja na wskazane tematy każdorazowo przekazywana jest Prezesowi NSA. Sędziowie i pracownicy Biura Orzecznictwa brali udział w konferencjach, seminariach, naradach i szkoleniach. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z prze- twarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE 342 , dyrektorowi Biura Orzecznictwa powierzono wykony- wanie czynności nadzoru Prezesa NSA nad przetwarzaniem danych osobowych przez wo- jewódzkie sądy administracyjne w postępowaniach sądowych. Zadania wynikające z tego nadzoru dyrektor Biura realizuje przy pomocy Zespołu do spraw Ochrony Danych Osobo- wych, powołanego decyzją dyrektora Biura Orzecznictwa, w skład którego weszli sędziowie i pracownicy Biura. W 2025 r. w Biurze zbadano 19 spraw dotyczących przetwarzania danych osobowych. 4. Działalność wydawnicza Jednym z zadań Wydziału analizy, gromadzenia i publikacji orzecznictwa krajowego i europejskiego, działającego w Biurze Orzecznictwa, jest przygotowywanie do druku zbioru urzędowego orzeczeń sądów administracyjnych, które zostały zakwalifikowane do publikacji w tym zbiorze zgodnie z zarządzeniem nr 23 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r. w sprawie wydawania zbioru urzędowego orzeczeń sądów admini- stracyjnych. W 2025 r. ukazało się 6 zeszytów zbioru urzędowego „Orzecznictwo Naczel- nego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych” (dwumiesięcznik), w których opublikowano łącznie 92 orzeczenia. Na stronie internetowej NSA zamieszczane są także komunikaty Biura Orzecznictwa do- tyczące pytań prawnych i wniosków przedłożonych składom poszerzonym NSA oraz pytania prawne i wnioski skierowane do Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Sprawiedli- wości Unii Europejskiej. W analizowanym roku sprawozdawczym opublikowano 48 komu- nikatów Biura Orzecznictwa. 5. Udział w pracach legislacyjnych Sędziowie, członkowie i pracownicy Biura Orzecznictwa uczestniczą w opracowywaniu opinii, które Prezes NSA przedstawia adresatom nadsyłanych projektów aktów prawnych, a w szczególności analizują ich wpływ na ustrój sądów administracyjnych i postępowanie przed tymi sądami. Biorą udział także w uzgodnieniach międzyresortowych oraz w posie- dzeniach komisji sejmowych i senackich. 342 Dz. Urz. UE L 2016.119.1. 182 III. Biuro Orzecznictwa W 2025 r. do Biura Orzecznictwa wpłynęło 66 projektów aktów prawnych do zaopinio- wania. Uwagi zgłoszono m.in. do projektów ustaw: o zabezpieczeniu socjalnym osób wy- konujących zawód artystyczny; o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz wsparcia przedsiębiorczości; o kredycie konsumenckim; o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami ad- ministracyjnymi. 183 IV. Wydział Informacji Sądowej 1. Zagadnienia ogólne W 2025 r. Wydział Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (WIS NSA) realizował przede wszystkim zadania określone w Regulaminie NSA, które koncentrowały się na: informowaniu stron i osób zainteresowanych o właściwości sądów administracyjnych i stanie spraw załatwianych w Sądzie oraz udostępnianiu do wglądu akt spraw, udostęp- nianiu informacji publicznej w zakresie działalności Sądu, prowadzeniu spraw petycji, skarg i wniosków, obsłudze medialnej NSA i Prezesa Sądu, prowadzeniu statystyki sądowej, nad- zorze nad Centralną Bazą Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) oraz wykonywaniu innych czynności związanych z tą bazą, a także na kierowaniu pracami związanymi z re- dakcją serwisu internetowego NSA oraz Biuletynu Informacji Publicznej (BIP). Stosownie do § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawował nadzór nad realizacją analogicznych zadań w wojewódzkich sądach administracyjnych. Wydział wykonywał również obowiązek wyni- kający z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 343 poprzez infor- mowanie właściwego organu podatkowego o przypadkach niezłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów i kopii. Ponadto pracownicy WIS uczestniczyli w działalności popularyzatorskiej Sądu, angażując się m.in. w organizację Nocy Muzeów w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz akcji Lekcja w sądzie. 2. Informowanie i udostępnianie akt 2.1. W 2025 r. pracownicy WIS NSA udzielili kilkudziesięciu tysięcy odpowiedzi na zapy- tania stron postępowania i innych osób zainteresowanych, zgłaszane przede wszystkim tele- fonicznie lub drogą elektroniczną, w tym z wykorzystaniem platformy ePUAP. Pytania do- tyczyły przede wszystkim stanu toczących się postępowań oraz zakresu sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli nad działalnością administracji publicznej. W ramach udziela- nych wyjaśnień wskazywano na środki prawne przewidziane w ustawie – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi, obowiązki spoczywające na stronach postępowania i konsekwencje ich niedopełnienia. 2.2. Zadania informacyjne były również realizowane w ramach współpracy z minister- stwami i urzędami centralnymi, terenową administracją rządową, organami jednostek samo- rządu terytorialnego oraz organami ochrony prawnej, w tym sądami powszechnymi. W tym trybie udzielono 178 odpowiedzi w formie pisemnej (spadek o 25,2% w stosunku do 2024 r.). 2.3. Czytelnia Akt NSA udostępniła do wglądu akta 1005 spraw w tradycyjnej formie (wzrost o 30,4% w stosunku do 2024 r.) oraz 959 spraw w formie cyfrowej za pośrednictwem platformy PASSA (spadek o 1,3% w stosunku do 2024 r.). 343 Dz.U. z 2025 r. poz. 1154. 184 IV. Wydział Informacji Sądowej W wojewódzkich sądach administracyjnych liczba udostępnionych stronom akt, za- równo w formie papierowej, jak i elektronicznej, zasadniczo kształtowała się proporcjonalnie do liczby rozpoznanych spraw w danym sądzie. W Czytelniach Akt NSA i sądów pierwszej instancji przyjmowano także składane do akt wnioski i za zgodą przewodniczących wydziałów wydawano kopie dokumentów z akt. W ramach realizacji obowiązku wynikającego z art. 139 § 5 p.p.s.a. w Czytelni Akt NSA udo- stępniano sentencje wyroków NSA wydanych na posiedzeniu niejawnym. Łącznie w tym trybie do wglądu wyłożono 5804 sentencje wyroków, co oznacza spadek w stosunku do po- przedniego roku o 35,9%. 3. Dostęp do informacji publicznej 3.1. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 Regulaminu NSA Wydział realizował obowiązki wynikające z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 344 . Aktualne informacje o NSA i jego działalności były udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej, a także na oficjalnej stronie internetowej NSA. Za pośrednictwem tej strony, jak również stron woje- wódzkich sądów administracyjnych, użytkownicy Internetu mieli dostęp do uzupełnianej na bieżąco bazy orzeczeń sądów administracyjnych. Stałą praktyką było również umiesz- czanie na stronach internetowych aktualnych sprawozdań i zestawień statystycznych. NSA oraz wojewódzkie sądy administracyjne udostępniały w formie elektronicznej terminarze rozpraw bądź wokandy. W 2025 r. po raz kolejny odnotowano wzrost liczby wniosków o udostępnienie informacji publicznej składanych do Prezesa NSA. W analizowanym okresie wpłynęło 431 takich wnio- sków 345 , co stanowi wzrost o 12,5% w stosunku do poprzedniego roku. Natomiast do woje- wódzkich sądów administracyjnych wpłynęło łącznie 1411 wniosków o udostępnienie infor- macji publicznej, co oznacza, że w porównaniu do 2024 r. ich wpływ zwiększył się o 12,1%. Podobnie jak w poprzednich latach, znaczna liczba wniosków składanych do NSA do- tyczyła udostępnienia treści orzeczenia. W 2025 r. złożono ich 211, co stanowi 49% ogółu wpływu wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w poprzednim roku wskaźnik ten wyniósł 44,6%. Z kolei w wojewódzkich sądach administracyjnych w 2025 r. odnotowano wpływ 439 wniosków o udostępnienie treści orzeczenia, co stanowi 31,4% ogółu wpływu w porównaniu do 34,6% w 2024 r. Do NSA wpływały wnioski o udostępnienie orzeczeń wydanych nie tylko przez NSA, ale również przez sądy pierwszej instancji. Pewna ich część wnoszona była jeszcze przed upływem terminu publikacji orzeczeń w CBOSA. Odnotowano również grupę wniosków dotyczących orzeczeń NSA wydanych przed 1 stycznia 2004 r., które co do zasady nie pod- legają obowiązkowi publikacji w Internecie. Orzeczenia niepublikowane w CBOSA, których dotyczyły wnioski, umieszczono w bazie oraz wskazano miejsce internetowej publikacji lub przesłano ich zanonimizowane kopie w formie papierowej po uprzednim pobraniu od wnio- skodawcy opłaty kancelaryjnej. 344 Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p. 345 Z czego 2 wnioski pozostały do załatwienia na 2026 r. 185 3. Dostęp do informacji publicznej Wśród wniosków, które wpłynęły do Prezesa NSA lub do prezesów wojewódzkich sądów administracyjnych, analogicznie jak w poprzednich latach powtarzały się żądania udostępnienia: danych statystycznych obrazujących działalność orzeczniczą sądów admini- stracyjnych, liczby etatów oraz wysokości wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach pozaorzeczniczych, wysokości środków finansowych na zakup różnego rodzaju środków trwałych, dokumentów z postępowań o zamówienie publiczne, a także pytań konkursowych dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego i referendarza sądowego. Prezes NSA załatwił m.in. wnioski o udostępnienie: informacji na temat powołania sę- dziów NSA na pierwsze stanowiska sędziowskie, delegacji sędziów wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych do NSA, liczby sędziów NSA zatrudnionych na stanowisku dydaktycznym, naukowo ‑dydaktycznym lub naukowym, sposobu ustalania składów orzekających w NSA, zarządzeń Prezesa NSA dotyczących zasad biurowości, ustalenia formularzy druków prze- znaczonych do rutynowych czynności w sądach administracyjnych oraz udostępniania akt w systemie PASSA, treści Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych NSA, danych dotyczących systemu informacji prawnej użytkowanego przez NSA, dostępności urządzeń AED (defibrylatorów) w budynkach NSA. Do Prezesa NSA wpłynęło także siedem wniosków w trybie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego 346 , dotyczących udostępnienia wszystkich orzeczeń opublikowanych w CBOSA. Odpowiedzi na te wnioski zostały udzielone na podstawie art. 10 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym podmiot publiczny zobowiązany jest do przekazania informacji jako danych otwartych (tj. m.in. w wersji źródłowej, w otwartym i niezastrzeżonym formacie przeznaczonym do użytku maszynowego), jeżeli ma taką możliwość. Wskazywano też na treść art. 10 ust. 4 ustawy o otwartych danych, który stanowi, że podmiot publiczny nie jest zobowiązany do prze- twarzania danych na potrzeby wniosku, jeżeli wymagałoby to podjęcia nieproporcjonalnych działań przekraczających proste czynności. Zmiana sposobu zapisu danych w CBOSA lub wyeksportowanie informacji zawartych w bazie danych systemu CBOSA do formatu, który umożliwiałby odczytanie tych danych bez wykorzystania logiki samego systemu CBOSA, wykraczałaby poza tak scharakteryzowane w ustawie przesłanki. W związku z tym wnio- skodawcy zostali poinformowani, że nie ma możliwości udostępnienia danych zamieszczo- nych w CBOSA jako danych otwartych. 3.2. Zdecydowaną większość wniosków o udostępnienie informacji publicznej zała- twiono pozytywnie przez bezpośrednie udzielenie informacji, ewentualnie przez odesłanie do informacji zamieszczonych na stronie internetowej sądu lub w CBOSA. Prezes NSA uwzględnił niemal 80% wszystkich wniosków, zaś prezesi wojewódzkich sądów administra- cyjnych udzielili żądanych informacji publicznych w 97,7% przypadków. Pozostałe wnioski załatwiono przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zawiado- mienie wnioskodawcy o braku żądanej informacji publicznej, poinformowanie, że informacja nie ma charakteru informacji publicznej bądź pozostawienie wniosku bez rozpoznania. 346 Dz.U. z 2023 r. poz. 1524; dalej: ustawa o otwartych danych. 186 IV. Wydział Informacji Sądowej Działając z upoważnienia Prezesa NSA, Przewodniczący oraz Zastępca Przewodni- czącego WIS w 4 przypadkach wydali decyzje o odmowie udostępnienia informacji pu- blicznej. Decyzje te wydano w zakresie żądań o udostępnienie informacji w postaci: liczby skarg kasacyjnych, które wpłynęły do NSA w 2024 r., sporządzonych przez adwokatów lub radców prawnych, działających w ramach pomocy prawnej przyznanej na podstawie art. 253 p.p.s.a. 347 , treści wyroku NSA w sprawie dotyczącej pozbawienia cudzoziemca ochrony uzu- pełniającej 348 , plików elektronicznych zawierających pełen zakres parametrów orzeczeń opu- blikowanych w CBOSA dotyczących hasła tematycznego „Dostęp do informacji publicznej” 349 oraz zestawienia rzeczywistych kosztów poniesionych przez NSA w związku z postępowa- niem kasacyjnym w sprawie własnej wnioskodawcy 350 . Prezesi wojewódzkich sądów administracyjnych wydali decyzje o odmowie udostęp- nienia informacji w 13 sprawach, zaś podstawę prawną tych decyzji, podobnie jak w spra- wach rozpoznanych przez Prezesa NSA, stanowił w większości przypadków art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (przetworzona informacja publiczna). Jako podstawę odmowy udostępnienia infor- macji publicznej w części wydanych decyzji wskazano art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ochrona prywat- ności osoby fizycznej). W jednej sprawie została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na cofnięcie wniosku. Do Prezesa NSA w 2025 r. wpłynęły trzy odwołania od decyzji prezesów wojewódz- kich sądów administracyjnych o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W jednym przypadku Prezes NSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego roz- patrzenia prezesowi WSA, w kolejnej sprawie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postę- powanie, a następnie na skutek wniosku o wznowienie postępowania wznowił je i odmówił uchylenia decyzji objętej tym wnioskiem. W innej sprawie Prezes NSA stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W kolejnej sprawie Prezes NSA utrzymał w mocy własną decyzję omawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, w związku z którą wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 4. Skargi, wnioski i petycje 4.1. W 2025 r. w WIS NSA zarejestrowano ogółem 957 spraw z zakresu skarg i wniosków (z tego 673 dotyczyło NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych), co stanowi spadek o niecałe 8% w stosunku do 2024 r. Liczba ta kształtowała się zatem na podobnym poziomie jak w poprzednich latach. Ponadto wpłynęły 2974 pisma ponowne (kolejne pisma dotyczące zarejestrowanej już sprawy), tj. o 256,6% więcej niż w 2024 r. Znaczny wzrost wpływu liczby pism ponownych został spowodowany wniesieniem przez dwie osoby skarżące łącznie 2161 pism zawierających kolejne żądania weryfikacji orzeczeń NSA. Liczba pozostałych 813 pism ponownych w 2025 r. była zbliżona do poziomu z 2024 r., kiedy wpłynęły 834 pisma ponowne. 347 Sprawa nr WIS.0144.169.2025. 348 Sprawa nr WIS.0144.305.2025. 349 Sprawa nr WIS.0144.330.2025. 350 Sprawa nr WIS.0144.337.2025. 187 4. Skargi, wnioski i petycje Natomiast do wydziałów informacji sądowej wojewódzkich sądów administracyjnych łącznie wpłynęło 3900 skarg i wniosków (z tego 2968 dotyczyło sądownictwa administra- cyjnego), co stanowi spadek o 2,5% w stosunku do roku poprzedniego. Ponadto wpłynęły 754 pisma ponowne, tj. o 3,7% mniej niż w 2024 r. Najliczniejszą grupę skarg, tak jak w poprzednich latach, stanowiły skargi dotyczące nie- zadowolenia stron z przebiegu postępowania sądowego i treści orzeczeń sądowych. Skarżący domagali się weryfikacji orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji w trybie pozapro- cesowym oraz wyrażali niezadowolenie z działalności sądów administracyjnych. Część skarg dotyczyła Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA), zaś ich przedmiotem była długotrwałość oczekiwania na udostępnienie akt w portalu PASSA. W każdym przy- padku WIS NSA podejmował czynności wyjaśniające w celu ustalenia okoliczności wpływa- jących na czas oczekiwania na udostępnienie akt. Wśród wniosków, podobnie jak w poprzednich latach, dominowały zapytania o stan spraw, a także prośby o wyjaśnienie określonych zagadnień procesowych, takich jak zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, czy też tryb wnoszenia skargi o wznowienie postępo- wania. Część wniosków dotyczyła także zamieszczenia orzeczenia w CBOSA. W 2025 r. Prezes NSA nie udzielał odpowiedzi na petycje w rozumieniu ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach 351 . Jedna petycja, skierowana do Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczyła zmian legislacyjnych i nadesłano ją jedynie do wiadomości Prezesa NSA, zatem została pozostawiona bez biegu. Pozostałe pisma, zatytułowane „petycja”, skierowane bezpo- średnio do Prezesa NSA, z uwagi na ich treść nie mogły być rozpoznane w trybie określonym w powołanej ustawie, gdyż nie spełniały ustawowych wymogów. W wojewódzkich sądach administracyjnych również odnotowano wpływ jednej petycji – adresowanej do Minister- stwa Sprawiedliwości i przesłanej do wiadomości sądu, dlatego nie nadano jej biegu. 4.2. Spośród skarg na działalność sądów administracyjnych wniesionych do Prezesa NSA jedynie 1,9% skarg zostało uznanych za zasadne. W pozostałych sprawach nie stwierdzono zarzucanych uchybień. W tych przypadkach informowano skarżących o przebiegu postę- powań, wyjaśniano podnoszone przez nich wątpliwości oraz podawano podstawy prawne działań sądów wywołujących sprzeciw lub niezadowolenie stron. Sprawy te były badane z perspektywy zgodności podejmowanych w toku postępowania działań z regulaminami wewnętrznego urzędowania sądów oraz z obowiązującymi zasadami biurowości. Rozwa- żano przy tym, czy w ramach uprawnień nadzorczych przysługujących Prezesowi NSA oraz prezesom wojewódzkich sądów administracyjnych należy podjąć działania z urzędu. W sy- tuacjach, gdy potwierdzały się zarzuty podnoszone przez skarżących bądź dostrzeżono inne uchybienia, podejmowano działania mające na celu usunięcie nieprawidłowości, zapobie- ganie ich następstwom oraz powtarzaniu błędów w przyszłości. O dostrzeżonych przejawach nieprawidłowości WIS NSA informował prezesów poszczególnych wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych. 351 Dz.U. z 2018 r. poz. 870. 188 IV. Wydział Informacji Sądowej W 2025 r. odbyło się jedno spotkanie skarżącego z Zastępcą Przewodniczącego WIS NSA, dotyczące możliwości weryfikacji orzeczeń NSA w drodze nadzwyczajnych środków za- skarżenia. 4.3. Skargi dotyczące funkcjonowania sądów administracyjnych, które po przeprowa- dzeniu postępowania wyjaśniającego zostały uznane za zasadne, podobnie jak w latach ubie- głych odnosiły się w większości do uchybień w zakresie anonimizacji orzeczeń publikowa- nych w CBOSA oraz problemów z dostępem do zasobów tej bazy. Napływające zgłoszenia niezwłocznie były weryfikowane i w uzasadnionych przypadkach podejmowano stosowne działania. Ponadto za zasadne zostały uznane m.in. skargi dotyczące: opóźnienia w sporządzaniu uzasadnień wyroków NSA, udzielenia błędnego pouczenia przez wojewódzki sąd admi- nistracyjny w kwestii umocowania pełnomocnika z urzędu do reprezentowania strony w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, jak rów- nież pojawienia się w kilku orzeczeniach błędu w nazwisku autora publikacji naukowej po- woływanej w tych orzeczeniach. 4.4. Stosownie do art. 41a § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 352 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad- ministracyjnych i art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym 353 , skargi i wnioski zawierające treści znieważające lub słowa powszechnie uznawane za obelżywe były pozostawiane bez rozpatrzenia. 5. Obsługa medialna W 2025 r. do WIS NSA wpłynęło 51 wniosków przedstawicieli mediów o udzielenie in- formacji w formie pisemnej lub ustnej (w 2024 r. wniesiono 67 wniosków). W ramach ob- sługi medialnej sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich, udzielano dziennikarzom prasy, portali internetowych, radia i telewizji informacji dotyczących przede wszystkim przebiegu postępowania, bieżącego orzecznictwa, jak też administracyjnej sfery działalności sądów administracyjnych. W ramach współpracy z redakcjami dzienników, cza- sopism prawniczych, portali internetowych oraz stacji telewizyjnych i radiowych WIS udo- stępniał treść orzeczeń bądź wskazywał miejsce ich publikacji w internetowej bazie. Udzielał również informacji w formie danych statystycznych dotyczących orzeczniczej działalności sądów. Pracownicy Wydziału dokonywali na bieżąco monitoringu prasy pod kątem tematyki dotyczącej sądownictwa administracyjnego, a w szczególności NSA. Największe zainteresowanie mediów w 2025 r. wzbudziła sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę tzw. zamku w Stobnicy 354 , a także szereg spraw ze skarg kasacyjnych Prezesa Rady Ministrów od wyroków uchylających decyzje 352 Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm. 353 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 354 Sprawa o sygn. akt II OSK 1257/22. 189 6. Statystyka w przedmiocie cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych wobec Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomira Cenckiewicza 355 . Przedmiotem zainteresowania przedstawicieli mediów były również m.in. orzeczenia wydane w sprawach dotyczących: uchwały Rady Miasta Opola w sprawie ustalenia wyso- kości ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych 356 , uchwały Rady Miasta Zakopane w przedmiocie opłaty miejscowej 357 oraz zagadnienia związane ze strukturą organi- zacyjną NSA, przydzielaniem spraw sędziom i ustalaniem składów orzekających, liczba wa- katów sędziowskich w sądach administracyjnych obu instancji, liczba wniosków o uchylenie immunitetu sędziów sądów administracyjnych i zasady przechodzenia w stan spoczynku sędziów NSA. W związku z publikacjami portali internetowych Przewodniczący oraz Zastępca Prze- wodniczącego WIS NSA przedstawiali wyjaśnienia dotyczące sugerowanych przez autorów tych publikacji zjawisk „masowego zawieszania spraw” w NSA, wpływu Ministra Sprawie- dliwości na delegowanie sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych do orzekania w NSA, „manipulowania składami orzekającymi” i ograniczania praw stron do jawnego roz- poznania ich spraw. Wypowiedzi te zostały opublikowane na stronie internetowej NSA. 6. Statystyka Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 5 Regulaminu NSA Wydział przygotował zbiorcze sprawoz- dania statystyczne z ruchu spraw i sposobu załatwiania spraw przez wojewódzkie sądy ad- ministracyjne i NSA. Zostały one przekazane Prezesowi NSA, Prezesom Izb NSA, Dyrekto- rowi Biura Orzecznictwa NSA oraz Szefowi Kancelarii Prezesa NSA. Zbiorcze sprawozdania za poszczególne miesiące oraz analizy danych zawartych w zestawieniach w stosunku mie- siąc do miesiąca WIS NSA sporządzał na bieżąco i publikował w serwisie internetowym oraz w BIP NSA. Ponadto WIS NSA opracował i przedstawił stosowne dane na potrzeby Rocznika Statystycznego RP Głównego Urzędu Statystycznego. 7. Działania nadzorcze Zgodnie z § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawuje nadzór nad działalnością woje- wódzkich sądów administracyjnych w zakresie zadań powierzonych wydziałom informacji sądowej tych sądów. Realizując ten obowiązek w 2025 r., WIS NSA przeprowadził wizytacje WSA we Wro- cławiu, WSA w Gliwicach, WSA w Łodzi oraz WSA w Lublinie. Opisy przebiegu wizytacji, wnioski i zalecenia pokontrolne przedstawiono w sprawozdaniach powizytacyjnych 358 . Na prośbę Przewodniczącego WIS NSA Przewodniczący WIS wojewódzkich sądów admini- stracyjnych przedstawili informacje roczne o działalności kierowanych przez nich wydziałów, 355 Sprawy o sygn. akt III OSK 1694 ‑1701/25. 356 Sprawa o sygn. akt III OSK 1496/23. 357 Sprawa o sygn. akt III FSK 1217/23. 358 Sprawy nr WIS.501.1.2025, WIS.501.2.2025, WIS.501.3.2025, WIS.501.4.2025. 190 IV. Wydział Informacji Sądowej które zostały przeanalizowane z punktu widzenia sprawności i prawidłowości wykonywania przez wydziały powierzonych im zadań. Wybrane zagadnienia dotyczące administracyjnej sfery działalności wojewódzkich sądów administracyjnych, pojawiające się w ramach skarg i wniosków składanych Prezesowi NSA, były przedstawiane prezesom sądów pierwszej in- stancji w celu ewentualnej weryfikacji przyjętych rozwiązań administracyjnych. 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych 8.1. Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 6 Regulaminu NSA Wydział Informacji Sądowej wykonuje zadania w zakresie prowadzenia strony internetowej Sądu i strony podmiotowej Sądu w Biu- letynie Informacji Publicznej oraz sprawowania nadzoru nad CBOSA. Zgodnie z nowym za- rządzeniem nr 9 Prezesa NSA z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie publikowania informacji na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej i stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, redaktorzy Wydziału Informacji Sądowej we współpracy z redaktorami Izb i Kancelarią Prezesa NSA na bieżąco uaktualniali dane umieszczone na stronie interne- towej oraz stronie BIP. W serwisie internetowym NSA publikowano informacje o ważnych wydarzeniach związanych z funkcjonowaniem NSA, w tym o odbywających się w Sądzie wizytach i konferencjach, jak również o najistotniejszych orzeczeniach, w szczególności w sprawach budzących zainteresowanie opinii publicznej. Zamieszczano także sprostowania twierdzeń zawartych w publikacjach prasowych dotyczących działalności sądownictwa ad- ministracyjnego. Ponadto wykonując obowiązek określony w art. 87 § 6a ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w Biuletynie Informacji Publicznej NSA po raz kolejny opublikowano aktu- alne oświadczenia majątkowe sędziów NSA. 8.2. W 2025 r. kontynuowano wykonywanie zadań wynikających z zarządzenia nr 30 Pre- zesa NSA z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie anonimizacji i udostępniania orzeczeń sądów ad- ministracyjnych za pośrednictwem systemów informatycznych. Wydział sprawował nadzór nad prawidłowością i terminowością wpisów dokonywanych w bazie, prowadził i aktuali- zował słowniki haseł tematycznych i aktów prawnych. Dodano wybrane orzeczenia sprzed 2004 r., które nie miały dotychczas formy elektronicznej. W związku ze skargami na niewłaściwą anonimizację orzeczeń WIS NSA podejmował nie tylko działania doraźne, polegające na weryfikacji i eliminacji uchybień we wskazanych przypadkach, ale również działania o charakterze generalnym, zmierzające do zapobieżenia występowaniu uchybień w przyszłości. W NSA i w wojewódzkich sądach administracyjnych zostały przeprowadzone kolejne szkolenia pracowników zajmujących się anonimizacją. Zgodnie z powołanym zarządzeniem w proces kontroli prawidłowej anonimizacji orze- czeń włączony został Inspektor Ochrony Danych NSA, który prowadzi systematyczny przegląd orzeczeń publikowanych w bazie pod kątem ewentualnych uchybień w zakresie przetwarzania danych osobowych. 191 ZAŁĄCZNIK Spis tabel (dane za rok 2025) Tabela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych................. 192 Tabela II Skargi na akty i inne czynności organów................................ 193 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów ............. 195 Tabela IV Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 ................................................... 197 Tabela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów.................................. 198 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej ........ 200 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych ....... 201 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA)................................. 202 Tabela IX Skargi kasacyjne według Izb NSA...................................... 203 Tabela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004‑2025................ 204 192 Tab ela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych L.p.Siedziba WSA Wpływ skarg ogółem w tym na akty i inne czynnościna bezczynność organu ilość%ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie 123456789 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne 73 233100%59 44081,17 %13 79318,83% 2WSA Białystok2 6673,64%2 5113,43%9 4,15%1560,21%5,85% 3WSA Bydgoszcz1 9552,67%1 7352,37%88,75%2200,30%11, 25% 4WSA Gdańsk3 5154,80%2 8203,85%80,23%6950,95%19,77% 5WSA Gliwice 5 2447,16 %4 3905,99%83,71%8541,17 %16,29% 6 WSA Gorzów Wielkopolski 1 4441,97%1 1951,63%82,76%2490,34%17, 2 4% 7WSA Kielce1 3311,82%1 2011,64%90,23%1300,18%9,77% 8WSA Kraków4 6986,42%4 2445,80%90,34%4540,62%9,66% 9WSA Lublin 2 4473,34%2 1722,97%88,76%2750,38%11, 24% 10WSA Łódź3 0434,16 %2 6963,68%88,60%3470,47%11, 4 0 % 11WSA Olsztyn1 5812,16%1 3901,90%8 7, 9 2 %1910,26%12,08% 12WSA Opole1 1561,58%1 0161,39%8 7, 8 9 %1400,19 %12 ,11% 13WSA Poznań4 3125,89%3 6815,03%85,37%6310,86%14,63% 14WSA Rzeszów2 5593,49%2 2923 ,13%89,57%2670,36%10,43% 15WSA Szczecin2 3583,22%1 9152,61%81,21%4430,60%18,79% 16WSA Warszawa28 82139,36%23 14931,61%80,32%5 6727,75 %19,68% 17WSA Wrocław6 1028,33%3 0334,14%49,71%3 0694,19 %50,29% 193 Tab ela I I Skargi na akty i inne czynności organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 23 000 59 440 2 496 56 675 28 468 9 245 18 804 240 179 28 207 4 584 12 154 10 099 1 370 2 960 59 635 22 805 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 835 6 323 238 5 890 3 167 1 798 1 273 81 15 2 723 645 1 088 877 113 158 6 048 2 110 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 225 2 511 36 1 946 1 374 185 1 179 10 0 572 46 255 251 20 202 2 148 588 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 12 122 1 108 52 24 23 5 0 56 5 22 27 2 0 108 26 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 625 1 735 70 1 656 717 278 419 4 16 939 201 339 375 24 26 1 682 678 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 31 315 23 193 84 41 42 1 0 109 35 39 32 3 0 193 153 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 172 2 820 98 2 929 1 309 468 812 26 3 1 620 281 835 456 48 40 2 969 1 023 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 130 407 11 396 155 74 69 12 0 241 32 145 55 9 4 400 137 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 2 130 4 390 274 4 414 2 171 735 1 398 27 11 2 243 350 985 781 127 72 4 486 2 034 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 198 461 31 447 288 126 149 11 2 159 46 45 59 9 2 449 210 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 239 1 195 42 1 096 459 179 276 2 2 637 143 222 257 15 53 1 149 285 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 24 211 8 180 83 64 17 2 0 97 53 13 28 3 34 214 21 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 180 1 201 31 1 107 622 237 380 3 2 485 74 156 170 85 39 1 146 235 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 22 174 3 156 92 62 27 3 0 64 18 16 27 3 0 156 40 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 639 4 244 149 4 260 2 553 875 1 610 49 19 1 707 276 665 689 77 215 4 475 1 408 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 199 644 14 616 397 261 119 15 2 219 26 119 66 8 41 657 186 194 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 697 2 172 87 2 326 1 044 298 729 8 9 1 282 161 662 407 52 23 2 349 520 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 52 234 5 231 90 42 43 0 5 141 18 78 41 4 2 233 53 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 781 2 696 123 2 623 1 501 490 971 17 23 1 122 207 414 472 29 50 2 673 804 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 104 336 8 346 205 88 113 3 1 141 26 63 47 5 2 348 92 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 280 1 390 35 1 351 655 187 457 9 2 696 146 283 253 14 24 1 375 295 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 33 140 7 141 61 39 18 4 0 80 20 12 44 4 6 147 26 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 229 1 016 28 864 481 200 274 3 4 383 65 141 162 15 17 881 364 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 226 7 153 120 63 56 1 0 33 5 2 21 5 0 153 121 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 942 3 681 180 3 449 1 858 706 1 126 11 15 1 591 336 604 593 58 494 3 943 680 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 121 569 25 564 282 152 127 2 1 282 102 107 65 8 44 608 82 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 574 2 292 58 2 000 957 358 583 6 10 1 043 246 462 299 36 148 2 148 718 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 123 380 12 415 188 123 61 3 1 227 88 97 38 4 1 416 87 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 613 1 915 83 1 752 769 247 516 1 5 983 241 399 305 38 24 1 776 752 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 204 7 200 100 50 49 0 1 100 5 52 40 3 2 202 50 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 11 32 9 23 149 1 066 21 786 10 479 3 139 7 238 49 53 11 3 07 1 534 5 056 4 069 648 1 499 23 285 11 19 3 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 514 1 479 57 1 323 743 462 268 11 2 580 113 224 209 34 15 1 338 655 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 345 3 033 136 3 116 1 519 663 836 15 5 1 597 277 676 560 84 34 3 150 1 228 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 176 421 19 421 227 127 92 8 0 194 53 54 78 9 5 426 171 195 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tm zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 2 908 13 793 684 12 127 45 15 21 9 0 12 082 4 363 2 570 4 656 493 964 13 091 3 610 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 10 156 8 144 8 1 5 2 0 136 48 30 55 3 2 146 20 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 77 220 6 208 1 0 1 0 0 207 60 60 84 3 10 218 79 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 193 695 15 714 0 0 0 0 0 714 317 90 227 80 11 725 163 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 299 854 114 808 8 3 5 0 0 800 175 324 279 22 22 830 323 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 38 249 4 215 5 4 1 0 0 210 47 45 111 7 26 241 46 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 14 130 3 118 0 0 0 0 0 118 44 30 43 1 2 120 24 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 112 454 17 423 1 0 1 0 0 422 121 75 214 12 12 435 131 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 61 275 8 276 1 0 1 0 0 275 76 86 100 13 2 278 58 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 37 347 10 271 7 3 1 3 0 264 118 32 107 7 4 275 109 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 196 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 20 191 11 173 0 0 0 0 0 173 72 56 41 4 4 177 34 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 29 140 4 129 0 0 0 0 0 129 33 11 79 6 4 133 36 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 87 631 93 558 2 2 0 0 0 556 141 151 225 39 75 633 85 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 73 267 3 259 0 0 0 0 0 259 67 82 106 4 7 266 74 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 59 443 12 377 2 0 2 0 0 375 70 133 167 5 6 383 119 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 912 5 672 275 4 144 2 0 2 0 0 4 142 2 517 451 1 078 96 762 4 906 1 678 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 887 3 069 101 3 310 8 2 2 4 0 3 302 457 914 1 740 191 15 3 325 631 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 197 Tab ela I V Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 * Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Z a ł a t w i o n o Pozostało na rok następny Ogółem w t y m na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 2004151 47183 21759 94072,03%23 2772 7, 9 7 %68 254 2005131 16387 38358 9246 7, 4 3 %28 45932,57%43 780 2006106 21678 66054 09168,77%24 56931,23%27 556 200786 18466 94248 10071,85%18 8422 8 ,15%19 242 200876 68658 73040 90469,65%17 82630,35%17 956 200977 05859 50041 9 6770,53%17 53329,47%17 558 201085 38864 12145 95671,67%18 16528,33%21 267 2 01191 11869 28148 76770,39%20 51429,61%21 837 201293 99771 86551 11271,12%20 75328,88%22 132 2013103 76675 69654 97072,62%20 7262 7, 3 8 %28 070 2014112 2 3181 24256 87770,01%24 36529,99%30 989 2015114 52 081 35358 38171,76%22 97228,24%33 167 2016109 85978 99252 60266,59%26 39033,41%30 867 2017103 29377 56749 68164,05%27 88635,95%25 726 201891 68969 31541 59360,01%27 72239,99%22 374 201992 60169 23839 9335 7, 6 7 %29 30542,33%23 363 202091 83865 05320 56831,62%44 48568,38%26 785 2021113 0 4 980 0327 2929,11%72 74090,89%33 017 2022110 13 575 98019 29725,40%56 68374,60%34 155 2023104 31376 85527 7873 6 ,16 %49 06863,84%27 458 202496 37270 464 1 28 44440,37%42 02059,63%25 908 20259 9 14172 726 1 28 51339,21%44 21360,79%26 415 * skarga na przewlekłość postępowania organów wprowadzona od dnia 10 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia 198 Tab ela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów Lp.Nazwa organu Wpływ skarg na akty organu Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-92)1740 4134633728 2Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów Naukowych111 3Dyrektor Agencji Ruchu Lotniczego000 4Dyrektor Generalny Służby Więziennej1018562 5Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej14571269733 6Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad16811545 7Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych33420539 8Generalny Konserwator Zabytków000 9Główny Geodeta Kraju30166 10Główny Inspektor Farmaceutyczny 34828652 11Główny Inspektor Inspekcji Handlowej000 12Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych647319 13Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego 70143456 14Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa16132 15Główny Inspektor Ochrony Środowiska48637886 16Główny Inspektor Pracy811 17Główny Inspektor Sanitarny 1008515 18Główny Inspektor Transportu Drogowego24421784327 19Główny Lekarz Weterynarii1382 20 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 1190 21Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej1172 22Komendant Główny Policji54334770 23Komendant Główny Straży Granicznej24327749 24Komisja Nadzoru Finansowego 82423 25Komitet Integracji Europejskiej000 26Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości43376 27Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa11115214 28Krajowa Rada Doradców Podatkowych000 29Krajowa Rada Notarialna680 30Krajowa Rada Radców Prawnych740 31Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji 786717 32Krajowa Rada Sądownictwa010 33Minister Administracji i Cyfryzacji000 34Minister Cyfryzacji314429 35Minister Edukacji Narodowej2440 36Minister Energii1662 37Minister Finansów299287148 38Minister Gospodarki000 39Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej21618736 40Minister Infrastruktury i Rozwoju16023424 41Minister Infrastruktury i Budownictwa 887448 42Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego24718358 43Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego543610 44Minister Obrony Narodowej1006921 45Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej489442113 46Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi28530044 47Minister Rozwoju27429061 48Minister Skarbu Państwa000 199 49Minister Sportu i Turystyki15114 50Minister Spraw Wewnętrznych500 51Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji41028979 52Minister Spraw Zagranicznych710 53Minister Sprawiedliwości79469 54Minister Środowiska16912836 55Minister Zdrowia27815546 56Naczelna Rada Adwokacka1631 57Naczelna Rada Lekarska574535 58Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych221 59Państwowa Komisja Wyborcza200 60Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych66325 61Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa997573115 62Prezes Agencji Rezerw Materiałowych000 63Prezes Agencji Rynku Rolnego000 64Prezes Głównego Urzędu Miar240 65Prezes Głównego Urzędu Statystycznego210 66Prezes Instytutu Pamięci Narodowej28185 67Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego462713 68Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia52246199 69Prezes Państwowej Agencji Atomistyki000 70Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości11110715 71Prezes Rady Ministrów125659 72Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej45413 73Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego 12428220 74Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów807010 75Prezes Urzędu Regulacji Energetyki222 76Prezes Urzędu Transportu Kolejowego17103 77Prezes Urzędu Zamówień Publicznych 000 78Prezes Agencji Mienia Wojskowego20271 79Prezes Wyższego Urzędu Górniczego886827 80Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych13451088461 81Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej111 82Rada do Spraw Uchodźców36123031 83Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego13187 84Szef Agencji Wywiadu581 85Szef Krajowej Administracji Skarbowej295251103 86Szef Służby Cywilnej000 87Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców782525131 88Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych645814 89Urząd Patentowy RP13211927 90Zarząd Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji000 91Zarząd Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych 000 92Inne Urzędy i Instytucje Centralne1404837213 200 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej Lp.Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1 2 3 4 1 Ogółem Wojewódzkie Sądy Administracyjne (wiersze 2-17) 8 941 7 171 1 819 2WSA Białystok365 238 23 3WSA Bydgoszcz340 280 76 4WSA Gdańsk629 615 144 5WSA Gliwice815 583 127 6WSA Gorzów Wielkopolski294 188 60 7WSA Kielce137 115 28 8WSA Kraków576 783 88 9WSA Lublin504 467 64 10 WSA Łódź697 491 122 11WSA Olsztyn306 243 29 12WSA Opole216 126 18 13WSA Poznań642 499 160 14WSA Rzeszów337 176 21 15WSA Szczecin544 317 64 16WSA Warszawa2 016 1 650 671 17 WSA Wrocław523 400 124 201 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych Lp. Siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-50)15 51512 1603 920 2Biała Podlaska466015 3Białystok1 37786238 4Bielsko-Biała27622687 5Bydgoszcz22623299 6Chełm997529 7Ciechanów 103439 8Częstochowa285264100 9Elbląg1399624 10Gdańsk694612228 11Gorzów Wielkopolski1349518 12Jelenia Góra17915250 13Kalisz24119481 14Katowice 1 089954303 15Kielce40226266 16Konin1229622 17Koszalin293282142 18Kraków 1 060772292 19Krosno1599223 20Legnica1099131 21Leszno836424 22Lublin461353108 23Łomża998120 24Łódź506431148 25Nowy Sącz17415956 26Olsztyn32626190 27Opole23120479 28Ostrołęka 1058543 29Piła1239235 30Piotrków Trybunalski17813033 31Płock846513 32Poznań821512204 33Przemyśl997629 34Radom21618944 35Rzeszów 350289144 36Siedlce14213025 37Sieradz15410133 38Skierniewice485118 39Słupsk24519666 40Suwałki48382 41Szczecin30724484 42Tarnobrzeg17014330 43Tar nów18213237 44Toruń15510744 45Wałbrzych 356257103 46Warszawa2 0461 650566 47Włocławek566826 48Wrocław3893 4170 49Zamość1239530 50Zielona Góra20515659 202 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA) Lp. Siedziba Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego WPŁYW ZAŁATWIONO ogółem % do ogółu wpływu załatwienie ogółem w tym przez uwzględnienie oddalenie inne załatwienie ilość % uwzględnień do ogółu załatwień % uwzględnień do ogółu załatwień z danego WSA ilość % oddaleń do ogółu załatwień % oddaleń do ogółu załatwień z danego WSA ilość % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień z danego WSA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1 Ogółem /wiersze 2 ‑17/ 17 144 100% 20 726 4 130 19,93% 14 555 70,23% 2 020 9,43% 2 Białystok 428 2,50% 488 62 0,30% 12,70% 346 1,67% 70,90% 80 0,39% 16,39% 3 Bydgoszcz 433 2,53% 506 134 0,65% 26,48% 330 1,59% 65,22% 42 0,20% 8,30% 4 Gdańsk 1 002 5,84% 1 145 191 0,92% 16,68% 858 4,14% 74,93% 96 0,46% 8,38% 5 Gliwice 1 213 7, 0 8 % 1 511 406 1,96% 26,87% 960 4,63% 63,53% 145 0,70% 9,60% 6 Gorzów Wielkopolski 223 1,30% 330 56 0,27% 16,97% 260 1,25% 78,79% 14 0,07% 4,24% 7 Kielce 257 1,50% 362 70 0,34% 19,34% 282 1,36% 7 7, 9 0 % 10 0,05% 2,76% 8 Kraków 1 127 6,57% 1 560 399 1,93% 25,58% 1 077 5,20% 69,04% 84 0,41% 5,38% 9 Lublin 637 3,72% 750 154 0,74% 20,53% 538 2,60% 71,73% 58 0,28% 7,7 3 % 10 Łódz 763 4,45% 1 289 204 0,98% 15,83% 1 032 4,98% 80,06% 53 0,26% 4,11% 11 Olsztyn 401 2,34% 474 68 0,33% 14,35% 365 1,76% 7 7, 0 0 % 41 0,20% 8,65% 12 Opole 290 1,69% 259 64 0,31% 24,71% 183 0,88% 70,66% 12 0,06% 4,63% 13 Poznań 947 5,52% 1 221 230 1,11% 18,84% 927 4,47% 75,92% 64 0,31% 5,24% 14 Rzeszów 499 2,91% 631 113 0,55% 17, 91% 498 2,40% 78,92% 20 0,10 % 3 ,17 % 15 Szczecin 589 3,44% 897 144 0,69% 16,05% 735 3,55% 81,94% 18 0,09% 2,01% 16 Warszawa 7 446 43,43% 8 229 1 557 7, 51% 18,92% 5 411 2 6 ,11% 65,76% 1 261 6,08% 15,32% 17 Wrocław 889 5 ,19 % 1 074 278 1,34% 25,88% 753 3,63% 70,11% 43 0,21% 4,00% 203 Tab ela I X Skargi kasacyjne według Izb NSA Lp. Symbol sprawy Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzedniego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol. 6 i 25/ Pozostało na następny okres Łącznie /kol. 7 i 16/ Na rozprawie Na posiedzeniunie jawnym Ogółem /kol. 8-9, 13-15/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Łącznie /kol. 17-18, 22-24/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Ogółem z tego ponownie wpisane Łącznie /kol. 10-12/ w tym Łącznie /kol. 19-21/ w tym uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 1 RAZEM NSA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 34 148 17 144 4 20 687 12 632 884 1 755 1 088 620 47 9 629 8 356 8 055 366 1 125 461 640 24 4 926 80 1 558 39 20 726 30 566 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 5 319 3 184 0 3 438 2 038 156 336 137 182 17 1 499 4 43 1 400 122 300 39 249 12 849 6 123 3 3 4 41 5 062 2 IZBA OGÓLNOADMI ‑ NISTRACYJNA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 14 644 7 418 2 9 817 4 657 251 680 398 260 22 3 674 7 45 5 160 209 782 354 417 11 3 179 57 933 9 9 826 12 236 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 738 1 435 0 1 753 766 72 151 59 81 11 529 4 10 987 97 247 28 212 7 622 2 19 3 1 756 1 417 3 IZBA FINANSOWA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 10 495 5 135 2 5 875 4 557 420 645 447 186 12 3 333 0 159 1 318 88 118 38 75 5 782 8 322 9 5 884 9 746 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 3 031 1 290 0 1 228 1 023 60 161 65 95 1 788 0 14 205 15 13 5 5 3 93 3 81 0 1 228 3 093 4 IZBA GOSPODARCZA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 9 009 4 591 0 4 995 3 418 213 430 243 174 13 2 622 1 152 1 577 69 225 69 148 8 965 15 303 21 5 016 8 584 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 550 459 0 457 249 24 24 13 6 5 182 0 19 208 10 40 6 32 2 134 1 23 0 457 552 204 Tab ela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004-2025 Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Załatwiono Pozostało na rok następny Ogółem w tym na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 20046 1672 9182 21175,77%70724,23%3 249 200512 7986 5355 75288,02%78311, 9 8%6 263 200616 7008 7887 60786,56%1 18113,44%7 912 200717 3429 3477 88984,40%1 45815,60%7 995 200818 1149 3897 83283,42%1 55716,58%8 725 200919 18510 0138 40883,97%1 60516,03%9 172 201020 84810 9229 45386,55%1 46913,45%9 926 2 01124 59511 3 529 57084,30%1 78215,70%13 243 201228 26012 27610 58986,26%1 68713,74%15 984 201332 76413 49311 8 418 7,7 6 %1 65212,24%19 271 201437 05814 99412 33882,29%2 65617,71%22 064 201540 69814 89212 64484,90%2 24815 ,10 %25 806 201644 65316 82914 7938 7, 9 0 %2 03612,10%27 824 201745 57019 19214 8117 7,17 %4 38122,83%26 378 201846 60818 95912 27864,76%6 68135,24%27 649 201944 49316 40712 43575,79%3 97224,21%28 086 202042 36715 7174 12926,27%11 5 8 873,73%26 650 202153 42817 0601 1356,65%15 92593,35%36 368 202254 19416 2013 85923,82%12 34276 ,18%37 993 202357 48520 4978 30940,54%12 18859,46%36 988 202455 57221 424 1 10 39548,52%11 0 2 951,48%34 148 202551 29220 726 1 12 63260,95%8 09439,05%30 566 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Report on the Activity of Administrative Courts in 2025\r\nSummary: This report summarizes the work of administrative courts in 2025. It shows that a record number of cases were filed, but thanks to the judges' efforts, more cases were resolved than ever before, reducing the waiting time for a verdict. The document also discusses the most important rulings that directly impact citizens' rights in tax, construction, social welfare, and many other matters.\r\nKey Points: Waiting time for a ruling: on average just over 4 months in provincial courts and 17 months in the Supreme Administrative Court., Record efficiency: The Supreme Administrative Court resolved the highest number of cases in its history in 2025 – 27,693, which means the overall backlog was reduced., Key rulings for citizens: courts ruled on, among others, compensation for expropriated properties, liability of board members for company debts, rules for taxing inheritance and donations, and the right to care benefits., Protection of tenants' and owners' rights: case law clarified the rules for property restitution, compensation for land under roads, and the taxation of garages and railway infrastructure., Disciplining offices: courts imposed fines totaling over PLN 784,000 on tardy administrative bodies and awarded citizens over PLN 793,000 in compensation for protracted proceedings.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-20T15:45:34.562Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2423/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-pro",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2423 Warszawa, 19 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego WOP-ZPiB.0676.3.2026 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, uprzejmie przesyłam w załączeniu - „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku.” W ubiegłym roku odnotowano wzrost wpływu spraw do sądów administracyjnych w porównaniu z rokiem poprzednim. Wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów administracyjnych – 73 832 sprawy. Z satysfakcją zauważam, że pomimo tak dużego wpływu spraw - dzięki stale podejmowanym działaniom organizacyjnym i ogromnemu wysiłkowi sędziów – gwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo obywatela do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest realizowane w wojewódzkich sądach administracyjnych w okresie nieznacznie dłuższym niż 4 miesiące, natomiast w Naczelnym Sądzie Administracyjnym – nieznacznie powyżej 17 miesięcy. Warto przy tym zauważyć, że w ubiegłym roku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał najwyższą w swojej historii liczbę spraw – 27 693 sprawy (załatwiono o ponad 13% więcej spraw niż wyniósł ich wpływ). Z wyrazami szacunku (-) prof. dr hab. Jacek Chlebny Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny Biuro Orzecznictwa Warszawa, marzec 2026 Opracowanie graficzne, korekta: Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Skład i łamanie: Studio Grafpa, www.grafpa.pl Druk i oprawa: ADVERT STUDIO, Nowa Ruda 5 SPIS TREŚCI Wykaz wybranych skrótów ..................................................... 9 Wstęp ......................................................................... 11 Część pierwsza DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny ............................................. 13 1. Informacje ogólne ....................................................... 13 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego ................. 14 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne ........................................ 15 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ................................. 26 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ..................................... 29 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ...... 30 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego ...................................................... 32 II. Wojewódzkie sądy administracyjne ........................................ 34 1. Informacje ogólne ....................................................... 34 2. Kontrola działalności administracji publicznej .............................. 35 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone ................................... 35 Część druga ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa ........................................................... 39 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej .................................. 39 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej .............................................. 41 6 Spis treści 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 41 II. Izba Gospodarcza ......................................................... 64 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej ................................ 64 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej ............................................ 65 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby. .................... 66 III. Izba Ogólnoadministracyjna ............................................... 86 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej ....................... 86 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej .................................. 87 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby .................... 88 IV. Zagadnienia procesowe ................................................... 128 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 128 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego .............................. 128 3. Zagadnienia proceduralne ................................................ 129 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. ................................ 142 1. Uwagi wstępne ......................................................... 142 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE ............................................. 142 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ............ 153 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 153 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych ....................................................... 153 3. Pytania prawne ......................................................... 155 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego ....................... 156 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 162 1. Zagadnienia wstępne .................................................... 162 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne ....... 162 7 Spis treści Część trzecia POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw ...................................................... 173 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego ..................... 174 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej ........................................................ 174 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem .................................. 175 3. Współpraca międzynarodowa ............................................. 175 III. Biuro Orzecznictwa ....................................................... 178 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 178 2. Analiza orzecznictwa .................................................... 178 3. Działalność nadzorcza ................................................... 180 4. Działalność wydawnicza ................................................. 181 5. Udział w pracach legislacyjnych ........................................... 181 IV. Wydział Informacji Sądowej ............................................... 183 1. Zagadnienia ogólne ...................................................... 183 2. Informowanie i udostępnianie akt ......................................... 183 3. Dostęp do informacji publicznej ........................................... 184 4. Skargi, wnioski i petycje ................................................. 186 5. Obsługa medialna ....................................................... 188 6. Statystyka .............................................................. 189 7. Działania nadzorcze ..................................................... 189 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych .................... 190 Załącznik ..................................................................... 191 9 WYKAZ WYBRANYCH SKRÓTÓW CBOSA–Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ETPCz–Europejski Trybunał Praw Człowieka TSUE–Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej k.p.a.–ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) o.p.–ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 111) p.o.ś.–ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) p.p.s.a.–ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) p.u.s.a.–ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 2071 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) u.f.p.–ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1483) u.g.n.–ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) u.p.a.–ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1542 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 126) u.p.b.–Prawo budowlane – ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) u.p.d.o.f.–ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 80, poz. 350 ze zm.; Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 163) u.p.d.o.p.–ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 21, poz. 86 ze zm.; Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 273) u.p.e.a.–ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) u.p.o.l.–ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm; Dz.U. z 2025 r. poz. 707) u.p.t.u.–ustawa o VAT – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 775) u.s.g.–ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.; Dz.U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.; Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.; Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.; Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; Dz.U. z 2025 r. poz. 1153) 11 WSTĘP Naczelny Sąd Administracyjny i 16 wojewódzkich sądów administracyjnych działają na podstawie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1 (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP) i ustaw 2 . Sądy administracyjne zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej oraz orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184 Konstytucji RP). Sądownictwo administracyjne jest elementem konstrukcji państwa prawa i stanowi kon- stytucyjnie odrębną część wymiaru sprawiedliwości obok sądów powszechnych, sądów woj- skowych i Sądu Najwyższego. Ze względu na zakres swoich zadań nie podlega ono nad- zorowi administracyjnemu Ministra Sprawiedliwości, posiada własny budżet, strukturę ustrojową, procedurę orzeczniczą oraz system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Tak ukształtowany model sądownictwa administracyjnego służyć ma przede wszystkim wy- pełnianiu jego konstytucyjnej roli, jaką jest ochrona praw i wolności jednostki w sferze prawa publicznego. Organy administracji publicznej, orzekając o sytuacji prawnej jednostki, znaj- dują się bowiem w pozycji dominującej. Ten brak równowagi ustaje dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym, kiedy to niezależny, niezawisły i bezstronny sąd rozstrzyga spór pomiędzy jednostką a administracją. Działalność sądów administracyjnych w 2025 r., podobnie jak w latach poprzednich, była skoncentrowana na efektywnym funkcjonowaniu sądów. Wpływ spraw do sądów ad- ministracyjnych obu instancji w 2025 r. był wyższy niż roku poprzedzającym. Do Naczel- nego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów admini- stracyjnych wpłynęły łącznie 73 832 sprawy. Tak wysoki wpływ spraw można poczytywać m.in. za wyraz społecznego zaufania do sądów administracyjnych w zakresie sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Mimo wciąż utrzymującego się dużego wpływu no- wych spraw, podjęte działania organizacyjne oraz ogromny wysiłek sędziów doprowadziły do zmniejszenia łącznej liczby zaległych spraw oczekujących na rozpatrzenie, odpowiednio, w Naczelnym Sądzie Administracyjnym i w wojewódzkich sądach administracyjnych. W rezultacie w 2025 r. średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w Naczelnym Są- dzie Administracyjnym wyniósł niewiele powyżej 17 miesięcy, a w wojewódzkich sądach 1 Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP). 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). 12 administracyjnych – niewiele powyżej 4 miesięcy. Należy przy tym podkreślić rekordową w historii liczbę 27 693 spraw rozstrzygniętych w 2025 r. przez Naczelny Sąd Administra- cyjny, pomimo niepełnej obsady etatowej sędziów tego Sądu. We wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych łącznie załatwiono 69 289 spraw. W 2025 r. podjęto w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 12 uchwał w składach po- większonych. Podjęte uchwały miały na celu ujednolicenie wykładni przepisów prawa oraz zagwarantowanie jednakowej ich interpretacji przez wszystkie sądy administracyjne. Orzecznictwo sądów administracyjnych niezmiennie uwzględnia standardy wartości i dóbr chronionych zarówno Konstytucją, jak i prawem Unii Europejskiej. Z każdym ro- kiem sądy administracyjne w coraz szerszym zakresie powołują się na treść prawa unijnego, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka. W niniejszej Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku zostały omówione najważniejsze zagadnienia, które wyłoniły się w orzecznictwie, przedstawiono działalność pozorzeczniczą sądów administracyjnych, a na końcu publikacji umieszczono tabele zawie- rające dane statystyczne dotyczące działalności sądownictwa administracyjnego. Dane staty- styczne są dostępne także na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny Wstęp 13 CZĘŚĆ PIERWSZA DZIAŁALNOŚĆ NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Naczelny Sąd Administracyjny 1. Informacje ogólne W myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 3 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orze- czeń wojewódzkich sądów administracyjnych, tj. skargi kasacyjne od wyroków i zażalenia od postanowień, stosownie do przepisów tej ustawy; podejmuje uchwały mające na celu wy- jaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych; podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień praw- nych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej; roz- strzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej; rozpoznaje inne sprawy należące do właści- wości NSA na mocy odrębnych ustaw, w tym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowaw- czym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 4 . Naczelny Sąd Administracyjny jest również sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyjnych i asesorów sądowych (art. 9 i art. 48 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych 5 ). Naczelny Sąd Administracyjny dzieli się na Izby: Finansową, Gospodarczą i Ogólnoad- ministracyjną. Każda z Izb sprawuje, w granicach i w trybie określonym przez właściwe przepisy, nadzór judykacyjny nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach należących do właściwości danej Izby. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym działa Kancelaria Prezesa NSA oraz Biuro Orzecznictwa. Do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie tworzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych. Do zakresu działania Biura 3 Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a. 4 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725; dalej: ustawa o skardze. 5 Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a. 14 I. Naczelny Sąd Administracyjny Orzecznictwa należy natomiast wykonywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecznictwa sądów ad- ministracyjnych. 2. Działalność orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego W 2025 r. do NSA wpłynęło ogółem 24 429 spraw, w tym 17 144 skargi kasacyjne 6 i 288 skarg o wznowienie postępowania. Świadczy to o tym, że wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie Z poprzedniego okresu pozostało do rozpatrzenia 34 847 spraw, w tym 34 148 skarg kasacyjnych i 41 skarg o wznowienie postępowania. Ogółem w 2025 r. NSA miał do rozpatrzenia 59 276 spraw. W 2025 r. w NSA załatwiono ogółem rekordową w historii liczbę 27 693 spraw, co stanowi 113,36% wpływu spraw w 2025 r. (liczba ta nie obejmuje 126 spraw zamkniętych). Dla porów- nania: w 2024 r. załatwiono 26 693 sprawy, w 2023 r. załatwiono 25 653, a w 2022 r. załatwiono 21 532 sprawy. Oznacza to, że w 2025 r. NSA nie tylko opanował wpływ, ale zmniejszył rów- nież zaległość z lat poprzednich o 3030 spraw. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia 31 457 spraw. Wśród załatwionych spraw rozpoznano 20 687 skarg kasacyjnych i 96 skarg o wzno- wienie postępowania (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego na rozprawie 12 632 skargi kasacyjne (61,06%) i 37 skarg o wznowienie postępowania (38,54%), a na po- siedzeniu niejawnym 8055 skarg kasacyjnych (38,94%) i 59 skarg o wznowienie postępo- wania (61,46%). W 4130 przypadkach NSA uwzględnił skargę kasacyjną (19,96%), a w 8 przy- padkach uwzględnił skargę o wznowienie postępowania (8,33%), 14 555 skarg kasacyjnych oddalił (70,36%), a 2002 załatwił w inny sposób (9,68%), oddalił 25 skarg o wznowienie po- stępowania (26,04%), 63 załatwił w inny sposób (65,63%). Dla porównania: w 2024 r. zała- twiono 21 343 skargi kasacyjne i 200 skarg o wznowienie postępowania, w 2023 r. załatwiono 20 409 skarg kasacyjnych i 58 skarg o wznowienie postępowania, a w 2022 r. 16 100 skarg ka- sacyjnych i 92 skargi o wznowienie postępowania. Z każdym więc rokiem znacząco rośnie liczba załatwianych skarg kasacyjnych. Najwięcej skarg kasacyjnych zostało wniesionych przez stronę postępowania inną niż organ administracji publicznej – 13 288, zaś organy administracji wniosły 4879 skarg. W postę- powaniach toczących się przed NSA wystąpiło 4860 pełnomocników organów administracji publicznej, 2101 adwokatów, 3 060 radców prawnych, 1005 doradców podatkowych, 45 rzecz- ników patentowych, 46 prokuratorów oraz Rzecznik Praw Obywatelskich w 9 sprawach. Podobnie jak w poprzednich latach, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło podatków i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podat- kowej, oraz egzekucji tych świadczeń pieniężnych (wpłynęło 5135 skarg). W tym przedmiocie rozstrzygnięto 5878 skarg kasacyjnych, co stanowi 28,41% ogółu rozpoznanych skarg kasa- cyjnych. Oprócz skarg kasacyjnych w 2025 r. NSA załatwił 6099 zażaleń na postanowienia (za- rządzenia) sądów pierwszej instancji oraz skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego 6 Liczba skarg kasacyjnych, które zostały zarejestrowane w NSA w 2025 r. 15 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... (liczba ta nie obejmuje 39 spraw zamkniętych), z czego w 561 przypadkach uwzględnił zaża- lenie (9,2%), w 4804 sprawach oddalił zażalenie (78,77%), a 734 sprawy załatwił w inny sposób (12,03%). NSA rozpatrzył również 141 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (liczba ta nie obejmuje 5 spraw za- mkniętych), z czego 1 skargę uwzględniono (0,71%), 35 skarg oddalono (24,82%), natomiast 105 skarg załatwiono w inny sposób (74,47%). W 2025 r. NSA załatwił 46,54% ogółu spraw w terminie do 12 miesięcy od ich wpływu, a 63,63% w terminie do 24 miesięcy od ich wpływu. Średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił 17,15 miesięcy, przy czym 28,75% skarg kasacyjnych załatwiono w terminie do 12 miesięcy. W przypadku zażaleń 91,38% rozpoznano w terminie do 2 mie- sięcy od ich wpływu. 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, oraz uchwały rozstrzygające zagadnienia prawne 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (tzw. uchwały abstrakcyjne) oraz zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (tzw. uchwały konkretne). Zgodnie z art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. uchwały abstrakcyjne, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka. Uchwały abstrakcyjne podejmowane są w ode- rwaniu od konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, mają ogólny charakter rozstrzygając zagadnienie prawne, które wywołało rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podstawowym celem tych uchwał jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów admi- nistracyjnych. Przedmiotem uchwał abstrakcyjnych mogą być zatem wyłącznie wątpliwości prawne, a zasadniczą przesłanką ich podjęcia jest zaistnienie rozbieżności w orzecznictwie wynikających z odmiennej wykładni tego samego przepisu prawa 7 . Uchwały konkretne, tj. związane z rozstrzygnięciem konkretnej sprawy sądowoadmini- stracyjnej, podejmowane są na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w wyniku postanowienia wy- danego przez skład orzekający rozpatrujący daną sprawę, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W takiej sytuacji Sąd może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu (art. 187 § 1 p.p.s.a.). Merytoryczne ustosunkowanie się do zagadnienia prawnego przedstawionego składowi poszerzonemu każdorazowo powinno 7 Zob. uchwałę z 21 października 2024 r., III FPS 2/24 i przytoczoną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat: Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w nowych regulacjach procesowych, „Państwo i Prawo” 2004, nr 2, s. 22) oraz orzecznictwo (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 3 marca 2014 r., II FPS 7/13). 16 I. Naczelny Sąd Administracyjny być poprzedzone analizą dopuszczalności procedury uchwałodawczej. Należy zatem ustalić, czy zachodzą przesłanki uprawniające Naczelny Sąd Administracyjny do podjęcia uchwały. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że art. 187 § 1 p.p.s.a. odnosi się do zagadnienia prawnego o szczególnej doniosłości. Uwzględniając znaczenie wyrażenia „po- ważne”, należy przyjąć, że w przepisie tym mowa jest tylko o takich zagadnieniach praw- nych, których wyjaśnienie ma zasadnicze znaczenie przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Dopuszczalność wydania takiej uchwały uzależniona jest więc od wystąpienia łącznie dwóch przesłanek – czy w sprawie zachodzi poważna wątpliwość prawna oraz czy rozstrzygnięcie owej wątpliwości jest niezbędne dla rozpoznania skargi kasacyjnej 8 . 3.2. W 2025 r. wpłynęło 19 wniosków o podjęcie uchwały, a z poprzedniego okresu pozo- stało do rozpatrzenia 6 wniosków. NSA podjął łącznie 12 uchwał, z tego 5 w trybie abstrak- cyjnym (wszystkie na wniosek Prezesa NSA) i 7 uchwał w trybie konkretnym, w 3 przypad- kach odmówiono podjęcia uchwały, a 4 wnioski rozpoznano w inny sposób. Na następny okres pozostało 6 wniosków. Przedmiotem rozstrzygnięcia uchwał były zagadnienia ustrojowe, procesowe, podat- kowe: m.in. odnoszące się do przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. 3.2.1. W uchwale z 31 marca 2025 r., III FPS 5/24, NSA w składzie siedmioosobowym uznał, że: „Sformułowanie ustawowe zawarte w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 9 , «jeżeli przedmiotem nabycia jest prawo majątkowe polegające na obowiązku świadczeń powtarzających się na rzecz nabywcy, a war- tość tego prawa nie może być ustalona w chwili powstania obowiązku podatkowego», od- nosi się do umowy renty, w ramach której jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu, przy czym podstawę opodatkowania, zgodnie z ww. regulacją prawną, ustala się w miarę wykonywania tych świadczeń, a więc stanowi ona wartość poszczególnej zapłaconej – otrzymanej raty renty”. W uzasadnieniu podjętej uchwały NSA stwierdził, że nie sposób poszukiwać odręb- nego sposobu rozumienia wyrażenia „wartość tego prawa”, poprzestając jedynie na słowie wartość, chodzi bowiem o wartość tego prawa, a zatem wynikającej ze stosunku praw- nego renty. Przyjęcie takiego sposobu rozumienia, które z wyrażenia wartość nakazuje uwzględnić skutki niejako obok stosunku prawnego renty, oznaczałoby równocześnie roz- szerzenie elementu podstawy opodatkowania w relacji do przedmiotu opodatkowania. Taki sposób rozumienia tego ustawowego zwrotu należy także równocześnie zaprezentować do tej jego części, która wskazuje na brak możliwości ustalenia tej wartości. Zdaniem NSA nie chodzi zatem o techniczne ujęcie tego wyrażenia, gdzie zakres znaczeniowy byłby ustalany w oparciu o potencjalną możliwość wyliczenia bądź niemożliwość wyliczenia tego prawa. Nie można tu zatem poprzestać na stwierdzeniu, że prawodawca podatkowy przez pewien stopień swojej autonomii w taki sposób nakazuje kształtować podstawę opodatkowania, aby 8 Por. uchwałę z 18 października 2024 r., II FPS 1/24 i cytowaną tam literaturę (R. Hauser, A. Kabat Uchwa- ły..., PiP 2004, nr 2, s. 33) oraz orzecznictwo (uchwała NSA z 14 czerwca 2021 r., II FPS 2/21). 9 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 17 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... pominąć skutki, jakie wynikają z umowy renty. Umowa renty jest bowiem umową o charak- terze losowym, zaś świadczenia z tej umowy nie mogą być z góry określone co do wysokości. 3.2.2. W uchwale z 26 maja 2025 r., II FPS 1/25, NSA uznał, że art. 272 § 1 p.p.s.a w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę wznowienia postę- powania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orze- czenia w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd dodał, że z perspektywy konsty- tucyjnej chodzi bowiem o możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego wy- danego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, w ramach tego postępowania, w którym orzeczenie to zapadło, kończąc w ten sposób to właściwe dla jego podjęcia postępowanie. Akceptacja stanowiska o niedopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem niekończącym postępowania w danej sprawie, wydanego na stwierdzonej przez Trybunał niekonstytucyjnej podstawie prawnej, prowadziłaby do braku możliwości wykonania wyroku tegoż Trybunału, a ponadto zostałby zakwestionowany ratio legis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jakim jest przywrócenie stanu konstytucyjności konkret- nego orzeczenia 10 . 3.2.3. W uchwale z 26 maja 2025 r., III FPS 2/25, NSA wskazał, że powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 11 , w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wy- pełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 12 . W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że dla bytu prawnego zobowiązań powstają- cych z chwilą doręczenia decyzji ustalającej kluczowe znaczenie ma instytucja obowiązku podatkowego, która została wprowadzona w art. 4 o.p. Pojęciu obowiązku podatkowego prawodawca nadał definicję legalną, zgodnie z którą jest to wynikająca z ustaw podatko- wych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Normatywne przekształcenie obo- wiązku podatkowego stanowi podstawę do przyjęcia zobowiązania podatkowego, którym stosownie do art. 5 o.p., jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wy- sokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. W myśl art. 68 § 1 i 2 o.p. przekształcenie obowiązku podatkowego w konkretne zobowiązanie po- datkowe może nastąpić tylko w określonym ustawą czasie. Ustawowy termin dla realizacji kompetencji organu do wydania decyzji ustalającej rozpoczyna swój bieg z chwilą powstania obowiązku podatkowego. 10 Por. wyrok TK z 27 października 2004 r., SK 1/04; wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r., II FSK 1416/24. 11 Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm. 12 Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej: o.p. 18 I. Naczelny Sąd Administracyjny 3.2.4. W uchwale z 27 maja 2025 r., I OPS 1/24, NSA uznał, że określenie wartości nieru- chomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicz- nych 13 , która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 wrze- śnia 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości 14 , a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego 15 , uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami 16 . W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że zasada korzyści z art. 134 ust. 4 u.g.n. stanowi o konieczności przyjęcia, jako podstawy wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieru- chomość, korzystniejszego dla podmiotu wywłaszczanego przeznaczenia tej nieruchomości ze względu na zwiększenie jej wartości jako pochodnej inwestycyjnej atrakcyjności wynika- jącej z celu wywłaszczenia. Stosowanie tej zasady realizuje w większym stopniu konstytucyjny standard ochrony prawa własności i związanego z nim prawa do słusznego odszkodowania, o których mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Wymiaru odszkodowania nie można ogra- niczać w sposób arbitralny, bez wyraźnego unormowania, którego nie sposób poszukiwać także w przepisie art. 134 ust. 4 u.g.n. Przepis ten nie pozostawia swobody wyboru w zakresie podstawy określenia wartości nieruchomości, wyraźnie stanowiąc, że określenie tej wartości musi być oparte na korzystniejszym dla wywłaszczanego przeznaczeniu nieruchomości da- jącym wyższą jej wartość i w wyniku tego zwiększającym odszkodowanie. Skoro wyznaczni- kiem wysokości odszkodowania za grunty wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg pu- blicznych są zasady wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, to wobec braku odmiennych uregulowań, zaliczyć należy do nich również zasadę zawartą w art. 134 ust. 4 u.g.n., której stosowania ustawodawca nie ograniczył do określonego rodzaju nieruchomości czy przeznaczenia i która ma swoje literalne odzwierciedlenie w § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (poprzednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.). Przy czym upoważnienie zawarte w art. 159 u.g.n. nie daje podstaw do zmiany lub modyfikacji przepisów ustawy rozporzą- dzeniem wykonawczym. Treść tego upoważnienia nie wskazuje także, aby ustawodawca dopuścił w nim możliwość wyłączenia zasady wynikającej z art. 134 ust. 4 u.g.n., uzależ- niając jej stosowanie od rodzaju czy przeznaczenia nieruchomości, co pozostaje w zgodzie ze ściśle wykonawczą rolą rozporządzeń względem przepisów ustawowych. Wobec powyż- szego w uchwale przyjęto, że z prawidłowej wykładni § 49 ust. 4 rozporządzenia z 2023 r. (po- przednio § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r.) wynika, że podstawą ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie specustawy dro- gowej pod drogę publiczną, przeznaczone na dzień wydania decyzji pod inwestycję drogową, są nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, jeżeli drogowy cel wywłaszczenia zwiększa wartość wywłaszczonej nieruchomości (art. 134 ust. 4 u.g.n.). 13 Dz.U. z 2024 r. poz. 311. 14 Dz.U. z 2023 r. poz. 1832. 15 Dz.U. z 2021 r. poz. 555 ze zm. 16 Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: u.g.n. 19 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.2.5. W uchwale abstrakcyjnej z 16 czerwca 2025 r., III FPS 1/25, NSA w składzie siedmio- osobowym uznał, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 17 w wykonaniu de- cyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 18 powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kon- troli celno ‑skarbowej). Skład orzekający stwierdził, że postępowanie zabezpieczające, pomimo jego dwuetapo- wości, stanowi integralną całość. Postępowanie, w ramach którego dochodzi do wydania de- cyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 o.p., bez żadnych wątpliwości ma charakter incydentalny (wpadkowy) i jest związane z tzw. postępowaniem „głównym”. Taka decyzja jest zawsze wydawana w postępowaniu prowadzonym równolegle do postępo- wania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej, jeszcze przed wyda- niem decyzji w sprawie. Taki sam charakter ma postępowanie zabezpieczające, prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie zabezpieczające jest immanentnie związane z postępowaniem w przedmiocie wydania de- cyzji o zabezpieczeniu. Stanowi bowiem jego drugi i zarazem konieczny etap, który dopiero skutecznie „zabezpiecza” interes wierzyciela. Ponadto wszczęcie przymusowego zabezpie- czenia, które następuje poprzez doręczenie zarządzenia zabezpieczającego wystawionego przez wierzyciela, może mieć miejsce tylko przed wydaniem decyzji organu podatkowego. Zatem obok toczącego się postępowania toczy się postępowanie zabezpieczające, a po wy- daniu decyzji o zabezpieczeniu może mieć miejsce wszczęcie przymusowego postępowania zabezpieczającego poprzez doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu. 3.2.6. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 8 września 2025 r., II OPS 2/25, NSA przesądził, że: „1. Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 19 nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny; postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane, obowią- zany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku”. W uzasadnieniu uchwały NSA odniósł się do kwestii, czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy – Prawo budowlane możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępo- wania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Sąd, zakładając racjonal- ność prawodawcy, przyjął, że nowelizacja Prawa budowlanego polegająca na dodaniu do tego aktu normatywnego art. 53a ust. 1 i art. 72a nie miała charakteru jedynie porządkującego, doprecyzowującego dotychczasową regulację prawną, lecz zawierała nowość prawotwórczą 17 Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 18 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 19 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.; dalej: u.p.b. 20 I. Naczelny Sąd Administracyjny wywołującą określone skutki procesowe. Z tych przepisów wynika jednoznacznie, że postę- powania administracyjne w sprawach dotyczących rozpoczęcia i prowadzenia robót budow- lanych z naruszeniem ustawy oraz wydania niektórych decyzji związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych, wszczyna się z urzędu, a użycie przez ustawodawcę takiego sfor- mułowania oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). W przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądanie usunięcia stanu na- ruszeń prawa budowlanego, jednostka nie jest pozbawiona możliwości obrony własnego in- teresu prawnego, realizacja tego uprawnienia następuje w ramach ustawowo określonych procedur. 3.2.7. W uchwale z 13 października 2025 r., II FPS 3/25, NSA uznał, że: „Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 20 w sprawie zakoń- czonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowa- dzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała”. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu uchwały, strona może się powoływać w postępowaniu wznowieniowym na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, o których posiadała wiedzę w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, ale ich nie powołała. Za takim stanowiskiem przemawia w pierwszej kolejności wykładnia językowa art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Odwołując się do wykładni językowej tego przepisu, zaakcentowano, że wznawia się postępowanie i ewentu- alnie uchyla decyzję ostateczną oraz orzeka co do meritum sprawy (gdy zachodzi przesłanka tzw. istotności dowodu), jeśli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody ist- niejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Już w tym właśnie fragmencie przepisu ujawnia się trafność wyników jego wykładni – przepis jasno przecież wskazuje, że nowe okoliczności lub nowe dowody mają doprowadzić do usunięcia stanu nie- wiedzy organu, a nie podatnika („nieznane organowi”). 3.2.8. W uchwale z 27 października 2025 r., II GPS 1/25, NSA orzekł: „Konkrety- zacja i indywidualizacja obowiązku poddania się kwarantannie osób, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 21 , następuje w formie czynności z zakresu administracji pu- blicznej, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi 22 ”. Sąd uznał, że jakkolwiek ustawodawca przyznał w art. 34 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi or- ganom inspekcji sanitarnej kompetencję do konkretyzacji ustawowego obowiązku poddania się kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, to jednak akt wykonania powyższej kompetencji nie może przyjąć formy decyzji administracyjnej. Uwzględniając pierwszeń- stwo wykładni językowej oraz zakresowo zwężający charakter interpretacji regulacji kom- petencyjnej, jak również biorąc pod rozwagę specyfikę oraz cele regulacji materialnoprawnej 20 Dz.U. z 2025 r. poz. 111. 21 Dz.U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm. 22 Dz.U. z 2023 r. poz. 1634. 21 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... wynikającej z art. 34 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy (cele prewencyjne i zabezpieczające całe społeczeństwo przed skutkami narażenia klinicznego i epidemiologicznego na choroby zakaźne), NSA opowiedział się za niejurysdykcyjną formą konkretyzacji powyższych obo- wiązków, która z jednej strony zapewnia właściwym organom możliwość szybkiej i ade- kwatnej do skali i stopnia zagrożenia epidemiologicznego reakcji na szerzenie się zakażeń i chorób zakaźnych wśród ludności, z drugiej zaś – ze względu na uproszczony i odforma- lizowany charakter procedury zastosowania odpowiedniego środka przymusu (nadzoru) sanitarnego (kwarantanna lub nadzór epidemiologiczny) – zapewnia sprawne i efektywne działanie w sprawach indywidualnych o charakterze masowym. 3.2.9. W uchwale z 8 grudnia 2025 r., III FPS 3/25, skład siedmiu sędziów NSA uznał, że sformułowanie zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podat- kach i opłatach lokalnych 23 , zgodnie z którym „zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu prze- pisów o transporcie kolejowym, która: jest udostępniana przewoźnikom kolejowym”, stanowi w stanie prawnym obowiązującym w latach 2017–2021 podstawę do objęcia zakresem tego zwolnienia jedynie tych części gruntu, które zostały zajęte pod budynki i budowle tworzące infrastrukturę kolejową (usytuowane na obszarze kolejowym). W uzasadnieniu uchwały wskazano, że objęcie całej działki ewidencyjnej gruntu zwol- nieniem podatkowym, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l., oznacza przyznanie beneficjentom zwolnienia od podatku selektywnej korzyści, mogącej zakłócać konkurencję, w sytuacji gdy tylko na fragmencie tego gruntu zlokalizowane (posadowione) zostały bu- dynki lub budowle zaliczane do infrastruktury kolejowej udostępnianej przewoźnikom kole- jowym, jest ona w całości zaliczana do gruntów przedsiębiorcy związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a inni przedsiębiorcy dysponujący, jako podatnicy podatku od nieruchomości, podobnymi gruntami, lecz pozba- wionymi infrastruktury kolejowej, obowiązani są uiszczać podatek od całego gruntu według najwyższych stawek. W analizowanym kontekście za istotne Sąd uznał pojęcie „drogi kolejowej”, która obej- muje zasadniczo budowle (tor lub tory), a inne elementy (budynki, grunty) o tyle, o ile są one z nimi funkcjonalnie połączone. Podkreślono, że element funkcjonalny należy odnieść także do gruntów wskazanych w pkt 12 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym 24 . „Grunty, oznaczone jako działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy wymienione w pkt 1 ‑11” stanowią zatem infrastrukturę kolejową wtedy, gdy zgodnie z wprowadzeniem do załącznika nr 1 do ustawy „tworzą część linii kolejowej, bocz- nicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, lub są przeznaczone do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania” oraz te części gruntu, które są niezbędne do obsługi wskazanej infrastruktury kolejowej. Zasadny zatem jest wniosek, że uznanie w ustawie o transporcie kolejowym za element infrastruktury kolejowej całej działki ewiden- cyjnej gruntu, ze względu na to, że chociaż na części znajduje się infrastruktura kolejowa, bez względu na to, do jakich celów jest wykorzystywana, pozostała część nie przesądza o tym, 23 Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 24 Dz.U. z 2021 r. poz. 1984 ze zm. 22 I. Naczelny Sąd Administracyjny czy faktycznie cała działka ewidencyjna będzie korzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. Zdaniem NSA, jeżeli części gruntu, na którym zlokalizowana jest infrastruktura kole- jowa, nie pokrywają się z granicami działek określonymi w ewidencji gruntów i budynków, z ulgi podatkowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., może korzystać ta część działki, która wiąże się z realizacją preferowanego celu podatkowego. W razie wątpliwości, o zakresie zwolnienia przesądza stan faktyczny. Za powierzchnię, która związana jest z preferowaną przez prawodawcę funkcją/przeznaczeniem (jest zajęta na obiekty budowlane wchodzące w skład infrastruktury kolejowej) uznać należy grunty, na których zlokalizowane zostały obiekty wymienione w pkt 1 ‑11 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym, powięk- szone o obszar koniecznej obsługi tychże obiektów, jak też części gruntu, które z uwagi na istniejącą infrastrukturę kolejową nie mogą być wykorzystane ze względów prawnych do realizacji innych celów. 3.2.10. W uchwale z 15 grudnia 2025 r., II OPS 1/25, NSA stwierdził, że art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 25 może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i re- alizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących 26 , osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej niepowołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta do- tyczy przedmiotu jej statutowej działalności. W uzasadnieniu uchwały NSA, odnosząc się do znaczenia użytego w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcia „postępowanie administracyjne”, opowiedział się za szeroką wykładnią tego pojęcia. Przemawia za tym m.in. analiza przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż występujące w części przepisów tego aktu normatywnego pojęcie „postępowanie administracyjne” nie dotyczy wyłącznie postępowania uregulowanego prze- pisami Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA stwierdził, że gdyby użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie „postępowanie admini- stracyjne” rozumieć wąsko, to tak samo, z uwagi na zasadę konsekwencji terminologicznej w granicach jednego aktu prawnego, należałoby rozumieć takie samo pojęcie użyte w art. 33 § 1 p.p.s.a. Wówczas w takim postępowaniu sądowym, w jakim przedstawiono zagadnienie prawne, nie byłoby – w razie wniesienia skargi przez podmiot kwestionujący zgodność z prawem takiej uchwały – podstawy prawnej dla udziału inwestora. Inwestor co prawda brał udział w postępowaniu przed organem administracji, który podjął zaskarżoną uchwałę, ale to postępowanie z uwagi na wyraźne brzmienie art. 14 ustawy o ułatwieniach w przygo- towaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących nie jest ani postępowaniem regulowanym przepisami k.p.a., ani postępowaniem jurysdykcyjnym. 25 Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. 26 Dz.U. z 2024 r. poz. 195. 23 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... NSA zauważył, że szerokie rozumienie pojęcia „postępowanie administracyjne” spowo- duje ułatwienie dostępu do wszystkich postępowań prowadzonych przed sądem administra- cyjnym podmiotom objętym zakresem regulacji art. 33 § 2 p.p.s.a., co może mieć negatywny wpływ na sprawność postępowań oraz wywoływać wątpliwości z uwagi na ochronę praw innych osób biorących udział w tych postępowaniach. Szerokie rozumienie wskazanego po- jęcia nie oznacza jednak, że dostęp do postępowań sądowych dla tych podmiotów nie bę- dzie niczym ograniczony. W celu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym osoba, o której mowa w pierwszym zdaniu art. 33 § 2 p.p.s.a., musi wykazać, że wynik postępowania przed sądem dotyczy jej interesu prawnego. Z kolei organizacja społeczna, o której mowa w drugiej części powołanego przepisu, musi wykazać, że sprawa, w której zgłasza udział, do- tyczy zakresu jej statutowej działalności, a udział ten służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania sądowego. 3.3. Pozostawienie zagadnienia prawnego bez rozpoznania i odmowa podjęcia uchwały 3.3.1. Przedstawione w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. zagadnienie prawne: „Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezy- gnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej eg- zystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 27 , stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orze- czeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uza- sadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wy- magającą wsparcia?” NSA mocą uchwały z 6 października 2025 r., I OPS 2/24, pozostawił bez rozpoznania. Uzasadniając pozostawienie przedstawionego powyżej zagadnienia prawnego bez roz- poznania, NSA stwierdził, że WSA w Poznaniu oparł swoje pytanie prawne na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a., a zatem chodziło o podjęcie tzw. „uchwały przełamującej” pogląd prawny 27 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 24 I. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w uchwale z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22. Tymczasem zakres przedmiotowy uchwały o sygn. I OPS 2/22 jest szerszy niż zakres przedmiotowy przedstawionego zagad- nienia prawnego, czyli zachodzi brak tożsamości pomiędzy zakresem przedmiotowym uchwały a pytaniem sformułowanym przez skład orzekający w trybie art. 269 p.p.s.a. Po- wyższa okoliczność spowodowała, że potencjalne ponowne rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie mogłoby doprowadzić do odstąpienia w całości od poglądu wyrażonego w uchwale, bowiem pytanie dotyczy tylko pkt. 2 uchwały, a pkt 1 uchwały nie jest objęty py- taniem sformułowanym w tym trybie. Natomiast sentencja uchwały o sygn. I OPS 2/22 składa się z dwóch rozstrzygnięć zawartych odpowiednio w jej pkt 1, jak i w pkt 2. W konsekwencji, właśnie z uwagi na wskazany brak tożsamości zakresu przedmiotowego uchwały o sygn. I OPS 2/22 oraz zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu WSA w Poznaniu, skład siedmiu sędziów NSA przesądził, że przedstawione przez Sąd pierwszej instancji za- gadnienie prawne do rozstrzygnięcia, z powołaniem się na regulację przewidzianą w art. 269 § 1 p.p.s.a., nie spełnia przesłanek uruchomienia tego trybu. 3.3.2. Identyczne stanowisko zajął NSA w uchwale z 6 października 2025 r., I OPS 1/25, w związku z przedstawieniem zagadnienia prawnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a.: „Czy pod- stawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzecze- niem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samo- dzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 28 , stanowi wyłącznie legity- mowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ty- tułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno- sprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmał- żonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r.)?”. Także i w tym przypadku, podobnie jak w uchwale o sygn. I OPS 2/24, NSA pozostawił przedstawione za- gadnie prawne bez rozpoznania, wskazując, że nie spełnia ono przesłanek uruchomienia trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a. 28 Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. 25 3. Uchwały wyjaśniające przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności... 3.3.3. Postanowieniem z 22 października 2025 r., III OPS 1/25, po rozpoznaniu zagad- nienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na pod- stawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 p.p.s.a. zwią- zany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?”, NSA odmówił podjęcia uchwały. Sąd wyjaśnił, że zagadnienie prawne, nawiązujące w istocie do nieadekwatnego dla zaistniałego problemu orzecznictwa, nie może być zagadnieniem prawnym „budzącym poważne wątpliwości” w rozumieniu art. 187 § 1 p.p.s.a. Ponadto odmowa podjęcia uchwały była motywowana tym, że w rozpo- znawanej sprawie nie chodziło o wyjaśnienie zagadnienia o charakterze ogólnym pozosta- jącym w związku z rozstrzyganą przez skład zwykły sprawą, lecz o jej rozstrzygnięcie i sub- sumcję. Dlatego też odniesienie się przez skład siedmiu sędziów NSA do przedstawionych mu przez skład zwykły koncepcji rozstrzygnięcia problemu, wymagałoby zajęcia stanowiska w zakresie stanu faktycznego sprawy, a to oznacza, że w pytaniu prawnym nie chodziło o wy- jaśnienie zagadnienia, lecz o wybranie jednej z dwóch propozycji rozstrzygnięcia sprawy. 3.3.4. Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r., I FPS 2/25, po rozpoznaniu zagadnienia praw- nego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy w świetle art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi 29 kontrola sądowa postanowienia w przed- miocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym obejmuje także poprzednie wydane za ten sam okres podatkowy postano- wienia w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od to- warów i usług naliczonego nad należnym, w sytuacji gdy nie zostały one zaskarżone i tym samym nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.3.5. Postanowieniem z 6 października 2025 r., II FPS 4/25, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.: „Czy warunkiem odliczenia od podstawy obliczenia podatku wydatków związanych z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w ramach tzw. ulgi termo- modernizacyjnej, o której mowa w art. 26h ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku docho- dowym od osób fizycznych 30 , jest poniesienie tych wydatków po rozpoczęciu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 31 ?”, NSA postanowił odmówić podjęcia uchwały. 3.4. Kompetencja NSA do dokonywania wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, podejmowanych w składzie siedmiu 29 Dz.U. z 2024 r. poz. 935. 30 Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm. 31 Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. 26 I. Naczelny Sąd Administracyjny sędziów bądź w pełnym składzie NSA w sytuacji określonej w art. 269 § 3 p.p.s.a. 32 , ma ważne znaczenie dla eliminacji rozbieżności w orzecznictwie, bowiem stanowisko podjęte w uchwale ma charakter wiążący (stanowisko zawarte w uchwale podjętej na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma charakter wiążący w danej sprawie – art. 187 § 2 p.p.s.a.). Przesądza o tym treść po- wołanego art. 269 § 1 p.p.s.a. Liczne przykłady odwoływania się do uchwał przy interpretacji przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia zawarte są w uzasadnieniach orzeczeń sądów administracyjnych, omówionych w części orzeczniczej Informacji. 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne 4.1. Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządo- wymi kolegiami odwoławczymi – z zastrzeżeniem art. 22 § 1 pkt 1–4 k.p.a., oraz spory kom- petencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość (a także spór kompetencyjny), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) 33 . W sporze kompetencyjnym pomiędzy organami musi zaistnieć rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej 34 . Postępowanie w przedmiocie roz- strzygnięcia sporu kompetencyjnego może nastąpić wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, przy czym zgodnie z art. 4 p.p.s.a. podmiotami uprawnionymi do inicjowania takiego postępowania są wyłącznie organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej. 4.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 619 wniosków o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego (139 wniosków pozostało z poprzedniego okresu). Wraz z wnioskami pozostałymi z okresu poprzedniego, łącznie do rozpatrzenia było 758 wniosków. Łącznie załatwiono i zamknięto 647 spraw, w tym w 401 sprawach wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy, w 56 sprawach oddalono wnioski, w 70 sprawach odrzucono wnioski, 77 wniosków załatwiono w inny sposób, a 43 sprawy zamknięto. Na następny okres pozo- stało do rozpoznania 111 wniosków. 4.3. Liczną grupę stanowiły wnioski o wskazanie organu właściwego do przyjęcia zawia- domienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, o których była mowa w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym 35 w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r. (np. po- stanowienie z 25 lutego 2025 r., II GW 110/24), oraz wnioski o wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych 32 Jeżeli skład jednej Izby NSA wyjaśniający zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zajętego w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi NSA. 33 Np. postanowienie z 18 grudnia 2025 r., I OW 176/25. 34 Np. postanowienie z 22 października 2025 r., II OW 82/25. 35 Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: p.r.d. 27 4. Spory o właściwość i spory kompetencyjne ze środków publicznych dla osób bezdomnych (np. postanowienie z 11 grudnia 2025 r., II GW 108/25). W tych sprawach utrzymana została dotychczasowa, utrwalona linia orzecznicza. W sprawach dotyczących wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wy- danie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie- związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego NSA pod- kreślał, że zarząd drogami publicznymi nie jest wynikiem przysługiwania tytułu własności do danej drogi publicznej, lecz wynikiem zaliczenia drogi do jednej z kategorii ustawowo określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 36 (np. postano- wienie z 19 lutego 2025 r., II GW 111/24) i odbywa się albo w drodze wydania formalnego aktu w procedurach przewidzianych w art. 5 ‑7 u.d.p., albo następuje z mocy samego prawa (art. 10 ust. 4 ‑5f u.d.p.). Dlatego też, dla rozstrzygnięcia sporu o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p., przesądzające znaczenie ma ustalenie aktualnego statusu publicznoprawnego spornej drogi jako drogi publicznej (np. postanowienia z 29 lipca 2025 r., II GW 72/25 i II GW 74/25). Postępowanie administracyjne w zakresie zbadania wymogu dobrej reputacji zarządzają- cego transportem wszczyna organ, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 37 , tj. starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy określonej w re- jestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a w przypadku przedsię- biorców będących osobami fizycznymi – adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej określonego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (postanowienie z 15 lipca 2025 r., II GW 18/25). Rozstrzygnięte wnioski ponadto dotyczyły m.in.: szeroko rozumianej problematyki związanej ze świadczeniami socjalnymi, w szczególności dotyczyło to usług opiekuńczych (np. I OW 178/25, I OW 177/25); skierowania do domu opieki społecznej (np. I OW 211/25, I OW 189/25) lub do domu dla matek z małoletnimi (I OW 78/25); udzielenia schronienia (I OW 97/25); umieszczenia w mieszkaniu wspomaganym (I OW 55/25); ponoszenia wy- datków w związku z pieczą zastępczą (I OW 201/25, I OW 122/25); oznaczonych zasiłków z pomocy społecznej lub świadczenia niepieniężnego (I OW 156/25, I OW 167/25); wydatków na utrzymanie osoby małoletniej (I OW 160/25); pomocy na usamodzielnienie (I OW 149/25, I OW 102/25); zezwolenia na trwałe wyłączenie gruntu z produkcji leśnej (I OW 141/25); ode- branie zwierzęcia (I OW 145/25); wygaszenie trwałego zarządu (I OW 137/25); stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego (I OW 123/25); zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (I OW 159/25 I OW 163/25); nabycia prawa użytkowania nieruchomości (I OW 71/25), a także wyznaczenia sądu właściwego w sprawie (np. II OW 87/25, II OW 90/25). W postanowieniu z 6 listopada 2025 r., I OW 136/25, NSA, wskazując właściwy organ do rozpatrzenia wniosku w sprawie rozłożenia na raty należności uznanej za świadczenie nienależne, wyjaśnił, że przepisy art. 16 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świad- czeniach rodzinnych 38 , stanowią szczególny, odrębny od zawartej w art. 30 tej ustawy sposób rozliczenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Kompetencje organów 36 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 37 Dz.U. z 2024 r. poz. 1539. 38 Dz.U. z 2025 r. poz. 1208. 28 I. Naczelny Sąd Administracyjny emerytalno ‑rentowych nie obejmują natomiast podejmowania rozstrzygnięć wobec za- siłku pielęgnacyjnego jako świadczenia rodzinnego. Wprawdzie formalna właściwość do rozstrzygania o umorzeniu kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego została w art. 30 ust. 9 u.ś.r. powiązana z uprzednim wydaniem przez organ administracji decyzji o uznaniu świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, ale w przypadku zasiłku pie- lęgnacyjnego uznanie go za świadczenie nienależne z uwagi na jego pobieranie w zbiegu z pobieranym dodatkiem pielęgnacyjnym wynika bezpośrednio z przepisu art. 16 ust. 6 u.ś.r. i nie wymaga wydania odrębnej decyzji w tym zakresie. NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postano- wienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, zwrócił uwagę na okoliczność, że po wydaniu postanowienia odmawiającego uzgodnienia nastąpiła zmiana przepisów, która nie wpływa w przedmiotowej sprawie na zmianę właściwości organów do rozpoznania wniesionego przez inwestora zażalenia. Nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i za- gospodarowaniu przestrzennym 39 , wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. Umożliwienie złożenia zażalenia na postanowienia wydane przed wejściem w życie nowelizacji wymagałoby odrębnej regulacji, która wskazałaby na konkretny moment czasowy, od którego strona mogłaby złożyć środek odwoławczy od wydanych wcześniej postanowień. Takiej regulacji ustawa nowelizująca nie zawiera (II OW 79/25, II OW 49/25, II OW 51/25, II OW 23/25, II OW 43/25, II OW 17/25, II OW 42/25, II OW 11/25). Rozpoznając spór kompetencyjny w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania za- kończonego pozwoleniem na budowę, NSA wyznaczył Wojewodę M. jako organ właściwy w sprawie. Sąd uznał, że skoro w przepisie art. 150 § 1 k.p.a. brak jest rozróżnienia odnoszą- cego się do rodzaju decyzji wymienionych w art. 138 k.p.a., to uprawnione jest wnioskowanie, że organ drugiej instancji jest właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania niezależnie od tego, czy w postępowaniu zwykłym wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., czy też jedną z pozostałych decyzji okre- ślonych w art. 138 § 1 pkt 1, pkt 2 k.p.a., art. 138 § 2 lub art. 138 § 4 k.p.a. Powołując się na do- tychczasowe orzecznictwo wskazano, że w każdym przypadku, gdy w sprawie orzekał organ drugiej instancji, to niezależnie od rodzaju wydanej decyzji jest on właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania (postanowienie z 23 października 2025 r., II OW 84/25). W postanowieniu z 2 grudnia 2025 r., III OW 75/25, NSA, wyznaczając SKO jako organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta odmawiającego udzie- lenia informacji publicznej podniósł, że okoliczność, iż wnioskodawca żądał udostępnienia materiałów związanych z działalnością Prezydenta jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej, nie powoduje zmiany właściwości instancyjnej. NSA podkreślił, że spór kompetencyjny nie powstał w sprawie, w której mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej przepisów tych nie stosował. NSA podzielił zatem pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym ustalając właściwość instancyjną, w sprawach z zakresu dostępu do 39 Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 29 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym... informacji publicznej, nie ma podstaw do stosowania regulacji wynikających z ustaw mate- rialnoprawnych, z których zakresem przedmiotowym związana jest żądana informacja pu- bliczna (por. postanowienia NSA z 29 lutego 2009 r., I OW 187/11 oraz I OW 198/11). Rozstrzygane spory odnosiły się także do różnych zagadnień na tle stosowania prze- pisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (np. III OW 80/25, III OW 78/25, III OW 71/25, III OW 65/25, III OW 49/25, III OW 56/25, III OW 53/25, III OW 50/25, III OW 42/25, III OW 34/25, III OW 37/25), przywrócenia stosunków wodnych (np. III OW 77/25, III OW 72/25, III OW 52/25), pozwolenia na usunięcie drzewa (III OW 70/25), nielegalnego wylewania ścieków (III OW 51/25), nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia w zakresie oddziaływania akustycznego linii kolejowej (III OW 55/25), wy- dania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji (III OW 30/25). 5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 5.1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nad- zorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 40 skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek dzia- łania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nie- uzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, sto- pień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obo- wiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy 41 . W orzecznictwie NSA wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępo- wanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Jeżeli jednak postępowanie trwa dłużej niż 12 mie- sięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy. Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy 42 . 40 Dz.U. z 2023 r. poz. 1725. 41 Postanowienie z 9 maja 2025 r., I OPP 2/25. 42 Postanowienie z 20 października 2025 r., I OPP 11/25 i powołane tam postanowienia z: 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., I OPP 101/14. 30 I. Naczelny Sąd Administracyjny Należy również zwrócić uwagę, że w latach 2021 ‑2024 czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozpraw uległ znacznemu wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS ‑CoV ‑2, z czym wiązało się dzia- łanie NSA w określonym reżimie sanitarnym. Rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zwią- zanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób za- kaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 43 uniemożliwiały przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Ustawa zezwalała na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytu- acji, gdy wszystkie strony wyraziły na to zgodę. Jednak ilość przeprowadzanych rozpraw w formie zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzanie na odległość była z oczywistych względów mniejsza niż tradycyjnych z udziałem stron 44 . 5.2. W 2025 r. do NSA wpłynęło 26 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA (1 skarga pozostała z po- przedniego okresu) oraz 130 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (11 skarg pozostało z poprzedniego okresu). W odniesieniu do skarg dotyczących NSA na 26 załatwionych spraw: nie uwzględniono żadnej skargi, 19 oddalono, 6 załatwiono w inny sposób, a 1 sprawę zamknięto. Pozostała na następny okres 1 skarga. W przypadku woje- wódzkich sądów administracyjnych spośród 120 załatwionych spraw: 1 skargę uwzględ- niono, 16 oddalono, 99 załatwiono w inny sposób, a 4 sprawy zamknięto. Na następny okres pozostało 21 skarg. Przyczyną oddalenia skarg był brak znamion przewlekłości w postę- powaniu sądowym, zaś przyczyną odrzucenia skargi w większości spraw było nieuzupeł- nienie braków formalnych, nieuiszczenie wpisu sądowego w wyznaczonym terminie bądź wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego w postępowaniu incydentalnym, ubocznym w stosunku do postępowania co do istoty sprawy. 5.3. W 2025 r. uwzględniono skargę i stwierdzono przewlekłość postępowania sądowego tylko w 1 sprawie. Dotyczyła ona postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administra- cyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 190/24. NSA postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r., I OPP 8/25, nie orzekł co do sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. z uwagi na brak wniosku strony w tym zakresie. 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 6.1. Stosownie do art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze 43 Dz.U. poz. 567 ze zm. 44 Postanowienie z 25 września 2025 r., I FPP 1/25; podobnie postanowienie z 15 kwietnia 2025 r., II GPP 1/25. 31 6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Instytucja ta służy realizacji podmiotowego prawa do wynagrodzenia szkody, wyrządzonej przez nie- zgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, wywiedzionego z art. 77 ust. 1 Kon- stytucji RP. Pozostaje ona jednym z nadzwyczajnych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego prawidłowe wniesienie uzależnione zostało od spełnienia przesłanek wymienionych w przepisach działu VIIa p.p.s.a. 45 W art. 285a § 2 p.p.s.a. określono wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym skarga o stwier- dzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wo- jewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas, gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych 46 . W świetle art. 285a § 3 p.p.s.a. od orzeczeń NSA skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Naru- szenie prawa Unii Europejskiej ma dotyczyć konkretnej normy prawa unijnego, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie ta- kiej normy ma mieć charakter rażący. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawo- mocnego orzeczenia NSA powinna zawierać więc wskazanie konkretnego przepisu prawa Unii Europejskiej, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, a ponadto naruszenie ma być naruszeniem rażącym (niezgodnym z treścią przepisu prawa, niezgodnym z charakterem tego przepisu oraz wywołującym skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności) 47 . 6.2. W 2025 r. wpłynęło 47 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA (z poprzedniego okresu pozostało 8 spraw). Załatwiono 40 spraw, w tym 26 oddalono, a 14 odrzucono. W odniesieniu do orzeczeń wojewódzkich sądów administra- cyjnych wpłynęło 7 skarg. Załatwiono 7 spraw, w tym 1 oddalono, 6 odrzucono. Najczęstszą przyczyną odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia było niespełnienie wymogów wynikających z art. 285a § 2 p.p.s.a., art. 285e § 1 pkt 4 i 5 p.p.s.a. i art. 285f § 3 p.p.s.a., tj. niewykazanie, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi; nieuprawdopodobnienie, że doszło do wyrzą- dzenia szkody; wniesienie skargi przez osobę niebędącą stroną postępowania zakończo- nego zaskarżonym wyrokiem; niezachowanie przez stronę skarżącą przymusu adwokacko‑ ‑radcowskiego. 45 Wyrok z 25 marca 2025 r., I GNP 2/25. 46 Postanowienie z 6 listopada 2025 r., II ONP 3/25. 47 Wyrok z 17 czerwca 2025 r., I ONP 1/25 i powołane tam wyroki z 26 czerwca 2014 r., I FNP 5/14; 22 marca 2017 r., I FNP 3/16; 23 października 2018 r., I FNP 1/18. Podobnie w wyrokach z 8 października 2025 r., I FNP 5/25 i I FNP 6/25. 32 I. Naczelny Sąd Administracyjny 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądem dyscyplinarnym w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyj- nych i asesorów sądowych jest – na podstawie art. 9 p.u.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny. Rzecznikiem dyscyplinarnym w tych sprawach jest Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 48 p.u.s.a. do orzekania w sprawach dyscyplinarnych uprawnieni są wszyscy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyjątkiem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnego Sądu Administracyjnego i jego zastępcy. Na- czelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny w pierwszej instancji orzeka w składzie trzech sędziów, w drugiej instancji – w składzie siedmiu sędziów. W każdej sprawie skład sądu dyscyplinarnego jest wyznaczany przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyj- nego w drodze losowania. Rzecznika Dyscyplinarnego NSA i jego zastępcę wybiera Kole- gium NSA na okres czterech lat. W 2025 r. zarejestrowano 76 spraw do załatwienia przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA. Większość z tych spraw dotyczyła informacji, które nie stanowiły podstawy do podjęcia czynności wyjaśniających lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik Dyscyplinarny NSA nie złożył żadnego wniosku do sądu dyscyplinarnego o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu administracyjnego, w 3 sprawach wszczął postępowanie dyscyplinarne i przedstawił zarzuty sędziom sądów administracyj- nych, a w jednej sprawie odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na żądanie uprawnionego podmiotu. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Sądzie Dyscyplinarnym Pierwszej Instancji w 2025 r. zarejestrowano 5 spraw, w tym: 2 sprawy z wniosków prokuratora; 1 sprawę z wniosku osoby fizycznej; 2 sprawy z wniosków Rzecznika Dyscyplinarnego NSA o roz- poznanie spraw dyscyplinarnych sędziów złożonych przed 2025 r., w których w tym roku doszło do ponownego zarejestrowania na skutek wyroków Naczelnego Sądu Administra- cyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Drugiej Instancji uchylających wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sądu Dyscyplinarnego Pierwszej Instancji i przekazujących sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Pierwszej Instancji wydał łącznie 4 wyroki, w tym: 3 prawomocne wyroki, którymi uznano sędziów za winnych popełnienia zarzucanych im czynów (1 wyrok dotyczył wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i po- rządkowi w komunikacji, które sąd dyscyplinarny uznał za przypadek mniejszej wagi i od- stąpił od wymierzenia sędziemu kary dyscyplinarnej; 2 pozostałe wyroki dotyczyły prze- winień służbowych polegających na niedotrzymywaniu terminów sporządzania uzasadnień orzeczeń, za które obwinionym sędziom wymierzono w jednym przypadku karę dyscypli- narną nagany, w drugim karę dyscyplinarną upomnienia); 1 wyrok, którym uniewinniono sędziego od większości zarzutów popełnienia przewinień służbowych, zaś w przypadku jednego zarzutu uznano przewinienie służbowe za przypadek mniejszej wagi i odstąpiono od wymierzenia kary dyscyplinarnej (ten wyrok został następnie zaskarżony odwołaniem przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA w zakresie uniewinnienia od jednego z zarzutów 33 7. Sprawy dyscyplinarne oraz Rzecznik Dyscyplinarny Naczelnego Sądu Administracyjnego i Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji w zaskarżonym za- kresie wyrok sądu pierwszej instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania). W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Dyscyplinarny Drugiej Instancji wydał łącznie 3 wyroki, w tym: wyrok, którym utrzymano w mocy wyrok sądu pierwszej instancji; wyrok, którym zmieniono zaskarżony wyrok; wyrok, którym uchylono wyrok sądu pierw- szej instancji w zaskarżonym zakresie i przekazano sprawę temu sądowi do ponownego roz- poznania. Spośród zarejestrowanych w 2025 r. 3 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej: w jednej prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do od- powiedzialności karnej, w jednej prawomocnie odmówiono zezwolenia na pociągnięcie sę- dziego do odpowiedzialności karnej, a w jednej nie podjęto jeszcze uchwały. Ponadto w 2025 r. toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – Sądem Dys- cyplinarnym 5 spraw o zezwolenie na pociągnięcie sędziów do odpowiedzialności karnej na podstawie wniosków złożonych jeszcze w poprzednich latach. W czterech sprawach z wniosków prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o zezwolenie na pociągnięcie dwóch sę- dziów NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej za zbrodnie komunistyczne oraz przeciwko ludzkości wskazane w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu 48 , popełnione według twierdzeń wnioskodawców w okresie stanu wojennego, prawomocnie odmówiono udzielenia zezwolenia. W jednej sprawie, w której prokurator wnosił o zezwolenie na pociągnięcie sędziego NSA w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej, prawomocnie zezwolono na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 48 Dz.U. z 2023 r. poz. 102. 34 II. Wojewódzkie sądy administracyjne 1. Informacje ogólne W 2025 r. do wojewódzkich sądów administracyjnych wpłynęły 73 832 sprawy, w tym 59 440 skarg na akty i czynności 49 organów administracji oraz 13 793 skargi na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz 599 innych spraw. Wpływ spraw jest zatem bardzo wysoki. Z poprzedniego okresu pozostało 23 000 skarg na akty i czynności oraz 2908 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania. Łącznie, wśród 99 824 wszystkich spraw pozostających do rozpatrzenia przez wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r., było 99 141 skarg. Najwięcej skarg na akty i czynności oraz skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęło do WSA w Warszawie, to jest 28 821 skarg, co stanowi 39,36% ogółu wpływu skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla przykładu: do WSA we Wrocławiu wpłynęły 6102 skargi, do WSA w Gliwicach wpłynęły 5244 skargi, a do WSA w Krakowie 4698 skarg. Najmniej skarg wpłynęło do WSA w Opolu – 1156, WSA w Kielcach – 1331 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim – 1444. Najwięcej skarg wniosły osoby fizyczne – 53 635. Osoby prawne wniosły 18 294 skargi, organizacje społeczne – 1 330, prokurator – 707, Rzecznik Praw Obywatelskich – 10, inne pod- mioty – 713. W postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyj- nymi wystąpiło 12 933 pełnomocników organów administracji publicznej, 7 544 adwokatów, 8 761 radców prawnych, 1 731 doradców podatkowych, 55 rzeczników patentowych, 423 pro- kuratorów oraz w 19 sprawach Rzecznik Praw Obywatelskich. Wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w 2025 r. 69 289 spraw, z tego: 56 675 skarg na akty i czynności, 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie po- stępowania oraz 487 innych wniosków (liczba ta nie obejmuje 3981 spraw zamkniętych). Z liczby skarg na akty i czynności załatwiono na rozprawie 28 468 oraz 28 207 na posiedzeniu niejawnym. Spośród skarg na akty i czynności załatwionych na rozprawie sądy: uwzględ- niły 9245 skarg, oddaliły 18 804 skargi, odrzuciły 240 skarg, a 179 załatwiły w inny sposób. Na posiedzeniu niejawnym: uwzględniono 4584 skargi, oddalono 12 154 skargi, 10 099 skarg odrzucono, a 1330 skarg załatwiono w inny sposób. W odniesieniu do skarg na bezczyn- ność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania sądy załatwiły 12 127 skarg, z czego na rozprawie 45, a na posiedzeniu niejawnym 12 082. Łącznie w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi. Na kolejny rok pozostało do rozpatrzenia łącznie 26 415 skarg, czyli zaległość w wojewódzkich sądach administracyjnych na koniec 2025 r. zwiększyła się o 507 skarg w stosunku do zaległości pozostającej na koniec 2024 r. Czas oczekiwania na rozpatrzenie sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych wynosił w 2025 r. średnio 4,35 miesiąca. 49 Liczba zawiera również skargi o wznowienie postępowania. 35 2. Kontrola działalności administracji publicznej 2. Kontrola działalności administracji publicznej W roku sprawozdawczym wojewódzkie sądy administracyjne wyeliminowały z obrotu prawnego średnio 24,4% decyzji i innych czynności organów administracji publicznej. Dla porównania w 2024 r. współczynnik ten wynosił 26,03%, w 2023 r. ‑30,61%, w 2022 r. – 30,95%. Podobnie jak w latach poprzednich najwięcej rozstrzygnięć wojewódzkich sądów admi- nistracyjnych zapadło w sprawach podatkowych. Stanowiły one 21,39% ogółu spraw zała- twionych. Na 12 121 załatwionych skarg na akty i inne czynności organów w sprawach po- datkowych sądy uwzględniły 3421 skarg, tj. 28,22% (w 2024 r. – 28,34%, w 2023 r.– 34,29%, a w 2022 r. – 29,9%). Oprócz skarg na akty i czynności wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w roku sprawozdawczym 12 127 skarg na bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępo- wania, z czego 4378 skarg uwzględniono (36,14%). W 2024 r. sądy załatwiły 9152 takie skargi, w 2023 r. – 8328, w 2022 r. – 14 310. W sprawach ze skarg dotyczących samorządu terytorialnego do sądów wpłynęły 2703 skargi, tj. 3,69% ogółu wpływu skarg. Wyrokiem załatwiono 1836 skarg, z czego uwzględniono 1208 skarg, tj. 65,8%. Dla porównania w 2024 r. wpłynęły 2292 skargi, tj. 3,33% ogółu wpływu skarg, wyrokiem załatwiono 1729 skarg, z czego uwzględniono 1150 skarg, tj. 66,51%. W 2023 r. wpłynęło 2391 skarg, tj. 3,41% ogółu wpływu skarg, wyrokiem zała- twiono 2010 skarg, z czego uwzględniono 1379, tj. 68,61%. Ogółem załatwiono 2424 skargi na działalność uchwałodawczą samorządu gminnego, w tym uwzględniono 1128 skarg (46,53%), samorządu powiatowego – 159 skarg, w tym uwzględniono 73 skargi (45,91%), natomiast samorządu województwa – 32 skargi, w tym uwzględniono 7 skarg (21,88%). Od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych wniesiono 19 200 skarg kasacyj- nych, z czego 1014 skarg zostało odrzuconych. Do NSA przekazano 17 771 50 skarg kasacyjnych (92,56%). Biorąc pod uwagę, że w 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły 68 802 skargi, sprawy przekazane do NSA stanowiły 25,83% ogółu załatwionych skarg na akty administracyjne oraz bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania. W 2024 r. wojewódzkie sądy administracyjne przekazały do NSA 19 102 skargi kasacyjne, w 2023 r. – 19 991 skarg kasacyjnych, a w 2022 r. – 18 379 skarg kasacyjnych. 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone 3.1. Celem mediacji jest umożliwienie stronom sporu, z pomocą mediatora, dojście do porozumienia bez przeprowadzania rozprawy. Instytucję postępowania mediacyjnego re- gulują przepisy art. 115–118 p.p.s.a. Pomimo nowelizacji 51 postępowania mediacyjnego, po- dobnie jak w minionych latach, instytucja ta nie znalazła szerszego zastosowania w sądownic- twie administracyjnym. Stan ten można uzasadnić szybkością i sprawnością rozpoznawania 50 Skargi kasacyjne przekazane do NSA w 2025 r., z których część została zarejestrowana w NSA w 2026 r. 51 Na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administra- cyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. 36 II. Wojewódzkie sądy administracyjne spraw w trybie zwykłym. Wynoszący obecnie 6–12 miesięcy okres rozpoznania większości spraw sprawia, że prowadzenie ewentualnego postępowania mediacyjnego nie przyczyni- łoby się do przyspieszenia postępowania – co w założeniu stanowi jedną z kluczowych zalet mediacji. W 2025 r. nie złożono żadnego wniosku o przeprowadzenie mediacji. Szczegółowe dane dotyczące wpływu oraz liczby załatwionych spraw w postępowaniu mediacyjnym w la- tach 2015–2025 przedstawia poniższa tabela. Rok20152016201720182019202020212022202320242025 Wszczęto postępowanie w sprawach 88161381110 Załatwiono spraw10011211110 3.2. Postępowanie uproszczone jest szczególnym rodzajem postępowania sądowoadmini- stracyjnego, uregulowanym w art. 119–122 p.p.s.a. W 2015 r. odnotowano wzrost liczby spraw rozpoznanych w tym trybie. Wynika to głównie z rozszerzenia katalogu spraw, które mogą być rozpoznawane w tym trybie, wprowadzonego mocą ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 52 , która obowią- zuje od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. przed jego nowelizacją w 2015 r., sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy decyzja lub postanowienie były dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, albo zostały wydane z naru- szeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania oraz gdy strona zgłosiła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozosta- łych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przepro- wadzenia rozprawy (pkt 1 i 2). Od 15 sierpnia 2015 r. sprawa może być także rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępo- waniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także po- stanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), bądź jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (pkt 4). Od 1 czerwca 2017 r. sprawa może być również rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja została wydana w trybie uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 k.p.a. (pkt 5). Po- nadto zgodnie z postanowieniami art. 121 p.p.s.a. w trybie uproszczonym może być również rozpoznana sprawa, gdy organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny (art. 55 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie jest związany żadnymi ograniczeniami w przekazaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie (art. 122 p.p.s.a.). Może to zrobić za- równo na wniosek którejkolwiek ze stron, jak i z urzędu, jeżeli uzna, że zachodzi konieczność rozpoznania sprawy w trybie zwykłym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). 52 Dz.U. z 2015 r. poz. 658. 37 3. Postępowanie mediacyjne i uproszczone Od 2017 r. odnotowano znaczny wzrost liczby spraw rozpoznawanych w tym trybie. W 2025 r. wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły w postępowaniu uproszczonym 23 232 sprawy, z czego uwzględniły 8 639. Szczegółowe dane przedstawia poniższa tabela. Rok201720182019202020212022202320242025 Załatwiono łącznie (SA+SAB)10 28111 00711 10017 24424 86827 00924 44722 57123 232 Stanowi to % ogółu załatwień13,2516,0619,0227,7532,8136,7134,5733,2933,77 Uwzględniono2 7553 8104 3067 95313 11513 37810 2447 7708 639 % spraw załatwionych w post. upr.26,834,6138,7946,1252,7449,5341,934,437,2 Oddalono7 1436 8526 4988 99811 22513 19613 64614 28014 139 W 2025 r. najwięcej spraw w trybie uproszczonym rozpoznano w WSA w Warszawie, tj. 9 285 spraw, w WSA we Wrocławiu – 2 310 spraw, a w WSA w Gliwicach – 1 823 sprawy. 1 * Tabela nie obejmuje spraw o wznowienie postępowania. 39 CZĘŚĆ DRUGA ZAGADNIENIA WYNIKAJĄCE Z ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO I WOJEWÓDZKICH SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I. Izba Finansowa 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Finansowej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 53 Pozostało na następny okres 10 520521315 73359209813 W 2025 r. do Izby Finansowej wpłynęło 5213 skarg kasacyjnych, w tym 78 skarg o wzno- wienie postępowania. Spośród spraw właściwych dla Wydziału I Izby Finansowej 32,57% (1698) dotyczyło podatku od towarów i usług, a 5,49% (286) podatku akcyzowego; w spra- wach właściwych dla Wydziału II Izby Finansowej 16,40% (855) dotyczyło podatku dochodo- wego od osób fizycznych, a 13,24% (690) podatku dochodowego od osób prawnych; natomiast spośród spraw właściwych dla Wydziału III Izby Finansowej najwięcej dotyczyło podatku od nieruchomości – 11,82% (616), 6,91% (360) to sprawy związane z odpowiedzialnością podat- kową osób trzecich, a 6,48% (338) z postępowaniem egzekucyjnym, pozostałe sprawy doty- czące właściwości tego Wydziału to podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym, interpretacje indywidualne wydawane przez ministra właściwego do spraw finansów pu- blicznych stanowiły ponad 22,27% (1161 spraw), ponadto wpłynęło 29 skarg kasacyjnych od interpretacji indywidualnych wydawanych przez inne organy, 2 sprawy dotyczące skarg 53 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 40 I. Izba Finansowa kasacyjnych na opinię zabezpieczającą i 44 skargi kasacyjne dotyczące wiążących informacji stawkowych. Ilość skarg dotyczących interpretacji od wielu lat pozostaje bardzo wysoka. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby prawne złożyły 1798 skarg kasacyjnych, osoby fizyczne – 2110, organy – 2078. Prokurator wniósł 7 skarg kasacyjnych, Rzecznik Praw Obywatelskich nie złożył żadnej skargi kasacyjnej. Nie wpłynęła również żadna skarga kasacyjna od organizacji społecznej. W Izbie rozstrzygnięto 5920 skarg kasacyjnych, w tym 9 spraw zamknięto zarządzeniem, 4574 sprawy rozpoznano na rozprawie oraz 1337 spraw na posiedzeniu niejawnym. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w Izbie Finansowej w 2505 sprawach, co stanowi 55% spraw załatwionych w Izbie na rozprawach (4574). Udział adwokatów jako pełnomocników skarżących i uczestników postę- powania miał miejsce w sprawach 633 (14%). Radcy prawni, jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania nie będących organami administracji, wystąpili w 1136 spra- wach (25%). Doradcy podatkowi nie będący adwokatami ani radcami prawnymi uczestniczyli w 949 sprawach (21%). Prokurator nie uczestniczył w żadnej sprawie. Rzecznik Praw Obywa- telskich uczestniczył w 3 rozprawach przed NSA w postępowaniu kasacyjnym w sprawach podatkowych. Należy podkreślić, że w 2025 r. wpływ skarg kasacyjnych nadal był bardzo wysoki. W prawie każdym składzie, który w 2025 r. rozstrzygał sprawy na rozprawie, zasiadał sę- dzia delegowany – bez stałej obecności sędziów delegowanych z wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych nie byłoby możliwe wyznaczenie takiej ilości rozpraw (560) oraz posiedzeń niejawnych (1156). Odnośnie do organizacji działalności orzeczniczej w Izbie Finansowej, sę- dziom przydzielanych było 4 ‑6 spraw w referacie na każdej sesji, w zależności od stopnia ich zawiłości oraz tożsamości poruszanej w nich problematyki. W sytuacji gdy pozwalał na to analogiczny charakter spraw, wyznaczanych było ich jeszcze więcej, tj. nawet po kilka- naście w referacie. Przydzielenie większej ilości spraw do referatu sędziego wiązało się też z tzw. sprawami po uchwałach czy wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby wpłynęło 1125 zażaleń oraz 4 skargi o wznowienie postępowania za- żaleniowego. Załatwionych zostało łącznie 1060 zażaleń na orzeczenia sądów administracyj- nych, z czego 6 spraw zamknięto, w 101 sprawach uwzględniono zażalenie, w 862 sprawach oddalono zażalenie. Na koniec 2025 r. pozostały nierozpoznane 162 zażalenia, co stanowi bieżący miesięczny wpływ spraw tego rodzaju do Izby. 1.3. Pozostałe sprawy Do Izby w 2025 r. wpłynął 1 spór kompetencyjny, który został odrzucony oraz 1 wniosek o wskazanie sądu do rozpoznania sprawy, który został rozpoznany przez wskazanie sądu właściwego. Wpłynęło 12 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w tym 2 sprawy dotyczyły postępowania przed NSA. W żadnej sprawie Izba nie uwzględniła skargi na przewlekłość postępowania, 5 spraw pozo- stało do rozpoznania na kolejny rok. 41 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... Ponadto do Izby wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie przepisów prawnych. Podjęto 6 uchwał wyjaśniających zagadnienia, w 2 sprawach odmówiono podjęcia uchwały, 4 sprawy przejęto do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów. Do Izby Finansowej wpłynęły również 34 skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wszystkie sprawy dotyczyły orzeczeń NSA. Składy orzekające 25 skarg oddaliły, 4 odrzuciły, żadna skarga nie została uwzględniona. W 2025 r. Izba nie wystąpiła z żadnym pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, skiero- wano natomiast 6 pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Finansowej 2.1. Dokonywana w 2025 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne kontrola orzeczeń organów podatkowych obejmowała zarówno kwestie stosowania przepisów prawa mate- rialnego, jak i procesowego. Wraz z upływem czasu rośnie liczba zagadnień, w których wo- jewódzkie sądy administracyjne – obok przepisów prawa krajowego – korzystają również z regulacji prawa Unii Europejskiej oraz dokonują wykładni przepisów prawa podatkowego w oparciu o Konstytucję RP. Do zadań wojewódzkich sądów administracyjnych należy także prawidłowe stosowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz orzeczeń TSUE w odnie- sieniu do stanu faktycznego rozpoznawanych spraw podatkowych. Dorobek orzeczniczy tych organów władzy sądowniczej ma bowiem istotne znaczenie dla prawidłowości postę- powań podatkowych oraz ochrony praw podatników. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 54 3.1. Ordynacja podatkowa. 3.1.1. Przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego Ukształtowana w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym instytucja zajęcia wie- rzytelności z rachunku bankowego prowadzi do wniosku, że zastosowanie środka egzeku- cyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 55 w związku z art. 80 § 2 pkt 1 i § 1 pkt 1 oraz art. 54 § 1 w związku z § 4 i § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji 56 następuje z chwilą dorę- czenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego, będącego dłużnikiem organu podatkowego, a okres, w którym ów zobo- wiązany może zaskarżyć takie zajęcie, nie wpływa na skuteczność samego zajęcia (wyrok z 14 maja 2025 r., I FSK 115/22). 54 W niniejszym rozdziale przedstawiono tylko najistotniejsze poglądy orzecznicze NSA w 2025 r. 55 Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. 56 Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a. 42 I. Izba Finansowa 3.1.2. Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował kwestię zawieszenia biegu terminu przedaw- nienia zobowiązań podatkowych z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestęp- stwo skarbowe. Przepisy te są bowiem sformułowane w sposób, który bardzo często generuje spór podatników z organami podatkowymi. Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku z art. 70c o.p., ze skutkiem ex tunc, jako konsekwencja instrumentalnego wszczęcia postępo- wania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o ile przesłanka ta oceniana jest w świetle całokształtu relewantnych w tym zakresie okoliczności danej sprawy (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24). Jednocześnie, na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. skład orzekający postanowił poinformować Ministra Finansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na „instrumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem, ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedopuszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W wyroku z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1527/21, NSA zauważył, że skoro w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. wskazano, że skutek zawieszający wywołuje postępowanie karne skarbowe od momentu jego wszczęcia, to przy rozszerzeniu zakresu postępowania karnego o podejrzenie popeł- nienia przestępstwa karnego skarbowego uznanie tego postępowania za toczące się w tym poszerzonym zakresie możliwe jest dopiero od dnia podjęcia decyzji o takim poszerzonym zakresie prowadzenia tego postępowania. Okoliczność ta powinna zostać wykazana w postę- powaniu podatkowym dowodami. Dopiero od tej daty można twierdzić, że zostało wszczęte postępowanie karne skarbowe mogące wywołać skutek z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Dzień wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skar- bowe, w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p., oznacza dzień, od którego istnieje związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia a niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, niezależnie od tego, że postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe zostało wszczęte wcześniej, lecz w dniu wszczęcia postępowanie to nie miało związku z niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a dopiero na skutek rozszerzania zakresu tego postępowania związek ten został ujawniony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 2079/24). Znajdujące się w aktach sprawy zarządzenie prokuratora prokuratury rejonowej o zmianie zarządzenia o powierzeniu śledztwa jest wystarczające, aby stwierdzić, że od tego dnia to- czyło się postępowanie karne skarbowe w stosunku do skarżącego, a zatem wystąpiła przy- czyna zawieszenia biegu terminu przedawnienia przewidziana w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. (wyrok z 2 lipca 2025 r., I FSK 655/22). W wyroku z 26 września 2025 r., III FSK 421/25, NSA stwierdził, że skoro w świetle art. 1 p.u.s.a. oraz art. 1 ‑3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. ocena przesłanek zastosowania przez organy 43 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji, to powinna być do- puszczona taka możliwość również w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zo- bowiązania spółki, ponieważ odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania spółki jest akcesoryjna względem odpowiedzialności spółki jako podatnika i nie może być większa niż odpowiedzialność podatnika. Jeżeli w okresie zasadnie wszczętego postępowania karnoskarbowego, skutkującego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, następuje przedawnienie karalności czynu, którego postępowanie dotyczy, a mimo tego nie następuje na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego umorzenie postępowania karnoskarbo- wego, Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy z uwagi na normę art. 70 § 7 pkt 1 o.p. nie pro- wadzi to do instrumentalnego wstrzymywania dalszego biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, w celu zapobieżenia upływu tego terminu zgodnie z art. 70 § 1 o.p. (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). Jeżeli przepisy postępowania podatkowego w ramach instytucji zawieszenia biegu ter- minu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p.) wiążą się z instytucjami unormowanymi w Kodeksie karnym skarbowym, nie może budzić wątpliwości, że w celu skontrolowania prawidłowości wykładni i stosowania ww. przepisów Ordynacji podatkowej Sąd w zakresie niezbędnym dla realizacji tej kontroli uprawniony jest do analizowania tych instytucji Kodeksu karnego skarbowego, które pozostają w związku z normami art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i art. 70 § 7 pkt 1 o.p., w celu ustalenia, czy sposób ich stosowania nie został wykorzy- stany w celu instrumentalnego stosowania tych przepisów Ordynacji podatkowej na nieko- rzyść podatnika (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 373/25). 3.1.3. Odstępstwa od reguły bezpośredniości prowadzenia postępowania dowodowego Nie sposób akceptować postępowanie, w którym zasadnicze ustalenia organ pierwszej instancji oparł na ustaleniach poczynionych w ramach odrębnych postępowań prowadzo- nych za odrębne okresy podatkowe (wyroki z 4 lipca 2025 r., I FSK 394/24, I FSK 416/24, I FSK 729/24, I FSK 730/24 i I FSK 731/24). 3.1.4. Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki W 2025 r. NSA wielokrotnie analizował przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie okre- ślenia przesłanek odpowiedzialności członków zarządu (lub byłych członków zarządu) za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24 57 . W wyroku z 5 marca 2025 r., III FSK 503/24, NSA wyjaśnił, że w świetle tego wyroku TSUE nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa do obrony skarżącego jako osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., jeżeli w ramach tego postępowania osoba trzecia nie występowała o zapoznanie jej z dowodami pochodzącymi z postępowania wymiarowego oraz mimo 57 Wyrok Trybunału z 27 lutego 2025 r. w sprawie [Adjak], M.B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, ECLI:EU:C:2025:130. 44 I. Izba Finansowa uwzględnienia w materiale dowodowym wskazanej decyzji nie podjęła jakiejkolwiek próby podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu. Użyty w wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, zwrot: „może skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania” oznacza, że kwestionując wysokość długu podatkowego spółki, w ramach postępowania z art. 116 o.p., były członek zarządu – dla zmniejszenia swojej od- powiedzialności za ten dług bądź jej wykluczenia – powinien wykazać istnienie dowodów lub okoliczności faktycznych nieznanych wcześniej organowi podatkowemu albo pominię- tych przez ten organ w ramach postępowania prowadzonego wobec spółki, konsekwencją czego była: – niewłaściwa subsumcja albo błędna wykładnia norm zawartych w przepisach prawa ma- terialnego stanowiących podstawę wydania decyzji określającej spółce wysokość zobo- wiązania podatkowego; lub – niewłaściwa ocena istnienia bądź nieistnienia wymienionych w art. 116 o.p. przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Były członek zarządu może również, w ramach realizacji prawa do obrony, powoływać się na błędy organu w subsumcji lub wykładni mających zastosowanie w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec spółki przepisów prawa materialnego, uwzględniając ujawnione w tym postępowaniu okoliczności faktyczne, jeżeli wydana w stosunku do niej decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego – w zakresie zastosowanych przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego – nie była poddana merytorycznej kontroli sądowo ‑administracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., III FSK 656/25). W świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r., C ‑277/24, uniemożliwienie skutecznego pod- ważenia przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 o.p. w sprawie jego odpowiedzialności jako członka zarządu ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu określającym zobowiązanie podatkowe spółce jest działaniem sprzecznym z art. 273 dyrek- tywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 58 w związku z art. 325 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europej- skiej 59 , prawem do obrony i zasadą proporcjonalności. Ponadto wskazano, że teza wyroku TSUE może być realizowana na podstawie art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE w związku z art. 325 ust. 1 TfUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności, także w ten sposób, że podważenie przez osobę trzecią (byłego członka zarządu spółki) w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 116 § 1 o.p. ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania określającego zobowiązanie podatkowe spółce, w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpo- wiedzialności solidarnej, możliwe będzie przez powołanie się przez byłego członka zarządu w swoich zarzutach na kwestionowanie tychże ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych przez spółkę w postępowaniu z jej wniosku o wznowienie postępowania określającego zobo- wiązanie podatkowe spółce (wyrok z 22 sierpnia 2025 r., III FSK 4259/21). 58 Dz. Urz. UE L 2006.347.1; dalej: dyrektywa 2006/112. 59 Wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 2016.202.47–360 ze zm.; dalej: TfUE. 45 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Stosownie do art. 17a o.p., organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie orze- czenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest organ podatkowy właściwy dla po- datnika i powinien to być organ podatkowy właściwy dla danego podatku, ponieważ spółka sama w sobie podatnikiem nie jest, dopóki nie powstanie obowiązek podatkowy w kon- kretnym podatku; tę właściwość potwierdzają przepisy art. 18b o.p., stanowiąc o kontynuacji właściwości organu podatkowego w dniu wszczęcia postępowania podatkowego i odnosząc stosowanie tej zasady odpowiednio w sprawach orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. NSA podkreślił, że w świetle wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie Dajak, C ‑277/24 60 , za- równo decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, jak i deklaracja podatkowa, cieszą się domniemaniem wiarygodności, które nie wyklucza jednak możliwości przeprowa- dzenia przeciwdowodu (np. na zasadzie art. 194 § 3 o.p.) i właśnie w tej płaszczyźnie reali- zuje się prawo członka zarządu do obrony: jest ono zapewnione, jeżeli tylko w postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki – na podstawie art. 188 o.p. – będzie miał on możliwość zgłaszania wniosków dowodowych przeciw ustaleniom fak- tycznym lub kwalifikacjom prawnym poświadczonym w decyzji wymiarowej skierowanej do spółki, na które powołuje się organ podatkowy, z tym że członek zarządu może, ale nie musi skorzystać z tego uprawnienia (wyrok z 26 września 2025 r., III FSK 421/25). Wszczęcie wobec spółki postępowania restrukturyzacyjnego (sanacyjnego) na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne 61 może stanowić dowód tego, że były członek zarządu spółki ponoszący odpowiedzialność za jej zaległości wykazał istnienie przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/ oraz § 4 o.p. Tym bardziej, że postępowanie to jest urucha- miane na wniosek dłużnika nie tylko wtedy, gdy dłużnik jest niewypłacalny, ale również wtedy, gdy istnieje zagrożenie jego niewypłacalnością. Przez stan zagrożenia niewypłacalno- ścią dłużnika NSA rozumie sytuację dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 ust. 1 i 3 Prawa restrukturyzacyjnego) (wyrok z 19 lutego 2025 r., III FSK 2872/21). W wyroku z 19 lutego 2025 r., III FSK 1133/23, NSA wyjaśnił, że przepisy Ordynacji po- datkowej nie normują o solidarnej odpowiedzialności wzajemnej wszystkich kategorii współ- odpowiedzialnych osób trzecich, w tym przypadku nabywcy przedsiębiorstwa i członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie NSA nieuprawnione jest po- łączenie w jednym postępowaniu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązanie spółki na podstawie art. 116 § 1 o.p. z ogólnie uregulowaną odpowiedzialnością nabywcy przedsiębiorstwa wynikającą z art. 112 § 1 o.p. 3.1.5. Koszty obciążające stronę postępowania podatkowego Wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., III FSK 123/24, NSA przesądził, że w postępowaniu usta- lającym wysokość kosztów postępowania podatkowego na podstawie art. 267 § 1 pkt 4 o.p. jego przedmiotem jest wyłącznie wysokość kosztów wynagrodzenia biegłego, natomiast nie mogą podlegać ocenie w oparciu o ww. podstawę prawną prawidłowość i jakość sporządzonej 60 ECLI:EU:C:2025:130. 61 Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 ze zm. 46 I. Izba Finansowa opinii oraz kompetencje merytoryczne, wykształcenie i posiadanie wiedzy specjalistycznej przez powołanego biegłego, które są ustalane według odrębnych przepisów. 3.1.6. Kara porządkowa W wyroku z 20 lutego 2025 r., III FSK 1257/23, NSA wskazał, że z prawidłowo odczytanego art. 262 § 1 i 1a o.p. wynika, że karę porządkową można nałożyć jedynie na osobę fizyczną. Zdaniem NSA organ naruszył art. 262 § 1 i 1a w związku z art. 155 i art. 159 § 1 pkt 2 o.p. nakła- dając na członka zarządu spółki karę porządkową za uniemożliwienie przeprowadzenia oglę- dzin, skoro uprzednio wezwanie o udostępnienie przedmiotu oględzin skierował do spółki. 3.1.7. Możliwość zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 253 § 1 o.p. w stosunku do decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego W wyroku z 19 marca 2025 r., III FSK 1296/24, NSA stanął na stanowisku, że decyzja w przedmiocie zabezpieczenia (określająca jedynie „przybliżoną” kwotę zobowiązania po- datkowego), o której mowa w art. 33 § 4 o.p., nie mieści się w pojęciu decyzji określającej wy- sokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 2 o.p. Dodał, że decyzje wydawane w trybie art. 33 o.p. nie są decyzjami ustalającymi czy określającymi zobowią- zanie podatkowe, a zatem nie ma do nich zastosowania art. 253b pkt 1 o.p. 3.1.8. Strona w postępowaniu podatkowym W wyrokach z 9 kwietnia 2025 r., III FSK 1294/23, III FSK 1510/23 i III FSK 1511/23, NSA zajmował się pojęciem strony w postępowaniu podatkowym. Sąd uznał, że prawidłowa wy- kładnia art. 133 § 2 o.p. w związku z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 62 , a także art. 62b § 2 o.p. prowadzi do wniosku, że dokonanie zapłaty podatku (opłaty skarbowej) na rzecz podatnika przez osobę trzecią (wyręczyciela, posłańca, pełnomoc- nika) nie skutkuje przydaniem tej osobie specjalnej legitymacji procesowej do podejmowania w imieniu własnym i na swoją rzecz (zamiast podatnika) czynności wiążących się z tą wpłatą. „Inny podmiot”, dokonujący wpłaty podatku z własnych środków mimo braku obowiązku podatkowego, który to obowiązek ciążył na podatniku, nie jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej na podstawie art. 9 u.o.s. Nie jest bowiem czynnie legitymo- wany do żądania zwrotu opłaty podmiot, który uiścił tę opłatę (podatek) zamiast podatnika. 3.2. Podatek od towarów i usług 3.2.1. Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uiszczenia podatku Przeniesienie własności rzeczy na rzecz właściwego organu podatkowego celem uisz- czenia podatku, w trybie art. 66 o.p., nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu po- datkiem od towarów i usług. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatnik odliczył podatek naliczony od nabycia czy wytworzenia tej rzeczy, bowiem rzecz ta zostaje wyprowadzona z przedsiębiorstwa w innym celu niż prowadzona działalność gospodarcza. Uniknięciu po- wstania nieopodatkowanej konsumpcji ostatecznej służy zaś dokonanie korekty odliczenia podatku naliczonego (wyrok z 7 maja 2025 r., I FSK 2478/21). 62 Dz.U. z 2022 r. poz. 2142 ze zm.; dalej: u.o.s. 47 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.2.2. Możliwość zapłaty za zakup towaru w ratach przez Internet jako usługa pośred- nictwa finansowego, zwolniona z podatku VAT Działanie strony, polegające na oddaniu przestrzeni na stronie internetowej, zapewnia- jącej możliwość przeglądania oferty kredytu lub pożyczki, nawiązania kontaktu, pobrania wniosku, a w rezultacie tego zawarcie umowy i nabycie towaru, ma na celu skojarzenie dwóch stron i doprowadzenie do zawarcia umowy między użytkownikiem a instytucją finansową. Strona w tej sytuacji czyni wszystko co niezbędne, aby zawarto umowę, a sama jako po- średnik nie ma interesu prawnego w zakresie treści umowy. Strona w ten sposób świadczy usługi pośrednictwa finansowego, korzystające ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o po- datku od towarów i usług 63 (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 743/21). 3.2.3. Definicja rzeczy i części rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług W wyroku z 17 stycznia 2025 r., I FSK 1291/21, NSA zwrócił uwagę, że interpretacja po- jęcia rzeczy i części rzeczy z art. 2 pkt 6 u.p.t.u. przy użyciu pojęć z zakresu prawa cywilnego i z punktu widzenia prawa cywilnego jest błędna. Podatek od towarów i usług jest podatkiem zharmonizowanym, w którym użyte pojęcia powinny być interpretowane zgodnie z zasa- dami tego podatku, a nie przez pryzmat prawa cywilnego poszczególnych krajów członkow- skich. Nawet jeśli poszczególne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług posługują się pojęciami mającymi ugruntowane znaczenie w prawie cywilnym (jak „rzecz” lub „część rzeczy”), nie oznacza to, że pojęcia w ustawie podatkowej i prawie cywilnym mają tożsamy zakres. Towarem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług mogą być bowiem wszelkie elementy składowe, które w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie mogą być przed- miotem odrębnego prawa własności. 3.2.4. Wydanie wyjaśnień dotyczących oceny zdolności kredytowej jako samoistna usługa Wydawanie przez bank wyjaśnień na podstawie art. 70a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 64 nie jest nierozerwalnie związane ze świadczeniem głównym, jakim jest udzielenie kredytu. Oznacza to, że opłata pobierana przez bank za wydanie wyjaśnień do- tyczących oceny zdolności kredytowej nie wchodzi w skład usługi kompleksowej udzielenia kredytu, zwolnionej z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. Wyjaśnienia te mają charakter samoistnej usługi, a opłaty pobierane przez bank za ich wydanie nie sta- nowią wynagrodzenia za czynność udzielenia kredytu, która korzysta ze zwolnienia w myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (wyrok z 30 stycznia 2025 r., I FSK 1309/21). 3.2.5. Obowiązek wystawienia faktury W wyroku z 15 kwietnia 2025 r., I FSK 1891/21, istota sporu dotyczyła sposobu doku- mentowania przez lidera konsorcjum oraz pozostałe podmioty (konsorcjantów, podwyko- nawców i poddostawców) czynności wykonanych przez te podmioty na rzecz zamawiają- cego. Sąd zaznaczył, że ponieważ każdy z konsorcjantów, podwykonawców i poddostawców 63 Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; dalej: u.p.t.u. 64 Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm. 48 I. Izba Finansowa jest odrębnym podatnikiem podatku VAT, to na każdym z tych podmiotów ciąży obowiązek udokumentowania dokonanych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT przez wystawienie faktury VAT, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Zatem każdy z członków konsorcjum oraz każdy z podwykonawców i poddostawców, oprócz lidera kon- sorcjum, wystawia fakturę na swoją część przedmiotu umowy, adresowaną bezpośrednio na zamawiającego i przesyła ją do lidera. Lider konsorcjum wystawia na podstawie tych faktur cząstkowych fakturę zbiorczą, uwzględniając również swoją część przedmiotu umowy. Za- mawiający otrzymuje tylko fakturę zbiorczą od lidera konsorcjum wraz z załącznikiem (spe- cyfikacją) wskazującym, jaka część faktury przypada na każdy z podmiotów uczestniczących w realizacji przedmiotu umowy. 3.2.6. Prawo do odliczenia w związku z nabywaniem usług obcych Artykuł 86 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że podatek naliczony z tytułu nabycia przez bank opodatkowanej usługi obcej, podlegającej refakturo- waniu co do dokładnego kosztu na klienta, podlega w pełni odliczeniu jako w całości pozo- stający w bezpośrednim, ścisłym i cenotwórczym związku z transakcją refakturowaną, objętą podatkiem należnym, niezależnie od tego, że może w jakimś zakresie pośrednio oddziaływać na świadczenie zwolnionej usługi własnej banku (wyrok z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 2308/21). 3.2.7. Zwolnienie z opodatkowania usług kształcenia zawodowego Brak polskich regulacji prawnych odnoszących się do kształcenia zawodowego w za- kresie ogrodnictwa i konserwacji zieleni, florystyki, małej gastronomii, stylizacji paznokci, pracownika biurowego nie mógł sam przez się przesądzać o tym, że usługa ta nie może ko- rzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 132 ust. 1 lit. i/ dyrektywy 2006/112 (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 89/22). 3.2.8. Ulga za złe długi W wyroku z 9 września 2025 r., I FSK 1784/22, NSA rozstrzygnął, że art. 89a ust. 4 u.p.t.u. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r.) należy rozumieć w ten sposób, że – mając na uwadze zasady proporcjonalności i neutralności VAT – w przypadku gdy po złożeniu de- klaracji podatkowej, w której dokonano korekty w formie tzw. „ulgi na złe długi”, należność została zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została zbyta – z uwzględnieniem proporcji, w jakiej otrzymana z tytułu sprzedaży kwota ma się do kwoty dokonanej korekty. 3.2.9. Odliczenie podatku naliczonego od wydatków związanych z użytkowaniem samochodu Artykuł 86a ust. 3 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 86a ust. 4 pkt 2 i art. 86a ust. 9 pkt 2 u.p.t.u. należy rozumieć w ten sposób, że pojazdy samochodowe, których konstrukcja wy- klucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne, uznaje się za wy- korzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, niezależnie od możliwości 49 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wykorzystania ich dla celów prywatnych. Możliwość taką, w przypadku tych pojazdów, uznano bowiem – z uwagi na ich konstrukcję utrudniającą korzystanie z nich w innym celu niż gospodarczy – za nieistotną dla prawa pełnego odliczenia VAT (wyrok z 9 września 2025 r., I FSK 855/22). 3.2.10. Podstawa opodatkowania w przypadku zapłaty bonem Spór w sprawie zakończonej wyrokiem z 9 września 2025 r., I FSK 524/21, odnosił się do tego, czy do opodatkowania płatności bonem świadczenia o wartości mniejszej niż wartość nominalna bonu będzie mieć zastosowanie art. 29a ust. 1a pkt 1 u.p.t.u., czy art. 29a ust. 1b pkt 1 u.p.t.u. W opinii NSA podstawę opodatkowania VAT w przypadku spornego zagadnienia stanowi cena brutto sprzedanych towarów i usług, tj. kwota faktycznie zapłacona za bony, pomniejszona o wartość bonu niewykorzystaną przez klienta oraz pomniejszona o kwotę po- datku należnego związanego ze sprzedanymi towarami lub usługami. 3.2.11. Podleganie opodatkowaniu VAT działalności spółki komunalnej realizującej wy- łącznie zadania publiczne W wyroku z 22 września 2025 r., I FSK 678/21, NSA w składzie siedmiu sędziów uznał, że działalność spółki kapitałowej, której jedynym udziałowcem jest jednostka samorządu teryto- rialnego, polegająca wyłącznie na wykonywaniu niektórych zadań publicznych tej jednostki, na podstawie umowy zawartej między spółką a jednostką, finansowana jedynie w formie rekompensaty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 5 decyzji Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyzna- wanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do wykonywania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym 65 , nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. i nie podlega tym samym opodatkowaniu tym podatkiem. 3.2.12. Związek udogodnień i benefitów dla pracowników i współpracowników/outsour- cerów z działalnością gospodarczą (sprzedażą opodatkowaną) spółki Zasadą jest, że podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od wydatków poczynionych w celu nieodpłatnych świadczeń na rzecz swojego personelu. Wyjątek sta- nowią sytuacje, w których podatnikowi będzie przysługiwać prawo do odliczenia podatku. Dotyczy to szczególnych okoliczności, w których świadczenie na rzecz personelu nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb tych ostatnich i nie jest dokonywane w celach innych niż związane z działalnością przedsiębiorstwa, a osobista korzyść, jaka wynika z tego dla perso- nelu, wydaje się mieć jedynie charakter uboczny względem potrzeb przedsiębiorstwa. W ta- kiej sytuacji to podatnik powinien wykazać, że konkretny wydatek nie służy zaspokajaniu prywatnych potrzeb personelu i nie jest dokonywany w celach innych niż związane z dzia- łalnością przedsiębiorstwa. Argumentacja taka nie może okazać się skuteczna, jeżeli odnosi się do różnorodnej grupy wydatków, a adresatami świadczeń jest szeroko rozumiany per- sonel, który potencjalnie pełni zasadniczo różne role wykonując zadania na rzecz podatnika (wyrok z 27 listopada 2025 r., I FSK 358/25). 65 Dz. Urz. UE L 2012.7.3. 50 I. Izba Finansowa 3.3. Podatek akcyzowy 3.3.1. Zwolnienie z akcyzy nabycia paliwa żeglugowego w tym LNG W stosunku do jednostki stanowiącej pogłębiarkę akwenową zwolnienie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym 66 obejmuje je- dynie tę część wyrobów energetycznych (oleju napędowego), która zgodnie z oszacowaniem wykorzystywana jest do napędu pogłębiarek jako jednostek pływających. Tylko w tej części mamy do czynienia z używaniem „do celów żeglugi”, a zatem zwolnieniem nie będzie ob- jęte zużycie paliwa w celu zapewnienia funkcjonowania oprzyrządowania służącego pogłę- bianiu akwenu, będącego funkcją tej konkretnej jednostki pływającej. Podobnie będzie w od- niesieniu do wyrobów gazowych (LNG), które mogą być objęte zwolnieniem z art. 31b ust. 3 pkt 1 lit. b/ u.p.a., jeśli będą przeznaczone do napędu w żegludze (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 777/21). 3.3.2. Powstanie zobowiązania podatkowego na skutek zużycia wyrobu akcyzowego ob- jętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy Jeżeli dochodzi do zużycia wyrobu akcyzowego (tytoniu do palenia), objętego procedurą zawieszenia poboru akcyzy, do wyprodukowania wyrobu nieakcyzowego (tabaki), to do- chodzi do przekształcenia powstałego już na wcześniejszym etapie obowiązku podatkowego wobec wyrobu akcyzowego w zobowiązanie podatkowe na skutek zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 u.p.a. (wyrok z 8 stycznia 2025 r., I FSK 1087/21). 3.3.3. Istota i wysokość zwolnienia z podatku akcyzowego z art. 31d u.p.a. Zwolnienie z podatku akcyzowego z art. 31d ust. 1 u.p.a. polega na zwrocie części zapła- conej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny, na pod- stawie wzoru określonego w art. 31d ust. 3 u.p.a. Wzór ten odnosi się wyłącznie do kwoty akcyzy, która została wcześniej uiszczona przez podatnika tego podatku, z uwzględnieniem obowiązującej stawki podatku określonej w art. 89 ust. 3 u.p.a. (wyrok z 25 marca 2025 r., I FSK 1923/21). 3.3.4. Artykuł 110 ust. 1, 7 i 8 u.p.a. – wykładnia pojęć „pobyt stały”, „pobyt czasowy” i „osiedlenie się” w sprawach dot. zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożo- nego przez osobę fizyczną W wyroku z 11 lipca 2025 r., I FSK 1755/24, NSA dokonał wykładni pojęć „pobytu sta- łego”, „pobytu czasowego” i „osiedlenia się” w kontekście zwolnienia z akcyzy samochodu osobowego przywożonego przez osobę fizyczną. Wskazując na brzmienie zdania pierwszego art. 110 ust. 1 u.p.a. – zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego po- bytu z terytorium państwa członkowskiego – NSA stwierdził, że użycie przez ustawodawcę spójnika „lub” wskazującego na alternatywę zwykłą oznacza niewątpliwie, że jego intencją było przyznanie możliwości uzyskania zwolnienia zarówno tym osobom, które przybywają z terytorium państwa członkowskiego do Polski na pobyt stały (a zatem wcześniej ich miejsce 66 Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.; dalej: u.p.a. 51 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby stałego pobytu znajdowało się poza terytorium kraju), jak i tym, które powracają z czasowego pobytu (co za tym idzie ich stałe miejsce pobytu pozostaje na terytorium Polski). 3.3.5. Stawka akcyzy w dacie wytworzenia energii Wyrokiem z 22 września 2025 r., I FSK 1519/21, wydanym w składzie siedmiu sędziów, NSA orzekł, że zwolnienie od akcyzy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.p.a., energii elek- trycznej wytworzonej z OZE do dnia 31 grudnia 2018 r. i objętej dokumentem potwierdza- jącym umorzenie świadectwa pochodzenia tej energii otrzymanym po tym dniu, stosuje się – także w przypadku zmiany stawki akcyzy przewidzianej w art. 89 ust. 3 u.p.a. – według stawki obowiązującej w dniu wytworzenia energii z OZE i wprowadzenia jej do systemu elektroenergetycznego (dostarczenia do zużycia/wydania), a nie w czasie obniżania akcyzy należnej od energii elektrycznej za najbliższe okresy, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.a. 3.3.6. Opodatkowanie pojazdów typu MHEV, tzw. miękka hybryda W wyroku z 23 października 2025 r., I FSK 2037/24, NSA dokonał wykładni art. 105 pkt 1a lit. a/ i pkt 1b w związku z art. 3 ust 1 u.p.a. w kontekście pojazdów należących do kategorii tzw. miękkich hybryd (MHEV). W opisanych we wniosku o wydanie indywidualnej interpre- tacji podatkowej pojazdach MHEV nie ma możliwości akumulowania energii elektrycznej przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (samochody te nie są tzw. hybrydami plug ‑in), a instalacja elektryczna wspiera silnik spalinowy przy niskich i dużych obciąże- niach, zmniejszając emisję dwutlenku węgla i poprawiając parametry środowiskowe. Zda- niem NSA brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska organu interpretacyjnego, że „hybrydowy napęd spalinowo ‑elektryczny” oznacza spełnienie warunku, by samochód miał zdolność ruszania i poruszania się wyłącznie na silniku elektrycznym. We wniosku o inter- pretację wskazano, że oba silniki mają udział (nie taki sam, bo elektryczny w charakterze wspierającym silnik spalinowy) w napędzie opisanych samochodów osobowych, nie sposób więc zaaprobować, że językowa wykładnia art. 105 ust 1a lit. a/ i 1b u.p.a. przymiot hybrydo- wego napędu elektryczno ‑spalinowego przyznaje jedynie w przypadku zapewnienia zrów- noważonego, niezależnego napędu zarówno elektrycznego, jak i spalinowego. 3.4. Podatek dochodowy od osób fizycznych 3.4.1. Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika Wypłata dokonywana ze spółki niebędącej osobą prawną na rzecz występującego wspólnika, stanowiąca na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Ko- deks spółek handlowych 67 jego udział kapitałowy oznaczony na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, także w przypadku, gdy obejmuje na- leżności z kontraktów, które zostaną zrealizowane w przyszłym roku obrotowym spółki, nie wpływa na określenie proporcji do udziału w zysku w tym kolejnym roku, o której stanowi art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych 68 , dla pozostających w spółce wspólników (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., II FSK 868/22). 67 Dz.U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm. 68 Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f. 52 I. Izba Finansowa 3.4.2. Ulga na robotyzację W wyroku z 17 września 2025 r., II FSK 2139/23, NSA rozważał możliwość skorzystania przez skarżącego z ulgi na robotyzację w zakresie nabycie robota przemysłowego lub innych maszyn i urządzeń wymienionych w art. 52jb ust. 2 pkt 1 lit. a/ ‑b/ u.p.d.o.f. w odniesieniu do kosztów leasingu operacyjnego, o którym mowa w art. 23b ust. 1 u.p.d.o.f. Sąd uznał, że skoro skarżący wskazał, że roboty te będą spełniać ustawowe cechy „robota przemysłowego”, to wydatki na nabycie tych robotów, jako robotów przemysłowych, należy zaliczyć do kate- gorii – według art. 52jb ust. 2u.p.d.o.f.– co do których koszty uzyskania przychodów ponie- sione na ich nabycie należy uznać za koszty poniesione na robotyzację. 3.4.3. Ulga abolicyjna W sprawie zakończonej wyrokiem w składzie siedmiu sędziów z 15 grudnia 2025 r., II FSK 785/22, NSA, odwołując się do treści art. 14 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 Konwencji między Rzeczą- pospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpi- sanej w Warszawie dnia 9 września 2009 r. 69 , zmienionej Protokołem z dnia 5 lipca 2012 r. 70 , uznał, że jeżeli marynarz wypełnia dyspozycję przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania odnoszących się do opodatkowania dochodów z pracy najemnej na statku morskim, przepisy te znajdują zastosowanie, pomimo rezygnacji w jakikolwiek sposób z opo- datkowania tych dochodów przez państwo – stronę umowy. Przepisy tej umowy nie wpro- wadzają warunku zapłaty podatku. Nie ustanawiają także zasady, zgodnie z którą podatek musi zostać uiszczony w którymkolwiek z państw – stron konwencji. Z zasadą tą korespon- duje stan prawny, w którym – tak jak w analizowanym przypadku – dochody, które powinny podlegać opodatkowaniu w Norwegii, nie podlegają tam opodatkowaniu na podstawie de- cyzji władz norweskich, a na skutek stosowanej metody proporcjonalnego zaliczenia wobec nieograniczonego obowiązku podatkowego, który mógłby powodować opodatkowanie tych dochodów w Polsce, podatek zostaje ograniczony na skutek obowiązującej ulgi abolicyjnej. Ostateczny kształt obowiązku podatkowego wynika zatem z danego stanu faktycznego i ewentualnie osiąganych innych dochodów w kraju i za granicą. W zakresie sformułowania „podmiot eksploatujący statek” NSA wyjaśnił, że istotne jest, czy taki podmiot ma władztwo operacyjne nad statkiem, tj. czy decyduje o zasadniczych elementach eksploatacji statku, a tymi elementami jest decydowanie z pozycji przewoźnika o przyjęciu ładunku i akceptacji trasy przewozu. Kwestie zaś, czy dany podmiot odpowiada za bezpieczeństwo statku, jego stan techniczny, czy skompletowanie załogi oraz świadczenie usług dla załogi, ma drugorzędne znaczenie. Jednocześnie postanowieniem, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. (tzw. postanowie- niem sygnalizacyjnym), NSA poinformował Ministra Finansów i Gospodarki o istotnych nie- prawidłowościach wynikających z przyjętej przez organy podatkowe wykładni przepisów konwencji międzynarodowych w sprawach unikania podwójnego opodatkowania i zapobie- gania uchylaniu się od opodatkowania. 69 Dz.U. z 2010 r. Nr 134, poz. 899; dalej: UPO. 70 Dz.U. z 2013 r. poz. 680. 53 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.5. Podatek dochodowy od osób prawnych 3.5.1. Amortyzacja nieruchomości spółki nieruchomościowej Artykuł 15 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych 71 regulującej ograniczenia amortyzacji dla spółek nieruchomościowych ma zastoso- wanie niezależnie od metody amortyzacji. Aby spółka nieruchomościowa mogła dokonywać odpisów amortyzacyjnych, musi je porównać do stosowanej przez siebie metody. W sytuacji, gdy odpisy stosowane były wyższe od tych ustalonych zgodnie z ustawą o rachunkowości, to spółka nieruchomościowa zobowiązana jest do ich obniżenia do takiej wartości hipotetycznej, jaką ustaliła zgodnie z przepisami o rachunkowości. NSA zgodził się z tym, że podatkowe odpisy amortyzacyjne ujmowane w kosztach uzyskania przychodów nie mogą być wyższe od odpisów dokonywanych na podstawie przepisów o rachunkowości (wyrok z 28 stycznia 2025 r., II FSK 788/23). 3.5.2. Moment powstania przychodu w odniesieniu do powstałej nadpłaty w podatku Podatnik wnioskujący o zaliczenie nadpłaty (w analizowanej sprawie w podatku od nie- ruchomości) uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu z chwilą wymagalności przy- szłego zobowiązania, na który nadpłata ma być zarachowana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. (wyrok z 20 lutego 2025 r., II FSK 672/22). 3.5.3. CIT estoński i rozumienie zwrotu „przez okres co najmniej 300 dni w roku podat- kowym” zawartego w art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. Zwrot „przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym”, opisujący jeden z wa- runków opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, należy rozumieć w ten sposób, że opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek może podlegać podatnik zatrudniający na podstawie umowy o pracę oznaczoną liczbę osób w przeliczeniu na pełne etaty przez okres 300 dni, a wymagany okres powinien być liczony łącznie dla wszystkich wymaganych etatów. Ustawodawca w przepisie art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. a/ u.p.d.o.p. nie nakazuje łączyć „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem. Tym bardziej, że etat ma być rozumiany jako pełen etat przeliczeniowy. Łączenie „okresu co najmniej 300 dni w roku podatkowym” z każdym odrębnym etatem przeliczeniowym prowadzi do nieuzasadnionego i sprzecznego z celem regulacji zawężenia możliwości stosowania opodatkowania spółki ry- czałtem, tj. według reżimu tzw. CIT estońskiego, ale też utrzymania się w tym reżimie (wyrok z 15 maja 2025 r., II FSK 163/25). 3.5.4. Koszty finansowania dłużnego, kredyt udzielony w celu nabycia udziałów (akcji) spółki Artykuł 16 ust. 1 pkt 13e u.p.d.o.p. należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on z kosztów uzyskania przychodów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 ustawy wy- łącznie te koszty, które dotyczą kredytu udzielonego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki. Wyłączenie nie dotyczy kosztów finansowania dłużnego uzyskanego na spłatę kredytu udzielonego w celu sfinansowania nabycia udziałów (akcji) i kolejnych kredytów udzielonych w celu spłaty wcześniejszych kredytów (wyrok z 17 lipca 2025 r., II FSK 1239/24). 71 Dz.U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p. 54 I. Izba Finansowa 3.5.5. Błędy techniczne lub ludzkie jako koszty uzyskania przychodów Koszty, jakie ponosi spółka na skutek błędów ludzkich czy błędów technicznych, nawet jeżeli były spowodowane okolicznościami nie wprost zależnymi od działań spółki, jeżeli ich przyczyną nie była siła wyższa czy zmiana uwarunkowań gospodarczych, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w świetle art. 15 ust. 1 u.p.o.d.p. i to niezależnie od tego, że wydatki te nie mają charakteru kary umownej bądź odszkodowania, a dotyczą, jak podnosiła spółka, wydatków związanych z usunięciem wad usługi w toku procedury reklamacyjnej lub przed złożeniem reklamacji przez klienta, w sytuacji gdy spółka dostrzeże wcześniej taką wadę. Istotne jest bowiem to, że powyższe wydatki są rezultatem niewłaściwego, nienależy- tego wykonania zobowiązania na skutek błędów w cenach i ofertach, overbookingu, reklamacji klientów oraz innych błędów technicznych (wyrok z 3 września 2025 r., II FSK 552/25). 3.6. Podatek od czynności cywilnoprawnych Zakwalifikowanie monet wykonanych ze złota do kategorii waluty obcej Artykuł 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe 72 nie wyłącza z zakresu „walut obcych” tych walut obcych, które zostały wykonane ze złota dewizowego, a art. 9 pkt. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych 73 nie ogranicza zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych sprzedaży walut obcych tylko względem tych walut obcych, które nie są wykonane ze złota dewizowego (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 154/23). 3.7. Podatek od spadków i darowizn 3.7.1. Zdarzenie aktualizujące powstanie obowiązku podatkowego u osoby uprawnionej z tytułu zachowku Wyrokiem z 26 lutego 2025 r., III FSK 241/24, NSA wyjaśnił, że samo prawo do zachowku nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, niezależnie od tego, że prze- pisy łączą powstanie obowiązku podatkowego z momentem faktycznego zaspokojenia rosz- czenia o zachowek. W konsekwencji ustawodawca w art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn 74 nie opodatkowuje ani prawa do zachowku, ani samego roszczenia o zachowek. 3.7.2. Podstawa opodatkowania w podatku od spadków i darowizn w przypadku nabycia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość warszawską przez spadkobiercę Z przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. oraz z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.s.d. wynika, że podatkiem tym objęte jest nabycie praw majątkowych, a wysokość podatku zależy od war- tości tych praw na dzień powstania obowiązku podatkowego. Skoro w momencie przyjęcia spadku nie istniało jeszcze odszkodowanie związane z nabytym przez skarżącą prawem ma- jątkowym, to jego wartość nie może stanowić podstawy opodatkowania. Podstawą tą jest wartość roszczenia do nieruchomości na dzień przyjęcia spadku, natomiast ustalenie wy- sokości tego roszczenia stanowi odrębną kwestię (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 531/24). 72 Dz.U. z 2020 r. poz. 1708 ze zm. 73 Dz.U. z 2020 r. poz. 815 ze zm.; dalej: u.p.c.c. 74 Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.; dalej: u.p.s.d. 55 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.7.3. Skutki złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 w toku kontroli celno ‑skarbowej a za- kres zastosowania art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej 75 W wyrokach z 10 grudnia 2025 r., III FSK 625 ‑627/25, NSA wskazał, że art. 62 ust. 4 ustawy o KAS, w brzmieniu obowiązującym w 2023 r., odnosił się do korekty uprzednio złożonej deklaracji i nie mógł stanowić podstawy do skutecznego złożenia pierwszego zeznania SD ‑3 po upływie 14 ‑dniowego terminu od doręczenia upoważnienia do kontroli. W podatku od spadków i darowizn, w którym zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia de- cyzji ustalającej, złożenie deklaracji po tym terminie nie prowadzi do zakończenia kontroli celno ‑skarbowej ani do zastosowania skutków przewidzianych w art. 62 ust. 4b i 4c ustawy o KAS. Nowelizacja art. 62 ustawy o KAS dokonana w 2025 r. nie wywołuje skutków wstecz- nych i nie reaktywuje terminów, które upłynęły przed jej wejściem w życie, pełniąc jedynie funkcję potwierdzającą koncepcję ściśle wyznaczonych przedziałów czasowych, w których czynności deklaracyjne kontrolowanego mogą wywoływać skutki materialnoprawne. 3.8. Podatek od nieruchomości 3.8.1. Nieruchomości likwidowanych kopalń jako związane z działalnością gospodarczą Działalność w zakresie likwidacji kopalni jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych 76 . W przypadku podmiotu (przedsiębiorcy), którego przedmiotem działalności jest m.in. likwi- dacja kopalń, posiadanie takich kopalń (ich nieodpłatne nabycie) oznacza, że obiekty tam się znajdujące są związane z prowadzoną działalnością. Sporne budynki nabyte w celu likwi- dacji danej kopalni są związane z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą, obej- mującą właściwie taki przedmiot. Sąd wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej nie dotyczy wyłącznie tworzenia nowych wartości użytkowych, lecz również eliminowanie już istniejących obiektów, które z różnych przyczyn podlegały likwidacji. Tym samym przejęta w tym celu kopalnia i znajdujące się w niej obiekty stanowią przedmiot prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej niezależnie od okoliczności, czy działalność taka przynosi w tej konkretnej sferze zysk, czy ma na celu uzyskanie innych skutków niż zarobek. Nie ma przy tym znaczenia sposób, w jaki spółka uzyskała to mienie i powody, dla których weszła w jego posiadanie (wyrok z 31 stycznia 2025 r., III FSK 1196/24). 3.8.2. Zwolnienie z podatku od nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku pu- blicznego Rozpatrując zagadnienie zwolnienia z opodatkowania nieruchomości zajętych na pro- wadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego, w wyrokach z 4 marca 2025 r., III FSK 786/22 i III FSK 356/23, NSA uznał, że o „zajęciu”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l., nie decyduje sam fakt posiadania nieruchomości przez organizację pożytku pu- blicznego, lecz faktyczne przez nią wykorzystywanie nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu) do wykonywania czynności składających się konkretnie na nieodpłatną statutową 75 Dz.U. z 2023 r. poz. 615; dalej: ustawa o KAS. 76 Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: u.p.o.l. 56 I. Izba Finansowa działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem innych funkcji. Sąd wyjaśnił, że wyrażenie „rewitalizacja” nie odnosi się do zadania publicznego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 32a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie 77 , lecz odzwierciedla zadania remontowe (prace budowlane) podejmowane przez stronę w celu realizacji zadań oświatowych, naukowych, w zakresie kultury fizycznej i sportu, które po- zostają w sferze jej zadań statutowych. Oznacza to, że skarżąca nie zajmuje nieruchomości na prowadzenie nieodpłatnej, statutowej działalności pożytku publicznego, gdyż obiekty są nieczynne, nieużytkowane i w najbliższej przyszłości nie będą wykorzystywane do prowa- dzenia działalności pożytku publicznego, ponieważ strona nie posiada na ten cel odpowied- nich środków finansowych. 3.8.3. Ocena „zajęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. Naturalny proces spływu lub też przesiąkania (infiltracji) wody wykorzystywanej do pro- wadzenia działalności gospodarczej sam w sobie nie może wyznaczać granic i obszaru „za- jęcia” gruntów na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l. O uznaniu gruntów jako „zajętych” na prowadzenie działalności gospodarczej nie może przesądzać objęcie ich prawną ochroną wynikającą z rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej. O przesłance tej nie przesądza również fakt, że w następstwie naturalnego procesu infiltracji część wód pobieranych przez spółkę pochodzi z tych terenów. Zajęcie musi charakteryzować się faktyczną ingerencją w grunt, przejawiającą się między innymi tym, że na gruncie znaj- dują się obiekty służące do prowadzenia działalności gospodarczej lub też na gruntach tych wykonywane są jakiekolwiek prace związane z tą działalnością, w tym także związane z fi- zyczną ochroną tych gruntów dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z 19 marca 2025 r., III FSK 3/25). 3.8.4. Zwolnienie infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości Zwrot „jest udostępniana przewoźnikom kolejowym” oznacza faktyczne umożliwienie korzystania z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego. W świetle art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i b/ u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w 2021 r., zwolnienie gruntów, budynków i budowli jest uzależnione od tego, czy „infrastruktura kolejowa”, w której skład wchodzą, „jest udo- stępniana przewoźnikom kolejowym” (lit. a/) lub „jest wykorzystywana do przewozu osób” (lit. b/). Warunkiem zwolnienia nie jest zatem okoliczność, czy konkretny element infrastruk- tury (grunt, budynek, budowla) „jest udostępniany” lub „jest wykorzystywany”, lecz czy speł- nienie warunku z lit. a/ lub b/ można przypisać „infrastrukturze kolejowej”, w której skład wchodzi konkretny grunt, budynek czy budowla (wyrok z 3 kwietnia 2025 r., III FSK 1225/23). 3.8.5. Stawka właściwa dla spółek komunalnych W wyroku z 5 czerwca 2025 r., III FSK 379/24, NSA zmienił uprzednio prezentowane sta- nowisko w zakresie charakteru działalności spółek komunalnych i uznał, że o kwalifikacji danej aktywności powinno przesądzać kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot 77 Dz.U. z 2025 r. poz. 1338 ze zm. 57 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód. Obiektywny punkt widzenia sprowadza się do ustalenia, czy dana działalność może przynosić dochód, przy czym – zdaniem NSA – nie należy tej kwestii rozpatrywać abstrakcyjnie, lecz na tle konkretnych uwarunkowań, okoliczności faktycznych. Tak postrzegany zakres działalności skarżącej (zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków), w ocenie Sądu, również w wymiarze obiektywnym nie może być kwalifikowany jako działalność zarobkowa. Zaspo- kajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w tym zakresie należy do zadań własnych gminy. 3.8.6. Kryteria uznania budynku za mieszkalny W wyroku z 11 lipca 2025 r., III FSK 900/23, NSA wypowiadał się co do rozumienia pojęcia „budynek mieszkalny”. Z uwagi na okoliczność, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno zwrotu „budynek mieszkalny”, jak i „pozostałe budynki”, mimo posłu- żenia się nimi m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2, bez odesłania w tym zakresie do innych ustaw, ko- nieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której budynkiem mieszkalnym jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcentować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia, mianowicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili do- konywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego. Sąd wskazał, że zesta- wienie norm prawnych zawartych w art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.p.o.l. i ich łączna wykładnia prowadzą do wniosku, że wolą ustawodawcy było ograniczenie zja- wiska kumulowania przez przedsiębiorców (inne podmioty prowadzące działalność go- spodarczą) nieruchomości niewykorzystywanych do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej lub do innych celów (np. w obszarze kultury, pomocy socjalnej itp.), o ile oczy- wiście takie pozagospodarcze funkcje mieszczą się w przedmiocie aktywności podmiotu nie- będącego osobą fizyczną, a ponadto są faktycznie w danej nieruchomości realizowane. Bez znaczenia dla stosowania najwyższej stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości pozostaje okoliczność, że z perspektywy obranej przez przedsiębiorcę strategii gospodarczej istniejąca zabudowa nieruchomości gruntowej jest dla niego nieprzydatna. 3.8.7. Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości stacji ładowania pojazdów elek- trycznych Stacja ładowania pojazdów elektrycznych nie spełnia przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie jej jako budowli w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych 78 reguluje kwestie dotyczące stosowania pojazdów wyposażonych w napęd elektryczny, jak również odnosi się do proble- matyki wykorzystywania paliw alternatywnych. Tym samym przepisy te mają na celu stwo- rzenie ram prawnych dla rozwoju i upowszechniania technologii transportowych opartych na źródłach energii innych niż tradycyjne nośniki energii. Nie sposób przyjąć, aby definicja stacji ładowania zawarta w tej ustawie mogła kształtować zakres przedmiotowy podatku od nieruchomości, który został ściśle określony w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego przenoszenia pojęć i konstrukcji prawnych między gałęziami prawa o odmiennych funkcjach normatywnych (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 78 Dz.U. z 2022 r. poz. 1083 ze zm. 58 I. Izba Finansowa 3.8.8. Zaliczenie powierzchni ciągów komunikacyjnych do powierzchni użytkowej budynku Na potrzeby zmierzenia powierzchni użytkowej budynku istotne jest przede wszystkim, by istniała granica strukturalnie wydzielająca budynek z przestrzeni. Analizując definicję powierzchni użytkowej z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., należy wskazać, że poza wyłączeniem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych intencją ustawodawcy było, by pozostała powierzchnia użytkowa budynku lub jego części stanowiła podstawę opodatko- wania w podatku od nieruchomości, czego potwierdzeniem jest także art. 4 ust. 2 u.p.o.l. (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 157/24). 3.8.9. Kwalifikacja prawnopodatkowa budynków mleczarni oraz tanksilosów zlokalizo- wanych na zewnątrz Za zbiornik w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budow- lane 79 należy uznać obiekt budowlany przeznaczony do gromadzenia materiałów sypkich (np. ziarno, cement), występujących w kawałkach (np. węgiel, rudy, kompostowane fragmenty organiczne) albo w postaci ciekłej (np. paliwa) lub gazowej, związany z prowadzeniem dzia- łalności gospodarczej podatnika, który ponadto (biorąc pod uwagę jego cechy techniczne) nie jest przeznaczony do realizacji innych celów, co nie oznacza, że przez „gromadzenie” okre- ślonych materiałów w zbiorniku należy rozumieć wyłącznie ich magazynowanie w stanie nieprzetworzonym (wyrok z 7 października 2025 r., III FSK 738/24). 3.8.10. Udostępnienie infrastruktury kolejowej jako warunek zwolnienia z podatku od nieruchomości Wyrokiem z 5 listopada 2025 r., III FSK 977/24, NSA – rozpoznając spór dotyczący podatku od nieruchomości za 2019 r. i zakresu zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. – przesądził, że punktem wyjścia dla rozumienia przesłanki „udostępniania przewoźnikom kolejowym” powinna być wykładnia językowa, skoro ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia, a jedno- cześnie świadomie nie posłużył się zwrotem „oddanie w posiadanie”. W konsekwencji NSA przyjął, że warunek udostępnienia jest spełniony także wtedy, gdy infrastruktura kolejowa jest faktycznie wykorzystywana (eksploatowana) przez licencjonowanego przewoźnika kole- jowego, nawet jeśli poszczególne elementy tej infrastruktury nie znajdują się w wyłącznym posiadaniu przewoźnika, a dostęp do nich jest realizowany w każdej prawnie dopuszczalnej formie (w tym pośrednio) i w sposób adekwatny do ich funkcji oraz wymogów bezpieczeń- stwa. Sąd podkreślił przy tym funkcjonalne, nierozłączne powiązanie takich obiektów z ru- chem kolejowym – jeżeli są one użytkowo sprzężone z linią/bocznicą/drogą kolejową i ich eksploatacja nie jest możliwa bez elementów infrastruktury kolejowej, to mogą korzystać ze zwolnienia, o ile infrastruktura jako całość pozostaje udostępniana przewoźnikom. 3.9. Inne podatki i opłaty 3.9.1. Podatek od środków transportowych – definicje środków transportowych podlega- jących opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych 79 Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm. 59 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W wyrokach z 14 stycznia 2025 r., III FSK 652/24 i III FSK 653/24, NSA zauważył, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawierają w art. 8 wyczerpujące wyliczenie kategorii środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transporto- wych, do których należy zaliczyć m.in. ciągnik siodłowy i balastowy, które wchodzą w za- kres pojęcia „ciągnik samochodowy”. Okoliczność, czy konkretny ciągnik samochodowy jest ciągnikiem siodłowym, czy też ciągnikiem balastowym z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od środków transportowych pozostaje bez znaczenia (podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z 2 kwietnia 2025 r., III FSK 570/24, III FSK 571/24, III FSK 572/24). 3.9.2. Opłata targowa – możliwość wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy W wyroku z 23 lipca 2025 r., III FSK 7/25, NSA dokonał wykładni art. 15 u.p.o.l. w kon- tekście możliwości wprowadzenia w drodze uchwały rady gminy opłaty targowej. Gmina nie ma obowiązku ustalania poboru opłaty targowej. Jednak w myśl art. 15 ust. 1 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić opłatę targową. Artykuł 7 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 80 nałożył na gminę obowiązek zaspokajania zbiorowych po- trzeb wspólnoty, a jednym z zadań własnych gminy realizującym ten obowiązek jest prowa- dzenie targowisk i hal targowych generujące koszty, które w zamyśle ustawodawcy mają być pokrywane właśnie z opłat targowych. Różnicowanie stawek opłat w zależności od rodzaju (sposobu) sprzedaży stanowi element sprawiedliwości społecznej, gdyż nie każda sprzedaż generuje jednakowe koszty. Rozwiązanie to może być również formą pomocy dla osób wspo- magających budżet np. środkami ze sprzedaży produktów własnych (np. owoce, warzywa). Bez względu jednak na cel przyświecający różnicowaniu stawek, w ocenie NSA, istotnym pozostaje, że gmina jest wyposażona co do zasady w kompetencje do jego wprowadzenia. 3.9.3. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi – podstawa prawna dla zróż- nicowania stawek dla nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy W wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 1080/24, NSA rozstrzygnął o prawidłowości zapisu uchwały w przypadku rozszerzenia w przyszłości kategorii nieruchomości niezamieszka- łych, podkreślając, że same w sobie nie zaświadczają o tym, że zapis ten w kwestionowanym przez organ brzmieniu istotnie narusza art. 6j ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzy- maniu czystości i porządku w gminach 81 . Nie można ważności zapisu uchwały oceniać przez pryzmat zdarzeń przyszłych i – co więcej – takich, które w ogóle mogą nie wystąpić, bo stawki mogą być jednolite dla wszystkich nieruchomości niezamieszkałych, także innych niż obecnie objęte działaniem uchwały. 3.9.4. Ustalenie podmiotu świadczącego usługę z zakresu promocji i reklamy Zobowiązanym do uiszczenia opłaty do usług będących reklamą napojów alkoholo- wych może stać się każdy, kto wykona usługę będącą reklamą napojów alkoholowych w ro- zumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alko- holizmowi 82 . Z art. 132 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek uiszczania opłat dotyczy tych 80 Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. 81 Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm. 82 Dz.U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm. 60 I. Izba Finansowa podmiotów, które świadczą usługę będącą usługą reklamy napojów alkoholowych, tj. „pu- blicznie rozpowszechniają” treści wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy w sposób słu- żący „popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych”. Samo skorzystanie z usług innych podmiotów nie oznacza możliwości bycia uznanym za podmiot wymieniony w art. 132 ust. 1 ustawy (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., III FSK 546/24). 3.10. Egzekucja świadczeń pieniężnych oraz zabezpieczenie zobowiązań podatkowych 3.10.1. Umorzenie kosztów egzekucyjnych „Interes publiczny”, o którym mowa w art. art. 64e § 2 pkt 1 lit. a/ u.p.e.a., należy skon- kretyzować do indywidualnej sprawy. Brak więc dobrowolnej spłaty i konieczność egzekucji w połączeniu z genezą zadłużenia podatkowego (nierzetelne prowadzenie działalności go- spodarczej, uczestnictwo w obrocie fakturami VAT niedokumentującymi takich rzeczywi- stych transakcji gospodarczych, które zmierzały do uzyskania określonych korzyści ma- jątkowych, przynosząc jednocześnie stratę Skarbowi Państwa w postaci braku należnych podatków) nie stanowią podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ za umo- rzeniem nie przemawia interes publiczny (wyrok z 24 stycznia 2025 r., III FSK 984/23). 3.10.2. Termin złożenia przez osobę nie będącą zobowiązanym wniosku o wyłączenie spod egzekucji Żądanie osoby, niebędącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, znajduje oparcie w prze- pisie art. 38 § 1 u.p.e.a. Jednak w świetle art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowa- dzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Przeka- zanie przez bank (w związku z dokonanym zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego) na rachunek organu egzekucyjnego środków pieniężnych oznacza wykonanie prawa mająt- kowego w rozumieniu art. 44 u.p.e.a. i stanowi przeszkodę do złożenia przez osobę trzecią wniosku z art. 38 § 1 u.p.e.a. o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego (wyrok z 26 lutego 2025 r., III FSK 1195/24). 3.10.3. Postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności Zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny „bezpodstawnie uchyla się” nie wy- maga, aby dla poprawności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, każdorazowo w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyj- nego, prowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie wymagalności wierzytelności, nawet gdy trzeciodłużnik uznał wierzytelność za wymagalną. Przepis ten nie wymaga również ba- dania kwestii przedawnienia wierzytelności w przypadku, gdy trzeciodłużnik nie podnosi, że istnieje podstawa prawna, która umożliwia mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wie- rzytelności) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., III FSK 1026/24). 3.10.4. Prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, za- rzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na nieistnienie obowiązku 61 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Współwłaścicielowi nieruchomości przysługuje jako zobowiązanemu prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji ad- ministracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku w rozu- mieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przed doręczeniem decyzji ustalającej podatek od nieruchomości współwłaścicie- lowi nieruchomości, a zatem decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym (wyrok z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 359/24). 3.10.5. Zakres dopuszczalnych podstaw zarzutu niewymagalności obowiązku w postę- powaniu egzekucyjnym Artykuł 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. określa przypadki, w których występuje brak wymagalności obowiązku. Złożenie wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia czy też uchylanie się bądź nieuchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie stanowią hipotez regulacji prawnych statuujących podstawy prawa wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji admini- stracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1330/24). 3.10.6. Przesłanki wydania postanowienia o zatwierdzeniu tymczasowego zajęcia ru- chomości Z treści art. 96n § 1 u.p.e.a. i art. 94zd ustawy o KAS wynika prawo organu egzekucyjnego do wydania postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia tymczasowego zajęcia ruchomości po otrzymaniu cyfrowego odwzorowania protokołu tymczasowego zajęcia ruchomości, nie wynika natomiast obowiązek polegający na doręczeniu dowodu w postaci protokołu tym- czasowego zajęcia ruchomości stronie postępowania przed wydaniem wymienionego posta- nowienia lub razem z wydanym postanowieniem organu egzekucyjnego pierwszej instancji (wyrok z 24 czerwca 2025 r., III FSK 1322/24). 3.10.7. Zakres uprawnień dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej na gruncie art. 27i–27j u.p.e.a. W wyrokach z 10 lipca 2025 r., III FSK 1282/24 i III FSK 1282/24, NSA stwierdził, że sformu- łowanie „uczestniczy na prawach zobowiązanego”, użyte w art. 27i § 3 u.p.e.a., oznacza pełne zrównanie uprawnień dłużnika rzeczowego z uprawnieniami zobowiązanego w zakresie, w jakim egzekucja dotyczy obciążonej rzeczy lub prawa. Tym samym podjęcie egzekucji z takiego przedmiotu otwiera dłużnikowi rzeczowemu drogę do korzystania ze środków ochrony prawnej przewidzianych dla zobowiązanego, w tym do wnoszenia środków zaskar- żenia. Rozwiązanie to, jak wskazał NSA, zapewnia właściwą ochronę interesów właściciela rzeczy obciążonej egzekucją. 3.10.8. Status dysponenta części budżetowej a pojęcie dłużnika w postępowaniu egze- kucyjnym Kompetencje dysponenta, określone m.in. w art. 35c ust. 1 i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 83 , dotyczą nadzoru i możliwości wprowadzania dodatkowych ograniczeń w zakresie zaciągania zobowiązań lub dokonywania wydatków 83 Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm. 62 I. Izba Finansowa przez podległe jednostki. Nie oznacza to jednak, że dysponent staje się posiadaczem środków budżetowych, właścicielem aktywów jednostki budżetowej czy dłużnikiem z tytułu zobo- wiązań tych jednostek. Ustawa jednoznacznie przypisuje zarząd mieniem oraz dokonywanie operacji finansowych jednostkom budżetowym, a nie dysponentom. W konsekwencji NSA uznał, że dysponent części budżetowej nie może być traktowany jako dłużnik zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. (wyroki z 10 lipca 2025 r., III FSK 1394/24 i III FSK 1223/24). 3.10.9. Elektroniczne doręczenie operatu i protokołu a skuteczność zaskarżenia czynności egzekucyjnych Sam fakt wysłania zaszyfrowanych elektronicznie plików elektronicznych z operatem szacunkowym oraz z protokołem opisu i oszacowania nie wpływa na możliwość skutecz- nego zaskarżenia czynności egzekucyjnej, skoro bieg terminu do złożenia zarzutów wynika wprost z art. 110u § 1 u.p.e.a. Sama okoliczność doręczenia, zgodnie z wolą pełnomocnika, plików w formie elektronicznej, nie wpływa na wadliwość postępowania samych organów ani nie pozwala na podważanie skuteczności doręczenia odpisu protokołu (wyrok z 8 sierpnia 2025 r., III FSK 1115/24). 3.10.10. Niedopuszczalność umorzenia postępowania egzekucyjnego w okresie jego za- wieszenia W przypadku śmierci zobowiązanego, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egze- kucyjny może podjąć postępowanie dopiero po otrzymaniu informacji od wierzyciela o usta- leniu spadkobierców lub osób, na rzecz których ustanowiono zapis windykacyjny. Ustawo- dawca dopuszcza przy tym, aby wierzyciel wskazał osobę, którą uważa za spadkobiercę lub beneficjenta zapisu windykacyjnego jeszcze przed sądowym potwierdzeniem dziedziczenia, jednak organ egzekucyjny jest obowiązany uwzględnić każde późniejsze postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź akt poświadczenia dziedziczenia, o ile zostaną przedło- żone przed zakończeniem egzekucji (wyrok z 12 sierpnia 2025 r., III FSK 606/25). 3.10.11. Uprawdopodobnienie ryzyka nieskuteczności egzekucji jako przesłanka zastoso- wania zabezpieczenia w u.p.e.a. Ustawodawca nie wymaga, aby organ udowodnił w sposób pewny i jednoznaczny, że egzekucja będzie bezskuteczna bez zabezpieczenia. Wystarczające jest uprawdopodobnienie takiego ryzyka na podstawie obiektywnych przesłanek. Funkcją postępowania zabezpiecza- jącego jest bowiem przeciwdziałanie poważnemu niebezpieczeństwu dla skuteczności eg- zekucji, a nie jego usunięcie ex post. Sąd podkreślił, że fakt, iż obowiązek nie był jeszcze wy- magalny, nie mógł stanowić przeszkody do jego zabezpieczenia, gdyż właśnie taka sytuacja została przewidziana w art. 154 § 2 u.p.e.a. Przyjęcie stanowiska odmiennego prowadziłoby do całkowitego sparaliżowania tej instytucji, skoro możliwość zabezpieczenia byłaby ograni- czona jedynie do obowiązków już wymagalnych, a więc takich, w których zamiast zabezpie- czenia należałoby wszcząć egzekucję. Taka wykładnia pozostawałaby w oczywistej sprzecz- ności z ratio legis art. 154 u.p.e.a. (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., III FSK 226/25). 63 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.10.12. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku transgranicznego ty- tułu wykonawczego W wyroku z 25 września 2025 r., III FSK 343/25, NSA stwierdził, że samo wniesienie pisma, nawet wadliwego formalnie, powodowało z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Przepis ten odnosi się wyłącznie do egze- kucji prowadzonej na podstawie krajowych tytułów wykonawczych. W przypadku, gdy egzekucja prowadzona była na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego wystawionego przez państwo członkowskie Unii Europejskiej (Niemcy), stosuje się art. 33 § 3 u.p.e.a., który wyłącza stosowanie § 1 i 2 tego artykułu i odsyła do regulacji art. 17a u.p.e.a. implementują- cego art. 14 pkt 1 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń 84 , zgodnie z którym spory dotyczące wierzytelności objętej tytułem wykonawczym z państwa członkowskiego oraz spory co do ważności powiadomień organu wnioskującego podlegają właściwości organów tego państwa. W sytuacji wniesienia przez stronę podania dotyczącego takiej wierzytelności, organ współpracujący ma obowiązek poinformować o konieczności skierowania sprawy do odpowiedniego organu wnioskującego, zgodnie z przepisami tego państwa. Przepisy te wyraźnie ograniczają możliwość zastosowania krajowych regulacji do- tyczących zawieszenia postępowania w przypadkach egzekucji transgranicznej. 84 Dz. Urz. UE L 2010.84.1. 64 II. Izba Gospodarcza 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Gospodarczej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 85 Pozostało na następny okres 9014474813 76250448718 W 2025 r. do Izby Gospodarczej NSA wpłynęło 4591 spraw ze skarg kasacyjnych, w któ- rych wywiedziono 4632 skargi kasacyjne, ponadto wpłynęło 157 skarg o wznowienie postę- powania. Organy administracji wniosły 975 skarg kasacyjnych, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 1517 pochodziło od osób fizycznych, 2061 od osób prawnych, 37 od organizacji społecznych, 38 od prokuratora oraz 2 skargi kasacyjne wniósł Rzecznik Praw Obywatel- skich, a 2 Rzecznik Praw Pacjenta. Uwzględniając sprawy niezakończone z poprzedniego okresu sprawozdawczego, ilość spraw ze skarg kasacyjnych oczekujących na rozpatrzenie w Izbie Gospodarczej w 2025 r. – łącznie ze skargami o wznowienie postępowania – wynosiła 13 762. Na dzień 31 grudnia 2025 r. w Izbie Gospodarczej orzekało 27 sędziów NSA, a 8 etatów sędziowskich nie było obsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jednego sędziego NSA w Izbie Gospodarczej przypadało zatem do rozpatrzenia ponad 509 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. Skargi kasacyjne wnoszone były, podobnie jak w roku ubiegłym, w sprawach dotyczą- cych środków publicznych, w tym spraw budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji po- datkowej oraz egzekucji takich należności; subwencji unijnych, funduszy strukturalnych i regulacji rynków branżowych; obrotu towarami z zagranicą, należności celnych i ochrony przed nadmiernym przywozem towaru na obszar celny Unii Europejskiej; cen, opłat, stawek taryfowych nieobjętych symbolem 611; utrzymania i ochrony dróg, ruchu drogowego, w tym transportu drogowego; ochrony zdrowia, w tym w zakresie prowadzenia aptek i hurtowni farmaceutycznych oraz egzekucji obowiązków dotyczących szczepień ochronnych; ubezpie- czeń zdrowotnych; działalności gospodarczej; prawa własności przemysłowej; uprawnień do wykonywania określonych czynności i zajęć, telekomunikacji. Najwięcej skarg kasacyjnych z zakresu właściwości rzeczowej Izby Gospodarczej wywie- dziono od orzeczeń WSA w Warszawie – 2527, WSA w Gdańsku – 237, WSA w Szczecinie – 215, WSA w Gliwicach – 212 oraz WSA w Lublinie – 205. 85 Łącznie skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 65 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... W 2025 r. skargi kasacyjne rozpatrywane były na rozprawach oraz posiedzeniach niejaw- nych wyznaczanych na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. W rozprawach wzięło udział 1610 pełnomocników organów administracji publicznej, jako pełnomocników stron i uczestników: 684 radców prawnych, 455 adwokatów, 42 rzeczników patentowych i 56 doradców podatkowych oraz 2 pełnomocników Rzecznika Praw Obywatel- skich i 6 prokuratorów. W Izbie rozstrzygnięto 5044 skargi kasacyjne, w tym 28 skarg o wznowienie postępo- wania, 21 spraw zamknięto zarządzeniem. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 1369 zażaleń na orzeczenia sądów pierwszej instancji, z poprzedniego okresu sprawozdawczego pozostały do rozpoznania 144 zażalenia. Ponadto wpłynęło 8 skarg o wznowienie postępowania zażaleniowego. Łącznie rozpoznano 1418 zażaleń, w tym zamknięto 2 sprawy, a do załatwienia w następnym okresie sprawoz- dawczym pozostały 102 zażalenia. Rozpoznane zażalenia, podobnie jak w roku ubiegłym, dotyczyły w większości od- rzucenia skargi, wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności oraz orzeczeń w przedmiocie uchybienia terminu. 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Gospodarczej wpłynęło 160 sporów o właściwość i sporów kompeten- cyjnych, 7 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed NSA i 24 skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed WSA, 9 skarg o stwierdzenie nie- zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Gospodarczej 2.1. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych jest dokonywana przede wszystkim w ramach kontroli instancyjnej. Obejmuje ona zarówno stosowanie prze- pisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Negatywna ocena odnosząca się do konkretnych orzeczeń prowadziła do ich wyeliminowania z obrotu prawnego w drodze uwzględnienia środka odwoławczego. W 2025 r. w Izbie Gospodarczej w sprawach ze skarg kasacyjnych uchylono 937 orzeczeń poddanych kontroli instancyjnej. Analiza orzecznictwa Izby Gospodarczej w sprawach inicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub zarządzenie sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadniczo stosowane są w sposób prawi- dłowy. W tej grupie 157 orzeczeń objętych w 2025 r. kontrolą instancyjną zostało uchylonych. 2.2. Materiał pomocniczy do oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyj- nych stanowiły informacje o wynikach narad sędziów WSA przedstawiane przez Prezesów tych sądów. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które przedstawione 66 II. Izba Gospodarcza zostały w dalszej części opracowania, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódz- kich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Klasyfikacja taryfowa, określenie kwoty długu celnego, uznanie (weryfikacja) zgło- szenia celnego za nieprawidłowe oraz określenie kwoty VAT 3.1.1. Przedmiotem analizy licznych orzeczeń była kwestia interpretacji art. 335 ust. 4 roz- porządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny 86 , zgodnie z którym jeżeli urząd celny wywozu poinformuje zgłaszającego o tym, że urząd celny wyprowadzenia nie udzielił odpowiedzi w terminie określonym w ust. 3, zgłaszający może przedstawić urzę- dowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii. W związku z tym mogą to być jakiekolwiek dokumenty prywatne, które zastępczo mogą zo- stać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, jednak do organu należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Dla oceny, czy przedstawiony dowód alternatywny jest wystarczający do uznania, że nastąpił wywóz towaru poza obszar celny UE, istotna jest wiarygodność dokumentu, który powinien mieć postać oryginału lub po- twierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, aby można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu (np. wyroki NSA z: 23 lipca 2025 r., I GSK 646/24, I GSK 647/24, I GSK 648/24, I GSK 649/24, I GSK 650/24, I GSK 673/24, I GSK 674/24, I GSK 675/24, I GSK 676/24, I GSK 677/24, I GSK 678/24, I GSK 777/24, I GSK 778/24; 24 lipca 2025 r., I GSK 779/24, I GSK 780/24, I GSK 781/24, I GSK 782/24, I GSK 783/24, I GSK 784/24, I GSK 792/24, I GSK 812/24, I GSK 813/24, I GSK 1020/24). 3.1.2. W sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego NSA uznał, powołując się na orzecznictwo TSUE (sprawy połączone C‑23/04 do C‑25/04) 87 , że wyniki kontroli sądowej w państwie eksportu są wiążące dla władz celnych kraju importu. System współpracy admi- nistracyjnej (oparty na podziale zadań między władzami celnymi państw oraz na ich wza- jemnym zaufaniu) może funkcjonować jedynie wtedy, gdy organy celne kraju importu uznają dokonane zgodnie z przepisami prawa ustalenia władz kraju eksportu. Obowiązek uzna- wania zaś jest zagwarantowany wyłącznie wówczas, gdy władze kraju importu okazują rów- nież poszanowanie i akceptację orzeczeń sądowych wydanych w wyniku skarg dotyczących wstępnych wyników następczej weryfikacji pochodzenia towarów (wyrok z 23 lipca 2025 r., I GSK 298/24). 3.1.3. W wyroku z 2 kwietnia 2025 r., I GSK 110/22, NSA potwierdził, że regulacje celne prawa krajowego, zwłaszcza te rangi podustawowej,, powinny być wykładane prounijnie, 86 Dz. Urz. UE L 2015.343.558 ze zm. 87 Wyrok TSUE z 9 lutego 2006 r. Sfakianakis AEVE przeciwko Elliniko Dimosio, ECLI:EU:C:2006:92. 67 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z uwzględnieniem postaci i znaczenia poszczególnych instytucji prawa unijnego, w szcze- gólności Unijnego Kodeksu Celnego i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unij- nego kodeksu celnego 88 . Nie można więc zgodzić się na selektywne stosowanie elementów systemu prawa i skupianie się jedynie na § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych 89 z pominięciem, przy dokonywaniu jego wy- kładni, całego systemu przepisów prawa, którego jest częścią. Taka wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie „niezależnie od miejsca przeznaczenia” należy rozumieć jako jakiekolwiek miejsce poza terenem Unii Euro- pejskiej, bowiem unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszcza- niem towarów w granicach Unii Europejskiej, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadze- niem z tego obszaru (z zastrzeżeniem obrotu towarowego z terytoriami specjalnymi). Ponadto prawidłowość tego wniosku potwierdza wykładnia językowa omawianego § 22 ust. 1 rozpo- rządzenia w sprawie zgłoszeń celnych. 3.1.4. W wyroku z 14 lutego 2025 r., I GSK 1643/21, NSA podtrzymał stanowisko, że wią- żące informacje taryfowe na mocy art. 34 ust. 7 lit. a/ pkt (iii) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny 90 są cofane przez organy celne od daty jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C, gdy przestają być one zgodne z przyjętą interpretacją nomenkla- tury celnej, tj. z powodu zmiany Not Wyjaśniających do Nomenklatury Systemu Zharmoni- zowanego, Kompendium Opinii Klasyfikacyjnych lub decyzji klasyfikacyjnych zatwierdzo- nych przez Radę Współpracy Celnej (CCC, znaną od 1994 r. jako Światowa Organizacja Celna WCO). Noty wyjaśniające do Systemu Zharmonizowanego nie są źródłem prawa, jednak przyczyniają się do jednolitej interpretacji zapisów Wspólnotowej Taryfy Celnej. 3.1.5. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 91 raporty OLAF stanowiły dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub są- dowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., I GSK 1234/22). 3.1.6. Zwolnieniem z konieczności zapłaty należności celnych przywozowych mogą zo- stać objęte wyłącznie takie przedmioty, które stanowią „mienie osobiste” osoby przesiedla- jącej się z państwa trzeciego, a więc przeznaczone na jej własny użytek lub do zaspokojenia 88 Dz. Urz. UE L 2015.343.1 ze zm. 89 Dz.U. z 2016 r. poz. 1498. 90 Dz. Urz. UE L 2013.269.1 ze zm. 91 Dz. Urz. UE L 2013.248.1 ze zm. 68 II. Izba Gospodarcza potrzeb gospodarstwa domowego takiej osoby (np. prywatne pojazdy mechaniczne – art. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. c/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych 92 ), w stosunku do których zostaną spełnione łącznie określone przesłanki pozytywne (art. 4, art. 6 lit. d/ powyższego rozporzą- dzenia) (wyroki z 25 maja 2025 r., I GSK 906/22 i I GSK 1008/22). 3.1.7. Na uwagę zasługuje również wyrok z 27 lutego 2025 r., I GSK 279/24, w którym NSA uznał, że jeżeli towar został legalnie wprowadzony na obszar celny Unii z Białorusi, ale w momencie wejścia w życie zakazu określonego w art. 1i ust. 1 rozporządzenia nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Biało- rusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy 93 status celny towaru nie był uregu- lowany, to podlegał on zakazowi i nie mógł zostać objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na terytorium celnym Unii. 3.2. Sprawy dotyczące m.in. opłaty paliwowej oraz zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków Zasadnicza część spraw objęta symbolem 602 dotyczyła zagadnień związanych z opłatą paliwową oraz zatwierdzeniem taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. 3.2.1. Wyrokiem z 9 października 2025 r., I GSK 1158/24, NSA podtrzymał dotychcza- sowe stanowisko, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłaty paliwowej, o której stanowi art. 37h ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym 94 jest konsekwencją uznania podmiotu na gruncie podatku akcyzo- wego za podatnika podatku akcyzowego, a tym samym elementy konstrukcyjne opłaty pali- wowej, tj. podmiot, przedmiot czy moment powstania obowiązku, są determinowane przez tożsame elementy konstrukcyjne podatku akcyzowego. 3.2.2. NSA potwierdził również dotychczasowe stanowisko odnoszące się do przesłanek ujętych w art. 24c ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków 95 , w szczególności do sposobu liczenia 45 ‑dniowego terminu załatwienia wniosku taryfowego, stosownie do którego rozpoczyna on swój bieg od momentu początkowego wskazanego w ustawie, a więc od dnia otrzymania wniosku tary- fowego przez organ, stanowiąc tym samym lex specialis względem przepisów Kodeksu postę- powania administracyjnego określających ogólne terminy do załatwiania spraw (wyroki z: 9 września 2025 r., I GSK 1583/22 i 17 września 2025 r., I GSK 790/25). 3.3. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Skarbu Państwa, budżet jedno- stek samorządu terytorialnego, dysponowanie środkami publicznymi z budżetu jednostek 92 Dz. Urz. UE L 2009.324.23. 93 Dz. Urz..UE L 2006.134.1 ze zm. 94 Dz.U. z 2020 r. poz. 2268 ze zm. 95 Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 ze zm. 69 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samorządu terytorialnego, w tym dotacje, subwencje, dyscyplina finansów publicznych i eg- zekucja należności i inne o symbolu podstawowym 653 W tej kategorii omawiane sprawy dotyczyły m.in. odmowy przyznania dotacji oświa- towej, określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu czy określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych. 3.3.1. W wyroku z 26 listopada 2025 r., I GSK 148/23, NSA wskazał, że obowiązek zwrotu dofinansowania, jaki obciąża beneficjenta, powstaje z mocy prawa i to niezależnie od woli stron. Wydana decyzja przekształca jedynie powstały z mocy prawa obowiązek w zobo- wiązanie do zwrotu środków. Zobowiązanie to powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 96 , waloru ostateczności. 3.3.2. W sprawach dotyczących m.in. ustalenia kosztów egzekucyjnych, skargi na czyn- ność egzekucyjną, zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym czy umorzenia postępowania egzekucyjnego należy zwrócić uwagę na wyrok z 11 lutego 2025 r., I GSK 1697/21, w przed- miocie nieprzystąpienia do egzekucji, w którym NSA uznał, że zaliczenie przez ustawodawcę w art. 3 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa 97 do podatków również opłat i niepodatkowych należności budżetowych nie świadczy o tym, że opłata za dysponowanie częstotliwością, o której mowa w art. 185 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne 98 , jest podatkiem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności cel- nych i innych należności pieniężnych 99 . 3.3.3. W wyroku z 18 listopada 2025 r., I GSK 1260/24, w przedmiocie stanowiska wierzy- ciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, NSA stwierdził, że z dyspozycji art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach pu- blicznych 100 wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodat- kowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Pojęcie „korzystający” obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby. W razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu albo jego posiadacza – w przypadku leasingu. 3.3.4. W sprawie dotyczącej zobowiązania do zwrotu części dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości NSA uznał, że skoro dotacja oświatowa ma charakter roczny, to przewidziane w art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych zdarzenia powodu- jące powstanie zobowiązania do jej zwrotu muszą zaistnieć w określonym roku, tj. w roku, w którym beneficjent otrzymał dotację. Z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. 96 Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; dalej: u.f.p. 97 Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. 98 Dz.U. z 2019 r. poz. 2460 ze zm. 99 Dz.U. z 2018 r. poz. 425. 100 Dz.U. z 2021 r. poz. 176 ze zm. 70 II. Izba Gospodarcza z art. 252 ust. 1 u.f.p. wynika zatem, że dotacyjne zobowiązanie zwrotowe powstaje z końcem roku (31 grudnia), w którym pobrano dotację oświatową. Ponadto NSA stwierdził, że stroną postępowania w sprawie zwrotu dotacji oświatowej jest ten organ prowadzący szkołę/pla- cówkę, który – odpowiednio do dyspozycji art. 252 ust. 1 u.f.p. – wykorzystywał w danym roku dotację (pkt 1 tej regulacji) bądź ją pobrał (pkt 2 tej regulacji). Ustalenie jaki podmiot i w jakim okresie był organem prowadzącym szkołę lub placówkę oświatową powinno od- bywać się na podstawie danych wynikających z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, a nie z ewentualnie zawieranych umów, których przedmiotem jest przekazanie funkcji or- ganu prowadzącego (wyrok z 22 maja 2025 r., I GSK 866/22). 3.3.5. Uprawnienie do kształtowania wynagrodzeń pracowników przedszkoli podlega ochronie samodzielności jednostki samorządu terytorialnego i nie ma podstaw do ingero- wania w przyjęte przez gminę w tym zakresie wartości. Modyfikacje te jednak nie pozostają bez wpływu na kwotę dotacji i uwaga ta dotyczy zarówno obniżenia, jak i podwyższenia wynagrodzeń pracowników przedszkoli. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych 101 ma charakter imperatywny, ustanawia bowiem obowiązek dokonania aktualizacji kwoty dotacji w trzech sytuacjach, m.in. w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W pojęciu „szczególnie uzasadniony przypadek” mieści się za- równo obniżenie, jak i podwyższenie wynagrodzeń pracowników przedszkoli stanowiących wydatki budżetowe gminy. Wobec tego, jeżeli w gminie doszło do aktualizacji kwoty dotacji ze względu na obniżenie wynagrodzenia pracowników przedszkoli, a następnie wynagro- dzenia te zostały podwyższone, obowiązkiem organu jest dokonanie ponownej aktualizacji kwoty dotacji (wyroki z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 1698/22 i I GSK 1700/22). 3.3.6. Dotacja oświatowa, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. 102 przysługuje organowi pro- wadzącemu szkołę na ucznia (słuchacza), który został do niej zapisany także po pierwszym dniu danego miesiąca, pod warunkiem, że uczeń uczestniczył w co najmniej 50% obowiązko- wych edukacyjnych zajęć w tym miesiącu. Zatem z przepisów art. 26 ust. 2 oraz art. 34 ust. 3 u.f.z.o. nie wynika, aby taki uczeń musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień danego miesiąca (wyroki z 23 stycznia 2025 r.: I GSK 752/21, I GSK 1108/21, I GSK 1142/21). 3.3.7. W wyrokach z 29 kwietnia 2025 r., I GSK 71/25, I GSK 1587/24 i I GSK 1499/24, NSA uznał, że zadania własne gminy należy postrzegać jako prawne zobowiązania do realizacji celu, jakim jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty zgodnie z zasadą pomocni- czości, przy czym mogą to być zadania obowiązkowe (gdy zostały tak określone w ustawie; art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 103 ) oraz nieobowiązkowe. Gmina nie musi zatem poszukiwać szczególnego unormowania ustawowego, aby podjąć się, np. doraźnie, realizacji zadania leżącego w interesie społeczności lokalnej o publicznym znaczeniu (np. z zakresu porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.s.g.), jeżeli do wykonania danego zadania nie został prawnie 101 Dz.U. z 2020 r. poz. 2029 ze zm.; dalej u.f.z.o. 102 Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm. 103 Dz.U. z 2024 r. poz. 605 ze zm.; dalej: u.s.g. 71 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wyznaczony inny organ władzy publicznej albo z ustawy wynika zakaz podejmowania przez gminę działań w określonym obszarze. 3.3.8. Regionalna Izba Obrachunkowa nie posiada kompetencji do oceny uchwały w sprawie utworzenia spółki komunalnej. Regionalna Izba Obrachunkowa posiada natomiast kompetencje do oceny tego, czy gmina jest uprawniona do przekazania tego rodzaju spółce środków finansowych w ramach umowy, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej 104 (wyrok z 25 lipca 2025 r., I GSK 232/22). 3.3.9. W wyroku z 23 lipca 2025 r., I GSK 652/24, NSA, dokonując wykładni art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 105 , przyjął, że sformułowanie ustawowe „wysokość i zasady ustalania oraz rozliczania dotacji celowej” nie ogranicza się do wskazania wymagań o charakterze materialnym, lecz do określenia wszel- kich kategorii norm. Wprowadzenie wymagania zachowania terminu do wystąpienia z wnio- skiem nie może być uznane jako limitowanie prawa do realizacji uprawnienia, zwłaszcza ograniczenie podmiotowe. Jest ponadto w pełni uzasadnione potrzebą ochrony budżetu gminnego, a konkretnie – zagwarantowaniem możliwości jego zaplanowania z koniecznym wyprzedzeniem (podobnie w wyroku z 6 maja 2025 r., I GSK 27/22). 3.3.10. Rada gminy lub powiatu może ustanawiać dotację celową przewidzianą na gruncie art. 403 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 106 nie tylko dla wszystkich podmiotów wskazanych w tym przepisie, ale również dla poszczególnych kategorii tych podmiotów. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby dotacja obejmowała inwestycje reali- zowane wyłącznie przez osoby fizyczne albo wyłącznie przez wspólnoty mieszkaniowe lub wyłącznie przez jednostki sektora finansów publicznych będące gminnymi lub powiatowymi osobami prawnymi, czy też przez przedsiębiorców (wyrok z 26 listopada 2025 r., I GSK 730/23). 3.3.11. W wyroku z 19 marca 2025 r., I GSK 1341/21, dotyczącym uchwały Rady Miasta w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać projekt budżetu obywatelskiego, NSA uznał, że obowiązek podania przez mieszkańców ich miejsca zameldowania podczas głosowania w formie elektronicznej oraz ocena ważności oddanego głosu w oparciu o podanie ww. miejsca zameldowania stanowi istotne naruszenia prawa, w tym zasady równości głosowania, gdyż w istocie organ stanowiący miasta, przekraczając kompetencje ustawowe wprowadził różne kryteria oceny ważności głosów dla osób głosujących tradycyjnie (za pomocą papierowych kart do głosowania) i głosujących w formie elektronicznej, naruszył zasadę równości głoso- wania, co stanowi istotne naruszenie art. 5a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 4 u.s.g. 107 3.3.12. W sprawach o sygn. akt I GSK 81/22, I GSK 82/22, w których istotę sporu stanowiło to, czy skarżąca spółka jest podmiotem prawa publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 104 Dz.U. z 2021 r. poz. 679 ze zm. 105 Dz.U. z 2023 r. poz. 204 ze zm. 106 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm. 107 Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm. 72 II. Izba Gospodarcza 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych 108 , NSA, powołując się na wyroki TSUE: w sprawie C ‑44/96 109 ; w sprawie C ‑360/96 110 ; w sprawie C ‑470/99 111 ; w sprawie C ‑373/00 112 ; w sprawie C ‑18/01 113 ; w sprawie C ‑283/00 114 ; w sprawie C ‑567/15 115 , wskazał, że do uznania podmiotu za podmiot, który zaspokaja potrzeby powszechne niemające charakteru przemysłowego, jak i handlowego wystarczy, że podmiot taki będzie realizował takie usługi w pewnym zakresie swojej działalności. W ocenie NSA forma prawna skarżącej (spółka ko- munalna) determinuje przyjęcie, że jest ona narzędziem służącym do realizacji celów jej za- łożyciela, tj. gminy. Faktycznie prowadzona działalność spółki w części dotyczącej gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, mieściła się w ramach ustalo- nego przez organ założycielski przedmiotu działalności spółki oraz odpowiadała zadaniom własnym gminy określonym w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g., które miały charakter zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlo- wego, co czyni ją podmiotem zobowiązanym do stosowania Prawa zamówień publicznych na podstawie jej art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b/ i d/. 3.3.13. Dokonując wykładni art. 26a ust. 1a 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o reha- bilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych 116 , NSA wskazał, że przepis ten odnosi się wyłącznie do terminu uiszczenia kosztów płacy dotyczących pra- cowników niepełnosprawnych. Nieuiszczenie niektórych kategorii składek na ubezpie- czenie społeczne bądź zdrowotne nie oznacza automatycznie, że pracodawca może zostać pozbawiony prawa do refundacji. Przeciwnie, dla wywołania takiego skutku uchybienie to musi dotyczyć wyłącznie składek od wynagrodzenia za pracę pracowników niepełnospraw- nych (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., I GSK 631/21 i 23 maja 2025 r., I GSK 461/22). 3.4. Dysponowanie środkami publicznymi z budżetu Unii Europejskiej, płatności obsza- rowe i inne o symbolu podstawowym 655. W 2025 r. wśród orzeczeń dotyczących dysponowania środkami publicznymi z budżetu UE (symbol 6559) dominowały te, które dotyczyły odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, określenia i zobowiązania przypadającej do zwrotu kwoty 108 Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm. 109 Wyrok Trybunału z 15 stycznia 1998 r. Mannesmann Anlagenbau Austria AG i in. przeciwko Strohal Rotationsdruck GesmbH, ECLI:EU:C:1998:4. 110 Przypis: Wyrok Trybunału z 10 listopada 1998 r. Gemeente Arnhem u Gemeente Rheden przeciwko BFI Holding BV, ECLI:EU:C:1998:525. 111 Wyrok Trybunału (szósta izba) z 12 grudnia 2002 r. Universale‑Bau AG, Bietergemeinschaft: 1) Hintereg- ger & Söhne Bauges.m.b.H. Salzburg, 2) ÖSTÜ‑STETTIN Hoch‑ und Tiefbau GmbH przeciwko Entsor- gungsbetriebe Simmering GmbH, ECLI:EU:C:2002:746. 112 Przypis: Wyrok Trybunału z 27 lutego 2003 r. Adolf Truley GmbH przeciwko Bestattung Wien GmbH, ECLI:EU:C:2003:110. 113 Przypis: Wyrok Trybunału z 22 maja 2003 r. Arkkitehtuuritoimisto Riitta Korhonen Oy, Arkkitehtito- imisto Pentti Toivanen Oy i Rakennuttajatoimisto Vilho Tervomaa przeciwko Varkauden Taitotalo Oy, ECLI:EU:C:2003:300. 114 Wyrok Trybunału z 16 października 2003 r. Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Hisz- panii, ECLI:EU:C:2003:544. 115 Wyrok Trybunału z 5 października 2017 r. „LitSpecMet” UAB przeciwko „Vilniaus lokomotyvų remonto depas” UAB, ECLI:EU:C:2017:736. 116 Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm. 73 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby dofinansowania z budżetu UE, ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu UE, zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu UE, przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane suszą lub powodzią. 3.4.1. W wyroku z 6 lutego 2025 r., I GSK 1407/21, NSA stwierdził, że brak decyzji po- wiatowego lekarza weterynarii o nakazie zabicia lub poddania ubojowi poszczególnych ga- tunków drobiu, o której mowa w § 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego 117 , nie mógł zostać uznany za przeszkodę w ubieganiu się przez skarżą- cego o rekompensatę, o której mowa w art. 2 lit. d/ rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1507 z dnia 10 października 2018 r. w sprawie nadzwyczajnych środków wspierania rynku w sektorach jaj i mięsa drobiowego w Polsce 118 , skoro jego gospodarstwo objęte zostało środkami w zakresie zdrowia zwierząt i środkami weterynaryjnymi, a straty w gospodar- stwie drobiarskim mogły powstać również wskutek zakazu przemieszczania drobiu i braku zgody na wprowadzenie nowych ptaków do fermy. 3.4.2. Wyrokiem z 14 maja 2025 r., I GSK 137/25, NSA orzekł, że zdarzeniem, które powo- duje rozpoczęcie biegu terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich 119 jest albo data wystąpienia szkody (jeżeli szkoda ta powstała po zaprzestaniu przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii), albo data zaprzestania przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii (jeśli korzyść została przyznana/wypłacona przed ustaniem nieprawidłowości) – w zależności od tego, które ze wskazanych zdarzeń miało miejsce jako ostatnie. 3.5. Sprawy, w których jako organ administracji występował Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych lub Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 3.5.1. W wyroku z 5 czerwca 2025 r., I GSK 265/22, NSA, dokonując wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 120 , wskazał, że nie można twierdzić, że przepis ten wyklucza inne środki dowodowe niż rejestr REGON oraz że pozwala on pomijać twierdzenia (i dowody) strony odnośnie do zgodności danych zawartych w tym rejestrze ze stanem rzeczywistym, co może mieć bezpośredni wpływ na prawidłowość wyniku postępowania. Takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy COVID ‑19 prowadziłoby bowiem do arbitralnego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie tylko jednego środka dowodowego, z pominięciem wysłuchania strony 117 Dz.U. poz. 1066. 118 Dz. Urz. UE L 2018.255.7. 119 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 120 Dz.U. poz. 1842 ze zm. 74 II. Izba Gospodarcza twierdzącej, że środek ten nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, a to oznaczałoby naru- szenie zasady sprawiedliwości proceduralnej. 3.5.2. Zdaniem NSA „niezbędne potrzeby życiowe”, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 roz- porządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 121 , to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Nie można uznać za prawidłową sytuację, w której zapłata za- ległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości za- spokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (wyrok z 17 czerwca 2025 r., I GSK 1649/22). 3.5.3. W wyroku z 15 października 2025 r., I GSK 1540/21, NSA podkreślił, że – biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a/ u.f.p. – rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w sprawie występuje „ważny interes zobowiązanego” lub „interes publiczny” jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes pu- bliczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ, rozpoznając wniosek, nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umo- rzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części. Jednocześnie w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania organy nie są uprawnione do badania słuszności nałożenia opłat dodatkowych za nieopłacony postój. 3.6. Polityka spójności (tryby szczególne) 3.6.1. NSA, orzekając w sprawach dotyczących polityki spójności, zajął się zakresem kon- troli sądowoadministracyjnej w sprawach dotyczących negatywnej oceny projektu. Sąd kasa- cyjny podniósł, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy przepro- wadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają reguł postępowania wskazanych w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 ‑2027 122 . Zmierza to w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarzą- dzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru – dokonanej oceny 121 Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365. 122 Dz.U. z 2022 r. poz. 1079; dalej: ustawa wdrożeniowa. 75 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby i przyznanej punktacji. Sądową kontrolą objęte są również działania ekspertów oraz dokony- wane przez nich oceny (wyrok z 26 lutego 2025 r., I GSK 1718/24). 3.6.2. W wyroku z 13 maja 2025 r., I GSK 344/25, NSA wskazał, że naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowa- dzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. 3.6.3. Dla zagwarantowania rzetelnej i bezstronnej oceny projektów uwzględniającej istotne okoliczności w ramach poszczególnych kryteriów i wykluczającej dowolność istotne znaczenie ma przewidziana skala punktacji umożliwiająca różnicowanie ilości przyznawa- nych punktów w zależności od stopnia spełnienia danego kryterium oraz możliwość udziału ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym, a ponadto weryfikacja dokonanej oceny projektu w ra- mach procedury odwoławczej i kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., I GSK 943/25). 3.6.4. W sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu, dokonywana zgodnie z przepisami ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu (wyroki z: 13 sierpnia 2025 r., I GSK 942/25 oraz 17 lipca 2025 r., I GSK 706/25). 3.7. Sprawy kapitałowe, bankowość oraz papiery wartościowe W 2025 r. wśród spraw rozpoznawanych w ramach symbolu 637, dotyczącego spraw ka- pitałowych i bankowości, najwięcej skarg kasacyjnych dotyczyło rozstrzygnięć podejmowa- nych w postępowaniu przed Komisją Nadzoru Finansowego w sprawach kar pieniężnych, m.in. za naruszenie obowiązków informacyjnych lub ich nienależyte wykonywanie, za naru- szenie przepisów o rachunkowości; za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewi- dentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym; za naruszenie przepisów ustawy o ofercie; za naruszenie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak rów- nież w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku. 3.7.1. W sprawach dotyczących nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie zobowią- zania inwestorskiego NSA zauważył, że oświadczenia zawierające tzw. zobowiązanie inwe- storskie mają charakter permanentny oraz że zobowiązania przyjęte przez stronę nie były i nie są zwykłym oświadczeniem woli, ale zobowiązaniem do prowadzenia polityki banku w sposób przewidziany w prawie i w decyzji zezwalającej. Sąd wskazał również, że zobowią- zanie inwestora, o którym mowa w art. 25h ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe 123 ma charakter zobowiązania rezultatu. W tym kontekście podkreślił konieczność oceny i uwzględniania skutków retrospektywnego działania nowego prawa z punktu wi- dzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku, wraz z uwzględnieniem, że nowe prawo nie powinno 123 Dz.U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.; dalej: u.p.b. 76 II. Izba Gospodarcza naruszać tych zasad, wobec zastosowania w sprawie przez organ przepisu prawa zawiera- jącego normę sankcyjną, który wszedł w życie już po podjęciu przez stronę zobowiązania, o którym mowa w art. 25h ust. 3 u.p.b. (wyroki z 13 czerwca 2025 r., II GSK 72/24 i II GSK 103/24). 3.7.2. W wyroku z 6 listopada 2025 r., II GSK 2181/23, dotyczącym kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, NSA wskazał na konieczność wykazania podejmowania realnych działań monitorujących proces sprawozdawczości finansowej i skuteczności systemów kon- troli wewnętrznej w odpowiednim czasie oraz z należytą starannością przez członków ko- mitetu audytowego spółki, celem zwolnienia się od sankcji administracyjnej za zaniechania w tym zakresie. Przesłanki egzoneracyjnej nie stanowi argumentacja zmierzająca wyłącznie do podważenia działalności spółki oraz zaniechań innych podmiotów, w tym firmy audy- torskiej. 3.7.3. Wyrokiem z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA rozpoznał 48 skarg kasacyj- nych wywiedzionych przez 434 skarżących od wyroku WSA w Warszawie, oddalającego skargę 606 podmiotów na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji banku. NSA uwzględnił 8 skarg kasacyjnych i w tym za- kresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Uwzględniając pięć skarg kasacyjnych: Rady Nadzorczej restrukturyzowanego banku, akcjonariuszy i ob- ligatariuszy banku, NSA za usprawiedliwiony uznał jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim Sąd I instancji nie odniósł się do zagadnienia kumulacji w jednym organie trzech funkcji: organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządko- wanej likwidacji, gwaranta depozytów oraz administratora tymczasowego (kuratora). Na- tomiast uwzględniając kolejne trzy skargi kasacyjne, NSA przyjął, że zachodzi przesłanka nieważności postępowania przewidziana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. – pozbawienie strony możności obrony swych praw. Z akt sprawy i sformułowanych zarzutów kasacyjnych wy- nikało, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji skarżącym odmówiono udostęp- nienia akt administracyjnych. NSA uznał, że skoro stroną postępowania administracyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji jest tylko podmiot, którego dotyczy przymusowa restrukturyzacja, i że decyzja w tym przedmiocie oraz jej uzasadnienie doręczane jest tylko Radzie Nadzorczej tego podmiotu, w sytuacji w której o wybranych elementach decyzji (powodach jej podjęcia i skutkach) skarżący dowiadują się z komunikatu zamieszczanego na oficjalnej stronie internetowej BFG, to odmowa udostępnienia przez WSA w Warszawie akt sprawy, w tych konkretnych okolicznościach, stanowiła przesłankę nieważności postę- powania w sprawach dotyczących tych skarżących, do której doszło przed połączeniem kil- kuset spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jednym wyrokiem w znaczeniu formalnoprawnym. 3.8. Ochrona zdrowia W 2025 r. liczą grupę stanowiły orzeczenia, w których NSA rozstrzygał kwestię stwier- dzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki, nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem wyroku 77 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C ‑200/24 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospo- litej Polskiej (ECLI:EU:C:2025:459) 124 . Ponadto istotnymi zagadnieniami w podejmowanych przez NSA rozstrzygnięciach były prawa pacjenta, a także nadzór sanitarny, m.in. kontrola i zakres czynności podejmowanych przez inspekcję sanitarną oraz nakładane kary. 3.8.1. W wyroku z 29 lipca 2025 r., II GSK 87/22, NSA, przyjmując, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecz- niku Praw Pacjenta 125 godzi w podstawowe wartości przyjęte w Konstytucji RP, jak i w cel wprowadzonej w analizowanej ustawie regulacji, która ma wprowadzić system ochrony pre- wencyjnej praw jednostki w zakresie ochrony życia i zdrowia, uznał, że stosowane przez skar- żącą praktyki polegające na braku zapewnienia pacjentom realnej możliwości telefonicznej rejestracji celem uzyskania świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej finanso- wanych ze środków publicznych stanowią praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjenta. NSA przypomniał, że dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów wymagane jest wystąpienie w działaniu podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych dwóch prze- słanek: po pierwsze, bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotu udziela- jącego świadczeń zdrowotnych; po drugie, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. W ocenie NSA obowiązujący zgodnie z art. 8 zd. 1 u.p.p. wymóg organi- zacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z dołożeniem należytej staranności obowią- zuje także na etapie ustalania dostępu do świadczeń, w tym rejestracji i dostępu do rejestracji, na co wskazuje § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 126 , przy czym możliwość rejestracji telefonicznej ma mieć charakter faktyczny, a nie tylko for- malny. NSA przypomniał, że pojęcie „zbiorowe prawa pacjentów” odnosi się do tych praw, o których mowa w u.p.p. oraz w przepisach szczególnych. 3.8.2. Wyrokiem z 12 czerwca 2025 r., II GSK 26/22, NSA przesądził, że w przypadku, gdy kontroli poddawany jest suplement diety w postaci płynu zamkniętego w szczelnym opako- waniu na ostatnim etapie wprowadzania środka do obrotu, próbką kontrolną (próbką pier- wotną) w znaczeniu art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 127 jest jednostkowa sztuka takiego opakowania, czyli butelka o ofero- wanej konsumentom pojemności. 3.8.3. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że nałożenie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 128 , jest do- puszczalne dopiero po stwierdzeniu, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i sa- nitarnych (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2653/24). 124 Orzeczenia NSA w tym zakresie zostały omówione w części „Luki prawne” 125 Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.; dalej u.p.p. 126 Dz.U. z 2020 r. poz. 320 ze zm. 127 Dz.U. z 2023 r. poz. 1448. 128 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 78 II. Izba Gospodarcza 3.8.4. Zdaniem NSA, termin „inne czynności”, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno ‑sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno ‑procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wyka- zują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (wyrok z 10 lipca 2025 r., II GSK 2603/24). 3.9. Ubezpieczenia zdrowotne W 2025 r. sprawy objęte symbolem 652 dotyczyły w szczególności: ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, ustalenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, zwrotu kosztów leczenia za granicą, wy- dania zgody na refundację leku. Wśród rozpoznawanych spraw przeważały te dotyczące stwierdzenia podlegania obo- wiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy cywilnoprawnej, w których NSA kontrolował stanowisko sądu pierwszej instancji akceptujące pogląd, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z prawem uznawał w poszczególnych sprawach, że doszło do za- warcia umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny 129 o zleceniu, co skutkowało objęciem jednej ze stron tych umów obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicz- nych 130 , a nie do zawarcia umów o dzieło, przy których nie powstaje obowiązek ubezpie- czenia zdrowotnego. 3.9.1. Orzekając w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej fi- nansowanych ze środków publicznych, NSA w wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 1871/25, przyjął, że nie znajduje uzasadnionych podstaw taka wykładnia art. 50 ust. 18a u.ś.o.z., zgodnie z którą w postępowaniu wznowionym z urzędu na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej może dojść do ponownego otwarcia terminu do dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3 u.ś.o.z., jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu (art. 50 ust. 18a u.ś.o.z.), chyba że organ w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie, za- niechał wykonania obowiązku poinformowania o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., albo wykonał go bezskutecznie, a przyczyny wznowienia objęte oceną organu orzekającego w sprawie wznowienia dotyczą tego obowiązku. 3.9.2. Z zagadnień procesowych warto zwrócić uwagę na postanowienie z 26 listopada 2025 r., II GZ 747/25, w którym NSA wskazał, że jakkolwiek – co do zasady – inna jest rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora i profesjonalnego pełnomocnika, to nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej kuratorem wyznaczony został adwokat, 129 Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.; dalej: k.c. 130 Dz.U. z 2022 r. poz. 2561; dalej: u.ś.o.z. 79 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a zatem wystąpiła swego rodzaju tożsamość (zbieżność) ról społecznych (kurator) i proce- sowych (profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata). W ocenie NSA, brak jest podstaw do różnicowania wysokości wynagrodzenia należnego adwokatowi bądź radcy prawnemu w zależności od pełnionej przez nich funkcji kuratora, pełnomocnika z urzędu czy pełno- mocnika z wyboru. 3.9.3. Orzekając w przedmiocie odmowy wydania zgody na refundację leku, NSA po- dzielił stanowisko Sądu I instancji, który za nieprawidłową uznał dokonaną przez organ wykładnię art. 39 ust. 3e pkt 1 ustawy o refundacji 131 , przede wszystkim z tego powodu, że ograniczenie się przez organ administracji do samej treści przywołanego przepisu prawa bez uwzględnienia konsekwencji wynikających z art. 39 ust. 3c ustawy, a zwłaszcza do zawartych w nim odesłań do art. 12 pkt 3 ‑6 i pkt 8 ‑10 i potrzeby stosowania określonych tam kryteriów refundacyjnych oraz ich oceny w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie mogło być uznane za wystarczające dla przyjęcia, że żądanie wniosku o refundację leku nie mogło zo- stać uwzględnione (wyroki: z 22 stycznia 2025 r., II GSK 1981/24 oraz z 13 marca 2025 r., II GSK 2828/24). 3.10. Własność przemysłowa Wśród spraw dotyczących znaków towarowych najwięcej dotyczyło unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, których liczba niewiele przewyższała liczbę spraw, których przedmiotem była odmowa udzielenia prawa ochronnego. Relatywnie często NSA zajmował się rozpoznawaniem spraw w przedmiocie sprzeciwu wobec udzielenia prawa ochronnego i niemal równie dużo spraw dotyczyło wygaśnięcia tego prawa. Ponadto NSA orzekał w spra- wach, w których przedmiotem były inne kwestie związane ze znakami towarowymi, jak na przykład postępowania w sprawie ujawnienia wnioskodawcy w rejestrze wspólnego znaku towarowego, przedłużenia prawa ochronnego czy uznania na terytorium RP międzynaro- dowej ochrony znaku towarowego. Wśród orzeczeń dotyczących wynalazków wyraźnie dominowały sprawy związane z unieważnieniem patentu na wynalazek oraz sprawy w przedmiocie odmowy udzielenia tego prawa. Novum w orzecznictwie NSA w zakresie wynalazków jest kategoria spraw doty- czących biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. 3.10.1. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., II GSK 2697/21, NSA rozpoznając sprawę, w której problem prawny koncentrował się na pytaniu, czy wspólnota mieszkaniowa może być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, wyraził sta- nowisko, że nie tylko nie istnieje żaden przepis prawa, który zakazywałby wspólnocie na- bywać takie prawa, ale wręcz z art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali 132 wynika, że skoro może ona nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, a zatem ma prawo nabywania własności odrębnych lokali na własną rzecz w celu zaspokajania potrzeb wspólnych, to może również nabywać prawa ochronne na znaki towarowe, jeżeli pozostaje to w związku z jej działalnością. 131 Dz.U. z 2023 r. poz. 826 ze zm. 132 Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 903 ze zm. 80 II. Izba Gospodarcza 3.10.2. NSA przyjął, że znak słowny „Perlage” w odniesieniu do wód mineralnych posiada zdolność odróżniającą na polskim rynku w rozumieniu art. 129 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej 133 , gdyż tylko niewielka liczba osób, wśród dobrze wykształconych, będzie w sposób naturalny i automatyczny odnosiła wskazane słowo do jego znaczenia. Wyrok ten wpisuje się w linię orzecznictwa sądów administracyjnych, we- dług której ocena opisowości i – w konsekwencji – zdolności odróżniającej powinna być dokonywana przede wszystkim przez pryzmat percepcji przeciętnego polskiego odbiorcy, a więc z uwzględnieniem kontekstu rynkowego, a nie wyłącznie etymologii językowej (wyrok z 6 maja 2025 r., II GSK 2433/21). 3.10.3. Słowno ‑graficzny znak „NAJ LEPSZA OFERTA na rynku” nie spełnia przesłanki zdolności odróżniającej, będąc wyłącznie sloganem reklamowym niepozwalającym na iden- tyfikację pochodzenia towarów i nawet błędny w stosunku do gramatyki języka polskiego zapis jednego z wyrazów nie zmienia warstwy znaczeniowej oznaczenia, podczas gdy kom- pozycja całości nie posiada zdolności odróżniania (wyrok z 9 września 2025 r., II GSK 418/22). 3.10.4. W wyroku z 27 listopada 2025 r., II GSK 781/22, NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym sama okoliczność, że zgłoszone oznaczenie jest nazwą geograficzną nie przesądza o braku jego zdolności odróżniającej. Zwrócił uwagę na konieczność badania w takich przy- padkach przez organ, in concreto, czy w odniesieniu do towarów i właściwego kręgu odbiorców nazwa ta jest rzeczywiście postrzegana jako aktualne, konkretne i bezpośrednie wskazanie pochodzenia geograficznego, czy też ma charakter fantazyjny i może pełnić funkcję znaku towarowego. Jednocześnie, w wyrokach z 17 września 2025 r., II GSK 277/22 oraz II GSK 304/22, NSA przypomniał, że nazwa geograficzna, jeżeli może być postrzegana jako infor- macja o pochodzeniu towarów, to co do zasady nie posiada pierwotnej zdolności odróżnia- jącej, bez względu na faktyczny związek produkcji towarów z danym miejscem. 3.10.5. Pojęcie daty udzielenia patentu w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parla- mentu Europejskiego i Rady z 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochron- nego dla produktów leczniczych 134 należy utożsamiać z momentem publikacji ogłoszenia o udzieleniu patentu w „Wiadomościach Urzędu Patentowego”, co ma kluczowe praktyczne znaczenie dla liczenia terminu na złożenie wniosku o dodatkowe prawo ochronne (wyrok z 18 lutego 2025 r., II GSK 1727/21). 3.11. Sprawy dotyczące działalności gospodarczej i uprawnień zawodowych 3.11.1. W wyroku z 3 lipca 2025 r., II GSK 59/22, NSA, orzekając w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa dotyczących tworzenia sztucznych wysp na polskich obsza- rach morskich, stwierdził, że art. 27b ust. 1d ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej 135 wyraźnie tworzy kompetencję orzeczniczą tylko w stosunku do części opłat uregulowanych w art. 27b ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.m., 133 Dz.U. z 2023 r. poz. 1170. 134 Dz. Urz. UE L 2009.152.1. 135 Dz.U. z 2019 r. poz. 2169; dalej: u.o.m. 81 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby a więc części trzeciej i czwartej. Dwie pozostałe, w tym pierwsza, stanowiąca przedmiot sporu (z art. 27b ust. 1 pkt 1 u.o.m.), nie została objęta tą kompetencją organu. Stosowania prawnej formy działania organu administracji publicznej nie można domniemywać. NSA podkreślił, że ustawodawca w art. 27b ust. 1 i 1d u.o.m. zawarł wyraźną enumerację tych części opłaty dodatkowej za wydanie pozwolenia, które wymagają wszczęcia postępowania administra- cyjnego i wydania decyzji określających opłatę. 3.11.2. W zakresie spraw dotyczących biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych na szczególną uwagę zasługują wyroki z 25 września 2025 r., II GSK 366/22, II GSK 636/22, II GSK 1686/23 oraz II GSK 2510/24, w których NSA, rozstrzygając w przedmiocie umorzenia po- stępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego i odwołania biegłego, uznał, że w sytuacji gdy stowarzyszenie dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. wskazuje, że celem jego działań jest monitorowanie pomiarów prędkości na drogach, dokonywanych na rzecz uczestników ruchu drogowego, których ma- terializacją są postępowania dotyczące przekroczenia dozwolonej prędkości, a w postępowa- niach tych uczestniczy biegły sądowy, co do którego opinii i postawy etyczno ‑moralnej jako biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby publicznej, formułowane są określone zarzuty, zawarte we wniosku o jego odwołanie z tej funkcji, należało przyjąć, że wykazanie braku działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienia faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest „sprawą odnoszącą się do społeczeństwa”. Mimo że każda sprawa związana z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości na drodze ma charakter indywidualny, to jednak kwestia prawidłowego dokonywania pomiarów prędkości na dro- gach może być uznana za istotną dla ogółu zainteresowanych osób – uczestników ruchu dro- gowego. NSA podniósł również, że sprawa ustanowienia biegłego sądowego lub zwolnienia go z funkcji należy do spraw z zakresu organizacji i wewnętrznego urzędowania sądów po- wszechnych. Oczywiste jest, że ocena standardów i prawidłowości wykonania opinii przez biegłego w konkretnych sprawach należy do organów procesowych, jednak kwestia istnienia rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych 136 ) dotyczy również sfery stosunków organizacyjno ‑ustrojowych pomiędzy właściwym prezesem sądu okręgowego a osobą ustanowioną lub zwolnioną z funkcji biegłego sądowego. 3.11.3. W sprawach dotyczących stwierdzenia daty przeniesienia sędziego w stan spo- czynku oraz stwierdzenia daty przejścia sędziego w stan spoczynku NSA stanął na stano- wisku, że w świetle wynikających z art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 173 Konstytucji RP ar- gumentów natury systemowej oraz wobec istoty i celów instytucji kontrasygnaty aktów urzędowych Prezydenta RP, za uzasadniony należy uznać wniosek, że postanowienie Pre- zydenta RP o stwierdzeniu daty przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie wymaga kontrasygnaty, bowiem nie stanowi warunku ważności ani też prawnej skutecz- ności tego aktu. Ponadto NSA stwierdził, że zakres i zarazem treść kompetencji Prezydenta RP odnosi się – jak wprost stanowi o tym art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie 136 Dz.U. Nr 15, poz. 133. 82 II. Izba Gospodarcza Najwyższym 137 – zarówno do przejścia, jak i przeniesienia sędziego SN (odpowiednio sę- dziego NSA), zaś jej istotą jest potwierdzenie określonych faktów, wraz z zaistnieniem któ- rych stwierdza on datę przejścia sędziego ze stanu czynnego w stan spoczynku. Wymieniony akt jest zatem kwalifikowany jako akt, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem odpowiada on formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dys- pozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek prawny i wynika- jące z niego uprawnienie lub obowiązek. NSA rozstrzygnął również kwestię dwuetapowości postępowania w sprawie przeniesienia w stan spoczynku, a mianowicie, że podjęcie uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa o przeniesieniu w stan spoczynku jest wieńczone aktem Prezydenta, o którym jest mowa w art. 39 ustawy o SN, a w konsekwencji akt ten determinuje skuteczność samej uchwały (wyroki z 29 maja 2025 r., II GSK 631/22 oraz II GSK 638/22). 3.11.4. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II GSK 355/25, NSA stwierdził, że skoro wszczęcie postępowania karnego wobec strony stanowi ustawową przesłankę skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia 138 , to tym samym nie może być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. 3.11.5. NSA, rozstrzygając sprawę dotyczącą odmowy przyjęcia na uzupełniającą apli- kację sędziowską, nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że cały test konkursowy po- winien podlegać unieważnieniu z tej tylko przyczyny, że jedno z pytań okazało się całko- wicie wadliwe, co ma naruszać interes skarżącej i innych zdających. Sąd uznał, że choć błędy w formułowaniu pytań i odpowiedzi nie powinny mieć miejsca, deprecjonują bowiem wagę prowadzonej rekrutacji, to jednak się zdarzają, co nie oznacza, że z tej tylko przyczyny (przy jednym wadliwym pytaniu) cały egzamin musi podlegać unieważnieniu. Należało zbadać wpływ, jaki wadliwość ta ma na wyniki i proces rekrutacji, bowiem nie każde stwierdzone uchybienie będzie skutkować zmianą sytuacji strony na jej korzyść. Istnieje zakres tego ro- dzaju uchybień, które po ich zweryfikowaniu i usunięciu, nie spowodują zmiany sytuacji prawnej jednostki na korzystniejszą (wyrok z 21 maja 2025 r., II GSK 1687/24). 3.12. Broń i materiały wybuchowe 3.12.1. W 2025 r. NSA jednolicie prezentował pogląd, że fakt zatarcia skazania nie wyłącza możliwości uwzględnienia popełnionych w przeszłości czynów przy ocenie przesłanki „braku zagrożenia” z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji 139 . NSA wskazał, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 k.p.a., że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z inte- resem porządku publicznego. NSA podkreślił, że choć instytucja zatarcia skazania, określona w art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny 140 , pozwala uznać daną osobę za 137 Dz.U. z 2019 r. poz. 825. 138 Dz.U. z 2021 r. poz. 1995 ze zm. 139 Dz.U. z 2019 r. poz. 284 ze zm. 140 Dz.U. z 2025 r. poz. 383. 83 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby niekaraną, to przy ocenie wnioskodawcy ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nieukarania, ale jego dotychczasowe życie i sposób postępowania. Okoliczność uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie pozostaje bowiem faktem obojętnym w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również ko- nieczność uwzględnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego (wyroki z: 26 marca 2025 r., II GSK 1994/21; 9 września 2025 r., II GSK 393/22 i II GSK 491/22). 3.12.2. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1791/24, NSA podkreślił, że dana osoba nie przestaje być osobą skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo z chwilą wykonania kary, ale wtedy kiedy doszło do zatarcia skazania, które w tej sprawie, na datę wydawania decyzji, nie nastąpiło. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie przewiduje dwóch odrębnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj.: skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz stwarzania zagrożenia dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Wskazana regulacja dookreśla pojęcie „osoby stwarzającej zagrożenie dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego”, której to osobie nie można wydać pozwolenia na broń, lub której, stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, organy Policji są zobowiązane cofnąć pozwolenie na broń. 3.13. Transport i drogi publiczne 3.13.1. W wyroku z 25 listopada 2025 r., II GSK 938/22, NSA, rozpoznając sprawę doty- czącą cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, stwierdził, że o ile organy prowadzące postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami – na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami 141 nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści, o tyle na organach ciąży obowiązek ustalenia, czy przesłane orzeczenie lekarskie, stwier- dzające istnienie przeciwskazań do kierowania pojazdami uzyskało przymiot ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 4, 6 i 7 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. 3.13.2. W wyroku z 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1777/24, NSA wskazał, że w art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 142 mowa jest jedynie o przedaw- nieniu wykonania kary i ma on zastosowanie do kar ustalonych już w drodze decyzji. Dla- tego, w myśl art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a., do kar nakładanych na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. zastosowanie ma art. 189g § 1 k.p.a. 3.13.3. W sprawie dotyczącej usunięcia przeszkód lotniczych w postaci drzew, NSA stwierdził, że regulacja art. 874 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 143 nie ingeruje w istotę prawa własności, a co więcej, że wobec jej funkcji oraz celów ustanowienia nie jest także nieproporcjonalna. Nie ulega bowiem wątpli- wości, że jakkolwiek wywołane koniecznością usunięcia przeszkody lotniczej działanie inge- ruje w prawo własności (posiadania, użytkowania), to jednak wobec potrzeby zapewnienia 141 Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm.; dalej: u.k.p. 142 Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p. 143 Dz.U. z 2023 r. poz. 2110. 84 II. Izba Gospodarcza bezpiecznej eksploatacji lotniska oraz bezpieczeństwa operacji lotniczych uzasadniony jest wniosek, że jest to działanie bezwzględnie konieczne i z tego punktu widzenia nie mają żad- nego znaczenia przesłanki uznania, że drzewo, krzew czy też kompleks drzew stanowi prze- szkodę lotniczą (a mianowicie, czy chodzi o nowe nasadzenia czy rozrost wcześniej posadzo- nych drzew i krzewów w wyniku uprawy), skoro zagrażają bezpieczeństwu ruchu lotniczego (wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II GSK 2194/24). 3.13.4. Skarga na naruszenie przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów, która stanowi instrument kontroli przestrzegania przepisów tych rozporzą- dzeń (art. 205a ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze) inicjuje postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem NSA niespełnienie wymogów formalnych skargi określonych w art. 205b ust. 3 ustawy – Prawo lotnicze lub uczynienie im zadość w stopniu mniejszym, niż wynika to z przepisu prawa, nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia skargi, o której jest mowa w art. 205a ust. 1 wskazanej ustawy oraz wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenia albo braku naruszenia przez przewoźnika lotni- czego przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących ochrony praw pasażerów. Powyższe nie stanowi również podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego inicjowanego tą skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość (wyrok z 25 czerwca 2025 r., II GSK 2612/21). 3.13.5. W wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II GSK 1832/21, NSA przyjął, że samo wystąpienie z wnioskiem o wydanie świadectwa kierowcy nie czyni zadość wymogom wykonywania przewozu w sposób zgodny z przepisami obowiązującego prawa, których adresatem jest pro- fesjonalny przewoźnik, i które w odniesieniu do kierowcy, o którym jest mowa w art. 32a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 14 4 w związku z art. 5 ust. 1 ‑3 roz- porządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów dro- gowych 145 , mają charakter bezwzględnie obowiązujący. 3.13.6. W zakresie spraw oznaczonych symbolem 6037 NSA odniósł się również do istot- nych zagadnień procesowych. W wyrokach z 13 lutego 2025 r., II GSK 1760/21 i II GSK 388/22, NSA wskazał, że upływ określonego w decyzji ostatecznej terminu na wykonanie obowiązku administracyjnego nie stanowi bezwzględnie o bezprzedmiotowości postępowania w przed- miocie zmiany tej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. z powodu jej „wygaśnięcia”. Sąd wy- jaśnił, że nie stanowi przeszkody do zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. zmiana stanu prawnego, która nie wpływa na tożsamość stosunku prawnego ukształtowa- nego zmienianą decyzją, wskazując, że ocena odnośnie do zachowania albo niezachowania ciągłości stanu prawnego stanowi podstawę wniosku o zaktualizowaniu się albo braku zak- tualizowania się warunku (przesłanki) stosowania art. 155 k.p.a., nie zaś podstawę wniosku o istnieniu albo braku istnienia przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie wy- mienionego przepisu prawa. 14 4 Dz.U. z 2019 r. poz. 2140. 145 Dz. Urz. UE L 2009.300.72 ze zm. 85 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.14. Sprawy dotyczące poczty, telekomunikacji, radia i telewizji 3.14.1. W wyroku z 8 lipca 2025 r., II GSK 2215/21, NSA stanął na stanowisku, że po- stępowanie w sprawie przedłużenia koncesji inicjowane wnioskiem, o którym jest mowa w ust. 1 art. 35a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji 146 , ma charakter wtórny w relacji do postępowania w sprawie jej udzielenia inicjowanego ogłoszeniem, o którym mowa w art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy. Stąd nie mają zastosowania w tym postępowaniu przepisy art. 34 i art. 36 ust. 1 i 2 tej ustawy, a odmowa udzielenia koncesji na kolejny okres – a więc jej przedłużenie – możliwa jest wyłącznie, gdy w stosunku do nadawcy, który pier- wotnie już ją uzyskał, zachodzi którakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 38 ust. 1 lub 2 ustawy, a mianowicie okoliczność aktualizująca jedną z przesłanek obligatoryjnego lub fakul- tatywnego cofnięcia koncesji. Biorąc pod uwagę odrębność przedmiotu regulacji art. 35a ust. 1 ustawy, a co za tym idzie jego funkcji oraz celu jego ustanowienia, które są zdecydowanie różne od przepisów art. 34, art. 35, art. 36 i art. 36a oraz art. 36c tej ustawy, NSA stwierdził, że określony tym przepisem termin na złożenie wniosku o udzielenie koncesji na kolejny okres – to jest nie później niż 12 miesięcy przed wygaśnięciem już posiadanej koncesji – nosi cechy terminu prawa materialnego. 3.14.2. Na uwagę zasługuje również wyrok z 8 kwietnia 2025 r., II GSK 2337/21, w którym NSA uznał, że w świetle art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 71 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe 147 w zw. z art. 22 ust. 3 dy- rektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług 148 i art. 47 akapit 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w sprawach wyboru operatora wyznaczonego status strony postępowania oraz podmiotu, którego do- tyczy decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako krajowego organu regulacyj- nego, może nabyć i zachować do dnia ostatecznego zakończenia tego postępowania tylko ten podmiot, który pozostaje do tego dnia operatorem pocztowym, na którego konkurencyjną względem adresata decyzji o wyborze operatora wyznaczonego pozycję rynkową może od- działywać treść tej decyzji. Jeżeli zatem przed dniem wydania ostatecznej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego, będący operatorem pocztowym i uznany za stronę tego rodzaju postępowania podmiot utraci status tego operatora, to toczące się z jego udziałem postępo- wanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe w części dotyczącej jego w nim udziału. 146 Dz.U. z 2020 r. poz. 805. 147 Dz.U. z 2020 r. poz. 1041. 148 Dz. Urz. UE L 1998.15.14 ze zm. 86 III. Izba Ogólnoadministracyjna 1. Uwagi ogólne dotyczące rodzaju i liczby rozpoznawanych spraw w ramach działalności orzeczniczej Izby Ogólnoadministracyjnej 1.1. Wpływ i załatwienie spraw ze skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania w 2025 r. Pozostałość z poprzedniego okresu Wpływ Łącznie do załatwienia Załatwiono 149 Pozostało na następny okres 14 655747122 126985812 268 W 2025 r. do Izby wpłynęło 7471 skarg kasacyjnych, w tym 53 skargi o wznowienie postę- powania. Z poprzedniego okresu pozostało 14 655 skarg kasacyjnych, a zatem do załatwienia było łącznie 22 126 spraw. Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym naj- więcej skarg kasacyjnych było z zakresu m.in.: prawa budowlanego, gospodarki mieniem państwowym i komunalnym, zagospodarowania przestrzennego, wywłaszczania i zwrotu nieruchomości, ochrony środowiska i ochrony przyrody, stosunków pracy i stosunków służ- bowych czy pomocy społecznej. Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby fizyczne wniosły 3872 skargi kasacyjne, a spośród pozostałych skarg kasacyjnych 3462 pochodziło od osób prawnych, w tym 1826 od organów, których czynność, bezczynność czy przewlekłe prowa- dzenie postępowania zostało zaskarżone, 184 od organizacji społecznych, a 24 od prokuratora. W Izbie rozstrzygnięto 9858 skarg kasacyjnych, w tym 32 skargi o wznowienie postępo- wania, 9 spraw zamknięto. W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w 745 sprawach, adwokaci jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania w 1013 sprawach, radcowie prawni w 1240 sprawach, prokuratorzy uczestniczyli w 40 spra- wach, Rzecznik Praw Obywatelskich w 7, a Rzecznik Praw Dziecka w 4 sprawach. W Izbie Ogólnoadministracyjnej na dzień 31 grudnia 2025 r. orzekało 46 sędziów NSA, a 7 etatów sędziowskich było nieobsadzonych. W przeliczeniu na obsadę faktyczną na jed- nego sędziego NSA w 2025 r. przypadało do rozpatrzenia 481 skarg kasacyjnych i skarg o wznowienie postępowania. 1.2. Wpływ i załatwienie zażaleń w 2025 r. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 3629 zażaleń oraz 14 skarg o wzno- wienie postępowania zażaleniowego. Łącznie zostało załatwionych 3648 zażaleń na orzeczenia sądów administracyjnych, w 303 sprawach uwzględniono zażalenie, w 2906 sprawach odda- lono zażalenie, 31 spraw zamknięto. Na koniec 2025 r. pozostało nierozpoznanych 235 zażaleń. 149 Łącznie: skargi kasacyjne, skargi o wznowienie postępowania i sprawy zamknięte. 87 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości... 1.3. Pozostałe sprawy W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 457 wniosków o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość, tj. o 74 wnioski więcej niż w 2024 r. (383). Załatwiono łącznie 442 sprawy wszczęte ww. wnioskami, a zatem o 50 więcej niż w 2024 r. (392). Spośród załatwionych wniosków (442), w 319 sprawach wskazano organ właściwy do załatwienia sprawy, 46 wniosków oddalono, 59 wniosków odrzucono, a 18 załatwiono w inny sposób. Ponadto wpłynęło 11 skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orze- czenia. Z poprzedniego okresu pozostała do rozpoznania 1 skarga. Spośród skarg, które wpły- nęły w 2025 r. w 7 przypadkach złożona skarga dotyczyła orzeczenia NSA, zaś w 4 przypad- kach orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Załatwiono 11 skarg, w tym 1 skargę oddalono, a 10 skarg odrzucono. Na następny okres pozostała do rozpoznania 1 skarga. W Izbie Ogólnoadministracyjnej zarejestrowano łącznie 113 spraw ze skarg na naru- szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, z czego 17 skarg dotyczyło przewlekłego postępowania przed NSA, a 96 skarg – po- stępowania przed sądami pierwszej instancji. Z poprzedniego okresu pozostało niezałatwio- nych 5 skarg na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Załatwiono łącznie 97 skarg, z których 26 oddalono, 70 odrzu- cono, a w 1 sprawie stwierdzono przewlekłość postępowania. Natomiast 5 spraw zamknięto (zakreślono sprawę w repertorium). Na następny okres pozostało do rozpoznania 16 skarg. W 2025 r. do Izby Ogólnoadministracyjnej wpłynęło 9 wniosków o wyjaśnienie prze- pisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów admi- nistracyjnych oraz przedstawionych przez składy orzekające wniosków o rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnych sprawach sądowoad- ministracyjnych. Rozpoznano 6 wniosków, w ramach których podjęto 3 uchwały wyjaśnia- jące zagadnienia prawne, 2 uchwały o pozostawieniu przedstawionego zagadnienia praw- nego bez rozpoznania i w 1 sprawie odmówiono podjęcia uchwały. 2. Ocena orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej 150 W zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych cechuje się wysokim poziomem merytorycznym rozstrzygnięć, chociaż nastąpił niewielki spadek oddalonych skarg kasacyjnych w stosunku do 2024 r., o czym świadczą dane statyczne za 2025 r. Z danych tych wynika, że na 9817 załatwionych skarg kasacyjnych (o 1039 mniej niż w 2024 r.) w 6853 sprawach skargi kasacyjne zostały oddalone, co stanowi 69,81% w stosunku do 74,02% oddalonych skarg kasacyjnych w 2024 r. Z kolei w 1922 sprawach uchylono orzeczenia sądów pierwszej instancji, co stanowi 19,58% ogółu załatwionych skarg kasacyjnych. W 64 sprawach odrzucono skargę kasacyjną, co stanowi 0,65% załatwionych skarg kasacyjnych. Natomiast 978 skarg kasacyjnych załatwiono w inny 150 Podane wyliczenia nie obejmują skarg o wznowienie postępowania oraz spraw zamkniętych. 88 III. Izba Ogólnoadministracyjna sposób, co stanowi 9,96% wszystkich załatwionych skarg kasacyjnych od orzeczeń wojewódz- kich sądów administracyjnych. Z kolei w sprawach zainicjowanych wniesieniem zażalenia na postanowienie lub za- rządzenie sądu pierwszej instancji w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej za- łatwiono ogółem 3617 zażaleń (o 1370 zażaleń więcej niż w 2024 r., w którym załatwiono 2247 zażaleń). Spośród załatwionych zażaleń 2906 zażaleń zostało oddalonych, co stanowi 80,34%. Orzeczenia sądów pierwszej instancji uchylono natomiast w 303 sprawach, co sta- nowi 8,38% ogółu załatwionych zażaleń. W inny sposób załatwiono z kolei 408 zażaleń, co stanowi 11,28% wszystkich załatwionych zażaleń. Z przedstawionych danych wynika, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administra- cyjnych w zakresie właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej NSA zarówno w zakresie skarg kasacyjnych, jak i zażaleń, utrzymuje się, tak jak w latach poprzednich, na dość wysokim poziomie i jest stabilne. 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.1. Sprawy z zakresu prawa budowlanego 3.1.1. W odniesieniu do załatwionej milcząco sprawy na skutek zgłoszenia robót budow- lanych (art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane 151 ) przepisy art. 145 § 1 i nast. k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawarte w Prawie budowlanym odrębne regulacje umożliwiające weryfikację zgodności z prawem robót bu- dowlanych zrealizowanych w trybie zgłoszenia (wyrok z 23 stycznia 2025 r., II OSK 1160/22). 3.1.2. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., II OSK 1255/22, NSA uznał, że w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco w następstwie zgłoszenia robót budowlanych (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego) przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 122g k.p.a. nie mają zastosowania z uwagi na zawartą w Prawie budowlanym pełną i kompleksową regulację umożliwiającą weryfikację zgodności z przepisami robót budowlanych wykonanych w na- stępstwie dokonanego zgłoszenia. 3.1.3. W wyroku z 11 marca 2025 r., II OSK 1863/22, NSA stwierdził, że wobec braku od- miennych szczególnych regulacji w Prawie budowlanym przepis art. 122c § 3 k.p.a. znajdzie zastosowanie do spraw w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych. Oznacza to, że organ odwoławczy, jak też sąd administracyjny, mogą orzec odpowiednio na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchyleniu decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu, a organ pierwszej instancji może w terminie 21 dni (art. 30 ust. 5 Prawa budow- lanego) załatwić sprawę w sposób milczący lub ponownie wnieść sprzeciw, w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. 3.1.4. Jeżeli kwestia zgody na odstępstwo od warunków technicznych została rozstrzy- gnięta przed wszczęciem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, to wydane 151 Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; dalej: Prawo budowlane lub u.p.b. 89 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby postanowienie w przedmiocie zgody na odstępstwo, choć niezaskarżalne w klasycznym ujęciu regulacji wzruszenia rozstrzygnięć w toku instancji, i takie, którego w sprawie nie można wzruszyć w ramach odwołania od decyzji, należy uznać za zaskarżalne do sądu ad- ministracyjnego, ponieważ rozstrzyga sprawę co do istoty, a zatem stanowi rozstrzygnięcie określone w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (postanowienie z 6 sierpnia 2025 r., II OSK 1301/25). 3.1.5. Z art. 37 ustawy – Prawo budowlane nie wynika, żeby jego zastosowanie było uza- leżnione od tego, czy po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę były prowadzone roboty budowlane. W związku z tym, zdaniem NSA, bez znaczenia dla zastosowania powołanego przepisu pozostaje to, że organy nadzoru budowlanego zgodnie ze swoją właściwością pod- jęły czynności wobec robót budowlanych wykonanych lub wykonywanych po uchyleniu de- cyzji o pozwoleniu na budowę z naruszeniem przepisów prawa (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 3052/24). 3.1.6. Stwierdzenie nieważności planu miejscowego, zgodnie z którym wydano decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu nadzoru budowlanego. Zmienione uwarunkowania prawne mogą powodować, że objęty nakazem rozbiórki obiekt budowlany mógłby bez przeszkód podlegać legalizacji, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek z art. 48 Prawa budowlanego. Obiekt budow- lany podlegający rozbiórce z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodaro- waniu przestrzennym obiektywnie przestaje być bowiem obiektem naruszającym te przepisy (wyrok z 3 lipca 2025 r., II OSK 1434/24). 3.1.7. Strona umowy deweloperskiej zawartej z inwestorem, której przedmiotem jest wy- budowanie domu mieszkalnego, nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzo- nego na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane, gdyż z żadnego przepisu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzin- nego 152 nie wynika bezpośredni związek interesu indywidualnego z tymi normami, które po- zwalałyby kwalifikować go jako interes prawny (wyrok z 27 listopada 2025 r., II OSK 380/25). 3.2. Sprawy z zakresu ludności 3.2.1. Najszerszą kategorię spraw w tym symbolu stanowiły sprawy z zakresu obowiązku meldunkowego, tj. zameldowania i wymeldowania. Dotychczas prezentowane stanowisko w zakresie przesłanek opuszczenia miejsca sta- łego zamieszkania pozostaje od wielu lat niezmienne. NSA w swoich orzeczeniach konse- kwentnie wskazywał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego zostaje spełniona wyłącznie w sytuacji, gdy opuszczenie to ma charakter trwały oraz na- stępuje z woli osoby zainteresowanej (wyroki z: 22 stycznia 2025 r., II OSK 1130/22; 18 lutego 2025 r., II OSK 1345/22; 2 lipca 2025 r., II OSK 1556/24; 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 23 wrze- śnia 2025 r., II OSK 2305/24). Ponadto w utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że dobro- wolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie. Jeżeli więc 152 Dz.U. z 2021 r. poz. 1445. 90 III. Izba Ogólnoadministracyjna opuszczenie lokalu przez daną osobę było spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek do wymeldowania kwestia do- browolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ jest oczywiste, że w takich sytuacjach czynności właściwych organów nie są zgodne z wolą osoby, która jest obowiązana opuścić lokal (wyroki z: 29 lipca 2025 r., II OSK 2621/24 i 27 sierpnia 2025 r., II OSK 601/23). 3.2.2. NSA podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym ewidencja ludności pełni wyłącznie funkcję rejestracyjną, a jej zadaniem jest wierne odzwierciedlenie stanu fak- tycznego, tj. rzeczywistego miejsca pobytu danej osoby (wyroki z: 19 lutego 2025 r., II OSK 453/24 i 18 marca 2025 r., II OSK 988/24). 3.2.3. Na gruncie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych 153 brak jest podstaw prawnych do zamieszczenia w dowodzie osobistym jako rodziców jego posiadacza dwóch osób tej samej płci. Zdaniem NSA czynność materialnotechniczna, jaką jest wydanie dowodu osobistego małoletniej, stanowi jedynie instrument do wykazania tożsamości – oby- watelstwa polskiego – oraz służy jako dokument podróży, nie zaś do kreowania więzi rodzin- nych (wyrok z 22 maja 2025 r., II OSK 2155/22). 3.2.4. Wobec wniosku o wydanie dla celów naukowych poświadczonych za zgodność kopii dokumentów stanowiących akta zbiorowe do aktu zgonu pradziadków skarżącego, NSA uznał, że niewystarczające jest samo (ewentualne) istnienie u skarżącego dobra osobistego w postaci kultu pamięci po osobie zmarłej, lecz niezbędne jest także wykazanie jego naru- szenia lub zagrożenia. W przypadku, gdy strona nie wykazuje istnienia dobra w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, a ponadto zagrożenia lub naruszenia tego konkretnego dobra osobi- stego, nie można przyjąć, że wykazała interes prawny, o którym mowa w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego 154 (wyrok z 24 stycznia 2025 r., II OSK 372/24). 3.2.5. Niezmienna od lat pozostaje linia orzecznicza związana z zasadą posiadania jed- nego obywatelstwa. W wyroku z 22 maja 2025 r., II OSK 2621/22, NSA za bezpodstawne uznał stosowanie art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego 155 w sy- tuacji, gdy ojciec rodziny nie żył w chwili, w której miałaby nastąpić zmiana obywatelstwa osieroconego dziecka lub wdowy po nim. Taka wykładnia pozbawiałaby wdowę możliwości zmiany obywatelstwa po śmierci męża, chyba że powtórnie wyszłaby za mąż, a dzieci do momentu osiągnięcia pełnoletności. Artykuł 13 ustawy dotyczy nabycia lub utraty obywatel- stwa przez ojca rodziny, a więc konkretnych zdarzeń prawnych, których podmiotem może być tylko osoba żyjąca. Cel tej regulacji, jakim jest zasada jednolitości obywatelstwa mał- żonków, może być zrealizowany tylko za życia obojga. 3.3. Sprawy z zakresu gospodarki mieniem 153 Dz.U. z 2022 r. poz. 671 ze zm. 154 Dz.U. z 2022 r. poz. 1681 ze zm. 155 Dz.U. RP z 1920 r. Nr 7 poz. 44 ze zm. 91 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.3.1. Skoro w decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 paździer- nika 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy 156 dochodzi do konkretyzacji zarówno osoby uprawnionej, jak i gruntu, którego ona dotyczy, to musi ist- nieć zgodność pomiędzy tożsamością gruntu objętego danym wnioskiem dekretowym a tre- ścią decyzji wydanej na jego podstawie, a także musi zachodzić tożsamość wnioskodawców (ich następców prawnych) z beneficjentami decyzji reprywatyzacyjnej (wyroki z: 3 kwietnia 2025 r., I OSK 855/22; 3 lipca 2025 r., I OSK 66/22). 3.3.2. W odniesieniu do art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nie- ruchomościami 157 , zastosowano uchwałę siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., I OPS 1/23, wskazując, że uchwała ta wprawdzie została podjęta w odniesieniu do tzw. roszczeń „dekretowych”, ale znajdowała jednak odpowiednie (per analogiam) zastosowanie do po- stępowań o przyznanie odszkodowania wszczętych na podstawie przepisów regulujących skutki wejścia w życie dekretu warszawskiego (wyroki: z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 964/22 i z 5 października 2025 r., I OSK 1104/24). 3.3.3. Skoro zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. przedmiotem roszczenia odszkodo- wawczego może być tylko jeden dom jednorodzinny oraz jedna działka, która przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (jeżeli oczywiście są spełnione pozostałe wymogi przewidziane art. 215 ust. 2 u.g.n.), to wy- stąpienie przez uprawnionego na podstawie tego przepisu z roszczeniem odszkodowawczym za jedną tego rodzaju działkę powoduje, że roszczenie odszkodowawcze, unormowane tym przepisem, wygasa. Oznacza to, że w takiej sytuacji brak jest podstawy prawnej do docho- dzenia odszkodowania za kolejne działki, które powstały z parcelacji dawnej nieruchomości warszawskiej, a które również mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu warszawskiego (wyroki z: 16 stycznia 2025 r., I OSK 1041/22, I OSK 1878/22, I OSK 1030/22, I OSK 530/22; 18 marca 2025 r., I OSK 423/23; 15 maja 2025 r., I OSK 1210/22). 3.3.4. Artykuł 29 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie le- śnym 158 przewidywał możliwość nabycia prawa do gruntu na podstawie protokołu zdawczo‑ ‑odbiorczego w formie przekazania majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a rucho- mego na własność przedsiębiorstw (wyrok z 20 maja 2025 r., I OSK 2392/23). 3.3.5. Formalne potwierdzenie ustania zarządu leśnego nad nieruchomością, która zmie- niła swój charakter, następuje w formie decyzji administracyjnej, a podstawę prawną do jej wydania stanowi art. 46 u.g.n. (wyrok z 12 września 2025 r., I OSK 2775/23). 3.3.6. Z treści art. 95 pkt 7 u.g.n. wynika, że badaniu w toku postępowania podziało- wego podlega wyłącznie okoliczność, czy wydzielana działka, mająca służyć bezpośredniej 156 Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. 157 Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: u.g.n. 158 Dz.U. Nr 63 poz. 494 ze zm. 92 III. Izba Ogólnoadministracyjna obsłudze budynku mieszkalnego, spełnia wymogi uznania jej za działkę budowlaną nie- zbędną do korzystania z budynku mieszkalnego. Z tego względu motywacja, która stanowi podstawę dokonania podziału działki w tym trybie, jest prawnie nieistotna (wyrok z 6 lutego 2025 r., I OSK 278/22). 3.3.7. Artykuł 93 ust. 3 u.g.n., przewidujący niedopuszczalność podziału nieruchomości, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, nie jest adresowany do organu wydającego opinię w trybie art. 93 ust. 5 tej ustawy. Przepis ten odwołuje się do decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości i należy odczytywać go łącznie z art. 99 ustawy. Oznacza to, że organ, opiniując w trybie art. 93 ust. 5 u.g.n. zgod- ność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospo- darowania przestrzennego, nie ocenia merytorycznie spełnienia wymogu dostępu do drogi publicznej, o którym mowa w art. 93 ust. 3 ustawy, gdyż kwestia ta jest badana na etapie zatwierdzania projektu podziału, a nie na etapie opiniowania wstępnego projektu podziału (wyrok z 26 czerwca 2025 r., I OSK 199/25). 3.3.8. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów 159 – zawsze musi dotyczyć tylko sytuacji, w której przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności odnosi się do całości gruntu objętego określoną księgą wieczystą (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1386/23). 3.3.9. Artykuł 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa 160 , zawiera enumeratywny katalog rozstrzygnięć, jakie może wydać Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, co oznacza, że nie- dopuszczalne było stosowanie do tego przepisu wykładni systemowej całej ustawy. Tym samym nie można było wskazanych w tym przepisie rozstrzygnięć łączyć w jedną decyzję, gdyż przepis ten ma charakter alternatywy rozłącznej, tj. wskazuje sytuacje, które wzajemnie się wykluczają (wyrok z 10 czerwca 2025 r., I OSK 1470/22). Z kolei w wyroku z 8 kwietnia 2025 r., I OSK 674/22 wskazano, że z uwagi na szczególny tryb postępowania przed Komisją i szczególne jej uprawnienia, a także sposób sformułowania przesłanek w art. 30 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, tj. w sposób ocenny i z zastosowaniem klauzul generalnych (interes społeczny), w każdej sprawie należy dokonywać indywidualnej oceny prawidłowości i legalności decyzji Komisji. 3.3.10. Dokonując wykładni art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczy- pospolitej Polskiej 161 , składy orzekające przyjmowały jednolicie, że omawiana ustawa nie 159 Dz.U. z 2020 r. poz. 2040 ze zm. 160 Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 ze zm. 161 Dz.U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.; dalej: ustawa zabużańska. 93 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wprowadza wymogu, by prawo do rekompensaty przysługiwało wyłącznie podmiotowi, będącemu właścicielem mienia w tym właśnie dniu. Uznawano tym samym, że prawo to przysługuje osobie będącej właścicielem mienia na dzień opuszczania byłego terytorium RP. W następstwie tego przysługuje ono spadkobiercom osoby, która była właścicielem mienia w 1939 r., ale zmarła w trakcie II wojny światowej (wyroki z: 22 marca 2025 r., I OSK 456/2; 9 kwietnia 2025 r., I OSK 592/22; 27 maja 2025 r., I OSK 1144/22; 30 czerwca 2025 r., I OSK 343/22; 27 sierpnia 2025 r., I OSK 1608/22; 29 października 2025 r., I OSK 1965/23). 3.3.11. Poprzez określone w art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej „wskazanie” osoby, na rzecz której będzie realizowane uprawnienie, nie dochodzi do utraty tego uprawnienia przez wska- zującego. Wskazanie nie jest bowiem zbyciem uprawnienia po stronie osoby wskazującej, lecz wyborem jednego spośród pozostałych uprawnionych, na rzecz których ma nastąpić reali- zacja posiadanego przez wskazującego uprawnienia (wyrok z 6 marca 2025 r., I OSK 396/22). 3.4. Sprawy z zakresu gospodarki wodnej 3.4.1. W przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne 162 nie unormowano od- stąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej. Uwzględniając jednak charakter stosowanego środka, a nie jego nazwę, NSA uznał, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 280 Prawa wodnego terminem „opłata podwyższona”, zamiast określenia „administracyjna kara pie- niężna”, nie powinno wyłączać możliwości zastosowania do tych opłat instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidzianej w art. 189f k.p.a. Opłaty podwyższone ustanowione w art. 280 Prawa wodnego mieszczą się bowiem w legalnej defi- nicji pojęcia „administracyjna kara pieniężna”, określonej w art. 189b k.p.a. (wyrok z 26 marca 2025 r., III OSK 2577/23). 3.4.2. Decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, która nie pre- cyzuje rodzaju urządzeń mających zostać wykonanych w celu zapobieżenia szkodom ani ich podstawowych parametrów technicznych, jest w tej części niewykonalna. W takiej sytuacji na adresata decyzji zostaje nałożony obowiązek publicznoprawny o nieokreślonej treści (wyrok z 1 lipca 2025 r., III OSK 1284/25). 3.4.3. Interpretując użyte w art. 171 ust. 1 Prawa wodnego pojęcie „odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej”, przy uwzględnieniu wskazań wynikających z cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, NSA stwierdził, że chodzi o korzyść, jaką właści- ciel nieruchomości uzyskuje w związku z realizacją przez spółkę wodną jej zadań. Zadania te polegają w szczególności na budowie oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych, w tym urządzeń melioracji wodnych. Pojęcie „korzyści” nie jest przy tym powiązane z wielkością plonów osiąganych z gruntów, na których urządzenia melioracji wodnych są zlokalizowane. Korzyść w rozumieniu art. 171 ust. 1 Prawa wodnego ma charakter obiektywny i pozostaje niezależna od woli właściciela nieruchomości oraz podejmowanych przez niego działań. Wy- raża się ona w tym, że sprawne i należycie utrzymywane przez spółkę wodną urządzenia 162 Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej: Prawo wodne. 94 III. Izba Ogólnoadministracyjna melioracji wodnych zapewniają prawidłową regulację stosunków wodnych na gruntach rol- nych (wyrok z 23 lipca 2025 r., III OSK 1504/24). 3.5. Sprawy z zakresu komunalizacji mienia 3.5.1. Wśród rozpoznawanych skarg kasacyjnych największą grupę stanowiły skargi kwestionujące komunalizację mienia pozostającego w faktycznym władaniu podmiotu niele- gitymującego się prawem zarządu nieruchomością (PKP SA). W wydanych orzeczeniach NSA potwierdzał, że prawo zarządu do nieruchomości nie przysługuje PKP ex lege, w tym w szcze- gólności na podstawie przepisów prawa normujących utworzenie i funkcjonowanie przed- siębiorstwa państwowego PKP. Akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogól- nych aktów ustrojowych i nie mogą regulować stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogą jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych w odnie- sieniu do poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Sam fakt władania nieru- chomością i zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej nie decyduje o powstaniu prawa zarządu. Ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości 163 . Treść uchwał z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17 determinowała podjęte rozstrzygnięcia. Z tego względu konse- kwentnie przyjmowano, że decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd nie może stanowić dowodu na przysługiwanie na dzień 27 maja 1990 r. prawa zarządu nieruchomością. NSA w wyroku z 21 lutego 2025 r., I OSK 1128/21, mając na uwadze uchwałę siedmiu sę- dziów NSA z 16 grudnia 2024 r., I OPS 2/23, wyjaśnił, że decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu nie jest w postępowaniu komunalizacyjnym wystarczająca dla uznania istnienia po stronie PKP zarządu, natomiast w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z ty- tułu zarządu jest jednym z dowodów, na których podstawie dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu. 3.5.3. W wydawanych przez NSA orzeczeniach konsekwentnie stwierdzano, że fakt ko- munalizacji gruntu nie stoi na przeszkodzie do wydania decyzji o uwłaszczeniu tym gruntem określonego podmiotu. Jak wyjaśniano, przesłanki ustawowe warunkujące komunalizację oraz uwłaszczenie nie są tożsame, a ich spełnienie w konkretnym przypadku oceniane jest na inne daty, tj. na 27 maja 1990 r. w przypadku komunalizacji i na 5 grudnia 1990 r. w odnie- sieniu do uwłaszczenia (wyrok z 9 maja 2025 r., I OSK 930/24). 3.5.4. W wyroku z 12 marca 2025 r., I OSK 1485/23, NSA wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie może służyć czynieniu ustaleń fak- tycznych, które zostaną wykorzystane przez dany podmiot dla wszczęcia innego postępo- wania – czy to o zasiedzenie, czy to o uzgodnienie stanu prawnego księgi wieczystej z rze- czywistym stanem prawnym, czy też dla złożenia oferty zakupu określonej nieruchomości, 163 Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm. 95 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby zaś decyzja komunalizacyjna nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia z powództwem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece 164 . 3.5.5. NSA w swoich orzeczeniach konsekwentnie potwierdzał, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowisko to znalazło głównie odzwierciedlenie w sprawach wszczynanych przez następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości ziemskich, którzy uzyskali decyzje stwierdzające, że majątek nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 165 (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 292/24; 10 kwietnia 2025 r., I OSK 1654/23; 6 czerwca 2025 r., I OSK 2510/23; 9 października 2025 r., I OSK 673/25). 3.5.6. Jednolicie NSA interpretował kwestię zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, przyjmując, że dla jej spełnienia istotne jest jedynie to, by podmiot publiczny wykonywał faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp. (wyrok z 5 lutego 2025 r., I OSK 31/22), przy czym czynności dokonywane na drodze nie mu- siały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany (wyrok z 14 lutego 2025 r., I OSK 330/22). Ponadto wykony- wanie przez skarżącego pewnych czynności mających na celu utrzymanie drogi nie wyłącza sprawowania przez gminę władztwa publicznoprawnego nad drogą, skoro również gmina wykonywała takie czynności w stosunku do drogi (wyrok z 6 sierpnia 2025 r., I OSK 1609/22). 3.6. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 3.6.1. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kar- tograficzne 166 informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. A zatem osoba legitymująca się własnościowym spół- dzielczym prawem do lokalu nie może żądać wszczęcia postępowania w sprawie aktuali- zacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie powierzchni użytkowej lokalu, albowiem nie zalicza się do podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 2 Prawa geodezyj- nego i kartograficznego, co oznacza, że osoba taka nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., I OSK 2567/23). 3.6.2. W świetle art. 24a ust. 10 Prawa geodezyjnego i kartograficznego niedopuszczalna jest taka sytuacja, w której organ w ramach rozpoznania zarzutów wydaje decyzję meryto- ryczną i wprowadza zmiany w operacie opisowo ‑kartograficznym w sytuacji, gdy wprowa- dzone zmiany nie stanowią uwzględnienia zarzutów (wyrok z 19 listopada 2025 r., I OSK 92/23). 164 Dz.U. z 2023 r. poz. 1984 ze zm. 165 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. 166 Dz.U. z 2020 r. poz. 276 ze zm. 96 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.6.3. Do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych (art. 47a ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), a numery porządkowe budynku ustala wójt (bur- mistrz, prezydent miasta) zgodnie z art. 47a ust. 5 ww. ustawy. Do organu ustalającego numery porządkowe nie należą sprawy z zakresu nadzoru budowlanego, stąd też organ ustalający numery porządkowe nie może prowadzić postępowania zbierać dowodów i czynić własnych ustaleń w przedmiocie oceny legalności przedmiotowej inwestycji z przepisami prawa. W za- kresie oceny legalności inwestycji z przepisami prawa organ ustalający numery porządkowe jest związany ostateczną decyzją organu nadzoru budowlanego, który orzekł w tej kwestii, nakazując rozbiórkę budynków (wyrok z 24 lipca 2025 r., I OSK 1495/22). 3.7. Sprawy z zakresu ochrony środowiska 3.7.1. W wyroku z 28 października 2025 r., III OSK 1055/24, NSA wskazał, że zgodnie z art. 180 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska 167 eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzy- skaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Od obowiązku uzyskania pozwolenia ustawo- dawca przewidział więc wyjątki. Ustalenie, czy eksploatacja określonej instalacji wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia, wymaga zatem przeprowadzenia analizy pomiarów, w tym specjalistycznych obliczeń. Nieprawidłowe jest jednak stanowisko, że to organ in- spekcji ochrony środowiska jest zobligowany do wykonania pomiarów poziomu emisji gazów do powietrza i dopasowania go do obowiązujących regulacji prawnych. Obowiązek wykonania pomiarów poziomu emisji gazów lub pyłów do powietrza ciąży na podmiocie prowadzącym instalację. 3.7.2. NSA w wyroku z 15 kwietnia 2025 r., III OSK 6994/21, przypomniał, że wariant proponowany przez wnioskodawcę do realizacji w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko 168 nie może pokrywać się z racjonalnym wariantem alternatywnym. Racjonalny wariant zawsze powinien spełniać dwie cechy – być jednocześnie „alternatywnym” i „racjonalnym”. Brak którejkolwiek z tych cech będzie powodował, że wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny faktycznie nim nie jest. Za wariant alternatywny nie może być uznany tzw. „wariant zerowy”. „Alternatywność” wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwe- stycji) lub technologicznym (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc, produkcyjność, wydaj- ność zainstalowanych urządzeń). Nie jest dopuszczalne poprzestanie na wskazaniu, że inwe- stor nie jest w stanie przedstawić trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia. 3.7.3. W wyroku z 23 września 2025 r., III OSK 1227/23, dotyczącym wymaganej zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania prze- strzennego (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej) NSA orzekł, że na obszarze, który w miej- scowym planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony wyłącznie do celów 167 Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; dalej: p.o.ś. 168 Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa. 97 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby produkcji, magazynowania i składów, nie jest możliwe eksploatowanie instalacji do termicz- nego przekształcania odpadów niebezpiecznych. Termiczne przekształcanie odpadów jest objęte ścisłą reglamentacją prawną uregulowaną w art. 155 ‑163 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach 169 . Z przepisów tych nie wynika, że spalanie odpadów niebezpiecznych w procesie termicznego przekształcania odpadów jest działalnością produkcyjną. 3.7.4. W wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 5274/21, NSA wyjaśnił różnicę między poję- ciami „gospodarka odpadami” a „gospodarowanie odpadami”, podnosząc, że gospodarka odpadami to wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach). Natomiast gospodarowanie odpadami, a więc pojęcie o węższym zakresie przed- miotowym, to zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach). W wyroku tym wskazano także, że ustawodawca nie zdecydował się na wyodrębnienie magazynowania odpadów jako od- rębnej formy gospodarki odpadami lub gospodarowania odpadami. Jednocześnie jednak przewidział, że magazynowanie odpadów może mieć formę magazynowania przez prowa- dzącego przetwarzanie odpadów. Naruszenie warunków magazynowania odpadów prowa- dzonego w ramach przetwarzania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. c/ ustawy o odpadach) może uzasadniać wstrzymanie działalności posiadacza odpadów na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. 3.7.5. Z kolei w wyroku z 18 lutego 2025 r., III OSK 6436/21, NSA przypomniał, że jeżeli pozwolenie zintegrowane obejmuje zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, to podmiot posiadający tego rodzaju pozwolenie jest zwolniony z obowiązku uzyskania jednego z ze- zwoleń, o których stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach (zezwolenie na zbieranie od- padów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów), ponieważ pozwolenie zintegrowane jest jednym z zezwoleń wymienionych w tym przepisie. W konsekwencji naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego będącego jednocześnie zezwoleniem na zbieranie odpadów lub zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, skutkuje nałożeniem na podmiot naruszający to pozwolenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach. 3.7.6. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznacze- niem, a zatem czy może poruszać się po drogach. W postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojaz- dowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. W kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Ewentualna naprawa i rejestracja po- jazdu nie wykluczają zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu. Decyzja o re- jestracji pojazdu, który w dacie jego sprowadzenia do kraju stanowił odpad, a która została 169 Dz.U. z 2022 r. poz. 669 ze zm. 98 III. Izba Ogólnoadministracyjna wydana w oparciu o dokument nieuprawniający do jego rejestracji, nie może stanowić o lega- lizacji czynności podejmowanej nielegalnie. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok z 5 marca 2025 r., III OSK 5484/21). 3.7.7. Według art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach 170 właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i po- rządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Przez pojęcie „pozbywania się odpadów komunalnych” należy rozumieć obowiązki nakła- dane na zobowiązanego w celu przygotowania zebranych odpadów do ich odbioru przez upoważnionego przedsiębiorcę lub inny podmiot dokonujący tego odbioru. Odbiór odpadów z nieruchomości jest jednym z podstawowych obowiązków objętych zadaniem publicznym związanym z utrzymaniem czystości i porządku w gminach. Ustawodawca w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidział możliwości zaniechania od- bierania tych odpadów z nieruchomości, więc nie można uznać, że takie odpady jak np. me- tale, opakowania wielomateriałowe, tworzywa sztuczne, papier, tektura lub szkło, nie mogą być odbierane bezpośrednio z nieruchomości (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 1567/24). 3.7.8. Sprzętem w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elek- trycznym i elektronicznym 171 jest urządzenie funkcjonalnie kompletne. Uznanie za sprzęt nie- samodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów, musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obo- wiązki przewidziane przepisami omawianej ustawy podlegałyby aktualizacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem (wyrok z 15 października 2025 r., III OSK 2035/24). 3.7.9. Zadaniem organów administracji nie jest ocena zakresu umowy cywilnoprawnej, jakim jest umowa zlecenia wycinki lub przycięcia drzew i kontrola prawidłowości jej wyko- nania w świetle przepisów prawa cywilnego. Nie można wykładać art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 172 w ten sposób, że podmiotem odpowie- dzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z na- ruszeniem interesu indywidualnego właściciela. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (wyrok z 20 maja 2025 r., III OSK 167/22). 170 Dz.U. z 2019 r. poz. 2010. 171 Dz.U. z 2024 r. poz. 573. 172 Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm. 99 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.8. Sprawy z zakresu edukacji 3.8.1. Adresowane do rodziców uczniów zawiadomienie o zamiarze likwidacji lub prze- kształceniu szkoły bądź przedszkola, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe 173 , może być dokonane w dowolnej formie. Konieczne jest tylko, żeby zawiadomienie rzeczywiście dotarło do rodziców ucznia w przewidzianym w ustawie terminie (wyrok z 11 czerwca 2025 r., III OSK 1329/22). 3.8.2. W wyroku z 12 czerwca 2025 r., III OSK 626/22, NSA zajmował się problemem roz- strzygnięcia nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie okre- ślenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora oraz doktora habilitowa- nego i uznał, że wydane na podstawie art. 239 pkt 2 w zw. z art. 238 ust. 1 pkt 6 lit. a/ ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 174 przez Radę Doskonałości Naukowej rozstrzygnięcie ma charakter nadzorczy i kreuje stosunek administracyjnoprawny (stosunek nadzorczy), podlegający kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia jego legalności. 3.8.3. W wyroku z 26 sierpnia 2025 r., III OSK 721/25, NSA zajął się problemem powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i wskazał, że współdziałanie organów „w porozumieniu” nie oznacza jedynie wyrażania opinii przez jeden z tych organów. Byłoby to nie tylko sprzeczne z wykładnią językową (gramatyczną) art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego, który to przepis reguluje zarówno współdziałanie w formie porozumienia, jak i wyrażanie opinii, ale także byłoby nie do pogodzenia z celem tego przepisu. 3.8.4. W wyroku z 17 października 2025 r., III OSK 2414/22, NSA zajmował się kwestią wznowienia studiów i wskazał, że jeżeli możliwość wznowienia studiów została uregu- lowana w regulaminie danej uczelni wyższej, ale nie przewidziano dla niej formy decyzji administracyjnej (z uwagi na brak przepisu ustawowego w tym zakresie), lecz formę roz- strzygnięcia, to rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia studiów stanowi akt z zakresu admi- nistracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o ile zgodnie z regulaminem tej konkretnej uczelni roz- strzygnięcie tego rodzaju podejmowane jest w ramach władczych kompetencji właściwego organu, jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie podmiotu zewnętrznego wobec uczelni (już nie studenta) i dotyczący prawa gwarantowanego przez tę uczelnię, o ile speł- nione są warunki regulaminowe. 3.9. Sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego 3.9.1. Przepisem odrębnym, w rozumieniu art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 175 , nie jest art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Wska- zuje on elementy treści studium, które jako akt kierownictwa wewnętrznego, określający po- litykę przestrzenną gminy, nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego (zgodnie 173 Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm. 174 Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm. 175 Dz.U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.; dalej: u.p.z.p. 100 III. Izba Ogólnoadministracyjna z art. 9 ust. 5 u.p.z.p. studium nie jest aktem prawa miejscowego), a więc nie może kształtować prawnej sytuacji jednostek oraz innych podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Z tego też względu również studium nie może być postrzegane w kategoriach przepisów od- rębnych, o których mowa w art. 14 ust. 7 u.p.z.p. (wyrok z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 2202/22). 3.9.2. Z art. 27 oraz art. 32 ust. 2 u.p.z.p. wynika, że w przypadku gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się nieaktualny w całości lub w części, rada gminy jest uprawniona do jego zmiany odpowiednio w całości lub w części w takim trybie, w jakim plany miejscowe są uchwalane. Rada gminy nie jest natomiast w takim przypadku upraw- niona do podjęcia uchwały o uchyleniu planu w całości lub w części (wyrok z 3 września 2025 r., II OSK 1256/25). 3.9.3. Planowanie przestrzenne nie polega na informowaniu, lecz na przesądzeniu o spo- sobie zagospodarowania określonego terenu, dlatego brak jest podstaw, aby elementy infor- macyjne planu stanowiły o istotnym naruszeniu zasad planowania i procedury planistycznej. Umieszczenie takich elementów planu nie świadczy o nadaniu im charakteru normatywnego i nie jest uznawane za naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego (wyrok z 18 lutego 2025 r., II OSK 1233/22). 3.9.4. Z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych 176 nie wynika przyzwolenie na realizowanie każdej inwestycji teleko- munikacyjnej w każdym miejscu objętym planem. Przepisy te nie przyznają przedsiębiorcom telekomunikacyjnym autonomicznego uprawnienia do kształtowania polityki przestrzennej w zakresie lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej. Przeciwnie, potrzeba ochrony szczególnie cennych obszarów gminy może przemawiać za ustanowieniem pewnych za- kazów, w tym dotyczących realizacji inwestycji o charakterze telekomunikacyjnym (wyrok z 28 maja 2025 r., II OSK 2712/22). 3.9.5. Wprowadzone planem miejscowym ograniczenie wysokości infrastruktury tele- komunikacyjnej do maksymalnej wysokości zabudowy może prowadzić do wykluczenia możliwość lokalizowania inwestycji z zakresu łączności publicznej, a tym samym narusza art. 46 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (wyrok z 5 listo- pada 2025 r., II OSK 1076/23). 3.9.6. Obowiązek gminy jako organu władzy publicznej do prowadzenia polityki prze- strzennej w sposób zapewniający ochronę środowiska wynika wprost z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., a jego konkretyzacją jest art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., który nakazuje obligatoryjne określenie w planie miejscowym zasad ochrony środowiska. Wprowadzone w planie ograni- czenia, w tym dotyczące stosowania określonych paliw, są instrumentem realizacji tego obo- wiązku. Nie stanowią one przekroczenia granic władztwa planistycznego, lecz jego realizację (wyrok z 7 października 2025 r., II OSK 799/23). 176 Dz.U. z 2017 r. poz. 2062 ze zm. 101 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.9.7. Definicja „terenów zieleni” zawarta w art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 177 została wprowadzona na potrzeby regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody i nie stoi ona na przeszkodzie przyjmowaniu w planach miejscowych własnych definicji dotyczących terenów podlegających ochronie z uwagi na walory środowi- skowe m.in. w oparciu o art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w zw. art. 71 ‑73 ustawy – Prawo ochrony środowiska (wyrok z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 2327/22). 3.9.8. Z treści prawa własności nie wynika prawnie chroniona ekspektatywa możliwości przeznaczenia pod zabudowę każdej prywatnej nieruchomości stanowiącej teren rolniczy. Głównym celem tego przeznaczenia jest bowiem produkcja rolnicza, która może być realizo- wana bez żadnej zabudowy (wyrok z 20 lutego 2025 r., II OSK 428/23). 3.9.9. Zgodnie z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. opłata planistyczna jest ustalana z tytułu obiektyw- nego „wzrostu wartości nieruchomości”, a nie na podstawie subiektywnej ceny transakcyjnej, która może zależeć od wielu czynników pozarynkowych (wyrok z 2 lipca 2025 r., II OSK 176/23). 3.9.10. „Wybór” przez organ jednego z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć, przewidzia- nych w art. 59 ust. 3 u.p.z.p. (decyzja o wstrzymaniu użytkowania terenu i wyznaczenie ter- minu, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy – pkt 1 oraz decyzja o przywróceniu poprzedniego sposobu zagospodarowania – pkt 2) zależy od tego, czy możliwe jest usanowanie zagospodarowania terenu, które nastąpiło bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy bądź wbrew ustaleniom planu miejscowego (wyrok z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2107/22). 3.9.11. Planowana zabudowa w postaci farmy fotowoltaicznej jest co do zasady samowy- starczalna w zakresie zapotrzebowania na energię elektryczną, zaś oświadczenie inwestora o wykorzystaniu agregatu prądotwórczego, jako subsydiarnego źródła energii, prowadzi do uznania za wypełniony wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p., w zakresie zaopa- trzenia w energię elektryczną (wyrok z 22 października 2025 r., II OSK 2783/24). 3.9.12. Gdy zarówno do wydania decyzji głównej, jak i postanowienia uzgadniającego właściwy jest ten sam organ albo gdy do uzgodnienia jest właściwa jednostka służbowo pod- porządkowana organowi prowadzącemu postępowanie główne, wówczas nie powstaje obo- wiązek uzgodnienia decyzji (wyrok z 27 sierpnia 2025 r., II OSK 505/23). 3.9.13. Przypisanie dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej kompetencji organu współdziałającego (art. 53 ust. 4 pkt 11 u.p.z.p.) nie stoi na przeszkodzie pełnieniu przez regionalny zarząd gospodarki wodnej uprawnień właścicielskich w odniesieniu do gruntów, o których mowa w art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego (wyrok z 1 października 2025 r., II OSK 2673/24). 177 Dz.U. 2020 r. poz. 55 ze zm. 102 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.10. Sprawy z zakresu rolnictwa i leśnictwa 3.10.1. Trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej, dokonywane na pod- stawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych 178 przekracza czynności zwykłego zarządu, a zatem w celu uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłą- czenie wymagana jest pisemna zgoda wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nierucho- mości (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 358/22). 3.10.2. Z art. 15 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach 179 wynika nakaz pod adresem organów administracji publicznej i sądów administracyjnych objęcia lasów ochronnych szczególną ochroną – dalej idącą niż w stosunku do zwykłej ochrony lasów (wyrok z 23 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2093/24). 3.10.3. W uproszczonym planie urządzenia lasu nie może dochodzić do zmiany (prze- kwalifikowania) lasu na nieruchomość wykorzystywaną do innych celów niż gospodarka leśna. Zmiany tej nie można dokonać również w trybie rozstrzygnięcia zastrzeżeń do uprosz- czonego planu urządzenia lasu. Prawodawca przewidział jedynie możliwość zmiany lasu na użytek rolny. Ten cel można osiągnąć w postępowaniu jurysdykcyjnym, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ‑6 ustawy o lasach, zakończonym decyzją administracyjną. Jest to jednak po- stępowanie odrębne i niezależne od postępowania w sprawie zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2219/22). 3.10.4. Opinia komisji doradczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu wymianie gruntów 180 , nie ma charakteru wiążącego dla starosty. Jest to opinia konsultacyjna, którą starosta ma obowiązek uzyskać i rozważyć, jednak zacho- wuje on uprawnienie do podjęcia decyzji odmiennej od stanowiska komisji, kierując się przy tym przepisami prawa materialnego oraz dokonując oceny interesu publicznego i słusznych interesów uczestników postępowania. Komisja scaleniowa pełni istotną funkcję partycypa- cyjną i gwarancyjną, zapewniając udział właścicieli gruntów w procesie i możliwość artyku- lacji ich interesów. Niemniej nie odbiera ona staroście roli gospodarza postępowania scalenio- wego, odpowiedzialnego za ostateczne rozstrzygnięcie (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 2184/23). 3.10.5. Prawna procedura ustalania odszkodowania za szkody łowieckie jest złożona, a wydanie decyzji administracyjnej przez nadleśniczego jest przesłanką warunkującą do- puszczalność uruchomienia właściwego postępowania przed sądem powszechnym. Z treści art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie 181 wynika, że poza wskazaniem wyłącznie odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., ograniczanego zarazem tylko do zwykłego (głównego) postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, brak jest podstaw do stosowania wszystkich przepisów Kodeksu, w tym regulujących postępowania administracyjne w trybach nadzwyczajnych. 178 Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm. 179 Dz.U. z 2024 r. poz. 530. 180 Dz.U. z 2022 r. poz. 1223. 181 Dz.U. z 2020 r. poz. 1683 ze zm. 103 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby Decyzja nadleśniczego ustalająca odszkodowanie za szkody łowieckie nie może być zatem przedmiotem wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok z 6 maja 2025 r., I OSK 1209/22). 3.10.6. Sporządzenie protokołu oględzin (art. 46a ust. 4 Prawa łowieckiego) oraz protokołu szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego) stanowią czynności z zakresu ad- ministracji publicznej dotyczące obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. A zatem stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie kognicji sądów administracyjnych leży orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok z 30 września 2025 r., I OSK 576/26). 3.10.7. Artykuł 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt 182 reguluje dwa tryby postępowania prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W pierwszym trybie (tzw. zwykły tryb odebrania zwierząt) faktyczne odebranie zwierzęcia może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o jego czasowym odebraniu (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt). W drugim trybie przewidziano natomiast wydanie tzw. decyzji administracyjnej następczej, czyli wydawanej już po faktycznym ode- braniu zwierzęcia przez uprawiony podmiot, w sytuacji gdy doszło do znęcania się nad zwie- rzęciem, a ponadto zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). W obu jednak przypadkach decyzja organu administracji o czasowym odebraniu zwierzęcia podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji o znęcaniu się nad zwierzęciem, a nie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Z tego też powodu postępowanie w sprawie – po- mimo że zostało wszczęte na skutek informacji pozyskanej od fundacji – toczyło się z urzędu. Organ nie mógł więc rozstrzygać w decyzji kończącej postępowanie o żądaniu strony, a zo- bowiązany był jedynie ustalić, czy w sprawie występują przesłanki ustawowe do wydania decyzji merytorycznej, o czasowym odebraniu zwierzęcia, czy też jest ich brak. Następstwem negatywnej weryfikacji przez organ wystąpienia przesłanek wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt, o której mowa w art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwie- rząt, jest natomiast umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji z powołaniem się na art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok z 15 grudnia 2025 r., I OSK 1829/24). 3.11. Sprawy z zakresu wywłaszczenia nieruchomości 3.11.1. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłasz- czenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użyt- kowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Mechanizm uregulowany w § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego 183 nie może zatem znaleźć zastosowania 182 Dz.U. z 2022 r. poz. 572 ze zm. 183 Dz.U. z 2021 r. poz. 555. 104 III. Izba Ogólnoadministracyjna w przypadku, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości (wyroki z: 20 sierpnia 2025 r., I OSK 1217/22; 10 lipca 2025 r., I OSK 2056/23; 7 sierpnia 2025 r., I OSK 1446/21; 28 sierpnia 2025 r., I OSK 2368/23). 3.11.2. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje rzeczoznawca. Nie oznacza to jednak, że może on działać dowolnie. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które przyjmuje do porównania. Jeśli strona ma zastrzeżenia co do rzetel- ności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu, do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. (wyroki z: 15 kwietnia 2025 r., I OSK 1680/23; 28 kwietnia 2025 r., I OSK 760/22). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że o taką ocenę może wystąpić każdy, przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera bowiem w tym zakresie jakich- kolwiek ograniczeń podmiotowych (wyroki z: 28 maja 2025 r., I OSK 1139/22; 13 maja 2025 r., I OSK 1860/23; 4 lipca 2025 r., I OSK 1512/22, I OSK 1442/22; 17 września 2025 r., I OSK 1811/22). 3.11.3. Zawarte w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych 184 pojęcie wydania nieru- chomości należy rozumieć jako podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczaso- wego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim rozporządzania rzeczą (wyrok z 12 listopada 2025 r., I OSK 51/24). 3.11.4. Do zastosowania art. 229 u.g.n., czyli przepisu wyłączającego możliwość zwrotu nieruchomości, nie ma znaczenia, w jakim trybie ustanowiono prawo użytkowania wie- czystego na rzecz osoby trzeciej. Kluczowe jest jedynie to, że prawo to zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1445/22). 3.11.5. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ admini- stracji ustala jedynie okoliczność przeprowadzenia rokowań, a nie bada przyczyny braku zgody stron i ewentualnej możliwości porozumienia (wyrok z 26 lutego 2025 r., I OSK 1339/23). Celem decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest wyłącznie udzielenie inwestorowi zezwolenia na określone korzystanie z cudzej nieruchomości. Szczegółowe kwestie techniczno ‑budowalne dotyczące realizacji inwestycji mogą być rozstrzygane dopiero na etapie postępowania prze- widzianego w ustawie – Prawo budowlane (wyrok z 15 października 2025 r., I OSK 2089/22). 3.11.6. Brak tytułu prawnego do nieruchomości od chwili wzniesienia urządzeń lub w wyniku utraty wcześniej posiadanego tytułu, nie stanowi przeszkody do uzyskania de- cyzji z art. 124b u.g.n. Wnioskodawca powinien jedynie wykazać, że ma obowiązek usuwania awarii (konserwacji, remontu) danego urządzenia. Zbyt rygorystyczny, a przede wszystkim 184 Dz.U. z 2023 r. poz. 162 ze zm. 105 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby nieznajdujący oparcia w art. 124b u.g.n., jest wymóg wykazania legalności budowy urządzeń oraz praw do urządzeń (wyrok z 21 maja 2025 r., I OSK 1072/22). 3.12. Sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych 3.12.1. W wyroku z 12 listopada 2025 r., III OSK 2328/24, NSA uznał, że przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej 185 nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 98 ust. 1 ww. ustawy. W szczególności nie wskazują, że musi on być złożony przed nabyciem lokalu nadającego się do zamieszkania. Przepisy ustawy nie przewidują także wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania celu na jaki pomoc jest prze- znaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Okoliczność, że wystąpienie z wnioskiem nastąpiło zbyt późno nie może przekreślać uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej przez funkcjonariusza. Podobny pogląd NSA wyraził odnośnie do pomocy finan- sowej udzielanej funkcjonariuszom Policji. W wyroku z 11 grudnia 2025 r., III OSK 1976/24, stwierdził, że dokonując wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji 186 (tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2), nie sposób podzielić stanowisko, że w przypadku ubiegania się o pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego możliwość jej uzyskania przekreśla okoliczność, że wniosek nie został złożony przed kupnem nadającego się do zamieszkania lokalu. 3.12.2. W wyroku z 10 grudnia 2025 r., III OSK 1744/25, NSA wyraził stanowisko co do możliwości zwolnienia policjanta ze służby po złożeniu przez niego pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji – na innej pod- stawie prawnej, tj. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, stwierdzając, że jest to dopuszczalne. Upływ 3 ‑miesięcznego terminu od dnia złożenia raportu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje bowiem ustania stosunku służbowego poli- cjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu ze służby na innej podstawie. Późniejsze doręczenie wydanej decyzji o zwolnieniu ze służby wpływa wyłącznie na konieczność okre- ślenia w decyzji organu odwoławczego nowej daty wywołania skutku prawnego, tj. ustalenia późniejszej daty zwolnienia ze służby. 3.12.3. Zgodnie z art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny 187 skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbo- wego, a także przeniesienia do dyspozycji (postanowienie z 18 września 2025 r., III OSK 1335/25). 3.12.4. Decyzja o ustaniu prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego, wydana na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej, z powodu wszczęcia przeciwko 185 Dz.U. z 2022 r. poz. 1061. 186 Dz.U. z 2023 r. poz. 171 ze zm. 187 Dz.U. z 2024 r. poz. 248. 106 III. Izba Ogólnoadministracyjna funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego, nie powoduje utraty prawa do świad- czenia motywacyjnego, a tym samym – po upadku przesłanki, z powodu której zaprze- stano wypłaty świadczenia motywacyjnego – organ nie ma podstaw do ustalenia na nowo w drodze decyzji prawa do świadczenia motywacyjnego. Prawo do świadczenia motywacyj- nego bowiem istnieje, jedynie zostaje wstrzymana jego realizacja. Na podstawie art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej nie następuje utrata „prawa do świadczenia motywacyjnego”, ale utrata „prawa do wypłaty świadczenia” ze względu na to, że dalsza jego wypłata nie byłaby uzasadniona. Takie rozwiązanie ma charakter tymczasowy i powinno być powią- zane z treścią art. 117d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej, który statuuje zamknięty katalog przesłanek warunkujących brak możliwości wypłaty świadczenia z art. 117d ust. 1 tej ustawy (wyrok z 18 lutego 2025 r., III OSK 1786/23). 3.12.5. W wyroku z 23 stycznia 2025 r., III OSK 2011/24, NSA przyjął, że skierowanie żoł- nierza do wojskowej komisji lekarskiej unormowane w art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny jest skierowaniem z urzędu i nosi cechy rozkazu lub polecenia wydawanego przez przełożo- nych, którego odmowę wykonania ustawodawca łączy ze skutkiem prawnym wymienionym w art. 226 in principio w postaci obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. 3.13. Sprawy dotyczące uprawnień mieszkaniowych 3.13.1. Artykuł 88 ust. 3 ustawy o Policji 188 , zgodnie z którym policjant traci prawo do lo- kalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego wydalenia ze służby, reguluje sytuację prawną policjantów („policjant traci prawo”). Brak jest przy tym takiego przepisu, który pozwalałby odnieść przyjęte przez ustawodawcę uregulowanie do funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (wyrok z 11 kwietnia 2025 r., III OSK 808/24). 3.13.2. Jednostka samorządu terytorialnego, będąca właścicielem mieszkania przydziela- nego jako kwatera tymczasowa, nie jest stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie przydziału tej kwatery funkcjonariuszowi Policji. Po stronie jednostki samorządu terytorial- nego brak jest bowiem interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o przydziale kwatery tym- czasowej, ponieważ nie wpływa ona w żadnym stopniu na sferę praw i obowiązków właści- ciela lokalu (wyrok z 3 lipca 2025 r., III OSK 1689/24). 3.13.3. Faktyczne posiadanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza musi wiązać się z realną możliwością korzystania z niego, bo tylko wtedy można uznać, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i tym samym nie przysługuje mu pomoc finansowa. Samo dopuszczenie do użytkowania lokalu mieszkalnego funkcjonariusza nie jest zatem wy- starczające do stwierdzenia, że ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (wyrok z 10 paź- dziernika 2025 r., III OSK 2209/22). 3.14. Sprawy z zakresu obronności 3.14.1. Kwestia zwolnienia ze służby w oparciu o przesłankę „zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych”, o której mowa w art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, pozostawiona 188 Dz.U. z 2025 r. poz. 636. 107 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jest uznaniu dowódcy danej jednostki wojskowej, który zobowiązany jest do wnikliwego i wszechstronnego wykazania, że pozostawienie żołnierza w służbie jest niecelowe (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 2587/24). 3.14.2. W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczy- pospolitej Polskiej 189 nie wyrażono generalnej reguły rekompensowania wszelkich nakładów pracodawców ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony kraju. Artykuł 134a ustawy wskazuje, że o rekompensatę kosztów może wystąpić pracodawca zatrudniający pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem obrony terytorialnej za okres odbywania ćwiczeń woj- skowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rota- cyjnie przez tego żołnierza. Służba przygotowawcza ma charakter ochotniczy, a w okresie jej odbywania osoba nie ma statusu żołnierza rezerwy, tytuł ten jest bowiem nadawany dopiero po ukończeniu służby przygotowawczej. W takiej sytuacji pracodawcy zatrudniającemu żoł- nierza pełniącego służbę przygotowawczą nie przysługuje świadczenie w postaci rekompen- saty odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 ww. ustawy (wyrok z 4 marca 2025 r., III OSK 7146/21). 3.14.3. Orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich mających na celu ustalenie schorzenia danej osoby i jego związku ze służbą wojskową, stwierdzanych do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Odrzucenie skargi w tego rodzaju sprawie nie stanowi kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, ale stwierdzenie niedopuszczalność jej oceny, tym samym niemożliwe jest odnie- sienie się przez sąd administracyjny do merytorycznych aspektów zaskarżonego orzeczenia i poczynienie jakiejkolwiek analizy podniesionej przez stronę argumentacji (postanowienie z 25 marca 2025 r., III OSK 289/25). 3.15. Sprawy z zakresu samorządu terytorialnego 3.15.1. Uchwała rady gminy podjęta na wezwanie wojewody, na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2, art. 10 § 1 pkt 3 lit. b/ i art. 11 § 1 pkt 5 w związku z art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy 190 , odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, wyraża je- dynie stanowisko rady w sprawie wezwania wojewody do podjęcia uchwały o określonej treści. Wojewoda wzywa radę do podjęcia konkretnej uchwały, więc rada ma prawo przed- stawić swoje stanowisko, także wtedy, gdy uważa, że nie ma podstaw do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Takie stanowisko rady wyraża jedynie opinię tego or- ganu w sprawie, może być podjęte w formie uchwały i brak jest podstaw do jej unieważ- nienia z tego powodu, że rada nie była uprawniona do podjęcia takiej uchwały. Jeżeli zatem wojewoda nie podziela stanowiska rady gminy, to ma kompetencję do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu i nie jest konieczne uprzednie wyelimi- nowanie uchwały rady wyrażającej jedynie opinię co do tego, że nie ma podstaw do stwier- dzenia wygaśnięcia mandatu (wyrok z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2665/22). 189 Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm. 190 Dz.U. z 2023 r. poz. 2408. 108 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.15.2. Przepisy art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego nie dają komisarzowi wy- borczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, o której stanowi art. 24 ust. 5 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o sa- morządzie powiatowym 191 . Przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego z art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu, nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym stanowi art. 24 ust. 5 ustawy o samorządzie powiatowym. Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny, co oznacza de facto brak zaprzestania wykonywania pracy, powinno być uznane za naruszenie zakazu określonego w art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2244/24). 3.15.3. Celem regulacji z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 192 jest zagwarantowanie możliwości sprawowania przez radnego mandatu zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w tej ustawie. Celem tej regulacji nie jest udzielenie bezwa- runkowej ochrony w sferze uprawnień radnego w płaszczyźnie regulowanej przepisami prawa pracy, pozbawiającej pracodawcę możliwości rozwiązania lub zmiany stosunku pracy z radnym. Rada gminy ma obowiązek odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym w przypadku z art. 25 ust. 2 u.s.g., natomiast w innych przypadkach nie ma potrzeby dodatkowej ochrony stosunku pracy z radnym. Wynikająca z art. 25 ust. 2 u.s.g. do- datkowa ochrona stosunku pracy radnego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której przyczyną rozwiązania z nimi stosunku pracy jest związek ze sprawowaniem mandatu radnego (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 383/22). 3.15.4. Warunkiem uzyskania świadczenia przewidzianego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa 193 jest spełnienie kryterium 8 lat (nie mniej niż 8 lat) pełnienia funkcji sołtysa. Nie można zatem uznać, że okres krótszy niż 8 lat stanowił realizację tej przesłanki (wyrok z 24 września 2025 r., III OSK 2122/24). 3.15.5. Uchwała rady gminy dotycząca jednorazowych konsultacji społecznych w sołec- twie może zostać potraktowana jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., w sytuacji gdy zawiera normy prawne w postaci zasad i trybu przeprowadzenia tych kon- sultacji określające uprawnienia pewnej kategorii podmiotów wyróżniających się wskazaną cechą (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2586/22). 3.16. Sprawy cudzoziemców 3.16.1. W wyroku z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, NSA stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa 194 , po dniu 30 czerwca 2024 r. 191 Dz.U. z 2024 r. poz. 107. 192 Dz.U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g. 193 Dz.U. z 2023 r. poz. 1073. 194 Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm. 109 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw NSA od- mówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw 195 w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowią- zywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o po- mocy obywatelom Ukrainy jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA podkreślił, że przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej nie istniała. Orzecznictwo NSA w tej kwestii jest jednolite. 3.16.2. W sprawach dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej odnotowano nowy problem dopuszczalności skargi na bezczynność Komendanta Placówki Straży Gra- nicznej w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. W postanowieniu z 2 lipca 2025 r., II OSK 1178/25, NSA przesądził, że czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cu- dzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, o którym mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej 196 jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowisko o dopuszczalności skargi na bezczynność organu w opisanym zakresie zostało potwierdzone przez NSA w późniejszych, jednostkowych sprawach w tym przedmiocie. 3.16.3. W wyroku z 29 maja 2025 r., II OSK 2762/24, w sprawie dotyczącej zobowiązania do powrotu, NSA stanął na stanowisku, że udzielenie migrantom, którzy nielegalnie przekroczyli granicę, pomocy w dalszym przemieszczaniu się po terytorium Polski stanowi przejaw oczy- wistego, rażącego naruszenia porządku prawnego. NSA podkreślił, że proceder ten stanowi element tzw. „wojny hybrydowej”. Takie zachowanie skarżącego stanowi zatem oczywiste zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Uzasadnia to zastosowanie w sto- sunku do cudzoziemca sankcji zobowiązania do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o cudzoziemcach 197 . 3.16.4. Podobnie NSA wypowiadał się w sprawach dotyczących odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Wyrok z 9 czerwca 2025 r., II OSK 2503/24, dotyczył cudzo- ziemca, który legalnie opuścił swój kraj pochodzenia (w Afryce), nielegalnie przekroczył granicę polsko ‑białoruską i podjął dalej próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko‑ ‑niemieckiej. NSA uznał, że cudzoziemiec jest w rzeczywistości migrantem ekonomicznym, który nadużywa instytucji ochrony międzynarodowej, korzystając z elementów wojny hy- brydowej prowadzonej przez Republikę Białorusi oraz Federację Rosyjską wobec Polski i in- nych krajów Unii Europejskiej. NSA stwierdził, że historia migracyjna cudzoziemca świadczy o jego niewiarygodności a ocena organu co do braku spełnienia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej jest prawidłowa. 195 Dz.U. poz. 854. 196 Dz.U. z 2025 r. poz. 223 ze zm. 197 Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm. 110 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.17. Sprawy dotyczące kościołów i związków wyznaniowych 3.17.1. W wyroku z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 1153/24, NSA wskazał, że art. 70a ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypo- spolitej Polskiej 198 nie pełni wyłącznie funkcji określającej limity powierzchni, jak twierdzi skarżący, lecz wyznacza katalog osób prawnych Kościoła, którym może być przekazana nie- ruchomość w trybie art. 70a ust. 1 ww. ustawy. 3.17.2. W wyroku z 28 maja 2025 r., II OSK 2149/22, NSA sformułował tezę, zgodnie z którą orzeczenie zespołu orzekającego Komisji Regulacyjnej podjęte na wniosek kościelnej osoby prawnej, wydane na podstawie przepisów art. 44 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko ‑Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej 199 , może pod- legać zaskarżeniu w trybie określonym przepisami art. 156 k.p.a. 3.18. Sprawy dotyczące przejęcia mienia 3.18.1. Działaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrze- śnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 200 nie podlegał niepowiązany gospodarczo z częścią rolniczą majątku tzw. zespół pałacowo ‑parkowy (część reprezentacyjno ‑mieszkalna) (wyrok z 1 grudnia 2025 r., I OSK 691/24). Odnośnie do zakresu terytorialnego ww. dekretu, wskazano, że były nim objęte ziemie należące w dniu wejścia w życie tego aktu (13 września 1944 r.) do Rzeczypospolitej Polskiej w granicach przedwojennych, a więc sprzed 1 września 1939 r. (wyrok z 22 października 2025 r., I OSK 2828/23). 3.18.2. Nabywca spadku, tj. osoba niebędąca spadkobiercą, która swoje prawa uzyskuje poprzez dobrowolne zawarcie stosownej umowy cywilnej (art. 1051 i 1053 Kodeksu cywil- nego), nie może składać wniosku w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwo- lenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej 201 , gdyż z wła- snej woli (i z reguły odpłatnie) wchodzi formalnie w sytuację, w której pozostawał zbywca spadku. Natomiast w przypadku roszczenia o charakterze ochronnym, które miało służyć określonemu podmiotowi w związku z określoną sytuacją, w której – niezależnie od swojej woli – się znalazł, trudno mówić o tożsamości sytuacji byłego właściciela nieruchomości ziemskiej (lub jego spadkobiercy) z sytuacją, w jakiej znalazł się – i to z własnej woli – na- bywca spadku po osobie uprawnionej (wyroki z: 25 lutego 2025 r., I OSK 71/22, I OSK 404/22, I OSK 422/22, I OSK 846/22; 18 lutego 2025 r., I OSK 1198/23; 22 stycznia 2025 r., I OSK 2231/21). 3.18.3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. B/ ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej 202 Państwo przejęło za odszkodowa- niem na własność przedsiębiorstwa przemysłowe niewymienione pod lit. A/, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. Przepis ten nie 198 Dz.U. z 2019 r. poz. 1347 ze zm. 199 Dz.U. z 2023 r. poz. 509. 200 Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13. 201 Dz.U. Nr 10, poz. 51. 202 Dz.U. Nr 3, poz. 17. 111 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby ma jednak zastosowania do przejęcia przedsiębiorstwa, które samo w sobie nie osiągało wy- maganej skali zatrudnienia (ani celu ustawy nacjonalizacyjnej), lecz spełniło kryterium sza- cowane wyłącznie w oparciu o działania i wyposażenie podmiotu trzeciego (wyrok z 8 paź- dziernika 2025 r., I OSK 2114/22). 3.18.4. Przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa i innego mienia, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. a/ i b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym 203 , mogło nastąpić pod warunkiem, że w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostały one objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. Istnienie jakiegokolwiek ty- tułu prawnego władania wyklucza możliwość zastosowania ww. ustawy (wyrok z 31 marca 2025 r., sygn. I OSK 356/22). 3.18.5. Z punktu widzenia ustawowej przesłanki przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego, jaką jest jego opuszczenie (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie de- kretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym 204 ), prawnie irrelewantne są motywy zachowania wła- ściciela, ze względu na które nie uprawiał on gospodarstwa i nie poddawał go właściwym zabiegom agrotechnicznym (wyrok z 10 października 2025 r., I OSK 1821/20). 3.18.6. O przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych w trybie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego 205 decydowały wyłącznie dwie przesłanki, tj. objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użyt- kowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przepis art. 9 ust. 1 ww. ustawy nie dzielił nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które we władaniu Państwa znalazły się legalnie i na nieruchomości znajdujące się we władaniu Państwa niele- galnie. A wręcz odwrotnie, rozwiązanie zawarte w art. 9 ustawy stanowiło podstawę prawną uregulowania tytułu prawnego nieruchomości wówczas, gdy władanie przez Państwo nie- ruchomościami nie było oparte na tytule prawnym (wyrok z 26 marca 2025 r., I OSK 407/22). 3.19. Sprawy z zakresu pomocy społecznej 3.19.1. Do dochodu osoby samotnie gospodarującej należy zaliczyć alimenty wypłacone na podstawie art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy 206 . Alimenty na wspólne dzieci stanowią jednak przychód (dochód) dzieci, a nie ich rodzica 203 Dz U. Nr 11, poz. 37. 204 Dz.U. Nr 39, poz. 174. 205 Dz.U. Nr 17, poz. 71. 206 Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm. 112 III. Izba Ogólnoadministracyjna sprawującego nad nimi opiekę – art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo- łecznej 207 (wyroki z 13 grudnia 2024 r., I OSK 184/24 i I OSK 191/24). 3.19.2. Użyte w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych roz- wiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw 208 okre- ślenie źródła ciepła wskazuje jedynie na rodzaj paliwa, jaki ma zasilać piec (gaz skroplony LPG). Nie reguluje natomiast kwestii sposobu jego przechowywania, jak również rodzaju, czy też pojemności zbiornika, z którego gaz ten jest doprowadzany do urządzenia grzew- czego. Zastrzeżenia co do sposobu magazynowania wskazanego rodzaju paliwa nie zawiera również żaden inny przepis tej ustawy (wyrok z 17 stycznia 2025 r., I OSK 81/24). 3.19.3. Małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny, przyczyniania się, według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych, do zaspokajania potrzeb rodziny oraz są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W związku z tym nie można przyjąć, że w świetle art. 27 ust. 1 i następnych ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej 209 tylko małżonek, będący stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, może skutecznie złożyć wniosek o do- datek energetyczny (wyrok z 29 kwietnia 2025 r., I OSK 1256/24). 3.19.4. Dopuszczalność udzielenia świadczenia, o którym mowa w art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych 210 , pomimo niedochowania ustawo- wego terminu wynikającego z art. 15b ust. 5 tej ustawy, powoduje, że organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka ma obowiązek oceny każdego przypadku pod kątem wystąpienia niezależnych od kobiety przyczyn, które wpłynęły na niedochowanie wymogu odpowiednio wczesnego poddania się opiece lekarskiej w okresie ciąży (wyrok z 24 lutego 2025 r., I OSK 899/24). 3.19.5. Zgodnie z art. 15b ust. 3 u.ś.r. wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Termin ten odnosi się do rodziców dziecka jako podmiotów, które są uprawnione do świadczenia w pierwszej kolejności. Jeżeli natomiast podmioty te nie złożyły lub nie mogły złożyć wniosku o wypłatę w powyższym terminie (np. z uwagi na śmierć, utratę lub pozbawienie władzy rodzicielskiej), a w później- szym okresie doszło do ustanowienia opieki prawnej, przysposobienia lub powstania opieki faktycznej nad dzieckiem, ustawa przewiduje otwarcie nowego terminu do złożenia wniosku o wypłatę zapomogi. Termin ten wynosi 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Warunkiem 207 Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. 208 Dz.U. z 2023 r. poz. 1772 ze zm. 209 Dz.U. z 2023 r. poz. 269 ze zm. 210 Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r. 113 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby jednak otwarcia biegu nowego terminu jest bezskuteczny upływ 12 miesięcy od dnia zaist- nienia stosownego zdarzenia (wyrok z 6 czerwca 2025 r., I OSK 1801/24). 3.19.6. Z art. 18 ust. 2b i 2c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowy- waniu dzieci 211 (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw 212 ) wynika, że drugiemu z rodziców dziecka w przypadku śmierci rodzica, któremu świadczenie zostało przyznane na dany okres, lub śmierci rodzica, który złożył wniosek o świadczenie, ale zmarł przed jego rozpatrzeniem, może zostać przyznane świadczenie wychowawcze, z zachowa- niem ciągłości, wyłącznie w przypadku zachowania terminu 3 miesięcy na złożenie wniosku przez drugiego rodzica liczonym od dnia śmierci rodzica (wyrok z 13 maja 2025 r., I OSK 1467/24). 3.19.7. Jeżeli o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, bezwzględnie wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przy- znanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica. Powyższy obowiązek wynika z reguły zbiegu uprawnień, określonej w art. 22 oraz art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci 213 . W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest decyzja z art. 25 ust. 6 tej ustawy, a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (wyrok z 19 września 2025 r., I OSK 2198/23). 3.19.8. Pomoc finansowa przyznawana w ramach operacji „Restrukturyzacja małych go- spodarstw” w zakresie poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020, powinna zostać doliczona do dochodu i rozliczona zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej (wyroki z 20 marca 2025 r., I OSK 561/24 i I OSK 592/24). 3.19.9. Przyjęta w art. 194 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i sys- temie pieczy zastępczej 214 konstrukcja solidarnej odpowiedzialności rodziców wymaga, żeby postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej było przeprowadzone z udziałem wszystkich zobowiązanych, a więc obojga rodziców. Ma to bezpośredni wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie (art. 28 k.p.a.). Kon- sekwencją takiej odpowiedzialności jest więc powstanie po stronie organu administracji pu- blicznej obowiązku wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie ustalenia 211 Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm. 212 Dz.U. z 2019 r. poz. 924. 213 Dz.U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm. 214 Dz.U. z 2022 r. poz. 447 ze zm. 114 III. Izba Ogólnoadministracyjna opłaty, którego stronami będą – co do zasady – oboje zobowiązani (a więc oboje rodzice ma- łoletniego). Jedynie w drodze wyjątku akt władczy, wydawany w tym przedmiocie, obejmie swoim oddziaływaniem sferę praw i obowiązków tylko jednego z rodziców, np. gdy: żyje tylko jedno z rodziców, nie można ustalić miejsca pobytu jednego z rodziców lub wydano decyzję w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty wobec jednego z rodziców (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1203/24). 3.19.10. Młodzieżowy ośrodek wychowawczy nie należy do systemu pieczy zastępczej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Jest to placówka działająca na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich 215 . Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest środ- kiem wychowawczym orzekanym przez sąd rodzinny. Samo jednak umieszczenie dziecka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym nie oznacza automatycznego uchylenia wcze- śniejszego orzeczenia o umieszczeniu w pieczy zastępczej. W rozumieniu ustawy o wspie- raniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 216 dziecko nadal pozostaje wychowankiem pieczy zastępczej, o ile pierwotne orzeczenie o umieszczeniu w pieczy zastępczej nie zostało uchy- lone (wyrok z 1 lipca 2025 r., I OSK 1857/23). 3.19.11. Skierowanie do domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opie- kuńczych, zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wymaga uzyskania zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis ten nie precyzuje jednak w jakiej formie ma być uzyskana zgoda osoby wymagającej pomocy, co oznacza, że zastosowanie znajdują przepisy ogólne, w tym art. 63 § 1 i 3 k.p.a. Przepisy przewidują zatem możliwość ustnego po- dejmowania czynności przez strony postępowania, także w sposób, który nie wymaga wła- snoręcznego podpisu strony, w sytuacji gdy podpisu tego nie jest w stanie złożyć z powodów obiektywnych (wyrok z 28 maja 2025 r., I OSK 1955/24). 3.19.12. Przepis art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa podmioty uprawnione do zainicjowania postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. W przypadku małoletnich dzieci stroną postępowania jest samo dziecko, a rodzic (lub inny przedstawiciel ustawowy) działa w jego imieniu. Przyjęcie, że każdy z rodziców „automatycznie” posiada interes prawny w każdym postępowaniu dotyczącym dzieci, niezależnie od tego, kto jest beneficjentem świadczenia, prowadziłoby do nieuzasadnionego rozszerzenia kręgu stron i komplikacji w postępowaniu administracyjnym, które w sprawach socjalnych powinno być szybkie i efektywne, żeby prawidłowo zaspokajać podstawowe potrzeby beneficjentów (wyrok z 10 lipca 2025 r., I OSK 1773/23). 3.19.13. Zmiana wysokości środków przeznaczonych na świadczenia pomocy spo- łecznej lub zmiana spodziewanej liczby beneficjentów pomiędzy poszczególnymi okresami, 215 Dz.U. z 2018 r. poz. 969. 216 Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm. 115 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby powodujące zmianę możliwości pomocy społecznej, stanowią uzasadnioną przyczynę w ro- zumieniu art. 8 § 2 k.p.a., przemawiającą za dopuszczalnością przyznania pomocy w wyso- kości innej niż miało to miejsce w okresach poprzednich (wyroki z 12 września 2025 r., I OSK 2214/24 i I OSK 2215/24). 3.20. Sprawy z zakresu zatrudnienia 3.20.1. Dokonując wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy 217 , za niedopuszczalne uznano zrów- nanie skutków prawnych opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ze skutkami opła- cenia składek w przyszłości na podstawie umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych uzależnione jest bowiem od faktycznego odpro- wadzania składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, a więc bez wpływu pozostaje fakt późniejszego regulowania zaległości ubezpieczeniowych w systemie ratalnym (wyrok z 25 czerwca 2025 r., I OSK 311/25). 3.20.2. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zakresie regulacji dotyczących zasiłku dla bezrobotnych nie przewidują odmiennego, szczególnego, traktowania osób, które były zatrudnione na podstawie umowy o pracę i jednocześnie pro- wadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, którą następnie zawiesiły. Skoro skarżąca podjęła decyzję o zawieszeniu dodatkowej działalności gospodarczej, to korzystanie z prefe- rencyjnych zasad rozliczania składek ZUS nie może stać na przeszkodzie przyjęciu, że tak jak pracownik w sytuacji rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem lub na mocy poro- zumienia stron, miała wpływ na kształtowanie przebiegu tej formy zarobkowania w okresie poprzedzającym rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy i w związku z tym to ją należy uznać za adresata normy określonej w art. 75 ust. 1 pkt 8 u.p.z.i.r.p. Oznacza to, że zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt.2 u.p.z.i.r.p. zasiłek dla bezrobotnych będzie przysługiwał dopiero po upływie 90 dni od dnia rejestracji (wyrok z 29 maja 2025 r., I OSK 2045/24). 3.20.3. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektyw- nych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu (wyroki z: 14 stycznia 2025 r., I OSK 1843/24; 9 stycznia 2025 r., I OSK 1940/24). 3.20.4. Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania takiego statusu konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy za- robkowej. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozo- stawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z uprawnień przysługujących takiej osobie, korzystając w ten sposób ze środków publicznych przeznaczonych na łagodzenie skutków 217 Dz.U. z 2024 r. poz. 475, ze zm.; dalej: u.p.z.i.r.p. 116 III. Izba Ogólnoadministracyjna bezrobocia. Nawet krótkotrwałe łączenie statusu bezrobotnego z wykonywaniem pracy za- robkowej, przy braku szczególnych okoliczności, usprawiedliwia nałożenie sankcji, o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.i.r.p., a sankcja ta nie może być postrzegana jako niepropor- cjonalne wkroczenie w sferę praw jednostki (wyrok z 14 stycznia 2025 r., I OSK 2149/24). 3.21. Sprawy dotyczące uprawnień kombatanckich 3.21.1. Rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych 218 nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie, czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ w trakcie prowadzonego postępowania nie ma zatem obowiązku ustalania zakresu działal- ności skarżącego jako działacza opozycji lub osoby represjonowanej oraz analizowania spo- sobu i zakresu funkcjonowania skarżącego w ramach organów kontrwywiadu wojskowego. Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu jest wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny, czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały dokumenty wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Ponadto organ nie jest także uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach, czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania od- powiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Jest to więc jedynie działanie deklaratoryjne (wyroki z: 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25; 4 marca 2025 r., III OSK 6617/21; 20 marca 2025 r., III OSK 3040/23). 3.21.2. Ustawa o działaczach opozycji nie ma charakteru represyjnego, pozbawiającego określone osoby określonych uprawnień, i nie nakłada na dany podmiot wnioskujący jakich- kolwiek obowiązków, a tym samym nie sposób przyjąć, że po stronie organu jest obowiązek wyjaśniania wątpliwości na korzyść osób ubiegających się o przyznanie danego statusu (wyrok z 29 stycznia 2025 r., III OSK 5162/25). Wyrażona w art. 7a k.p.a. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony nie znajduje zastosowania do wątpliwości dotyczących ustaleń faktycznych, a odnosi się wyłącznie do wątpliwości interpretacyjnych w zakresie treści normy prawnej (wyrok z 19 marca 2025 r., III OSK 3208/23). 3.21.3. Nie każdy przejaw nieposłuszeństwa, czy nawet oporu wobec ówczesnej władzy lub wyrażona wobec niej krytyka, a także nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych może być uznawana za uprawniającą do ubiegania się o status osoby represjonowanej (wyrok z 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25). Tytułem przykładu – samo manifestowanie negatywnego stosunku do władzy ludowej, czy drukowanie i rozpowszech- nianie ulotek nie zostało uznane za formę działalności opozycyjnej, natomiast konieczność ucieczki z Polski oraz uzyskanie statusu uchodźcy politycznego przez skarżącego nie zo- stały uznane za formy represji w konkretnych przypadkach (wyrok z 19 marca 2025 r., III 218 Dz.U. z 2024 r. poz. 906. 117 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby OSK 3208/23). Wystąpienie represji wobec wnioskodawcy musi pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z prowadzoną przez niego działalnością opozycyjną, aby okolicz- ności te mogły być brane pod uwagę przy ubieganiu się o potwierdzenie statusu (wyroki z: 8 lipca 2025 r., III OSK 281/25; 27 sierpnia 2025 r., III OSK 1403/23; 13 listopada 2025 r., III OSK 2846/22). 3.22. Sprawy dotyczące kultury i sztuki 3.22.1. Żaden z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 219 nie przewiduje kompetencji dla organów ochrony konserwatorskiej do władczego wkraczania w czynności egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego dotyczące zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków (wyrok z 20 maja 2025 r., II OSK 1719/22). 3.22.2. Pozwolenie konserwatorskie, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, po uzyskaniu niezrealizowanego pozwolenia na budowę, uzyskuje walor pierwszeństwa wykonania względem ustaleń wynikających z decyzji o pozwoleniu na budowę. W razie gdy zatwierdzony projekt budowlany będzie wy- magał zmiany w zakresie uwzględnienia wymogów ochrony konserwatorskiej wynikających z pozwolenia konserwatorskiego, zaktualizuje się wówczas zakaz realizacji pozwolenia na budowę sprzecznie z pozwoleniem konserwatorskim, co może powodować powstanie obo- wiązku zmiany pozwolenia na budowę albo dokumentacji budowy w trybie przewidzianym w art. 36a lub 36b ustawy – Prawo budowlane (wyrok z 18 marca 2025 r., II OSK 424/24). 3.22.3. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków otoczenia zabytku może zostać wydana po wydaniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków samego zabytku w późniejszym czasie. Taki wpis może mieć charakter prewencyjny, a działania organu mogą być podejmowane w związku z planowaną w najbliższym sąsiedztwie zabytku konkretną inwestycją. W takiej sytuacji znaczenie w sprawie może mieć charakter planowanej inwestycji, jej skala i wpływ na otoczenie, w tym na sąsiadujący z nią zabytek. Organ w toku postępowania dotyczącego wpisu do rejestru zabytków otoczenia zabytku ma wówczas obowiązek zbadać przesłanki, o których mowa w art. 3 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w od- niesieniu do konkretnego stanu rzeczy na gruncie i konkretnych zamierzeń inwestora (jeżeli takie istnieją na dzień wydania decyzji) (wyrok z 13 sierpnia 2025 r., II OSK 411/23). 3.22.4. Z § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restaurator- skich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków 220 wynika, że decyzja o pozwoleniu na prowadzenie robót budowlanych przy za- bytku wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad 219 Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm. 220 Dz.U. z 2021 r. poz. 81. 118 III. Izba Ogólnoadministracyjna zabytkami nie przestaje obowiązywać z upływem określonego w niej na podstawie powo- łanego przepisu terminu ważności pozwolenia, jeżeli przed upływem tego terminu zostało złożone podanie o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. pozwolenia w zakresie określonego w nim terminu ważności (wyroki z 26 marca 2025 r., II OSK 1728/22 i II OSK 1729/22). 3.22.5. Określony w pozwoleniu konserwatorskim termin jego ważności oznacza jedynie, że wnioskodawca jest uprawniony w tym czasie do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę lub dokonania zgłoszenia w przypadkach określonych w przepisach prawa bu- dowlanego, zaś po upływie tego terminu traci to uprawnienie. Przyjęcie poglądu odmien- nego mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej konkluzji, że po upływie terminu określonego w pozwoleniu konserwatorskim inwestor, dysponując ważnym pozwoleniem na budowę lub po skutecznym zgłoszeniu robót, traci uprawnienie do prowadzenia dalszych prac lub robót. Jeśli inwestor wystąpił w tym czasie ze stosownym wnioskiem, jest uprawniony do ich kontynuowania. Realizacja prac lub robót po terminie określonym w pozwoleniu kon- serwatorskim nie może być bowiem utożsamiana z prowadzeniem prac lub robót bez po- zwolenia konserwatorskiego. Pozwolenie konserwatorskie musi zatem zachowywać ważność w momencie udzielenia pozwolenia na budowę, a nie przez cały okres prowadzenia robót budowlanych. Ponadto brak jest przepisu zarówno w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak i w ustawie – Prawo budowlane, który łączyłby upływ wskazanego w po- zwoleniu konserwatorskim terminu z utratą mocy obowiązującej pozwolenia na budowę lub realizacji robót na podstawie zgłoszenia. Czym innym bowiem jest termin wykonania robót budowlanych, a czym innym – ważność samego pozwolenia. Przepisy ustawy o ochronie za- bytków i opiece nad zabytkami nie przewidują terminu ważności pozwolenia wydawanego w trybie art. 36 ust. 1. Brak jest tutaj odpowiednika w postaci art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W tej sytuacji należy uznać, że termin określony w pozwoleniu konserwatorskim ma charakter formalny, a nie materialnoprawny, co oznacza, że jego upływ nie powoduje, że decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym. Zatem dopóki ta ostateczna decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona, nie zostanie stwierdzona jej nieważność lub wygaśnięcie w jednym z nadzwyczajnych trybów administracyjnych przewidzianych w k.p.a., dopóty pozostaje ona w obrocie (wyrok z 11 lutego 2025 r., II OSK 331/22). 3.22.6. W rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prowa- dzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków rucho- mych 221 nie uregulowano jako „szczegółowego wymagania”, aby wydane w jego trybie po- zwolenie konserwatorskie miało być opatrywane terminem jego ważności. W rozporządzeniu tym jako element wniosku o wydanie takiego pozwolenia i odpowiadający mu składnik tego pozwolenia ujęto „wskazanie przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia prac, robót, badań, innych działań lub poszukiwań”. Takiego określenia dodatkowego składnika decyzji – pozwolenia konserwatorskiego, nie można utożsamiać z pojęciem terminu ważności 221 Dz.U. poz. 1579. 119 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby samego pozwolenia na budowę. Określenie zakresu delegacji ustawowej do unormowania w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami „szczegółowych wymagań”, jakim powinno odpowiadać pozwolenie konserwatorskie, nie daje podstaw, aby utożsamiać z nimi uprawnienie ministra do określania terminu ważności decyzji administracyjnej, jakim jest pozwolenie konserwatorskie. A zatem termin przewi- dywanego rozpoczęcia i zakończenia prac objętych pozwoleniem konserwatorskim ma wy- łącznie walor informacyjny, wiążący się z przewidywaniami inwestora, które mogą okazać się nietrafne (wyrok z 8 stycznia 2025 r., II OSK 955/22). 3.22.7. Okoliczność, że w ciągu dwóch lat od przekazania wójtowi przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków gminna ewidencja zabytków nie została zało- żona nie oznacza, że obowiązek uzgodnienia projektu inwestycji z wojewódzkim konser- watorem zabytków przestaje istnieć. Wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw 222 termin jest terminem instrukcyjnym, nie zaś terminem zawitym. W powyż- szym przepisie nie zawarto żadnej sankcji za niedochowanie wskazanego w tym przepisie terminu. Niezałożenie gminnej ewidencji zabytków w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków nie powoduje dalszej nie- możności założenia tej ewidencji, jak również nie powoduje utraty mocy sporządzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju skutki można wyprowadzić z wykładni funkcjonalnej oraz wy- kładni systemowej przepisów prawa regulujących kwestie związane z ochroną zabytków (wyrok z 27 maja 2025 r., II OSK 2629/22). 3.23. Sprawy inne (symbol 645) 3.23.1. Stosunek prawny istniejący między organem administracji a przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obo- wiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedsta- wiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i na- stępnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagro- dzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu na podstawie art. 138 § 1 ustawy – Or- dynacja podatkowa, stanowi przepis art. 270a ustawy – Ordynacja podatkowa. W systemie obowiązującego prawa, niezależnie od art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, istnieje odmienna podstawa prawna umożliwiająca organowi podatkowemu, który wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej celem wykonania niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela wyłącznie w postępowaniu podatkowym, wydanie postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora (wyrok z 13 lutego 2025 r., III OSK 6898/21). 222 Dz.U. Nr 75 poz. 474. 120 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.23.2. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g. w zakresie zwrotu „stanowienia o kierunkach działania” wójta należy interpretować w ten sposób, że uprawnia on radę gminy do ustalania wójtowi celów jego działania pozostających w zakresie właściwości działania gminy i obu or- ganów. Nie może on zaś być podstawą do nakładania na wójta obowiązku realizacji oznaczo- nego zadania rozumianego jako obowiązek wykonania jednostkowego, skonkretyzowanego, szczegółowego działania, połączonego np. ze sposobem czy terminem jego realizacji (wyrok z 6 marca 2025 r., III OSK 2265/23). 3.23.3. Celem postępowania konkursowego prowadzonego przez komisję nie jest wyło- nienie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, lecz kandydatów na członków SKO. Rozstrzygnięcie komisji w stosunku do tych osób, których kandydatury nie zostały wy- brane, celem przedstawienia zgromadzeniu ma charakter „kończący” w tym znaczeniu, że nie przechodzą one do kolejnego etapu wyboru członka SKO – nie podlegają opiniowaniu przez zgromadzenie, ich kandydatury nie zostają przedstawione przez prezesa kolegium Pre- zesowi Rady Ministrów i z założenia nie mogą zostać przez ten organ powołane na członka kolegium. Wystarczającym środkiem ochrony kandydata na członka kolegium przed brakiem bezstronności członków komisji konkursowej jest możliwość zaskarżenia wydanego przez nią rozstrzygnięcia. W ramach jego kontroli sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy dany członek komisji podlegał wyłączeniu, lecz czy rozstrzygnięcie było zgodne z prawem, ergo kan- dydaci zostali prawidłowo ocenieni przez komisję (wyrok z 25 marca 2025 r., III OSK 3435/23). 3.23.4. Przepis art. 12a ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej 223 może stanowić podstawę do wydania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych rozporządzenia, które będzie właściwą reakcją struktur państwa na sytuację istniejącą na granicy polsko–białoruskiej, a nie rozporządzenie porządkowe wojewody. W ta- kiej sytuacji wojewoda nie powinien wkraczać w kompetencje, przypisane ustawowo wła- ściwemu ministrowi i zastępować go we właściwej reakcji na sytuację panującą na granicy (wyrok z 16 maja 2025 r., III OSK 2389/23). 3.23.5. Rozporządzenie w przedmiocie utworzenia gminy ma charakter aktu prawa po- wszechnie obowiązującego i stanowi realizację normy art. 15 ust. 2 Konstytucji RP, zatem nie spełnia przesłanek uznania go za akt indywidualny organu administracji publicznej i nie podlega kontroli przed sądem administracyjnym. Rozporządzenie o utworzeniu gminy ma szczególny charakter, jednak w dalszym ciągu pozostaje ono aktem prawa powszechnie obo- wiązującego, podejmowanym przez centralny organ administracji rządowej. Tym samym w sprawie jego kontroli zastosowanie znajdzie art. 188 Konstytucji RP (postanowienie z 26 czerwca 2025 r., III OSK 892/25). 3.23.6. Stanowisko Marszałka Sejmu RP odmawiające wydania jednorazowej karty pra- sowej ma charakter władczy i jednostronny. Tym samym może ono zostać zakwalifikowane jako przedmiot kontroli z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pod warunkiem, że zostało wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego 223 Dz.U. z 2022 r. poz. 295 ze zm. 121 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby z przepisu prawa. Odmowa wstępu na posiedzenie Sejmu nie następuje w ramach osobnej decyzji administracyjnej Marszałka Sejmu lub innego aktu podlegającego kontroli sądowoad- ministracyjnej. Tym samym prawo do sądu w sprawie odmowy wstępu na posiedzenie ww. organu władzy publicznej może być realizowane w ramach skargi na czynność Marszałka Sejmu w postaci odmowy wstępu na posiedzenie Sejmu, która to czynność w praktyce polega na odmowie wydania karty lub przepustki uprawniającej do wstępu na teren Sejmu (posta- nowienie z 23 lipca 2025 r., III OSK 852/25). 3.23.7. Regulacja stanowiąca o „czasowym zawieszeniu” prawa wstępu na tereny i do bu- dynków sejmowych i senackich nie jest równoznaczna z odmową (lub zakazem) wstępu na teren i do budynków sejmowych, a w konsekwencji ograniczeniem prawa dostępu do infor- macji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Zawieszenie na oznaczony czas uprawnień wynikających z posiadania okresowej karty wstępu dotyczy wyłącznie przysłu- gującego w oznaczonym okresie przywileju nieubiegania się każdorazowo o zgodę na wstęp do Sejmu, ale nie uniemożliwia zainteresowanej osobie ubiegania się o jednorazową kartę wstępu lub skorzystania z możliwości przewidzianej w § 5 ust. 5 zarządzenie nr 1 Marszałka Sejmu z dnia 9 stycznia 2008 r. w sprawie wstępu do budynków pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu oraz wstępu i wjazdu na tereny pozostające w zarządzie Kancelarii Sejmu. Tym samym osoba, której uprawnienie „zawieszono” nie zostaje pozbawiona prawa wstępu, ale określonego przywileju w postaci stałego, w określonym czasie, dostępu do terenu i bu- dynków Sejmu (wyrok z 19 września 2025 r., III OSK 1500/22). 3.23.8. Dane dotyczące zgonów od momentu ich zebrania przez organy statystyczne stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną. W związku z powyższym pod- legają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Staty- stycznego operatu do badań statystycznych. Udostępnianie lub wykorzystywanie tych da- nych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione. Objęcie bezwzględną ochroną danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej, w związku z realizacją zadań określonych w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej 224 , ma określony cel. Tajemnica statystyczna odnoszona do danych indywidualnych stanowi bowiem gwarancję wiarygodności statystyki publicznej, a więc w ogóle jej przydatności dla władz państwowych (wyrok z 29 października 2025 r., III OSK 558/25). 3.24. Sprawy z zakresu ochrony danych osobowych 3.24.1. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., III OSK 5393/21, NSA przesądził, że numery ksiąg wieczystych są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycz- nych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie da- nych) 225 , ponieważ umożliwiają pośrednią identyfikację osób fizycznych (np. poprzez imię, 224 Dz.U. z 2023 r. poz. 773 ze zm. 225 Dz. Urz. UE L 2016.119.1 ze zm.; dalej: RODO. 122 III. Izba Ogólnoadministracyjna nazwisko, PESEL, adres nieruchomości i informacje o hipotece w księgach wieczystych). Pu- blikacja nr KW bez odpowiedniej podstawy prawnej narusza przepisy o ochronie danych osobowych. NSA stwierdził również, że utrudnianie bądź uniemożliwianie realizacji kom- petencji kontrolnych organu nadzorczego stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów o ochronie danych osobowych. 3.24.2. Przetwarzanie danych osobowych byłych klientów może być kontynuowane po zakończeniu umowy tylko wtedy, gdy zachodzi rzeczywista, prawnie uzasadniona potrzeba (np. dochodzenie lub obrona przed konkretnymi roszczeniami). Nie można legalnie przetwa- rzać danych „na wszelki wypadek” na podstawie hipotetycznych przyszłych roszczeń, które mogą się nigdy nie zmaterializować. A zatem samo wystąpienie hipotetycznej możliwości powstania roszczeń w przyszłości nie stanowi wystarczającej przesłanki do dalszego prze- chowywania danych. Przetwarzanie jest legalne jedynie w przypadku istnienia rzeczywi- stej, skonkretyzowanej potrzeby prawnej, np. toczący się spór lub realne ryzyko procesowe (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 6553/21). 3.24.3. Dane w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji (KSIP) nie mogą być przecho- wywane bezterminowo. Jeśli cel przetwarzania został osiągnięty (np. sprawa zakończyła się brakiem skazania), dalsze ich przetrzymywanie narusza RODO. Organ nadzorczy ma prawo nakazać Policji usunięcie danych. Służby mundurowe nie są wyłączone spod kontroli Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych 226 w zakresie przestrzegania zasad ochrony prywat- ności. A zatem każdy przypadek dalszego przechowywania danych musi być uzasadniony realną i aktualną potrzebą operacyjną, a nie jedynie „potencjalną przydatnością” (wyrok z 17 października 2025 r., III OSK 2223/22). 3.24.4. Organ ochrony danych osobowych nie posiada legitymacji do nadzorowania ope- racji przetwarzania danych, które są nierozerwalnie związane ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Dotyczy to zarówno merytorycznego toku postępowania, jak i czynności techniczno ‑biurowych niezbędnych do jego realizacji. Przyznanie bowiem PUODO upraw- nień do nakładania administracyjnych kar pieniężnych lub wydawania decyzji władczych wobec sądów w zakresie ich funkcji orzeczniczych stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w konstytucyjną zasadę niezależności sądów i niezawisłości sędziów. A zatem zgodnie z art. 55 ust. 3 RODO organy nadzorcze nie są właściwe do monitorowania operacji przetwa- rzania prowadzonych przez sądy w ramach wykonywania przez nie wymiaru sprawiedli- wości. NSA przyjął więc wąską interpretację uprawnień PUODO, uznając prymat autonomii władzy sądowniczej nad ogólnym reżimem nadzoru administracyjnego (wyrok z 14 listo- pada 2025 r., III OSK 250/25). 3.25. Sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej 3.25.1. Wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 227 tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od 226 Dalej: PUODO. 227 Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p. 123 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli byłą objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifi- kowanych. Określone informacje, aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy, muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację danego podmiotu (wyrok z 23 października 2025 r., III OSK 2143/22). 3.25.2. Arkusze egzaminacyjne, czyli pytania egzaminacyjne z przeprowadzanych na uczelni wyższej pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie oraz pisemnych egzaminów licencjackich weryfikujące osiągnięcie przez studenta efektów uczenia się po zakończeniu cyklu (poziomu) kształcenia odpowiednio: na studiach licencjackich i na stu- diach magisterskich, nie stanowią informacji publicznej. Arkusze egzaminacyjne zawierające pytania egzaminacyjne nie stanowią informacji o działalności uczelni w zakresie, w jakim wykonuje ona zadania publiczne. Nieobjęcie przez prawodawcę regulacją prawną materii związanej z tworzeniem pytań (arkuszy) egzaminacyjnych świadczy o tym, że mieści się ona w sferze gwarantowanej konstytucyjnie autonomii uczelni (art. 70 ust. 5 Konstytucji), z której uczelnia korzysta na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 228 . Arkusze (pytania) egzaminacyjne z pisemnych egzaminów wstępnych na studia magisterskie, pisemnych egzaminów licencjackich speł- niają więc kryteria dokumentu wewnętrznego. A zatem uczelnia wyższa jako jednostka or- ganizacyjna jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne (wyrok z 10 października 2025 r., III OSK 1648/24). 3.25.3. Wykładnia art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. dokonana w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 220 § 1 i art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a. i § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądo- woadministracyjnych 229 , a także w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, powinna prowadzić do wniosku, że udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentu z akt sprawy są- dowoadministracyjnej może nastąpić dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty kancelaryjnej, a skutkiem nieuiszczenia takiej opłaty jest pozostawienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania. Opłata kancelaryjna nie jest bowiem opłatą za informację, czy jej udzielenie, lecz za udostępnienie określonego dokumentu stanowiącego nośnik informacji (wyrok z 9 września 2025 r., III OSK 2219/24). 3.25.4. Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych 230 radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Zatem obowiązek zachowania tajemnicy rad- cowskiej spoczywa na radcach prawnych, a nie na ich klientach (mocodawcach). Tajemnica 228 Dz.U. z 2024 r. poz. 1571. 229 Dz.U. z 2019 r. poz. 1090. 230 Dz.U. z 2020 r. poz. 75 ze zm. 124 III. Izba Ogólnoadministracyjna radcowska dotyczy więc tylko tych informacji, o których radca prawny dowiedział się od swojego mocodawcy podczas udzielania konkretnych porad prawnych. Zatem dokumen- tami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą takie dokumenty, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. Umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy zatem do dokumentów, które za- wierają treści związane z informacjami, o których radca prawny dowiedział się, prowadząc konkretne sprawy organu, którego obsługi się podjął. Tak więc z treści wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych wynika obowiązek zachowania tajemnicy, a nie prawo osoby wykonującej zawód radcy prawnego do zachowania w tajemnicy dotyczących go danych. Obowiązek zachowania tajemnicy ustanowiono bowiem w interesie klientów, a nie radców prawnych (wyrok z 14 marca 2025 r., III OSK 7622/21). 3.25.5. W wyroku z 19 lutego 2025 r., III OSK 878/24, NSA przedstawił odmienne niż do- tychczas przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że ciężar wykazania doręczenia – zło- żenia wniosku – w razie zaistnienia sporu co do tego faktu – spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne. NSA wskazał, że gwałtowny rozwój tech- nologii cyfrowych, który w ostatnich latach objął każdą niemal dziedzinę życia pociągnął za sobą także eskalację nielegalnych działań (tzw. cyberprzestępczości), mających na celu między innymi przejęcie różnego rodzaju baz danych, obejmujących między innymi dane osobowe czy inne dane mogące posłużyć w celach przestępczych. Wskazane zagrożenia nie tyle potencjalnie umożliwiają określone działania, co wręcz nakładają obowiązek na organy odpowiedniego skonfigurowania systemów informatycznych (w tym między innymi najbar- dziej popularnych skrzynek e ‑mail). Nie oznacza to automatycznie naruszenia art. 61 Kon- stytucji. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej powinno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Niemniej jednak warunkiem udzielenia informacji publicznej jest skuteczne doręczenie organowi wniosku o udostępnienie okre- ślonej informacji publicznej. Za wniosek pisemny należy uznawać również przesłanie za- pytania pocztą elektroniczną lub w systemie ePUAP. W ocenie NSA w obecnych czasach nie ma żadnych przeszkód, aby złożyć wniosek o udzielenie informacji publicznej przez ePUAP lub w zwykłej formie pisemnej. Tym bardziej, że wygenerowane za pośrednictwem plat- formy ePUAP poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. W tych przypadkach znacznie ułatwiona jest identyfikacja samego wnioskodawcy oraz fakt „doręczenia wniosku organowi”, co przecież dopiero uruchamia odpowiednią procedurę wynikającą z u.d.i.p. Zatem wniosek elektroniczny złożony na adres e ‑mail organu może nieść ze sobą ryzyko braku doręczenia takiego wniosku do organu (tj. potencjalnego trafienia do folderu „spam” lub na „kwarantannę”). Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego obywateli i instytucji publicznych stoi na przeszkodzie, by sam dowód wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. pocztą elektroniczną mógł być uznawany za potwierdzenie, że taki wniosek dotarł do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim, jeśli przedstawione przez tego adre- sata dane z jego konta pocztowego okoliczności tej nie potwierdzają. 125 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby 3.26. Sprawy dotyczące ochrony informacji niejawnych 3.26.1. Celem postępowania sprawdzającego prowadzonego na podstawie art. 24 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych 231 nie jest udowodnienie zaistnienia ustawowych przesłanek odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa lub cofnięcia ta- kiego poświadczenia, lecz wyeliminowanie wątpliwości co do ich potencjalnego wystąpienia (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24, III OSK 2589/24; 5 listopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). W kon- sekwencji od organów administracyjnych nie wymaga się „pewności” co do wystąpienia przesłanek uniemożliwiających wydanie poświadczenia bezpieczeństwa lub obligujących do jego cofnięcia. Tym samym organ prowadzący postępowanie sprawdzające poprzedzające wydanie decyzji nie jest zobowiązany do ścisłego przestrzegania reguł dowodowych cha- rakterystycznych dla ogólnego postępowania administracyjnego i dających się ująć w zasady prawdy obiektywnej, przez co należy rozumieć wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących (wyroki z: 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24; 19 marca 2025 r., III OSK 2589/24). 3.26.2. Pojęcie „uzasadnionych wątpliwości”, użyte w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie in- formacji niejawnych, rozumiane jest jako pewien stan emocjonalny, przekonanie, oparte na pewnym ciągu informacji (zachowaniach, sytuacjach, faktach, poszlakach, dowodach, zespole danych), które przy pomocy zasad logicznego rozumowania wpływają na subiektywny osąd organu, że zaistnienie określonego zdarzenia, wskazującego, że osoba sprawdzana nie daje rękojmi zachowania tajemnicy, było obiektywnie możliwe. Do przyjęcia jako wiarygodnych informacji o wystąpieniu uzasadnionych wątpliwości powinna zachodzić co najmniej taka sy- tuacja, gdy prawdopodobieństwo istnienia zdarzenia jest wyższe niż możliwość, że zdarzenie nie wystąpi (wyroki z: 19 marca 2025 r., III OSK 1252/24, III OSK 1253/24, III OSK 1254/24; 5 li- stopada 2025 r., III OSK 2623/24, III OSK 2624/24, III OSK 2625/24, III OSK 2626/24). Nie zmienia to jednak faktu, że decyzja o odmowie wydania lub cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym lub hipotetycznym przekonaniu organu o istnieniu wątpliwości, czy dana osoba podoła obowiązkom wynikającym z ustawy, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym (wyrok z 29 lipca 2025 r., III OSK 2760/24). 3.26.3. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ma kompetencje do pozyskiwania da- nych osobowych osoby sprawdzanej, w tym danych dotyczących dokumentacji medycznej (wyłącznie w zakresie leczenia psychiatrycznego i uzależnień). Zwolnienie z tajemnicy in- formacji dotyczących osoby sprawdzanej powinno odbywać się zatem w sposób nienaru- szający reguły przydatności, niezbędności i proporcjonalności. Dlatego informacja udzielana wszelkim służbom (w tym ABW) powinna ograniczać się tylko do danych dotyczących wy- stąpienia ewentualnej choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych ograniczających sprawność umysłową, a także uzależnienia od alkoholu i środków odurza- jących lub substancji psychotropowych (wyroki z 25 lutego 2025 r., III OSK 391/24, III OSK 392/24, III OSK 393/24, III OSK 394/24). 231 Dz.U. z 2025 r. poz. 1209. 126 III. Izba Ogólnoadministracyjna 3.27. Świadczenia w drodze wyjątku 3.27.1. Za „szczególną okoliczność”, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 232 , przyjmuje się wy- łącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenia bądź trwały stan wy- kluczający jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do „normal- nego” świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (wyrok z 5 lutego 2025 r., III OSK 2330/24). 3.27.2. Data powstania niezdolności do pracy, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, bowiem pozwala ustalić moment, z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości zatrud- nienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. Tak wyprowadzony wniosek nie jest jednak równoznaczny ze stwierdzeniem, że organ jest zwolniony w danej sprawie od oceny przesłanek występowania w sprawie „szczególnych okoliczności” zaistnia- łych przed tą datą, a także w sytuacji, gdy tego rodzaju orzeczenia w ogóle nie wydano, ale z materiału dowodowego wynika, że zaistniały inne okoliczności, które można zakwalifi- kować jako „szczególne” (wyrok z 25 kwietnia 2025 r., III OSK 2594/24). 3.27.3 Świadczenie z art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym 233 ma charakter specjalny – ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupie uprawnionych do niego osób, zapewniając im określone (niezbędne) środki po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Przedmiotowe świadczenie jest formą docenienia trudu wychowaw- czego rodziców w rodzinach wielodzietnych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia lub go nie podjęli i z tego powodu nie nabyli prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od naj- niższej emerytury, świadczenie to może być przyznane w kwocie równej minimalnej emery- turze lub jako uzupełnienie do tej kwoty. Nie jest to jednak świadczenie socjalne, uzależnione od potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione (wyrok z 13 czerwca 2025 r., III OSK 219/25). 3.27.4. Rozważając kwestię analizy okoliczności faktycznych w kontekście występowania ustawowej przesłanki „szczególnie uzasadnionego przypadku” (z art. 82 ust. 1 FUS) oraz przesłanki „szczególnych okoliczności” (z art. 83 ust. 1 FUS), NSA wskał, że każda osoba ubiegająca się o świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, także o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ma prawo oczekiwać od organu administracji wszechstronnego, wnikliwego, a tym samym rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy. Jakkolwiek w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, zasadniczo, to na niej spoczywa ciężar 232 Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.; dalej: FUS. 233 Dz.U. z 2019 r. poz. 303. 127 3. Zagadnienia problemowe wynikające z orzecznictwa Izby wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone skutki prawne, to jednak jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, obowiązkiem organu prowa- dzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twier- dzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności, zaś organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego we własnym zakresie, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony. Ponadto rozważając kwestię „szczególnych okoliczności”, o których mowa w art. 83 ust. 1 FUS, podniesiono, że przesłanki „szczególnych okoliczności” nie można utożsamiać wyłącznie z całkowitą niezdolnością do pracy, bowiem ustawa nie wprowadza takiego powiązania (wyrok z 26 listopada 2025 r., III OSK 1457/25). 128 IV. Zagadnienia procesowe 1. Zagadnienia ogólne Zagadnienia dotyczące stosowania przepisów procesowych oraz przepisów określają- cych postępowanie administracyjne stanowią istotny element demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zawierającego w swojej treści zasadę sprawiedliwości pro- ceduralnej. Wskazane poniżej przykłady dotyczące stosowania przepisów proceduralnych przez sądy administracyjne oraz eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie poprzez sto- sowanie technik wykładniczych bądź uruchamianie trybów nadzwyczajnych jest wyrazem dbałości o ochronę interesów jednostki w postępowaniu administracyjnym i sądowoadmini- stracyjnym. 2. Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego Przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych były zagadnienia dotyczące ba- dania niezawisłości i bezstronności sędziego na podstawie art. 5a p.u.s.a. 234 Przepis ten prze- widuje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powo- łaniu i jego postępowania po powołaniu. Z art. 5a § 2 p.u.s.a. wynika, że badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstron- ności może dotyczyć wyłącznie sędziego sądu administracyjnego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Przepis ten nie przewiduje możliwości badania spełnienia wymienionych wymogów przez sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę w jakimkolwiek postępowaniu incydentalnym 235 . Wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności musi odpowiadać wymogom określonym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1. żądanie stwier- dzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz 2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Przez „okoliczności uzasadniające żądanie” należy rozumieć okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz okoliczności dotyczące postępowania sędziego po powołaniu, a także okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakteru sprawy. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, ponieważ właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Jako brak formalny należy traktować nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stano- wisko i jego postępowaniem po powołaniu, a także okoliczności dotyczących uprawnionego 234 Przepis ten wprowadzono do ustawy ustrojowej mocą art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259) – wszedł w życie z dniem 15 lipca 2022 r. 235 Postanowienie z 24 października 2025 r., II OZ 1313/25. 129 3. Zagadnienia proceduralne oraz charakteru sprawy i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie. Wniosek, który nie spełnia powyższych kryteriów podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków formalnych, o czym przesądza art. 5a § 6 p.u.s.a. 236 . W przypadku uwzględnienia wniosku Sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy (art. 5a § 13 p.u.s.a.). Uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a p.u.s.a. przyznano w przypadku kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Postępowanie to jest po- stępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18–24 p.p.s.a. 237 . W 2025 r. do sądów administracyjnych wpłynęło 179 wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów – 146 do wojewódzkich sądów administracyjnych i 33 do NSA. Z po- przedniego okresu pozostało ogółem 15 wniosków do rozpoznania. Rozpoznano łącznie 164 wnioski, z czego 12 wniosków uwzględniono i wyłączono sędziego od orzekania, 150 od- rzucono, 15 oddalono, 3 pozostawiono bez rozpoznania. Na kolejny rok do rozpoznania po- zostało 13 wniosków. 3. Zagadnienia proceduralne Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administra- cyjnymi była wielokrotnie nowelizowana. W kolejnych zmianach uwzględniano głównie interpretację jej przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konsty- tucyjnego, jak również potrzebę wprowadzenia rozwiązań prawnych zwiększających efek- tywność postępowania sądowoadministracyjnego. 3.1. Sądy administracyjne kierowały się potrzebą zapewnienia jednostce szeroko rozu- mianego prawa do sądu, stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisów zarówno w spra- wach dotyczących kognicji sądów administracyjnych, jak i podstaw skargi kasacyjnej, czy też prawa pomocy. Nieliczne wątpliwości związane ze stosowaniem przepisów procesowych są rozstrzygane poprzez inicjowanie działalności uchwałodawczej NSA bądź w poszczegól- nych orzeczeniach. Obok zagadnień odnoszących się do prawa materialnego, które zostały przedstawione wcześniej w niniejszej Informacji, istotne znaczenie dla oceny orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych miały zagadnienia procesowe. 3.2. Kognicja sądów administracyjnych 3.2.1. W 2025 r. NSA uznał kognicję sądów administracyjnych w sprawach: 1) wezwania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) do uiszczenia opłaty za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego. W ocenie NSA takie wezwanie ma charakter publicznoprawny i jest wyrazem władczych upraw- nień państwa. Stosunek, jaki powstaje pomiędzy UFG a podmiotem zobowiązanym do wniesienia opłaty, jest kształtowany bezpośrednio wolą ustawodawcy, nie powstaje z woli stron. Władczość stosunku publicznoprawnego wymaga swoistej „rekompensaty”, jaką 236 Postanowienie z 24 października 2025 r., III OSK 2640/22. 237 Uchwała z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22. 130 IV. Zagadnienia procesowe jest stworzenie obywatelowi – jako słabszej stronie tego stosunku – gwarancji procedural- nych, pozwalających mu na należyte przedkładanie swych racji i obronę swego interesu (postanowienia z: 13 marca 2025 r., II GSK 2852/24 oraz 26 sierpnia 2025 r., II GSK 933/25); 2) postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie wyznaczenia prze- wodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. NSA uznał, że kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, na podstawie art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyż- szym 238 , nie należy do sfery konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP. Wejście w rolę organu administracji w ujęciu funkcjonalnym w ustawie o Sądzie Najwyższym, w ocenie NSA, otworzyło drogę do sądowej kontroli działań Prezydenta RP w omawianym w orze- czeniu zakresie. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby bowiem do naruszenia zasad wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z tego względu przedmiotowe posta- nowienie należało uznać za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 251/25). 3.2.2. Brak właściwości sądów administracyjnych NSA stwierdził w sprawach: 1) pisma Głównego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska organu w zakresie dokonanego zgłoszenia żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. W ocenie NSA jedynie pisemne powiadomienie o wyniku postępowania wyjaśniającego regulowanego art. 30 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 239 jest, w rozumieniu art. 30 ust. 4 tej ustawy w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., aktem z za- kresu administracji publicznej podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Nie jest nim zaś pismo organu informujące o braku wpływu dalej przedstawianych przez spółkę argumentów na przedstawiony wcześniej wynik postępowania wyjaśniającego (postano- wienie z 5 lutego 2025 r., II GSK 1807/21); 2) bezczynności Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór pojazdu oraz wynagrodzenie za dozór i usunięcie pojazdu. NSA przyjął, że skoro przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. 240 nie miał w sprawie zastosowania, bowiem zagadnienie wynagro- dzenia za sprawowanie dozoru podlegało postanowieniom umownym i miało charakter cywilnoprawny, brak było zatem podstaw do przyjęcia bezczynności organu w sytu- acji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidywały działania organu w określonej formie prawnej (postanowienie z 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1843/24); 3) czynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień. NSA uznał, że czynność w przedmiocie wezwania do stawienia się w punkcie szczepień, podejmowana na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi 241 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 242 , nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako że nie ma ona 238 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 239 Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm. 240 Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. 241 Dz.U. z 2018 r. poz. 151 ze zm. 242 Dz.U. z 2023 r. poz. 338. 131 3. Zagadnienia proceduralne charakteru samoistnego, gdyż jest jedynie częścią składową procesu realizacji nadrzęd- nego i niekonkretyzowalnego w drodze aktów lub czynności administracyjnych usta- wowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. W tym sensie czynność ta nie konkretyzuje i nie kształtuje („nie dotyczy” bezpośrednio) obowiązku, który wynika z przepisów prawa. Ma ona ponadto charakter przedegzekucyjny i nie może być identyfi- kowana (choćby pośrednio) z upomnieniem, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (posta- nowienie z 27 marca 2025 r., II GSK 85/25); 4) przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne. W ocenie NSA żądanie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne nie jest i nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia. Z przepisów art. 102 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków pu- blicznych 243 , które w enumeratywnie wymienionych przypadkach przewidują działanie w formie decyzji administracyjnej, nie wynika, aby ustawodawca przewidział kompe- tencję Prezesa NFZ do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne oraz w przedmiocie rozpatrywania od- wołania od takiego rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie przewidział również, aby „zała- twienie” sprawy inicjowanej wymienionym wnioskiem miało następować w formie aktu lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie z 21 maja 2025 r., II GSK 69/25); 5) pisma Ministra Infrastruktury w przedmiocie zatwierdzenia planu generalnego lotniska w zakresie zgodności z polityką transportową kraju. NSA uznał, że pismo Ministra In- frastruktury – wydane na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze 244 – nie jest aktem lub czynnością, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pismo to nie posiada charakteru władczego i nie dotyczy praw własnościowych skarżącej gminy, stanowi jedynie wyrażenie aprobującego stanowiska co do zgodności planu generalnego lotniska z polityką transportową kraju, a więc w zakresie kompetencji przyznanej ministrowi właściwemu do spraw transportu i ściśle określonej w ustawie – Prawo lotnicze (postanowienie z 6 marca 2025 r., II GSK 2383/24); 6) uchylenia kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów wobec postanowienia Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Sądu Naj- wyższego. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że działania polegającego na uchy- leniu złożonego wcześniej podpisu Prezesa Rady Ministrów pod aktem urzędowym Pre- zydenta RP, nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co jest oczywistą konsekwencją braku spełniania przez pierwotnie udzieloną kontrasygnatę Prezesa Rady Ministrów warunków statuujących to działanie jako akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Działanie to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. NSA zauważył, że rola kontrasygnowania ta- kich aktów, czy też odmowy udzielenia im kontrasygnaty – jako instytucji konstytucyjnej, 243 Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm. 244 Dz.U. z 2022 r. poz. 1235 ze zm. 132 IV. Zagadnienia procesowe sprowadza się do przyjęcia, a przy odmowie – do braku przyjęcia przez Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialności politycznej przed Sejmem, co już ze swej natury wyklucza możliwość uznania takiego działania za akt lub czynność będącą rozstrzygnięciem wład- czym organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienia z 7 sierpnia 2025 r., II GSK 627/25 i II GSK 706/25; również co do bezczynności w przedmiocie udzielenia takiej kontrasygnaty postanowienie z 25 listopada 2025 r., II GSK 1866/25); 7) bezczynności Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępo- wania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie. NSA stwierdził, że orzeczenia dyscyplinarne, wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa 245 pod- legają kontroli nie sądów administracyjnych, a sądów powszechnych, na co wskazuje m.in. treść art. 54 ww. ustawy (postanowienie z 3 czerwca 2025 r., GSK 418/25); 8) czynności Zarządu Województwa w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy na realizację projektu. NSA wskazał, że czynność pozo- stawienia wniosku bez rozpatrzenia nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu ad- ministracyjnego, bowiem w takim przypadku strona zachowuje roszczenie procesowe o wydanie decyzji administracyjnej. Niespełnienie warunków przyznania pomocy obli- guje organ do zawiadomienia wnioskodawcy na piśmie o odmowie przyznania pomocy (art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiej- skich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 ‑2020 246 ), która to czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro zatem odmowa przyznania pomocy, ergo – zawarcia umowy, poddana jest wprost kontroli sądowej, to tym samym niepodjęcie czynności w tym przedmiocie sta- nowić może podstawę wniesienia skargi na bezczynność (postanowienie z 29 paździer- nika 2025 r., I GSK 2018/22); 9) pisma Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego. NSA uznał, że właściwym do rozpoznawania spraw badania zgodności z prawem działań podjętych przez Ministra Sprawiedliwości, związanych ze stosunkiem służbowym wynikającym z powołania lub odwołania na stanowisko prezesa lub wicepre- zesa sądu jest sąd powszechny – sąd pracy (postanowienie z 22 lipca 2025 r., II GSK 688/25). 3.3. Związanie wyrokiem karnym Jedynym przepisem, który wiąże sądy administracyjne rozstrzygnięciami ze sfery prawa karnego, jest art. 11 p.p.s.a. Tylko w przypadku prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego. Oko- liczność, że ustalenia organów podatkowych różnią się od ustaleń sądu karnego – w sytuacji braku związania, o którym mowa w art. 11 p.p.s.a. – nie stanowi sama w sobie podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania podatkowego (wyrok z 4 kwietnia 2025 r., I FSK 1823/21). Fakt prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa 245 Dz.U. z 2023 r. poz. 551. 246 Dz.U. z 2023 r. poz. 2298. 133 3. Zagadnienia proceduralne karnego skarbowego, którego przedmiot funkcjonalnie jest związany z odliczeniem podatku naliczonego VAT na podstawie spornej faktury, wiąże sąd administracyjny w myśl art. 11 p.p.s.a. (wyrok z 14 marca 2025 r., I FSK 2094/21). 3.4. Legitymacja skargowa 3.4.1. NSA odniósł się do zagadnienia legitymacji skargowej w sprawach m.in. skargi na akty prawa miejscowego. W postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2453/24, Sąd przypo- mniał, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skoro zaskarżona uchwała w przedmiocie wyrażenia woli zaliczenia projektowanej drogi do kategorii dróg gminnych miała charakter jedynie wypowiedzi optatywnej, nie zachodził więc związek między za- wartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a własną indywidualną sytuacją prawną skarżących, wynikającą z przepisów prawa administracyjnego. Natomiast w postanowieniu z 11 marca 2025 r., II GSK 2831/24, NSA wskazał, że ubieganie się o nabycie nieruchomości na podstawie art. 172 k.c. nie stanowi uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości. Tak rozu- miany interes jest pozbawiony atrybutu realności i nie może być kwalifikowany jako interes prawny. Wobec tego wywodzenie istnienia interesu prawnego z niestwierdzonej postano- wieniem sądu powszechnego okoliczności nabycia prawa do nieruchomości w drodze za- siedzenia nie może być uznane za istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., a więc interesu o charakterze realnym, indywidualnym, dotyczącym wprost i bezpo- średnio podmiotu skarżącego. 3.4.2. W sprawach z zakresu przymusowej restrukturyzacji banków NSA w wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, przesądził, że każdy z podmiotów skarżących kasacyjnie będący akcjonariuszem, obligatariuszem lub wierzycielem banku posiadał legitymację skar- gową do wniesienia skargi na decyzję o jego przymusowej restrukturyzacji. 3.4.3. Kierownik podmiotu leczniczego ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały or- ganu tworzącego, jeśli akt ten dotyczy powierzenia jego obowiązków innej osobie przed sku- tecznym odwołaniem dotychczasowego kierownika (postanowienie z 17 września 2025 r., II GSK 1331/25). 3.4.4. Postanowieniami z 3 września 2025 r., II GSK 1232/25, II GSK 1319/25, II GSK 1469/25, NSA oddalił skargi kasacyjne od postanowień sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skarg na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii wydaną w przedmiocie przedłużenia okresu ustano- wienia tymczasowego zarządu przymusowego dla osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wywiedzionych przez spółki będące udziałowcami spółki, wobec której ten tymczasowy zarząd przymusowy ustanowiono. NSA stwierdził, że o ist- nieniu związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej, mającym uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej 134 IV. Zagadnienia procesowe podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) „własnej sprawy administracyjnej” skarżącego, czyli że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bez- pośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przedmiot postępowania w sprawie głównej nie odnosi się bezpo- średnio do interesu prawnego spółek wnoszących skargi, bowiem przedłużenie tymczaso- wego zarządu przymusowego nastąpiło w konsekwencji wpisania innej spółki z o.o. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bez- pieczeństwa narodowego 247 i zastosowania wobec niej środków określonych w tej ustawie. W sprawach zainicjowanych skargami spółek będących udziałowcami spółki wpisanej na listę sankcyjną badana jest zatem wyłącznie kwestia prawidłowości przedłużenia tymcza- sowego zarządu przymusowego w celu realizacji celów ww. ustawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli tej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został objęty tymczasowym zarządem przymusowym, a wszelkie wskazywane przez skarżące spółki powiązania kapitałowe, w tym również prawa wywodzące się z regulacji Kodeksu spółek handlowych i odnoszące się ściśle do dysponowania środkami finansowymi skarżących, a tym samym wpływu na sytuację materialną wspólników spółki wpisanej na listę, pozostają bez znaczenia. Świadczą one wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś o interesie prawnym. 3.4.5. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły natomiast pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (art. 144 ust. 1 i art. 102 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe 248 ) (postanowienie z 12 marca 2025 r., I FZ 33/25). 3.5. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elek- tronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu admi- nistracyjnego (postanowienia z: 17 września 2025 r., I FSK 1176/25; 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; z 31 października 2025 r., I FSK 571/25). 3.6. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności 3.6.1. Rozpoznając zawarty w skardze kasacyjnej wniosek przewoźnika lotni- czego o wstrzymanie wykonania decyzji, NSA wskazał, że regulacja intertemporalna art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących 247 Dz.U. z 2023 r. poz. 129. 248 Dz.U. z 2024 r. poz. 794. 135 3. Zagadnienia proceduralne przelotu pasażera 249 w sprawach dotyczących naruszenia przez przewoźnika lotniczego obo- wiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 250 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, zgodnie z którą nie wszczyna się postępowania przed wojewódzkimi sądami admi- nistracyjnymi oraz przed NSA, a wszczęte postępowania w tym zakresie umarza się, jeżeli zostały spełnione wskazane w tym przepisie warunki, ma zastosowanie do postępowania kasacyjnego lub zażaleniowego, natomiast nie może być stosowana do incydentalnych postę- powań wnioskowych w ramach tej pierwszej kategorii postępowań (postanowienie z 30 paź- dziernika 2025 r., II GSK 2120/25). 3.6.2. W postanowieniach z 17 grudnia 2025 r., II GSK 2686/25, II GSK 2687/25 i II GSK 2688/25, NSA wskazał, że wobec umorzenia postępowania kasacyjnego w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasa- żera zasadne było oddalenie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wy- konania decyzji, jako że stał się bezprzedmiotowy, a ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. 3.6.3. Z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji może wystąpić wyłącznie skar- żący, nie zaś Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Przepis art. 8 § 3 p.p.s.a., przewi- dujący udział Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w postępowaniu prowadzonym w sprawie konkretnego przedsiębiorcy, w celu ochrony jego praw, nie powoduje automatycz- nego przypisania temu podmiotowi wszystkich praw, które przysługują skarżącemu (posta- nowienia z 13 listopada 2025 r., II GZ 692/25, II GZ 693/25 i II GZ 694/25). 3.7. Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.) 3.7.1. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpli- wości; po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć m.in. konieczność odroczenia rozprawy. Przedstawionych warunków nie spełniało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wydolności, gdyż wy- danie tego postanowienia przez organ w żaden sposób nie mogło okazać się niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie (wyrok z 16 maja 2025 r., I FSK 341/22). 3.7.2. W rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentu nie stanowi dowód mający w istocie charakter opinii biegłego, dlatego załączona do pisma procesowego opinia biegłego nie mogła być wzięta pod uwagę przy ocenie zasadności zarzutów skargi kasacyjnej (wyrok z 17 września 2025 r., I FSK 791/22). 249 Dz.U. z 2025 r. poz. 1179. 250 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441 ze zm. 136 IV. Zagadnienia procesowe 3.7.3. W wyroku z 28 stycznia 2025 r., I FSK 1420/21, NSA skonstatował, że sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci protokołu rozprawy przeprowadzonej przed sądem karnym na okoliczność złożenia zeznań o okre- ślonej treści przez świadka. Skarżący, składając wniosek o przeprowadzanie tego dowodu, zmierzał do wykazania za pomocą dokumentu urzędowego w postaci protokołu rozprawy sądowej, że według wiedzy fachowej stabilność oksydacyjna paliw płynnych nie jest parame- trem o charakterze stałym. Wniosek ten nie mógł być oceniony jako zmierzający do obejścia ustanowionego przez art. 106 § 3 p.p.s.a. zakazu prowadzenia dowodu z zeznań świadka. 3.7.4. Skoro decyzja ostateczna zapadła przed podjęciem uchwały przez NSA w sprawie I FPS 1/21, a po wydaniu tego judykatu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie dowodów z dokumentów chciał wykazać swoje racje – brak instrumentalności wszczęcia po- stępowania w sprawie karnej skarbowej, to nie ma przeszkód w dopuszczeniu tych dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyrok z 9 maja 2025 r., I FSK 182/22). 3.7.5. Sąd administracyjny był w pełni upoważniony – w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. – do przeprowadzenia dowodu z przedstawionych mu przez organ podatkowy dokumentów z postępowania karnoskarbowego na sporną w tej sprawie okoliczność dokonanych w tym postępowaniu czynności świadczących o braku instrumentalnego wszczęcia tego postępo- wania (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 107/22). 3.7.6. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce w szczególności w przypadku, gdyby brak było jakiejkolwiek wypowiedzi sądu pierwszej instancji co do sposobu rozpa- trzenia wniosków dowodowych strony. Strona postępowania ma bowiem prawo uzyskać in- formację, w jaki sposób jej wniosek dowodowy został rozpatrzony oraz jakie były powody takiego rozstrzygnięcia. Jednak informacja taka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżo- nego wyroku, który wyraźnie wskazuje motywy, jakimi kierował się sąd w tym względzie. Nawet gdyby uznać, że niewydanie odrębnego postanowienia o oddaleniu wniosków dowo- dowych stanowi naruszenie przepisów postępowania, to w żaden sposób strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok z 6 czerwca 2025 r., III FSK 347/24). 3.8. Umorzenie postępowania kasacyjnego Umorzenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest upraw- nione, gdy: 1) wykreślona spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego, wskutek rozwiązania spółki i zakończenia postępowania likwidacyjnego, nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki (postano- wienia z: 30 stycznia 2025 r., I FSK 1436/24; 25 sierpnia 2025 r., I FSK 1300/22); 2) spółka ma nieobsadzony zarząd i po wezwaniu sądowym do uzupełnienia braków w or- ganie lub powołanie kuratora nie uzupełniła braków, które wystąpiły po wniesieniu skargi kasacyjnej (postanowienia NSA: z 6 marca 2025 r., I FSK 1146/21; 26 listopada 2025 r., I FSK 119/22; 18 listopada 2025 r., I FSK 2345/21). 137 3. Zagadnienia proceduralne 3.9. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy Sąd administracyjny w ramach swej właściwości władny jest jedynie do kontroli działal- ności administracji publicznej, nie może tej administracji zastępować poprzez nakazywanie wszczęcia, dalszego prowadzenia czy rozszerzenia zakresu postępowania, w tym na kanwie postępowania podatkowego, np. w zakresie innych okresów rozliczeniowych, innych trans- akcji czy innej części ewidencji podatnika, choćby nawet do takiego wniosku prowadził stan faktyczny sprawy, czy też podatek należny/naliczony za dany okres rozliczeniowy wskutek zmiany zakresu postępowania miałby ulec zmianie. Stanowi to wyraz zasady odrębności administracji publicznej od sądownictwa administracyjnego. Skoro decyzja organu drugiej instancji rozstrzyga wyłącznie o podatku naliczonym i nie prowadzi żadnych rozważań co do podatku należnego, to ewentualna ocena co do prawidłowości oceny rozliczeń podatku należnego leży poza granicami sprawy sądowoadministracyjnej (wyrok z 23 kwietnia 2025 r. I FSK 1458/22). 3.10. Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego NSA w wielu orzeczeniach w 2025 r. analizował kwestię rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne w okresie pandemii Covid ‑19 na posiedzeniach niejawnych, co kwestiono- wano w skargach kasacyjnych jako naruszenie prawa strony do obrony. 3.10.1. NSA wskazał przypadki, w których może dojść do nieważności postępowania: 1) przeprowadzenie rozprawy z naruszeniem dyspozycji art. 91 § 2 p.p.s.a. może, w za- leżności od okoliczności sprawy, stanowić przesłankę nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie strony możliwości obrony swych praw) lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei brak powiadomienia o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego w sprawie (na 7 dni przed tym terminem) i informacji o możliwości zajęcia przez stronę skarżącą stanowiska w formie pisemnej stanowi przyczynę uchylenia wyroków sądów pierwszej instancji (wyrok z 13 maja 2025 r., I FSK 200/22); 2) zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiąza- niach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID ‑19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych 251 , uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyrok z 1 kwietnia 2025 r., I FSK 2442/21); 3) gdy mimo formalnego zagwarantowania stronie możliwości wypowiedzenia się przed rozpoznaniem jej sprawy na posiedzeniu niejawnym, jej argumentacja przedstawiona przed terminem posiedzenia niejawnego nie była przedmiotem analizy sądu, wówczas faktycznie nie doszło do rzetelnego rozpoznania tej sprawy w aspekcie zapewnienia stronie należytego prawa do obrony, co skutkuje nieważnością postępowania po myśli art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (wyroku z 26 marca 2025 r., I FSK 1858/21); 251 Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm. 138 IV. Zagadnienia procesowe 4) w wyroku z 17 kwietnia 2025 r., I FSK 185/22 oceniono, że skarżący, którego sprawę z na- ruszeniem przepisów ustawowych rozpoznano na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie (posiedzeniu jawnym) i bez zapoznania ze złożonym do akt pismem proce- sowym organu podatkowego, został pozbawiony możliwości obrony swych praw. 3.10.2. NSA wskazywał również w jakich przypadkach do takiej nieważności, pomimo twierdzeń strony, nie dochodzi: 1) według NSA, w stanowisku wyrażonym w wyroku z 16 stycznia 2025 r., I FSK 2204/21, standard jawności zgodny z przedstawionym modelem postępowania sądowego będzie zachowany, gdy w jednej instancji sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu jawnym. W przypadku rozpoznawanej sprawy warunek ten został spełniony, gdyż postępowanie przed NSA odbyło się w trybie jawnym z poszanowaniem praw procesowych stron. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, aby strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności obrony swych praw, czego wymaga art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Należy zauważyć, że strona skarżąca przed sądem pierwszej instancji miała możliwość wypowiedzenia się na piśmie, gdyż z wystarczającym wyprzedzeniem została zawiado- miona o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; 2) brak wezwania prokuratora do udziału w postępowaniu zarówno przed organami podat- kowymi, jak i przed sądem pierwszej instancji, nie stanowi co do zasady o pozbawieniu możliwości obrony praw strony (wyrok z 28 maja 2025 r., I FSK 1133/22). 3.11. Uprawnienia sędziego WSA delegowanego do orzekania w NSA Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., III FSK 867/23, NSA stwierdził, że delegacja do peł- nienia obowiązków sędziego w NSA, oznacza, że sędzia delegowany, co do zasady, nabywa uprawnienia do rozpoznawania spraw w NSA równe uprawnieniom sędziego NSA. O ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, uprawnienia te dotyczą zarówno postępowania zasadniczego, jak też wszelkich postępowań incydentalnych oraz następczych. W aktualnym stanie prawnym jedyne wyłączenia dotyczące uprawnień sędziów delegowanych do orze- kania w NSA dotyczą rozpoznawania wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego (art. 5a § 10 p.u.s.a.) oraz orzekania w sprawach dyscyplinarnych (art. 48 § 3 p.u.s.a.). Ponadto w składzie orzekającym NSA może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w NSA, przy czym sędzia delegowany nie może być prze- wodniczącym składu orzekającego – art. 81 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Naj- wyższym 252 w zw. z art. 49 § 1 p.u.s.a. W pozostałym zakresie uprawnienia sędziego delego- wanego są takie same jak sędziego NSA. Oznacza to, że status sędziego WSA delegowanego do NSA w sferze orzeczniczej odpowiada co do zasady statusowi sędziego NSA. W szcze- gólności między sędzią WSA delegowanym do orzekania w NSA a sędzią NSA nie zachodzi żaden stosunek podległości, czy też podporządkowania. 3.12. Pojęcie „rozstrzygnięcia sprawy” Zawarte w art. 20 § 3 p.p.s.a. pojęcie „rozstrzygnięcie sprawy” należy interpretować jako prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie 252 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 139 3. Zagadnienia proceduralne sędziego. Od momentu złożenia wniosku aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia, którego dotyczy wniosek, nie powinien dokonywać czynności w sprawie. Przepis ten do- puszcza jedynie możliwość dokonywania czynności niecierpiących zwłoki, a więc takich, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy (postanowienie z 7 maja 2025 r., III FZ 103/25). 3.13. Podjęcie postępowania w sprawie w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku Prokuratora Krajowego o wyłączenie sędziów Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., III FSK 1234/22, NSA uznał, że złożenie przez Pro- kuratora Krajowego, w trakcie zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. postępo- wania, wniosku o wyłączenie sędziów oznacza, że wystąpiła określona w art. 128 § 1 pkt 4 in fine ustawy przesłanka do podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie niezbędnym do rozpoznania tego wniosku. 3.14. Podpisanie podpisem elektronicznym zbiorczego pisma Mając na uwadze treść uchwały NSA z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, nie sposób uznać zło- żonej przez stronę skargi w rozpoznawanej sprawie jako skutecznie podpisanej, gdyż sama skarga nie została odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a została określona jako załącznik do pisma ogólnego. W ocenie Sądu pismo opatrzone własnoręcznym podpisem, które następnie utrwalono elektronicznie w postaci skanu tego dokumentu i dołączono jako załącznik do pisma ogólnego, nie spełnia wymogu należycie podpisanego dokumentu. Skan skargi to rodzaj kopii (cyfrowego od- zwierciedlenia) dokumentu sporządzonego w oryginale w formie zwykłej (papierowej). Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy skarżąca zdecydowała się złożyć skargę za pośrednictwem ePUAP, to powinna w odniesieniu do skargi zachować wszelkie wymogi dotyczące podpisu dokumentu elektronicznego. Mogła także uzupełnić skutecznie braki formalne skargi, skła- dając podpisany własnoręcznie oryginał pisma w siedzibie sądu lub przesyłając go za pośred- nictwem operatora pocztowego (postanowienie z 27 sierpnia 2025 r., II FZ 73/25). 3.15. Zakres wykładni orzeczenia Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian meryto- rycznych, polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Przepis art. 158 p.p.s.a. nie służy do przeprowadzania re- wizji rozstrzygnięcia i uzasadnienia sformułowanego w sposób jasny i adekwatny do za- kresu przeprowadzonej kontroli legalności, z którym nie zgadza się strona postępowania lub organ (postanowienie z 7 maja 2025 r., II FZ 118/24). 3.16. Żądanie zmiany uzasadnienia wyroku W przepisach procedury sądowoadministracyjnej nie przewidziano możliwości zaskar- żenie jedynie uzasadnienia orzeczenia lub jego części. Mając na uwadze sposób rozstrzy- gnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji należy stwierdzić, że strona, nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku, mogła je skutecznie zakwestionować. Jednak w takim 140 IV. Zagadnienia procesowe przypadku powinna zaskarżyć całe orzeczenie, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. Nie można przyjąć możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia. Brak zatem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, wobec związania z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA granicami skargi kasacyjnej, uniemożliwił jej merytoryczne rozpoznanie (wyrok z 16 stycznia 2025 r., II FSK 500/22). 3.17. Brak oznaczenia zakresu żądanego uchylenia zaskarżonego wyroku W wyroku z 5 lutego 2025 r., II FSK 1500/24, NSA uznał, że niesprecyzowanie zakresu żądania skargi kasacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy nie uniemożliwia jej rozpo- znania. Orzeczenie sądowe może zostać zaskarżone w całości lub w części. Możliwość częścio- wego zaskarżenia orzeczenia może zależeć zarówno od jego formy, jak i treści. Jeśli sentencja orzeczenia jest sformułowana w ten sposób, że zawiera kilka punktów, w których zawarto kolejne orzeczenia, możliwe jest częściowe zaskarżenie orzeczenia co do wyraźnie wskaza- nych punktów sentencji. Przedmiotem kontroli sądu pierwszej instancji była decyzja okre- ślająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Zaskarżony wyrok oddalał skargę. Zatem ani decyzja, ani wyrok nie zawierały odrębnych rozstrzygnięć pozwalających na odnoszenie się Sądu do ich odrębnych punktów (rozstrzy- gnięć). Stanowiły one jedną całość tak w warstwie merytorycznej, jak i procesowej. Zatem sporne było tylko jedno zagadnienie prawnopodatkowe. Od rozstrzygnięcia jednej kwestii zależała wysokość określonego decyzją zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, że żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku obejmowało jego ca- łość, tj. obejmowało jedyny element składowy rozstrzygnięć organów podatkowych i sądu administracyjnego. 3.18. Uzasadnienie postanowienia wpisanego do protokołu Postanowieniem z 19 lutego 2025 r., II FSK 538/22, NSA oddalił wniosek strony o sporzą- dzenie uzasadnienia postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania, które zostało wpisane do protokołu rozprawy, wyjaśniając, że zgodnie z art. 162 p.p.s.a. rozstrzygnięcia za- warte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych na posiedze- niach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przy- sługuje na nie zażalenie. Artykuł 163 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom. Postanowienie o zawieszeniu postępowania przed NSA należy do postanowień, od których nie przysługuje środek zaskarżenia, nie przewiduje tego żaden z przepisów p.p.s.a. 3.19. Uiszczenie wpisu przez osobę trzecią W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a. za irrelewantną należy uznać okoliczność, czy opłata zo- staje wnoszona przez stronę osobiście, czy też przez działającą w jej imieniu osobę trzecią. Konieczne w tym zakresie pozostaje jedynie, aby przy dokonywaniu przelewu bankowego wskazać dane pozwalające na identyfikację sprawy, do której wpis jest uiszczany, oraz stronę, w imieniu której wpłata następuje. Sama okoliczność, że opłata nie została uiszczona bezpo- średnio z osobistego rachunku bankowego strony, nie może prowadzić do odrzucenia środka zaskarżenia i stanowiącego tego konsekwencję zamknięcia drogi sądowej. Poza zakresem 141 3. Zagadnienia proceduralne oceny Sądu pozostaje również rodzaj relacji łączącej stronę z wpłacającym podmiotem trzecim, w szczególności wewnętrzne rozliczenia powstałe z tego tytułu (postanowienie z 30 stycznia 2025 r., II FZ 119/24). 3.20. Wymierzenie grzywny organowi Artykuł 112 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastoso- wania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postę- powania, gdy organ ten pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania (postanowienie z 16 lipca 2025 r., III FZ 303/25). 142 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne w 2025 r. 1. Uwagi wstępne W orzecznictwie sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich 253 , za- gadnienia z zakresu prawa Unii Europejskiej pojawiają się przede wszystkim przy rozpozna- waniu spraw dotyczących podatków pośrednich (w tym podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego), podatków dochodowych, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku od nieruchomości, jak również prawa celnego, transportu drogowego i lotniczego, ochrony środowiska i gospodarki przestrzennej, budownictwa, nadzoru sanitarnego, wete- rynaryjnego i farmaceutycznego, dostępu do informacji publicznej, zabezpieczenia społecz- nego, ochrony zdrowia, prawa rolnego i pomocy finansowej ze środków unijnych, własności przemysłowej, a także w sprawach cudzoziemców 254 . Prawo Unii Europejskiej jest powoływane przez sądy administracyjne w wyrokach i po- stanowieniach oraz w podejmowanych przez NSA uchwałach. Podczas rozpatrywania spraw z tzw. elementem unijnym sądy administracyjne powoływały się zarówno na pierwotne, jak i wtórne prawo UE, a także na standardy europejskie, w tym przede wszystkim na obo- wiązek prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego oraz na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego i umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie. Sądy korzystały także z możliwości bezpośredniego stosowania przepisów rozporządzeń i dyrektyw unijnych. W celu ustalenia znaczenia danego przepisu prawa unijnego mającego zastosowanie w danej sprawie, a także dokonanie oceny możliwości zastosowania prawa unijnego w rozpoznawanych sprawach sądy administracyjne powoływały się również na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykonywanie orzeczeń TSUE 2.1. Pytania prejudycjalne W 2025 r. polskie sądy administracyjne wystąpiły do TSUE, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z pytaniami prejudycjalnymi w 12 sprawach, w tym 7 postanowień skierowały składy orzekające NSA, 3 postanowienia skierował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i po 1 postanowieniu – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i we Wrocławiu. 2.1.1. Postanowieniem z 10 stycznia 2025 r., I FSK 1244/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy zasady prawa Unii Europejskiej, takie jak zasada równoważności 253 Zob. Informacja o działalności sądów administracyjnych z lat 2005–2024. 254 Wybrane prawomocne orzeczenia NSA z niektórych wymienionych dziedzin zostały szerzej omówione w dalszej części opracowania. 143 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... oraz efektywności, sprzeciwiają się wykładni i praktyce sądowej wprowadzającej dodatkowe warunki dochodzenia roszczeń o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej nało- żonego na producentów energii elektrycznej w postaci poniesienia uszczerbku majątkowego przez podatnika?”. 2.1.2. Postanowieniem z 29 stycznia 2025 r., I FSK 1126/21, NSA wystąpił do TSUE z py- taniem prejudycjalnym: „1. Czy do odmowy zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 27 ust. 1 lit. b/ dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie har- monizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych 255 wystar- czające jest zaklasyfikowanie wyrobu akcyzowego w postaci alkoholu etylowego skażonego glikolem propylenowym do kodu taryfowego CN 220720? 2. W przypadku odpowiedzi nega- tywnej na pytanie pierwsze, czy odmowa zastosowania tego zwolnienia wymaga wykazania przez organy podatkowe, że podatnik produkujący wyroby akcyzowe nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi wie, iż są one używane do takiego spożycia, czy też wystarczające jest, że organy wykażą okoliczności pozwalające uznać, że powinien taką wiedzą dysponować?”. 2.1.3. Postanowieniem z 3 lutego 2025 r., III FSK 1234/22, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 9 dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. doty- czącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału 256 należy interpretować w ten sposób, że przyznając uprawnienie państwu członkowskiemu do nieuznawania za spółki kapitałowe podmiotów, prowadzących działalność skierowaną na zysk, o których mowa w art. 2 ust. 2 dy- rektywy, takich jak spółka jawna, przyznaje on dowolność państwu członkowskiemu w za- kresie opodatkowania podatkiem kapitałowym tych podmiotów?”. 2.1.4. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r., I FSK 1641/21, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 19 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 257 należy interpretować w ten sposób, że przekazanie całości majątku w rozumieniu tego przepisu następuje również, gdy ma miejsce nieodpłatne przekazanie przez podatnika po ½ udziału w całym majątku na rzecz dwóch osób fizycznych, nie będących podatnikami, które zamierzają niezwłocznie wnieść te udziały w formie wkładu niepieniężnego do spółki osobowej prowadzącej działalność gospo- darczą, której są wspólnikami?”. 2.1.5. Postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r., II SAB/Gl 19/25, WSA w Gliwicach wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy sprzeciwia się traktatowym zasadom: a) pań- stwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Euro- pejskiej 258 ); b) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawo- wych Unii Europejskiej 259 w zw. z art. 6 ust. 1 TUE); c) pierwszeństwa prawa unijnego i jego 255 Dz. Urz. UE L 1992.316.21; wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 206 w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. 256 Dz. Urz. UE L 2008.46.11. 257 Dz. Urz. UE L 2006.347.1. 258 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2016.202.13 i nast.; dalej: TUE. 259 Dz. Urz. UE C. 2007.303.1 i nast. ze zm.; dalej: KPP. 144 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... efektywności (art. 4 ust. 3 TUE); d) „prawa do dobrej administracji” (traktowanego jako za- sada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1–4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP, art. 6 ust. 1 TUE oraz wywodzonego z orzecznictwa TSUE) – długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane wyłączenie w prawie krajowym z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców (obywateli państw trzecich) do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość), a to m.in. w kontekście wymogów art. 34 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolon- tariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (wersja przekształcona) 260 ? 2. Czy nakreślone w punkcie 1. długo- trwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziała- jącego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, w sytuacji, gdy obywatele Polski nie są tych uprawnień pozbawieni w ramach własnych spraw o cha- rakterze administracyjnym, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1–3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchy- biające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE); d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP?”. 2.1.6. Postanowieniem z 29 maja 2025 r., III SA/Wa 566/25, WSA w Warszawie wystąpił do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi: „1. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szcze- gólności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszko- dzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które w podstawie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu niezrealizowanych zysków z majątku osobistego pobieranym w związku z przeniesieniem przez daną osobę rezydencji podatkowej do innego państwa (dalej: «podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków») uwzględnia wzrost wartości składnika majątkowego, który miał miejsce w okresie, gdy osoba ta nie była rezy- dentem tego państwa członkowskiego? 2. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczegól- ności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które dla celów określenia podstawy opodatko- wania podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków nakazuje uwzględniać jedynie dochód z tych składników majątkowych, których wartość wzrosła, wyłączając z uwzględ- nienia w podstawie opodatkowania tym podatkiem straty z tych składników majątkowych, których wartość spadła? 3. Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczególności art. 21 i art. 45 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu 260 Dz. Urz. UE L. 2016.132.21 i nast. ze zm. 145 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... państwa członkowskiego, które przewiduje, że zmiana rezydencji podatkowej przez osobę fi- zyczną objętą podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków skutkuje niezwłocznym poborem tego podatku, ewentualnie rozłożeniem na raty jego zapłaty na okres nie dłuższy niż 5 lat (licząc od końca roku podatkowego), zamiast odroczenia jego płatności do momentu zbycia poszczególnych składników majątkowych?”. 2.1.7. Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 34/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 8 ust. 2 i ust. 6 dyrektywy 2009/133/WE w sprawie wspól- nego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, po- działów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego 261 w zw. z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 262 należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które uzależniają neutralność podatkową przydziału papierów wartościowych reprezentujących kapitał spółki przejmu- jącej dla udziałowca spółki przekazującej od tego, że udziały w podmiocie przejmowanym lub dzielonym nie zostały wcześniej nabyte lub objęte w wyniku wymiany udziałów albo przydzielone w wyniku innego łączenia lub podziału podmiotów?”. 2.1.8. Postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., I GSK 1486/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy użyty w przepisach art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Eu- ropejskich 263 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 264 zwrot «korzyści» należy interpretować w ten sposób, że oznacza on nieprzyznanie lub wycofanie całej płat- ności wynikającej z sektorowego prawodawstwa rolnego, czy wyłącznie tej części płatności, która wynika ze stworzenia sztucznych warunków?”. 2.1.9. Postanowieniem z 25 września 2025 r., I FSK 1783/24, NSA wystąpił do TSUE z pyta- niem prejudycjalnym: „Czy art. 132 ust. 1 lit. n/ dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listo- pada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 265 należy rozumieć w ten sposób, że zwrot «świadczenie niektórych usług kulturalnych» oznacza udzielanie sub- licencji do praw autorskich twórcy obejmującej opracowanie dzieł autora w celu stworzenia nowego utworu lub wydarzenia o charakterze kulturalnym, jak i dla wykorzystania frag- mentów utworów autora na opakowaniach produktów handlowych, w aranżacji przestrzeni wydarzeń o charakterze komercyjnym oraz reklamie i promocji produktów handlowych wy- darzeń komercyjnych?”. 261 Dz. Urz. UE L 2009.310.34. 262 Wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 2012.326.1 i nast. 263 Dz. Urz. UE L 1995.312.1. 264 Dz. Urz. UE L 2013.347.549. 265 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 146 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.1.10. Postanowieniem z 1 października 2025 r., I FSK 1589/22, NSA skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy art. 135 ust. 1 lit. f/ w związku z art. 15 ust. 2 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej 266 należy rozumieć w ten sposób, że zwolnione z podatku są transakcje terminowej sprzedaży uprawnień do emisji gazów cieplarnianych z opcją rozliczenia pieniężnego w sy- tuacji, w której nie dochodzi do dostawy instrumentów bazowych i przeniesienia własności uprawnień do emisji gazów cieplarnianych?”. 2.1.11. Postanowieniem z 30 października 2025 r., IV SAB/Wr 649/25, WSA we Wrocławiu wystąpił do TSUE z pytaniem prejudycjalnym: „Czy traktatowe zasady: a) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Eu- ropejskiej 267 w związku z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej 268 ), b) lojalnej współpracy i skuteczności (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej), c) prawa do „dobrej administracji”, w której zawarte jest m.in. prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Eu- ropejskiej oraz wywodzonego z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – należy tak interpretować, że sprzeciwiają się one możliwości czasowego wstrzymania w prawie krajowym biegu terminów wyznaczonych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę obywatelowi Ukrainy uprawnionemu do legalnego pobytu w państwie członkowskim w ramach ochrony tymcza- sowej, a to w związku z decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwier- dzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrek- tywy 2001/55/WE i skutkującą wprowadzeniem tymczasowej ochrony 269 oraz art. 3 ust. 2 lit. f/ dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1233 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim 270 ?”. 2.1.12. Postanowieniem z 14 listopada 2025 r., II SA/Gl 931/25, WSA w Gliwicach skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: „Czy: – art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 2 lit. a/ ‑e/, art. 11a ust. 1 lit. a/ oraz art. 11a ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy 271 , w brzmieniu nadanym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów 272 oraz – w kontekście motywu 51 Preambuły dyrektywy 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r., należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu, które nie przewiduje – kierowanego 266 Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm. 267 Dz. Urz. UE C 2007.303.1. 268 Dz. Urz. UE C 2016.202.13. 269 Dz. Urz. UE L 2022.71.1. 270 Wersja przekształcona – Dz. Urz. UE L 2024.1233. 271 Dz. Urz. UE L 2008.312.3 ze zm. 272 Dz. Urz. UE L 2018.150.109. 147 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości – obowiązku składania sprawozdań przed upływem terminów osiągnięcia celów (sprawozdań wczesnego ostrzegania, np. kwartalnych, półrocznych), a wprowadza jedynie sprawozdania następcze, za poprzedni rok kalendarzowy, odnoszące się do osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, co utrudnia możliwość natych- miastowego wdrożenia przez organy administracji publicznej adekwatnych prewencyjnych środków prawnych, w tym nadzorczych, zapewniających zrealizowanie wymogów mini- malnych i osiągnięcie celów dyrektyw?”. 2.2. Orzeczenia prejudycjalne w odpowiedzi na pytania polskich sądów administracyjnych 2.2.1. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑277/24 M. B. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 273 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 274 Trybunał Sprawiedli- wości orzekł: „Artykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjo- nalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowią- zania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ po- datkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich”. 2.2.2. Wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C ‑18/23 F. S.A. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 275 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Gliwicach 276 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszko- dzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbio- rowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finan- sowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przed- siębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania za- rządzanych zewnętrznie”. 273 ECLI:EU:C:2025:130. 274 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 stycznia 2024 r., I SA/Wr 4/23. 275 ECLI:EU:C:2025:119. 276 Postanowienie WSA w Gliwicach z 28 listopada 2022 r., I SA/Gl 942/22. 148 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... 2.2.3. Wyrok TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑213/24 E.T. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. 277 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA we Wrocławiu 278 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że można uznać za podatnika do celów podatku od wartości dodanej (VAT) prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą osobę, która sprzedaje grunt stanowiący pierwotnie część jej majątku osobistego, powierzając przygotowanie sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który jako pełnomocnik tej osoby podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując w celu tej sprzedaży środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usłu- godawców w rozumieniu tego przepisu. Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od war- tości dodanej należy interpretować w ten sposób, że w ramach transakcji sprzedaży uznanej za działalność gospodarczą w rozumieniu tej dyrektywy przepis ten nie stoi na przeszko- dzie uznaniu za podatnika prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą wspólności ustawowej istniejącej między małżonkami będącymi współwłaścicielami, jeżeli małżonkowie ci jawią się względem osób trzecich jako dokonujący razem stanowiącej działalność gospo- darczą transakcji sprzedaży gruntów należących do tej wspólności, a rzeczona wspólność ponosi ryzyko gospodarcze związane z wykonywaniem tej działalności”. 2.2.4. Wyrok TSUE z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑453/23 E. Sp. z o.o. przeciwko Pre- zydentowi Miasta M. 279 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 280 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nie wydaje się, by przepisy państwa członkowskiego, które zwalniają z podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle wcho- dzące w skład infrastruktury kolejowej, gdy jest ona udostępniana przewoźnikom kolejowym, stanowiły środek, który przysparza beneficjentom tego zwolnienia selektywnej korzyści”. 2.2.5. Wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C ‑278/24 P. K. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we W. 281 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 282 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2018/1695, w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego: – członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od war- tości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podat- kowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję, 277 ECLI:EU:C:2025:238. 278 Postanowienie z 28 grudnia 2023 r., I SA/Wr 92/23. 279 ECLI:EU:C:2025:285. 280 Postanowienie z 19 kwietnia 2023 r., III FSK 3/22. 281 ECLI:EU:C:2025:299. 282 Postanowienie WSA we Wrocławiu z 31 stycznia 2024 r., I SA/Wr 966/22. 149 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... – odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, – zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy, o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa”. 2.2.6. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑615/23 Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko P. SA. 283 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 284 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 73 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zryczałtowana rekompensata wypłacana przez jed- nostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego trans- portu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych w ramach świadczenia tych usług nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa”. 2.2.7. Wyrok TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C ‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej 285 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 286 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 143 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2009/69, i art. 1 dyrektywy 2006/79 w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które wyłączają ze zwolnienia z podatku od wartości dodanej przewidzianego w tych przepisach przesyłki małych partii towarów o charakterze niehan- dlowym pochodzące z państwa trzeciego, wysyłane przez osobę fizyczną do osoby fizycznej zamieszkałej w innym państwie członkowskim”. 2.2.8. Wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C ‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrek- torowi Izby Administracji Skarbowej w W. 287 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne WSA w Warszawie 288 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Artykuł 146 ust. 1 lit. b/ dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa 283 ECLI:EU:C:2025:320. 284 Postanowienie z 16 czerwca 2023 r., I FSK 535/20. 285 ECLI:EU:C:2025:335. 286 Postanowienie z 26 marca 2024 r., I FSK 812/20. 287 ECLI:EU:C:2025:627. 288 Postanowienie WSA w Warszawie z 12 lipca 2024 r., III SA/Wa 1231/24. 150 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza teryto- rium Unii Europejskiej, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych”. 2.2.9. Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. w sprawie C ‑713/23 J. C.‑T. i M. T. przeciwko Wo- jewodzie Mazowieckiemu 289 W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne NSA 290 Trybunał Sprawiedliwości orzekł: „Ar- tykuł 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podsta- wowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, iż prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie mał- żeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemiesz- czania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym prze- widzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie”. 2.3. Wykonanie orzeczeń TSUE 2.3.1. W następstwie orzeczeń prejudycjalnych wydanych przez TSUE w 2025 r. sądy administracyjne podjęły postępowania zawieszone w sprawach, w których wystąpiły z py- taniami prejudycjalnymi 291 , jak również w innych sprawach zawieszonych na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. 292 . Ponadto sądy administracyjne powoływały się na argumentację 289 ECLI:EU:C:2025:917. 290 Postanowienie z 8 listopada 2023 r., II OSK 216/21. 291 Postanowieniem z 5 marca 2025 r., I SA/Wr 4/23, WSA podjął postępowanie zawieszone w związku z wystąpieniem w 2024 r. do TSUE z pytaniem prejudycjalnym w sprawie C ‑277/24. Postanowieniem z 10 marca 2025 r., I SA/Gl 942/22, WSA w Gliwicach wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑18/23 i podjął postępowanie zawieszone z powodu wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., I SA/Wr 92/23, WSA we Wrocławiu, w związku z orzeczeniem prejudycjalnym w sprawie C ‑213/24, podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r., III FSK 3/22, NSA, w związku z wydaniem przez TSUE wyroku w sprawie C ‑453/23, podjął za- wieszone uprzednio postępowanie. Postanowieniem z 6 maja 2025 r., I SA/Wr 966/22, WSA we Wrocła- wiu wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑278/24 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 535/20, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑615/23 i podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 20 maja 2025 r., I FSK 812/20, wziąw- szy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24, NSA podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z 6 sierpnia 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie podjął zawieszone w tej sprawie postępowanie. 292 Przykładowo po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑277/24 skład orzekający NSA, który na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawiesił toczące się postępowanie do czasu udzielenia przez Trybunał odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie I SA/Wr 4/23, podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r., III FSK 4259/21. Z kolei z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑213/24 postanowieniem z 22 maja 2025 r., I FSK 277/21, pod- jęto zawieszone wcześniej postępowanie. Podobnie po wydaniu przez TSUE wyroku prejudycjalnego w sprawie C ‑453/23, np. postanowieniami z 14 maja 2025 r., III FSK 747/22, III FSK 1126/22, III FSK 2054/21, III FSK 768/23, III FSK 1085/22, III FSK 831/23 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. Z uwagi na wydany przez TSUE wyrok w sprawie C ‑615/23 np. postanowieniami z 15 lipca 2025 r., I FSK 2155/21, z 25 czerwca 2025 r., I FSK 221/21, I FSK 283/20, I FSK 1429/20 podjęto zawieszone wcześniej postępowania. 151 2. Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej... TSUE zawartą w wydanych orzeczeniach prejudycjalnych podczas rozpoznawania spraw analogicznych do tych, w których wystąpiono z pytaniami prejudycjalnymi 293 . 2.3.2. W wyroku z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, NSA, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑405/24 294 , uznał za nieprawidłowe stanowisko, zgodnie z którym celem zastosowania zwol- nienia w przypadku przywozu towarów na terytorium Polski (rozpoznania importu na te- rytorium Polski) osoba fizyczna, dla której dokonywany jest przywóz, powinna przebywać w Polsce. NSA podkreślił, że ustawodawca unijny w art. 143 lit. b/ dyrektywy 2006/112/WE, odnosząc się do zwolnienia od podatku w zakresie importu towarów, wskazał na państwo członkowskie, a nie na wspólnotę jako terytorium wszystkich jej państw członkowskich. 2.3.3. W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, NSA, wziąwszy pod uwagę wyrok TSUE w sprawie C ‑453/23 295 , stwierdził, że zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma cha- rakter ogólny i abstrakcyjny i nie powinno być uznane za niedozwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 Traktatu o funk- cjonowaniu Unii Europejskiej 296 , przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej; tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z podatku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej, spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.3.4. W wyroku z 29 października 2025 r., III SA/Wa 1231/24, WSA w Warszawie, uwzględniając wyrok TSUE w sprawie C ‑602/24 297 , wskazał, że jeśli umówiona transakcja 293 Zob. np. wyroki NSA z 15 października 2025 r., I FSK 2182/21, I FSK 72/11, z 8 października 2025 r., I FSK 750/24, z 30 września 2025 r., III FSK 533/25, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudy- cjalnego w sprawie C ‑277/24; wyroki WSA w Warszawie z 17 czerwca 2025 r., III SA/Wa 843/25, III SA/ Wa 854/25, WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2025 r., I SA/Gl 1170/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑18/23; wyroki NSA z 12 września 2025 r., III FSK 1423/22, III FSK 1374/22, III FSK 1054/22, z 4 września 2025 r., III FSK 1491/ 22, III FSK 1520/22, których na ocenę zasad- ności zarzutów skarg kasacyjnych zasadniczy wpływ miała treść wyroku TSUE w sprawie C ‑453/23; wyroki NSA z 16 października 2025 r., III FSK 844/24, III FSK 833/24, z 14 października 2025 r., III FSK 94624, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑278/24; wyroki NSA z 5 listopada 2025 r., I FSK 1774/20, z 17 października 2025 r., I FSK 2030/22, w których sądy odwoływały się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑615/23; wyrok NSA z 25 lipca 2025 r., I FSK 110/21, w któ- rym sąd odwołał się do orzeczenia prejudycjalnego w sprawie C ‑405/24. 294 Wyrok Trybunału z 8 maja 2025 r. w sprawie C‑405/24 L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informa- cji Skarbowej, ECLI:EU:C:2025:335. 295 Wyrok Trybunału z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C‑453/23 E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, ECLI:EU:C:2025:285. 296 Wersja skonsolidowana: Dz.Urz. UE C 2016.202.47. 297 Wyrok Trybunału z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C‑602/24 W. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Ad- ministracji Skarbowej w W., ECLI:EU:C:2025:627. 152 V. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez Naczelny Sąd Administracyjny... miała stanowić WDT, tj. towar miał być wywieziony przez nabywcę na terytorium innego kraju UE, zaś nabywca (nawet bez wiedzy sprzedawcy) wywiózł towar poza obszar celny UE, to sprzedawcy nie można zakwestionować prawa do stawki 0%. Okoliczność wywozu to- waru poza terytorium UE może zostać potwierdzona przez organ w toku postępowania po- datkowego, nawet jeśli podatnik nie przedstawił stosownego dokumentu potwierdzającego eksport. Stosowanie powyższej stawki może być kwestionowane, jeśli transakcja wiązała się z oszustwem, a sprzedawca o tym wiedział lub powinien był wiedzieć. 2.3.5. W wyroku z 9 czerwca 2025 r., II GSK 1396/22, NSA wziął pod uwagę wyrok TSUE z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C ‑118/23 298 dotyczący decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyj- nego (BFG) z 29 września 2022 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Bank SA, która to decyzja została zaskarżona do WSA w Warszawie przez Radę Nadzorczą Banku oraz inne uprawnione do tego podmioty, w tym ponad 7 tysięcy osób, które zawarły z tym bankiem umowy kredytów indeksowanych lub denominowanych kursem walut obcych. TSUE wskazał, że w sytuacji, gdy do sądu krajowego wniesiono większą liczbę skarg na decyzję krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z których jedna została wniesiona przez organ instytucji objętej procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, oddalenie tylko tej jednej skargi jako bezzasadnej nie pozwala uznać, że zapew- niono przestrzeganie prawa do skutecznego środka prawnego w odniesieniu do każdej innej osoby, której ta decyzja dotyczy i która również wniosła na nią skargę, podnosząc zarzuty, które nie zostały uwzględnione w wydanym wyroku. Zdaniem Trybunału przepisy prawa unijnego sprzeciwiają się regulacjom p.p.s.a. dotyczącym współuczestnictwa skarżących stron, które obligują sąd administracyjny do łącznego rozpoznania wszystkich skarg, jeśli taki sposób procedowania uniemożliwia wydanie orzeczenia w rozsądnym terminie (z ang. justice delayed is justice denied). TSUE pokreślił jednocześnie, że „rozłączenie” skarg nie może prowadzić do wydania sprzecznych ze sobą rozstrzygnięć. Ponadto z wyroku TSUE jedno- znacznie wynika, że ewentualne oddalenie skargi rady nadzorczej Banku nie może oznaczać automatycznego oddalenia skarg innych skarżących, gdyż podmioty te mają indywidualne prawo do podniesienia własnych zarzutów, które musi rozpoznać sąd. NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi na decyzję, o której mowa w art. 101 ust. 7 ‑9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przy- musowej restrukturyzacji 299 , nie jest wyłącznie rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji, bo- wiem zgodnie art. 50 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG i art. 85 ust. 3 dy- rektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwi- dacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych 300 , podmiotami uprawnio- nymi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję są również posiadacze akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzyciele tego banku. 298 Wyrok Trybunału z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C‑118/23 Rada Nadzorcza Getin Noble Bank S.A. i in. przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, ECLI:EU:C:2024:1013. 299 Dz.U. z 2020 r. poz. 842 ze zm.; dalej: ustawa o BFG. 300 Dz. Urz. UE L 2014.173.190 ze zm.; dalej: dyrektywa BRR. 153 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych 1. Zagadnienia ogólne Przepis art. 8 ust. 1: „Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Pol- skiej” przyznaje Konstytucji najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa. Natomiast z art. 8 ust. 2: „Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej” wynika, że podstawą prawną wydania aktu stosowania prawa (w szczególności wyroku sądu) może być norma konstytucyjna. Podstawowymi formami bezpośredniego sto- sowania Konstytucji są stosowanie „samoistne” i „współstosowanie” Konstytucji wspólnie z ustawami. Pozwalają one sądom administracyjnym na wydanie orzeczenia w przypadku luki prawnej powstałej wskutek zaniechania ustawodawcy, np. pominięcia ustawodawczego czy też po wyroku TK. Stosując prokonstytucyjną wykładnię przepisu, sądy uwzględniają w największym możliwym stopniu gwarancję praw i wolności oraz najszerszą ich realizację w procesie stosowania prawa, korzystając przy tym z dorobku orzeczniczego TK. Sądy administracyjne mogą, na podstawie art. 193 Konstytucji, skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli wątpliwość co do zgodności z Konstytucją przepisu bę- dącego podstawą rozstrzygnięcia, która wystąpiła w toku postępowania, jest istotna dla dal- szego biegu postępowania i nie da się jej usunąć przy pomocy technik wykładniczych. 2. Stosowanie i współstosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechne jest powoływanie się wprost na konstytucyjne zasady bądź stosowanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa. Po- niższe orzeczenia stanowią jedynie nieliczne przykłady, więcej takich rozstrzygnięć przed- stawiono w części II, w której zostały omówione zagadnienia wynikające z orzecznictwa Na- czelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. 2.1. W wyroku z 14 maja 2025 r., II OSK 2543/22, NSA przypomniał, że realizacja upraw- nienia gminy do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, podlega ochronie sądowej w kontekście zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Kon- stytucji RP). Mając na uwadze konstytucyjną zasadę samodzielności jednostek samorządu te- rytorialnego, sprawującego we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność część władzy publicznej w zakresie planowania przestrzennego (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP), ingerencja organu nadzoru (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP) lub sądu administracyjnego (art. 184 Konsty- tucji RP) w treść planów miejscowych powinna być ograniczona do przypadków naruszeń prawa mających odpowiedni ciężar gatunkowy 301 . 301 Por. np. wyroki z: 16 maja 2023 r., II OSK 367/22 oraz 2 lutego 2023 r., II OSK 2789/21. 154 VI. Stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych W świetle zasady władztwa publicznego, a także zasady trójpodziału władz (art. 10 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP), to rada gminy, a nie organ nadzoru lub sądy ad- ministracyjne, jest powołana do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy. Sąd administracyjny nie może oceniać spornych rozwiązań planistycznych pod kątem celowości 302 . Dokonując oceny, czy w danym przypadku rzeczywiście zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności uchwały w przedmiocie planu miejscowego, nie można abstrahować od konstytucyjnych zasad dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska (art. 5 i 74 Konstytucji RP), proporcjonalności oraz zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a także równej dla wszystkich ochrony prawa własności (art. 64 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). 2.2. W sprawie, w której istota sporu sprowadzała się do oceny sposobu rozpoznania skargi wniesionej w trybie działu VIII rozdziału 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, NSA uznał, że został naruszony art. 63 Konstytucji RP, który przyznaje każdemu prawo do składania m.in. skarg w interesie własnym do organów władzy publicznej w związku z wy- konywanymi przez nie zadaniami publicznymi, a tryb rozpatrywania skarg określa ustawa, m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika obowiązek przyjęcia skargi, jej rozpatrzenia oraz udzielenia na nią odpowiedzi. Z tego przepisu konstytucyjnego wynika, że treść przepisów ustawowych należy interpretować w takim kierunku, aby gwaran- tować rzeczywistą możliwość wystąpienia do organów władzy publicznej. Rzeczywista moż- liwość występowania ze skargą powinna być powiązana z obowiązkiem właściwego organu do jej rozpatrzenia. Nie jest takim rozpatrzeniem „niezajmowanie stanowiska” na wniesioną skutecznie i do właściwego organu skargę (wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 929/25). 2.3. W wyroku z 26 czerwca 2025 r., I OSK 1558/23, NSA uznał, że przypisanie osobie nieubezwłasnowolnionej obowiązku przebywania w DPS, w sytuacji, gdy była ona przyjęta do DPS za swoją zgodą i zgodę tę wycofała, narusza nie tylko art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego 303 i stanowi zaprzeczenie stanu praw- nego, ale narusza też wartości, na których opiera się demokratyczne państwo prawa, w tym godność człowieka (art. 30 Konstytucji), wolność osobistą (art. 41 ust. 1 Konstytucji), a także zobowiązania międzynarodowe – poszanowanie przyrodzonej godności, autonomii osoby, w tym swobody dokonywania wyborów, a także poszanowanie niezależności osoby, pełny i skuteczny udział i włączenie w społeczeństwo oraz możliwość wyboru miejsca zamiesz- kania i podjęcia decyzji co do tego, gdzie i z kim osoby niepełnosprawne będą mieszkać (art. 3 lit. a/ i c/, art. 19 lit. a/ Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami). 2.4. W wyroku z 3 czerwca 2025 r., II GSK 28/22, NSA stwierdził, że nie do pogodzenia z zasadą praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji jest sposób sformułowania uchwały w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora jednostki organizacyjnej powiatu, która nie zawiera uzasadnienia. Bezspornie uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 302 Por. np. wyroki z: 5 kwietnia 2023 r., II OSK 1101/20; 25 listopada 2024 r., II OSK 1381/24; wyrok NSA z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 1879/22. 303 Dz.U. z 2022 r. poz. 2123 ze zm. 155 3. Pytania prawne 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym 304 nie jest decyzją administra- cyjną i w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. Nie zmienia to jednak faktu, że jedną z podstawowych gwarancji procesowych w każdym po- stępowaniu toczącym się przed organami administracyjnymi jest zapewnienie stronom przez te organy możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek taki należy wyprowadzić z art. 2 Konstytucji oraz z art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji w dniu 6 września 2001 r., stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień 305 . Należy podkreślić, że procedury o cha- rakterze władczym, a do takich należy uchwała podejmowana na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 u.s.p., nie mogą być oderwane od standardów konstytucyjnych. Prawo do Sądu, ustanowione normą art. 45 ust. 1 Konstytucji, zabezpieczone normą art. 77 ust. 2, obejmuje prawo do odpo- wiedniego ukształtowania procedury (zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności) 306 . 3. Pytania prawne 3.1. Skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego jest dopuszczalne w sytuacji powzięcia przez sąd, rozstrzygający konkretną sprawę, wątpliwości co do zgod- ności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia z: Konstytucją RP, ratyfikowanymi umo- wami międzynarodowymi lub ustawą, a od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzy- gnięcie sprawy toczącej się przed pytającym sądem. Pytanie prawne ma charakter środka subsydiarnego i jest dopuszczalne po wyczerpaniu innych możliwości, m.in. wykorzystania reguł interpretacyjnych umożliwiających usunięcia wątpliwości konstytucyjnych. 3.2. W 2025 r. sądy administracyjne nie kierowały pytań prawnych do Trybunału Konsty- tucyjnego. 3.3. Postanowieniem z 8 stycznia 2025 r., P 2/23, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępo- wanie w sprawie wniesionego przez NSA 307 pytania prawnego na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym 308 z powodu skutecznego cofnięcia pytania prawnego przez sąd pytający. NSA postanowił wycofać pytanie prawne, ponieważ po wyroku z 11 maja 2023 r., P 12/18, w którym Trybunał orzekł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 309 w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieru- chomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed do- konaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznanie pytania prawnego stało się zbędne. 304 Dz.U. z 2020 r. poz. 920 ze zm.; dalej: u.s.p 305 Por. wyrok z 8 grudnia 2020 r., II OSK 494/20. 306 Por. m.in. wyroki TK z: 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50; 7 marca 2006 r., SK 11/05, OTK ‑A 2006, nr 3, poz. 27; 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK ‑A 2002, nr 2, poz. 14. 307 Postanowienie z 6 grudnia 2022 r., II OSK 3843/19. 308 Dz.U. z 2019 r. poz. 2393. 309 Dz.U. z 2022 r. poz. 840. 156 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego 1. Kognicja sądów administracyjnych, poza badaniem legalności rozstrzygnięć władczych organu (art. 184 Konstytucji i art. 1 § 1 p.u.s.a.), obejmuje również kontrolę innych aspektów działalności administracji publicznej, m.in.: bezczynności, przewlekłości postępowania oraz niewykonywania orzeczeń sądów administracyjnych poprzez pozostawanie przez organ w bezczynności po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sankcjonują, na wniosek strony, karą grzywny przypadki: nieprzekazania przez organ skargi do sądu administracyjnego w określonym przepisami prawa terminie (art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a.); stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.); niewykonania wyroku (art. 154 p.p.s.a.). Ustawodawca umożliwił sądowi przyznanie stronie skarżącej stosownej sumy pieniężnej, która stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę będącą szczególnego rodzaju za- dośćuczynieniem za stan bezczynności organu oraz za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno ‑dyscyplinującym 310 , całkowicie odrębnym od wy- stępujących w Kodeksie cywilnym instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia. Sądy mają możliwość zasygnalizowania organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień w toku rozpoznawania sprawy (art. 155 § 1 p.p.s.a.), natomiast organ – adresat ma obowiązek rozpa- trzenia i powiadomienia sądu, w terminie 30 dni, o zajętym w sprawie stanowisku (art. 155 § 2 p.p.s.a.), a w przypadku niezastosowania się do tych obowiązków sąd może orzec o wy- mierzeniu organowi grzywny (art. 155 § 3 p.p.s.a.). 2. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest badanie prawidłowości realizacji przez organ spoczywającego na nim obowiązku, wynikającego z art. 54 § 2 tej ustawy. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny 311 . Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu administracji w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. 312 . W razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia, sąd, na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco ‑restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej orzeczenia jest niewypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. w przewidzianym terminie. Użyty w § 1 art. 55 p.p.s.a. zwrot „może orzec” wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym przed- miocie jest pozostawione uznaniu sądu. Sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny w razie uchybienia przez organ terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny jest bowiem elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji gdy organ 310 Np.: wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25. 311 Postanowienie z 16 stycznia 2025 r., II GZ 559/24. 312 Postanowienie z 24 lutego 2025 r., III SO/Gl 13/24. 157 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego uchybi terminowemu wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia 313 . Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów ad- ministracji publicznej w zakresie terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., obok funkcji dyscypli- nującej, jest też funkcja represyjna służąca ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto omawiana grzywna pełni funkcję prewencyjną, ponieważ ma zapobiegać naruszeniom prawa polega- jącym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępo- wania jest bowiem jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego 314 . Wymierzenie grzywny służy nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie represji za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości zarówno przez ukaranego, jak i przez inne organy. Dlatego dopełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed rozpatrzeniem wniosku przez sąd oraz przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w określonym prawem terminie pozostają bez zna- czenia dla samej możliwości wymierzenia grzywny, mogą mieć natomiast wpływ na jej wy- sokość 315 . W 2025 r. sądy pierwszej instancji wymierzyły organom 184 grzywny (w 2024 r. – 224). Wysokość ich oscylowała od 50 do 5000 316 zł. Adresatami ich były centralne i terenowe organy administracji rządowej, podmioty realizujące zadania z zakresu administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego. Łączna kwota wymierzonych grzywien wyniosła 108 350 zł (w 2024 r. – 191 352 zł). 3. Ustawodawca w art. 112 p.p.s.a. upoważnił sąd do wymierzenia organowi grzywny, w przypadku gdy organ nie zastosuje się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodni- czącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy. Przepis znaj- duje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastosowania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania, gdy organ ten, pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną, wynikającą z art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wyda- nych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu w przypadku stwierdzenia, że wydane wcześniej postanowienie lub zarządzenie nie zostało przez organ zrealizowane 317 . 313 Postanowienie z 14 listopada 2025 r., IV SO/Wa 11/25. 314 Zob. np. postanowienie z 28 listopada 2025 r., II SO/Wa 47/25 i powołane w jego uzasadnieniu uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12. 315 Zob. np. postanowienie z 19 listopada 2025 r., II SO/Ol 13/25 i powołane tam postanowienie z 17 kwiet- nia 2013 r., I OZ 232/13 oraz z 20 lutego 2025 r., I OZ 83/25. 316 Zob. np. postanowienie z 1 lipca 2025 r., II SO/Gd 5/25. 317 Zob. postanowienie z 16 czerwca 2025 r., I SO/Sz 2/25 i powołane tam postanowienia z 2 marca 2021 r., I OZ 36/21 oraz z 17 marca 2009 r., II OZ 241/09. 158 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. wymierzono 14 grzywien w łącznej kwocie 21 600 zł (w 2024 r. – 24 grzywny w kwocie 27 500 zł). 4. Prawo strony postępowania do złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczyn- ność lub przewlekłe postępowanie statuuje art. 149 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględ- niając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, poza nakazaniem organowi wykonania czynności dotyczących obowiązku załatwienia sprawy we wskazanym terminie, dokonuje oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wno- szonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, wyznaczone są etapem postępowania, w jakim taka skarga została wniesiona. Kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji pu- blicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego etapu postępowania administra- cyjnego do chwili jego zakończenia. Ocena, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z nim związane. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptowany jest pogląd, że przy ocenie cha- rakteru bezczynności organu nie można pominąć również ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i art. 12 k.p.a. Zasada szybkości postępowania jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, o którym stanowi art. 41 ust. 1 Karty Praw Pod- stawowych, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw pod- stawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej, które wprawdzie odnosi się wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz NSA jest ono również wiążące dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego 318 . Bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) 319 . Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów 320 . W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifi- kacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu 318 Zob. wyrok z 2 września 2025 r., II SAB/Ol 59/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 17 grudnia 2024 r., II SAB/Gd 154/23, wyrok z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14. 319 Zob. wyrok z 13 listopada 2025 r., II SAB/Gl 41/25. 320 Zob. wyrok z 24 września 2025 r., II SAB/Rz 103/25. 159 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego określanego jako zwykłe naruszenie. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czyn- ności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że rażące naruszenie prawa stanowi postać kwalifi- kowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle 321 . W przypadku uznania skargi na bezczynność za zasadną sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) w wysokości okre- ślonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco ‑represyjnym, który powinien być sto- sowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania załatwienia sprawy, a przy tym ist- nieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa 322 . W 2025 r. spośród 2275 załatwionych spraw w sądach pierwszej instancji w 126 spra- wach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 25 przypad- kach z urzędu (w 2024 r. na 2013 załatwionych spraw w 80 sprawach wymierzono organowi grzywnę na wniosek skarżącego, natomiast w 43 przypadkach z urzędu). Łączna kwota wy- mierzonych grzywien wyniosła 489 000 zł (w 2024 r. – 332 230,65 zł). Wysokość grzywien wahała się w granicach od 200 zł do 5000 zł. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej jest uprawnieniem dys- krecjonalnym Sądu. Te dodatkowe środki służą wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, ich celem jest zatem w pierw- szej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Instytucja sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny, chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy 323 . Ustawodawca nie zobowiązał przy tym do auto- matycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz uczynił to przedmiotem uznania sądu. Ocena zasadności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej powinna od- bywać się każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy 324 . Jednakże nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczyn- nością organu albo przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność albo przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC 325 oraz NSA 326 , według których istnieje silne domniemanie, że nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty. 321 Por. wyrok z 8 października 2025 r., III OSK 628/25 i z 30 stycznia 2024 r., I OSK 2016/23. 322 Zob. wyrok z 27 listopada 2025 r., III SAB/Gd 413/25 i powołane tam orzecznictwo: wyrok z 30 stycznia 2018 r., II SAB/Wr 40/17; wyrok z 19 maja 2017 r., IV SAB/Wa 294/16. 323 Zob. wyrok z 12 czerwca 2025 r., II SAB/Wa 276/25. 324 Zob. wyrok z 26 listopada 2025 r., IV SAB/Po 205/25. 325 Zob. np. wyroki z: 10 listopada 2004 r., nr 64890/01, Apicella przeciwko Włochom oraz 23 stycznia 2007 r., nr 59738/00, Jagiełło przeciwko Polsce. 326 Zob. np. wyrok 11 lipca 2019 r., I OSK 442/18. 160 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego W 2025 r. w 286 przypadkach przyznano sumę pieniężną na wniosek (w 2024 r. w 628 przy- padkach), a w 43 z urzędu (w 42 z urzędu w 2024 r.). Ogółem na rzecz skarżących przyznano 661 431,04 zł (w 2024 r. – 1 248 827,95 zł). Wysokość przyznanych sum pieniężnych wahała się od 100 zł do 10 000 zł, a nawet 30 000 zł. 5. Prawo do wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego jest elementem prawa jed- nostki do sądu 327 . Wyrok bowiem, z punktu widzenia jednostki, jest pozbawiony znaczenia, jeżeli prawo nie umożliwia jego skutecznego wykonania. Ustawodawca powinien więc przy- znać jednostce prawo do skierowania do sądu środka prawnego, a sądowi umożliwić od- powiednią reakcję – na wypadek, gdyby organ administracji nie wykonał wyroku. Innymi słowy w ustawach powinny istnieć gwarancje wykonalności orzeczeń sądów administra- cyjnych 328 . Ustawodawca wprowadził przepisy umożliwiające stronie prawo do skargi na niewy- konanie wyroku, a sądom możliwość wymierzenia organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.) w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępo- wania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.) oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. In- stytucja ta pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną i ma na celu wzmocnienie insty- tucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jest ona pewnego rodzaju zadośćuczynieniem wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale przede wszystkim uczynienie zadość stronie z tytułu doznanego uszczerbku natury psychicznej i moralnej. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wy- roków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Jest to zatem dodatkowa gwarancja ter- minowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego 329 . W 2025 r. spośród 156 załatwionych przez sądy pierwszej instancji spraw (w 2024 r. – 212) w 60 przypadkach wymierzono organowi grzywnę (w 2024 r. – 77). Łącznie kwota wymie- rzonych organom grzywien wyniosła 166 000 zł (w 2024 r. – 225 000 zł). Na rzecz skarżących przyznano sumy pieniężne w łącznej kwocie 132 500 zł (w 2024 r. – 214 500 zł). 6. Możliwość zasygnalizowania przez sąd administracyjny organowi wyższej instancji stwierdzonych uchybień, w toku rozpoznawania sprawy, w drodze postanowienia określa 327 Zob. np. wyrok TK z 4 listopada 2010 r., K 19/06; R. Mikosz, M. Zirk ‑Sadowski, „Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej”, ZNSA 2007, nr 3, s. 39. 328 Por. np. J. Chlebny, „Standardy Rady Europy i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w procedurze admi- nistracyjnej i sądowoadministracyjnej”, w: „Postępowanie administracyjne w Europie” pod red. Z. Kmieciaka, Kraków 2005, s. 33; J. Zimmermann, „Sądownictwo”, s. 504; tenże, „Z problematyki reformy sądownictwa administracyjnego”, w: I. Skrzydło ‑Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), „Instytucje”, s. 795–796; Z. Kmieciak, „Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych”, PiP 2007, z. 4, s. 39–40; W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, J.P. Tarno, „Reforma sądownictwa administracyjnego a standardy ochrony praw jednostki”, PiP 2002, z. 12, s. 33. 329 Zob. wyrok z 9 lipca 2025 r., I SA/Wa 2047/24/ 161 VII. Kontrola sprawności postępowania administracyjnego art. 155 § 1 p.p.s.a. W art. 155 § 2 p.p.s.a. ustawodawca zobowiązał organ do rozpatrzenia postanowienia i poinformowania sądu o zajętym w sprawie stanowisku. W przypadku nie- wywiązania się z tego obowiązku sąd, na podstawie art. 155 § 3 p.p.s.a., może orzec o wymie- rzeniu organowi grzywny. W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 1 postanowienie sygnalizacyjne, woje- wódzkie sądy administracyjne wydały 2 postanowienia sygnalizacyjne (w 2024 r. – 5), w któ- rych wskazały organom nadzorującym istotne naruszenia prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., I FSK 1078/24, NSA poinformował Ministra Fi- nansów o istotnych naruszeniach w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. polegających na in- strumentalnym wszczynaniu postępowań karnoskarbowych, których jedynym motywem ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w nim przewidzianego, jest niedo- puszczenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka praktyka stosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. pozostaje w sprzeczności z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., II SA/Gl 1325/24, WSA w Gliwicach poinformował Wojewodę Śląskiego o istotnym naruszeniu prawa polegającym na rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji z rażącym przekroczeniem terminu. WSA w Łodzi wydał postanowienie sygnalizacyjne z 7 marca 2025 r., II SA/Łd 898/24, w sprawie przewlekłości postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku. 7. Działalność sądów administracyjnych w zakresie kontroli administracji publicznej w kwestii przestrzegania przez organy administracji publicznej zasad praworządności i lega- lizmu (art. 2 i 7 Konstytucji) oraz zasad określonych w dziale I rozdziale 2 Kodeksu postępo- wania administracyjnego gwarantuje stronom postępowania administracyjnego załatwienie sprawy zgodnie z konstytucyjnymi standardami – bez zbędnej zwłoki. Aktywność sądów administracyjnych w zakresie orzekania tzw. szczególnego rodzaju zadośćuczynienia za stan bezczynności organu na podstawie art. 149 § 2 i art. 154 § 7 p.p.s.a. jest wyraźna. Można mieć nadzieję, że obowiązujące rozwiązania przyczynią się w znacznym stopniu do eliminacji wskazanych wyżej uchybień w działalności administracji publicznej, co będzie miało pozytywny wpływ na ochronę konstytucyjnych praw jednostki. 162 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 1. Zagadnienia wstępne Sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości obejmuje badanie zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 175 ust. 1 w zw. z art. 184 Kon- stytucji RP i art. 1 p.u.s.a.). Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw obywatela w jego stosunkach z administracją. Sądownictwo administracyjne jest bowiem ele- mentem konstrukcji państwa prawa. Przy dokonywaniu oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej w konkretnej sprawie sądy administracyjne badają, czy dany przepis jest sformułowany w sposób odpo- wiadający zasadom poprawnej legislacji, które obejmują m.in. wymaganie zupełności i okre- śloności przepisów prawa. W przypadku gdy norma prawna budzi wątpliwości interpretacyjne, przed uruchomie- niem trybów nadzwyczajnych 330 , sądy administracyjne stosują techniki wykładnicze, sięgając do Konstytucji, postanowień prawa międzynarodowego i UE oraz orzecznictwa Trybu- nałów (Konstytucyjnego, TSUE, ETPCz). Przykłady tego typu działań zostały przedstawione w części zawierającej zagadnienia orzecznicze. 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przedstawione poniżej orzeczenia ilustrują trudności w rozstrzygnięciu sprawy wskutek pominięcia ustawodawczego, luki prawnej bądź przepisu prawa powodującego trudności in- terpretacyjne. Sytuacje takie mają wpływ na rozbieżności w orzecznictwie. Należy przy tym podkreślić, że sądy administracyjne dysponują instrumentami pozwalającymi na dokonanie właściwej, zgodnej z konstytucyjnymi zasadami wykładni przepisów prawa, jednak takimi instrumentami nie dysponują organy administracji publicznej. Najczęściej spotykanym źródłem luki prawnej w orzecznictwie sądów administracyj- nych, poza pominięciem ustawodawczym, jest zakresowy lub interpretacyjny wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego orzekający o niekonstytucyjności przepisu prawa „w rozumieniu” lub „w zakresie”. Wyrok zakresowy czy też interpretacyjny nie deroguje ocenianego przepisu z systemu prawa, lecz wskazuje, że jego stosowanie w określonym w sentencji wyroku na- rusza postanowienia Konstytucji, a w przypadku zastosowania w sentencji wyroku klauzuli: „rozumiany w ten sposób, że przesądza, że wskazana wykładnia przepisu jest niezgodna z Konstytucją”. 2.1. Brak ustawowego obowiązku prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodo- wego na tle zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego 330 Wnioskowanie o rozstrzygnięcie zagadnienia przez skład powiększony NSA, Trybunał Konstytucyjny czy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 163 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Rozważając zakres zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 127 o.p. i zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ od- woławczy, NSA w wyroku z 5 czerwca 2025 r., I FSK 315/22, wskazał, że zgodnie z art. 229 o.p. organ odwoławczy może [a nie musi] przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ustawodawca nie wy- kluczył zatem, i to nie jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania, rozpatry- wania sprawy przez organ drugiej instancji jedynie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy ogranicza się wówczas do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, gdyż obowiązany jest on ponownie rozpatrzeć i rozstrzygnąć sprawę. 2.2. Brak rozróżnienia terminów na procesowe i materialne w art. 12 § 5 o.p. W wyroku z 6 czerwca 2025 r., I FSK 382/22, NSA analizował kwestię upływu terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego, kiedy jego koniec wypada np. w niedzielę lub dzień ustawowo wolny od pracy. Sąd wyraził pogląd, że „z uwagi na genezę art. 12 § 5 o.p. (obszerna «porządkująca» nowelizacja Ordynacji podatkowej z 2002 r. wprowadzona ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektó- rych innych ustaw 331 ) słusznie przyjmuje się, że przepis ten dotyczy wszystkich terminów procesowych i materialnych, określonych w dniach, tygodniach, miesiącach i latach”. W kon- sekwencji przyjęto, że generalnie przepis ten może znaleźć zastosowanie w przypadkach oce- nianych przez podatnika jako „korzystne” (urealnienie czasu na dochodzenie swoich praw obwarowanych terminami), jak i „niekorzystne” (urealnienie czasu na władcze działanie organu wobec podatnika). W świetle takiej interpretacji spornego przepisu upływ terminu przedawnienia jako terminu materialnoprawnego „przesuwa” się na najbliższy dzień tzw. ro- boczy, jeśli jego koniec wypada np. w niedzielę lub inne święto (dzień ustawowo wolny od pracy). Wówczas termin tak liczony upływa w dniu następnym po dniu lub dniach wolnych od pracy. 2.3. Niezrozumiały wzór algebraiczny W wyroku z 24 czerwca 2025 r., I FSK 380/22, NSA oceniał m.in. kwestię, czy zawarty w przepisach dotyczących podatku akcyzowego wzór matematyczny (algebraiczny) podlega takim samym regułom wykładni jak inne przepisy i doszedł do wniosku, że w sferze prawnej cyfry i liczby, takie jak wymienione w wyrażeniu algebraicznym (wzorze) przewidzianym w art. 31d ust. 3 u.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2021 r.) do obliczenia kwoty zwrotu części zapłaconej akcyzy, o której mowa w ust. 1 tego artykułu (tj. od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny we wskazanej w tym ustępie dzia- łalności gospodarczej), ze swej istoty mają charakter policzalny i określone znaczenie mate- matyczne, co z założenia wyklucza dopuszczalność dokonywania wykładni z tymi cechami sprzecznej. 331 Dz.U. Nr 169, poz. 1387 ze zm. 164 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa 2.4. Brak regulacji ograniczających termin wystawienia faktury korygującej w ustawie o podatku od towarów i usług Do zagadnienia prawa do wystawienia faktury korygującej i uwzględnienia tej korekty w deklaracji rozliczeniowej, mimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatko- wego związanego z fakturą pierwotną (korygowaną), NSA odniósł się w wyroku z 28 sierpnia 2025 r., I FSK 1035/22. Sąd wskazał, że mimo iż ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera regulacji zabraniających dokonania korekty faktury po upływie terminu przedaw- nienia, to na tle zasad funkcjonowania systemu podatkowego oczywiste powinno być, że podatnik co do zasady nie może po upływie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. dokonać skutecznie zmiany wcześniej deklarowanego podatku. Zatem mimo formalnie nieograniczo- nego żadnym terminem prawa do wystawienia faktury korygującej do faktury pierwotnej, z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest możliwe uwzględnienie korekty faktury w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono pierwotną fakturę, jak również w rozliczeniu za okres, w którym wystawiono fakturę korygującą. 2.5. Skutki braku instytucji gravamenu w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W wyroku z 26 września 2025 r., I FSK 1064/22, NSA rozwiał wątpliwości strony postę- powania co do tego, czy przysługiwało jej prawo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę i uchylającego decyzję organu podatkowego, a zatem kierunkowo „korzystnego” dla strony. Wskazał, że interes prawny w sprawdzeniu prawidłowości rozstrzy- gnięcia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, jak i sam gravamen, tj. „pokrzywdzenie orzeczeniem”, to pojęcia, które nie są zdefiniowane w przepisach prawa administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. O ile jednak termin „interes prawny” wy- stępuje w tych przepisach, to „gravamen” już nie. Określenia te mogą zatem w tych postępo- waniach funkcjonować w zależności od kontekstu normatywnego w znaczeniu nadanym im wykładnią systemową czy celowościową, ale nigdy wbrew przepisom. Gravamen rozu- miany jako pokrzywdzenie nie jest zaś cechą normatywną konstrukcji legitymacji skargowej z art. 50 § 1 p.p.s.a. czy legitymacji kasacyjnej opartej na art. 173 § 1 p.p.s.a. 2.6. Odrzucenie skargi wniesionej przez kanał komunikacji inny niż e ‑PUAP Wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postę- powania jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e ‑PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektro- nicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administra- cyjnego (postanowienie z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25). 2.7. Brak szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świad- czenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu ta- kiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa 165 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne Przepisy odnoszące się do momentu powstania obowiązku podatkowego nie przewi- dują szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub nakazu wynikającego z mocy prawa, a w związku z tym, w przypadku tego rodzaju świad- czeń, zastosowanie znajduje reguła ogólna (art. 19a ust. 1 u.p.t.u.). NSA wskazał, że odmiennie jednak, w ujęciu omawianego art. 19a u.p.t.u., przedstawia się moment powstania obowiązku podatkowego dla przypadku przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (dostawy towarów). Stosownie do treści art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.p.t.u. w takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (wyrok z 6 października 2025 r., I FSK 1534/22). 2.8. Brak ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego W wyroku z 13 lutego 2025 r., I FSK 1657/21, NSA nie zgodził się ze stanowiskiem, że przepisy rozdziału 11a działu III Ordynacji podatkowej, regulujące obowiązki w zakresie informacji o schematach podatkowych, nie stanowią przepisów prawa podatkowego pod- legających urzędowej wykładni w drodze interpretacji indywidualnej, a zatem w sprawie organ naruszył art. 14b § 1 o.p., a w efekcie niezasadnie, bo z naruszeniem art. 165a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania. Sąd wskazał, że przedmiotem interpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa podatkowego dotyczące rozmaitych obowiązków podatnika, nie tylko odnoszące się do treści obowiązku podatkowego. Przedmiotem wniosku o wydanie in- terpretacji indywidualnej mogą być przepisy prawa materialnego z wyłączeniem przepisów proceduralnych i dotyczących przeciwdziałania unikaniu opodatkowania. NSA stwierdził, że w żadnej części przepisów nie ma ograniczenia zakresu wniosku o wydanie interpretacji jedynie do przepisów prawa odnoszących się wprost do zobowiązania podatkowego. 2.9. Zasady ustalania właściwej grupy PKWiU W wyrokach z 8 stycznia 2025 r., I FSK 443/21 i I FSK 444/21, NSA stwierdził, że przy zaliczaniu produktów do określonego grupowania PKWiU należy posługiwać się – oprócz zasad metodycznych i ogólnych reguł interpretacji Nomenklatury Scalonej – także nazwami grupowań końcowych PKWiU. Wszystkie wymienione wyżej elementy mają dla ustalenia zakresu rzeczowego grupowań Polskiej Klasyfikacji jednakową moc stanowiącą. Dokonanie oceny, czy wskazany produkt można zakwalifikować do danego kodu wyłącznie w odnie- sieniu do porównania z Nomenklaturą Scaloną, nie jest wystarczające i nie zapewnia rozpo- znania sprawy bez narażenia się na zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 o.p. 2.10. Obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego przez gminę w związku ze świadczeniem usług cmentarnych – jako działalności mieszanej W przypadku usług cmentarnych wykonywanych przez gminę zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie (pochówek osoby bezdomnej), sposób określenia proporcji wskazany 166 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników 332 jest nieodpowiedni. Zdaniem NSA w przypadku wy- datków związanych z działalnością cmentarną możliwe jest bardziej precyzyjne obliczenie stopnia wykonywania działalności cmentarnej odpłatnie (czynności opodatkowane VAT) i działalności cmentarnej wykonywanej nieodpłatnie za pomocą proporcji opartej na liczbie osób pochowanych na cmentarzu. Gmina ma prawo do częściowego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur VAT dokumentujących wydatki związane z cmentarzem, obliczonego według udziału procentowego, w jakim działalność cmentarna sprowadzona jest/będzie do czynności podlegających opodatkowaniu VAT przy zastosowaniu klucza odliczenia wyliczo- nego według udziału liczby osób pochowanych w danym roku odpłatnie w całkowitej liczbie osób pochowanych w danym roku (tj. zarówno osób pochowanych odpłatnie i osób pocho- wanych nieodpłatnie) (wyrok z 8 kwietnia 2025 r., I FSK 2042/22). 2.11. Ocena skutków podatkowych przeniesienia praw z umowy deweloperskiej po- między konkubentami oraz kwalifikacja tej czynności jako darowizny podlegającej opodat- kowaniu podatkiem od spadków i darowizn W wyroku z 8 lipca 2025 r., III FSK 124/25, NSA stwierdził, że w przypadku partnerów z konkubinatu nie mogą być stosowane przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego od- noszące się do osób pozostających w związku małżeńskim. Konkubenci powinni liczyć się ze wzajemnymi świadczeniami osobistymi w życiu codziennym, ponieważ pomiędzy nimi, podobnie jak pomiędzy małżonkami, brak jest faktycznego podziału na środki pieniężne jed- nego bądź drugiego z nich. Skoro prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, to zasad- niczo wspólnie ponoszą codzienne wydatki związane ze wspólnym życiem. Brak jest jednak podstaw do uznania braku regulacji prawnej związków pozamałżeńskich za lukę w prawie, niedopuszczalne jest stosowanie unormowań z zakresu prawa małżeńskiego (w tym wspól- ności majątkowej i podziału dorobku), nawet w drodze analogii, do innych niż małżeństwo stosunków cechujących się istnieniem więzi osobisto ‑majątkowych. Konkubinat jest okre- ślonym stanem faktycznym, z którym przepisy prawa cywilnego nie wiążą konkretnych kon- sekwencji w zakresie stosunków majątkowych. Oznacza to, że charakter i skutki powiązań majątkowych, powstałych w związku z faktycznym utrzymywaniem wspólnoty przez kon- kubentów, należy oceniać na podstawie unormowań właściwych ze względu na rodzaj i treść tych stosunków. Z tego też powodu stosunki majątkowe między konkubentami, choć mogą być ukształtowane w ten sposób, że gospodarują oni z tzw. wspólnego portfela, to jednak wy- magają potwierdzenia w ustaleniach faktycznych, ustaleń tych nie może natomiast zastąpić funkcjonujące na gruncie prawa małżeńskiego domniemanie równości udziałów w majątku, czy konsekwencje związane ze wspólnotą majątkową. 2.12. Strona postępowania, w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką, wszczętego po ogłoszeniu upadłości osoby trzeciej 332 Dz.U. z 2015 r. poz. 2193. 167 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne W sytuacji gdy wierzytelność organu podatkowego wobec osoby trzeciej powstaje do- piero po ogłoszeniu upadłości, nie ma statusu wierzytelności upadłościowej, nie stanowi też kosztów postępowania upadłościowego ani innego zobowiązania masy upadłości. Nie może zostać zatem zaspokojona z masy upadłości, czyli majątku upadłej osoby trzeciej ustalonego na datę ogłoszenia upadłości. W konsekwencji dług podatkowy obciążający z tego tytułu osobę trzecią, który powstał po ogłoszeniu jej upadłości, nie może być uznany za dotyczący masy upadłości w rozumieniu art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadło- ściowe 333 . Egzekucja tego zobowiązania może być skierowana wyłącznie do składników ma- jątkowych skarżącego, które nie weszły do masy upadłości. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej dotyczy zobowiązań podatnika (dłużnika głównego) pochodzących sprzed daty ogłoszenia upadłości osoby trzeciej. Do czasu wydania orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trze- ciej zobowiązania te obciążają wyłącznie podatnika, a odpowiedzialność osoby trzeciej za cudzy dług powstaje dopiero po wydaniu tej decyzji. Powstanie tego zobowiązania pozo- staje bez związku z mieniem wchodzącym w skład masy upadłości i działaniami syndyka. Tym samym NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że stroną postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności był skarżący, a nie syndyk masy upadłości (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 439/24). 2.13. Kryteria uznania budynku za mieszkalny Z uwagi na to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zarówno „bu- dynku mieszkalnego”, jak i „pozostałych budynków”, posługując się tymi pojęciami m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i nie odsyłając w tym zakresie również do innych ustaw, konieczne jest sięgnięcie do reguł wykładni językowej, według której „budynkiem miesz- kalnym” jest budynek służący lub nadający się do mieszkania, przy czym należy zaakcen- tować istotną konsekwencję ustalonego znaczenia zwrotu „budynek mieszkalny”, miano- wicie dotyczy ona stanu aktualnego w chwili dokonywania oceny, a nie stanu potencjalnego, przyszłego, możliwego (wyrok z 18 lipca 2025 r., III FSK 456/24). 2.14. Opodatkowanie komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej Zagadnienie opodatkowania komunalnych obiektów służących działalności wodno‑ ‑kanalizacyjnej było przedmiotem oceny w wyrokach z 18 lipca 2025 r., III FSK 1487/24 i III FSK 105/25, lecz w kontekście ich użytkowania przez podmiot prywatny. NSA stwierdził, że grunty, budynki i budowle, służące do wykonywania zadań z zakresu zbiorowego odprowa- dzania i oczyszczania ścieków, będące własnością związku gmin, lecz dzierżawione i użyt- kowane przez spółkę z o.o. prowadzącą działalność gospodarczą zmierzającą do osiągnięcia zysku i świadczącą usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków na podstawie umowy z gminą, a więc niepowołaną do wykonywania zadań własnych w za- kresie użyteczności publicznej, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a tym samym nie 333 Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm. 168 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa mogą korzystać ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 15 u.p.o.l. Skarżąca spółka prowadzi dzia- łalność zmierzającą do osiągnięcia zysku, zaspokaja cudze potrzeby, świadcząc faktycznie usługi z zakresu odprowadzania i oczyszczania ścieków, i otrzymuje z tego tytułu wyna- grodzenie. Nie ma przy tym znaczenia, że nie może swobodnie określać cen za świadczone przez siebie usługi, jak również okoliczność, w jaki sposób zysk zostanie rozdysponowany oraz jaki jest jego rozmiar. Uzyskiwane wynagrodzenie za świadczone usługi przez spółkę nie tylko pokrywa ponoszone koszty, lecz również generuje zysk. W ocenie Sądu spółka nie została powołana w celu wykonywania zadań własnych w zakresie użyteczności publicznej, jest to bowiem zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego, które może zostać zre- alizowane w różny sposób. Jednostka samorządu terytorialnego może zadanie to realizować samodzielnie w ramach gminnych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej bądź zlecić jego wykonanie podmiotom zewnętrznym. Gmina skorzystała ze zle- cenia ich wykonania podmiotom zewnętrznym, zawierając umowę ze skarżącą jako spółką prawa handlowego. Spółka prowadzi jednak działalność gospodarczą, świadcząc usługi z zakresu zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków, nie jako podmiot, na którego z mocy ustawy nałożono obowiązek wykonywania określonych zadań, lecz na podstawie umowy z podmiotem, na którym taki obowiązek ustawowy spoczywa. 2.15. Konieczność skorelowania wysokości stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z rzeczywistymi kosztami Na mocy art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i po- rządku w gminach 334 rada gminy jest obowiązana dokonać wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z katalogu zawartego w art. 6j ust. 1 i 2 ustawy oraz ustalenia stawki tej opłaty, z jednoczesnym wskazaniem przez ustawodawcę w art. 6k ust. 2 u.c.p.g. czynników koniecznych do uwzględniania w tym procesie, w szczególności liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę i „koszty funkcjonowania systemu gospo- darowania odpadami komunalnymi”. Dalej w art. 6r ust. 2 u.c.p.g. wskazano, że pokrycie przez gminę kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi następuje z pobranych opłat za gospodarowanie tymi odpadami, przy jednoczesnym sprecy- zowaniu zakresu tych kosztów w pkt 1 ‑4. Co więcej, tak określone koszty pokrywane z po- zyskanych przez gminę środków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostały dodatkowo dookreślone w ust. 1aa przywołanego przepisu. W ocenie NSA powyższe wyłącza możliwość wykorzystania ww. źródeł dochodu gminy na cele niezwiązane z po- krywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Wypadkowa wskazanych unormowań, a także wykładnia systemowa art. 6r ust. 1aa u.c.p.g. (poprzedzająca ust. 2 tego przepisu), prowadzą do wniosku, że trafne jest stanowisko sądu pierwszej instancji o konieczności skorelowania wysokości stawki z rzeczywistymi kosztami związanymi z funkcjonowaniem systemu gospodarowania odpadami na terenie gminy i za- kazu uzyskiwania przez gminę dodatkowych zysków w zakresie nadwyżki wysokości opłat ponad koszty z art. 6r ust. 2 u.c.p.g. Oznacza to, że proces uchwalania przez radę gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na obszarze gminy powinien uwzględniać 334 Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.; dalej: u.c.p.g. 169 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne wybór metody ustalenia opłaty (por. art. 6j ust. 1 i 2 u.c.p.g.), uwarunkowanie czynników rzutujących na wysokość stawki opłaty (por. art. 6k ust. 2 u.c.p.g.), ocenianych przez pryzmat konieczności przeznaczenia środków pochodzących z tych opłat na poczet kosztów funk- cjonowania systemu (por. art. 6r ust. 2 u.c.p.g.) z zastrzeżeniem zakazu uczynienia z tego tytułu dodatkowego dochodu po stronie gminy (por. art. 6r ust. 1aa u.c.p.g.) (wyroki z 23 lipca 2025 r., III FSK 222/25 i III FSK 223/25). 2.16. Zwolnienie z podatku od nieruchomości dla bocznic kolejowych a zakaz selektywnej pomocy publicznej W wyroku z 20 sierpnia 2025 r., III FSK 3/22, wydanym na kanwie sprawy, w której wypo- wiedział się TSUE C ‑453/23, NSA zajął stanowisko, w myśl którego zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.p.o.l. ma charakter ogólny i abstrakcyjny oraz nie powinno być uznane za niedo- zwoloną, selektywną pomoc publiczną, a przepisy dotyczące tego zwolnienia nie naruszają art. 107 ust. 1 TfUE, przy czym dostęp do zwolnienia ma każdy przedsiębiorca, który korzysta z transportu kolejowego przy użyciu posiadanej bocznicy kolejowej. Zdaniem Sądu skoro przedmiotem opodatkowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jest grunt, to z tej per- spektywy jego powierzchnia powinna wyznaczać zarówno podstawę opodatkowania od nie- ruchomości, jak i wyłączenie i zwolnienie z tej daniny, w takim zakresie, w jakim ten grunt jest faktycznie związany (zajęty) na prowadzenie preferowanej przez prawodawcę działalności gospodarczej. Tylko wówczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że wymieniony w nim preferowany podatkowo obiekt budowlany zajmuje grunt obejmujący całą działkę geodezyjną, dopuszczalne jest objęcie takiej działki zakresem zwolnienia z po- datku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej spełniającej kryteria z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. 2.17. Umorzenie postępowania wznowieniowego W wyroku z 23 września 2025 r., III FSK 47/25, NSA stwierdził, że skoro organ wydał po- stanowienie o wznowieniu postępowania, to efekt ustalenia, czy w sprawie wystąpiła prze- słanka wznowienia postępowania, musi zostać zawarty w decyzji wydanej na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 ‑3 o.p. i nie można tego rodzaju rozstrzygnięcia dokonać w postanowieniu o umorzeniu wznowionego postępowania. Wskazał, że w sytuacji gdy organ stwierdził do- puszczalność wznowienia i wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, które otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, organ na podstawie art. 243 § 2 o.p. mógł i przystąpił do ustalenia, czy zachodzi jedna z przesłanek wznowieniowych. NSA wy- jaśnił, że nie ulega przy tym wątpliwości, że po wznowieniu postępowania nie zawsze do- chodzi do ponownego rozpoznania sprawy w znaczeniu materialnoprawnym we wszystkich jej aspektach merytorycznych, gdyż właściwy organ bada najpierw, czy w rzeczywistości za- istniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 o.p., a w zależności od poczynionych ustaleń, podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 245 § 1 i 2 o.p. 2.18. Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie Jak uznał NSA w wyroku z 21 stycznia 2025 r., III FSK 892/23, nieuregulowanie przez prawodawcę kwestii ewentualnego zwrotu opłaty w razie cofnięcia wniosku o zawarcie 170 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa porozumienia cenowego w realiach tej konkretnej sprawy nie powinno być traktowane jako wyraz negatywnego stanowiska prawodawcy, lecz jako luka. Zdaniem Sądu narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów publicznych uznanie, że brak przepisów regulujących zasady zwrotu opłaty w sytuacji cofnięcia wniosku o zawarcie uprzednich porozumień cenowych stanowi wystarczającą podstawę do zatrzymania opłat, mimo kontekstu wynikającego z okoliczności stojących za złożeniem, a następnie wycofaniem wniosku przez skarżącą, tj. szeregiem zmian legislacyjnych, w których ustawodawca nałożył na podatników ograniczenia motywujące do występowania z wnioskami o uprzednie poro- zumienia cenowe, a następnie w krótkim czasie ograniczenia te usunął. 2.19. Stwierdzenie naruszenia zakazu reklamy aptek, o którym mowa w art. art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne 335 , i nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu W wyroku z 19 czerwca 2025 r., C ‑200/24, TSUE, uwzględniając skargę Komisji Europej- skiej przeciwko Polsce, stwierdził że „przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyj- nego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TfUE”. TSUE wskazał m.in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świad- czenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasad- nione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą propor- cjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Ponadto TSUE wskazał, że przesłanka zdrowia publicznego, na którą powołuje się Polska jako uzasadnienie wynikających z art. 94a ust. 1 p.f. ograniczeń swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, zalicza się do celów, które można uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego mogące uzasadniać takie ograniczenie swobód przepływu gwarantowanych poprzez Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W ocenie TSUE reklama może być korzystna dla osób nabywających produkty lecznicze, po- nieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. W następstwie tej reklamy pacjenci mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż ta, której byli wcze- śniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości. TSUE przypomniał, że reklama produktu leczni- czego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu przez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd. Zdaniem TSUE cel ochrony zdrowia publicznego polegający na zwalczaniu nadmiernego 335 Dz.U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.; dalej: p.f. 171 2. Luki prawne oraz przepisy prawa powodujące trudności interpretacyjne spożycia produktów leczniczych może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 p.f., takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki. W związku z tym zakaz wynikający z tego prze- pisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych. Uwzględniając wyżej przywołany wyrok TSUE, w oparciu o zasadę bezpośredniej sku- teczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konsty- tucji RP), NSA uchylił zaskarżone wyroki oraz wydane w sprawie decyzje i umarzył po- stępowania administracyjne wszczęte na skutek stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy aptek na podstawie art. 94a ust. 1 p.f., stwierdzając, że przedstawione przez TSUE rozumienie art. 8 ust. 1 dyrektywy 200/31/WE oraz art. 49 i art. 56 TfUE sprzeciwia się kwalifikowaniu zachowania polegającego na reklamowaniu aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności jako naruszenia prawa, a co za tym idzie penalizowaniu tego zachowania na gruncie prawa krajowego (np. wyroki z: 24 czerwca 2025 r., II GSK 2635/21; 10 grudnia 2025 r., II GSK 1813/22 i II GSK 412/22). 2.20. Kary pieniężne nakładane na przewoźników lotniczych za nieprzekazanie w ter- minie danych PNR NSA, uchylając zaskarżone wyroki i zaskarżone decyzje, z urzędu uwzględniał wyrok TSUE z 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains ASBL przeciwko Conseil des ministres, C ‑817/19. NSA uznał, że w świetle punktu 7 tego orzeczenia oraz rozważań wynikających z jego uzasadnienia (m.in. punkty: 102, 111, 115, 127, 128, 151, 163 ‑175) transpozycja dyrek- tywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 w polskiej ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera 336 w zakresie, w jakim ta ustawa przewiduje – w braku rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia ter- rorystycznego, wobec którego stoi Rzeczypospolita Polska – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów turystycznych oraz przetwarzania (art. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 uPNR) przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP) danych PNR (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 4 oraz art. 2 pkt 10 uPNR) wszystkich lotów wewnątrzunijnych (art. 2 pkt 6 uPNR), z lub do terytorium RP lub też tranzytu przez jego terytorium, do celów walki z terroryzmem i poważną przestępczością – jest niezgodna z prawem Unii Europej- skiej, a w szczególności z art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE i art. 45 Karty Praw Podstawowych UE. Jak stwierdził bowiem TSUE w powołanym wyroku, prawo Unii, a w szczególności art. 2 dyrektywy 2016/681 w zw. z art. 3 ust. 2 TUE, art. 67 ust. 2 TfUE oraz art. 45 Karty Praw Podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie: uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – przy braku rze- czywistego i aktualnego lub dającego się przewidzieć zagrożenia terrorystycznego, z którym zmaga się państwo członkowskie – system przekazywania przez przewoźników lotniczych i operatorów podróży, a także przetwarzania przez właściwe organy, danych PNR dotyczą- cych wszystkich lotów wewnątrzunijnych i przewozów realizowanych innymi środkami transportu wewnątrz Unii, które rozpoczynają się, kończą lub przebiegają przez to państwo 336 Dz.U. z 2022 r. poz. 1441; dalej: uPNR. 172 VIII. Zagadnienia prawne wynikające z wadliwie sformułowanych przepisów prawa członkowskie, w celu zwalczania przestępstw terrorystycznych i poważnej przestępczości (pkt 7 tezy wyroku TSUE w sprawie C‑ 817/19) (wyroki z: 29 kwietnia 2025 r., II GSK 1965/21 i 12 czerwca 2025 r., II GSK 2333/24). 2.21. Bezpośrednie stosowanie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE W wyroku 19 sierpnia 2025 r., I GSK 687/24, NSA wskazał, że jeżeli przepis prawa wspólno- towego jest wystarczająco jasny i precyzyjny, może być stosowany bezpośrednio, bez potrzeby oczekiwania na akty wykonawcze. Bezpośrednie stosowanie przepisu, w tym przypadku art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i moni- torowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 337 uzasadnia obowiązek lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE), zgodnie z którym państwa członkowskie muszą po- dejmować wszelkie działania, aby zapewnić skuteczność prawa unijnego. Nieprzyjęcie przez Komisję aktów wykonawczych przewidzianych w art. 64 ust. 2 lit. e/ rozporządzenia nie może prowadzić do pozbawienia tego przepisu skuteczności i prowadzić do naruszenia za- sady efektywności (effet utile) prawa Unii, a strony prawa do oceny proporcjonalności sankcji. 337 Dz. Urz. UE L 2013.347.549 ze zm. 173 CZĘŚĆ TRZECIA POZAORZECZNICZA DZIAŁALNOŚĆ SĄDOWNICTWA ADMINISTRACYJNEGO I. Realizacja zadań i nadzór Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych wynikający z Konstytucji i ustaw Zadania Prezesa NSA w zakresie nadzoru nad działalnością administracyjną sądów ad- ministracyjnych wynikają głównie z ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i aktów prawnych wydanych z zawartego w niej upoważnienia, m.in. rozporządzenia Pre- zydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów administra- cyjnych 338 oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego 339 . Zadania w zakresie sprawności postępo- wania sądowego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych Prezes NSA sprawuje poprzez Biuro Orzecznictwa, natomiast zadania związane z tworzeniem warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, ka- drowych i administracyjno ‑gospodarczych, Prezes NSA sprawuje poprzez Kancelarię Pre- zesa NSA. Zadania związane m.in. z informowaniem o sprawach stron, udostępnianiem in- formacji publicznej o działalności NSA, prowadzeniem statystyki i innych spraw wykonuje, zgodnie z § 9 Regulaminu NSA, Wydział Informacji Sądowej. W związku z przedstawieniem w Sejmie RP projektu budżetu sądownictwa administra- cyjnego i Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego uczestniczył w posiedzeniu Komisji Sejmu RP. Uchwalony przez Sejm RP budżet na 2025 r. umożliwił realizację zadań postawionych przed sądami administracyjnymi na właściwym poziomie. 338 Dz.U. Nr 169, poz. 1645; dalej: rozporządzenie Prezydenta RP. 339 Dz.U. poz. 1202 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 805; dalej: Regulamin NSA. 174 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 1. Realizacja zadań ogólnoadministracyjnych z zakresu działalności pozaorzeczniczej Zgodnie z art. 40 § 2 p.u.s.a. do zakresu działania Kancelarii Prezesa NSA należy wy- konywanie zadań związanych z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie two- rzenia warunków do sprawnego funkcjonowania sądów administracyjnych, w szczególności w sprawach finansowych, kadrowych i administracyjno ‑gospodarczych. Podobnie jak w minionych latach, tak i w 2025 r., Kancelaria Prezesa NSA podejmowała działania mające na celu tworzenie odpowiednich warunków do sprawnego orzekania oraz funkcjonowania sądownictwa administracyjnego. Polegały one m.in. na zapewnieniu właści- wych obsad pracowniczych, zabezpieczeniu optymalnych warunków lokalowych oraz nie- zbędnego wyposażenia biurowego, technicznego i informatycznego. Służby informatyczne czuwały nad utrzymaniem ciągłości działania i bezpieczeństwa systemów informatycznych w zakresie oprogramowania, sprzętu, sieci teleinformatycznych i komunikacji elektronicznej, traktując ze szczególną starannością systemy publicznie do- stępne, takie jak: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA), eWokanda, WWW/BIP czy PASSA ‑Portal. Kontynuowano proces informatyzacji postępowania sądowo- administracyjnego obejmujący zaprojektowanie, wykonanie i wdrożenie Systemu Obsługi Sekretariatów Sądów Administracyjnych (OSSA). Realizowano procedury związane z obsadą wolnych stanowisk asesorskich w woje- wódzkich sądach administracyjnych, dbano również o zwiększenie liczby asystentów sę- dziów NSA. Kancelaria Prezesa NSA realizowała w minionym roku zadania związane z zapewnie- niem powszechnego dostępu do informacji jurydycznej. W porozumieniu z Radą Biblioteczną aktualizowano i poszerzano księgozbiór Biblioteki NSA, uzupełniając go o niezbędne publi- kacje naukowe, komentarze oraz literaturę fachową, w tym czasopisma prawnicze wykorzy- stywane w pracy przez sędziów i pracowników administracyjnych Sądu. Ponadto w poro- zumieniu z Radą Biblioteczną gromadzono pamiątki i zasoby informacyjne dokumentujące historię sądownictwa administracyjnego oraz przygotowywano ekspozycje w Izbie Pamięci i Tradycji Sądownictwa Administracyjnego. Zadanie polegające na upowszechnianiu wiedzy jurydycznej realizowano poprzez wy- dawanie czasopism i publikacji naukowych. W 2025 r. ukazało się sześć numerów (118 ‑123) dwumiesięcznika „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego”. Opublikowano „Informację o działalności sądów administracyjnych w 2024 roku”. Ponadto wydano publikację książkową „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sadów administra- cyjnych”. Systematycznie zwiększano liczbę udostępnianych orzeczeń w Centralnej Bazie Orze- czeń i Informacji o Sprawach. Na dzień 31 grudnia 2025 r. zgromadzono 2930 tys. orzeczeń sądów administracyjnych, z czego 2334 tys. judykatów zostało udostępnionych po uprzedniej anonimizacji. W 2025 r. odnotowano 13,2 mln wyświetleń strony – 1,6 mln dotyczyło „wejść” do internetowej bazy orzeczeń. 175 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem 2. Działalność dotycząca zarządu majątkiem W 2025 r. NSA, jako dysponent części budżetowej, realizował nadzór i kontrolę nad go- spodarką finansową podległych jednostek zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy o finansach pu- blicznych. W minionym roku pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili w woje- wódzkich sądach administracyjnych 15 kontroli w trybie przywołanej powyżej regulacji, z czego 10 kontroli objęło 2024 r., zaś 5 dotyczyło 2025 r. Służby finansowo ‑księgowe prowadziły regularne kontrole sprawozdań budżetowych. Poddano weryfikacji prawidłowość i terminowość sprawozdań, w tym zgodność danych sprawozdawczych z księgami rachunkowymi w 6 wojewódzkich sądach administracyjnych. Równolegle, sprawując nadzór i kontrolę, o której mowa w art. 175 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, na podstawie przedstawianych sprawozdań z wykonania planu dochodów bu- dżetowych pracownicy Kancelarii Prezesa NSA przeprowadzili weryfikację w zakresie należ- ności budżetowych w 8 wojewódzkich sądach administracyjnych. Opracowano także projekt nowej instrukcji kontroli wewnętrznej i sprawowania nadzoru w zakresie gospodarowania środkami publicznymi oraz obiegu dokumentów finansowo ‑księgowych. Po przeprowadzeniu analizy zebranych materiałów planistycznych z jednostek podle- głych i komórek organizacyjnych NSA opracowano projekt budżetu sądownictwa admini- stracyjnego na lata 2026 ‑2029. W zakresie inwestycji w 2025 r. zrealizowano prace związane z przebudową budynku NSA zlokalizowanego przy ul. Jasnej 6 w Warszawie oraz wykonano system oddymiania z nawiewem mechanicznym dla głównej klatki schodowej w budynku NSA przy ul. Jasnej 2/4 w Warszawie. Ponadto przeprowadzono zaplanowane prace budowlane i remontowe w woje- wódzkich sądach administracyjnych w Gdańsku, Szczecinie i Białymstoku. 3. Współpraca międzynarodowa Naczelny Sąd Administracyjny od wielu lat jest aktywny na forum międzynarodowym. Jest członkiem organizacji międzynarodowych zrzeszających sądy administracyjne zarówno w Europie, jak i na świecie. W 2025 r. NSA rozwijał współpracę międzynarodową i utrzymywał kontakty z sądami administracyjnymi innych państw UE i trybunałami międzynarodowymi. Aktywność NSA była również związana z członkostwem w Stowarzyszeniu Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (Association of Councils of State and Supreme Administrative Jurisdictions of the European Union – ACA ‑Europe), Międzynarodowym Stowarzyszeniu Najwyż- szych Sądów Administracyjnych (International Association of the Supreme Administrative Jurisdic- tions – IASAJ), Sieci Sądowej Unii Europejskiej (Réseau Judiciaire de l’Union Européenne – RJUE) przy Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, Sieci Sądów Najwyż- szych (Superior Courts Network – SCN) przy Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Stras- burgu, a także ze współpracą z Europejską Siecią Kształcenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (European Judicial Training Network – EJTN) w Brukseli, Akademią Prawa Europejskiego w Tre- wirze (Academy of European Law – ERA) oraz Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (European 176 II. Kancelaria Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Union Agency for Asylum – EUAA). Naczelny Sąd Administracyjny nawiązał lub kontynu- ował kontakty bilateralne z Radą Stanu Francji, Radą Stanu Republiki Greckiej, Radą Stanu Włoch, Federalnym Sądem Administracyjnym Republiki Federalnej Niemiec, Najwyższym Trybunałem Administracyjnym Republiki Austrii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Bułgarii, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Litewskiej, Najwyższym Sądem Administracyjnym Republiki Czeskiej oraz Najwyższym Sądem Administracyjnym Repu- bliki Słowackiej. W 2025 r. NSA nawiązał współpracę z Europejskim Instytutem Prawa (European Law In- stitute – ELI) w Wiedniu. Celem ELI są starania o polepszenie jakości europejskiego prawo- dawstwa i ściślejszą integrację europejskich systemów prawnych,z poszanowaniem różno- rodności kultur prawniczych, przy uwzględnieniu perspektywy paneuropejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny współpracował z IASAJ, EJTN i ACA ‑Europe przy organi- zacji staży indywidualnych i grupowych, ogólnych i specjalistycznych w ramach programu wymiany sędziów i kadr sądownictwa administracyjnego. Sędziowie administracyjni, asy- stenci sędziów oraz urzędnicy sądowi z Hiszpanii, Niemiec, Austrii, Bułgarii, Włoch, Francji oraz Belgii odbyli staże w NSA i wojewódzkich sądach administracyjnych, natomiast polscy sędziowie i asesorzy oraz asystenci sędziów wzięli udział w stażach w sądach administra- cyjnych i finansowych w Portugalii, Rumunii, Bułgarii, Belgii, Włoszech, Hiszpanii, Litwy, Francji oraz Niemiec. Sędziowie oraz asystenci sędziów odbywali także wizyty studyjne w TSUE, ETPCz i w instytucjach UE oraz w Agencji Praw Podstawowych w Wiedniu. W ramach działalności ACA–Europe przedstawiciele NSA uczestniczyli w posiedzeniach Zarządu Stowarzyszenia i grupy roboczej, w seminariach, sympozjach oraz w wymianie in- formacji prawnej prowadzonej za pośrednictwem Forum ACA ‑Europe. W 2025 r. kontynuowano instytucjonalny dialog z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Eu- ropejskiej w Luksemburgu oraz Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. Najważniejszym wydarzeniem w obszarze współpracy międzynarodowej NSA w 2025 r. była wspólna konferencja sędziów NSA i ETPCz oraz przedstawicieli Najwyższych Sądów Administracyjnych Austrii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Słowacji, Słowenii i Wę- gier oraz Rady Stanu Belgii zatytułowana „75 lat Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – do- świadczenia sędziów sądów administracyjnych” (październik 2025 r.). Z tej okazji NSA przygo- tował okolicznościową publikację „Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych” oraz publikację pokonferencyjną „European Convention on Human Ri- ghts and Administrative Law. Polish and European Perspectives”, która ukaże się w 2026 r. Prezes NSA uczestniczył w inauguracji roku orzeczniczego ETPCz oraz w seminarium „Ochrona praw człowieka w świecie sztucznej inteligencji, algorytmów i Big Data”. Przedstawiciele NSA brali udział w aktywnościach sieci RJUE i SCN przy obu trybuna- łach europejskich oraz w wymianie informacji prawnej w ramach obu sieci. Podobnie jak w latach poprzednich współpracowano z Agencją Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) z siedzibą w Valletcie (Malta). Sędziowie NSA i wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych orzekający w sprawach uchodźczych oraz asystenci sędziów mieli możli- wość udziału w szkoleniach i w seminariach organizowanych przez Agencję. Przedstawi- ciele NSA wzięli udział w konferencji współorganizowanej przez EUAA we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Sędziów Orzekających w Sprawach Migracyjnych 177 3. Współpraca międzynarodowa i Uchodźczych (IARMJ), TSUE i ETPCz „Dialog sądowy poprzez orzecznictwo TSUE, ETPCz oraz sądów krajowych w obszarze ochrony międzynarodowej”. Prezes NSA uczestniczył w dorocznym spotkaniu Krajowych Koordynatorów ds. Kontaktów Sądów i Trybunałów w sprawach azy- lowych w czerwcu 2025 r. Prezes NSA wraz z sędziami NSA wziął udział w maju 2025 r. w XXXI Kongresie Między- narodowej Federacji Prawa Europejskiego FIDE (Fédération Internationale pour le Droit Européen/ International Federation of European Law), współorganizowanym przez Polskie Stowarzyszenie Prawa Europejskiego, który po raz pierwszy miał miejsce w Polsce – w Katowicach. Realizacja wskazanych powyżej zadań była możliwa w wyniku zapewnienia sądow- nictwu administracyjnemu w budżecie państwa niezbędnych środków finansowych na po- krycie kosztów działania. 178 III. Biuro Orzecznictwa 1. Zagadnienia ogólne W Biurze Orzecznictwa NSA pracują sędziowie i specjaliści różnych dziedzin prawa. Zgodnie z art. 40 § 3 p.u.s.a. Biuro Orzecznictwa wykonuje zadania związane z pełnieniem przez Prezesa NSA czynności w zakresie sprawności postępowania sądowego oraz orzecz- nictwa sądów administracyjnych. Szczegółowe czynności nadzoru Prezesa NSA nad dzia- łalnością administracyjną sądów, realizowane w Biurze Orzecznictwa, określają przepisy § 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów admini- stracyjnych. Szczegółowe zadania jednostek organizacyjnych Biura Orzecznictwa określają przepisy § 15 Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także zarządzenia Pre- zesa NSA regulujące zakres kompetencji poszczególnych wydziałów i zespołów działających w Biurze. Struktura organizacyjna Biura wynika zaś z § 14–20 powołanego Regulaminu oraz zarządzeń Prezesa NSA. W zakresie działań nadzorczych związanych z eliminowaniem rozbieżności w orzecz- nictwie sądów administracyjnych Biuro Orzecznictwa na bieżąco analizuje orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA. W przypadku wystąpienia rozbieżności w orzecznictwie tych sądów przedstawia Prezesowi NSA stosowne wnioski. Bada również zasadność wystąpień różnych podmiotów o złożenie przez Prezesa NSA wniosku, w trybie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego. W Biurze Orzecznictwa opracowywane są także opinie projektów aktów prawnych przesłanych Prezesowi NSA. 2. Analiza orzecznictwa W 2025 r. w Biurze Orzecznictwa analizowano orzeczenia NSA i orzeczenia wojewódz- kich sądów administracyjnych w zakresie stosowania i interpretacji Konstytucji RP, prawa wspólnotowego i umów międzynarodowych, a także uwzględniania orzecznictwa Trybu- nału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka oraz prawidłowego stosowania uchwał NSA. Orzecznictwo sądów ad- ministracyjnych analizowano także pod kątem zachowania jego jednolitości. Stwierdzone w orzecznictwie rozbieżności stanowią podstawę, w określonych warun- kach, do przygotowania projektu wniosku kierowanego przez Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych 340 , lub projektu wniosku Prezesa NSA do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP. W 2025 r. do Biura wpłynęły 3 wnioski o wystąpienie przez Prezesa NSA do TK, jednak analiza zgłoszonych wniosków nie potwierdziła zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z Konstytucją określonych przepisów i wniosków tych nie uwzględniono. 340 Na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a. 179 2. Analiza orzecznictwa W tym czasie do Biura wpłynęło 16 wniosków o wystąpienie przez Prezesa NSA o pod- jęcie uchwały przez składy poszerzone NSA. W 10 przypadkach nie było jednak podstaw do podjęcia dalszych działań. Sporządzono pięć projektów wniosków Prezesa NSA o podjęcie przez poszerzony skład sędziów NSA uchwał wyjaśniających o treści: „Czy art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Kon- stytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia niekończącego po- stępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy?”; „Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępo- waniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabez- pieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111), powinno zostać dokonane bezpośrednio podatnikowi (zobowiązanemu), czy też powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowio- nego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno ‑skarbowej)?”; „Czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny?”, a w przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie – „Czy organ nadzoru budow- lanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest wydać postanowienie o od- mowie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też wystarczającym jest poinfor- mowanie pismem wnioskodawcy o podjętych działaniach?”; „Czy podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która nie przedstawiła pełnomocnictwa stanowi brak formalny, który może podlegać uzupełnieniu przez wezwanie strony do podpi- sania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), czy też w takim wypadku skarga powinna zostać odrzucona zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy?”; „Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała?”. Przedmiotem analiz Biura były wskazywane w postanowieniach sygnalizacyjnych składów orzekających, kierowanych do organów administracji, istotne naruszenia prawa i okoliczności mające wpływ na ich powstanie, w tym naruszenia przez organy administracji ustawowej zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku, oraz bezczynność i prze- wlekłość postępowania administracyjnego. Analizie były poddawane także zdania odrębne zgłaszane przez sędziów w poszczegól- nych sprawach, m.in. w kontekście ich wpływu na jednolitość orzecznictwa. W tym zakresie przebadano 52 sprawy. 180 III. Biuro Orzecznictwa Ponadto do Biura Orzecznictwa wpłynęło 16 zapytań i wniosków w sprawie wyjaśnień, interpretacji, opinii oraz aktów prawnych dotyczących współdziałania z innymi podmio- tami. Przygotowane opinie i notatki odnosiły się do m.in. praktyki orzeczniczej TSUE w kwe- stii przesłanek udzielania przez państwo przedsiębiorcom pomocy publicznej mającej cechy selektywnej korzyści, zakłócającej konkurencję lub grożącej jej zakłóceniem w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; problematyki doręczeń przez sąd administracyjny dokumentów sądowych podmiotom mającym siedzibę na terytorium Fede- racji Rosyjskiej, czy doręczania pism za pośrednictwem systemu e ‑Doręczenia. Pracownicy Biura Orzecznictwa sporządzili również opracowania analityczne dotyczące wybranych zagadnień orzeczniczych z zakresu kognicji sądów administracyjnych. 3. Działalność nadzorcza Na podstawie p.u.s.a. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administra- cyjną wojewódzkich sądów administracyjnych w 2025 r. zostały przeprowadzone wizytacje w Wojewódzkich Sądach Administracyjnych w: Gliwicach, Lublinie, Łodzi i Wrocławiu. Sto- sownie do § 2 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia w toku wizytacji badano w szczegól- ności: obciążenie sędziów stosownie do wpływu i liczby spraw załatwionych oraz stan zale- głości, sprawność postępowania sądowego, w tym przygotowanie posiedzeń, wykonywanie czynności w toku postępowania międzyinstancyjnego, w tym terminowość sporządzania uzasadnień oraz wykonywanie czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, a także po- ziom jednolitości orzecznictwa w wizytowanym sądzie na tle orzecznictwa innych sądów administracyjnych, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawozdania z prze- prowadzonych wizytacji zawierające zalecenia pokontrolne przedstawiono Prezesom tych sądów na naradach pokontrolnych przeprowadzonych w każdym z wizytowanych sądów z udziałem sędziów i asesorów tych sądów. Przeprowadzono również kontrole biurowości sądowej oraz organizacji pracy sekretariatów, których wyniki następnie zostały omówione przy udziale Przewodniczących Wydziałów i kierowników sekretariatów. W ramach działań nadzorczych Prezesi WSA zostali zobowiązani do składania kwartal- nych sprawozdań ze stanu spraw trwających powyżej 36 miesięcy, w podległych im jednost- kach. Sprawozdania te były poddawane bieżącej analizie, a w miarę potrzeby, uzyskiwane były dodatkowe wyjaśnienia. Ponadto Prezesi WSA zostali zobligowani do przedstawiania w dwumiesięcznym cyklu sprawozdań z terminowości sporządzania uzasadnień przez sę- dziów i asesorów sądowych. Co miesiąc Biuro – w związku z nadzorem sprawowanym przez Prezesa NSA nad woje- wódzkimi sądami administracyjnymi w zakresie realizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa, opracowanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicz- nych 341 , dokonywało oceny kształtowania się mierników stopnia realizacji celów w zakresie sprawności postępowania w wojewódzkich sądach administracyjnych – czasu rozpozna- wania spraw oznaczonych symbolami SA, SAB, SO (iloraz spraw oczekujących na rozpoznanie 341 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483 ze zm. 181 4. Działalność wydawnicza do średniomiesięcznej liczby spraw załatwionych) – oraz w zakresie przewlekłości postę- powania sądowoadministracyjnego (procentowy współczynnik liczby spraw, w których uznano za zasadną skargę na przewlekłość postępowania do ogólnej liczby spraw załatwio- nych). Informacja na wskazane tematy każdorazowo przekazywana jest Prezesowi NSA. Sędziowie i pracownicy Biura Orzecznictwa brali udział w konferencjach, seminariach, naradach i szkoleniach. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z prze- twarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE 342 , dyrektorowi Biura Orzecznictwa powierzono wykony- wanie czynności nadzoru Prezesa NSA nad przetwarzaniem danych osobowych przez wo- jewódzkie sądy administracyjne w postępowaniach sądowych. Zadania wynikające z tego nadzoru dyrektor Biura realizuje przy pomocy Zespołu do spraw Ochrony Danych Osobo- wych, powołanego decyzją dyrektora Biura Orzecznictwa, w skład którego weszli sędziowie i pracownicy Biura. W 2025 r. w Biurze zbadano 19 spraw dotyczących przetwarzania danych osobowych. 4. Działalność wydawnicza Jednym z zadań Wydziału analizy, gromadzenia i publikacji orzecznictwa krajowego i europejskiego, działającego w Biurze Orzecznictwa, jest przygotowywanie do druku zbioru urzędowego orzeczeń sądów administracyjnych, które zostały zakwalifikowane do publikacji w tym zbiorze zgodnie z zarządzeniem nr 23 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r. w sprawie wydawania zbioru urzędowego orzeczeń sądów admini- stracyjnych. W 2025 r. ukazało się 6 zeszytów zbioru urzędowego „Orzecznictwo Naczel- nego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych” (dwumiesięcznik), w których opublikowano łącznie 92 orzeczenia. Na stronie internetowej NSA zamieszczane są także komunikaty Biura Orzecznictwa do- tyczące pytań prawnych i wniosków przedłożonych składom poszerzonym NSA oraz pytania prawne i wnioski skierowane do Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Sprawiedli- wości Unii Europejskiej. W analizowanym roku sprawozdawczym opublikowano 48 komu- nikatów Biura Orzecznictwa. 5. Udział w pracach legislacyjnych Sędziowie, członkowie i pracownicy Biura Orzecznictwa uczestniczą w opracowywaniu opinii, które Prezes NSA przedstawia adresatom nadsyłanych projektów aktów prawnych, a w szczególności analizują ich wpływ na ustrój sądów administracyjnych i postępowanie przed tymi sądami. Biorą udział także w uzgodnieniach międzyresortowych oraz w posie- dzeniach komisji sejmowych i senackich. 342 Dz. Urz. UE L 2016.119.1. 182 III. Biuro Orzecznictwa W 2025 r. do Biura Orzecznictwa wpłynęło 66 projektów aktów prawnych do zaopinio- wania. Uwagi zgłoszono m.in. do projektów ustaw: o zabezpieczeniu socjalnym osób wy- konujących zawód artystyczny; o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz wsparcia przedsiębiorczości; o kredycie konsumenckim; o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami ad- ministracyjnymi. 183 IV. Wydział Informacji Sądowej 1. Zagadnienia ogólne W 2025 r. Wydział Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (WIS NSA) realizował przede wszystkim zadania określone w Regulaminie NSA, które koncentrowały się na: informowaniu stron i osób zainteresowanych o właściwości sądów administracyjnych i stanie spraw załatwianych w Sądzie oraz udostępnianiu do wglądu akt spraw, udostęp- nianiu informacji publicznej w zakresie działalności Sądu, prowadzeniu spraw petycji, skarg i wniosków, obsłudze medialnej NSA i Prezesa Sądu, prowadzeniu statystyki sądowej, nad- zorze nad Centralną Bazą Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) oraz wykonywaniu innych czynności związanych z tą bazą, a także na kierowaniu pracami związanymi z re- dakcją serwisu internetowego NSA oraz Biuletynu Informacji Publicznej (BIP). Stosownie do § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawował nadzór nad realizacją analogicznych zadań w wojewódzkich sądach administracyjnych. Wydział wykonywał również obowiązek wyni- kający z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej 343 poprzez infor- mowanie właściwego organu podatkowego o przypadkach niezłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów i kopii. Ponadto pracownicy WIS uczestniczyli w działalności popularyzatorskiej Sądu, angażując się m.in. w organizację Nocy Muzeów w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz akcji Lekcja w sądzie. 2. Informowanie i udostępnianie akt 2.1. W 2025 r. pracownicy WIS NSA udzielili kilkudziesięciu tysięcy odpowiedzi na zapy- tania stron postępowania i innych osób zainteresowanych, zgłaszane przede wszystkim tele- fonicznie lub drogą elektroniczną, w tym z wykorzystaniem platformy ePUAP. Pytania do- tyczyły przede wszystkim stanu toczących się postępowań oraz zakresu sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli nad działalnością administracji publicznej. W ramach udziela- nych wyjaśnień wskazywano na środki prawne przewidziane w ustawie – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi, obowiązki spoczywające na stronach postępowania i konsekwencje ich niedopełnienia. 2.2. Zadania informacyjne były również realizowane w ramach współpracy z minister- stwami i urzędami centralnymi, terenową administracją rządową, organami jednostek samo- rządu terytorialnego oraz organami ochrony prawnej, w tym sądami powszechnymi. W tym trybie udzielono 178 odpowiedzi w formie pisemnej (spadek o 25,2% w stosunku do 2024 r.). 2.3. Czytelnia Akt NSA udostępniła do wglądu akta 1005 spraw w tradycyjnej formie (wzrost o 30,4% w stosunku do 2024 r.) oraz 959 spraw w formie cyfrowej za pośrednictwem platformy PASSA (spadek o 1,3% w stosunku do 2024 r.). 343 Dz.U. z 2025 r. poz. 1154. 184 IV. Wydział Informacji Sądowej W wojewódzkich sądach administracyjnych liczba udostępnionych stronom akt, za- równo w formie papierowej, jak i elektronicznej, zasadniczo kształtowała się proporcjonalnie do liczby rozpoznanych spraw w danym sądzie. W Czytelniach Akt NSA i sądów pierwszej instancji przyjmowano także składane do akt wnioski i za zgodą przewodniczących wydziałów wydawano kopie dokumentów z akt. W ramach realizacji obowiązku wynikającego z art. 139 § 5 p.p.s.a. w Czytelni Akt NSA udo- stępniano sentencje wyroków NSA wydanych na posiedzeniu niejawnym. Łącznie w tym trybie do wglądu wyłożono 5804 sentencje wyroków, co oznacza spadek w stosunku do po- przedniego roku o 35,9%. 3. Dostęp do informacji publicznej 3.1. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 Regulaminu NSA Wydział realizował obowiązki wynikające z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 344 . Aktualne informacje o NSA i jego działalności były udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej, a także na oficjalnej stronie internetowej NSA. Za pośrednictwem tej strony, jak również stron woje- wódzkich sądów administracyjnych, użytkownicy Internetu mieli dostęp do uzupełnianej na bieżąco bazy orzeczeń sądów administracyjnych. Stałą praktyką było również umiesz- czanie na stronach internetowych aktualnych sprawozdań i zestawień statystycznych. NSA oraz wojewódzkie sądy administracyjne udostępniały w formie elektronicznej terminarze rozpraw bądź wokandy. W 2025 r. po raz kolejny odnotowano wzrost liczby wniosków o udostępnienie informacji publicznej składanych do Prezesa NSA. W analizowanym okresie wpłynęło 431 takich wnio- sków 345 , co stanowi wzrost o 12,5% w stosunku do poprzedniego roku. Natomiast do woje- wódzkich sądów administracyjnych wpłynęło łącznie 1411 wniosków o udostępnienie infor- macji publicznej, co oznacza, że w porównaniu do 2024 r. ich wpływ zwiększył się o 12,1%. Podobnie jak w poprzednich latach, znaczna liczba wniosków składanych do NSA do- tyczyła udostępnienia treści orzeczenia. W 2025 r. złożono ich 211, co stanowi 49% ogółu wpływu wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w poprzednim roku wskaźnik ten wyniósł 44,6%. Z kolei w wojewódzkich sądach administracyjnych w 2025 r. odnotowano wpływ 439 wniosków o udostępnienie treści orzeczenia, co stanowi 31,4% ogółu wpływu w porównaniu do 34,6% w 2024 r. Do NSA wpływały wnioski o udostępnienie orzeczeń wydanych nie tylko przez NSA, ale również przez sądy pierwszej instancji. Pewna ich część wnoszona była jeszcze przed upływem terminu publikacji orzeczeń w CBOSA. Odnotowano również grupę wniosków dotyczących orzeczeń NSA wydanych przed 1 stycznia 2004 r., które co do zasady nie pod- legają obowiązkowi publikacji w Internecie. Orzeczenia niepublikowane w CBOSA, których dotyczyły wnioski, umieszczono w bazie oraz wskazano miejsce internetowej publikacji lub przesłano ich zanonimizowane kopie w formie papierowej po uprzednim pobraniu od wnio- skodawcy opłaty kancelaryjnej. 344 Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p. 345 Z czego 2 wnioski pozostały do załatwienia na 2026 r. 185 3. Dostęp do informacji publicznej Wśród wniosków, które wpłynęły do Prezesa NSA lub do prezesów wojewódzkich sądów administracyjnych, analogicznie jak w poprzednich latach powtarzały się żądania udostępnienia: danych statystycznych obrazujących działalność orzeczniczą sądów admini- stracyjnych, liczby etatów oraz wysokości wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach pozaorzeczniczych, wysokości środków finansowych na zakup różnego rodzaju środków trwałych, dokumentów z postępowań o zamówienie publiczne, a także pytań konkursowych dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego i referendarza sądowego. Prezes NSA załatwił m.in. wnioski o udostępnienie: informacji na temat powołania sę- dziów NSA na pierwsze stanowiska sędziowskie, delegacji sędziów wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych do NSA, liczby sędziów NSA zatrudnionych na stanowisku dydaktycznym, naukowo ‑dydaktycznym lub naukowym, sposobu ustalania składów orzekających w NSA, zarządzeń Prezesa NSA dotyczących zasad biurowości, ustalenia formularzy druków prze- znaczonych do rutynowych czynności w sądach administracyjnych oraz udostępniania akt w systemie PASSA, treści Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych NSA, danych dotyczących systemu informacji prawnej użytkowanego przez NSA, dostępności urządzeń AED (defibrylatorów) w budynkach NSA. Do Prezesa NSA wpłynęło także siedem wniosków w trybie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego 346 , dotyczących udostępnienia wszystkich orzeczeń opublikowanych w CBOSA. Odpowiedzi na te wnioski zostały udzielone na podstawie art. 10 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym podmiot publiczny zobowiązany jest do przekazania informacji jako danych otwartych (tj. m.in. w wersji źródłowej, w otwartym i niezastrzeżonym formacie przeznaczonym do użytku maszynowego), jeżeli ma taką możliwość. Wskazywano też na treść art. 10 ust. 4 ustawy o otwartych danych, który stanowi, że podmiot publiczny nie jest zobowiązany do prze- twarzania danych na potrzeby wniosku, jeżeli wymagałoby to podjęcia nieproporcjonalnych działań przekraczających proste czynności. Zmiana sposobu zapisu danych w CBOSA lub wyeksportowanie informacji zawartych w bazie danych systemu CBOSA do formatu, który umożliwiałby odczytanie tych danych bez wykorzystania logiki samego systemu CBOSA, wykraczałaby poza tak scharakteryzowane w ustawie przesłanki. W związku z tym wnio- skodawcy zostali poinformowani, że nie ma możliwości udostępnienia danych zamieszczo- nych w CBOSA jako danych otwartych. 3.2. Zdecydowaną większość wniosków o udostępnienie informacji publicznej zała- twiono pozytywnie przez bezpośrednie udzielenie informacji, ewentualnie przez odesłanie do informacji zamieszczonych na stronie internetowej sądu lub w CBOSA. Prezes NSA uwzględnił niemal 80% wszystkich wniosków, zaś prezesi wojewódzkich sądów administra- cyjnych udzielili żądanych informacji publicznych w 97,7% przypadków. Pozostałe wnioski załatwiono przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zawiado- mienie wnioskodawcy o braku żądanej informacji publicznej, poinformowanie, że informacja nie ma charakteru informacji publicznej bądź pozostawienie wniosku bez rozpoznania. 346 Dz.U. z 2023 r. poz. 1524; dalej: ustawa o otwartych danych. 186 IV. Wydział Informacji Sądowej Działając z upoważnienia Prezesa NSA, Przewodniczący oraz Zastępca Przewodni- czącego WIS w 4 przypadkach wydali decyzje o odmowie udostępnienia informacji pu- blicznej. Decyzje te wydano w zakresie żądań o udostępnienie informacji w postaci: liczby skarg kasacyjnych, które wpłynęły do NSA w 2024 r., sporządzonych przez adwokatów lub radców prawnych, działających w ramach pomocy prawnej przyznanej na podstawie art. 253 p.p.s.a. 347 , treści wyroku NSA w sprawie dotyczącej pozbawienia cudzoziemca ochrony uzu- pełniającej 348 , plików elektronicznych zawierających pełen zakres parametrów orzeczeń opu- blikowanych w CBOSA dotyczących hasła tematycznego „Dostęp do informacji publicznej” 349 oraz zestawienia rzeczywistych kosztów poniesionych przez NSA w związku z postępowa- niem kasacyjnym w sprawie własnej wnioskodawcy 350 . Prezesi wojewódzkich sądów administracyjnych wydali decyzje o odmowie udostęp- nienia informacji w 13 sprawach, zaś podstawę prawną tych decyzji, podobnie jak w spra- wach rozpoznanych przez Prezesa NSA, stanowił w większości przypadków art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (przetworzona informacja publiczna). Jako podstawę odmowy udostępnienia infor- macji publicznej w części wydanych decyzji wskazano art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ochrona prywat- ności osoby fizycznej). W jednej sprawie została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na cofnięcie wniosku. Do Prezesa NSA w 2025 r. wpłynęły trzy odwołania od decyzji prezesów wojewódz- kich sądów administracyjnych o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W jednym przypadku Prezes NSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego roz- patrzenia prezesowi WSA, w kolejnej sprawie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postę- powanie, a następnie na skutek wniosku o wznowienie postępowania wznowił je i odmówił uchylenia decyzji objętej tym wnioskiem. W innej sprawie Prezes NSA stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W kolejnej sprawie Prezes NSA utrzymał w mocy własną decyzję omawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, w związku z którą wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 4. Skargi, wnioski i petycje 4.1. W 2025 r. w WIS NSA zarejestrowano ogółem 957 spraw z zakresu skarg i wniosków (z tego 673 dotyczyło NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych), co stanowi spadek o niecałe 8% w stosunku do 2024 r. Liczba ta kształtowała się zatem na podobnym poziomie jak w poprzednich latach. Ponadto wpłynęły 2974 pisma ponowne (kolejne pisma dotyczące zarejestrowanej już sprawy), tj. o 256,6% więcej niż w 2024 r. Znaczny wzrost wpływu liczby pism ponownych został spowodowany wniesieniem przez dwie osoby skarżące łącznie 2161 pism zawierających kolejne żądania weryfikacji orzeczeń NSA. Liczba pozostałych 813 pism ponownych w 2025 r. była zbliżona do poziomu z 2024 r., kiedy wpłynęły 834 pisma ponowne. 347 Sprawa nr WIS.0144.169.2025. 348 Sprawa nr WIS.0144.305.2025. 349 Sprawa nr WIS.0144.330.2025. 350 Sprawa nr WIS.0144.337.2025. 187 4. Skargi, wnioski i petycje Natomiast do wydziałów informacji sądowej wojewódzkich sądów administracyjnych łącznie wpłynęło 3900 skarg i wniosków (z tego 2968 dotyczyło sądownictwa administra- cyjnego), co stanowi spadek o 2,5% w stosunku do roku poprzedniego. Ponadto wpłynęły 754 pisma ponowne, tj. o 3,7% mniej niż w 2024 r. Najliczniejszą grupę skarg, tak jak w poprzednich latach, stanowiły skargi dotyczące nie- zadowolenia stron z przebiegu postępowania sądowego i treści orzeczeń sądowych. Skarżący domagali się weryfikacji orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji w trybie pozapro- cesowym oraz wyrażali niezadowolenie z działalności sądów administracyjnych. Część skarg dotyczyła Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA), zaś ich przedmiotem była długotrwałość oczekiwania na udostępnienie akt w portalu PASSA. W każdym przy- padku WIS NSA podejmował czynności wyjaśniające w celu ustalenia okoliczności wpływa- jących na czas oczekiwania na udostępnienie akt. Wśród wniosków, podobnie jak w poprzednich latach, dominowały zapytania o stan spraw, a także prośby o wyjaśnienie określonych zagadnień procesowych, takich jak zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, czy też tryb wnoszenia skargi o wznowienie postępo- wania. Część wniosków dotyczyła także zamieszczenia orzeczenia w CBOSA. W 2025 r. Prezes NSA nie udzielał odpowiedzi na petycje w rozumieniu ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach 351 . Jedna petycja, skierowana do Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczyła zmian legislacyjnych i nadesłano ją jedynie do wiadomości Prezesa NSA, zatem została pozostawiona bez biegu. Pozostałe pisma, zatytułowane „petycja”, skierowane bezpo- średnio do Prezesa NSA, z uwagi na ich treść nie mogły być rozpoznane w trybie określonym w powołanej ustawie, gdyż nie spełniały ustawowych wymogów. W wojewódzkich sądach administracyjnych również odnotowano wpływ jednej petycji – adresowanej do Minister- stwa Sprawiedliwości i przesłanej do wiadomości sądu, dlatego nie nadano jej biegu. 4.2. Spośród skarg na działalność sądów administracyjnych wniesionych do Prezesa NSA jedynie 1,9% skarg zostało uznanych za zasadne. W pozostałych sprawach nie stwierdzono zarzucanych uchybień. W tych przypadkach informowano skarżących o przebiegu postę- powań, wyjaśniano podnoszone przez nich wątpliwości oraz podawano podstawy prawne działań sądów wywołujących sprzeciw lub niezadowolenie stron. Sprawy te były badane z perspektywy zgodności podejmowanych w toku postępowania działań z regulaminami wewnętrznego urzędowania sądów oraz z obowiązującymi zasadami biurowości. Rozwa- żano przy tym, czy w ramach uprawnień nadzorczych przysługujących Prezesowi NSA oraz prezesom wojewódzkich sądów administracyjnych należy podjąć działania z urzędu. W sy- tuacjach, gdy potwierdzały się zarzuty podnoszone przez skarżących bądź dostrzeżono inne uchybienia, podejmowano działania mające na celu usunięcie nieprawidłowości, zapobie- ganie ich następstwom oraz powtarzaniu błędów w przyszłości. O dostrzeżonych przejawach nieprawidłowości WIS NSA informował prezesów poszczególnych wojewódzkich sądów ad- ministracyjnych. 351 Dz.U. z 2018 r. poz. 870. 188 IV. Wydział Informacji Sądowej W 2025 r. odbyło się jedno spotkanie skarżącego z Zastępcą Przewodniczącego WIS NSA, dotyczące możliwości weryfikacji orzeczeń NSA w drodze nadzwyczajnych środków za- skarżenia. 4.3. Skargi dotyczące funkcjonowania sądów administracyjnych, które po przeprowa- dzeniu postępowania wyjaśniającego zostały uznane za zasadne, podobnie jak w latach ubie- głych odnosiły się w większości do uchybień w zakresie anonimizacji orzeczeń publikowa- nych w CBOSA oraz problemów z dostępem do zasobów tej bazy. Napływające zgłoszenia niezwłocznie były weryfikowane i w uzasadnionych przypadkach podejmowano stosowne działania. Ponadto za zasadne zostały uznane m.in. skargi dotyczące: opóźnienia w sporządzaniu uzasadnień wyroków NSA, udzielenia błędnego pouczenia przez wojewódzki sąd admi- nistracyjny w kwestii umocowania pełnomocnika z urzędu do reprezentowania strony w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, jak rów- nież pojawienia się w kilku orzeczeniach błędu w nazwisku autora publikacji naukowej po- woływanej w tych orzeczeniach. 4.4. Stosownie do art. 41a § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 352 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad- ministracyjnych i art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym 353 , skargi i wnioski zawierające treści znieważające lub słowa powszechnie uznawane za obelżywe były pozostawiane bez rozpatrzenia. 5. Obsługa medialna W 2025 r. do WIS NSA wpłynęło 51 wniosków przedstawicieli mediów o udzielenie in- formacji w formie pisemnej lub ustnej (w 2024 r. wniesiono 67 wniosków). W ramach ob- sługi medialnej sądów administracyjnych, podobnie jak w latach poprzednich, udzielano dziennikarzom prasy, portali internetowych, radia i telewizji informacji dotyczących przede wszystkim przebiegu postępowania, bieżącego orzecznictwa, jak też administracyjnej sfery działalności sądów administracyjnych. W ramach współpracy z redakcjami dzienników, cza- sopism prawniczych, portali internetowych oraz stacji telewizyjnych i radiowych WIS udo- stępniał treść orzeczeń bądź wskazywał miejsce ich publikacji w internetowej bazie. Udzielał również informacji w formie danych statystycznych dotyczących orzeczniczej działalności sądów. Pracownicy Wydziału dokonywali na bieżąco monitoringu prasy pod kątem tematyki dotyczącej sądownictwa administracyjnego, a w szczególności NSA. Największe zainteresowanie mediów w 2025 r. wzbudziła sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę tzw. zamku w Stobnicy 354 , a także szereg spraw ze skarg kasacyjnych Prezesa Rady Ministrów od wyroków uchylających decyzje 352 Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm. 353 Dz.U. z 2024 r. poz. 622. 354 Sprawa o sygn. akt II OSK 1257/22. 189 6. Statystyka w przedmiocie cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych wobec Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomira Cenckiewicza 355 . Przedmiotem zainteresowania przedstawicieli mediów były również m.in. orzeczenia wydane w sprawach dotyczących: uchwały Rady Miasta Opola w sprawie ustalenia wyso- kości ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych 356 , uchwały Rady Miasta Zakopane w przedmiocie opłaty miejscowej 357 oraz zagadnienia związane ze strukturą organi- zacyjną NSA, przydzielaniem spraw sędziom i ustalaniem składów orzekających, liczba wa- katów sędziowskich w sądach administracyjnych obu instancji, liczba wniosków o uchylenie immunitetu sędziów sądów administracyjnych i zasady przechodzenia w stan spoczynku sędziów NSA. W związku z publikacjami portali internetowych Przewodniczący oraz Zastępca Prze- wodniczącego WIS NSA przedstawiali wyjaśnienia dotyczące sugerowanych przez autorów tych publikacji zjawisk „masowego zawieszania spraw” w NSA, wpływu Ministra Sprawie- dliwości na delegowanie sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych do orzekania w NSA, „manipulowania składami orzekającymi” i ograniczania praw stron do jawnego roz- poznania ich spraw. Wypowiedzi te zostały opublikowane na stronie internetowej NSA. 6. Statystyka Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 5 Regulaminu NSA Wydział przygotował zbiorcze sprawoz- dania statystyczne z ruchu spraw i sposobu załatwiania spraw przez wojewódzkie sądy ad- ministracyjne i NSA. Zostały one przekazane Prezesowi NSA, Prezesom Izb NSA, Dyrekto- rowi Biura Orzecznictwa NSA oraz Szefowi Kancelarii Prezesa NSA. Zbiorcze sprawozdania za poszczególne miesiące oraz analizy danych zawartych w zestawieniach w stosunku mie- siąc do miesiąca WIS NSA sporządzał na bieżąco i publikował w serwisie internetowym oraz w BIP NSA. Ponadto WIS NSA opracował i przedstawił stosowne dane na potrzeby Rocznika Statystycznego RP Głównego Urzędu Statystycznego. 7. Działania nadzorcze Zgodnie z § 9 ust. 5 Regulaminu NSA Wydział sprawuje nadzór nad działalnością woje- wódzkich sądów administracyjnych w zakresie zadań powierzonych wydziałom informacji sądowej tych sądów. Realizując ten obowiązek w 2025 r., WIS NSA przeprowadził wizytacje WSA we Wro- cławiu, WSA w Gliwicach, WSA w Łodzi oraz WSA w Lublinie. Opisy przebiegu wizytacji, wnioski i zalecenia pokontrolne przedstawiono w sprawozdaniach powizytacyjnych 358 . Na prośbę Przewodniczącego WIS NSA Przewodniczący WIS wojewódzkich sądów admini- stracyjnych przedstawili informacje roczne o działalności kierowanych przez nich wydziałów, 355 Sprawy o sygn. akt III OSK 1694 ‑1701/25. 356 Sprawa o sygn. akt III OSK 1496/23. 357 Sprawa o sygn. akt III FSK 1217/23. 358 Sprawy nr WIS.501.1.2025, WIS.501.2.2025, WIS.501.3.2025, WIS.501.4.2025. 190 IV. Wydział Informacji Sądowej które zostały przeanalizowane z punktu widzenia sprawności i prawidłowości wykonywania przez wydziały powierzonych im zadań. Wybrane zagadnienia dotyczące administracyjnej sfery działalności wojewódzkich sądów administracyjnych, pojawiające się w ramach skarg i wniosków składanych Prezesowi NSA, były przedstawiane prezesom sądów pierwszej in- stancji w celu ewentualnej weryfikacji przyjętych rozwiązań administracyjnych. 8. Strona internetowa oraz strona podmiotowa Biuletynu Informacji Publicznej NSA, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych 8.1. Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 6 Regulaminu NSA Wydział Informacji Sądowej wykonuje zadania w zakresie prowadzenia strony internetowej Sądu i strony podmiotowej Sądu w Biu- letynie Informacji Publicznej oraz sprawowania nadzoru nad CBOSA. Zgodnie z nowym za- rządzeniem nr 9 Prezesa NSA z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie publikowania informacji na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej i stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, redaktorzy Wydziału Informacji Sądowej we współpracy z redaktorami Izb i Kancelarią Prezesa NSA na bieżąco uaktualniali dane umieszczone na stronie interne- towej oraz stronie BIP. W serwisie internetowym NSA publikowano informacje o ważnych wydarzeniach związanych z funkcjonowaniem NSA, w tym o odbywających się w Sądzie wizytach i konferencjach, jak również o najistotniejszych orzeczeniach, w szczególności w sprawach budzących zainteresowanie opinii publicznej. Zamieszczano także sprostowania twierdzeń zawartych w publikacjach prasowych dotyczących działalności sądownictwa ad- ministracyjnego. Ponadto wykonując obowiązek określony w art. 87 § 6a ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w Biuletynie Informacji Publicznej NSA po raz kolejny opublikowano aktu- alne oświadczenia majątkowe sędziów NSA. 8.2. W 2025 r. kontynuowano wykonywanie zadań wynikających z zarządzenia nr 30 Pre- zesa NSA z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie anonimizacji i udostępniania orzeczeń sądów ad- ministracyjnych za pośrednictwem systemów informatycznych. Wydział sprawował nadzór nad prawidłowością i terminowością wpisów dokonywanych w bazie, prowadził i aktuali- zował słowniki haseł tematycznych i aktów prawnych. Dodano wybrane orzeczenia sprzed 2004 r., które nie miały dotychczas formy elektronicznej. W związku ze skargami na niewłaściwą anonimizację orzeczeń WIS NSA podejmował nie tylko działania doraźne, polegające na weryfikacji i eliminacji uchybień we wskazanych przypadkach, ale również działania o charakterze generalnym, zmierzające do zapobieżenia występowaniu uchybień w przyszłości. W NSA i w wojewódzkich sądach administracyjnych zostały przeprowadzone kolejne szkolenia pracowników zajmujących się anonimizacją. Zgodnie z powołanym zarządzeniem w proces kontroli prawidłowej anonimizacji orze- czeń włączony został Inspektor Ochrony Danych NSA, który prowadzi systematyczny przegląd orzeczeń publikowanych w bazie pod kątem ewentualnych uchybień w zakresie przetwarzania danych osobowych. 191 ZAŁĄCZNIK Spis tabel (dane za rok 2025) Tabela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych................. 192 Tabela II Skargi na akty i inne czynności organów................................ 193 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów ............. 195 Tabela IV Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 ................................................... 197 Tabela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów.................................. 198 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej ........ 200 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych ....... 201 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA)................................. 202 Tabela IX Skargi kasacyjne według Izb NSA...................................... 203 Tabela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004‑2025................ 204 192 Tab ela I Wpływ skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych L.p.Siedziba WSA Wpływ skarg ogółem w tym na akty i inne czynnościna bezczynność organu ilość%ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie ilość % do ogółu wpływu % do ogółu wpływu w danym sądzie 123456789 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne 73 233100%59 44081,17 %13 79318,83% 2WSA Białystok2 6673,64%2 5113,43%9 4,15%1560,21%5,85% 3WSA Bydgoszcz1 9552,67%1 7352,37%88,75%2200,30%11, 25% 4WSA Gdańsk3 5154,80%2 8203,85%80,23%6950,95%19,77% 5WSA Gliwice 5 2447,16 %4 3905,99%83,71%8541,17 %16,29% 6 WSA Gorzów Wielkopolski 1 4441,97%1 1951,63%82,76%2490,34%17, 2 4% 7WSA Kielce1 3311,82%1 2011,64%90,23%1300,18%9,77% 8WSA Kraków4 6986,42%4 2445,80%90,34%4540,62%9,66% 9WSA Lublin 2 4473,34%2 1722,97%88,76%2750,38%11, 24% 10WSA Łódź3 0434,16 %2 6963,68%88,60%3470,47%11, 4 0 % 11WSA Olsztyn1 5812,16%1 3901,90%8 7, 9 2 %1910,26%12,08% 12WSA Opole1 1561,58%1 0161,39%8 7, 8 9 %1400,19 %12 ,11% 13WSA Poznań4 3125,89%3 6815,03%85,37%6310,86%14,63% 14WSA Rzeszów2 5593,49%2 2923 ,13%89,57%2670,36%10,43% 15WSA Szczecin2 3583,22%1 9152,61%81,21%4430,60%18,79% 16WSA Warszawa28 82139,36%23 14931,61%80,32%5 6727,75 %19,68% 17WSA Wrocław6 1028,33%3 0334,14%49,71%3 0694,19 %50,29% 193 Tab ela I I Skargi na akty i inne czynności organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę/ sprzeciw Oddalono skargę/ sprzeciw Odrzucono skargę/ sprzeciw W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 23 000 59 440 2 496 56 675 28 468 9 245 18 804 240 179 28 207 4 584 12 154 10 099 1 370 2 960 59 635 22 805 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 835 6 323 238 5 890 3 167 1 798 1 273 81 15 2 723 645 1 088 877 113 158 6 048 2 110 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 225 2 511 36 1 946 1 374 185 1 179 10 0 572 46 255 251 20 202 2 148 588 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 12 122 1 108 52 24 23 5 0 56 5 22 27 2 0 108 26 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 625 1 735 70 1 656 717 278 419 4 16 939 201 339 375 24 26 1 682 678 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 31 315 23 193 84 41 42 1 0 109 35 39 32 3 0 193 153 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 172 2 820 98 2 929 1 309 468 812 26 3 1 620 281 835 456 48 40 2 969 1 023 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 130 407 11 396 155 74 69 12 0 241 32 145 55 9 4 400 137 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 2 130 4 390 274 4 414 2 171 735 1 398 27 11 2 243 350 985 781 127 72 4 486 2 034 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 198 461 31 447 288 126 149 11 2 159 46 45 59 9 2 449 210 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 239 1 195 42 1 096 459 179 276 2 2 637 143 222 257 15 53 1 149 285 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 24 211 8 180 83 64 17 2 0 97 53 13 28 3 34 214 21 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 180 1 201 31 1 107 622 237 380 3 2 485 74 156 170 85 39 1 146 235 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 22 174 3 156 92 62 27 3 0 64 18 16 27 3 0 156 40 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 639 4 244 149 4 260 2 553 875 1 610 49 19 1 707 276 665 689 77 215 4 475 1 408 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 199 644 14 616 397 261 119 15 2 219 26 119 66 8 41 657 186 194 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 697 2 172 87 2 326 1 044 298 729 8 9 1 282 161 662 407 52 23 2 349 520 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 52 234 5 231 90 42 43 0 5 141 18 78 41 4 2 233 53 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 781 2 696 123 2 623 1 501 490 971 17 23 1 122 207 414 472 29 50 2 673 804 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 104 336 8 346 205 88 113 3 1 141 26 63 47 5 2 348 92 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 280 1 390 35 1 351 655 187 457 9 2 696 146 283 253 14 24 1 375 295 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 33 140 7 141 61 39 18 4 0 80 20 12 44 4 6 147 26 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 229 1 016 28 864 481 200 274 3 4 383 65 141 162 15 17 881 364 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 226 7 153 120 63 56 1 0 33 5 2 21 5 0 153 121 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 942 3 681 180 3 449 1 858 706 1 126 11 15 1 591 336 604 593 58 494 3 943 680 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 121 569 25 564 282 152 127 2 1 282 102 107 65 8 44 608 82 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 574 2 292 58 2 000 957 358 583 6 10 1 043 246 462 299 36 148 2 148 718 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 123 380 12 415 188 123 61 3 1 227 88 97 38 4 1 416 87 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 613 1 915 83 1 752 769 247 516 1 5 983 241 399 305 38 24 1 776 752 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 48 204 7 200 100 50 49 0 1 100 5 52 40 3 2 202 50 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 11 32 9 23 149 1 066 21 786 10 479 3 139 7 238 49 53 11 3 07 1 534 5 056 4 069 648 1 499 23 285 11 19 3 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 514 1 479 57 1 323 743 462 268 11 2 580 113 224 209 34 15 1 338 655 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 1 345 3 033 136 3 116 1 519 663 836 15 5 1 597 277 676 560 84 34 3 150 1 228 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 176 421 19 421 227 127 92 8 0 194 53 54 78 9 5 426 171 195 Tabela III Skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania organów L.p. Nazwa Sądu Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzed - niego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tm zamknięto /kol 6 i 17/ Pozostało na następny okres Łącznie /suma rubryk 7 i 12/ Na rozprawie Na posiedzeniu niejawnym razem w tym ponownie wpisane Ogółem /suma rubryk 8 -11/ Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób Ogółem /suma rubryk 13-16/ w tym Uwzględ - niono skargę Oddalono skargę Odrzucono skargę W inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 1 Wojewódzkie Sądy Administracyjne Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 2 908 13 793 684 12 127 45 15 21 9 0 12 082 4 363 2 570 4 656 493 964 13 091 3 610 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 2 WSA Białystok Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 10 156 8 144 8 1 5 2 0 136 48 30 55 3 2 146 20 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 WSA Bydgoszcz Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 77 220 6 208 1 0 1 0 0 207 60 60 84 3 10 218 79 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 WSA Gdańsk Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 193 695 15 714 0 0 0 0 0 714 317 90 227 80 11 725 163 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 WSA Gliwice Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 299 854 114 808 8 3 5 0 0 800 175 324 279 22 22 830 323 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 WSA Gorzów Wielkoposlki Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 38 249 4 215 5 4 1 0 0 210 47 45 111 7 26 241 46 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 WSA Kielce Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 14 130 3 118 0 0 0 0 0 118 44 30 43 1 2 120 24 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 8 WSA Kraków Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 112 454 17 423 1 0 1 0 0 422 121 75 214 12 12 435 131 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 WSA Lublin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 61 275 8 276 1 0 1 0 0 275 76 86 100 13 2 278 58 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10 WSA Łódź Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 37 347 10 271 7 3 1 3 0 264 118 32 107 7 4 275 109 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 196 11 WSA Olsztyn Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 20 191 11 173 0 0 0 0 0 173 72 56 41 4 4 177 34 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 12 WSA Opole Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 29 140 4 129 0 0 0 0 0 129 33 11 79 6 4 133 36 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13 WSA Poznań Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 87 631 93 558 2 2 0 0 0 556 141 151 225 39 75 633 85 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14 WSA Rzeszów Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 73 267 3 259 0 0 0 0 0 259 67 82 106 4 7 266 74 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 15 WSA Szczecin Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 59 443 12 377 2 0 2 0 0 375 70 133 167 5 6 383 119 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 16 WSA Warszawa Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 912 5 672 275 4 144 2 0 2 0 0 4 142 2 517 451 1 078 96 762 4 906 1 678 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 17 WSA Wrocław Ogółem główne symbole 601 - ‑637 i 645 ‑655 887 3 069 101 3 310 8 2 2 4 0 3 302 457 914 1 740 191 15 3 325 631 z tego o symbolach głównych 638 ‑642, 644, 656, 657 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 197 Tab ela I V Załatwione przez wojewódzkie sądy administracyjne skargi na akty i inne czynności oraz na bezczynność i przewlekłość postępowania organów w latach 2004 –2025 * Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Z a ł a t w i o n o Pozostało na rok następny Ogółem w t y m na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 2004151 47183 21759 94072,03%23 2772 7, 9 7 %68 254 2005131 16387 38358 9246 7, 4 3 %28 45932,57%43 780 2006106 21678 66054 09168,77%24 56931,23%27 556 200786 18466 94248 10071,85%18 8422 8 ,15%19 242 200876 68658 73040 90469,65%17 82630,35%17 956 200977 05859 50041 9 6770,53%17 53329,47%17 558 201085 38864 12145 95671,67%18 16528,33%21 267 2 01191 11869 28148 76770,39%20 51429,61%21 837 201293 99771 86551 11271,12%20 75328,88%22 132 2013103 76675 69654 97072,62%20 7262 7, 3 8 %28 070 2014112 2 3181 24256 87770,01%24 36529,99%30 989 2015114 52 081 35358 38171,76%22 97228,24%33 167 2016109 85978 99252 60266,59%26 39033,41%30 867 2017103 29377 56749 68164,05%27 88635,95%25 726 201891 68969 31541 59360,01%27 72239,99%22 374 201992 60169 23839 9335 7, 6 7 %29 30542,33%23 363 202091 83865 05320 56831,62%44 48568,38%26 785 2021113 0 4 980 0327 2929,11%72 74090,89%33 017 2022110 13 575 98019 29725,40%56 68374,60%34 155 2023104 31376 85527 7873 6 ,16 %49 06863,84%27 458 202496 37270 464 1 28 44440,37%42 02059,63%25 908 20259 9 14172 726 1 28 51339,21%44 21360,79%26 415 * skarga na przewlekłość postępowania organów wprowadzona od dnia 10 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia 198 Tab ela V Skargi na akty i czynności ministrów, centralnych organów administracji rządowej i innych naczelnych organów Lp.Nazwa organu Wpływ skarg na akty organu Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-92)1740 4134633728 2Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów Naukowych111 3Dyrektor Agencji Ruchu Lotniczego000 4Dyrektor Generalny Służby Więziennej1018562 5Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej14571269733 6Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad16811545 7Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych33420539 8Generalny Konserwator Zabytków000 9Główny Geodeta Kraju30166 10Główny Inspektor Farmaceutyczny 34828652 11Główny Inspektor Inspekcji Handlowej000 12Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych647319 13Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego 70143456 14Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa16132 15Główny Inspektor Ochrony Środowiska48637886 16Główny Inspektor Pracy811 17Główny Inspektor Sanitarny 1008515 18Główny Inspektor Transportu Drogowego24421784327 19Główny Lekarz Weterynarii1382 20 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 1190 21Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej1172 22Komendant Główny Policji54334770 23Komendant Główny Straży Granicznej24327749 24Komisja Nadzoru Finansowego 82423 25Komitet Integracji Europejskiej000 26Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości43376 27Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa11115214 28Krajowa Rada Doradców Podatkowych000 29Krajowa Rada Notarialna680 30Krajowa Rada Radców Prawnych740 31Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji 786717 32Krajowa Rada Sądownictwa010 33Minister Administracji i Cyfryzacji000 34Minister Cyfryzacji314429 35Minister Edukacji Narodowej2440 36Minister Energii1662 37Minister Finansów299287148 38Minister Gospodarki000 39Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej21618736 40Minister Infrastruktury i Rozwoju16023424 41Minister Infrastruktury i Budownictwa 887448 42Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego24718358 43Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego543610 44Minister Obrony Narodowej1006921 45Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej489442113 46Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi28530044 47Minister Rozwoju27429061 48Minister Skarbu Państwa000 199 49Minister Sportu i Turystyki15114 50Minister Spraw Wewnętrznych500 51Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji41028979 52Minister Spraw Zagranicznych710 53Minister Sprawiedliwości79469 54Minister Środowiska16912836 55Minister Zdrowia27815546 56Naczelna Rada Adwokacka1631 57Naczelna Rada Lekarska574535 58Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych221 59Państwowa Komisja Wyborcza200 60Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych66325 61Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa997573115 62Prezes Agencji Rezerw Materiałowych000 63Prezes Agencji Rynku Rolnego000 64Prezes Głównego Urzędu Miar240 65Prezes Głównego Urzędu Statystycznego210 66Prezes Instytutu Pamięci Narodowej28185 67Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego462713 68Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia52246199 69Prezes Państwowej Agencji Atomistyki000 70Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości11110715 71Prezes Rady Ministrów125659 72Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej45413 73Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego 12428220 74Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów807010 75Prezes Urzędu Regulacji Energetyki222 76Prezes Urzędu Transportu Kolejowego17103 77Prezes Urzędu Zamówień Publicznych 000 78Prezes Agencji Mienia Wojskowego20271 79Prezes Wyższego Urzędu Górniczego886827 80Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych13451088461 81Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej111 82Rada do Spraw Uchodźców36123031 83Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego13187 84Szef Agencji Wywiadu581 85Szef Krajowej Administracji Skarbowej295251103 86Szef Służby Cywilnej000 87Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców782525131 88Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych645814 89Urząd Patentowy RP13211927 90Zarząd Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji000 91Zarząd Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych 000 92Inne Urzędy i Instytucje Centralne1404837213 200 Tabela VI Skargi na akty i czynności dyrektorów Izb Administracji Skarbowej Lp.Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1 2 3 4 1 Ogółem Wojewódzkie Sądy Administracyjne (wiersze 2-17) 8 941 7 171 1 819 2WSA Białystok365 238 23 3WSA Bydgoszcz340 280 76 4WSA Gdańsk629 615 144 5WSA Gliwice815 583 127 6WSA Gorzów Wielkopolski294 188 60 7WSA Kielce137 115 28 8WSA Kraków576 783 88 9WSA Lublin504 467 64 10 WSA Łódź697 491 122 11WSA Olsztyn306 243 29 12WSA Opole216 126 18 13WSA Poznań642 499 160 14WSA Rzeszów337 176 21 15WSA Szczecin544 317 64 16WSA Warszawa2 016 1 650 671 17 WSA Wrocław523 400 124 201 Tabela VII Skargi na akty i czynności samorządowych kolegiów odwoławczych Lp. Siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wpływ Załatwiono wyrokiem OgółemUwzględniono 1234 1Ogółem (wiersze 2-50)15 51512 1603 920 2Biała Podlaska466015 3Białystok1 37786238 4Bielsko-Biała27622687 5Bydgoszcz22623299 6Chełm997529 7Ciechanów 103439 8Częstochowa285264100 9Elbląg1399624 10Gdańsk694612228 11Gorzów Wielkopolski1349518 12Jelenia Góra17915250 13Kalisz24119481 14Katowice 1 089954303 15Kielce40226266 16Konin1229622 17Koszalin293282142 18Kraków 1 060772292 19Krosno1599223 20Legnica1099131 21Leszno836424 22Lublin461353108 23Łomża998120 24Łódź506431148 25Nowy Sącz17415956 26Olsztyn32626190 27Opole23120479 28Ostrołęka 1058543 29Piła1239235 30Piotrków Trybunalski17813033 31Płock846513 32Poznań821512204 33Przemyśl997629 34Radom21618944 35Rzeszów 350289144 36Siedlce14213025 37Sieradz15410133 38Skierniewice485118 39Słupsk24519666 40Suwałki48382 41Szczecin30724484 42Tarnobrzeg17014330 43Tar nów18213237 44Toruń15510744 45Wałbrzych 356257103 46Warszawa2 0461 650566 47Włocławek566826 48Wrocław3893 4170 49Zamość1239530 50Zielona Góra20515659 202 Tabela VIII Skargi kasacyjne (z podziałem na WSA) Lp. Siedziba Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego WPŁYW ZAŁATWIONO ogółem % do ogółu wpływu załatwienie ogółem w tym przez uwzględnienie oddalenie inne załatwienie ilość % uwzględnień do ogółu załatwień % uwzględnień do ogółu załatwień z danego WSA ilość % oddaleń do ogółu załatwień % oddaleń do ogółu załatwień z danego WSA ilość % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień % załatwień w inny sposób do ogółu załatwień z danego WSA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1 Ogółem /wiersze 2 ‑17/ 17 144 100% 20 726 4 130 19,93% 14 555 70,23% 2 020 9,43% 2 Białystok 428 2,50% 488 62 0,30% 12,70% 346 1,67% 70,90% 80 0,39% 16,39% 3 Bydgoszcz 433 2,53% 506 134 0,65% 26,48% 330 1,59% 65,22% 42 0,20% 8,30% 4 Gdańsk 1 002 5,84% 1 145 191 0,92% 16,68% 858 4,14% 74,93% 96 0,46% 8,38% 5 Gliwice 1 213 7, 0 8 % 1 511 406 1,96% 26,87% 960 4,63% 63,53% 145 0,70% 9,60% 6 Gorzów Wielkopolski 223 1,30% 330 56 0,27% 16,97% 260 1,25% 78,79% 14 0,07% 4,24% 7 Kielce 257 1,50% 362 70 0,34% 19,34% 282 1,36% 7 7, 9 0 % 10 0,05% 2,76% 8 Kraków 1 127 6,57% 1 560 399 1,93% 25,58% 1 077 5,20% 69,04% 84 0,41% 5,38% 9 Lublin 637 3,72% 750 154 0,74% 20,53% 538 2,60% 71,73% 58 0,28% 7,7 3 % 10 Łódz 763 4,45% 1 289 204 0,98% 15,83% 1 032 4,98% 80,06% 53 0,26% 4,11% 11 Olsztyn 401 2,34% 474 68 0,33% 14,35% 365 1,76% 7 7, 0 0 % 41 0,20% 8,65% 12 Opole 290 1,69% 259 64 0,31% 24,71% 183 0,88% 70,66% 12 0,06% 4,63% 13 Poznań 947 5,52% 1 221 230 1,11% 18,84% 927 4,47% 75,92% 64 0,31% 5,24% 14 Rzeszów 499 2,91% 631 113 0,55% 17, 91% 498 2,40% 78,92% 20 0,10 % 3 ,17 % 15 Szczecin 589 3,44% 897 144 0,69% 16,05% 735 3,55% 81,94% 18 0,09% 2,01% 16 Warszawa 7 446 43,43% 8 229 1 557 7, 51% 18,92% 5 411 2 6 ,11% 65,76% 1 261 6,08% 15,32% 17 Wrocław 889 5 ,19 % 1 074 278 1,34% 25,88% 753 3,63% 70,11% 43 0,21% 4,00% 203 Tab ela I X Skargi kasacyjne według Izb NSA Lp. Symbol sprawy Opis symbolu, przedmioty spraw w ramach symbolu Pozostało z poprzedniego okresu Wpłynęło ZAŁATWIONO Zamknięto Łącznie załatwiono, w tym zamknięto /kol. 6 i 25/ Pozostało na następny okres Łącznie /kol. 7 i 16/ Na rozprawie Na posiedzeniunie jawnym Ogółem /kol. 8-9, 13-15/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Łącznie /kol. 17-18, 22-24/ Uwzględniono skargę kasacyjną Oddalono skargę kasacyjną Odrzucono skargę kasacyjną W inny sposób Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Uchylono orzeczenie sądu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Uchylono orzeczenie sądu I instancji i rozpo - znano skargę Ogółem z tego ponownie wpisane Łącznie /kol. 10-12/ w tym Łącznie /kol. 19-21/ w tym uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób uwzględniono skargę/ sprzeciw oddalono skargę/ sprzeciw w inny sposób 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 1 RAZEM NSA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 34 148 17 144 4 20 687 12 632 884 1 755 1 088 620 47 9 629 8 356 8 055 366 1 125 461 640 24 4 926 80 1 558 39 20 726 30 566 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 5 319 3 184 0 3 438 2 038 156 336 137 182 17 1 499 4 43 1 400 122 300 39 249 12 849 6 123 3 3 4 41 5 062 2 IZBA OGÓLNOADMI ‑ NISTRACYJNA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 14 644 7 418 2 9 817 4 657 251 680 398 260 22 3 674 7 45 5 160 209 782 354 417 11 3 179 57 933 9 9 826 12 236 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 1 738 1 435 0 1 753 766 72 151 59 81 11 529 4 10 987 97 247 28 212 7 622 2 19 3 1 756 1 417 3 IZBA FINANSOWA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 10 495 5 135 2 5 875 4 557 420 645 447 186 12 3 333 0 159 1 318 88 118 38 75 5 782 8 322 9 5 884 9 746 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 3 031 1 290 0 1 228 1 023 60 161 65 95 1 788 0 14 205 15 13 5 5 3 93 3 81 0 1 228 3 093 4 IZBA GOSPODARCZA Ogółem główne symbole 601 ‑637 i 645 ‑655 9 009 4 591 0 4 995 3 418 213 430 243 174 13 2 622 1 152 1 577 69 225 69 148 8 965 15 303 21 5 016 8 584 z tego o symbolach głównych 638-642, 644, 656, 657 550 459 0 457 249 24 24 13 6 5 182 0 19 208 10 40 6 32 2 134 1 23 0 457 552 204 Tab ela X Załatwione przez NSA skargi kasacyjne w latach 2004-2025 Rok Ilość spraw do rozpoznania ogółem (pozostałość + wpływ) Załatwiono Pozostało na rok następny Ogółem w tym na rozprawiena posiedzeniu niejawnym ilość%ilość% 12345678 20046 1672 9182 21175,77%70724,23%3 249 200512 7986 5355 75288,02%78311, 9 8%6 263 200616 7008 7887 60786,56%1 18113,44%7 912 200717 3429 3477 88984,40%1 45815,60%7 995 200818 1149 3897 83283,42%1 55716,58%8 725 200919 18510 0138 40883,97%1 60516,03%9 172 201020 84810 9229 45386,55%1 46913,45%9 926 2 01124 59511 3 529 57084,30%1 78215,70%13 243 201228 26012 27610 58986,26%1 68713,74%15 984 201332 76413 49311 8 418 7,7 6 %1 65212,24%19 271 201437 05814 99412 33882,29%2 65617,71%22 064 201540 69814 89212 64484,90%2 24815 ,10 %25 806 201644 65316 82914 7938 7, 9 0 %2 03612,10%27 824 201745 57019 19214 8117 7,17 %4 38122,83%26 378 201846 60818 95912 27864,76%6 68135,24%27 649 201944 49316 40712 43575,79%3 97224,21%28 086 202042 36715 7174 12926,27%11 5 8 873,73%26 650 202153 42817 0601 1356,65%15 92593,35%36 368 202254 19416 2013 85923,82%12 34276 ,18%37 993 202357 48520 4978 30940,54%12 18859,46%36 988 202455 57221 424 1 10 39548,52%11 0 2 951,48%34 148 202551 29220 726 1 12 63260,95%8 09439,05%30 566 1 liczba obejmuje wszystkie skargi bez względu na sposób załatwienia\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Raport o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku\",\n  \"pl_summary\": \"To sprawozdanie podsumowuje pracę sądów administracyjnych w 2025 roku. Pokazuje, że do sądów wpłynęła rekordowa liczba spraw, ale dzięki wysiłkowi sędziów udało się rozpatrzyć ich więcej niż kiedykolwiek wcześniej, skracając czas oczekiwania na wyrok. Dokument omawia również najważniejsze orzeczenia, które mają bezpośredni wpływ na prawa obywateli w sprawach podatkowych, budowlanych, socjalnych i wielu innych.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Czas oczekiwania na rozstrzygnięcie: średnio nieco ponad 4 miesiące w sądach wojewódzkich i 17 miesięcy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.\",\n    \"Rekordowa efektywność: Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył w 2025 roku najwięcej spraw w swojej historii – 27 693, co oznacza zmniejszenie ogólnej zaległości.\",\n    \"Kluczowe orzeczenia dla obywateli: sądy wypowiedziały się m.in. w sprawach odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, odpowiedzialności członków zarządu za długi spółek, zasad opodatkowania spadków i darowizn oraz prawa do świadczeń pielęgnacyjnych.\",\n    \"Ochrona praw lokatorów i właścicieli: orzecznictwo doprecyzowało zasady zwrotu nieruchomości, odszkodowań za grunty pod drogami oraz opodatkowania garaży i infrastruktury kolejowej.\",\n    \"Dyscyplinowanie urzędów: sądy nałożyły na opieszałe organy administracji grzywny w łącznej kwocie ponad 784 tysięcy złotych, a także przyznały obywatelom rekompensaty za przewlekłość postępowań na kwotę ponad 793 tysięcy złotych.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Report on the Activity of Administrative Courts in 2025\",\n  \"eng_summary\": \"This report summarizes the work of administrative courts in 2025. It shows that a record number of cases were filed, but thanks to the judges' efforts, more cases were resolved than ever before, reducing the waiting time for a verdict. The document also discusses the most important rulings that directly impact citizens' rights in tax, construction, social welfare, and many other matters.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Waiting time for a ruling: on average just over 4 months in provincial courts and 17 months in the Supreme Administrative Court.\",\n    \"Record efficiency: The Supreme Administrative Court resolved the highest number of cases in its history in 2025 – 27,693, which means the overall backlog was reduced.\",\n    \"Key rulings for citizens: courts ruled on, among others, compensation for expropriated properties, liability of board members for company debts, rules for taxing inheritance and donations, and the right to care benefits.\",\n    \"Protection of tenants' and owners' rights: case law clarified the rules for property restitution, compensation for land under roads, and the taxation of garages and railway infrastructure.\",\n    \"Disciplining offices: courts imposed fines totaling over PLN 784,000 on tardy administrative bodies and awarded citizens over PLN 793,000 in compensation for protracted proceedings.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Bericht über die Tätigkeit der Verwaltungsgerichte im Jahr 2025\",\n  \"de_summary\": \"Dieser Bericht fasst die Arbeit der Verwaltungsgerichte im Jahr 2025 zusammen. Er zeigt, dass eine Rekordzahl von Fällen eingereicht wurde, aber dank der Bemühungen der Richter mehr Fälle als je zuvor gelöst werden konnten, wodurch sich die Wartezeit auf ein Urteil verkürzte. Das Dokument erörtert auch die wichtigsten Urteile, die sich direkt auf die Rechte der Bürger in Steuer-, Bau-, Sozialhilfe- und vielen anderen Angelegenheiten auswirken.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Wartezeit auf eine Entscheidung: durchschnittlich etwas mehr als 4 Monate bei den Woiwodschaftsverwaltungsgerichten und 17 Monate beim Obersten Verwaltungsgericht.\",\n    \"Rekordeffizienz: Das Oberste Verwaltungsgericht hat im Jahr 2025 mit 27.693 Fällen die höchste Anzahl in seiner Geschichte gelöst, was bedeutet, dass der Gesamtrückstand abgebaut wurde.\",\n    \"Wichtige Urteile für Bürger: Die Gerichte entschieden unter anderem über Entschädigungen für enteignete Grundstücke, die Haftung von Vorstandsmitgliedern für Unternehmensschulden, Regeln für die Besteuerung von Erbschaften und Schenkungen sowie das Recht auf Pflegegeld.\",\n    \"Schutz der Rechte von Mietern und Eigentümern: Die Rechtsprechung klärte die Regeln für die Rückgabe von Immobilien, Entschädigungen für Straßenland und die Besteuerung von Garagen und Eisenbahninfrastruktur.\",\n    \"Disziplinierung von Ämtern: Gerichte verhängten Geldstrafen in Höhe von insgesamt über 784.000 PLN gegen säumige Verwaltungsbehörden und sprachen Bürgern über 793.000 PLN als Entschädigung für überlange Verfahren zu.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Rapport sur l'activité des tribunaux administratifs en 2025\",\n  \"fr_summary\": \"Ce rapport résume le travail des tribunaux administratifs en 2025. Il montre qu'un nombre record d'affaires a été déposé, mais grâce aux efforts des juges, plus d'affaires que jamais ont été résolues, réduisant ainsi le temps d'attente pour un verdict. Le document aborde également les décisions les plus importantes qui ont un impact direct sur les droits des citoyens en matière fiscale, de construction, d'aide sociale et bien d'autres.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Délai d'attente pour une décision : en moyenne un peu plus de 4 mois devant les tribunaux de voïvodie et 17 mois devant la Cour administrative suprême.\",\n    \"Efficacité record : La Cour administrative suprême a résolu le plus grand nombre d'affaires de son histoire en 2025, soit 27 693, ce qui signifie que l'arriéré global a été réduit.\",\n    \"Décisions clés pour les citoyens : les tribunaux ont statué, entre autres, sur les indemnisations pour les propriétés expropriées, la responsabilité des membres du conseil d'administration pour les dettes de l'entreprise, les règles d'imposition des successions et des donations, et le droit aux allocations de soins.\",\n    \"Protection des droits des locataires et des propriétaires : la jurisprudence a clarifié les règles de restitution des biens, d'indemnisation pour les terrains sous les routes et de taxation des garages et des infrastructures ferroviaires.\",\n    \"Discipline des bureaux : les tribunaux ont infligé des amendes totalisant plus de 784 000 PLN aux organismes administratifs retardataires et ont accordé aux citoyens plus de 793 000 PLN de compensation pour les procédures prolongées.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Informe sobre la actividad de los tribunales administrativos en 2025\",\n  \"es_summary\": \"Este informe resume el trabajo de los tribunales administrativos en 2025. Muestra que se presentó un número récord de casos, pero gracias al esfuerzo de los jueces, se resolvieron más casos que nunca, reduciendo el tiempo de espera para un veredicto. El documento también analiza las sentencias más importantes que impactan directamente en los derechos de los ciudadanos en materia fiscal, de construcción, asistencia social y muchas otras.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Tiempo de espera para una resolución: en promedio, poco más de 4 meses en los tribunales provinciales y 17 meses en el Tribunal Supremo Administrativo.\",\n    \"Eficiencia récord: El Tribunal Supremo Administrativo resolvió el mayor número de casos de su historia en 2025, 27.693, lo que significa que se redujo el retraso general.\",\n    \"Sentencias clave para los ciudadanos: los tribunales se pronunciaron, entre otros, sobre indemnizaciones por propiedades expropiadas, responsabilidad de los miembros de la junta directiva por deudas de la empresa, normas para gravar herencias y donaciones, y el derecho a prestaciones por cuidados.\",\n    \"Protección de los derechos de inquilinos y propietarios: la jurisprudencia aclaró las reglas para la restitución de propiedades, la indemnización por terrenos bajo carreteras y la tributación de garajes e infraestructura ferroviaria.\",\n    \"Disciplinando a las oficinas: los tribunales impusieron multas por un total de más de 784.000 PLN a los organismos administrativos morosos y otorgaron a los ciudadanos más de 793.000 PLN en compensación por procedimientos prolongados.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Relazione sull'attività dei tribunali amministrativi nel 2025\",\n  \"it_summary\": \"Questa relazione riassume il lavoro dei tribunali amministrativi nel 2025. Mostra che è stato depositato un numero record di casi, ma grazie all'impegno dei giudici, sono stati risolti più casi che mai, riducendo i tempi di attesa per un verdetto. Il documento discute anche le sentenze più importanti che hanno un impatto diretto sui diritti dei cittadini in materia fiscale, edilizia, assistenza sociale e molte altre.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Tempi di attesa per una sentenza: in media poco più di 4 mesi nei tribunali provinciali e 17 mesi presso la Corte Amministrativa Suprema.\",\n    \"Efficienza record: la Corte Amministrativa Suprema ha risolto il maggior numero di casi della sua storia nel 2025, 27.693, il che significa che l'arretrato complessivo è stato ridotto.\",\n    \"Sentenze chiave per i cittadini: i tribunali si sono pronunciati, tra l'altro, su indennizzi per proprietà espropriate, responsabilità dei membri del consiglio per i debiti aziendali, regole per la tassazione di eredità e donazioni e diritto alle prestazioni di assistenza.\",\n    \"Tutela dei diritti di inquilini e proprietari: la giurisprudenza ha chiarito le regole per la restituzione degli immobili, l'indennizzo per i terreni sotto le strade e la tassazione di garage e infrastrutture ferroviarie.\",\n    \"Disciplina degli uffici: i tribunali hanno inflitto multe per un totale di oltre 784.000 PLN agli organi amministrativi inadempienti e hanno riconosciuto ai cittadini oltre 793.000 PLN di risarcimento per procedimenti prolungati.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Verslag over de activiteiten van de administratieve rechtbanken in 2025\",\n  \"nl_summary\": \"Dit verslag vat het werk van de administratieve rechtbanken in 2025 samen. Het toont aan dat er een recordaantal zaken is ingediend, maar dankzij de inspanningen van de rechters zijn er meer zaken dan ooit afgehandeld, waardoor de wachttijd voor een uitspraak is verkort. Het document bespreekt ook de belangrijkste uitspraken die rechtstreeks van invloed zijn op de rechten van burgers in belasting-, bouw-, sociale zekerheids- en vele andere zaken.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Wachttijd voor een uitspraak: gemiddeld iets meer dan 4 maanden bij de provinciale rechtbanken en 17 maanden bij de Hoge Administratieve Rechtbank.\",\n    \"Recordefficiëntie: De Hoge Administratieve Rechtbank heeft in 2025 het hoogste aantal zaken in haar geschiedenis afgehandeld – 27.693, wat betekent dat de totale achterstand is verminderd.\",\n    \"Belangrijke uitspraken voor burgers: rechtbanken deden onder meer uitspraak over compensatie voor onteigende eigendommen, aansprakelijkheid van bestuursleden voor bedrijfsschulden, regels voor het belasten van erfenissen en schenkingen, en het recht op zorguitkeringen.\",\n    \"Bescherming van de rechten van huurders en eigenaren: jurisprudentie verduidelijkte de regels voor teruggave van eigendommen, compensatie voor grond onder wegen en de belasting van garages en spoorweginfrastructuur.\",\n    \"Disciplineren van instanties: rechtbanken legden trage bestuursorganen voor in totaal meer dan 784.000 PLN aan boetes op en kenden burgers meer dan 793.000 PLN aan compensatie toe voor langdurige procedures.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Relatório sobre a Atividade dos Tribunais Administrativos em 2025\",\n  \"pt_summary\": \"Este relatório resume o trabalho dos tribunais administrativos em 2025. Mostra que um número recorde de casos foi apresentado, mas graças ao esforço dos juízes, mais casos do que nunca foram resolvidos, reduzindo o tempo de espera por um veredicto. O documento também discute as decisões mais importantes que impactam diretamente os direitos dos cidadãos em questões fiscais, de construção, assistência social e muitas outras.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Tempo de espera por uma decisão: em média, pouco mais de 4 meses nos tribunais provinciais e 17 meses no Supremo Tribunal Administrativo.\",\n    \"Eficiência recorde: O Supremo Tribunal Administrativo resolveu o maior número de casos da sua história em 2025 – 27.693, o que significa que o atraso geral foi reduzido.\",\n    \"Decisões-chave para os cidadãos: os tribunais pronunciaram-se, entre outros, sobre indemnizações por propriedades expropriadas, responsabilidade dos membros do conselho por dívidas da empresa, regras para tributar heranças e doações, e o direito a prestações de cuidados.\",\n    \"Proteção dos direitos de inquilinos e proprietários: a jurisprudência clarificou as regras para a restituição de propriedades, indemnização por terrenos sob estradas e a tributação de garagens e infraestrutura ferroviária.\",\n    \"Disciplinando os serviços: os tribunais impuseram multas no valor total de mais de 784.000 PLN a organismos administrativos morosos e concederam aos cidadãos mais de 793.000 PLN em compensação por processos prolongados.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Courts and Law\"]\n}"
    }
  ]
}