{
  "legislationId": "10_2500",
  "lastUpdate": "2026-07-17T12:44:53.084Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-07-17T12:44:53.084Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/pl-parliament/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Rules for continuing PhD studies after university evaluation\r\nSummary: The act regulates what happens to PhD students when their university receives a lower scientific category in an evaluation. It specifies who can finish their studies and who takes responsibility for awarding doctoral degrees.\r\nKey Points: PhD students who started before the category downgrade can finish, but no new admissions are allowed., With category C, another institution takes over supervision of doctoral proceedings., Doctoral schools with category B can operate longer, but cannot recruit new students., Costs of awarding a PhD degree elsewhere are covered by the university that lost its rights.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-17T12:14:39.010Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/pl-parliament/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "kimi",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": " {\n  \"pl_ai_title\": \"Zasady kontynuacji studiów doktoranckich po ocenie uczelni\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa reguluje, co się dzieje z doktorantami i studentami szkół doktorskich, gdy ich uczelnia lub instytut otrzyma słabszą kategorię naukową w wyniku ewaluacji. Określa, kto może dokończyć studia i kto przejmuje odpowiedzialność za nadanie stopnia doktora.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Doktoranci rozpoczęci przed obniżeniem kategorii mogą dokończyć studia, ale bez nowych naborów.\",\n    \"Przy kategorii C inny podmiot przejmuje nadzór nad postępowaniami doktorskimi.\",\n    \"Szkoły doktorskie z kategorią B mogą działać dłużej, ale bez nowych studentów.\",\n    \"Koszty nadania stopnia doktora w innym miejscu pokrywa uczelnia, która straciła uprawnienia.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Rules for continuing PhD studies after university evaluation\",\n  \"eng_summary\": \"The act regulates what happens to PhD students when their university receives a lower scientific category in an evaluation. It specifies who can finish their studies and who takes responsibility for awarding doctoral degrees.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"PhD students who started before the category downgrade can finish, but no new admissions are allowed.\",\n    \"With category C, another institution takes over supervision of doctoral proceedings.\",\n    \"Doctoral schools with category B can operate longer, but cannot recruit new students.\",\n    \"Costs of awarding a PhD degree elsewhere are covered by the university that lost its rights.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Regeln für die Fortsetzung des PhD-Studiums nach der Hochschulbewertung\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz regelt, was mit Doktoranden passiert, wenn ihre Universität oder ihr Institut in einer Evaluierung eine niedrigere wissenschaftliche Kategorie erhält. Es legt fest, wer sein Studium beenden kann und wer die Verantwortung für die Verleihung des Doktortitels übernimmt.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Doktoranden, die vor der Herabstufung begonnen haben, können ihr Studium beenden, aber keine neuen Zulassungen sind erlaubt.\",\n    \"Bei Kategorie C übernimmt eine andere Einrichtung die Aufsicht über Doktorverfahren.\",\n    \"Doktorandenschulen mit Kategorie B können länger arbeiten, aber keine neuen Studenten aufnehmen.\",\n    \"Die Kosten für die Verleihung eines Doktortitels an anderer Stelle trägt die Universität, die ihre Rechte verloren hat.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Règles de poursuite des études doctorales après évaluation universitaire\",\n  \"fr_summary\": \"La loi réglemente ce qui arrive aux doctorants lorsque leur université ou institut reçoit une catégorie scientifique inférieure lors d'une évaluation. Elle précise qui peut terminer ses études et qui assume la responsabilité de l'attribution des doctorats.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les doctorants ayant commencé avant la rétrogradation peuvent terminer, mais aucune nouvelle admission n'est autorisée.\",\n    \"Avec la catégorie C, un autre établissement prend le contrôle des procédures doctorales.\",\n    \"Les écoles doctorales de catégorie B peuvent fonctionner plus longtemps, mais sans nouveaux étudiants.\",\n    \"Les coûts d'attribution d'un doctorat ailleurs sont couverts par l'université ayant perdu ses droits.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Normas para continuar estudios de doctorado tras evaluación universitaria\",\n  \"es_summary\": \"La ley regula qué ocurre con los doctorandos cuando su universidad o instituto recibe una categoría científica inferior en una evaluación. Especifica quién puede terminar sus estudios y quién asume la responsabilidad de otorgar los títulos de doctor.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Los doctorandos que comenzaron antes de la rebaja de categoría pueden terminar, pero no se admiten nuevos estudiantes.\",\n    \"Con categoría C, otra institución asume la supervisión de los procedimientos de doctorado.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con categoría B pueden operar más tiempo, pero sin nuevas admisiones.\",\n    \"Los costos de otorgar un doctorado en otro lugar son cubiertos por la universidad que perdió sus derechos.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Regole per proseguire gli studi di dottorato dopo la valutazione universitaria\",\n  \"it_summary\": \"La legge regola cosa succede ai dottorandi quando la loro università o istituto riceve una categoria scientifica inferiore in una valutazione. Specifica chi può terminare gli studi e chi assume la responsabilità del conferimento del titolo di dottore.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"I dottorandi iniziati prima del declassamento possono terminare, ma non sono ammesse nuove immatricolazioni.\",\n    \"Con categoria C, un altro ente assume la supervisione delle procedure di dottorato.\",\n    \"Le scuole di dottorato con categoria B possono operare più a lungo, ma senza nuovi studenti.\",\n    \"I costi del conferimento del titolo di dottore altrove sono coperti dall'università che ha perso i diritti.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Regels voor voortzetting PhD-studies na universitaire evaluatie\",\n  \"nl_summary\": \"De wet regelt wat er gebeurt met promovendi wanneer hun universiteit of instituut een lagere wetenschappelijke categorie ontvangt bij een evaluatie. Het bepaalt wie hun studie kan afmaken en wie de verantwoordelijkheid neemt voor het toekennen van doctoraten.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Promovendi die begonnen voor de categorieverlaging kunnen afstuderen, maar nieuwe toelatingen zijn niet toegestaan.\",\n    \"Bij categorie C neemt een andere instelling het toezicht op promotieprocedures over.\",\n    \"Doctoraalscholen met categorie B kunnen langer opereren, maar zonder nieuwe studenten.\",\n    \"De kosten van het toekennen van een doctoraat elders worden gedekt door de universiteit die haar rechten verloor.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Regras para continuação de estudos de doutoramento após avaliação universitária\",\n  \"pt_summary\": \"A lei regula o que acontece aos doutorandos quando a sua universidade ou instituto recebe uma categoria científica inferior numa avaliação. Especifica quem pode terminar os estudos e quem assume a responsabilidade pela atribuição de doutoramentos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Doutorandos que começaram antes da descida de categoria podem terminar, mas não são permitidas novas admissões.\",\n    \"Com categoria C, outra instituição assume a supervisão dos procedimentos de doutoramento.\",\n    \"As escolas de doutoramento com categoria B podem operar mais tempo, mas sem novos estudantes.\",\n    \"Os custos da atribuição de um doutoramento noutro local são cobertos pela universidade que perdeu os seus direitos.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Education\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-03T16:23:08.047Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-pro",
      "prompt_sent": "\r\nYou are LEGISLATIVE SURGEON.\r\nYour task is to audit and repair the summary (JSON) for consistency with the source text (SOURCE).\r\nFUNDAMENTAL RULE: \"NO NEW INFORMATION\" (no new information).\r\nThe summary may only transform information contained in SOURCE (shorten, translate, summarize). It must not generate new information that is not present in SOURCE.\r\n\r\nVERIFICATION PROCEDURE (perform this for every sentence in the JSON):\r\nAsk yourself: \"Can I point to a specific fragment in SOURCE that confirms this statement?\"\r\nIF THE ANSWER IS \"YES\":\r\nThe information is confirmed by a quotation, synonym, or mathematical result from the data in the text.\r\nDECISION: Leave it unchanged.\r\nIF THE ANSWER IS \"NO\":\r\nThe information is not present in the text (it is a hallucination, external model knowledge, overinterpretation, or unnecessary extrapolation).\r\nDECISION: Remove that information or change it so that it is supported by the text.\r\nIF THE ANSWER IS \"IT DEPENDS\":\r\nThe text is unclear, and the summary is \"guessing\" (e.g. giving a specific example for a general term).\r\nDECISION: Be safe. Remove the guesswork. Use the terminology from the text.\r\n\r\nRISK CATEGORIES (special attention):\r\nDates (effective date vs start of financing).\r\nNumbers (specific amounts must follow from the text).\r\nEntities (who does what).\r\nScope (what the law covers and what it does not cover).\r\n\r\nINPUT:\r\n--- SOURCE_TEXT START ---\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n--- SOURCE_TEXT END ---\r\n\r\n--- FLAGGED_JSON START ---\r\n{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady dla uczelni po ocenie naukowej 2022-2025\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa określa, co dzieje się z uczelniami i ich doktorantami, gdy po ocenie jakości badań naukowych za lata 2022-2025 otrzymają one niską kategorię (B lub C). W takich przypadkach uczelnie tracą prawo do prowadzenia nowych przewodów doktorskich i rekrutacji do szkół doktorskich, a obecni doktoranci muszą dokończyć studia w określonym czasie lub pod opieką innej instytucji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z kategorią B w danej dyscyplinie mogą dokończyć już rozpoczęte przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Uczelnie z kategorią C tracą prawo do prowadzenia przewodów doktorskich – doktoranci są przenoszeni do innej jednostki wskazanej przez Radę Doskonałości Naukowej.\",\n    \"Szkoły doktorskie z kategorią B mogą kształcić tylko obecnych doktorantów, nie mogą prowadzić rekrutacji nowych studentów.\",\n    \"Jeśli po kolejnej ocenie (trzeciej ewaluacji) uczelnia znów dostanie kategorię B lub C, całkowicie traci prawo do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie.\",\n    \"Uczelnia, która utraciła uprawnienia, musi pokryć opłatę za obronę doktoratu swojego byłego studenta w innej jednostce.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New rules for universities after 2022-2025 research evaluation\",\n  \"eng_summary\": \"This law sets out what happens to universities and their PhD students when they receive a low scientific category (B or C) after the 2022-2025 research quality evaluation. In such cases, universities lose the right to start new doctoral proceedings and recruit to doctoral schools, while current doctoral students must complete their studies within a set timeframe or under the supervision of another institution.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with category B in a discipline can finish ongoing doctoral proceedings but cannot start new ones.\",\n    \"Universities with category C lose the right to conduct doctoral proceedings – students are transferred to another institution designated by the Council of Scientific Excellence.\",\n    \"Doctoral schools with category B can only educate current doctoral students and cannot recruit new ones.\",\n    \"If after the next evaluation (third evaluation) the university again receives category B or C, it permanently loses the right to award doctoral degrees in that discipline.\",\n    \"A university that lost its rights must cover the fee for its former student's doctoral defense at another institution.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Regeln für Hochschulen nach der Forschungsbewertung 2022-2025\",\n  \"de_summary\": \"Dieses Gesetz regelt, was mit Hochschulen und ihren Doktoranden passiert, wenn sie nach der Forschungsqualitätsbewertung 2022-2025 eine niedrige wissenschaftliche Kategorie (B oder C) erhalten. In solchen Fällen verlieren die Hochschulen das Recht, neue Promotionsverfahren zu eröffnen und Doktoranden zu rekrutieren, während aktuelle Doktoranden ihr Studium innerhalb einer bestimmten Frist oder unter der Aufsicht einer anderen Einrichtung abschließen müssen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Hochschulen mit Kategorie B in einer Disziplin können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Hochschulen mit Kategorie C verlieren das Recht, Promotionsverfahren durchzuführen – Doktoranden werden an eine andere, vom Rat für Wissenschaftliche Exzellenz benannte Einrichtung übertragen.\",\n    \"Doktorandenschulen mit Kategorie B können nur aktuelle Doktoranden ausbilden und keine neuen rekrutieren.\",\n    \"Erhält die Hochschule nach der nächsten Bewertung (dritte Evaluierung) erneut die Kategorie B oder C, verliert sie dauerhaft das Recht, Doktortitel in dieser Disziplin zu verleihen.\",\n    \"Eine Hochschule, die ihre Rechte verloren hat, muss die Gebühr für die Doktorprüfung ihres ehemaligen Studenten an einer anderen Einrichtung übernehmen.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles pour les universités après l'évaluation de la recherche 2022-2025\",\n  \"fr_summary\": \"Cette loi définit ce qui arrive aux universités et à leurs doctorants lorsqu'ils reçoivent une catégorie scientifique faible (B ou C) après l'évaluation de la qualité de la recherche 2022-2025. Dans ces cas, les universités perdent le droit d'ouvrir de nouvelles procédures de doctorat et de recruter dans les écoles doctorales, tandis que les doctorants actuels doivent terminer leurs études dans un délai déterminé ou sous la supervision d'un autre établissement.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités avec la catégorie B dans une discipline peuvent terminer les procédures de doctorat en cours mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les universités avec la catégorie C perdent le droit de mener des procédures de doctorat – les doctorants sont transférés vers un autre établissement désigné par le Conseil de l'Excellence Scientifique.\",\n    \"Les écoles doctorales avec la catégorie B ne peuvent former que les doctorants actuels et ne peuvent pas recruter de nouveaux étudiants.\",\n    \"Si après la prochaine évaluation (troisième évaluation) l'université reçoit à nouveau la catégorie B ou C, elle perd définitivement le droit de délivrer des doctorats dans cette discipline.\",\n    \"Une université qui a perdu ses droits doit prendre en charge les frais de soutenance de doctorat de son ancien étudiant dans un autre établissement.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas para universidades tras la evaluación de investigación 2022-2025\",\n  \"es_summary\": \"Esta ley establece lo que sucede con las universidades y sus doctorandos cuando reciben una categoría científica baja (B o C) después de la evaluación de calidad de la investigación 2022-2025. En tales casos, las universidades pierden el derecho de iniciar nuevos procedimientos de doctorado y de reclutar para escuelas de doctorado, mientras que los doctorandos actuales deben completar sus estudios dentro de un plazo determinado o bajo la supervisión de otra institución.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con categoría B en una disciplina pueden finalizar los procedimientos de doctorado en curso, pero no pueden iniciar otros nuevos.\",\n    \"Las universidades con categoría C pierden el derecho de realizar procedimientos de doctorado: los doctorandos son transferidos a otra institución designada por el Consejo de Excelencia Científica.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con categoría B solo pueden formar a los doctorandos actuales y no pueden reclutar nuevos estudiantes.\",\n    \"Si tras la próxima evaluación (tercera evaluación) la universidad vuelve a recibir la categoría B o C, pierde permanentemente el derecho de otorgar títulos de doctor en esa disciplina.\",\n    \"Una universidad que ha perdido sus derechos debe cubrir la tarifa por la defensa de tesis doctoral de su antiguo estudiante en otra institución.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole per le università dopo la valutazione della ricerca 2022-2025\",\n  \"it_summary\": \"Questa legge stabilisce cosa succede alle università e ai loro dottorandi quando ricevono una categoria scientifica bassa (B o C) dopo la valutazione della qualità della ricerca 2022-2025. In tali casi, le università perdono il diritto di avviare nuove procedure di dottorato e di reclutare per le scuole di dottorato, mentre i dottorandi attuali devono completare i loro studi entro un termine stabilito o sotto la supervisione di un'altra istituzione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con categoria B in una disciplina possono concludere le procedure di dottorato in corso ma non possono avviarne di nuove.\",\n    \"Le università con categoria C perdono il diritto di svolgere procedure di dottorato: i dottorandi vengono trasferiti a un'altra istituzione designata dal Consiglio per l'Eccellenza Scientifica.\",\n    \"Le scuole di dottorato con categoria B possono formare solo i dottorandi attuali e non possono reclutare nuovi studenti.\",\n    \"Se dopo la prossima valutazione (terza valutazione) l'università riceve nuovamente la categoria B o C, perde definitivamente il diritto di conferire dottorati in quella disciplina.\",\n    \"Un'università che ha perso i suoi diritti deve coprire la tassa per la difesa del dottorato del suo ex studente presso un'altra istituzione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe regels voor universiteiten na onderzoeksbeoordeling 2022-2025\",\n  \"nl_summary\": \"Deze wet bepaalt wat er gebeurt met universiteiten en hun promovendi wanneer zij een lage wetenschappelijke categorie (B of C) krijgen na de beoordeling van de onderzoekskwaliteit 2022-2025. In dergelijke gevallen verliezen universiteiten het recht om nieuwe promotieprocedures te starten en te werven voor promotiescholen, terwijl huidige promovendi hun studie binnen een bepaalde termijn of onder toezicht van een andere instelling moeten afronden.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met categorie B in een discipline kunnen lopende promotieprocedures afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Universiteiten met categorie C verliezen het recht om promotieprocedures uit te voeren – promovendi worden overgeplaatst naar een andere instelling die is aangewezen door de Raad voor Wetenschappelijke Excellentie.\",\n    \"Promotiescholen met categorie B kunnen alleen huidige promovendi opleiden en geen nieuwe studenten werven.\",\n    \"Als de universiteit na de volgende beoordeling (derde evaluatie) opnieuw categorie B of C krijgt, verliest zij permanent het recht om doctoraten in die discipline toe te kennen.\",\n    \"Een universiteit die haar rechten heeft verloren, moet de kosten voor de promotieverdediging van haar voormalige student aan een andere instelling betalen.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras para universidades após avaliação de pesquisa 2022-2025\",\n  \"pt_summary\": \"Esta lei define o que acontece com as universidades e seus doutorandos quando recebem uma categoria científica baixa (B ou C) após a avaliação da qualidade da pesquisa 2022-2025. Nesses casos, as universidades perdem o direito de iniciar novos processos de doutoramento e de recrutar para escolas de doutoramento, enquanto os doutorandos atuais devem concluir seus estudos dentro de um prazo determinado ou sob a supervisão de outra instituição.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Universidades com categoria B numa disciplina podem concluir processos de doutoramento em curso, mas não podem iniciar novos.\",\n    \"Universidades com categoria C perdem o direito de realizar processos de doutoramento – os doutorandos são transferidos para outra instituição designada pelo Conselho de Excelência Científica.\",\n    \"Escolas de doutoramento com categoria B só podem formar os doutorandos atuais e não podem recrutar novos alunos.\",\n    \"Se após a próxima avaliação (terceira avaliação) a universidade receber novamente a categoria B ou C, perde permanentemente o direito de conceder doutoramentos nessa disciplina.\",\n    \"Uma universidade que perdeu os seus direitos deve cobrir a taxa pela defesa de doutoramento do seu antigo estudante noutra instituição.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Education\"\n  ]\n}\r\n--- FLAGGED_JSON END ---\r\n\r\nOUTPUT:\r\nOnly the repaired JSON object compliant with the structure:\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"...\", \"pl_summary\": \"...\", \"pl_key_points\": [...],\r\n  \"eng_ai_title\": \"...\", \"eng_summary\": \"...\", \"eng_key_points\": [...],\r\n  \"de_ai_title\": \"...\", \"de_summary\": \"...\", \"de_key_points\": [...],\r\n  \"fr_ai_title\": \"...\", \"fr_summary\": \"...\", \"fr_key_points\": [...],\r\n  \"es_ai_title\": \"...\", \"es_summary\": \"...\", \"es_key_points\": [...],\r\n  \"it_ai_title\": \"...\", \"it_summary\": \"...\", \"it_key_points\": [...],\r\n  \"nl_ai_title\": \"...\", \"nl_summary\": \"...\", \"nl_key_points\": [...],\r\n  \"pt_ai_title\": \"...\", \"pt_summary\": \"...\", \"pt_key_points\": [...],\r\n  \"category\": [\"...\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady dla uczelni po ocenie naukowej 2022-2025\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa określa szczególne rozwiązania dla podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, które w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 otrzymały kategorię naukową B lub C. Reguluje ona możliwość kontynuowania wszczętych postępowań o nadanie stopnia doktora, prowadzenia szkół doktorskich oraz skutki przyznania kategorii w kolejnej ewaluacji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Podmioty z kategorią B w danej dyscyplinie mogą kontynuować wszczęte wcześniej postępowania o nadanie stopnia doktora, ale nie dłużej niż do dnia uzyskania kategorii w trzeciej ewaluacji; nie mogą wszczynać nowych postępowań.\",\n    \"Podmioty z kategorią C tracą możliwość kontynuowania postępowań – są one prowadzone przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej.\",\n    \"Szkoły doktorskie z kategorią B w co najmniej jednej dyscyplinie mogą kształcić tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie nie później niż w roku akademickim przyznania kategorii, i nie mogą prowadzić rekrutacji.\",\n    \"Jeśli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot ponownie otrzyma kategorię B lub C, traci uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie.\",\n    \"Podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, pokrywa opłatę za postępowanie o nadanie stopnia doktora swojego byłego doktoranta przeprowadzane w innym podmiocie.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New rules for universities after 2022-2025 research evaluation\",\n  \"eng_summary\": \"The law specifies special solutions for higher education and science system entities that received a B or C scientific category as a result of the 2022-2025 research quality evaluation. It regulates the continuation of initiated doctoral degree proceedings, the operation of doctoral schools, and the consequences of categories awarded in the next evaluation.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Entities with category B in a discipline may continue previously initiated doctoral degree proceedings, but no longer than until they receive a category in the third evaluation; they may not initiate new proceedings.\",\n    \"Entities with category C lose the ability to continue proceedings – these are conducted by an entity designated by the Council of Scientific Excellence.\",\n    \"Doctoral schools with category B in at least one discipline may only educate doctoral students who began their education no later than the academic year in which the category was awarded, and may not conduct recruitment.\",\n    \"If, as a result of the third evaluation, the entity again receives category B or C, it loses the right to award doctoral degrees in that discipline.\",\n    \"An entity that has lost the right to award doctoral degrees covers the fee for its former doctoral student's degree proceedings conducted at another entity.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Regeln für Hochschulen nach der Forschungsbewertung 2022-2025\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz legt besondere Lösungen für Einrichtungen des Hochschul- und Wissenschaftssystems fest, die infolge der Forschungsqualitätsbewertung 2022-2025 die wissenschaftliche Kategorie B oder C erhalten haben. Es regelt die Fortführung bereits eingeleiteter Promotionsverfahren, den Betrieb von Doktorandenschulen und die Folgen der in der nächsten Bewertung verliehenen Kategorien.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Einrichtungen mit Kategorie B in einer Disziplin können bereits eingeleitete Promotionsverfahren fortsetzen, jedoch nicht länger als bis zum Erhalt einer Kategorie in der dritten Bewertung; sie dürfen keine neuen Verfahren einleiten.\",\n    \"Einrichtungen mit Kategorie C verlieren die Möglichkeit, Verfahren fortzuführen – diese werden von einer vom Rat für Wissenschaftliche Exzellenz benannten Einrichtung durchgeführt.\",\n    \"Doktorandenschulen mit Kategorie B in mindestens einer Disziplin dürfen nur Doktoranden ausbilden, die ihre Ausbildung spätestens im akademischen Jahr der Kategorievergabe begonnen haben, und dürfen keine Rekrutierung durchführen.\",\n    \"Erhält die Einrichtung infolge der dritten Bewertung erneut die Kategorie B oder C, verliert sie das Recht, Doktortitel in dieser Disziplin zu verleihen.\",\n    \"Eine Einrichtung, die das Recht zur Verleihung von Doktortiteln verloren hat, übernimmt die Gebühr für das Promotionsverfahren ihres ehemaligen Doktoranden an einer anderen Einrichtung.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles pour les universités après l'évaluation de la recherche 2022-2025\",\n  \"fr_summary\": \"La loi définit des solutions particulières pour les entités du système d'enseignement supérieur et de la science ayant reçu la catégorie scientifique B ou C à l'issue de l'évaluation de la qualité de la recherche 2022-2025. Elle régit la poursuite des procédures de doctorat déjà engagées, le fonctionnement des écoles doctorales et les conséquences des catégories attribuées lors de la prochaine évaluation.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les entités avec la catégorie B dans une discipline peuvent poursuivre les procédures de doctorat déjà engagées, mais pas au-delà de l'obtention d'une catégorie lors de la troisième évaluation ; elles ne peuvent pas engager de nouvelles procédures.\",\n    \"Les entités avec la catégorie C perdent la possibilité de poursuivre les procédures – celles-ci sont menées par une entité désignée par le Conseil de l'Excellence Scientifique.\",\n    \"Les écoles doctorales avec la catégorie B dans au moins une discipline ne peuvent former que les doctorants ayant commencé leur formation au plus tard l'année universitaire d'attribution de la catégorie, et ne peuvent pas recruter.\",\n    \"Si, à l'issue de la troisième évaluation, l'entité reçoit à nouveau la catégorie B ou C, elle perd le droit de délivrer des doctorats dans cette discipline.\",\n    \"Une entité ayant perdu le droit de délivrer des doctorats prend en charge les frais de la procédure de doctorat de son ancien doctorant menée dans une autre entité.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas para universidades tras la evaluación de investigación 2022-2025\",\n  \"es_summary\": \"La ley establece soluciones especiales para las entidades del sistema de educación superior y ciencia que recibieron la categoría científica B o C como resultado de la evaluación de calidad de la investigación 2022-2025. Regula la continuación de los procedimientos de doctorado ya iniciados, el funcionamiento de las escuelas de doctorado y las consecuencias de las categorías otorgadas en la siguiente evaluación.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las entidades con categoría B en una disciplina pueden continuar los procedimientos de doctorado ya iniciados, pero no más allá de la obtención de una categoría en la tercera evaluación; no pueden iniciar nuevos procedimientos.\",\n    \"Las entidades con categoría C pierden la posibilidad de continuar los procedimientos – estos son llevados a cabo por una entidad designada por el Consejo de Excelencia Científica.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con categoría B en al menos una disciplina solo pueden formar a los doctorandos que comenzaron su formación a más tardar en el año académico de concesión de la categoría, y no pueden realizar reclutamiento.\",\n    \"Si, como resultado de la tercera evaluación, la entidad recibe nuevamente la categoría B o C, pierde el derecho de otorgar títulos de doctor en esa disciplina.\",\n    \"Una entidad que ha perdido el derecho de otorgar títulos de doctor cubre la tarifa por el procedimiento de doctorado de su antiguo doctorando realizado en otra entidad.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole per le università dopo la valutazione della ricerca 2022-2025\",\n  \"it_summary\": \"La legge definisce soluzioni particolari per gli enti del sistema di istruzione superiore e della scienza che hanno ricevuto la categoria scientifica B o C a seguito della valutazione della qualità della ricerca 2022-2025. Disciplina la prosecuzione dei procedimenti di dottorato già avviati, il funzionamento delle scuole di dottorato e le conseguenze delle categorie attribuite nella prossima valutazione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Gli enti con categoria B in una disciplina possono proseguire i procedimenti di dottorato già avviati, ma non oltre il conseguimento di una categoria nella terza valutazione; non possono avviare nuovi procedimenti.\",\n    \"Gli enti con categoria C perdono la possibilità di proseguire i procedimenti – questi sono condotti da un ente designato dal Consiglio per l'Eccellenza Scientifica.\",\n    \"Le scuole di dottorato con categoria B in almeno una disciplina possono formare solo i dottorandi che hanno iniziato la formazione non oltre l'anno accademico di attribuzione della categoria, e non possono effettuare reclutamento.\",\n    \"Se, a seguito della terza valutazione, l'ente riceve nuovamente la categoria B o C, perde il diritto di conferire dottorati in quella disciplina.\",\n    \"Un ente che ha perso il diritto di conferire dottorati copre la tassa per il procedimento di dottorato del suo ex dottorando svolto presso un altro ente.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe regels voor universiteiten na onderzoeksbeoordeling 2022-2025\",\n  \"nl_summary\": \"De wet specificeert bijzondere oplossingen voor entiteiten in het hoger onderwijs- en wetenschapssysteem die als resultaat van de onderzoekskwaliteitsbeoordeling 2022-2025 de wetenschappelijke categorie B of C hebben gekregen. Het regelt de voortzetting van reeds gestarte promotieprocedures, de werking van promotiescholen en de gevolgen van de in de volgende beoordeling toegekende categorieën.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Entiteiten met categorie B in een discipline kunnen reeds gestarte promotieprocedures voortzetten, maar niet langer dan tot het verkrijgen van een categorie in de derde beoordeling; zij mogen geen nieuwe procedures starten.\",\n    \"Entiteiten met categorie C verliezen de mogelijkheid om procedures voort te zetten – deze worden uitgevoerd door een entiteit aangewezen door de Raad voor Wetenschappelijke Excellentie.\",\n    \"Promotiescholen met categorie B in ten minste één discipline mogen alleen promovendi opleiden die uiterlijk in het academisch jaar van toekenning van de categorie zijn begonnen, en mogen geen werving uitvoeren.\",\n    \"Als de entiteit als resultaat van de derde beoordeling opnieuw categorie B of C krijgt, verliest zij het recht om doctoraten in die discipline toe te kennen.\",\n    \"Een entiteit die het recht om doctoraten toe te kennen heeft verloren, betaalt de kosten voor de promotieprocedure van haar voormalige promovendus bij een andere entiteit.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras para universidades após avaliação de pesquisa 2022-2025\",\n  \"pt_summary\": \"A lei especifica soluções particulares para as entidades do sistema de ensino superior e ciência que receberam a categoria científica B ou C como resultado da avaliação da qualidade da pesquisa 2022-2025. Regula a continuação dos processos de doutoramento já iniciados, o funcionamento das escolas de doutoramento e as consequências das categorias atribuídas na próxima avaliação.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Entidades com categoria B numa disciplina podem continuar os processos de doutoramento já iniciados, mas não para além da obtenção de uma categoria na terceira avaliação; não podem iniciar novos processos.\",\n    \"Entidades com categoria C perdem a possibilidade de continuar os processos – estes são conduzidos por uma entidade designada pelo Conselho de Excelência Científica.\",\n    \"Escolas de doutoramento com categoria B em pelo menos uma disciplina só podem formar os doutorandos que iniciaram a sua formação até ao ano académico de atribuição da categoria, e não podem realizar recrutamento.\",\n    \"Se, como resultado da terceira avaliação, a entidade receber novamente a categoria B ou C, perde o direito de conceder doutoramentos nessa disciplina.\",\n    \"Uma entidade que perdeu o direito de conceder doutoramentos cobre a taxa pelo processo de doutoramento do seu antigo doutorando realizado noutra entidade.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Education\"\n  ]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-03T16:21:07.464Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: New rules for universities after 2022-2025 research evaluation\r\nSummary: This law sets out what happens to universities and their PhD students when they receive a low scientific category (B or C) after the 2022-2025 research quality evaluation. In such cases, universities lose the right to start new doctoral proceedings and recruit to doctoral schools, while current doctoral students must complete their studies within a set timeframe or under the supervision of another institution.\r\nKey Points: Universities with category B in a discipline can finish ongoing doctoral proceedings but cannot start new ones., Universities with category C lose the right to conduct doctoral proceedings – students are transferred to another institution designated by the Council of Scientific Excellence., Doctoral schools with category B can only educate current doctoral students and cannot recruit new ones., If after the next evaluation (third evaluation) the university again receives category B or C, it permanently loses the right to award doctoral degrees in that discipline., A university that lost its rights must cover the fee for its former student's doctoral defense at another institution.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-03T16:15:17.367Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady dla uczelni po ocenie naukowej 2022-2025\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa określa, co dzieje się z uczelniami i ich doktorantami, gdy po ocenie jakości badań naukowych za lata 2022-2025 otrzymają one niską kategorię (B lub C). W takich przypadkach uczelnie tracą prawo do prowadzenia nowych przewodów doktorskich i rekrutacji do szkół doktorskich, a obecni doktoranci muszą dokończyć studia w określonym czasie lub pod opieką innej instytucji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z kategorią B w danej dyscyplinie mogą dokończyć już rozpoczęte przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Uczelnie z kategorią C tracą prawo do prowadzenia przewodów doktorskich – doktoranci są przenoszeni do innej jednostki wskazanej przez Radę Doskonałości Naukowej.\",\n    \"Szkoły doktorskie z kategorią B mogą kształcić tylko obecnych doktorantów, nie mogą prowadzić rekrutacji nowych studentów.\",\n    \"Jeśli po kolejnej ocenie (trzeciej ewaluacji) uczelnia znów dostanie kategorię B lub C, całkowicie traci prawo do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie.\",\n    \"Uczelnia, która utraciła uprawnienia, musi pokryć opłatę za obronę doktoratu swojego byłego studenta w innej jednostce.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New rules for universities after 2022-2025 research evaluation\",\n  \"eng_summary\": \"This law sets out what happens to universities and their PhD students when they receive a low scientific category (B or C) after the 2022-2025 research quality evaluation. In such cases, universities lose the right to start new doctoral proceedings and recruit to doctoral schools, while current doctoral students must complete their studies within a set timeframe or under the supervision of another institution.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with category B in a discipline can finish ongoing doctoral proceedings but cannot start new ones.\",\n    \"Universities with category C lose the right to conduct doctoral proceedings – students are transferred to another institution designated by the Council of Scientific Excellence.\",\n    \"Doctoral schools with category B can only educate current doctoral students and cannot recruit new ones.\",\n    \"If after the next evaluation (third evaluation) the university again receives category B or C, it permanently loses the right to award doctoral degrees in that discipline.\",\n    \"A university that lost its rights must cover the fee for its former student's doctoral defense at another institution.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Regeln für Hochschulen nach der Forschungsbewertung 2022-2025\",\n  \"de_summary\": \"Dieses Gesetz regelt, was mit Hochschulen und ihren Doktoranden passiert, wenn sie nach der Forschungsqualitätsbewertung 2022-2025 eine niedrige wissenschaftliche Kategorie (B oder C) erhalten. In solchen Fällen verlieren die Hochschulen das Recht, neue Promotionsverfahren zu eröffnen und Doktoranden zu rekrutieren, während aktuelle Doktoranden ihr Studium innerhalb einer bestimmten Frist oder unter der Aufsicht einer anderen Einrichtung abschließen müssen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Hochschulen mit Kategorie B in einer Disziplin können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Hochschulen mit Kategorie C verlieren das Recht, Promotionsverfahren durchzuführen – Doktoranden werden an eine andere, vom Rat für Wissenschaftliche Exzellenz benannte Einrichtung übertragen.\",\n    \"Doktorandenschulen mit Kategorie B können nur aktuelle Doktoranden ausbilden und keine neuen rekrutieren.\",\n    \"Erhält die Hochschule nach der nächsten Bewertung (dritte Evaluierung) erneut die Kategorie B oder C, verliert sie dauerhaft das Recht, Doktortitel in dieser Disziplin zu verleihen.\",\n    \"Eine Hochschule, die ihre Rechte verloren hat, muss die Gebühr für die Doktorprüfung ihres ehemaligen Studenten an einer anderen Einrichtung übernehmen.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles pour les universités après l'évaluation de la recherche 2022-2025\",\n  \"fr_summary\": \"Cette loi définit ce qui arrive aux universités et à leurs doctorants lorsqu'ils reçoivent une catégorie scientifique faible (B ou C) après l'évaluation de la qualité de la recherche 2022-2025. Dans ces cas, les universités perdent le droit d'ouvrir de nouvelles procédures de doctorat et de recruter dans les écoles doctorales, tandis que les doctorants actuels doivent terminer leurs études dans un délai déterminé ou sous la supervision d'un autre établissement.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités avec la catégorie B dans une discipline peuvent terminer les procédures de doctorat en cours mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les universités avec la catégorie C perdent le droit de mener des procédures de doctorat – les doctorants sont transférés vers un autre établissement désigné par le Conseil de l'Excellence Scientifique.\",\n    \"Les écoles doctorales avec la catégorie B ne peuvent former que les doctorants actuels et ne peuvent pas recruter de nouveaux étudiants.\",\n    \"Si après la prochaine évaluation (troisième évaluation) l'université reçoit à nouveau la catégorie B ou C, elle perd définitivement le droit de délivrer des doctorats dans cette discipline.\",\n    \"Une université qui a perdu ses droits doit prendre en charge les frais de soutenance de doctorat de son ancien étudiant dans un autre établissement.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas para universidades tras la evaluación de investigación 2022-2025\",\n  \"es_summary\": \"Esta ley establece lo que sucede con las universidades y sus doctorandos cuando reciben una categoría científica baja (B o C) después de la evaluación de calidad de la investigación 2022-2025. En tales casos, las universidades pierden el derecho de iniciar nuevos procedimientos de doctorado y de reclutar para escuelas de doctorado, mientras que los doctorandos actuales deben completar sus estudios dentro de un plazo determinado o bajo la supervisión de otra institución.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con categoría B en una disciplina pueden finalizar los procedimientos de doctorado en curso, pero no pueden iniciar otros nuevos.\",\n    \"Las universidades con categoría C pierden el derecho de realizar procedimientos de doctorado: los doctorandos son transferidos a otra institución designada por el Consejo de Excelencia Científica.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con categoría B solo pueden formar a los doctorandos actuales y no pueden reclutar nuevos estudiantes.\",\n    \"Si tras la próxima evaluación (tercera evaluación) la universidad vuelve a recibir la categoría B o C, pierde permanentemente el derecho de otorgar títulos de doctor en esa disciplina.\",\n    \"Una universidad que ha perdido sus derechos debe cubrir la tarifa por la defensa de tesis doctoral de su antiguo estudiante en otra institución.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole per le università dopo la valutazione della ricerca 2022-2025\",\n  \"it_summary\": \"Questa legge stabilisce cosa succede alle università e ai loro dottorandi quando ricevono una categoria scientifica bassa (B o C) dopo la valutazione della qualità della ricerca 2022-2025. In tali casi, le università perdono il diritto di avviare nuove procedure di dottorato e di reclutare per le scuole di dottorato, mentre i dottorandi attuali devono completare i loro studi entro un termine stabilito o sotto la supervisione di un'altra istituzione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con categoria B in una disciplina possono concludere le procedure di dottorato in corso ma non possono avviarne di nuove.\",\n    \"Le università con categoria C perdono il diritto di svolgere procedure di dottorato: i dottorandi vengono trasferiti a un'altra istituzione designata dal Consiglio per l'Eccellenza Scientifica.\",\n    \"Le scuole di dottorato con categoria B possono formare solo i dottorandi attuali e non possono reclutare nuovi studenti.\",\n    \"Se dopo la prossima valutazione (terza valutazione) l'università riceve nuovamente la categoria B o C, perde definitivamente il diritto di conferire dottorati in quella disciplina.\",\n    \"Un'università che ha perso i suoi diritti deve coprire la tassa per la difesa del dottorato del suo ex studente presso un'altra istituzione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe regels voor universiteiten na onderzoeksbeoordeling 2022-2025\",\n  \"nl_summary\": \"Deze wet bepaalt wat er gebeurt met universiteiten en hun promovendi wanneer zij een lage wetenschappelijke categorie (B of C) krijgen na de beoordeling van de onderzoekskwaliteit 2022-2025. In dergelijke gevallen verliezen universiteiten het recht om nieuwe promotieprocedures te starten en te werven voor promotiescholen, terwijl huidige promovendi hun studie binnen een bepaalde termijn of onder toezicht van een andere instelling moeten afronden.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met categorie B in een discipline kunnen lopende promotieprocedures afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Universiteiten met categorie C verliezen het recht om promotieprocedures uit te voeren – promovendi worden overgeplaatst naar een andere instelling die is aangewezen door de Raad voor Wetenschappelijke Excellentie.\",\n    \"Promotiescholen met categorie B kunnen alleen huidige promovendi opleiden en geen nieuwe studenten werven.\",\n    \"Als de universiteit na de volgende beoordeling (derde evaluatie) opnieuw categorie B of C krijgt, verliest zij permanent het recht om doctoraten in die discipline toe te kennen.\",\n    \"Een universiteit die haar rechten heeft verloren, moet de kosten voor de promotieverdediging van haar voormalige student aan een andere instelling betalen.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras para universidades após avaliação de pesquisa 2022-2025\",\n  \"pt_summary\": \"Esta lei define o que acontece com as universidades e seus doutorandos quando recebem uma categoria científica baixa (B ou C) após a avaliação da qualidade da pesquisa 2022-2025. Nesses casos, as universidades perdem o direito de iniciar novos processos de doutoramento e de recrutar para escolas de doutoramento, enquanto os doutorandos atuais devem concluir seus estudos dentro de um prazo determinado ou sob a supervisão de outra instituição.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Universidades com categoria B numa disciplina podem concluir processos de doutoramento em curso, mas não podem iniciar novos.\",\n    \"Universidades com categoria C perdem o direito de realizar processos de doutoramento – os doutorandos são transferidos para outra instituição designada pelo Conselho de Excelência Científica.\",\n    \"Escolas de doutoramento com categoria B só podem formar os doutorandos atuais e não podem recrutar novos alunos.\",\n    \"Se após a próxima avaliação (terceira avaliação) a universidade receber novamente a categoria B ou C, perde permanentemente o direito de conceder doutoramentos nessa disciplina.\",\n    \"Uma universidade que perdeu os seus direitos deve cobrir a taxa pela defesa de doutoramento do seu antigo estudante noutra instituição.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Education\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-02T16:23:52.692Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: New rules for universities after 2022-2025 scientific evaluation\r\nSummary: This law sets out what happens to universities and research institutes that received low scientific categories (B or C) in the 2022-2025 evaluation. For doctoral students and candidates, it means their proceedings can continue under certain conditions, but in extreme cases the university may lose the right to award doctoral degrees. For doctoral school students, if their university received a low grade, the school may be gradually closed to new admissions.\r\nKey Points: Universities with category B in a discipline can finish ongoing doctoral proceedings but cannot start new ones., Universities with category C lose the right to conduct doctoral proceedings – these are taken over by the Council of Scientific Excellence., Doctoral schools with a low grade (category B) can only educate current doctoral students, without admitting new ones., If after the next evaluation (for 2026-2029) the university again gets category B or C, it will lose the right to award doctoral degrees in that discipline., People who completed a doctoral school at a university that lost its rights will have the fee for defending their thesis at another institution covered by their former university.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-02T16:17:11.033Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2500/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nTekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu U S TAWA z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370 , 635 i 637. 2 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nieniższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3 MARSZAŁEK SEJMU / – / Włodzimierz Czarzasty\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady dla uczelni po ocenie naukowej 2022-2025\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa określa, co dzieje się z uczelniami i instytutami naukowymi, które w wyniku oceny za lata 2022-2025 otrzymały niskie kategorie naukowe (B lub C). Dla doktorantów i osób ubiegających się o stopień doktora oznacza to, że ich postępowania mogą być kontynuowane, ale pod pewnymi warunkami, a w skrajnych przypadkach uczelnia może stracić prawo do nadawania stopni doktora. Dla studentów szkół doktorskich oznacza to, że jeśli ich uczelnia dostała niską ocenę, szkoła może być stopniowo zamykana dla nowych rekrutacji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z kategorią B w danej dyscyplinie mogą dokończyć już rozpoczęte przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Uczelnie z kategorią C tracą prawo do prowadzenia przewodów doktorskich – przejmuje je Rada Doskonałości Naukowej.\",\n    \"Szkoły doktorskie z niską oceną (kategoria B) mogą kształcić tylko obecnych doktorantów, bez przyjmowania nowych.\",\n    \"Jeśli po kolejnej ocenie (za lata 2026-2029) uczelnia znów dostanie kategorię B lub C, straci prawo do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie.\",\n    \"Osoby, które ukończyły szkołę doktorską na uczelni, która straciła uprawnienia, mają opłatę za obronę w innej jednostce pokrytą przez swoją dawną uczelnię.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New rules for universities after 2022-2025 scientific evaluation\",\n  \"eng_summary\": \"This law sets out what happens to universities and research institutes that received low scientific categories (B or C) in the 2022-2025 evaluation. For doctoral students and candidates, it means their proceedings can continue under certain conditions, but in extreme cases the university may lose the right to award doctoral degrees. For doctoral school students, if their university received a low grade, the school may be gradually closed to new admissions.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with category B in a discipline can finish ongoing doctoral proceedings but cannot start new ones.\",\n    \"Universities with category C lose the right to conduct doctoral proceedings – these are taken over by the Council of Scientific Excellence.\",\n    \"Doctoral schools with a low grade (category B) can only educate current doctoral students, without admitting new ones.\",\n    \"If after the next evaluation (for 2026-2029) the university again gets category B or C, it will lose the right to award doctoral degrees in that discipline.\",\n    \"People who completed a doctoral school at a university that lost its rights will have the fee for defending their thesis at another institution covered by their former university.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Regeln für Hochschulen nach der wissenschaftlichen Bewertung 2022-2025\",\n  \"de_summary\": \"Dieses Gesetz legt fest, was mit Universitäten und Forschungseinrichtungen passiert, die bei der Bewertung 2022-2025 niedrige wissenschaftliche Kategorien (B oder C) erhalten haben. Für Doktoranden und Kandidaten bedeutet dies, dass ihre Verfahren unter bestimmten Bedingungen fortgesetzt werden können, aber im Extremfall die Universität das Recht zur Verleihung von Doktortiteln verlieren kann. Für Studierende von Graduiertenschulen bedeutet dies, dass die Schule bei einer schlechten Bewertung ihrer Universität schrittweise für Neueinschreibungen geschlossen werden kann.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Universitäten mit Kategorie B in einer Disziplin können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Universitäten mit Kategorie C verlieren das Recht, Promotionsverfahren durchzuführen – diese werden vom Rat für Wissenschaftliche Exzellenz übernommen.\",\n    \"Graduiertenschulen mit einer niedrigen Bewertung (Kategorie B) können nur aktuelle Doktoranden ausbilden, ohne neue aufzunehmen.\",\n    \"Wenn die Universität nach der nächsten Bewertung (für 2026-2029) erneut die Kategorie B oder C erhält, verliert sie das Recht, Doktortitel in dieser Disziplin zu verleihen.\",\n    \"Personen, die eine Graduiertenschule an einer Universität abgeschlossen haben, die ihre Rechte verloren hat, erhalten die Gebühr für die Verteidigung ihrer Dissertation an einer anderen Einrichtung von ihrer ehemaligen Universität erstattet.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles pour les universités après l'évaluation scientifique 2022-2025\",\n  \"fr_summary\": \"Cette loi définit ce qui arrive aux universités et instituts de recherche qui ont reçu de faibles catégories scientifiques (B ou C) lors de l'évaluation 2022-2025. Pour les doctorants et les candidats, cela signifie que leurs procédures peuvent se poursuivre sous certaines conditions, mais dans les cas extrêmes, l'université peut perdre le droit de délivrer des doctorats. Pour les étudiants des écoles doctorales, si leur université a reçu une note faible, l'école peut être progressivement fermée aux nouvelles inscriptions.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités avec la catégorie B dans une discipline peuvent terminer les procédures de doctorat en cours mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les universités avec la catégorie C perdent le droit de mener des procédures de doctorat – celles-ci sont reprises par le Conseil de l'Excellence Scientifique.\",\n    \"Les écoles doctorales avec une note faible (catégorie B) ne peuvent former que les doctorants actuels, sans en admettre de nouveaux.\",\n    \"Si après la prochaine évaluation (pour 2026-2029) l'université obtient à nouveau la catégorie B ou C, elle perdra le droit de délivrer des doctorats dans cette discipline.\",\n    \"Les personnes qui ont terminé une école doctorale dans une université qui a perdu ses droits verront les frais de soutenance de leur thèse dans un autre établissement pris en charge par leur ancienne université.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas para universidades tras la evaluación científica 2022-2025\",\n  \"es_summary\": \"Esta ley establece lo que sucede con las universidades e institutos de investigación que recibieron categorías científicas bajas (B o C) en la evaluación 2022-2025. Para los doctorandos y candidatos, significa que sus procedimientos pueden continuar bajo ciertas condiciones, pero en casos extremos la universidad puede perder el derecho a otorgar títulos de doctor. Para los estudiantes de escuelas de doctorado, si su universidad recibió una calificación baja, la escuela puede cerrarse gradualmente a nuevas admisiones.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con categoría B en una disciplina pueden finalizar los procedimientos de doctorado en curso pero no pueden iniciar otros nuevos.\",\n    \"Las universidades con categoría C pierden el derecho a realizar procedimientos de doctorado – estos son asumidos por el Consejo de Excelencia Científica.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con una calificación baja (categoría B) solo pueden formar a los doctorandos actuales, sin admitir nuevos.\",\n    \"Si después de la próxima evaluación (para 2026-2029) la universidad vuelve a obtener la categoría B o C, perderá el derecho a otorgar títulos de doctor en esa disciplina.\",\n    \"Las personas que completaron una escuela de doctorado en una universidad que perdió sus derechos tendrán la tarifa por la defensa de su tesis en otra institución cubierta por su antigua universidad.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole per le università dopo la valutazione scientifica 2022-2025\",\n  \"it_summary\": \"Questa legge stabilisce cosa succede alle università e agli istituti di ricerca che hanno ricevuto categorie scientifiche basse (B o C) nella valutazione 2022-2025. Per i dottorandi e i candidati, significa che i loro procedimenti possono continuare a determinate condizioni, ma in casi estremi l'università può perdere il diritto di conferire dottorati. Per gli studenti delle scuole di dottorato, se la loro università ha ricevuto un voto basso, la scuola può essere gradualmente chiusa alle nuove ammissioni.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con categoria B in una disciplina possono concludere i procedimenti di dottorato in corso ma non possono avviarne di nuovi.\",\n    \"Le università con categoria C perdono il diritto di svolgere procedimenti di dottorato – questi vengono assunti dal Consiglio per l'Eccellenza Scientifica.\",\n    \"Le scuole di dottorato con un voto basso (categoria B) possono formare solo i dottorandi attuali, senza ammetterne di nuovi.\",\n    \"Se dopo la prossima valutazione (per il 2026-2029) l'università ottiene nuovamente la categoria B o C, perderà il diritto di conferire dottorati in quella disciplina.\",\n    \"Le persone che hanno completato una scuola di dottorato presso un'università che ha perso i suoi diritti vedranno la tassa per la discussione della tesi in un altro istituto coperta dalla loro ex università.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe regels voor universiteiten na wetenschappelijke evaluatie 2022-2025\",\n  \"nl_summary\": \"Deze wet bepaalt wat er gebeurt met universiteiten en onderzoeksinstellingen die lage wetenschappelijke categorieën (B of C) hebben gekregen bij de evaluatie 2022-2025. Voor promovendi en kandidaten betekent dit dat hun procedures onder bepaalde voorwaarden kunnen worden voortgezet, maar in extreme gevallen kan de universiteit het recht verliezen om doctoraten toe te kennen. Voor studenten van graduate schools betekent dit dat als hun universiteit een lage beoordeling heeft gekregen, de school geleidelijk kan worden gesloten voor nieuwe inschrijvingen.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met categorie B in een discipline kunnen lopende promotieprocedures afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Universiteiten met categorie C verliezen het recht om promotieprocedures uit te voeren – deze worden overgenomen door de Raad voor Wetenschappelijke Excellentie.\",\n    \"Graduate schools met een lage beoordeling (categorie B) kunnen alleen huidige promovendi opleiden, zonder nieuwe toe te laten.\",\n    \"Als de universiteit na de volgende evaluatie (voor 2026-2029) opnieuw categorie B of C krijgt, verliest zij het recht om doctoraten in die discipline toe te kennen.\",\n    \"Personen die een graduate school hebben afgerond aan een universiteit die haar rechten heeft verloren, krijgen de vergoeding voor de verdediging van hun proefschrift aan een andere instelling betaald door hun voormalige universiteit.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras para universidades após a avaliação científica 2022-2025\",\n  \"pt_summary\": \"Esta lei define o que acontece com universidades e institutos de investigação que receberam categorias científicas baixas (B ou C) na avaliação 2022-2025. Para doutorandos e candidatos, significa que os seus processos podem continuar sob certas condições, mas em casos extremos a universidade pode perder o direito de atribuir doutoramentos. Para os estudantes de escolas doutorais, se a sua universidade recebeu uma classificação baixa, a escola pode ser gradualmente encerrada para novas admissões.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Universidades com categoria B numa disciplina podem concluir processos de doutoramento em curso, mas não podem iniciar novos.\",\n    \"Universidades com categoria C perdem o direito de realizar processos de doutoramento – estes são assumidos pelo Conselho de Excelência Científica.\",\n    \"Escolas doutorais com uma classificação baixa (categoria B) só podem formar os atuais doutorandos, sem admitir novos.\",\n    \"Se após a próxima avaliação (para 2026-2029) a universidade voltar a obter a categoria B ou C, perderá o direito de atribuir doutoramentos nessa disciplina.\",\n    \"As pessoas que concluíram uma escola doutoral numa universidade que perdeu os seus direitos terão a taxa de defesa da sua tese noutra instituição paga pela sua antiga universidade.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Education\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-07T16:09:02.942Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2500/2500.pdf",
      "model": "gemini-3.1-pro-preview",
      "prompt_sent": "\nJesteś LEGISLATIVE SURGEON.\nTwoim zadaniem jest audyt i naprawa streszczenia (JSON) pod kątem zgodności z tekstem źródłowym (SOURCE).\nZASADA FUNDAMENTALNA: \"NO NEW INFORMATION\" (żadnych nowych informacji).\nStreszczenie może jedynie transformować informacje zawarte w SOURCE (skracać, tłumaczyć, sumować). Nie może generować nowych informacji, których nie ma w SOURCE.\n\nPROCEDURA WERYFIKACJI (wykonaj dla każdego zdania w JSON):\nZadaj sobie pytanie: \"Czy potrafię wskazać w SOURCE konkretny fragment, który potwierdza to stwierdzenie?\"\nJEŚLI ODPOWIEDŹ BRZMI \"TAK\":\nInformacja jest potwierdzona cytatem, synonimem lub wynikiem matematycznym z danych w tekście.\nDECYZJA: Zostaw bez zmian.\nJEŚLI ODPOWIEDŹ BRZMI \"NIE\":\nInformacji nie ma w tekście (jest to halucynacja, zewnętrzna wiedza modelu, nadinterpretacja lub niepotrzebna ekstrapolacja).\nDECYZJA: Usuń tę informację lub zmień ją tak, aby miała pokrycie w tekście.\nJEŚLI ODPOWIEDŹ BRZMI \"TO ZALEŻY\":\nTekst jest niejasny, a streszczenie \"zgaduje\" (np. podając konkretny przykład dla ogólnego terminu).\nDECYZJA: Bądź bezpieczny. Usuń zgadywanie. Użyj terminologii z tekstu.\n\nKATEGORIE RYZYKA (szczególna uwaga):\nDaty (start obowiązywania vs start finansowania).\nLiczby (konkretne kwoty muszą wynikać z tekstu).\nPodmioty (kto co robi).\nZakres (co ustawa obejmuje, a czego nie).\n\nINPUT:\n--- SOURCE_TEXT START ---\nDruk nr 2500 Warszawa, 29 kwietnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-56-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025. Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328 i 370. – 2 – Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nie niższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, w związku ze zgłoszonymi licznymi uwagami i krytycznymi opiniami wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej. Należy wskazać, że wyniki ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej łącznie „stopniem doktora”; 2) prowadzenia szkół doktorskich. Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej łącznie „dyscypliną”, zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie w ramach ewaluacji, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki co do możliwych konsekwencji, jakie mogą wyniknąć w związku z przeprowadzeniem drugiej ewaluacji, w art. 3 projektu zaproponowano czasowe uregulowanie problemu dalszego prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą mogły być kontynuowane do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii 2 naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. W takiej sytuacji w podmiocie nie będzie natomiast możliwe wszczynanie nowych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku gdy w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostanie przyznana kategoria naukowa C w danej dyscyplinie, postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej (art. 2 ust. 2 projektu). W projekcie proponuje się również, aby podmiot, który zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu zachowa możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wszczętych przed dniem przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji, utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji zostanie mu przyznana w tej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C. Przepis art. 3 odnosi się natomiast do kwestii prowadzenia kształcenia w szkołach doktorskich. Zgodnie z art. 198 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona wyłącznie w dyscyplinach, w których podmiot posiada kategorię naukową nie niższą niż B+. Proponuje się w związku z tym, aby w okresie od dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku drugiej ewaluacji do dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł natomiast kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+. Jeżeli jednak w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot poprawi jakość prowadzonej działalności naukowej i uzyska w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategorię naukową nie niższą niż B+, będzie mógł kontynuować kształcenie doktorantów w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach, jak również będzie mógł kształcić nowych doktorantów 3 w tym zakresie. Jeżeli natomiast w wyniku uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot zacznie spełniać odpowiedni warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić rekrutację do tej szkoły. Przepis ma na celu zapewnienie ciągłości kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w przypadku uzyskania przez podmiot w wyniku trzeciej ewaluacji kategorii naukowej nie niższej niż B+, skutkującej odzyskaniem tego uprawnienia w dyscyplinie, w której utracił je w wyniku drugiej ewaluacji. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie ze względu na utratę przez podmiot uprawnienia do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Koszt takiego postępowania w innym podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora musiałby zostać zatem poniesiony przez inny podmiot, który nie prowadził kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej, co wydaje się rozwiązaniem nieuzasadnionym i niesprawiedliwym. W związku z powyższym w art. 3 ust. 4 projektu wprowadzono regulację, zgodnie z którą podmiot, który utraci uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie ponosił koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, jeżeli zostanie ono przeprowadzone na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Projektowana ustawa nie wymaga opracowania przepisów przejściowych. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. 4 Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 Data sporządzenia 3.04.2026 r. Źródło Deregulacja Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UDER93 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany Regulacje proponowane w przedkładanym projekcie ustawy są związane z problemami dostrzeżonymi przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w toku bieżącej działalności oraz w ramach analizy wyników ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej w 2022 r., obejmującej lata 2017–2021, zwanej dalej „pierwszą ewaluacją”. Pierwsza ewaluacja została przeprowadzona w ramach dyscyplin naukowych i artystycznych, zwanych dalej „dyscyplinami”, w których w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „podmiotami”, była prowadzona działalność naukowa. Pierwszej ewaluacji poddano jakość działalności naukowej prowadzonej w 283 podmiotach, w tym w 137 uczelniach (103 uczelniach publicznych, 29 uczelniach niepublicznych i 5 uczelniach kościelnych), 2 federacjach podmiotów, 70 instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk, zwanych dalej „instytutami PAN”, 64 instytutach badawczych oraz 10 innych podmiotach prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Łącznie podmioty zostały poddane pierwszej ewaluacji w 1145 dyscyplinach, w tym: uczelnie – w 949 dyscyplinach, instytuty PAN – w 96 dyscyplinach, instytuty badawcze – w 79 dyscyplinach, inne podmioty – w 9 dyscyplinach oraz federacje podmiotów – w 12 dyscyplinach. Podmioty uzyskały w poszczególnych dyscyplinach kategorie naukowe A+, A, B+, B oraz C, a ich rozkład był zróżnicowany. Poniższa tabela zawiera informacje o liczbie kategorii naukowych A+, A, B+, B oraz C przyznanych poszczególnym podmiotom. Typ podmiotu Kategoria naukowa A+ Kategoria naukowa A Kategoria naukowa B+ Kategoria naukowa B Kategoria naukowa C uczelnia 86 331 481 38 13 instytut PAN 28 42 22 2 2 instytut badawczy 5 43 21 5 5 inny podmiot 0 2 2 2 3 federacja podmiotów 1 7 4 0 0 Niemal połowa, tj. 530 (46,29%) spośród wszystkich przyznanych kategorii naukowych, to kategorie naukowe B+, kolejno 425 dyscyplin otrzymało kategorię naukową A (37,12%), a kategorię naukową A+ otrzymało 120 dyscyplin (10,48%). Oznacza to, że łącznie kategorie naukowe B+, A i A+ otrzymało 1075 dyscyplin, co stanowi 93,89%. Natomiast kategorie naukowe B i C otrzymało 70 dyscyplin, co stanowi 6,11%. Spośród wszystkich podmiotów, które zostały poddane pierwszej ewaluacji w ramach poszczególnych dyscyplin, 146 zostało poddanych ewaluacji tylko w jednej dyscyplinie, z tego 18 podmiotów otrzymało kategorię naukową B albo C w tej dyscyplinie, w tym: 6 niepublicznych uczelni zawodowych, 3 instytuty PAN, 4 instytuty badawcze oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Zatem podmioty te w wyniku pierwszej ewaluacji nie uzyskały uprawnień takich jak podmioty, które otrzymały co najmniej kategorię naukową B+. Ewaluacja jakości działalności naukowej, zwana dalej „ewaluacją”, w uczelni zawodowej, instytucie badawczym, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, zwanym dalej „CMKP”, oraz w innych podmiotach prowadzących głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły jest przeprowadzana wyłącznie na wniosek tych podmiotów. Jeżeli chodzi o zbliżająca się ewaluację obejmującą lata 2022–2025, zwaną dalej „drugą ewaluacją”, to 72 uprawnione podmioty (CMKP, 15 uczelni zawodowych, 51 instytutów badawczych oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły) do dnia 30 września 2025 r. złożyły wnioski o poddanie się ewaluacji. 2 W związku z pierwszą ewaluacją również wprowadzono mechanizm łagodzący jej skutki w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów oraz postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”. W odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz kształcenia doktorantów należy wskazać, że Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on nie gromadzi informacji, które jednoznacznie potwierdzają, że dany podmiot skorzystał z mechanizmu łagodzenia skutków ewaluacji. Możliwa jest jedynie pośrednia ocena, oparta na analizie, czy w danej dyscyplinie nadano stopień doktora po dacie przyznania kategorii naukowej B. Spośród 31 podmiotów, które łącznie w 47 podmioto-dyscyplinach otrzymały kategorię naukową B, 9 podmiotów w 9 podmioto-dyscyplinach posiadało wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, a po ewaluacji je utraciło. Przeprowadzona analiza wskazuje, że spośród tych 9 podmiotów, które miały wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, 6 podmiotów skorzystało z łagodzenia skutków ewaluacji (epizodycznego rozwiązania ustawowego wprowadzonego w związku z wynikami pierwszej ewaluacji) – tzn. nadało stopień doktora po dacie uzyskania kategorii naukowej B. Jeżeli chodzi o liczbę podmiotów, które skorzystały z mechanizmu łagodzenia skutków pierwszej ewaluacji w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów, to należy wskazać, że według posiadanych danych były to dwa podmioty w dwóch dyscyplinach. Doktoranci kształcący się w tych dyscyplinach ukończyli kształcenie – podmioty skorzystały z przepisów łagodzących skutki pierwszej ewaluacji. Ponieważ szkoły doktorskie kształciły w wielu dyscyplinach, to zgodnie z obowiązującymi przepisami szkoły te nadal funkcjonują, jednak nie przeprowadzają rekrutacji nowych doktorantów w tych dyscyplinach, w których otrzymały kategorię naukową B. Do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego docierają liczne uwagi i krytyczne opinie wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, a zbliżająca się druga ewaluacja wywołuje obawy wśród podmiotów co do możliwych konsekwencji, jakie mogą pojawić się w związku z jej przeprowadzeniem, zwłaszcza że wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, 2) prowadzenia szkół doktorskich – a ich uwzględnienie polegałoby na czasowej modyfikacji obowiązujących zasad. 1. Prowadzenie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii naukowej w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów doktoryzujących oraz głosy krytyczne dotyczące ewaluacji, także w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom tych podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. W związku z tym w projekcie proponuje się uregulowanie problemu dalszego prowadzenia tych postępowań przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B, do czasu uzyskania kategorii naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. Prowadzenie szkół doktorskich Zgodnie z art. 198 ust. 3–5 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona przez uczelnię akademicką, instytut PAN, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo CMKP, posiadające: 1) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej dwóch dyscyplinach albo 2) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej jednej dyscyplinie i uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie, albo 3) uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej dwóch dyscyplinach. Szkoła doktorska może być prowadzona także przez uczelnię akademicką, która prowadzi działalność naukową wyłącznie w jednej dyscyplinie, która jest dyscypliną w zakresie teologii albo kultury fizycznej, albo dyscypliną artystyczną, i posiada w niej kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy. 3 Szkoła doktorska może być również prowadzona wspólnie przez uczelnie akademickie, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub CMKP, z których każde posiada kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie. Co do zasady możliwość prowadzenia szkół doktorskich jest uzależniona od posiadanych przez uprawnione do tego podmioty odpowiednich kategorii naukowych, z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych. Stosownie do wskazanych przepisów najniższą kategorią naukową uprawniającą do prowadzenia szkoły doktorskiej w danej dyscyplinie jest kategoria naukowa B+. Oznacza to, iż w przypadku nieuzyskania przez ww. podmioty prowadzące aktualnie szkoły doktorskie kategorii naukowej co najmniej B+ w każdej z dyscyplin, w których prowadzą kształcenie doktorantów, utracą one możliwość dalszego prowadzenia szkół doktorskich w poszczególnych dyscyplinach. Zgodnie z danymi ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on w Polsce działają obecnie 164 szkoły doktorskie. Nie przyjmuje się założenia, iż aktualnie obowiązujące zasady ewaluacji będą skutkować masową utratą uprawnień do prowadzenia szkół doktorskich. Uwzględniając jednak obawy podmiotów oraz głosy krytyczne dotyczące obowiązujących zasad ewaluacji, wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. Nie jest obecnie możliwe przewidzenie wyników, a tym bardziej skutków drugiej ewaluacji, która rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., jednakże w poczuciu odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie systemu szkolnictwa wyższego i nauki należy podjąć działania zabezpieczające przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami dla podmiotów, studentów, doktorantów i osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora. Należy zauważyć w kontekście postępowań w sprawie nadania stopnia doktora i kształcenia w szkołach doktorskich, że w przypadku zaprzestania spełniania warunku posiadania kategorii naukowej co najmniej B+ przez podmiot może dojść do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 ustawy) oraz związanymi z tym kosztami. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie regulacji epizodycznych, które umożliwią czasowe odstępstwa od zasad przewidzianych w ustawie. Ad 1 Proponuje się, aby w przypadku uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji przez podmiot posiadający uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogły być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot nowej kategorii naukowej. Równocześnie w podmiocie, który uzyska kategorię naukową B w danej dyscyplinie, nie będą mogły być wszczynane w tej dyscyplinie nowe postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku uzyskania przez podmiot kategorii naukowej C proponuje się kontynuację postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez inny podmiot posiadający odpowiednie uprawnienia w danej dyscyplinie, wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. Efektem proponowanej regulacji będzie złagodzenie obowiązujących rozwiązań ze względu na krytykę obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz związane z tym obawy podmiotów doktoryzujących. Ad 2 Proponuje się, aby w okresie przejściowym od dnia uzyskania wyników drugiej ewaluacji do dnia przyznania kategorii naukowych w wyniku trzeciej ewaluacji, która zostanie przeprowadzona w 2030 r., podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych przez siebie szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie spełniać warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+. 4 Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić do niej rekrutację. Proponuje się także wprowadzenie wyjątku, zgodnie z którym w przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, przeprowadzane na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej w innym podmiocie, pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Zgodnie bowiem z art. 182 ust. 4 ustawy opłaty za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora nie pobiera się tylko w przypadku, gdy osoba przeprowadza to postępowanie w tym samym podmiocie, w którym odbywała kształcenie. Należy zwrócić uwagę, iż w sytuacji utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant, który ukończy kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, nie będzie mógł w tym podmiocie wszcząć postępowania w sprawie nadania stopnia doktora z przyczyn, które nie będą leżały po jego stronie. Tym samym inny podmiot, w którym doktorant będzie zmuszony wszcząć postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, mógłby żądać od niego stosownej opłaty. Proponuje się zatem, aby koszt takiego postępowania w wybranym przez doktoranta podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora ponosił podmiot, który realizował kształcenie doktoranta w szkole doktorskiej, co w takiej sytuacji będzie rozwiązaniem uzasadnionym i sprawiedliwym. Celem tych zmian jest zabezpieczenie interesów doktorantów w warunkach niepewności związanej z istotną krytyką przez środowisko naukowe obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz zgłaszanych obaw związanych z wynikami drugiej ewaluacji. Projektowane rozwiązania epizodyczne nie będą miały istotnego wpływu na spójność polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz porównywalność stopni doktora uzyskanych w ramach tego systemu. Jakość kształcenia w szkołach doktorskich jest cyklicznie oceniana przez Komisję Ewaluacji Nauki, poczynając od IV kwartału 2024 r. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przedmiot regulacji stanowi domenę prawa krajowego. Z uwagi na zakres rozwiązań objętych ustawą odstąpiono od analizy porównawczej z regulacjami obowiązującymi w innych państwach. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie szkoły doktorskie 163, z tego 141 – prowadzone samodzielnie i 22 – prowadzone wspólnie Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on możliwość kontynuacji kształcenia doktorantów w przypadku uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji doktoranci 18 607 możliwość kontynuacji kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który uzyskał kategorię naukową B w dyscyplinie, w której doktorant odbywa kształcenie podmioty posiadające co najmniej jedno uprawnienie do nadawania stopnia doktora 257 – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, – konieczność przekazania do prowadzenia w innym podmiocie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C osoby ubiegające się o nadanie stopnia doktora 655 toczących się aktualnie postępowań – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, 5 – konieczność kontynuacji w innych podmiotach postępowań doktorskich prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C Rada Doskonałości Naukowej 1 ustawa wskazywanie podmiotów mających kontynuować postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte w podmiotach, które uzyskały kategorię naukową C w wyniku drugiej ewaluacji 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został przekazany do opiniowania i konsultacji publicznych na okres 21 dni. W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich; 2) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich; 3) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych; 4) Rada Główna Instytutów Badawczych; 5) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 6) Rada Doskonałości Naukowej; 7) Komitet Polityki Naukowej; 8) Polska Akademia Nauk; 9) Krajowa Reprezentacja Doktorantów; 10) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej; 11) Komisja Ewaluacji Nauki. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich; 2) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych; 3) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych; 4) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych; 5) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPeD”; 6) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich; 7) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich; 8) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Niepublicznych; 9) Polska Komisja Akredytacyjna; 10) Rada Młodych Naukowców; 11) Polska Akademia Umiejętności; 12) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej; 13) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej; 14) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; 15) Narodowe Centrum Nauki; 16) Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od dnia 30 października 2025 r. do dnia 21 listopada 2025 r. Omówienie ich wyników przedstawiono w raporcie z konsultacji stanowiącym załącznik do oceny skutków regulacji. 6 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2025 r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw 0 0 0 0 0 0 0 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa – sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw – 7 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe – osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze – Niemierzalne – – Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, obywateli i gospodarstw domowych, a także osób niepełnosprawnych i osób starszych. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☒ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ☐ zwiększenie liczby dokumentów ☐ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy 9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy. 10. Wpływ na pozostałe obszary ☐ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: ☐ informatyzacja ☐ zdrowie Omówienie wpływu Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary ani na żaden inny obszar, który nie został omówiony we wcześniejszych punktach. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy projektowanej ustawy znajdą zastosowanie po uzyskaniu wyników drugiej ewaluacji, która rozpocznie się 1 stycznia 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana przede wszystkim na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. 1 Raport z konsultacji projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Rada Doskonałości Naukowej, Parlament Studentów RP, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Polska Komisja Akredytacyjna, Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich, Uniwersytet Rzeszowski i Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli. TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 Rada Doskonałości Naukowej uwaga ogólna Wyraża się krytyczny stosunek do projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny i której celem jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. W uzasadnieniu do przedmiotowego projektu ustawy, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że jest on następstwem licznych uwag i krytycznych opinii wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, nie wykazano, dlaczego projektodawca dostrzega potrzebę wprowadzenia szczególnych rozwiązań, które mają stanowić odstępstwo od przyjętych przez ustawodawcę założeń jakości działalności naukowej i konsekwencji z nich wynikających. W opinii Rady Doskonałości Naukowej, zwanej dalej „RDN”, proponowane rozwiązania mogą prowadzić do rezultatu, w którym kształcenie doktorantów oraz prowadzenie postępowań awansowych będzie odbywało się w podmiotach, które nie spełniają jakościowych kryteriów przewidzianych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. RDN nie znajduje w przedłożonych do UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA Wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań, w szczególności w zakresie nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkół doktorskich. Nagła utrata tych uprawnień mogłaby prowadzić do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 PSWiN) oraz związanymi z tym kosztami. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora jest najczęściej związane z procesem kształcenia doktorantów, który jak sama nazwa wskazuje, jest procesem, trwa i wymaga zapewnienia stałości. Osoby, które wszczęły postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, powinny mieć poczucie bezpieczeństwa wynikające z możliwości dokończenia tego postępowania w podmiocie, w którym ukończyły kształcenie. Projektowana ustawa nie przewiduje natomiast epizodycznych rozwiązań 2 zaopiniowania dokumentach uzasadnienia dla epizodycznego odstąpienia od uchwalonych przez ustawodawcę w 2018 r. unormowań związanych i wynikających z ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”. Należy przy tym zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa zapewniają możliwość kontynuowania zarówno kształcenia doktorantów, jak i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty, które spełniają ustanowione jakościowe standardy, w przypadku, gdy określone podmioty w wyniku przeprowadzenia ewaluacji nie uzyskały co najmniej kategorii naukowej B+. Ponadto nie jest zrozumiałe, dlaczego projektowane rozwiązania odnoszą się wyłącznie do kształcenia doktorantów i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, natomiast pomijają postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Należy również zauważyć, że – według projektowanych rozwiązań – podmiot, który w wyniku uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, w szkole doktorskiej, utraci możliwość prowadzenia rekrutacji do tej szkoły w pozostałych dyscyplinach, nawet takich, które uzyskały kategorie naukowe A+, A oraz B+. Zatem w wyniku utraty uprawnień na jednym kierunku, konsekwencje będą ponosiły pozostałe, nawet jeżeli jest ich kilka i posiadają najwyższą kategorię naukową, co również należy ocenić krytycznie. w odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Te postępowania mają odmienny charakter, dotyczą osób na późniejszym etapie kariery akademickiej i nie są tak ściśle związane z podmiotem, w którym jest zatrudniona osoba starająca się o stopień doktora habilitowanego (np. większość spośród członków komisji habilitacyjnej wskazuje RDN, a nie podmiot habilitujący). Ponadto należy wskazać na przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia nowemu podmiotowi habilitującemu. Takie rozwiązania w wystarczającym stopniu zabezpieczają interesy osób ubiegających się o stopień doktora habilitowanego. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal wywołują zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony łagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie wprowadza zatem odstępstw od założeń systemu oceny jakości działalności naukowej, lecz instrument proporcjonalnego zarządzania jego skutkami w okresie przejściowym, w sytuacji braku możliwości przewidzenia wyników drugiej ewaluacji oraz w trosce o stabilność systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 3 Jednocześnie przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i prowadzić rekrutację w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 2 Parlament Studentów RP art. 2 Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „PSRP”, przedstawia niniejszą opinię w związku z projektowanym art. 2, który przewiduje utrzymanie uprawnienia uczelni do samodzielnego tworzenia kierunków studiów pomimo obniżenia kategorii naukowej uzyskanej w drugiej ewaluacji. Rozwiązanie to ma na celu niwelowanie skutków ewaluacji, jednak w ocenie PSRP wprowadza ryzyka dla jakości kształcenia oraz funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. W ocenie PSRP negatywne konsekwencje nie wynikają z samego obniżenia kategorii naukowej z B+ do B, lecz z faktu, że projektowany przepis pogłębia istniejący problem funkcjonowania kierunków studiów bez jakiejkolwiek zewnętrznej oceny jakości, umożliwiając uczelniom dalsze, samoistne uruchamianie programów dydaktycznych poza realnym nadzorem. Takie rozwiązanie tworzy lukę w systemie zapewniania jakości, pozwala na prowadzenie programów studiów, które nigdy nie zostały poddane ocenie UWAGA UWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji art. 2. 4 przez instytucje odpowiedzialne za zapewnianie jakości kształcenia oraz pozostaje niezgodne z logiką prawną obowiązującego systemu, w którym pozwolenie na utworzenie kierunku jest nierozerwalnie powiązane z oceną standardów kształcenia. W efekcie projekt w proponowanym kształcie realnie osłabia krajowy system zapewniania jakości i bezpośrednio wpływa na sytuację prawną oraz dydaktyczną studentów. Projektowany art. 2 pozostaje w sprzeczności z europejskimi standardami jakości kształcenia (ESG), zasadami swobodnego przepływu absolwentów w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego oraz fundamentalnymi zasadami przejrzystości i wiarygodności programów studiów. Pogłębianie obecnie istniejącego problemu może skutkować obniżeniem międzynarodowej wiarygodności dyplomów polskich uczelni, zagrożeniem dla mobilności studentów i absolwentów, a także potencjalnym naruszeniem zasad funkcjonowania w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Brak obowiązku jakiejkolwiek oceny programowej nowych kierunków do czasu „trzeciej ewaluacji” wprowadza nieproporcjonalne ryzyko dla studentów, powoduje brak transparentności oferty dydaktycznej oraz umożliwia długotrwałe prowadzenie kierunków studiów bez sprawdzenia ich zgodności ze standardami jakości. W celu zapewnienia bezpieczeństwa studentów oraz stabilności systemu jakości kształcenia PSRP postuluje wprowadzenie zmian do art. 2 projektowanej ustawy polegających na nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny programowej ex-post dla każdego kierunku studiów uruchomionego na podstawie wcześniejszej kategorii naukowej, przy czym ocena ta powinna zostać zrealizowana w ściśle określonym terminie. Jednocześnie w przypadku kierunków uruchamianych po utracie kategorii naukowej uruchomienie programu powinno wiązać się z wymogiem uzyskania uprzedniej pozytywnej oceny programowej ex- ante oraz wykazania zgodności z warunkami prowadzenia studiów określonymi w obowiązujących przepisach. PSRP docenia intencję projektodawcy, aby zminimalizować negatywne skutki ewaluacji dla funkcjonowania uczelni oraz zapewnić ciągłość kształcenia. Jednocześnie zwracamy 5 uwagę, że projektowany art. 2 w obecnym brzmieniu wymaga doprecyzowania. Utrzymanie proponowanego rozwiązania w niezmienionej formie może przyczynić się do osłabienia systemu zapewniania jakości oraz obniżenia wiarygodności polskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. Mając na uwadze konieczność ochrony interesu studentów oraz utrzymania wysokich standardów kształcenia, PSRP rekomenduje wprowadzenie wskazanych modyfikacji, które pozwolą pogodzić cele ustawy z wymogami jakościowymi wynikającymi z zasad Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. 3 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego art. 4 Proponowane przepisy dotyczące wstrzymania rekrutacji do szkół doktorskich (art. 4 projektowanej ustawy) nie biorą pod uwagę sytuacji, w której szkoła obejmuje kilka dyscyplin o różnej ocenie. Uzyskanie kategorii naukowej B w jednej z dyscyplin powinno wstrzymywać rekrutację jedynie do programu opartego na tej dyscyplinie, a nie do całej szkoły, ponieważ inne rozwiązanie hamowałoby kształcenie doktorskie w dyscyplinach utrzymujących wysoką jakość. Obecne brzmienie proponowanego przepisu opiniuje się negatywnie i postuluje odpowiednią modyfikację przepisów w projekcie. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutację do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 4 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich art. 4 Przepisy projektu w art. 4 dotyczące prowadzenia szkół doktorskich nie są sformułowane wystarczająco jasno i mogą budzić wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim należy zauważyć, że jest zasadne, aby rekrutacja do programu doktorskiego związanego z dyscypliną skategoryzowaną jako B w drugiej ewaluacji została wstrzymana do czasu trzeciej ewaluacji, przy utrzymaniu możliwości kontynuacji kształcenia już zrekrutowanych doktorantów. Jednak przepis art. 4 ust. 2 mówiący o wstrzymaniu rekrutacji do szkoły in extenso wydaje się właściwy dla szkół prowadzonych w dwóch/trzech dyscyplinach. Jeśli w szkole doktorskiej reprezentowanych jest wiele dyscyplin, które posiadały kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej do B tylko w jednej dyscyplinie nie powinno wstrzymywać rekrutacji do programów opartych o wysoko ocenione dyscypliny. Restrykcja powinna objąć tylko program oparty o niżej ocenioną dyscyplinę. 6 5 Nie jest jasne, czy w oczekiwaniu na przyznanie kategorii naukowej szkoły doktorskie będą mogły prowadzić nabór na rok akademicki 2026/2027, skoro nabór ogłaszany jest wiosną, a decyzje o przyjęciu zapadają zwykle w lipcu. Może się więc zdarzyć, że ogłoszenie kategorii naukowych nastąpi już po zamknięciu naboru. Należy również zwrócić uwagę na prawo jednostki do odwołania się od decyzji o przyznanej kategorii naukowej, co dodatkowo wydłuża całą procedurę. Zgodnie z projektem, w przypadku uzyskania kategorii naukowej B ostatnim rocznikiem, dla którego można prowadzić kształcenie, jest rok akademicki przyznania kategorii, a więc 2025/2026; kolejny rocznik (2026/2027) nie powinien już rozpoczynać kształcenia. Powstaje pytanie, jak rozwiązać sytuację doktorantów przyjętych zgodnie z obowiązującą uchwałą rekrutacyjną, a następnie objętych skutkami obniżenia kategorii naukowej. Rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie zasady, że jeżeli uczelnia utraciła kategorię naukową B+ na rzecz kategorii naukowej B, a proces naboru do szkoły doktorskiej został już przeprowadzony zgodnie z wcześniej ogłoszoną uchwałą rekrutacyjną, to takie kształcenie w kolejnym roku akademickim może się rozpocząć. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowany przepis art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się wyłącznie do doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie, przy czym – zgodnie z art. 200 ust. 8 PSWiN – osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. Oznacza to, że status doktoranta nie jest uzyskiwany w chwili zamknięcia rekrutacji do szkoły doktorskiej, lecz dopiero po formalnym przyjęciu i złożeniu ślubowania, co pozostaje spójne z projektowaną ustawą. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Każdy podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego nie zidentyfikowano ryzyka, aby podmioty prowadzące szkoły doktorskie nie mogły przyjąć doktorantów rozpoczynających kształcenie w roku akademickim 2026/2027. Równocześnie projektowane przepisy zakładają, że podmiot, który w wyniku drugiej ewaluacji otrzyma kategorię naukową B albo niższą, a tym samym utraci wymagane przez PSWiN uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej i nie skorzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie reprezentuje jakości koniecznej do kształcenia doktorantów w nowych cyklach. Rozwiązanie to jest zgodne z celem projektowanej ustawy. Należy mieć również na uwadze, że projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i reguluje sytuację podmiotów prowadzących szkoły doktorskie wyłącznie w odniesieniu do kategorii naukowych przyznanych w wyniku drugiej ewaluacji, zapewniając ciągłość kształcenia w ramach już rozpoczętych cykli. 6 art. 4 ust. 1 pkt 1 W przypadku zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 proponowanej ustawy osoba rozpoczynająca kształcenie w szkole doktorskiej w roku akademickim 2026/2027 nie będzie miała możliwości wszczęcia przewodu doktorskiego w swojej szkole doktorskiej. Bez znaczenia będzie tu wynik kolejnej ewaluacji, zwanej dalej „trzecią ewaluacjąˮ, bo osoba ta UWAGA WYJAŚNIONA Projektodawca przewidział, że część doktorantów – w tym osoby rozpoczynające kształcenie w roku akademickim 2026/2027 – może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed 7 zakończy kształcenie w szkole doktorskiej przed jej wynikami. ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo czasowej utraty uprawnień przez podmiot. 7 art. 4 ust. 3 Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 8 art. 4 ust. 4 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, 8 w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 9 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzasadnienie Propozycja przepisów pojawia się w kontekście szerokiej dyskusji dotyczącej wad mechanizmów drugiej ewaluacji, w szczególności manipulacji punktacją na listach czasopism, ekspansji tzw. „czasopism drapieżnych” i poważnego wpływu liczebności dyscypliny na wynik ewaluacji. Deklarowanym celem projektu jest zapobieżenie zbyt dotkliwym konsekwencjom dla ewaluowanych jednostek w sytuacji ryzyka, że wyniki drugiej ewaluacji niedokładnie oddadzą rzeczywisty poziomu jakości działalności naukowej. W przypadku obniżenia kategorii naukowej do poziomu B projekt przewiduje między innymi utrzymanie prawa do samodzielnego tworzenia kierunków studiów, możliwość kontynuacji postępowań doktorskich w jednostkach oraz czasowe utrzymanie działalności szkół doktorskich. Okres obowiązywania przepisów przewidziano od momentu ogłoszenia wyników drugiej ewaluacji, czyli od 2026 r., do zakończenia trzeciej ewaluacji w roku 2030. Zwraca się uwagę, że uzasadnienie nowelizacji opiera się na wątpliwości co do jakości i wiarygodności aktualnego systemu ewaluacji i obawie, że w niektórych przypadkach obniżenie kategorii naukowej do B (i związane z tym konsekwencje) nie będą odzwierciedlały rzeczywistej jakości działalności naukowej. Należy jednak zauważyć, że UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter szczególny i interwencyjny. Jej celem nie jest zakwestionowanie wiarygodności wyników drugiej ewaluacji ani teza, że każdorazowe obniżenie kategorii naukowej do B było nieuzasadnione. Ustawa reaguje na ryzyko nadmiernie dotkliwych skutków tych wyników dla realizacji podstawowych zadań systemu szkolnictwa wyższego i nauki – w szczególności dla kształcenia doktorantów i możliwości nadawania stopnia doktora – i ma zapewnić ciągłość tych funkcji w okresie między drugą a trzecią ewaluacją. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal będą wywoływały zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony złagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. 9 nowelizowane przepisy będą miały zastosowanie również w sytuacjach, w których obniżenie kategorii naukowej do B jest całkowicie uzasadnione. W konsekwencji proponowana nowelizacja istotnie zmniejsza sens prowadzenia ewaluacji w ogóle. Z tego powodu Rada uważa, że uzasadnienie projektu nie jest pod tym względem wystarczające i wyraża wątpliwość, czy taka nowelizacja jest w ogóle potrzebna. Jednocześnie projektodawca podziela pogląd, że po zakończeniu drugiej ewaluacji powinna zostać przeprowadzona pogłębiona analiza kwestii punktacji czasopism naukowych, ewentualnego podziału dyscyplin i specyfiki różnych typów podmiotów prowadzących działalność naukową, która zostanie wykorzystana w pracach nad przyszłym modelem ewaluacji. Są to jednak zagadnienia wykraczające poza zakres niniejszej, doraźnej regulacji i będą przedmiotem odrębnych działań legislacyjnych. Natomiast z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec rozwiązania proponowanego w art. 2, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 10 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu 10 wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 11 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (PSRP, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 12 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od 11 regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 13 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego dodatkowe propozycje legislacyjne Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 14 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania 12 kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 15 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 10, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia. TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 16 Polska Komisja Akredytacyjna art. 2 ust. 1 Projektowane rozwiązania zakładają zachowanie przez uczelnie akademickie, które w ramach pierwszej ewaluacji za lata 2017–2021 uzyskały kategorię naukową B+, uprawnienia do tworzenia studiów bez konieczności uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, w przypadku gdy w ramach drugiej ewaluacji za lata 2022– 2025 uzyskają kategorię naukową B. Uprawnienia mają zostać zachowane do czasu uzyskania określonej kategorii naukowej w ramach trzeciej ewaluacji (2026–2029). Studia utworzone na podstawie dotychczasowych uprawnień będą mogły być prowadzone do czasu ich likwidacji. Polska Komisja Akredytacyjna negatywnie ocenia propozycję przedłużenia posiadania uprawnienia do samodzielnego tworzenia studiów w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w ramach drugiej ewaluacji. Dotychczasowe założenie polegało na uprzywilejowaniu UWAGA WYJAŚNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 13 uczelni prowadzących wysokiej jakości działalność naukową, zwolnieniem z konieczności uzyskania pozwolenia ministra na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, przyporządkowanych do dyscypliny lub dyscypliny wiodącej, w której uczelnia posiadała kategorię naukową co najmniej B+. Komisja nie dostrzega obecnie uzasadnienia dla utrzymania przywileju dla uczelni, które obniżyły jakość prowadzonej działalności naukowej. W przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej jako uzasadnione jawi się dokonanie przez Komisję wstępnej oceny spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności studiów ze strategią uczelni – przeprowadzenie oceny programowej do czasu kolejnej ewaluacji. Utrzymanie uprzywilejowania uczelni pomimo uzyskania niższej kategorii naukowej rodzi ryzyko obniżenia jakości prowadzonego kształcenia. W przypadku utrzymania proponowanego art. 2 ust. 1 w aktualnym brzmieniu Komisja zwraca uwagę na alternatywną możliwość wdrożenia nowelizacji polegającą na obowiązku przeprowadzenia oceny programowej przed rozpoczęciem kształcenia (formuła ex-ante), która w tym przypadku może dla uczelni zastąpić procedurę wyrażania opinii w przedmiocie spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności projektowanego kształcenia ze strategią uczelni. Wskazana procedura jest elementem postępowania administracyjnego prowadzonego przez ministra w sprawie pozwolenia na utworzenie studiów. Nie spełnia ona jednak standardów europejskich i nie jest uznawana za akredytację. W aktualnie obowiązującym modelu studia w Polsce nie posiadają więc akredytacji podlegającej ujawnieniu w The European Quality Assurance Register for Higher Education (EQAR) aż do czasu przeprowadzenia obowiązkowej oceny programowej (formuła ex-post) po ukończeniu studiów przez pierwszy rocznik studentów. Ocena programowa w formule ex-ante (przed rozpoczęciem kształcenia) może zostać przeprowadzona tylko na wniosek uczelni. Dodatkowo zauważyć należy, że projektowana regulacja niezasadnie dotyczy tylko uczelni akademickich, pomijając uczelnie zawodowe. Zgodnie z art. 14 ust. 1 PSWiN uczelnia jest uczelnią akademicką, jeżeli prowadzi działalność naukową i posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co 14 najmniej 1 dyscyplinie. Jednakże, zgodnie z art. 15 ust. 5 PSWiN, uczelnia akademicka może złożyć do ministra wniosek o zakwalifikowanie jej do grupy uczelni zawodowych. W art. 53 ust. 7 pkt 1 PSWiN przywilej utworzenia studiów bez pozwolenia ministra dotyczy więc nie bez przyczyny każdej kategorii uczelni posiadających stosowne kategorie naukowe, bez rozróżnienia na uczelnie akademickie i zawodowe. 17 Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych art. 2 Sugeruje się, aby w art. 2 uwzględniono możliwość „łagodzenia” skutków obniżenia (w drugiej ewaluacji) nie tylko oceny do kategorii naukowej B z oceny B+, ale również spadku do kategorii naukowej B z oceny A lub A+. UWAGA WYJAŚNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że przepis art. 2 projektowanej ustawy regulował sytuację uczelni posiadających kategorię naukową co najmniej B+, a więc również A i A+. 18 Sugeruje się, aby wprowadzić przepis łagodzący uzyskanie kategorii naukowej C przez jednostkę, która w poprzedniej ewaluacji miała kategorię naukową A lub A+. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego kategoria naukowa C jest najniższą kategorią naukową przyznawaną w ramach oceny jakości działalności naukowej – nie potwierdza jakości prowadzonej działalności naukowej w danej dyscyplinie, a tym samym nie stanowi podstawy do utrzymania uprawnień wynikających z wcześniej uzyskanych kategorii naukowych, w tym A lub A+. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i jej celem jest czasowe złagodzenie skutków drugiej ewaluacji w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową co najmniej B+ i uzyskały kategorię naukową B. W tych przypadkach zmiana kategorii naukowej to różnica jednego poziomu, ale może generować ryzyko zakłócenia ciągłości kształcenia lub postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast uzyskanie kategorii naukowej C przez podmiot, który w wyniku poprzedniej ewaluacji uzyskał kategorię naukową A albo A+, oznacza znaczący spadek jakości. Tak duże obniżenie kategorii naukowej świadczy o wystąpieniu istotnych problemów w prowadzonej działalności naukowej, które nie dają podstaw do utrzymania uprawnień związanych z prowadzeniem kształcenia czy nadawaniem stopnia doktora. 15 19 Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk art. 3 Projekt ustawy nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania w takich przypadkach. Zgodnie z obecnym brzmieniem uczelnie, które uzyskają w danej dyscyplinie kategorię naukową B, będą mogły kontynuować wszczęte wcześniej postępowania w sprawie nadania stopnia doktora do czasu trzeciej ewaluacji – i to nie budzi zastrzeżeń. Natomiast brak możliwości otwierania nowych postępowań, czy w momencie uzyskania kategorii naukowej C – konieczność „przekazania doktorantów” do innych jednostek, z wyższą kategorią naukową, jest już sprawą dyskusyjną. Oznacza to, że przy istniejącym obecnie, wadliwym systemie oceny jednostek, dana jednostka traci możliwości rozwoju i przenosi „karę” za niską kategorię naukową instytucji na doktorantów. Analogicznie szkoły doktorskie w instytucjach z kategorią naukową B nie będą mogły rekrutować nowych doktorantów. Co więcej, uczelnia będzie musiała ponieść koszty związane z przeniesieniem toczących się postępowań do innej instytucji. W naszej opinii brak jest podstaw prawnych odnośnie do kontynuacji nauki w innej jednostce o wyższej kategorii naukowej oraz zasad finansowania takich postępowań. Ponadto nasuwa się pytanie, co z przeniesieniem praw autorskich, sfinansowanych już badań itp.? W projekcie zapisano, że celem zaproponowanych zmian jest zabezpieczenie przed negatywnymi konsekwencjami utraty wysokiej kategorii naukowej, jednak w tych propozycjach nie zostało to zawarte. Projekt ustawy łagodzącej skutki ewaluacji ma charakter doraźny i zachowawczy, stąd też nasuwa się pytanie, czy ma to sens. Aktualny model ewaluacji, jak powszechnie wiadomo, jest nierzetelny w ocenie, a zaproponowane przepisy bardziej pogłębią istniejący chaos niż naprawiają błędy systemu oceny jakości działalności naukowej. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez podmioty, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie, ponieważ postępowanie w razie zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie zostało już uregulowane w art. 206 PSWiN. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad w zakresie nadawania kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie przenosi również „kary” za niską kategorię naukową podmiotu na doktorantów, lecz ma na celu ochronę ich interesów i zapewnienie ciągłości kształcenia rozpoczętego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uzasadnienie projektowanej ustawy wskazuje, że brak rozwiązań łagodzących prowadziłby do nagłej i nieprzewidzianej konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego, jak również wiązałby się z dodatkowymi kosztami i ryzykiem dla doktorantów. Dlatego przewidziano mechanizm chroniący takie osoby, umożliwiający dokończenie wszczętych postępowań oraz zapewnienie ciągłości kształcenia, a w przypadku utraty uprawnień wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie. 20 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii art. 3 ust. 2 Niejasny jest art. 3 ust. 2 mówiący o konieczności przeniesienia postępowań o nadanie stopnia doktora do innego podmiotu w przypadku nadania kategorii naukowej UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 185 ust. 1 PSWiN uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle 16 Nauk C. Czy analogicznie jak w powyższym wypadku przenosi się wszystkie z danej szkoły doktorskiej (czyli prowadzone również w dyscyplinach, które otrzymały kategorie naukowe A+, A i B+), czy tylko te, które są prowadzone w dyscyplinach, które otrzymały kategorię naukową C? Kwestia ta wymaga to doprecyzowania. skorelowane z posiadaną kategorią naukową. Przepisy łagodzące skutki ewaluacji nie naruszają tej zasady. Przepisy wskazane w art. 3 ust. 2 (obecnie art. 2 ust. 2) projektowanej ustawy także regulują tę sprawę w sposób precyzyjny, wskazując, że chodzi wyłącznie o postępowania w danej dyscyplinie, w której utracono uprawnienia do nadawania stopnia doktora. 21 Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów możliwe są rozbieżne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich po kolejnej ewaluacji. Przepis wymaga doprecyzowania, by nie ograniczał działalności jednostek, które poprawiły kategorię naukową. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uwaga jest niezrozumiała. Nie wskazano na konkretne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich, ani na potencjalne ograniczenia działalności podmiotów, które uzyskały wyższą kategorię naukową. 22 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich art. 4 Przepisy art. 4 odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich nie są w pełni precyzyjne. Wydaje się uzasadnione, by wstrzymać rekrutację do programu doktorskiego powiązanego z dyscypliną ocenioną w drugiej ewaluacji jako B aż do czasu trzeciej ewaluacji, jednocześnie pozwalając na kontynuację kształcenia doktorantom już przyjętym. Przepis art. 4 ust. 2 przewidujący wstrzymanie naboru do szkoły doktorskiej w całości, jest zrozumiały w przypadku szkół prowadzonych w dwóch lub trzech dyscyplinach. Jeśli jednak szkoła doktorska obejmuje wiele dyscyplin i kategoria naukowa tylko jednej z nich została obniżona do B, podczas gdy pozostałe mają kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej jednej dyscypliny nie powinno blokować rekrutacji do programów opartych na dyscyplinach nadal posiadających wysokie kategorie. Ograniczenie powinno dotyczyć wyłącznie programu związanego z tą konkretną dyscypliną oraz programów, w których udział tej dyscypliny w kształceniu przekracza określony próg (np. 20%). Aby jednak zabezpieczyć jakość szkoły doktorskiej jako całości, można rozważyć alternatywne kryteria wstrzymania naboru do całej szkoły — np. gdy więcej niż 1/3 dyscyplin wchodzących w zakres programów otrzyma w drugiej ewaluacji kategorię naukową B. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutować do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których otrzymał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 23 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Wątpliwości budzi szczegółowe rozwiązanie odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich: Uznajemy za szkodliwe wprowadzenie w tym przypadku odpowiedzialności zbiorowej i utratę przez podmiot 17 uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej w przypadku przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole. Taki przepis oznacza, że „podmiot nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+” (OSR – łagodzenie skutków ewaluacji na lata 2022–2025, s. 4). 24 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące regulacji zakazującej prowadzenia rekrutacji do szkoły doktorskiej i kształcenia w niej nowych doktorantów w każdej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nawet jeśli tylko w jednej z nich uzyska kategorię naukową B (nie spełni warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN). Dopiero jeśli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3– 5 PSWiN, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona, a rekrutacja będzie wznowiona. Dlatego uzasadnionym wydaje się objęcie tym zakazem tylko dyscypliny, która uzyskała kategorię naukową B. 25 Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich art. 4 Pewne wątpliwości budzą rozwiązania zaproponowane w art. 4, a dotyczące kształcenia w szkołach doktorskich. O ile nie budzi zastrzeżeń kwestia możliwości kontynuacji kształcenia po uzyskaniu niższej kategorii naukowej, jak również ograniczenia dotyczące możliwości prowadzenia rekrutacji, o tyle zakres tych ograniczeń jest sformułowany zbyt ogólnikowo. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 198 ust. 2 PSWiN szkoła doktorska „jest zorganizowaną formą kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach”. Zgodnie z art. 198 ust. 4 PSWiN dopuszczalne jest również w określonych przypadkach kształcenie wyłącznie w jednej dyscyplinie. Z założenia zatem szkoły doktorskie są głównie wielodyscyplinowe, nierzadko prowadzone w postaci jednej szkoły doktorskiej dla całej uczelni. Nie wydaje się zatem uzasadnionym, by w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w jednej dyscyplinie nakładać sankcje opisane w art. 4 projektu na całe szkoły doktorskie. Sugerujemy, by skwantyfikować i określić progi, powyżej których dochodzi do zakończenia 18 kształcenia lub rekrutacji, np. sankcje stosuje się w sytuacjach dotyczących określonego ułamka dyscyplin szkoły, które utraciły uprawnienia lub wskazania konkretnej liczby. 26 Uniwersytet Rzeszowski art. 4 Zwraca się uwagę na nierówne traktowanie podmiotów w zależności od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Zgodnie z projektowanym przepisem w przypadku, gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzi kształcenie w szkole doktorskiej, a przez to przestanie spełniać warunki określone w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły doktorskiej ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A lub B+. W przypadku uczelni posiadających jedną szkołę doktorską obejmującą wiele dyscyplin (tak jak Uniwersytet Rzeszowski – 23 dyscypliny) przepis ten skutkuje całkowitym wstrzymaniem rekrutacji, mimo że znaczna część dyscyplin nadal będzie posiadać kategorię naukową uprawniającą do prowadzenia kształcenia doktorantów. To oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny wpłynie na to, że przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) nie będzie żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A+, A czy B+. Wydaje się to zbyt daleko idące i zarazem krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną w ewaluacji wyniki wyróżniające (A+) oraz bardzo dobre (A) i dobre (B+). W naszym przekonaniu właściwa byłaby w tym przypadku sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik. Stosowanie tutaj zasady odpowiedzialności zbiorowej będzie miało zatem charakter dyskryminacyjny. Tymczasem uniwersytety realizujące (dodatkowo finansowany) program IDUB oraz inne uczelnie, które posiadają kilka szkół doktorskich w analogicznej sytuacji utraciłyby możliwość rekrutacji wyłącznie w jednej ze szkół, zachowując pełne uprawnienia w pozostałych. Taki stan prawny prowadziłby do dyskryminacji podmiotów o zintegrowanej strukturze szkoły doktorskiej i byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania uczelni publicznych. 19 W związku z powyższym wnosimy o rozważenie zmiany projektowanego przepisu poprzez jego doprecyzowanie w sposób zapewniający równe traktowanie uczelni. Proponowany alternatywny przepis: „1. W przypadku gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, utrata możliwości rekrutacji i kształcenia nowych doktorantów dotyczy wyłącznie tej dyscypliny, w której podmiot nie spełnia warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy. W pozostałych dyscyplinach, w których podmiot spełnia te warunki, kształcenie oraz rekrutacja nowych doktorantów mogą być kontynuowane.”. Taka redakcja przepisu zapewni proporcjonalność i sprawiedliwość w stosunku do wszystkich uczelni niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Jednocześnie utrzyma zasadę, że kształcenie doktorantów może być prowadzone wyłącznie w dyscyplinach o odpowiednio wysokiej kategorii naukowej, zgodnie z intencją ustawodawcy. 27 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zapis w uzasadnieniu: „Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+” oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny (czyli kategoria naukowa B, nie mówiąc już nawet o C) wpłynie na to, że nie będzie przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A czy A+. To rozwiązanie jest zbyt daleko idące i krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną dobre wyniki, a nawet wyróżniające (A+). Czy nie wystarczyłaby tu sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik? To i tak będzie dotkliwe, a karanie tych z kategorią naukową A i A+ za słabe osiągnięcia innych dyscyplin wzbudzi spore kontrowersje. 20 28 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 1 pkt 2 Poważne wątpliwości budzi stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, tzn. brak możliwości rekrutacji do szkoły doktorskiej przez 5 lat dla wszystkich współtworzących ją dyscyplin w przypadku, gdy jedna z nich otrzyma kategorię naukową B. Wydaje się, że zasadne byłoby wprowadzenie ścieżki naprawczej pozwalającej na poprawę kategorii naukowej po roku lub dwóch. 29 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 4 Umiarkowanie popieramy przepis art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy nakładający na jednostkę, która utraciła uprawnienia, obowiązek pokrycia kosztów postępowania doktorskiego w innym podmiocie. UWAGA WYJAŚNIONA Obowiązek pokrycia kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przez podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania tego stopnia w danej dyscyplinie, osobie, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, jest uzasadniony. Nie byłoby właściwe obarczać dodatkowym obowiązkiem finansowym podmiotu, który nie kształcił danej osoby w szkole doktorskiej i nie spodziewał się, że będzie musiał ponieść taki wydatek. Projektodawca pozostaje na stanowisku, że to podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia w danej dyscyplinie i ponosi odpowiedzialność za obniżenie poziomu prowadzonej działalności naukowej, powinien być w konsekwencji odpowiedzialny za pokrycie kosztów postępowania awansowego. 30 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk uzasadnienie Projekt ma charakter doraźny i nie rozwiązuje strukturalnych problemów PSWiN. Uzasadnienie nie przedstawia analizy skutków regulacji, w tym organizacyjnych i finansowych, zwłaszcza dla RDN. Prezydium Komitetu stoi na stanowisku, że zamiast wprowadzania kolejnych ustaw epizodycznych należy dążyć do systemowego doprecyzowania przepisów PSWiN tak, aby zapewnić trwałe i jasne reguły prowadzenia oraz kontynuowania postępowań doktorskich i habilitacyjnych w przypadku utraty uprawnień przez jednostki. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Nie ma możliwości precyzyjnego określenia skutków drugiej ewaluacji, ponieważ ocena rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., a decyzje w sprawie kategorii naukowych zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Wskazane ograniczenia czasowe uniemożliwiłyby podjęcie skutecznej interwencji legislacyjnej na poziomie ustawowym. Niemniej jednak są prowadzone prace, aby przy jednej z najbliższych nowelizacji PSWiN rozwiązać problem kompleksowo na gruncie legislacyjnym. Jednocześnie należy wskazać, że kwestie kontynuowania postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz sytuacja doktorantów w przypadku zaprzestania kształcenia w danej 21 dyscyplinie są uregulowane w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 206 PSWiN, w przypadku zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie podmiot, który prowadził to kształcenie, powinien zapewnić doktorantowi możliwość kontynuowania kształcenia w innym podmiocie. Podobne rozwiązanie przyjęto w przypadku utraty uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie albo dziedzinie (art. 185 ust. 4 PSWiN), Projektowana ustawa przewiduje rozwiązania jedynie w zakresie skutków drugiej ewaluacji, wprowadzając mechanizmy dotyczące kontynuowania wszczętych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora bez naruszania systemowych zasad określonych w PSWiN. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w tym kwestie jego kontynuowania w przypadku utraty uprawnienia, zostały uregulowane w art. 220 ust. 12a PSWiN. Projekt nie ingeruje zatem w obszary, które zostały wcześniej systemowo rozstrzygnięte, lecz ma charakter czasowy, dostosowany do szczególnych okoliczności związanych z drugą ewaluacją. 31 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk uwaga ogólna Możliwość wszczynania nowych przewodów doktorskich w przypadku uzyskania kategorii naukowej B jest wykluczona do czasu uzyskania nowej, wyższej oceny w trzeciej ewaluacji. Oznacza to, że osoba przyjęta do szkoły doktorskiej w 2025 r. w realiach kategorii naukowej B+ w przypadku uzyskania przez jednostkę kategorii naukowej B, nie będzie mogła aż do 2030 r. wszcząć swojego przewodu, mimo że studia w szkole doktorskiej w dyscyplinie będą nadal prowadzone. Przepisy projektu ustawy nic nie mówią o takiej sytuacji, a szkoda, bo tracimy tych ludzi z pola widzenia. Projekt ustawy odnosi się tylko do kategorii naukowej C i mówi, że przewód może być wszczęty w innym podmiocie na koszt jednostki prowadzącej szkołę doktorską, ale nie mówi nic o podmiotach z kategorią naukową B. Czy to oznacza, że takie osoby będą musiały otworzyć przewód w innym podmiocie, jeśli podmiot prowadzący uzyska kategorię naukową B lub ewentualnie musiałaby poczekać do następnej oceny w 2030 r. z nadzieją, że będzie wyższa? UWAGA WYJAŚNIONA Zarówno uzyskanie przez podmiot kategorii naukowej C, jak i B skutkuje utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkoły doktorskiej. Projektodawca przewidział jednak, że część doktorantów może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo utraty uprawnień przez podmiot. 32 Konferencja Dziekanów dodatkowa propozycja Wnosi się, by proponowaną ustawą objąć regulacje związane z uprawnieniami uczelni do udziału w konkursie w ramach UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Kategorie naukowe nadane w ramach drugiej ewaluacji nie 22 Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich legislacyjna programu IDUB, przy czym dotyczy to zarówno uczelni będących obecnie beneficjentami programu, jak i uczelni, które mają przystąpić do konkursu II edycji. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy druga ewaluacja i procedura konkursowa programu mają miejsce w tym samym roku. Za absolutnie niezbędną uznajemy konieczność określenia, czy kategorie naukowe nadane w 2026 r., a obowiązujące od dnia 1 stycznia 2027 r., mają wpływ na uprawnienia uczelni do startu w procedurach konkursowych II edycji, bądź też w kontynuacji programu IDUB. będą miały wpływu na uprawnienia uczelni do przystąpienia do II konkursu w ramach programu IDUB ani kontynuacji w II edycji programu IDUB przez uczelnie wyłonione w I konkursie w ramach programu IDUB, ponieważ wiążące w tym zakresie (tj. w II edycji programu IDUB) będą wyniki ewaluacji za lata 2017–2021. Wyniki drugiej ewaluacji będą miały natomiast wpływ na możliwość uczestnictwa w II konkursie w ramach programu RID. 33 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Skoro projekt umożliwia tworzenie studiów przez rozważaną klasę podmiotów, pojawia się pytanie, czy podobne traktowanie nie powinno objąć potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust. 1 PSWiN). Podobne wątpliwości dotyczą nostryfikacji i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 34 Projekt powinien zawierać złagodzenie skutków otrzymania kategorii naukowej B przez federację. Obecne brzmienie art. 174 PSWiN przewiduje likwidację federacji, jeżeli w ewaluacji którakolwiek dyscyplina otrzyma kategorię naukową niższą niż B+. Rozsądne byłoby pozwolić federacji istnieć do czasu trzeciej ewaluacji, jeżeli w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, 23 że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 PSWiN muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskają kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię naukową B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 35 W projekcie powinny znaleźć się szczególne przepisy dotyczące dopuszczania do konkursów w ramach programów inicjatyw doskonałości. Do konkursu w programie IDUB (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być dopuszczone te uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. Należy przeanalizować także interpretację przepisów dotyczących możliwości kontynuacji udziału w programie IDUB przez obecnych beneficjentów — kontynuacja, o ile spełnione są warunki art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez wystąpienie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Regulacje dotyczące uczestnictwa w programie RID (art. 397 PSWiN) nie wydają się wymagać odrębnych rozwiązań. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Patrz stanowisko do uwag nr 10 i 15. 36 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Pozytywnie oceniamy połączenie kategorii naukowej z prawem do prowadzenia kierunku studiów i popieramy zaproponowane regulacje, które zakładają przejściowe rozwiązania w zakresie prowadzenia kierunków przez podmioty tracące uprawnienia. Natomiast zdecydowanie nie popieramy kontynuacji stanu prawnego, w którym przydzielanie uprawnień do nadawania stopni naukowych będzie powiązane wyłącznie z kategoriami naukowymi, bez uwzględnienia kryterium minimum kadrowego. Wiele podmiotów, które aktualnie posiadają kategorię naukową B+ i korzystają z uprawnień UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Propozycja wykracza poza cel projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny, w związku z czym nie może ingerować w sposób trwały w przepisy PSWiN. Niemniej jednak kwestia wprowadzenia tzw. „minimum kadrowego” w przypadku postępowań awansowych w systemie szkolnictwa wyższego i nauki pozostaje tematem analiz. 24 w zakresie doktoryzowania i habilitowania w ramach poszczególnych dyscyplin, nie posiada kadry naukowej (doktorów habilitowanych i profesorów reprezentujących daną dyscyplinę). Wprowadzenie łagodzących rozwiązań bez ustalenia minimum kadrowego spowoduje, że ta sytuacja będzie kontynuowana. 37 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Projekt nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania takich przypadków. UWAGA WYJAŚNIONA Patrz stanowisko do uwagi nr 19. 38 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk dodatkowe propozycje legislacyjne Projekt odnosi się wyłącznie do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, pomijając analogiczne kwestie dotyczące stopnia doktora habilitowanego. Komitet proponuje więc rozważenie rozszerzenia regulacji analogicznie do art. 3, tak aby obejmowała również postępowania habilitacyjne; UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 212 PSWiN, uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego posiadają uczelnia, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, które w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, posiadają kategorię naukową A+, A albo B+. W przypadku uzyskania przez wskazany podmiot w wyniku drugiej ewaluacji, kategorii naukowej B albo niższej utraci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki nowemu podmiotowi habilitującemu. 39 W wielu jednostkach kierunki mogą być przypisane do więcej niż jednej dyscypliny, stąd Komitet sugeruje doprecyzowanie, że ochrona przewidziana w projekcie UWAGA WYJAŚNIONA Użyte w uwadze sformułowanie „kierunki międzydyscyplinarne” jest nieprecyzyjne, w związku z tym 25 obejmuje również kierunki międzydyscyplinarne, w sytuacji gdy tylko jedna z dyscyplin wiodących uzyska kategorię naukową B. W opinii Komitetu powyższe uregulowanie powinno korzystnie wpłynąć na efektywność postępowań w przewodach doktorskich i umożliwić doktorantom uzyskanie stopnia doktora oraz usprawnić organizację szkół doktorskich. przyjęto, że w uwadze chodzi o programy kształcenia w szkołach doktorskich. Projektowane przepisy przewidują, że programy kształcenia mogą być kontynuowane, ale nie można prowadzić rekrutacji nowych doktorantów, którzy mieliby realizować ten program, jeżeli choć jedna z dyscyplin objętych programem kształcenia uzyska kategorię naukową B. W takim przypadku rekrutacja powinna zostać wstrzymana albo program powinien zostać dostosowany przez wyłączenie dyscypliny z kategorią naukową B. Kategorie naukowe odnoszą się do dyscyplin, a nie do programów kształcenia, dlatego projekt nie przewiduje odrębnej ochrony dla kierunków międzydyscyplinarnych w sytuacji uzyskania kategorii naukowej B przez jedną z dyscyplin wiodących. Kontynuacja kształcenia doktorantów zostaje jednak zapewniona. 40 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej dodatkowe propozycje legislacyjne Projektowane przepisy mają charakter epizodyczny i interwencyjny, jednak w praktyce mogą prowadzić do zawieszenia mechanizmów oceny jakości naukowej nawet na 5–6 lat. Tak długi okres ochronny (do kolejnej ewaluacji) w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową B+, może doprowadzić do faktycznej blokady instrumentów nadzoru i osłabienia zaufania do systemu kategorii naukowych. Może w miejsce jednolitego „zamrożenia” skutków ewaluacji należałoby wprowadzić okresową weryfikację jakości kształcenia i działalności badawczej – np. po 2 lub 3 latach od przyznania kategorii naukowej B? Takie rozwiązanie – w naszej opinii – mogłoby przyczynić się do realnego monitorowania zmian i motywowania jednostki do poprawy wyników oceny. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast ustawowego modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad nadawania kategorii naukowych. Postulat wprowadzenia, wyłącznie dla podmiotów z kategorią naukową B, dodatkowej, okresowej weryfikacji jakości kształcenia i działalności badawczej po 2–3 latach od przyznania kategorii naukowej oznaczałby w istocie stworzenie odrębnego trybu „międzyewaluacyjnego”, funkcjonującego obok ogólnego cyklu ewaluacyjnego. Takie rozwiązanie wymagałoby odrębnej systemowej decyzji co do kształtu przyszłej ewaluacji (w tym określenia trybu, kryteriów, udziału Komisji Ewaluacji Nauki, skutków prawnych itp.), a także istotnie zwiększałoby obciążenia zarówno po stronie jednostek, jak i organów odpowiedzialnych za ewaluację. Nie mieści się to w założeniach projektowanej ustawy, która ma charakter szczególnej, epizodycznej regulacji łagodzącej skutki drugiej ewaluacji w ściśle określonym przedziale czasu, do momentu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji. 26 Jednocześnie należy podkreślić, że proponowane w ustawie rozwiązania nie prowadzą do „zawieszenia mechanizmów oceny”, ani do faktycznej blokady instrumentów nadzoru. System ewaluacji pozostaje niezmieniony, a kategorie naukowe będą ponownie weryfikowane w ramach trzeciej ewaluacji obejmującej wszystkie podmioty na jednolitych zasadach. Z tego względu uwaga, w części dotyczącej wprowadzenia dodatkowej, okresowej weryfikacji podmiotów z kategorią naukową B, nie może zostać uwzględniona. 41 Proponowane przepisy koncentrują się na uczelniach akademickich, pomijając instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk i instytuty badawcze, które również uczestniczą w procesach kształcenia doktorantów i posiadają uprawnienia doktorskie. Utrzymanie asymetrii w traktowaniu różnych typów jednostek może prowadzić do nieuzasadnionych nierówności, szczególnie w zakresie szkół doktorskich prowadzonych wspólnie przez uczelnie i instytuty. Stabilność i jakość systemu nauki wymagają równych, przejrzystych zasad oceny działalności naukowej; niezależnie od formy organizacyjnej podmiotu. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa w art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się do „podmiotu prowadzącego szkołę doktorską”. Zgodnie z art. 198 ust. 3 PSWiN szkołę doktorską jako zorganizowaną formę kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach może prowadzić uczelnia akademicka, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, o ile spełniają warunki określone w PSWiN. Projektowana ustawa nie modyfikuje definicji podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, nie rozszerza też katalogu podmiotów uprawnionych do jej prowadzenia. Regulacje zawarte w projektowanej ustawie ograniczają się wyłącznie do czasowego określenia sytuacji podmiotów już prowadzących szkoły doktorskie, w tym również do instytutów badawczych, które w wyniku drugiej ewaluacji, uzyskają kategorię naukową B. W związku z powyższym nie ma konieczności doprecyzowania przepisów projektowanej ustawy w zakresie wskazanym w uwadze. 42 Rozwiązanie przewidujące możliwość kontynuacji postępowań w jednostkach z kategorią naukową B do czasu trzeciej ewaluacji (czyli nawet do 2030 r.) należy ocenić jako zbyt szerokie; rozciągnięte w czasie. Istnieje potrzeba ochrony interesów doktorantów, jednak brak okresowych przeglądów jakości przewodów doktorskich i brak mechanizmów kontroli w tym zakresie może prowadzić do sytuacji, w których stopnie będą nadawane przez jednostki, które de facto nie spełniają już wymagań jakościowych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Należy zwrócić uwagę, że przepisy umożliwiają zakończenie postępowań wszczętych w momencie przyznania danej kategorii naukowej. W przypadku znakomitej większości postępowań w sprawie nadania stopnia doktora należy założyć, że nie będą one trwały przez kilka lat, ale raczej zostaną sfinalizowane w ciągu kilku miesięcy. Niemniej w przypadku postępowań, w których zapadła decyzja o odmowie nadania stopnia, osobie ubiegającej się o jego nadanie przysługuje odwołanie do RDN. RDN może uchylić 27 Może warto rozważyć, czy w przypadku takich postępowań nie powinien zostać wprowadzony obowiązek okresowego potwierdzania warunków merytorycznych przez RDN lub właściwy organ ministra – np. po dwóch latach od momentu uzyskania kategorii naukowej B? taką decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia do organu, który ją wydał. Należy również pamiętać o ścieżce sądowoadministracyjnej, która może znacząco wydłużyć wszczęte postępowanie. W tym celu, aby zabezpieczyć maksymalnie interes osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora, zdecydowano o nieograniczaniu czasu, w którym postępowania mają zostać dokończone. 43 Projekt ustawy potwierdza, że obecny model ewaluacji – mimo kolejnych korekt – nie zapewnia m.in. równowagi między oceną efektywności a oceną jakości działalności naukowej. W naszej opinii minister powinien podjąć prace nad reformą metodologii oceny, zwłaszcza w zakresie różnicowania kryteriów między dziedzinami nauk społecznych, humanistycznych i przyrodniczo-technicznych, oceny wkładu instytucji naukowej w rozwój polityki publicznej i praktyki społecznej, większego uwzględnienia specyfiki jednostek Polskiej Akademii Nauk i instytucji badawczych. Wyrażamy obawy, czy przyjęcie projektu opiniowanej ustawy w obecnej formie nie doprowadzi do obniżenia wiarygodności systemu ewaluacji i standardów nauki w Polsce. Zamiast odraczania skutków oceny aż do kolejnej ewaluacji może warto rozważyć mechanizm weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach), który pozwoliłby zweryfikować, czy jednostki rzeczywiście podejmują działania naprawcze. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy – jej celem jest złagodzenie wybranych, najdalej idących skutków drugiej ewaluacji w zakresie prowadzenia szkół doktorskich oraz uprawnień do nadawania stopnia doktora. Ustawa nie ingeruje w sam model ewaluacji ani w metodologię oceny, które pozostają ukształtowane w przepisach PSWiN. Projektodawca dostrzega potrzebę dalszych prac nad reformą modelu ewaluacji, w szczególności w kierunku lepszego zróżnicowania kryteriów między dziedzinami nauk oraz pełniejszego uwzględnienia specyfiki instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk i instytutów badawczych. Prace koncepcyjne w tym zakresie będą kontynuowane odrębnie od niniejszego projektu. Zgłoszony postulat wprowadzenia mechanizmu weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach) oznaczałby w istocie przebudowę obowiązującego modelu ewaluacji i ustanowienie nowego trybu ocen między pełnymi cyklami ewaluacyjnymi. Tego rodzaju rozwiązanie powinno być rozstrzygane w ramach prac nad nowym modelem ewaluacji, a nie w ustawie o charakterze doraźnym i ochronnym. Jednocześnie projektowana regulacja nie obniża standardów nauki w Polsce – przeciwnie, zapewnia podmiotom stabilne warunki do podejmowania działań naprawczych do czasu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji, w ramach której jakość działalności naukowej wszystkich jednostek zostanie ponownie zweryfikowana na jednolitych zasadach. 2. Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. 3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677 oraz z 2026 r. poz. 160). 28 1 Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych do projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 w ramach opiniowania Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 2 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma 2 charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 3 Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 3 „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. 4 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 5 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 6 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 4 7 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 8 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 3, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia.\n--- SOURCE_TEXT END ---\n\n--- FLAGGED_JSON START ---\n{\n  \"pl_ai_title\": \"Ochrona doktorantów i łagodniejsze skutki ocen dla uczelni wyższych.\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa chroni doktorantów przed negatywnymi skutkami obniżenia ocen naukowych ich uczelni. Dzięki nowym przepisom studenci będą mogli dokończyć rozpoczęte studia i przewody doktorskie, nawet jeśli ich placówka straci do tego uprawnienia. Dodatkowo, jeśli uczelnia straci prawo do nadawania stopnia doktora, będzie musiała sfinansować obronę swojego studenta w innej instytucji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z oceną naukową \\\"B\\\" mogą dokończyć trwające przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Doktoranci z uczelni, które otrzymały najniższą ocenę \\\"C\\\", będą kontynuować swoje przewody na innych uczelniach.\",\n    \"Szkoły doktorskie z niższą oceną nie mogą rekrutować nowych osób, ale obecni studenci mogą dokończyć naukę.\",\n    \"Uczelnia, która straci uprawnienia, zapłaci za obronę doktoratu swojego studenta w innej placówce.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Protection for doctoral students and milder evaluation rules for universities.\",\n  \"eng_summary\": \"The law protects doctoral students from the negative consequences of their universities receiving lower academic ratings. Thanks to the new rules, students will be able to complete their ongoing studies and doctoral procedures even if their institution loses its credentials. Additionally, if a university loses the right to award PhDs, it must pay for its student's defense at another institution.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with a \\\"B\\\" rating can finish ongoing doctoral procedures but cannot start new ones.\",\n    \"Doctoral students from institutions that received a \\\"C\\\" rating will continue their procedures at other universities.\",\n    \"Doctoral schools with lower ratings cannot recruit new students, but current students can finish their education.\",\n    \"A university that loses its credentials will pay for its student's PhD defense at another institution.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Schutz für Doktoranden und mildere Bewertungsregeln für Universitäten.\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz schützt Doktoranden vor den negativen Folgen einer schlechteren akademischen Bewertung ihrer Universitäten. Dank der neuen Regeln können Studierende ihre laufenden Studien und Promotionsverfahren abschließen, auch wenn ihre Einrichtung die Zulassung verliert. Verliert eine Universität das Recht zur Verleihung von Doktortiteln, muss sie zudem die Kosten für die Verteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung tragen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Universitäten mit der Note \\\"B\\\" können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Doktoranden von Einrichtungen mit der Note \\\"C\\\" werden ihre Verfahren an anderen Universitäten fortsetzen.\",\n    \"Doktorandenschulen mit schlechteren Noten dürfen keine neuen Studierenden aufnehmen, aber aktuelle Studierende können ihre Ausbildung beenden.\",\n    \"Eine Universität, die ihre Zulassung verliert, bezahlt die Promotionsverteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Protection des doctorants et règles d'évaluation assouplies pour les universités.\",\n  \"fr_summary\": \"La loi protège les doctorants des conséquences négatives de la baisse de l'évaluation académique de leur université. Grâce aux nouvelles règles, les étudiants pourront terminer leurs études et leurs procédures de doctorat en cours, même si leur établissement perd son accréditation. De plus, si une université perd le droit de délivrer des doctorats, elle devra financer la soutenance de son étudiant dans un autre établissement.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités ayant obtenu la note \\\"B\\\" peuvent terminer les procédures de doctorat en cours, mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les doctorants des établissements ayant obtenu la note \\\"C\\\" poursuivront leurs procédures dans d'autres universités.\",\n    \"Les écoles doctorales moins bien notées ne peuvent pas recruter de nouveaux étudiants, mais les étudiants actuels peuvent terminer leur cursus.\",\n    \"Une université qui perd son accréditation paiera pour la soutenance de thèse de son étudiant dans une autre institution.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Protección para doctorandos y reglas de evaluación más flexibles para universidades.\",\n  \"es_summary\": \"La ley protege a los estudiantes de doctorado de las consecuencias negativas de que sus universidades reciban calificaciones académicas más bajas. Gracias a las nuevas normas, los estudiantes podrán terminar sus estudios y procedimientos de doctorado en curso, incluso si su institución pierde sus credenciales. Además, si una universidad pierde el derecho a otorgar doctorados, deberá pagar la defensa de su estudiante en otra institución.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con calificación \\\"B\\\" pueden terminar los procedimientos de doctorado en curso, pero no iniciar otros nuevos.\",\n    \"Los doctorandos de instituciones con calificación \\\"C\\\" continuarán sus procedimientos en otras universidades.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con calificaciones más bajas no pueden reclutar nuevos estudiantes, pero los actuales pueden terminar su educación.\",\n    \"Una universidad que pierda sus credenciales pagará la defensa del doctorado de su estudiante en otra institución.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Protezione per i dottorandi e regole di valutazione più flessibili per le università.\",\n  \"it_summary\": \"La legge protegge i dottorandi dalle conseguenze negative derivanti da valutazioni accademiche inferiori per le loro università. Grazie alle nuove regole, gli studenti potranno completare gli studi e le procedure di dottorato in corso, anche se la loro istituzione perde le credenziali. Inoltre, se un'università perde il diritto di rilasciare dottorati, dovrà pagare la difesa del proprio studente presso un'altra istituzione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con valutazione \\\"B\\\" possono concludere le procedure di dottorato in corso, ma non avviarne di nuove.\",\n    \"I dottorandi di istituzioni con valutazione \\\"C\\\" continueranno le loro procedure presso altre università.\",\n    \"Le scuole di dottorato con valutazioni inferiori non possono reclutare nuovi studenti, ma quelli attuali possono terminare la loro istruzione.\",\n    \"Un'università che perde le credenziali pagherà per la difesa del dottorato del proprio studente in un'altra istituzione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Bescherming voor promovendi en soepelere evaluatieregels voor universiteiten.\",\n  \"nl_summary\": \"De wet beschermt promovendi tegen de negatieve gevolgen van lagere academische beoordelingen van hun universiteiten. Dankzij de nieuwe regels kunnen studenten hun lopende studies en promotietrajecten afronden, zelfs als hun instelling haar accreditatie verliest. Bovendien moet een universiteit die het recht verliest om doctoraten te verlenen, betalen voor de verdediging van haar student aan een andere instelling.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met een \\\"B\\\"-beoordeling kunnen lopende promotietrajecten afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Promovendi van instellingen met een \\\"C\\\"-beoordeling zullen hun trajecten aan andere universiteiten voortzetten.\",\n    \"Promovendischolen met lagere beoordelingen mogen geen nieuwe studenten aannemen, maar huidige studenten kunnen hun opleiding afronden.\",\n    \"Een universiteit die haar accreditatie verliest, betaalt voor de promotieverdediging van haar student aan een andere instelling.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Proteção para doutorandos e regras de avaliação mais brandas para universidades.\",\n  \"pt_summary\": \"A lei protege os estudantes de doutoramento das consequências negativas de as suas universidades receberem classificações académicas mais baixas. Graças às novas regras, os estudantes poderão concluir os seus estudos e processos de doutoramento em curso, mesmo que a sua instituição perca as credenciais. Além disso, se uma universidade perder o direito de atribuir doutoramentos, terá de pagar a defesa do seu estudante noutra instituição.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As universidades com classificação \\\"B\\\" podem terminar os processos de doutoramento em curso, mas não iniciar novos.\",\n    \"Os doutorandos de instituições com classificação \\\"C\\\" continuarão os seus processos noutras universidades.\",\n    \"As escolas de doutoramento com classificações mais baixas não podem recrutar novos estudantes, mas os atuais podem terminar a sua educação.\",\n    \"Uma universidade que perca as suas credenciais pagará a defesa de doutoramento do seu estudante noutra instituição.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Education\"\n  ]\n}\n--- FLAGGED_JSON END ---\n\nOUTPUT:\nWyłącznie naprawiony obiekt JSON zgodny ze strukturą:\n{\n  \"pl_ai_title\": \"...\", \"pl_summary\": \"...\", \"pl_key_points\": [...],\n  \"eng_ai_title\": \"...\", \"eng_summary\": \"...\", \"eng_key_points\": [...],\n  \"de_ai_title\": \"...\", \"de_summary\": \"...\", \"de_key_points\": [...],\n  \"fr_ai_title\": \"...\", \"fr_summary\": \"...\", \"fr_key_points\": [...],\n  \"es_ai_title\": \"...\", \"es_summary\": \"...\", \"es_key_points\": [...],\n  \"it_ai_title\": \"...\", \"it_summary\": \"...\", \"it_key_points\": [...],\n  \"nl_ai_title\": \"...\", \"nl_summary\": \"...\", \"nl_key_points\": [...],\n  \"pt_ai_title\": \"...\", \"pt_summary\": \"...\", \"pt_key_points\": [...],\n  \"category\": [\"...\"]\n}\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Ochrona doktorantów i łagodniejsze skutki ocen dla uczelni wyższych.\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa chroni doktorantów przed negatywnymi skutkami obniżenia ocen naukowych ich uczelni. Dzięki nowym przepisom studenci będą mogli dokończyć rozpoczęte studia i przewody doktorskie, nawet jeśli ich placówka straci do tego uprawnienia. Dodatkowo, jeśli uczelnia straci prawo do nadawania stopnia doktora, będzie musiała sfinansować obronę swojego studenta w innej instytucji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z oceną naukową \\\"B\\\" mogą dokończyć trwające przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Doktoranci z uczelni, które otrzymały najniższą ocenę \\\"C\\\", będą kontynuować swoje przewody na innych uczelniach.\",\n    \"Szkoły doktorskie z niższą oceną nie mogą rekrutować nowych osób, ale obecni studenci mogą dokończyć naukę.\",\n    \"Uczelnia, która straci uprawnienia, zapłaci za obronę doktoratu swojego studenta w innej placówce.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Protection for doctoral students and milder evaluation rules for universities.\",\n  \"eng_summary\": \"The law protects doctoral students from the negative consequences of their universities receiving lower academic ratings. Thanks to the new rules, students will be able to complete their ongoing studies and doctoral procedures even if their institution loses its credentials. Additionally, if a university loses the right to award PhDs, it must pay for its student's defense at another institution.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with a \\\"B\\\" rating can finish ongoing doctoral procedures but cannot start new ones.\",\n    \"Doctoral students from institutions that received a \\\"C\\\" rating will continue their procedures at other universities.\",\n    \"Doctoral schools with lower ratings cannot recruit new students, but current students can finish their education.\",\n    \"A university that loses its credentials will pay for its student's PhD defense at another institution.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Schutz für Doktoranden und mildere Bewertungsregeln für Universitäten.\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz schützt Doktoranden vor den negativen Folgen einer schlechteren akademischen Bewertung ihrer Universitäten. Dank der neuen Regeln können Studierende ihre laufenden Studien und Promotionsverfahren abschließen, auch wenn ihre Einrichtung die Zulassung verliert. Verliert eine Universität das Recht zur Verleihung von Doktortiteln, muss sie zudem die Kosten für die Verteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung tragen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Universitäten mit der Note \\\"B\\\" können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Doktoranden von Einrichtungen mit der Note \\\"C\\\" werden ihre Verfahren an anderen Universitäten fortsetzen.\",\n    \"Doktorandenschulen mit schlechteren Noten dürfen keine neuen Studierenden aufnehmen, aber aktuelle Studierende können ihre Ausbildung beenden.\",\n    \"Eine Universität, die ihre Zulassung verliert, bezahlt die Promotionsverteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Protection des doctorants et règles d'évaluation assouplies pour les universités.\",\n  \"fr_summary\": \"La loi protège les doctorants des conséquences négatives de la baisse de l'évaluation académique de leur université. Grâce aux nouvelles règles, les étudiants pourront terminer leurs études et leurs procédures de doctorat en cours, même si leur établissement perd son accréditation. De plus, si une université perd le droit de délivrer des doctorats, elle devra financer la soutenance de son étudiant dans un autre établissement.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités ayant obtenu la note \\\"B\\\" peuvent terminer les procédures de doctorat en cours, mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les doctorants des établissements ayant obtenu la note \\\"C\\\" poursuivront leurs procédures dans d'autres universités.\",\n    \"Les écoles doctorales moins bien notées ne peuvent pas recruter de nouveaux étudiants, mais les étudiants actuels peuvent terminer leur cursus.\",\n    \"Une université qui perd son accréditation paiera pour la soutenance de thèse de son étudiant dans une autre institution.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Protección para doctorandos y reglas de evaluación más flexibles para universidades.\",\n  \"es_summary\": \"La ley protege a los estudiantes de doctorado de las consecuencias negativas de que sus universidades reciban calificaciones académicas más bajas. Gracias a las nuevas normas, los estudiantes podrán terminar sus estudios y procedimientos de doctorado en curso, incluso si su institución pierde sus credenciales. Además, si una universidad pierde el derecho a otorgar doctorados, deberá pagar la defensa de su estudiante en otra institución.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con calificación \\\"B\\\" pueden terminar los procedimientos de doctorado en curso, pero no iniciar otros nuevos.\",\n    \"Los doctorandos de instituciones con calificación \\\"C\\\" continuarán sus procedimientos en otras universidades.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con calificaciones más bajas no pueden reclutar nuevos estudiantes, pero los actuales pueden terminar su educación.\",\n    \"Una universidad que pierda sus credenciales pagará la defensa del doctorado de su estudiante en otra institución.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Protezione per i dottorandi e regole di valutazione più flessibili per le università.\",\n  \"it_summary\": \"La legge protegge i dottorandi dalle conseguenze negative derivanti da valutazioni accademiche inferiori per le loro università. Grazie alle nuove regole, gli studenti potranno completare gli studi e le procedure di dottorato in corso, anche se la loro istituzione perde le credenziali. Inoltre, se un'università perde il diritto di rilasciare dottorati, dovrà pagare la difesa del proprio studente presso un'altra istituzione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con valutazione \\\"B\\\" possono concludere le procedure di dottorato in corso, ma non avviarne di nuove.\",\n    \"I dottorandi di istituzioni con valutazione \\\"C\\\" continueranno le loro procedure presso altre università.\",\n    \"Le scuole di dottorato con valutazioni inferiori non possono reclutare nuovi studenti, ma quelli attuali possono terminare la loro istruzione.\",\n    \"Un'università che perde le credenziali pagherà per la difesa del dottorato del proprio studente in un'altra istituzione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Bescherming voor promovendi en soepelere evaluatieregels voor universiteiten.\",\n  \"nl_summary\": \"De wet beschermt promovendi tegen de negatieve gevolgen van lagere academische beoordelingen van hun universiteiten. Dankzij de nieuwe regels kunnen studenten hun lopende studies en promotietrajecten afronden, zelfs als hun instelling haar accreditatie verliest. Bovendien moet een universiteit die het recht verliest om doctoraten te verlenen, betalen voor de verdediging van haar student aan een andere instelling.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met een \\\"B\\\"-beoordeling kunnen lopende promotietrajecten afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Promovendi van instellingen met een \\\"C\\\"-beoordeling zullen hun trajecten aan andere universiteiten voortzetten.\",\n    \"Promovendischolen met lagere beoordelingen mogen geen nieuwe studenten aannemen, maar huidige studenten kunnen hun opleiding afronden.\",\n    \"Een universiteit die haar accreditatie verliest, betaalt voor de promotieverdediging van haar student aan een andere instelling.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Proteção para doutorandos e regras de avaliação mais brandas para universidades.\",\n  \"pt_summary\": \"A lei protege os estudantes de doutoramento das consequências negativas de as suas universidades receberem classificações académicas mais baixas. Graças às novas regras, os estudantes poderão concluir os seus estudos e processos de doutoramento em curso, mesmo que a sua instituição perca as credenciais. Além disso, se uma universidade perder o direito de atribuir doutoramentos, terá de pagar a defesa do seu estudante noutra instituição.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As universidades com classificação \\\"B\\\" podem terminar os processos de doutoramento em curso, mas não iniciar novos.\",\n    \"Os doutorandos de instituições com classificação \\\"C\\\" continuarão os seus processos noutras universidades.\",\n    \"As escolas de doutoramento com classificações mais baixas não podem recrutar novos estudantes, mas os atuais podem terminar a sua educação.\",\n    \"Uma universidade que perca as suas credenciais pagará a defesa de doutoramento do seu estudante noutra instituição.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Education\"\n  ]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-07T16:06:07.234Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2500/2500.pdf",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\nROLE: Fact Checker.\nZADANIE: Porównaj SOURCE (oryginał) i SUMMARY (streszczenie przygotowane przez inne AI).\n\nTwoim celem jest wykrycie \"ZMYŚLONYCH KONKRETÓW\" (Fabricated Entities) w SUMMARY.\n\nSOURCE:\nDruk nr 2500 Warszawa, 29 kwietnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-56-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025. Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328 i 370. – 2 – Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nie niższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, w związku ze zgłoszonymi licznymi uwagami i krytycznymi opiniami wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej. Należy wskazać, że wyniki ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej łącznie „stopniem doktora”; 2) prowadzenia szkół doktorskich. Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej łącznie „dyscypliną”, zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie w ramach ewaluacji, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki co do możliwych konsekwencji, jakie mogą wyniknąć w związku z przeprowadzeniem drugiej ewaluacji, w art. 3 projektu zaproponowano czasowe uregulowanie problemu dalszego prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą mogły być kontynuowane do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii 2 naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. W takiej sytuacji w podmiocie nie będzie natomiast możliwe wszczynanie nowych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku gdy w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostanie przyznana kategoria naukowa C w danej dyscyplinie, postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej (art. 2 ust. 2 projektu). W projekcie proponuje się również, aby podmiot, który zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu zachowa możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wszczętych przed dniem przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji, utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji zostanie mu przyznana w tej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C. Przepis art. 3 odnosi się natomiast do kwestii prowadzenia kształcenia w szkołach doktorskich. Zgodnie z art. 198 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona wyłącznie w dyscyplinach, w których podmiot posiada kategorię naukową nie niższą niż B+. Proponuje się w związku z tym, aby w okresie od dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku drugiej ewaluacji do dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł natomiast kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+. Jeżeli jednak w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot poprawi jakość prowadzonej działalności naukowej i uzyska w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategorię naukową nie niższą niż B+, będzie mógł kontynuować kształcenie doktorantów w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach, jak również będzie mógł kształcić nowych doktorantów 3 w tym zakresie. Jeżeli natomiast w wyniku uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot zacznie spełniać odpowiedni warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić rekrutację do tej szkoły. Przepis ma na celu zapewnienie ciągłości kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w przypadku uzyskania przez podmiot w wyniku trzeciej ewaluacji kategorii naukowej nie niższej niż B+, skutkującej odzyskaniem tego uprawnienia w dyscyplinie, w której utracił je w wyniku drugiej ewaluacji. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie ze względu na utratę przez podmiot uprawnienia do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Koszt takiego postępowania w innym podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora musiałby zostać zatem poniesiony przez inny podmiot, który nie prowadził kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej, co wydaje się rozwiązaniem nieuzasadnionym i niesprawiedliwym. W związku z powyższym w art. 3 ust. 4 projektu wprowadzono regulację, zgodnie z którą podmiot, który utraci uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie ponosił koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, jeżeli zostanie ono przeprowadzone na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Projektowana ustawa nie wymaga opracowania przepisów przejściowych. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. 4 Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 Data sporządzenia 3.04.2026 r. Źródło Deregulacja Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UDER93 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany Regulacje proponowane w przedkładanym projekcie ustawy są związane z problemami dostrzeżonymi przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w toku bieżącej działalności oraz w ramach analizy wyników ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej w 2022 r., obejmującej lata 2017–2021, zwanej dalej „pierwszą ewaluacją”. Pierwsza ewaluacja została przeprowadzona w ramach dyscyplin naukowych i artystycznych, zwanych dalej „dyscyplinami”, w których w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „podmiotami”, była prowadzona działalność naukowa. Pierwszej ewaluacji poddano jakość działalności naukowej prowadzonej w 283 podmiotach, w tym w 137 uczelniach (103 uczelniach publicznych, 29 uczelniach niepublicznych i 5 uczelniach kościelnych), 2 federacjach podmiotów, 70 instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk, zwanych dalej „instytutami PAN”, 64 instytutach badawczych oraz 10 innych podmiotach prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Łącznie podmioty zostały poddane pierwszej ewaluacji w 1145 dyscyplinach, w tym: uczelnie – w 949 dyscyplinach, instytuty PAN – w 96 dyscyplinach, instytuty badawcze – w 79 dyscyplinach, inne podmioty – w 9 dyscyplinach oraz federacje podmiotów – w 12 dyscyplinach. Podmioty uzyskały w poszczególnych dyscyplinach kategorie naukowe A+, A, B+, B oraz C, a ich rozkład był zróżnicowany. Poniższa tabela zawiera informacje o liczbie kategorii naukowych A+, A, B+, B oraz C przyznanych poszczególnym podmiotom. Typ podmiotu Kategoria naukowa A+ Kategoria naukowa A Kategoria naukowa B+ Kategoria naukowa B Kategoria naukowa C uczelnia 86 331 481 38 13 instytut PAN 28 42 22 2 2 instytut badawczy 5 43 21 5 5 inny podmiot 0 2 2 2 3 federacja podmiotów 1 7 4 0 0 Niemal połowa, tj. 530 (46,29%) spośród wszystkich przyznanych kategorii naukowych, to kategorie naukowe B+, kolejno 425 dyscyplin otrzymało kategorię naukową A (37,12%), a kategorię naukową A+ otrzymało 120 dyscyplin (10,48%). Oznacza to, że łącznie kategorie naukowe B+, A i A+ otrzymało 1075 dyscyplin, co stanowi 93,89%. Natomiast kategorie naukowe B i C otrzymało 70 dyscyplin, co stanowi 6,11%. Spośród wszystkich podmiotów, które zostały poddane pierwszej ewaluacji w ramach poszczególnych dyscyplin, 146 zostało poddanych ewaluacji tylko w jednej dyscyplinie, z tego 18 podmiotów otrzymało kategorię naukową B albo C w tej dyscyplinie, w tym: 6 niepublicznych uczelni zawodowych, 3 instytuty PAN, 4 instytuty badawcze oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Zatem podmioty te w wyniku pierwszej ewaluacji nie uzyskały uprawnień takich jak podmioty, które otrzymały co najmniej kategorię naukową B+. Ewaluacja jakości działalności naukowej, zwana dalej „ewaluacją”, w uczelni zawodowej, instytucie badawczym, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, zwanym dalej „CMKP”, oraz w innych podmiotach prowadzących głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły jest przeprowadzana wyłącznie na wniosek tych podmiotów. Jeżeli chodzi o zbliżająca się ewaluację obejmującą lata 2022–2025, zwaną dalej „drugą ewaluacją”, to 72 uprawnione podmioty (CMKP, 15 uczelni zawodowych, 51 instytutów badawczych oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły) do dnia 30 września 2025 r. złożyły wnioski o poddanie się ewaluacji. 2 W związku z pierwszą ewaluacją również wprowadzono mechanizm łagodzący jej skutki w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów oraz postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”. W odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz kształcenia doktorantów należy wskazać, że Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on nie gromadzi informacji, które jednoznacznie potwierdzają, że dany podmiot skorzystał z mechanizmu łagodzenia skutków ewaluacji. Możliwa jest jedynie pośrednia ocena, oparta na analizie, czy w danej dyscyplinie nadano stopień doktora po dacie przyznania kategorii naukowej B. Spośród 31 podmiotów, które łącznie w 47 podmioto-dyscyplinach otrzymały kategorię naukową B, 9 podmiotów w 9 podmioto-dyscyplinach posiadało wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, a po ewaluacji je utraciło. Przeprowadzona analiza wskazuje, że spośród tych 9 podmiotów, które miały wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, 6 podmiotów skorzystało z łagodzenia skutków ewaluacji (epizodycznego rozwiązania ustawowego wprowadzonego w związku z wynikami pierwszej ewaluacji) – tzn. nadało stopień doktora po dacie uzyskania kategorii naukowej B. Jeżeli chodzi o liczbę podmiotów, które skorzystały z mechanizmu łagodzenia skutków pierwszej ewaluacji w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów, to należy wskazać, że według posiadanych danych były to dwa podmioty w dwóch dyscyplinach. Doktoranci kształcący się w tych dyscyplinach ukończyli kształcenie – podmioty skorzystały z przepisów łagodzących skutki pierwszej ewaluacji. Ponieważ szkoły doktorskie kształciły w wielu dyscyplinach, to zgodnie z obowiązującymi przepisami szkoły te nadal funkcjonują, jednak nie przeprowadzają rekrutacji nowych doktorantów w tych dyscyplinach, w których otrzymały kategorię naukową B. Do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego docierają liczne uwagi i krytyczne opinie wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, a zbliżająca się druga ewaluacja wywołuje obawy wśród podmiotów co do możliwych konsekwencji, jakie mogą pojawić się w związku z jej przeprowadzeniem, zwłaszcza że wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, 2) prowadzenia szkół doktorskich – a ich uwzględnienie polegałoby na czasowej modyfikacji obowiązujących zasad. 1. Prowadzenie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii naukowej w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów doktoryzujących oraz głosy krytyczne dotyczące ewaluacji, także w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom tych podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. W związku z tym w projekcie proponuje się uregulowanie problemu dalszego prowadzenia tych postępowań przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B, do czasu uzyskania kategorii naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. Prowadzenie szkół doktorskich Zgodnie z art. 198 ust. 3–5 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona przez uczelnię akademicką, instytut PAN, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo CMKP, posiadające: 1) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej dwóch dyscyplinach albo 2) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej jednej dyscyplinie i uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie, albo 3) uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej dwóch dyscyplinach. Szkoła doktorska może być prowadzona także przez uczelnię akademicką, która prowadzi działalność naukową wyłącznie w jednej dyscyplinie, która jest dyscypliną w zakresie teologii albo kultury fizycznej, albo dyscypliną artystyczną, i posiada w niej kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy. 3 Szkoła doktorska może być również prowadzona wspólnie przez uczelnie akademickie, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub CMKP, z których każde posiada kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie. Co do zasady możliwość prowadzenia szkół doktorskich jest uzależniona od posiadanych przez uprawnione do tego podmioty odpowiednich kategorii naukowych, z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych. Stosownie do wskazanych przepisów najniższą kategorią naukową uprawniającą do prowadzenia szkoły doktorskiej w danej dyscyplinie jest kategoria naukowa B+. Oznacza to, iż w przypadku nieuzyskania przez ww. podmioty prowadzące aktualnie szkoły doktorskie kategorii naukowej co najmniej B+ w każdej z dyscyplin, w których prowadzą kształcenie doktorantów, utracą one możliwość dalszego prowadzenia szkół doktorskich w poszczególnych dyscyplinach. Zgodnie z danymi ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on w Polsce działają obecnie 164 szkoły doktorskie. Nie przyjmuje się założenia, iż aktualnie obowiązujące zasady ewaluacji będą skutkować masową utratą uprawnień do prowadzenia szkół doktorskich. Uwzględniając jednak obawy podmiotów oraz głosy krytyczne dotyczące obowiązujących zasad ewaluacji, wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. Nie jest obecnie możliwe przewidzenie wyników, a tym bardziej skutków drugiej ewaluacji, która rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., jednakże w poczuciu odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie systemu szkolnictwa wyższego i nauki należy podjąć działania zabezpieczające przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami dla podmiotów, studentów, doktorantów i osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora. Należy zauważyć w kontekście postępowań w sprawie nadania stopnia doktora i kształcenia w szkołach doktorskich, że w przypadku zaprzestania spełniania warunku posiadania kategorii naukowej co najmniej B+ przez podmiot może dojść do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 ustawy) oraz związanymi z tym kosztami. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie regulacji epizodycznych, które umożliwią czasowe odstępstwa od zasad przewidzianych w ustawie. Ad 1 Proponuje się, aby w przypadku uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji przez podmiot posiadający uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogły być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot nowej kategorii naukowej. Równocześnie w podmiocie, który uzyska kategorię naukową B w danej dyscyplinie, nie będą mogły być wszczynane w tej dyscyplinie nowe postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku uzyskania przez podmiot kategorii naukowej C proponuje się kontynuację postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez inny podmiot posiadający odpowiednie uprawnienia w danej dyscyplinie, wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. Efektem proponowanej regulacji będzie złagodzenie obowiązujących rozwiązań ze względu na krytykę obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz związane z tym obawy podmiotów doktoryzujących. Ad 2 Proponuje się, aby w okresie przejściowym od dnia uzyskania wyników drugiej ewaluacji do dnia przyznania kategorii naukowych w wyniku trzeciej ewaluacji, która zostanie przeprowadzona w 2030 r., podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych przez siebie szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie spełniać warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+. 4 Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić do niej rekrutację. Proponuje się także wprowadzenie wyjątku, zgodnie z którym w przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, przeprowadzane na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej w innym podmiocie, pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Zgodnie bowiem z art. 182 ust. 4 ustawy opłaty za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora nie pobiera się tylko w przypadku, gdy osoba przeprowadza to postępowanie w tym samym podmiocie, w którym odbywała kształcenie. Należy zwrócić uwagę, iż w sytuacji utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant, który ukończy kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, nie będzie mógł w tym podmiocie wszcząć postępowania w sprawie nadania stopnia doktora z przyczyn, które nie będą leżały po jego stronie. Tym samym inny podmiot, w którym doktorant będzie zmuszony wszcząć postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, mógłby żądać od niego stosownej opłaty. Proponuje się zatem, aby koszt takiego postępowania w wybranym przez doktoranta podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora ponosił podmiot, który realizował kształcenie doktoranta w szkole doktorskiej, co w takiej sytuacji będzie rozwiązaniem uzasadnionym i sprawiedliwym. Celem tych zmian jest zabezpieczenie interesów doktorantów w warunkach niepewności związanej z istotną krytyką przez środowisko naukowe obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz zgłaszanych obaw związanych z wynikami drugiej ewaluacji. Projektowane rozwiązania epizodyczne nie będą miały istotnego wpływu na spójność polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz porównywalność stopni doktora uzyskanych w ramach tego systemu. Jakość kształcenia w szkołach doktorskich jest cyklicznie oceniana przez Komisję Ewaluacji Nauki, poczynając od IV kwartału 2024 r. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przedmiot regulacji stanowi domenę prawa krajowego. Z uwagi na zakres rozwiązań objętych ustawą odstąpiono od analizy porównawczej z regulacjami obowiązującymi w innych państwach. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie szkoły doktorskie 163, z tego 141 – prowadzone samodzielnie i 22 – prowadzone wspólnie Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on możliwość kontynuacji kształcenia doktorantów w przypadku uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji doktoranci 18 607 możliwość kontynuacji kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który uzyskał kategorię naukową B w dyscyplinie, w której doktorant odbywa kształcenie podmioty posiadające co najmniej jedno uprawnienie do nadawania stopnia doktora 257 – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, – konieczność przekazania do prowadzenia w innym podmiocie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C osoby ubiegające się o nadanie stopnia doktora 655 toczących się aktualnie postępowań – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, 5 – konieczność kontynuacji w innych podmiotach postępowań doktorskich prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C Rada Doskonałości Naukowej 1 ustawa wskazywanie podmiotów mających kontynuować postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte w podmiotach, które uzyskały kategorię naukową C w wyniku drugiej ewaluacji 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został przekazany do opiniowania i konsultacji publicznych na okres 21 dni. W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich; 2) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich; 3) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych; 4) Rada Główna Instytutów Badawczych; 5) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 6) Rada Doskonałości Naukowej; 7) Komitet Polityki Naukowej; 8) Polska Akademia Nauk; 9) Krajowa Reprezentacja Doktorantów; 10) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej; 11) Komisja Ewaluacji Nauki. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich; 2) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych; 3) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych; 4) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych; 5) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPeD”; 6) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich; 7) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich; 8) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Niepublicznych; 9) Polska Komisja Akredytacyjna; 10) Rada Młodych Naukowców; 11) Polska Akademia Umiejętności; 12) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej; 13) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej; 14) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; 15) Narodowe Centrum Nauki; 16) Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od dnia 30 października 2025 r. do dnia 21 listopada 2025 r. Omówienie ich wyników przedstawiono w raporcie z konsultacji stanowiącym załącznik do oceny skutków regulacji. 6 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2025 r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw 0 0 0 0 0 0 0 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa – sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw – 7 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe – osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze – Niemierzalne – – Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, obywateli i gospodarstw domowych, a także osób niepełnosprawnych i osób starszych. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☒ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ☐ zwiększenie liczby dokumentów ☐ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy 9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy. 10. Wpływ na pozostałe obszary ☐ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: ☐ informatyzacja ☐ zdrowie Omówienie wpływu Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary ani na żaden inny obszar, który nie został omówiony we wcześniejszych punktach. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy projektowanej ustawy znajdą zastosowanie po uzyskaniu wyników drugiej ewaluacji, która rozpocznie się 1 stycznia 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana przede wszystkim na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. 1 Raport z konsultacji projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Rada Doskonałości Naukowej, Parlament Studentów RP, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Polska Komisja Akredytacyjna, Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich, Uniwersytet Rzeszowski i Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli. TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 Rada Doskonałości Naukowej uwaga ogólna Wyraża się krytyczny stosunek do projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny i której celem jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. W uzasadnieniu do przedmiotowego projektu ustawy, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że jest on następstwem licznych uwag i krytycznych opinii wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, nie wykazano, dlaczego projektodawca dostrzega potrzebę wprowadzenia szczególnych rozwiązań, które mają stanowić odstępstwo od przyjętych przez ustawodawcę założeń jakości działalności naukowej i konsekwencji z nich wynikających. W opinii Rady Doskonałości Naukowej, zwanej dalej „RDN”, proponowane rozwiązania mogą prowadzić do rezultatu, w którym kształcenie doktorantów oraz prowadzenie postępowań awansowych będzie odbywało się w podmiotach, które nie spełniają jakościowych kryteriów przewidzianych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. RDN nie znajduje w przedłożonych do UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA Wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań, w szczególności w zakresie nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkół doktorskich. Nagła utrata tych uprawnień mogłaby prowadzić do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 PSWiN) oraz związanymi z tym kosztami. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora jest najczęściej związane z procesem kształcenia doktorantów, który jak sama nazwa wskazuje, jest procesem, trwa i wymaga zapewnienia stałości. Osoby, które wszczęły postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, powinny mieć poczucie bezpieczeństwa wynikające z możliwości dokończenia tego postępowania w podmiocie, w którym ukończyły kształcenie. Projektowana ustawa nie przewiduje natomiast epizodycznych rozwiązań 2 zaopiniowania dokumentach uzasadnienia dla epizodycznego odstąpienia od uchwalonych przez ustawodawcę w 2018 r. unormowań związanych i wynikających z ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”. Należy przy tym zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa zapewniają możliwość kontynuowania zarówno kształcenia doktorantów, jak i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty, które spełniają ustanowione jakościowe standardy, w przypadku, gdy określone podmioty w wyniku przeprowadzenia ewaluacji nie uzyskały co najmniej kategorii naukowej B+. Ponadto nie jest zrozumiałe, dlaczego projektowane rozwiązania odnoszą się wyłącznie do kształcenia doktorantów i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, natomiast pomijają postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Należy również zauważyć, że – według projektowanych rozwiązań – podmiot, który w wyniku uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, w szkole doktorskiej, utraci możliwość prowadzenia rekrutacji do tej szkoły w pozostałych dyscyplinach, nawet takich, które uzyskały kategorie naukowe A+, A oraz B+. Zatem w wyniku utraty uprawnień na jednym kierunku, konsekwencje będą ponosiły pozostałe, nawet jeżeli jest ich kilka i posiadają najwyższą kategorię naukową, co również należy ocenić krytycznie. w odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Te postępowania mają odmienny charakter, dotyczą osób na późniejszym etapie kariery akademickiej i nie są tak ściśle związane z podmiotem, w którym jest zatrudniona osoba starająca się o stopień doktora habilitowanego (np. większość spośród członków komisji habilitacyjnej wskazuje RDN, a nie podmiot habilitujący). Ponadto należy wskazać na przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia nowemu podmiotowi habilitującemu. Takie rozwiązania w wystarczającym stopniu zabezpieczają interesy osób ubiegających się o stopień doktora habilitowanego. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal wywołują zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony łagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie wprowadza zatem odstępstw od założeń systemu oceny jakości działalności naukowej, lecz instrument proporcjonalnego zarządzania jego skutkami w okresie przejściowym, w sytuacji braku możliwości przewidzenia wyników drugiej ewaluacji oraz w trosce o stabilność systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 3 Jednocześnie przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i prowadzić rekrutację w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 2 Parlament Studentów RP art. 2 Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „PSRP”, przedstawia niniejszą opinię w związku z projektowanym art. 2, który przewiduje utrzymanie uprawnienia uczelni do samodzielnego tworzenia kierunków studiów pomimo obniżenia kategorii naukowej uzyskanej w drugiej ewaluacji. Rozwiązanie to ma na celu niwelowanie skutków ewaluacji, jednak w ocenie PSRP wprowadza ryzyka dla jakości kształcenia oraz funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. W ocenie PSRP negatywne konsekwencje nie wynikają z samego obniżenia kategorii naukowej z B+ do B, lecz z faktu, że projektowany przepis pogłębia istniejący problem funkcjonowania kierunków studiów bez jakiejkolwiek zewnętrznej oceny jakości, umożliwiając uczelniom dalsze, samoistne uruchamianie programów dydaktycznych poza realnym nadzorem. Takie rozwiązanie tworzy lukę w systemie zapewniania jakości, pozwala na prowadzenie programów studiów, które nigdy nie zostały poddane ocenie UWAGA UWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji art. 2. 4 przez instytucje odpowiedzialne za zapewnianie jakości kształcenia oraz pozostaje niezgodne z logiką prawną obowiązującego systemu, w którym pozwolenie na utworzenie kierunku jest nierozerwalnie powiązane z oceną standardów kształcenia. W efekcie projekt w proponowanym kształcie realnie osłabia krajowy system zapewniania jakości i bezpośrednio wpływa na sytuację prawną oraz dydaktyczną studentów. Projektowany art. 2 pozostaje w sprzeczności z europejskimi standardami jakości kształcenia (ESG), zasadami swobodnego przepływu absolwentów w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego oraz fundamentalnymi zasadami przejrzystości i wiarygodności programów studiów. Pogłębianie obecnie istniejącego problemu może skutkować obniżeniem międzynarodowej wiarygodności dyplomów polskich uczelni, zagrożeniem dla mobilności studentów i absolwentów, a także potencjalnym naruszeniem zasad funkcjonowania w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Brak obowiązku jakiejkolwiek oceny programowej nowych kierunków do czasu „trzeciej ewaluacji” wprowadza nieproporcjonalne ryzyko dla studentów, powoduje brak transparentności oferty dydaktycznej oraz umożliwia długotrwałe prowadzenie kierunków studiów bez sprawdzenia ich zgodności ze standardami jakości. W celu zapewnienia bezpieczeństwa studentów oraz stabilności systemu jakości kształcenia PSRP postuluje wprowadzenie zmian do art. 2 projektowanej ustawy polegających na nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny programowej ex-post dla każdego kierunku studiów uruchomionego na podstawie wcześniejszej kategorii naukowej, przy czym ocena ta powinna zostać zrealizowana w ściśle określonym terminie. Jednocześnie w przypadku kierunków uruchamianych po utracie kategorii naukowej uruchomienie programu powinno wiązać się z wymogiem uzyskania uprzedniej pozytywnej oceny programowej ex- ante oraz wykazania zgodności z warunkami prowadzenia studiów określonymi w obowiązujących przepisach. PSRP docenia intencję projektodawcy, aby zminimalizować negatywne skutki ewaluacji dla funkcjonowania uczelni oraz zapewnić ciągłość kształcenia. Jednocześnie zwracamy 5 uwagę, że projektowany art. 2 w obecnym brzmieniu wymaga doprecyzowania. Utrzymanie proponowanego rozwiązania w niezmienionej formie może przyczynić się do osłabienia systemu zapewniania jakości oraz obniżenia wiarygodności polskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. Mając na uwadze konieczność ochrony interesu studentów oraz utrzymania wysokich standardów kształcenia, PSRP rekomenduje wprowadzenie wskazanych modyfikacji, które pozwolą pogodzić cele ustawy z wymogami jakościowymi wynikającymi z zasad Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. 3 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego art. 4 Proponowane przepisy dotyczące wstrzymania rekrutacji do szkół doktorskich (art. 4 projektowanej ustawy) nie biorą pod uwagę sytuacji, w której szkoła obejmuje kilka dyscyplin o różnej ocenie. Uzyskanie kategorii naukowej B w jednej z dyscyplin powinno wstrzymywać rekrutację jedynie do programu opartego na tej dyscyplinie, a nie do całej szkoły, ponieważ inne rozwiązanie hamowałoby kształcenie doktorskie w dyscyplinach utrzymujących wysoką jakość. Obecne brzmienie proponowanego przepisu opiniuje się negatywnie i postuluje odpowiednią modyfikację przepisów w projekcie. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutację do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 4 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich art. 4 Przepisy projektu w art. 4 dotyczące prowadzenia szkół doktorskich nie są sformułowane wystarczająco jasno i mogą budzić wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim należy zauważyć, że jest zasadne, aby rekrutacja do programu doktorskiego związanego z dyscypliną skategoryzowaną jako B w drugiej ewaluacji została wstrzymana do czasu trzeciej ewaluacji, przy utrzymaniu możliwości kontynuacji kształcenia już zrekrutowanych doktorantów. Jednak przepis art. 4 ust. 2 mówiący o wstrzymaniu rekrutacji do szkoły in extenso wydaje się właściwy dla szkół prowadzonych w dwóch/trzech dyscyplinach. Jeśli w szkole doktorskiej reprezentowanych jest wiele dyscyplin, które posiadały kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej do B tylko w jednej dyscyplinie nie powinno wstrzymywać rekrutacji do programów opartych o wysoko ocenione dyscypliny. Restrykcja powinna objąć tylko program oparty o niżej ocenioną dyscyplinę. 6 5 Nie jest jasne, czy w oczekiwaniu na przyznanie kategorii naukowej szkoły doktorskie będą mogły prowadzić nabór na rok akademicki 2026/2027, skoro nabór ogłaszany jest wiosną, a decyzje o przyjęciu zapadają zwykle w lipcu. Może się więc zdarzyć, że ogłoszenie kategorii naukowych nastąpi już po zamknięciu naboru. Należy również zwrócić uwagę na prawo jednostki do odwołania się od decyzji o przyznanej kategorii naukowej, co dodatkowo wydłuża całą procedurę. Zgodnie z projektem, w przypadku uzyskania kategorii naukowej B ostatnim rocznikiem, dla którego można prowadzić kształcenie, jest rok akademicki przyznania kategorii, a więc 2025/2026; kolejny rocznik (2026/2027) nie powinien już rozpoczynać kształcenia. Powstaje pytanie, jak rozwiązać sytuację doktorantów przyjętych zgodnie z obowiązującą uchwałą rekrutacyjną, a następnie objętych skutkami obniżenia kategorii naukowej. Rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie zasady, że jeżeli uczelnia utraciła kategorię naukową B+ na rzecz kategorii naukowej B, a proces naboru do szkoły doktorskiej został już przeprowadzony zgodnie z wcześniej ogłoszoną uchwałą rekrutacyjną, to takie kształcenie w kolejnym roku akademickim może się rozpocząć. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowany przepis art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się wyłącznie do doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie, przy czym – zgodnie z art. 200 ust. 8 PSWiN – osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. Oznacza to, że status doktoranta nie jest uzyskiwany w chwili zamknięcia rekrutacji do szkoły doktorskiej, lecz dopiero po formalnym przyjęciu i złożeniu ślubowania, co pozostaje spójne z projektowaną ustawą. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Każdy podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego nie zidentyfikowano ryzyka, aby podmioty prowadzące szkoły doktorskie nie mogły przyjąć doktorantów rozpoczynających kształcenie w roku akademickim 2026/2027. Równocześnie projektowane przepisy zakładają, że podmiot, który w wyniku drugiej ewaluacji otrzyma kategorię naukową B albo niższą, a tym samym utraci wymagane przez PSWiN uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej i nie skorzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie reprezentuje jakości koniecznej do kształcenia doktorantów w nowych cyklach. Rozwiązanie to jest zgodne z celem projektowanej ustawy. Należy mieć również na uwadze, że projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i reguluje sytuację podmiotów prowadzących szkoły doktorskie wyłącznie w odniesieniu do kategorii naukowych przyznanych w wyniku drugiej ewaluacji, zapewniając ciągłość kształcenia w ramach już rozpoczętych cykli. 6 art. 4 ust. 1 pkt 1 W przypadku zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 proponowanej ustawy osoba rozpoczynająca kształcenie w szkole doktorskiej w roku akademickim 2026/2027 nie będzie miała możliwości wszczęcia przewodu doktorskiego w swojej szkole doktorskiej. Bez znaczenia będzie tu wynik kolejnej ewaluacji, zwanej dalej „trzecią ewaluacjąˮ, bo osoba ta UWAGA WYJAŚNIONA Projektodawca przewidział, że część doktorantów – w tym osoby rozpoczynające kształcenie w roku akademickim 2026/2027 – może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed 7 zakończy kształcenie w szkole doktorskiej przed jej wynikami. ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo czasowej utraty uprawnień przez podmiot. 7 art. 4 ust. 3 Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 8 art. 4 ust. 4 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, 8 w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 9 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzasadnienie Propozycja przepisów pojawia się w kontekście szerokiej dyskusji dotyczącej wad mechanizmów drugiej ewaluacji, w szczególności manipulacji punktacją na listach czasopism, ekspansji tzw. „czasopism drapieżnych” i poważnego wpływu liczebności dyscypliny na wynik ewaluacji. Deklarowanym celem projektu jest zapobieżenie zbyt dotkliwym konsekwencjom dla ewaluowanych jednostek w sytuacji ryzyka, że wyniki drugiej ewaluacji niedokładnie oddadzą rzeczywisty poziomu jakości działalności naukowej. W przypadku obniżenia kategorii naukowej do poziomu B projekt przewiduje między innymi utrzymanie prawa do samodzielnego tworzenia kierunków studiów, możliwość kontynuacji postępowań doktorskich w jednostkach oraz czasowe utrzymanie działalności szkół doktorskich. Okres obowiązywania przepisów przewidziano od momentu ogłoszenia wyników drugiej ewaluacji, czyli od 2026 r., do zakończenia trzeciej ewaluacji w roku 2030. Zwraca się uwagę, że uzasadnienie nowelizacji opiera się na wątpliwości co do jakości i wiarygodności aktualnego systemu ewaluacji i obawie, że w niektórych przypadkach obniżenie kategorii naukowej do B (i związane z tym konsekwencje) nie będą odzwierciedlały rzeczywistej jakości działalności naukowej. Należy jednak zauważyć, że UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter szczególny i interwencyjny. Jej celem nie jest zakwestionowanie wiarygodności wyników drugiej ewaluacji ani teza, że każdorazowe obniżenie kategorii naukowej do B było nieuzasadnione. Ustawa reaguje na ryzyko nadmiernie dotkliwych skutków tych wyników dla realizacji podstawowych zadań systemu szkolnictwa wyższego i nauki – w szczególności dla kształcenia doktorantów i możliwości nadawania stopnia doktora – i ma zapewnić ciągłość tych funkcji w okresie między drugą a trzecią ewaluacją. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal będą wywoływały zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony złagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. 9 nowelizowane przepisy będą miały zastosowanie również w sytuacjach, w których obniżenie kategorii naukowej do B jest całkowicie uzasadnione. W konsekwencji proponowana nowelizacja istotnie zmniejsza sens prowadzenia ewaluacji w ogóle. Z tego powodu Rada uważa, że uzasadnienie projektu nie jest pod tym względem wystarczające i wyraża wątpliwość, czy taka nowelizacja jest w ogóle potrzebna. Jednocześnie projektodawca podziela pogląd, że po zakończeniu drugiej ewaluacji powinna zostać przeprowadzona pogłębiona analiza kwestii punktacji czasopism naukowych, ewentualnego podziału dyscyplin i specyfiki różnych typów podmiotów prowadzących działalność naukową, która zostanie wykorzystana w pracach nad przyszłym modelem ewaluacji. Są to jednak zagadnienia wykraczające poza zakres niniejszej, doraźnej regulacji i będą przedmiotem odrębnych działań legislacyjnych. Natomiast z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec rozwiązania proponowanego w art. 2, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 10 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu 10 wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 11 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (PSRP, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 12 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od 11 regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 13 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego dodatkowe propozycje legislacyjne Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 14 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania 12 kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 15 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 10, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia. TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 16 Polska Komisja Akredytacyjna art. 2 ust. 1 Projektowane rozwiązania zakładają zachowanie przez uczelnie akademickie, które w ramach pierwszej ewaluacji za lata 2017–2021 uzyskały kategorię naukową B+, uprawnienia do tworzenia studiów bez konieczności uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, w przypadku gdy w ramach drugiej ewaluacji za lata 2022– 2025 uzyskają kategorię naukową B. Uprawnienia mają zostać zachowane do czasu uzyskania określonej kategorii naukowej w ramach trzeciej ewaluacji (2026–2029). Studia utworzone na podstawie dotychczasowych uprawnień będą mogły być prowadzone do czasu ich likwidacji. Polska Komisja Akredytacyjna negatywnie ocenia propozycję przedłużenia posiadania uprawnienia do samodzielnego tworzenia studiów w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w ramach drugiej ewaluacji. Dotychczasowe założenie polegało na uprzywilejowaniu UWAGA WYJAŚNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 13 uczelni prowadzących wysokiej jakości działalność naukową, zwolnieniem z konieczności uzyskania pozwolenia ministra na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, przyporządkowanych do dyscypliny lub dyscypliny wiodącej, w której uczelnia posiadała kategorię naukową co najmniej B+. Komisja nie dostrzega obecnie uzasadnienia dla utrzymania przywileju dla uczelni, które obniżyły jakość prowadzonej działalności naukowej. W przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej jako uzasadnione jawi się dokonanie przez Komisję wstępnej oceny spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności studiów ze strategią uczelni – przeprowadzenie oceny programowej do czasu kolejnej ewaluacji. Utrzymanie uprzywilejowania uczelni pomimo uzyskania niższej kategorii naukowej rodzi ryzyko obniżenia jakości prowadzonego kształcenia. W przypadku utrzymania proponowanego art. 2 ust. 1 w aktualnym brzmieniu Komisja zwraca uwagę na alternatywną możliwość wdrożenia nowelizacji polegającą na obowiązku przeprowadzenia oceny programowej przed rozpoczęciem kształcenia (formuła ex-ante), która w tym przypadku może dla uczelni zastąpić procedurę wyrażania opinii w przedmiocie spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności projektowanego kształcenia ze strategią uczelni. Wskazana procedura jest elementem postępowania administracyjnego prowadzonego przez ministra w sprawie pozwolenia na utworzenie studiów. Nie spełnia ona jednak standardów europejskich i nie jest uznawana za akredytację. W aktualnie obowiązującym modelu studia w Polsce nie posiadają więc akredytacji podlegającej ujawnieniu w The European Quality Assurance Register for Higher Education (EQAR) aż do czasu przeprowadzenia obowiązkowej oceny programowej (formuła ex-post) po ukończeniu studiów przez pierwszy rocznik studentów. Ocena programowa w formule ex-ante (przed rozpoczęciem kształcenia) może zostać przeprowadzona tylko na wniosek uczelni. Dodatkowo zauważyć należy, że projektowana regulacja niezasadnie dotyczy tylko uczelni akademickich, pomijając uczelnie zawodowe. Zgodnie z art. 14 ust. 1 PSWiN uczelnia jest uczelnią akademicką, jeżeli prowadzi działalność naukową i posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co 14 najmniej 1 dyscyplinie. Jednakże, zgodnie z art. 15 ust. 5 PSWiN, uczelnia akademicka może złożyć do ministra wniosek o zakwalifikowanie jej do grupy uczelni zawodowych. W art. 53 ust. 7 pkt 1 PSWiN przywilej utworzenia studiów bez pozwolenia ministra dotyczy więc nie bez przyczyny każdej kategorii uczelni posiadających stosowne kategorie naukowe, bez rozróżnienia na uczelnie akademickie i zawodowe. 17 Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych art. 2 Sugeruje się, aby w art. 2 uwzględniono możliwość „łagodzenia” skutków obniżenia (w drugiej ewaluacji) nie tylko oceny do kategorii naukowej B z oceny B+, ale również spadku do kategorii naukowej B z oceny A lub A+. UWAGA WYJAŚNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że przepis art. 2 projektowanej ustawy regulował sytuację uczelni posiadających kategorię naukową co najmniej B+, a więc również A i A+. 18 Sugeruje się, aby wprowadzić przepis łagodzący uzyskanie kategorii naukowej C przez jednostkę, która w poprzedniej ewaluacji miała kategorię naukową A lub A+. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego kategoria naukowa C jest najniższą kategorią naukową przyznawaną w ramach oceny jakości działalności naukowej – nie potwierdza jakości prowadzonej działalności naukowej w danej dyscyplinie, a tym samym nie stanowi podstawy do utrzymania uprawnień wynikających z wcześniej uzyskanych kategorii naukowych, w tym A lub A+. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i jej celem jest czasowe złagodzenie skutków drugiej ewaluacji w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową co najmniej B+ i uzyskały kategorię naukową B. W tych przypadkach zmiana kategorii naukowej to różnica jednego poziomu, ale może generować ryzyko zakłócenia ciągłości kształcenia lub postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast uzyskanie kategorii naukowej C przez podmiot, który w wyniku poprzedniej ewaluacji uzyskał kategorię naukową A albo A+, oznacza znaczący spadek jakości. Tak duże obniżenie kategorii naukowej świadczy o wystąpieniu istotnych problemów w prowadzonej działalności naukowej, które nie dają podstaw do utrzymania uprawnień związanych z prowadzeniem kształcenia czy nadawaniem stopnia doktora. 15 19 Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk art. 3 Projekt ustawy nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania w takich przypadkach. Zgodnie z obecnym brzmieniem uczelnie, które uzyskają w danej dyscyplinie kategorię naukową B, będą mogły kontynuować wszczęte wcześniej postępowania w sprawie nadania stopnia doktora do czasu trzeciej ewaluacji – i to nie budzi zastrzeżeń. Natomiast brak możliwości otwierania nowych postępowań, czy w momencie uzyskania kategorii naukowej C – konieczność „przekazania doktorantów” do innych jednostek, z wyższą kategorią naukową, jest już sprawą dyskusyjną. Oznacza to, że przy istniejącym obecnie, wadliwym systemie oceny jednostek, dana jednostka traci możliwości rozwoju i przenosi „karę” za niską kategorię naukową instytucji na doktorantów. Analogicznie szkoły doktorskie w instytucjach z kategorią naukową B nie będą mogły rekrutować nowych doktorantów. Co więcej, uczelnia będzie musiała ponieść koszty związane z przeniesieniem toczących się postępowań do innej instytucji. W naszej opinii brak jest podstaw prawnych odnośnie do kontynuacji nauki w innej jednostce o wyższej kategorii naukowej oraz zasad finansowania takich postępowań. Ponadto nasuwa się pytanie, co z przeniesieniem praw autorskich, sfinansowanych już badań itp.? W projekcie zapisano, że celem zaproponowanych zmian jest zabezpieczenie przed negatywnymi konsekwencjami utraty wysokiej kategorii naukowej, jednak w tych propozycjach nie zostało to zawarte. Projekt ustawy łagodzącej skutki ewaluacji ma charakter doraźny i zachowawczy, stąd też nasuwa się pytanie, czy ma to sens. Aktualny model ewaluacji, jak powszechnie wiadomo, jest nierzetelny w ocenie, a zaproponowane przepisy bardziej pogłębią istniejący chaos niż naprawiają błędy systemu oceny jakości działalności naukowej. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez podmioty, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie, ponieważ postępowanie w razie zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie zostało już uregulowane w art. 206 PSWiN. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad w zakresie nadawania kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie przenosi również „kary” za niską kategorię naukową podmiotu na doktorantów, lecz ma na celu ochronę ich interesów i zapewnienie ciągłości kształcenia rozpoczętego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uzasadnienie projektowanej ustawy wskazuje, że brak rozwiązań łagodzących prowadziłby do nagłej i nieprzewidzianej konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego, jak również wiązałby się z dodatkowymi kosztami i ryzykiem dla doktorantów. Dlatego przewidziano mechanizm chroniący takie osoby, umożliwiający dokończenie wszczętych postępowań oraz zapewnienie ciągłości kształcenia, a w przypadku utraty uprawnień wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie. 20 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii art. 3 ust. 2 Niejasny jest art. 3 ust. 2 mówiący o konieczności przeniesienia postępowań o nadanie stopnia doktora do innego podmiotu w przypadku nadania kategorii naukowej UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 185 ust. 1 PSWiN uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle 16 Nauk C. Czy analogicznie jak w powyższym wypadku przenosi się wszystkie z danej szkoły doktorskiej (czyli prowadzone również w dyscyplinach, które otrzymały kategorie naukowe A+, A i B+), czy tylko te, które są prowadzone w dyscyplinach, które otrzymały kategorię naukową C? Kwestia ta wymaga to doprecyzowania. skorelowane z posiadaną kategorią naukową. Przepisy łagodzące skutki ewaluacji nie naruszają tej zasady. Przepisy wskazane w art. 3 ust. 2 (obecnie art. 2 ust. 2) projektowanej ustawy także regulują tę sprawę w sposób precyzyjny, wskazując, że chodzi wyłącznie o postępowania w danej dyscyplinie, w której utracono uprawnienia do nadawania stopnia doktora. 21 Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów możliwe są rozbieżne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich po kolejnej ewaluacji. Przepis wymaga doprecyzowania, by nie ograniczał działalności jednostek, które poprawiły kategorię naukową. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uwaga jest niezrozumiała. Nie wskazano na konkretne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich, ani na potencjalne ograniczenia działalności podmiotów, które uzyskały wyższą kategorię naukową. 22 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich art. 4 Przepisy art. 4 odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich nie są w pełni precyzyjne. Wydaje się uzasadnione, by wstrzymać rekrutację do programu doktorskiego powiązanego z dyscypliną ocenioną w drugiej ewaluacji jako B aż do czasu trzeciej ewaluacji, jednocześnie pozwalając na kontynuację kształcenia doktorantom już przyjętym. Przepis art. 4 ust. 2 przewidujący wstrzymanie naboru do szkoły doktorskiej w całości, jest zrozumiały w przypadku szkół prowadzonych w dwóch lub trzech dyscyplinach. Jeśli jednak szkoła doktorska obejmuje wiele dyscyplin i kategoria naukowa tylko jednej z nich została obniżona do B, podczas gdy pozostałe mają kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej jednej dyscypliny nie powinno blokować rekrutacji do programów opartych na dyscyplinach nadal posiadających wysokie kategorie. Ograniczenie powinno dotyczyć wyłącznie programu związanego z tą konkretną dyscypliną oraz programów, w których udział tej dyscypliny w kształceniu przekracza określony próg (np. 20%). Aby jednak zabezpieczyć jakość szkoły doktorskiej jako całości, można rozważyć alternatywne kryteria wstrzymania naboru do całej szkoły — np. gdy więcej niż 1/3 dyscyplin wchodzących w zakres programów otrzyma w drugiej ewaluacji kategorię naukową B. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutować do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których otrzymał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 23 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Wątpliwości budzi szczegółowe rozwiązanie odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich: Uznajemy za szkodliwe wprowadzenie w tym przypadku odpowiedzialności zbiorowej i utratę przez podmiot 17 uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej w przypadku przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole. Taki przepis oznacza, że „podmiot nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+” (OSR – łagodzenie skutków ewaluacji na lata 2022–2025, s. 4). 24 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące regulacji zakazującej prowadzenia rekrutacji do szkoły doktorskiej i kształcenia w niej nowych doktorantów w każdej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nawet jeśli tylko w jednej z nich uzyska kategorię naukową B (nie spełni warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN). Dopiero jeśli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3– 5 PSWiN, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona, a rekrutacja będzie wznowiona. Dlatego uzasadnionym wydaje się objęcie tym zakazem tylko dyscypliny, która uzyskała kategorię naukową B. 25 Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich art. 4 Pewne wątpliwości budzą rozwiązania zaproponowane w art. 4, a dotyczące kształcenia w szkołach doktorskich. O ile nie budzi zastrzeżeń kwestia możliwości kontynuacji kształcenia po uzyskaniu niższej kategorii naukowej, jak również ograniczenia dotyczące możliwości prowadzenia rekrutacji, o tyle zakres tych ograniczeń jest sformułowany zbyt ogólnikowo. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 198 ust. 2 PSWiN szkoła doktorska „jest zorganizowaną formą kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach”. Zgodnie z art. 198 ust. 4 PSWiN dopuszczalne jest również w określonych przypadkach kształcenie wyłącznie w jednej dyscyplinie. Z założenia zatem szkoły doktorskie są głównie wielodyscyplinowe, nierzadko prowadzone w postaci jednej szkoły doktorskiej dla całej uczelni. Nie wydaje się zatem uzasadnionym, by w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w jednej dyscyplinie nakładać sankcje opisane w art. 4 projektu na całe szkoły doktorskie. Sugerujemy, by skwantyfikować i określić progi, powyżej których dochodzi do zakończenia 18 kształcenia lub rekrutacji, np. sankcje stosuje się w sytuacjach dotyczących określonego ułamka dyscyplin szkoły, które utraciły uprawnienia lub wskazania konkretnej liczby. 26 Uniwersytet Rzeszowski art. 4 Zwraca się uwagę na nierówne traktowanie podmiotów w zależności od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Zgodnie z projektowanym przepisem w przypadku, gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzi kształcenie w szkole doktorskiej, a przez to przestanie spełniać warunki określone w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły doktorskiej ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A lub B+. W przypadku uczelni posiadających jedną szkołę doktorską obejmującą wiele dyscyplin (tak jak Uniwersytet Rzeszowski – 23 dyscypliny) przepis ten skutkuje całkowitym wstrzymaniem rekrutacji, mimo że znaczna część dyscyplin nadal będzie posiadać kategorię naukową uprawniającą do prowadzenia kształcenia doktorantów. To oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny wpłynie na to, że przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) nie będzie żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A+, A czy B+. Wydaje się to zbyt daleko idące i zarazem krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną w ewaluacji wyniki wyróżniające (A+) oraz bardzo dobre (A) i dobre (B+). W naszym przekonaniu właściwa byłaby w tym przypadku sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik. Stosowanie tutaj zasady odpowiedzialności zbiorowej będzie miało zatem charakter dyskryminacyjny. Tymczasem uniwersytety realizujące (dodatkowo finansowany) program IDUB oraz inne uczelnie, które posiadają kilka szkół doktorskich w analogicznej sytuacji utraciłyby możliwość rekrutacji wyłącznie w jednej ze szkół, zachowując pełne uprawnienia w pozostałych. Taki stan prawny prowadziłby do dyskryminacji podmiotów o zintegrowanej strukturze szkoły doktorskiej i byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania uczelni publicznych. 19 W związku z powyższym wnosimy o rozważenie zmiany projektowanego przepisu poprzez jego doprecyzowanie w sposób zapewniający równe traktowanie uczelni. Proponowany alternatywny przepis: „1. W przypadku gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, utrata możliwości rekrutacji i kształcenia nowych doktorantów dotyczy wyłącznie tej dyscypliny, w której podmiot nie spełnia warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy. W pozostałych dyscyplinach, w których podmiot spełnia te warunki, kształcenie oraz rekrutacja nowych doktorantów mogą być kontynuowane.”. Taka redakcja przepisu zapewni proporcjonalność i sprawiedliwość w stosunku do wszystkich uczelni niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Jednocześnie utrzyma zasadę, że kształcenie doktorantów może być prowadzone wyłącznie w dyscyplinach o odpowiednio wysokiej kategorii naukowej, zgodnie z intencją ustawodawcy. 27 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zapis w uzasadnieniu: „Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+” oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny (czyli kategoria naukowa B, nie mówiąc już nawet o C) wpłynie na to, że nie będzie przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A czy A+. To rozwiązanie jest zbyt daleko idące i krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną dobre wyniki, a nawet wyróżniające (A+). Czy nie wystarczyłaby tu sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik? To i tak będzie dotkliwe, a karanie tych z kategorią naukową A i A+ za słabe osiągnięcia innych dyscyplin wzbudzi spore kontrowersje. 20 28 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 1 pkt 2 Poważne wątpliwości budzi stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, tzn. brak możliwości rekrutacji do szkoły doktorskiej przez 5 lat dla wszystkich współtworzących ją dyscyplin w przypadku, gdy jedna z nich otrzyma kategorię naukową B. Wydaje się, że zasadne byłoby wprowadzenie ścieżki naprawczej pozwalającej na poprawę kategorii naukowej po roku lub dwóch. 29 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 4 Umiarkowanie popieramy przepis art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy nakładający na jednostkę, która utraciła uprawnienia, obowiązek pokrycia kosztów postępowania doktorskiego w innym podmiocie. UWAGA WYJAŚNIONA Obowiązek pokrycia kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przez podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania tego stopnia w danej dyscyplinie, osobie, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, jest uzasadniony. Nie byłoby właściwe obarczać dodatkowym obowiązkiem finansowym podmiotu, który nie kształcił danej osoby w szkole doktorskiej i nie spodziewał się, że będzie musiał ponieść taki wydatek. Projektodawca pozostaje na stanowisku, że to podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia w danej dyscyplinie i ponosi odpowiedzialność za obniżenie poziomu prowadzonej działalności naukowej, powinien być w konsekwencji odpowiedzialny za pokrycie kosztów postępowania awansowego. 30 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk uzasadnienie Projekt ma charakter doraźny i nie rozwiązuje strukturalnych problemów PSWiN. Uzasadnienie nie przedstawia analizy skutków regulacji, w tym organizacyjnych i finansowych, zwłaszcza dla RDN. Prezydium Komitetu stoi na stanowisku, że zamiast wprowadzania kolejnych ustaw epizodycznych należy dążyć do systemowego doprecyzowania przepisów PSWiN tak, aby zapewnić trwałe i jasne reguły prowadzenia oraz kontynuowania postępowań doktorskich i habilitacyjnych w przypadku utraty uprawnień przez jednostki. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Nie ma możliwości precyzyjnego określenia skutków drugiej ewaluacji, ponieważ ocena rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., a decyzje w sprawie kategorii naukowych zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Wskazane ograniczenia czasowe uniemożliwiłyby podjęcie skutecznej interwencji legislacyjnej na poziomie ustawowym. Niemniej jednak są prowadzone prace, aby przy jednej z najbliższych nowelizacji PSWiN rozwiązać problem kompleksowo na gruncie legislacyjnym. Jednocześnie należy wskazać, że kwestie kontynuowania postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz sytuacja doktorantów w przypadku zaprzestania kształcenia w danej 21 dyscyplinie są uregulowane w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 206 PSWiN, w przypadku zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie podmiot, który prowadził to kształcenie, powinien zapewnić doktorantowi możliwość kontynuowania kształcenia w innym podmiocie. Podobne rozwiązanie przyjęto w przypadku utraty uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie albo dziedzinie (art. 185 ust. 4 PSWiN), Projektowana ustawa przewiduje rozwiązania jedynie w zakresie skutków drugiej ewaluacji, wprowadzając mechanizmy dotyczące kontynuowania wszczętych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora bez naruszania systemowych zasad określonych w PSWiN. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w tym kwestie jego kontynuowania w przypadku utraty uprawnienia, zostały uregulowane w art. 220 ust. 12a PSWiN. Projekt nie ingeruje zatem w obszary, które zostały wcześniej systemowo rozstrzygnięte, lecz ma charakter czasowy, dostosowany do szczególnych okoliczności związanych z drugą ewaluacją. 31 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk uwaga ogólna Możliwość wszczynania nowych przewodów doktorskich w przypadku uzyskania kategorii naukowej B jest wykluczona do czasu uzyskania nowej, wyższej oceny w trzeciej ewaluacji. Oznacza to, że osoba przyjęta do szkoły doktorskiej w 2025 r. w realiach kategorii naukowej B+ w przypadku uzyskania przez jednostkę kategorii naukowej B, nie będzie mogła aż do 2030 r. wszcząć swojego przewodu, mimo że studia w szkole doktorskiej w dyscyplinie będą nadal prowadzone. Przepisy projektu ustawy nic nie mówią o takiej sytuacji, a szkoda, bo tracimy tych ludzi z pola widzenia. Projekt ustawy odnosi się tylko do kategorii naukowej C i mówi, że przewód może być wszczęty w innym podmiocie na koszt jednostki prowadzącej szkołę doktorską, ale nie mówi nic o podmiotach z kategorią naukową B. Czy to oznacza, że takie osoby będą musiały otworzyć przewód w innym podmiocie, jeśli podmiot prowadzący uzyska kategorię naukową B lub ewentualnie musiałaby poczekać do następnej oceny w 2030 r. z nadzieją, że będzie wyższa? UWAGA WYJAŚNIONA Zarówno uzyskanie przez podmiot kategorii naukowej C, jak i B skutkuje utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkoły doktorskiej. Projektodawca przewidział jednak, że część doktorantów może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo utraty uprawnień przez podmiot. 32 Konferencja Dziekanów dodatkowa propozycja Wnosi się, by proponowaną ustawą objąć regulacje związane z uprawnieniami uczelni do udziału w konkursie w ramach UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Kategorie naukowe nadane w ramach drugiej ewaluacji nie 22 Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich legislacyjna programu IDUB, przy czym dotyczy to zarówno uczelni będących obecnie beneficjentami programu, jak i uczelni, które mają przystąpić do konkursu II edycji. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy druga ewaluacja i procedura konkursowa programu mają miejsce w tym samym roku. Za absolutnie niezbędną uznajemy konieczność określenia, czy kategorie naukowe nadane w 2026 r., a obowiązujące od dnia 1 stycznia 2027 r., mają wpływ na uprawnienia uczelni do startu w procedurach konkursowych II edycji, bądź też w kontynuacji programu IDUB. będą miały wpływu na uprawnienia uczelni do przystąpienia do II konkursu w ramach programu IDUB ani kontynuacji w II edycji programu IDUB przez uczelnie wyłonione w I konkursie w ramach programu IDUB, ponieważ wiążące w tym zakresie (tj. w II edycji programu IDUB) będą wyniki ewaluacji za lata 2017–2021. Wyniki drugiej ewaluacji będą miały natomiast wpływ na możliwość uczestnictwa w II konkursie w ramach programu RID. 33 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Skoro projekt umożliwia tworzenie studiów przez rozważaną klasę podmiotów, pojawia się pytanie, czy podobne traktowanie nie powinno objąć potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust. 1 PSWiN). Podobne wątpliwości dotyczą nostryfikacji i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 34 Projekt powinien zawierać złagodzenie skutków otrzymania kategorii naukowej B przez federację. Obecne brzmienie art. 174 PSWiN przewiduje likwidację federacji, jeżeli w ewaluacji którakolwiek dyscyplina otrzyma kategorię naukową niższą niż B+. Rozsądne byłoby pozwolić federacji istnieć do czasu trzeciej ewaluacji, jeżeli w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, 23 że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 PSWiN muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskają kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię naukową B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 35 W projekcie powinny znaleźć się szczególne przepisy dotyczące dopuszczania do konkursów w ramach programów inicjatyw doskonałości. Do konkursu w programie IDUB (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być dopuszczone te uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. Należy przeanalizować także interpretację przepisów dotyczących możliwości kontynuacji udziału w programie IDUB przez obecnych beneficjentów — kontynuacja, o ile spełnione są warunki art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez wystąpienie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Regulacje dotyczące uczestnictwa w programie RID (art. 397 PSWiN) nie wydają się wymagać odrębnych rozwiązań. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Patrz stanowisko do uwag nr 10 i 15. 36 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Pozytywnie oceniamy połączenie kategorii naukowej z prawem do prowadzenia kierunku studiów i popieramy zaproponowane regulacje, które zakładają przejściowe rozwiązania w zakresie prowadzenia kierunków przez podmioty tracące uprawnienia. Natomiast zdecydowanie nie popieramy kontynuacji stanu prawnego, w którym przydzielanie uprawnień do nadawania stopni naukowych będzie powiązane wyłącznie z kategoriami naukowymi, bez uwzględnienia kryterium minimum kadrowego. Wiele podmiotów, które aktualnie posiadają kategorię naukową B+ i korzystają z uprawnień UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Propozycja wykracza poza cel projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny, w związku z czym nie może ingerować w sposób trwały w przepisy PSWiN. Niemniej jednak kwestia wprowadzenia tzw. „minimum kadrowego” w przypadku postępowań awansowych w systemie szkolnictwa wyższego i nauki pozostaje tematem analiz. 24 w zakresie doktoryzowania i habilitowania w ramach poszczególnych dyscyplin, nie posiada kadry naukowej (doktorów habilitowanych i profesorów reprezentujących daną dyscyplinę). Wprowadzenie łagodzących rozwiązań bez ustalenia minimum kadrowego spowoduje, że ta sytuacja będzie kontynuowana. 37 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Projekt nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania takich przypadków. UWAGA WYJAŚNIONA Patrz stanowisko do uwagi nr 19. 38 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk dodatkowe propozycje legislacyjne Projekt odnosi się wyłącznie do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, pomijając analogiczne kwestie dotyczące stopnia doktora habilitowanego. Komitet proponuje więc rozważenie rozszerzenia regulacji analogicznie do art. 3, tak aby obejmowała również postępowania habilitacyjne; UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 212 PSWiN, uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego posiadają uczelnia, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, które w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, posiadają kategorię naukową A+, A albo B+. W przypadku uzyskania przez wskazany podmiot w wyniku drugiej ewaluacji, kategorii naukowej B albo niższej utraci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki nowemu podmiotowi habilitującemu. 39 W wielu jednostkach kierunki mogą być przypisane do więcej niż jednej dyscypliny, stąd Komitet sugeruje doprecyzowanie, że ochrona przewidziana w projekcie UWAGA WYJAŚNIONA Użyte w uwadze sformułowanie „kierunki międzydyscyplinarne” jest nieprecyzyjne, w związku z tym 25 obejmuje również kierunki międzydyscyplinarne, w sytuacji gdy tylko jedna z dyscyplin wiodących uzyska kategorię naukową B. W opinii Komitetu powyższe uregulowanie powinno korzystnie wpłynąć na efektywność postępowań w przewodach doktorskich i umożliwić doktorantom uzyskanie stopnia doktora oraz usprawnić organizację szkół doktorskich. przyjęto, że w uwadze chodzi o programy kształcenia w szkołach doktorskich. Projektowane przepisy przewidują, że programy kształcenia mogą być kontynuowane, ale nie można prowadzić rekrutacji nowych doktorantów, którzy mieliby realizować ten program, jeżeli choć jedna z dyscyplin objętych programem kształcenia uzyska kategorię naukową B. W takim przypadku rekrutacja powinna zostać wstrzymana albo program powinien zostać dostosowany przez wyłączenie dyscypliny z kategorią naukową B. Kategorie naukowe odnoszą się do dyscyplin, a nie do programów kształcenia, dlatego projekt nie przewiduje odrębnej ochrony dla kierunków międzydyscyplinarnych w sytuacji uzyskania kategorii naukowej B przez jedną z dyscyplin wiodących. Kontynuacja kształcenia doktorantów zostaje jednak zapewniona. 40 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej dodatkowe propozycje legislacyjne Projektowane przepisy mają charakter epizodyczny i interwencyjny, jednak w praktyce mogą prowadzić do zawieszenia mechanizmów oceny jakości naukowej nawet na 5–6 lat. Tak długi okres ochronny (do kolejnej ewaluacji) w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową B+, może doprowadzić do faktycznej blokady instrumentów nadzoru i osłabienia zaufania do systemu kategorii naukowych. Może w miejsce jednolitego „zamrożenia” skutków ewaluacji należałoby wprowadzić okresową weryfikację jakości kształcenia i działalności badawczej – np. po 2 lub 3 latach od przyznania kategorii naukowej B? Takie rozwiązanie – w naszej opinii – mogłoby przyczynić się do realnego monitorowania zmian i motywowania jednostki do poprawy wyników oceny. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast ustawowego modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad nadawania kategorii naukowych. Postulat wprowadzenia, wyłącznie dla podmiotów z kategorią naukową B, dodatkowej, okresowej weryfikacji jakości kształcenia i działalności badawczej po 2–3 latach od przyznania kategorii naukowej oznaczałby w istocie stworzenie odrębnego trybu „międzyewaluacyjnego”, funkcjonującego obok ogólnego cyklu ewaluacyjnego. Takie rozwiązanie wymagałoby odrębnej systemowej decyzji co do kształtu przyszłej ewaluacji (w tym określenia trybu, kryteriów, udziału Komisji Ewaluacji Nauki, skutków prawnych itp.), a także istotnie zwiększałoby obciążenia zarówno po stronie jednostek, jak i organów odpowiedzialnych za ewaluację. Nie mieści się to w założeniach projektowanej ustawy, która ma charakter szczególnej, epizodycznej regulacji łagodzącej skutki drugiej ewaluacji w ściśle określonym przedziale czasu, do momentu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji. 26 Jednocześnie należy podkreślić, że proponowane w ustawie rozwiązania nie prowadzą do „zawieszenia mechanizmów oceny”, ani do faktycznej blokady instrumentów nadzoru. System ewaluacji pozostaje niezmieniony, a kategorie naukowe będą ponownie weryfikowane w ramach trzeciej ewaluacji obejmującej wszystkie podmioty na jednolitych zasadach. Z tego względu uwaga, w części dotyczącej wprowadzenia dodatkowej, okresowej weryfikacji podmiotów z kategorią naukową B, nie może zostać uwzględniona. 41 Proponowane przepisy koncentrują się na uczelniach akademickich, pomijając instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk i instytuty badawcze, które również uczestniczą w procesach kształcenia doktorantów i posiadają uprawnienia doktorskie. Utrzymanie asymetrii w traktowaniu różnych typów jednostek może prowadzić do nieuzasadnionych nierówności, szczególnie w zakresie szkół doktorskich prowadzonych wspólnie przez uczelnie i instytuty. Stabilność i jakość systemu nauki wymagają równych, przejrzystych zasad oceny działalności naukowej; niezależnie od formy organizacyjnej podmiotu. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa w art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się do „podmiotu prowadzącego szkołę doktorską”. Zgodnie z art. 198 ust. 3 PSWiN szkołę doktorską jako zorganizowaną formę kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach może prowadzić uczelnia akademicka, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, o ile spełniają warunki określone w PSWiN. Projektowana ustawa nie modyfikuje definicji podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, nie rozszerza też katalogu podmiotów uprawnionych do jej prowadzenia. Regulacje zawarte w projektowanej ustawie ograniczają się wyłącznie do czasowego określenia sytuacji podmiotów już prowadzących szkoły doktorskie, w tym również do instytutów badawczych, które w wyniku drugiej ewaluacji, uzyskają kategorię naukową B. W związku z powyższym nie ma konieczności doprecyzowania przepisów projektowanej ustawy w zakresie wskazanym w uwadze. 42 Rozwiązanie przewidujące możliwość kontynuacji postępowań w jednostkach z kategorią naukową B do czasu trzeciej ewaluacji (czyli nawet do 2030 r.) należy ocenić jako zbyt szerokie; rozciągnięte w czasie. Istnieje potrzeba ochrony interesów doktorantów, jednak brak okresowych przeglądów jakości przewodów doktorskich i brak mechanizmów kontroli w tym zakresie może prowadzić do sytuacji, w których stopnie będą nadawane przez jednostki, które de facto nie spełniają już wymagań jakościowych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Należy zwrócić uwagę, że przepisy umożliwiają zakończenie postępowań wszczętych w momencie przyznania danej kategorii naukowej. W przypadku znakomitej większości postępowań w sprawie nadania stopnia doktora należy założyć, że nie będą one trwały przez kilka lat, ale raczej zostaną sfinalizowane w ciągu kilku miesięcy. Niemniej w przypadku postępowań, w których zapadła decyzja o odmowie nadania stopnia, osobie ubiegającej się o jego nadanie przysługuje odwołanie do RDN. RDN może uchylić 27 Może warto rozważyć, czy w przypadku takich postępowań nie powinien zostać wprowadzony obowiązek okresowego potwierdzania warunków merytorycznych przez RDN lub właściwy organ ministra – np. po dwóch latach od momentu uzyskania kategorii naukowej B? taką decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia do organu, który ją wydał. Należy również pamiętać o ścieżce sądowoadministracyjnej, która może znacząco wydłużyć wszczęte postępowanie. W tym celu, aby zabezpieczyć maksymalnie interes osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora, zdecydowano o nieograniczaniu czasu, w którym postępowania mają zostać dokończone. 43 Projekt ustawy potwierdza, że obecny model ewaluacji – mimo kolejnych korekt – nie zapewnia m.in. równowagi między oceną efektywności a oceną jakości działalności naukowej. W naszej opinii minister powinien podjąć prace nad reformą metodologii oceny, zwłaszcza w zakresie różnicowania kryteriów między dziedzinami nauk społecznych, humanistycznych i przyrodniczo-technicznych, oceny wkładu instytucji naukowej w rozwój polityki publicznej i praktyki społecznej, większego uwzględnienia specyfiki jednostek Polskiej Akademii Nauk i instytucji badawczych. Wyrażamy obawy, czy przyjęcie projektu opiniowanej ustawy w obecnej formie nie doprowadzi do obniżenia wiarygodności systemu ewaluacji i standardów nauki w Polsce. Zamiast odraczania skutków oceny aż do kolejnej ewaluacji może warto rozważyć mechanizm weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach), który pozwoliłby zweryfikować, czy jednostki rzeczywiście podejmują działania naprawcze. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy – jej celem jest złagodzenie wybranych, najdalej idących skutków drugiej ewaluacji w zakresie prowadzenia szkół doktorskich oraz uprawnień do nadawania stopnia doktora. Ustawa nie ingeruje w sam model ewaluacji ani w metodologię oceny, które pozostają ukształtowane w przepisach PSWiN. Projektodawca dostrzega potrzebę dalszych prac nad reformą modelu ewaluacji, w szczególności w kierunku lepszego zróżnicowania kryteriów między dziedzinami nauk oraz pełniejszego uwzględnienia specyfiki instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk i instytutów badawczych. Prace koncepcyjne w tym zakresie będą kontynuowane odrębnie od niniejszego projektu. Zgłoszony postulat wprowadzenia mechanizmu weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach) oznaczałby w istocie przebudowę obowiązującego modelu ewaluacji i ustanowienie nowego trybu ocen między pełnymi cyklami ewaluacyjnymi. Tego rodzaju rozwiązanie powinno być rozstrzygane w ramach prac nad nowym modelem ewaluacji, a nie w ustawie o charakterze doraźnym i ochronnym. Jednocześnie projektowana regulacja nie obniża standardów nauki w Polsce – przeciwnie, zapewnia podmiotom stabilne warunki do podejmowania działań naprawczych do czasu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji, w ramach której jakość działalności naukowej wszystkich jednostek zostanie ponownie zweryfikowana na jednolitych zasadach. 2. Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. 3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677 oraz z 2026 r. poz. 160). 28 1 Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych do projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 w ramach opiniowania Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 2 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma 2 charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 3 Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 3 „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. 4 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 5 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 6 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 4 7 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 8 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 3, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia.\n\nSUMMARY TO EVALUATE:\nTitle: Ochrona doktorantów i łagodniejsze skutki ocen dla uczelni wyższych.\nSummary: Ustawa chroni doktorantów przed negatywnymi skutkami obniżenia ocen naukowych ich uczelni. Dzięki nowym przepisom studenci będą mogli dokończyć rozpoczęte studia i przewody doktorskie, nawet jeśli ich placówka straci do tego uprawnienia. Dodatkowo, jeśli uczelnia straci prawo do nadawania stopnia doktora, będzie musiała sfinansować obronę swojego studenta w innej instytucji.\nKey Points: Uczelnie z oceną naukową \"B\" mogą dokończyć trwające przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych., Doktoranci z uczelni, które otrzymały najniższą ocenę \"C\", będą kontynuować swoje przewody na innych uczelniach., Szkoły doktorskie z niższą oceną nie mogą rekrutować nowych osób, ale obecni studenci mogą dokończyć naukę., Uczelnia, która straci uprawnienia, zapłaci za obronę doktoratu swojego studenta w innej placówce.\n\nZASADY OCENY:\n1. Sprawdź wszystkie LICZBY, DATY i KWOTY w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n2. Sprawdź wszystkie NAZWISKA, ORGANIZACJE i MIEJSCA w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n3. Sprawdź wszystkie konkretne DZIAŁANIA PRAWNE . Jeśli tego mechanizmu nie ma w SOURCE -> is_valid: false.\n\nWAŻNE: Abstrakcyjne pojęcia (np. \"transparentność\", \"zaufanie\") są dozwolone jako wnioski.\n\nOUTPUT (JSON):\n{\n  \"is_valid\": true/false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\n}\n\nWYMAGANIA FORMATOWANIA:\n1. Odpowiedz WYŁĄCZNIE surowym obiektem JSON.\n2. NIE używaj bloków kodu Markdown.\n3. NIE dodawaj żadnych wstępów ani wyjaśnień przed ani po JSONie.\n4. JSON musi być poprawny i gotowy do parsowania.\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-07T16:04:56.509Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2500/2500.pdf",
      "model": "gemini-3.1-pro-preview",
      "prompt_sent": "\nJesteś ekspertem od prawa polskiego, który ma za zadanie analizować dokumenty ustaw, uchwał oraz innych dokumentów legislacyjnych, a następnie przygotowywać z nich informacje w przystępny sposób dla obywateli. Twoim celem jest przedstawienie informacji tak, aby obywatele mogli sami ocenić wpływ legislacji na ich życie, nawet bez posiadania specjalistycznej wiedzy legislacyjnej. Skup się na faktach i obiektywnych skutkach wprowadzanych zmian, unikając wartościowania i osobistych opinii. Wszelki żargon prawny jest zabroniony. Prezentuj informacje w jasny, zwięzły i angażujący sposób, tak aby były zrozumiałe dla osoby bez wykształcenia prawniczego. Unikaj długich, złożonych zdań. Zamiast pisać \"projekt ma na celu nowelizację kodeksu podatkowego...\", napisz \"Zmiany w podatkach: nowe ulgi i obowiązki dla...\". Kontynuuj swoją pracę, dopóki nie rozwiążesz swojego zadania. Jeśli nie masz pewności co do generowanej treści, przeanalizuj dokument ponownie – nie zgaduj. Rozplanuj dobrze swoje zadanie przed przystąpieniem do niego. W podsumowaniu i kluczowych punktach, jeśli to możliwe i uzasadnione, podkreśl, jakie konkretne korzyści lub skutki (pozytywne lub negatywne) wprowadza ustawa dla życia codziennego obywateli, ich praw i obowiązków, finansów osobistych, bezpieczeństwa i innych ważnych kwestii (np. kategorycznych zakazów i nakazów czy najważniejszych konkretnych alokacji finansowych i terytorialnych).\n\nTwoja odpowiedź MUSI być w formacie JSON - i zawierać następujące klucze.\nZanim zwrócisz odpowiedź, dokładnie zweryfikuj, czy cała struktura JSON jest w 100% poprawna, włącznie ze wszystkimi przecinkami, nawiasami klamrowymi, kwadratowymi oraz cudzysłowami. Błędny JSON jest nieakceptowalny i uniemożliwi przetworzenie Twojej pracy.\n\nPrzeanalizuj dokładnie poniższy tekst dokumentu prawnego. To jest treść, na podstawie której masz wygenerować podsumowanie i kluczowe punkty:\n--- POCZĄTEK DOKUMENTU ---\nDruk nr 2500 Warszawa, 29 kwietnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-56-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025. Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328 i 370. – 2 – Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nie niższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, w związku ze zgłoszonymi licznymi uwagami i krytycznymi opiniami wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej. Należy wskazać, że wyniki ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej łącznie „stopniem doktora”; 2) prowadzenia szkół doktorskich. Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej łącznie „dyscypliną”, zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie w ramach ewaluacji, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki co do możliwych konsekwencji, jakie mogą wyniknąć w związku z przeprowadzeniem drugiej ewaluacji, w art. 3 projektu zaproponowano czasowe uregulowanie problemu dalszego prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą mogły być kontynuowane do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii 2 naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. W takiej sytuacji w podmiocie nie będzie natomiast możliwe wszczynanie nowych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku gdy w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostanie przyznana kategoria naukowa C w danej dyscyplinie, postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej (art. 2 ust. 2 projektu). W projekcie proponuje się również, aby podmiot, który zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu zachowa możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wszczętych przed dniem przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji, utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji zostanie mu przyznana w tej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C. Przepis art. 3 odnosi się natomiast do kwestii prowadzenia kształcenia w szkołach doktorskich. Zgodnie z art. 198 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona wyłącznie w dyscyplinach, w których podmiot posiada kategorię naukową nie niższą niż B+. Proponuje się w związku z tym, aby w okresie od dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku drugiej ewaluacji do dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł natomiast kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+. Jeżeli jednak w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot poprawi jakość prowadzonej działalności naukowej i uzyska w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategorię naukową nie niższą niż B+, będzie mógł kontynuować kształcenie doktorantów w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach, jak również będzie mógł kształcić nowych doktorantów 3 w tym zakresie. Jeżeli natomiast w wyniku uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot zacznie spełniać odpowiedni warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić rekrutację do tej szkoły. Przepis ma na celu zapewnienie ciągłości kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w przypadku uzyskania przez podmiot w wyniku trzeciej ewaluacji kategorii naukowej nie niższej niż B+, skutkującej odzyskaniem tego uprawnienia w dyscyplinie, w której utracił je w wyniku drugiej ewaluacji. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie ze względu na utratę przez podmiot uprawnienia do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Koszt takiego postępowania w innym podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora musiałby zostać zatem poniesiony przez inny podmiot, który nie prowadził kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej, co wydaje się rozwiązaniem nieuzasadnionym i niesprawiedliwym. W związku z powyższym w art. 3 ust. 4 projektu wprowadzono regulację, zgodnie z którą podmiot, który utraci uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie ponosił koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, jeżeli zostanie ono przeprowadzone na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Projektowana ustawa nie wymaga opracowania przepisów przejściowych. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. 4 Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 Data sporządzenia 3.04.2026 r. Źródło Deregulacja Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UDER93 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany Regulacje proponowane w przedkładanym projekcie ustawy są związane z problemami dostrzeżonymi przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w toku bieżącej działalności oraz w ramach analizy wyników ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej w 2022 r., obejmującej lata 2017–2021, zwanej dalej „pierwszą ewaluacją”. Pierwsza ewaluacja została przeprowadzona w ramach dyscyplin naukowych i artystycznych, zwanych dalej „dyscyplinami”, w których w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „podmiotami”, była prowadzona działalność naukowa. Pierwszej ewaluacji poddano jakość działalności naukowej prowadzonej w 283 podmiotach, w tym w 137 uczelniach (103 uczelniach publicznych, 29 uczelniach niepublicznych i 5 uczelniach kościelnych), 2 federacjach podmiotów, 70 instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk, zwanych dalej „instytutami PAN”, 64 instytutach badawczych oraz 10 innych podmiotach prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Łącznie podmioty zostały poddane pierwszej ewaluacji w 1145 dyscyplinach, w tym: uczelnie – w 949 dyscyplinach, instytuty PAN – w 96 dyscyplinach, instytuty badawcze – w 79 dyscyplinach, inne podmioty – w 9 dyscyplinach oraz federacje podmiotów – w 12 dyscyplinach. Podmioty uzyskały w poszczególnych dyscyplinach kategorie naukowe A+, A, B+, B oraz C, a ich rozkład był zróżnicowany. Poniższa tabela zawiera informacje o liczbie kategorii naukowych A+, A, B+, B oraz C przyznanych poszczególnym podmiotom. Typ podmiotu Kategoria naukowa A+ Kategoria naukowa A Kategoria naukowa B+ Kategoria naukowa B Kategoria naukowa C uczelnia 86 331 481 38 13 instytut PAN 28 42 22 2 2 instytut badawczy 5 43 21 5 5 inny podmiot 0 2 2 2 3 federacja podmiotów 1 7 4 0 0 Niemal połowa, tj. 530 (46,29%) spośród wszystkich przyznanych kategorii naukowych, to kategorie naukowe B+, kolejno 425 dyscyplin otrzymało kategorię naukową A (37,12%), a kategorię naukową A+ otrzymało 120 dyscyplin (10,48%). Oznacza to, że łącznie kategorie naukowe B+, A i A+ otrzymało 1075 dyscyplin, co stanowi 93,89%. Natomiast kategorie naukowe B i C otrzymało 70 dyscyplin, co stanowi 6,11%. Spośród wszystkich podmiotów, które zostały poddane pierwszej ewaluacji w ramach poszczególnych dyscyplin, 146 zostało poddanych ewaluacji tylko w jednej dyscyplinie, z tego 18 podmiotów otrzymało kategorię naukową B albo C w tej dyscyplinie, w tym: 6 niepublicznych uczelni zawodowych, 3 instytuty PAN, 4 instytuty badawcze oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Zatem podmioty te w wyniku pierwszej ewaluacji nie uzyskały uprawnień takich jak podmioty, które otrzymały co najmniej kategorię naukową B+. Ewaluacja jakości działalności naukowej, zwana dalej „ewaluacją”, w uczelni zawodowej, instytucie badawczym, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, zwanym dalej „CMKP”, oraz w innych podmiotach prowadzących głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły jest przeprowadzana wyłącznie na wniosek tych podmiotów. Jeżeli chodzi o zbliżająca się ewaluację obejmującą lata 2022–2025, zwaną dalej „drugą ewaluacją”, to 72 uprawnione podmioty (CMKP, 15 uczelni zawodowych, 51 instytutów badawczych oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły) do dnia 30 września 2025 r. złożyły wnioski o poddanie się ewaluacji. 2 W związku z pierwszą ewaluacją również wprowadzono mechanizm łagodzący jej skutki w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów oraz postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”. W odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz kształcenia doktorantów należy wskazać, że Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on nie gromadzi informacji, które jednoznacznie potwierdzają, że dany podmiot skorzystał z mechanizmu łagodzenia skutków ewaluacji. Możliwa jest jedynie pośrednia ocena, oparta na analizie, czy w danej dyscyplinie nadano stopień doktora po dacie przyznania kategorii naukowej B. Spośród 31 podmiotów, które łącznie w 47 podmioto-dyscyplinach otrzymały kategorię naukową B, 9 podmiotów w 9 podmioto-dyscyplinach posiadało wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, a po ewaluacji je utraciło. Przeprowadzona analiza wskazuje, że spośród tych 9 podmiotów, które miały wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, 6 podmiotów skorzystało z łagodzenia skutków ewaluacji (epizodycznego rozwiązania ustawowego wprowadzonego w związku z wynikami pierwszej ewaluacji) – tzn. nadało stopień doktora po dacie uzyskania kategorii naukowej B. Jeżeli chodzi o liczbę podmiotów, które skorzystały z mechanizmu łagodzenia skutków pierwszej ewaluacji w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów, to należy wskazać, że według posiadanych danych były to dwa podmioty w dwóch dyscyplinach. Doktoranci kształcący się w tych dyscyplinach ukończyli kształcenie – podmioty skorzystały z przepisów łagodzących skutki pierwszej ewaluacji. Ponieważ szkoły doktorskie kształciły w wielu dyscyplinach, to zgodnie z obowiązującymi przepisami szkoły te nadal funkcjonują, jednak nie przeprowadzają rekrutacji nowych doktorantów w tych dyscyplinach, w których otrzymały kategorię naukową B. Do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego docierają liczne uwagi i krytyczne opinie wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, a zbliżająca się druga ewaluacja wywołuje obawy wśród podmiotów co do możliwych konsekwencji, jakie mogą pojawić się w związku z jej przeprowadzeniem, zwłaszcza że wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, 2) prowadzenia szkół doktorskich – a ich uwzględnienie polegałoby na czasowej modyfikacji obowiązujących zasad. 1. Prowadzenie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii naukowej w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów doktoryzujących oraz głosy krytyczne dotyczące ewaluacji, także w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom tych podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. W związku z tym w projekcie proponuje się uregulowanie problemu dalszego prowadzenia tych postępowań przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B, do czasu uzyskania kategorii naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. Prowadzenie szkół doktorskich Zgodnie z art. 198 ust. 3–5 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona przez uczelnię akademicką, instytut PAN, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo CMKP, posiadające: 1) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej dwóch dyscyplinach albo 2) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej jednej dyscyplinie i uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie, albo 3) uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej dwóch dyscyplinach. Szkoła doktorska może być prowadzona także przez uczelnię akademicką, która prowadzi działalność naukową wyłącznie w jednej dyscyplinie, która jest dyscypliną w zakresie teologii albo kultury fizycznej, albo dyscypliną artystyczną, i posiada w niej kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy. 3 Szkoła doktorska może być również prowadzona wspólnie przez uczelnie akademickie, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub CMKP, z których każde posiada kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie. Co do zasady możliwość prowadzenia szkół doktorskich jest uzależniona od posiadanych przez uprawnione do tego podmioty odpowiednich kategorii naukowych, z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych. Stosownie do wskazanych przepisów najniższą kategorią naukową uprawniającą do prowadzenia szkoły doktorskiej w danej dyscyplinie jest kategoria naukowa B+. Oznacza to, iż w przypadku nieuzyskania przez ww. podmioty prowadzące aktualnie szkoły doktorskie kategorii naukowej co najmniej B+ w każdej z dyscyplin, w których prowadzą kształcenie doktorantów, utracą one możliwość dalszego prowadzenia szkół doktorskich w poszczególnych dyscyplinach. Zgodnie z danymi ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on w Polsce działają obecnie 164 szkoły doktorskie. Nie przyjmuje się założenia, iż aktualnie obowiązujące zasady ewaluacji będą skutkować masową utratą uprawnień do prowadzenia szkół doktorskich. Uwzględniając jednak obawy podmiotów oraz głosy krytyczne dotyczące obowiązujących zasad ewaluacji, wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. Nie jest obecnie możliwe przewidzenie wyników, a tym bardziej skutków drugiej ewaluacji, która rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., jednakże w poczuciu odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie systemu szkolnictwa wyższego i nauki należy podjąć działania zabezpieczające przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami dla podmiotów, studentów, doktorantów i osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora. Należy zauważyć w kontekście postępowań w sprawie nadania stopnia doktora i kształcenia w szkołach doktorskich, że w przypadku zaprzestania spełniania warunku posiadania kategorii naukowej co najmniej B+ przez podmiot może dojść do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 ustawy) oraz związanymi z tym kosztami. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie regulacji epizodycznych, które umożliwią czasowe odstępstwa od zasad przewidzianych w ustawie. Ad 1 Proponuje się, aby w przypadku uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji przez podmiot posiadający uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogły być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot nowej kategorii naukowej. Równocześnie w podmiocie, który uzyska kategorię naukową B w danej dyscyplinie, nie będą mogły być wszczynane w tej dyscyplinie nowe postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku uzyskania przez podmiot kategorii naukowej C proponuje się kontynuację postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez inny podmiot posiadający odpowiednie uprawnienia w danej dyscyplinie, wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. Efektem proponowanej regulacji będzie złagodzenie obowiązujących rozwiązań ze względu na krytykę obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz związane z tym obawy podmiotów doktoryzujących. Ad 2 Proponuje się, aby w okresie przejściowym od dnia uzyskania wyników drugiej ewaluacji do dnia przyznania kategorii naukowych w wyniku trzeciej ewaluacji, która zostanie przeprowadzona w 2030 r., podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych przez siebie szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie spełniać warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+. 4 Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić do niej rekrutację. Proponuje się także wprowadzenie wyjątku, zgodnie z którym w przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, przeprowadzane na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej w innym podmiocie, pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Zgodnie bowiem z art. 182 ust. 4 ustawy opłaty za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora nie pobiera się tylko w przypadku, gdy osoba przeprowadza to postępowanie w tym samym podmiocie, w którym odbywała kształcenie. Należy zwrócić uwagę, iż w sytuacji utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant, który ukończy kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, nie będzie mógł w tym podmiocie wszcząć postępowania w sprawie nadania stopnia doktora z przyczyn, które nie będą leżały po jego stronie. Tym samym inny podmiot, w którym doktorant będzie zmuszony wszcząć postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, mógłby żądać od niego stosownej opłaty. Proponuje się zatem, aby koszt takiego postępowania w wybranym przez doktoranta podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora ponosił podmiot, który realizował kształcenie doktoranta w szkole doktorskiej, co w takiej sytuacji będzie rozwiązaniem uzasadnionym i sprawiedliwym. Celem tych zmian jest zabezpieczenie interesów doktorantów w warunkach niepewności związanej z istotną krytyką przez środowisko naukowe obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz zgłaszanych obaw związanych z wynikami drugiej ewaluacji. Projektowane rozwiązania epizodyczne nie będą miały istotnego wpływu na spójność polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz porównywalność stopni doktora uzyskanych w ramach tego systemu. Jakość kształcenia w szkołach doktorskich jest cyklicznie oceniana przez Komisję Ewaluacji Nauki, poczynając od IV kwartału 2024 r. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przedmiot regulacji stanowi domenę prawa krajowego. Z uwagi na zakres rozwiązań objętych ustawą odstąpiono od analizy porównawczej z regulacjami obowiązującymi w innych państwach. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie szkoły doktorskie 163, z tego 141 – prowadzone samodzielnie i 22 – prowadzone wspólnie Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on możliwość kontynuacji kształcenia doktorantów w przypadku uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji doktoranci 18 607 możliwość kontynuacji kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który uzyskał kategorię naukową B w dyscyplinie, w której doktorant odbywa kształcenie podmioty posiadające co najmniej jedno uprawnienie do nadawania stopnia doktora 257 – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, – konieczność przekazania do prowadzenia w innym podmiocie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C osoby ubiegające się o nadanie stopnia doktora 655 toczących się aktualnie postępowań – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, 5 – konieczność kontynuacji w innych podmiotach postępowań doktorskich prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C Rada Doskonałości Naukowej 1 ustawa wskazywanie podmiotów mających kontynuować postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte w podmiotach, które uzyskały kategorię naukową C w wyniku drugiej ewaluacji 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został przekazany do opiniowania i konsultacji publicznych na okres 21 dni. W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich; 2) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich; 3) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych; 4) Rada Główna Instytutów Badawczych; 5) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 6) Rada Doskonałości Naukowej; 7) Komitet Polityki Naukowej; 8) Polska Akademia Nauk; 9) Krajowa Reprezentacja Doktorantów; 10) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej; 11) Komisja Ewaluacji Nauki. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich; 2) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych; 3) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych; 4) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych; 5) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPeD”; 6) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich; 7) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich; 8) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Niepublicznych; 9) Polska Komisja Akredytacyjna; 10) Rada Młodych Naukowców; 11) Polska Akademia Umiejętności; 12) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej; 13) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej; 14) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; 15) Narodowe Centrum Nauki; 16) Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od dnia 30 października 2025 r. do dnia 21 listopada 2025 r. Omówienie ich wyników przedstawiono w raporcie z konsultacji stanowiącym załącznik do oceny skutków regulacji. 6 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2025 r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw 0 0 0 0 0 0 0 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa – sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw – 7 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe – osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze – Niemierzalne – – Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, obywateli i gospodarstw domowych, a także osób niepełnosprawnych i osób starszych. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☒ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ☐ zwiększenie liczby dokumentów ☐ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy 9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy. 10. Wpływ na pozostałe obszary ☐ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: ☐ informatyzacja ☐ zdrowie Omówienie wpływu Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary ani na żaden inny obszar, który nie został omówiony we wcześniejszych punktach. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy projektowanej ustawy znajdą zastosowanie po uzyskaniu wyników drugiej ewaluacji, która rozpocznie się 1 stycznia 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana przede wszystkim na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. 1 Raport z konsultacji projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Rada Doskonałości Naukowej, Parlament Studentów RP, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Polska Komisja Akredytacyjna, Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich, Uniwersytet Rzeszowski i Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli. TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 Rada Doskonałości Naukowej uwaga ogólna Wyraża się krytyczny stosunek do projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny i której celem jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. W uzasadnieniu do przedmiotowego projektu ustawy, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że jest on następstwem licznych uwag i krytycznych opinii wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, nie wykazano, dlaczego projektodawca dostrzega potrzebę wprowadzenia szczególnych rozwiązań, które mają stanowić odstępstwo od przyjętych przez ustawodawcę założeń jakości działalności naukowej i konsekwencji z nich wynikających. W opinii Rady Doskonałości Naukowej, zwanej dalej „RDN”, proponowane rozwiązania mogą prowadzić do rezultatu, w którym kształcenie doktorantów oraz prowadzenie postępowań awansowych będzie odbywało się w podmiotach, które nie spełniają jakościowych kryteriów przewidzianych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. RDN nie znajduje w przedłożonych do UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA Wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań, w szczególności w zakresie nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkół doktorskich. Nagła utrata tych uprawnień mogłaby prowadzić do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 PSWiN) oraz związanymi z tym kosztami. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora jest najczęściej związane z procesem kształcenia doktorantów, który jak sama nazwa wskazuje, jest procesem, trwa i wymaga zapewnienia stałości. Osoby, które wszczęły postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, powinny mieć poczucie bezpieczeństwa wynikające z możliwości dokończenia tego postępowania w podmiocie, w którym ukończyły kształcenie. Projektowana ustawa nie przewiduje natomiast epizodycznych rozwiązań 2 zaopiniowania dokumentach uzasadnienia dla epizodycznego odstąpienia od uchwalonych przez ustawodawcę w 2018 r. unormowań związanych i wynikających z ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”. Należy przy tym zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa zapewniają możliwość kontynuowania zarówno kształcenia doktorantów, jak i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty, które spełniają ustanowione jakościowe standardy, w przypadku, gdy określone podmioty w wyniku przeprowadzenia ewaluacji nie uzyskały co najmniej kategorii naukowej B+. Ponadto nie jest zrozumiałe, dlaczego projektowane rozwiązania odnoszą się wyłącznie do kształcenia doktorantów i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, natomiast pomijają postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Należy również zauważyć, że – według projektowanych rozwiązań – podmiot, który w wyniku uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, w szkole doktorskiej, utraci możliwość prowadzenia rekrutacji do tej szkoły w pozostałych dyscyplinach, nawet takich, które uzyskały kategorie naukowe A+, A oraz B+. Zatem w wyniku utraty uprawnień na jednym kierunku, konsekwencje będą ponosiły pozostałe, nawet jeżeli jest ich kilka i posiadają najwyższą kategorię naukową, co również należy ocenić krytycznie. w odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Te postępowania mają odmienny charakter, dotyczą osób na późniejszym etapie kariery akademickiej i nie są tak ściśle związane z podmiotem, w którym jest zatrudniona osoba starająca się o stopień doktora habilitowanego (np. większość spośród członków komisji habilitacyjnej wskazuje RDN, a nie podmiot habilitujący). Ponadto należy wskazać na przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia nowemu podmiotowi habilitującemu. Takie rozwiązania w wystarczającym stopniu zabezpieczają interesy osób ubiegających się o stopień doktora habilitowanego. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal wywołują zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony łagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie wprowadza zatem odstępstw od założeń systemu oceny jakości działalności naukowej, lecz instrument proporcjonalnego zarządzania jego skutkami w okresie przejściowym, w sytuacji braku możliwości przewidzenia wyników drugiej ewaluacji oraz w trosce o stabilność systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 3 Jednocześnie przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i prowadzić rekrutację w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 2 Parlament Studentów RP art. 2 Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „PSRP”, przedstawia niniejszą opinię w związku z projektowanym art. 2, który przewiduje utrzymanie uprawnienia uczelni do samodzielnego tworzenia kierunków studiów pomimo obniżenia kategorii naukowej uzyskanej w drugiej ewaluacji. Rozwiązanie to ma na celu niwelowanie skutków ewaluacji, jednak w ocenie PSRP wprowadza ryzyka dla jakości kształcenia oraz funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. W ocenie PSRP negatywne konsekwencje nie wynikają z samego obniżenia kategorii naukowej z B+ do B, lecz z faktu, że projektowany przepis pogłębia istniejący problem funkcjonowania kierunków studiów bez jakiejkolwiek zewnętrznej oceny jakości, umożliwiając uczelniom dalsze, samoistne uruchamianie programów dydaktycznych poza realnym nadzorem. Takie rozwiązanie tworzy lukę w systemie zapewniania jakości, pozwala na prowadzenie programów studiów, które nigdy nie zostały poddane ocenie UWAGA UWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji art. 2. 4 przez instytucje odpowiedzialne za zapewnianie jakości kształcenia oraz pozostaje niezgodne z logiką prawną obowiązującego systemu, w którym pozwolenie na utworzenie kierunku jest nierozerwalnie powiązane z oceną standardów kształcenia. W efekcie projekt w proponowanym kształcie realnie osłabia krajowy system zapewniania jakości i bezpośrednio wpływa na sytuację prawną oraz dydaktyczną studentów. Projektowany art. 2 pozostaje w sprzeczności z europejskimi standardami jakości kształcenia (ESG), zasadami swobodnego przepływu absolwentów w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego oraz fundamentalnymi zasadami przejrzystości i wiarygodności programów studiów. Pogłębianie obecnie istniejącego problemu może skutkować obniżeniem międzynarodowej wiarygodności dyplomów polskich uczelni, zagrożeniem dla mobilności studentów i absolwentów, a także potencjalnym naruszeniem zasad funkcjonowania w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Brak obowiązku jakiejkolwiek oceny programowej nowych kierunków do czasu „trzeciej ewaluacji” wprowadza nieproporcjonalne ryzyko dla studentów, powoduje brak transparentności oferty dydaktycznej oraz umożliwia długotrwałe prowadzenie kierunków studiów bez sprawdzenia ich zgodności ze standardami jakości. W celu zapewnienia bezpieczeństwa studentów oraz stabilności systemu jakości kształcenia PSRP postuluje wprowadzenie zmian do art. 2 projektowanej ustawy polegających na nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny programowej ex-post dla każdego kierunku studiów uruchomionego na podstawie wcześniejszej kategorii naukowej, przy czym ocena ta powinna zostać zrealizowana w ściśle określonym terminie. Jednocześnie w przypadku kierunków uruchamianych po utracie kategorii naukowej uruchomienie programu powinno wiązać się z wymogiem uzyskania uprzedniej pozytywnej oceny programowej ex- ante oraz wykazania zgodności z warunkami prowadzenia studiów określonymi w obowiązujących przepisach. PSRP docenia intencję projektodawcy, aby zminimalizować negatywne skutki ewaluacji dla funkcjonowania uczelni oraz zapewnić ciągłość kształcenia. Jednocześnie zwracamy 5 uwagę, że projektowany art. 2 w obecnym brzmieniu wymaga doprecyzowania. Utrzymanie proponowanego rozwiązania w niezmienionej formie może przyczynić się do osłabienia systemu zapewniania jakości oraz obniżenia wiarygodności polskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. Mając na uwadze konieczność ochrony interesu studentów oraz utrzymania wysokich standardów kształcenia, PSRP rekomenduje wprowadzenie wskazanych modyfikacji, które pozwolą pogodzić cele ustawy z wymogami jakościowymi wynikającymi z zasad Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. 3 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego art. 4 Proponowane przepisy dotyczące wstrzymania rekrutacji do szkół doktorskich (art. 4 projektowanej ustawy) nie biorą pod uwagę sytuacji, w której szkoła obejmuje kilka dyscyplin o różnej ocenie. Uzyskanie kategorii naukowej B w jednej z dyscyplin powinno wstrzymywać rekrutację jedynie do programu opartego na tej dyscyplinie, a nie do całej szkoły, ponieważ inne rozwiązanie hamowałoby kształcenie doktorskie w dyscyplinach utrzymujących wysoką jakość. Obecne brzmienie proponowanego przepisu opiniuje się negatywnie i postuluje odpowiednią modyfikację przepisów w projekcie. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutację do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 4 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich art. 4 Przepisy projektu w art. 4 dotyczące prowadzenia szkół doktorskich nie są sformułowane wystarczająco jasno i mogą budzić wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim należy zauważyć, że jest zasadne, aby rekrutacja do programu doktorskiego związanego z dyscypliną skategoryzowaną jako B w drugiej ewaluacji została wstrzymana do czasu trzeciej ewaluacji, przy utrzymaniu możliwości kontynuacji kształcenia już zrekrutowanych doktorantów. Jednak przepis art. 4 ust. 2 mówiący o wstrzymaniu rekrutacji do szkoły in extenso wydaje się właściwy dla szkół prowadzonych w dwóch/trzech dyscyplinach. Jeśli w szkole doktorskiej reprezentowanych jest wiele dyscyplin, które posiadały kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej do B tylko w jednej dyscyplinie nie powinno wstrzymywać rekrutacji do programów opartych o wysoko ocenione dyscypliny. Restrykcja powinna objąć tylko program oparty o niżej ocenioną dyscyplinę. 6 5 Nie jest jasne, czy w oczekiwaniu na przyznanie kategorii naukowej szkoły doktorskie będą mogły prowadzić nabór na rok akademicki 2026/2027, skoro nabór ogłaszany jest wiosną, a decyzje o przyjęciu zapadają zwykle w lipcu. Może się więc zdarzyć, że ogłoszenie kategorii naukowych nastąpi już po zamknięciu naboru. Należy również zwrócić uwagę na prawo jednostki do odwołania się od decyzji o przyznanej kategorii naukowej, co dodatkowo wydłuża całą procedurę. Zgodnie z projektem, w przypadku uzyskania kategorii naukowej B ostatnim rocznikiem, dla którego można prowadzić kształcenie, jest rok akademicki przyznania kategorii, a więc 2025/2026; kolejny rocznik (2026/2027) nie powinien już rozpoczynać kształcenia. Powstaje pytanie, jak rozwiązać sytuację doktorantów przyjętych zgodnie z obowiązującą uchwałą rekrutacyjną, a następnie objętych skutkami obniżenia kategorii naukowej. Rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie zasady, że jeżeli uczelnia utraciła kategorię naukową B+ na rzecz kategorii naukowej B, a proces naboru do szkoły doktorskiej został już przeprowadzony zgodnie z wcześniej ogłoszoną uchwałą rekrutacyjną, to takie kształcenie w kolejnym roku akademickim może się rozpocząć. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowany przepis art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się wyłącznie do doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie, przy czym – zgodnie z art. 200 ust. 8 PSWiN – osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. Oznacza to, że status doktoranta nie jest uzyskiwany w chwili zamknięcia rekrutacji do szkoły doktorskiej, lecz dopiero po formalnym przyjęciu i złożeniu ślubowania, co pozostaje spójne z projektowaną ustawą. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Każdy podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego nie zidentyfikowano ryzyka, aby podmioty prowadzące szkoły doktorskie nie mogły przyjąć doktorantów rozpoczynających kształcenie w roku akademickim 2026/2027. Równocześnie projektowane przepisy zakładają, że podmiot, który w wyniku drugiej ewaluacji otrzyma kategorię naukową B albo niższą, a tym samym utraci wymagane przez PSWiN uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej i nie skorzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie reprezentuje jakości koniecznej do kształcenia doktorantów w nowych cyklach. Rozwiązanie to jest zgodne z celem projektowanej ustawy. Należy mieć również na uwadze, że projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i reguluje sytuację podmiotów prowadzących szkoły doktorskie wyłącznie w odniesieniu do kategorii naukowych przyznanych w wyniku drugiej ewaluacji, zapewniając ciągłość kształcenia w ramach już rozpoczętych cykli. 6 art. 4 ust. 1 pkt 1 W przypadku zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 proponowanej ustawy osoba rozpoczynająca kształcenie w szkole doktorskiej w roku akademickim 2026/2027 nie będzie miała możliwości wszczęcia przewodu doktorskiego w swojej szkole doktorskiej. Bez znaczenia będzie tu wynik kolejnej ewaluacji, zwanej dalej „trzecią ewaluacjąˮ, bo osoba ta UWAGA WYJAŚNIONA Projektodawca przewidział, że część doktorantów – w tym osoby rozpoczynające kształcenie w roku akademickim 2026/2027 – może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed 7 zakończy kształcenie w szkole doktorskiej przed jej wynikami. ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo czasowej utraty uprawnień przez podmiot. 7 art. 4 ust. 3 Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 8 art. 4 ust. 4 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, 8 w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 9 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzasadnienie Propozycja przepisów pojawia się w kontekście szerokiej dyskusji dotyczącej wad mechanizmów drugiej ewaluacji, w szczególności manipulacji punktacją na listach czasopism, ekspansji tzw. „czasopism drapieżnych” i poważnego wpływu liczebności dyscypliny na wynik ewaluacji. Deklarowanym celem projektu jest zapobieżenie zbyt dotkliwym konsekwencjom dla ewaluowanych jednostek w sytuacji ryzyka, że wyniki drugiej ewaluacji niedokładnie oddadzą rzeczywisty poziomu jakości działalności naukowej. W przypadku obniżenia kategorii naukowej do poziomu B projekt przewiduje między innymi utrzymanie prawa do samodzielnego tworzenia kierunków studiów, możliwość kontynuacji postępowań doktorskich w jednostkach oraz czasowe utrzymanie działalności szkół doktorskich. Okres obowiązywania przepisów przewidziano od momentu ogłoszenia wyników drugiej ewaluacji, czyli od 2026 r., do zakończenia trzeciej ewaluacji w roku 2030. Zwraca się uwagę, że uzasadnienie nowelizacji opiera się na wątpliwości co do jakości i wiarygodności aktualnego systemu ewaluacji i obawie, że w niektórych przypadkach obniżenie kategorii naukowej do B (i związane z tym konsekwencje) nie będą odzwierciedlały rzeczywistej jakości działalności naukowej. Należy jednak zauważyć, że UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter szczególny i interwencyjny. Jej celem nie jest zakwestionowanie wiarygodności wyników drugiej ewaluacji ani teza, że każdorazowe obniżenie kategorii naukowej do B było nieuzasadnione. Ustawa reaguje na ryzyko nadmiernie dotkliwych skutków tych wyników dla realizacji podstawowych zadań systemu szkolnictwa wyższego i nauki – w szczególności dla kształcenia doktorantów i możliwości nadawania stopnia doktora – i ma zapewnić ciągłość tych funkcji w okresie między drugą a trzecią ewaluacją. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal będą wywoływały zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony złagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. 9 nowelizowane przepisy będą miały zastosowanie również w sytuacjach, w których obniżenie kategorii naukowej do B jest całkowicie uzasadnione. W konsekwencji proponowana nowelizacja istotnie zmniejsza sens prowadzenia ewaluacji w ogóle. Z tego powodu Rada uważa, że uzasadnienie projektu nie jest pod tym względem wystarczające i wyraża wątpliwość, czy taka nowelizacja jest w ogóle potrzebna. Jednocześnie projektodawca podziela pogląd, że po zakończeniu drugiej ewaluacji powinna zostać przeprowadzona pogłębiona analiza kwestii punktacji czasopism naukowych, ewentualnego podziału dyscyplin i specyfiki różnych typów podmiotów prowadzących działalność naukową, która zostanie wykorzystana w pracach nad przyszłym modelem ewaluacji. Są to jednak zagadnienia wykraczające poza zakres niniejszej, doraźnej regulacji i będą przedmiotem odrębnych działań legislacyjnych. Natomiast z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec rozwiązania proponowanego w art. 2, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 10 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu 10 wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 11 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (PSRP, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 12 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od 11 regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 13 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego dodatkowe propozycje legislacyjne Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 14 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania 12 kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 15 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 10, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia. TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 16 Polska Komisja Akredytacyjna art. 2 ust. 1 Projektowane rozwiązania zakładają zachowanie przez uczelnie akademickie, które w ramach pierwszej ewaluacji za lata 2017–2021 uzyskały kategorię naukową B+, uprawnienia do tworzenia studiów bez konieczności uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, w przypadku gdy w ramach drugiej ewaluacji za lata 2022– 2025 uzyskają kategorię naukową B. Uprawnienia mają zostać zachowane do czasu uzyskania określonej kategorii naukowej w ramach trzeciej ewaluacji (2026–2029). Studia utworzone na podstawie dotychczasowych uprawnień będą mogły być prowadzone do czasu ich likwidacji. Polska Komisja Akredytacyjna negatywnie ocenia propozycję przedłużenia posiadania uprawnienia do samodzielnego tworzenia studiów w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w ramach drugiej ewaluacji. Dotychczasowe założenie polegało na uprzywilejowaniu UWAGA WYJAŚNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 13 uczelni prowadzących wysokiej jakości działalność naukową, zwolnieniem z konieczności uzyskania pozwolenia ministra na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, przyporządkowanych do dyscypliny lub dyscypliny wiodącej, w której uczelnia posiadała kategorię naukową co najmniej B+. Komisja nie dostrzega obecnie uzasadnienia dla utrzymania przywileju dla uczelni, które obniżyły jakość prowadzonej działalności naukowej. W przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej jako uzasadnione jawi się dokonanie przez Komisję wstępnej oceny spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności studiów ze strategią uczelni – przeprowadzenie oceny programowej do czasu kolejnej ewaluacji. Utrzymanie uprzywilejowania uczelni pomimo uzyskania niższej kategorii naukowej rodzi ryzyko obniżenia jakości prowadzonego kształcenia. W przypadku utrzymania proponowanego art. 2 ust. 1 w aktualnym brzmieniu Komisja zwraca uwagę na alternatywną możliwość wdrożenia nowelizacji polegającą na obowiązku przeprowadzenia oceny programowej przed rozpoczęciem kształcenia (formuła ex-ante), która w tym przypadku może dla uczelni zastąpić procedurę wyrażania opinii w przedmiocie spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności projektowanego kształcenia ze strategią uczelni. Wskazana procedura jest elementem postępowania administracyjnego prowadzonego przez ministra w sprawie pozwolenia na utworzenie studiów. Nie spełnia ona jednak standardów europejskich i nie jest uznawana za akredytację. W aktualnie obowiązującym modelu studia w Polsce nie posiadają więc akredytacji podlegającej ujawnieniu w The European Quality Assurance Register for Higher Education (EQAR) aż do czasu przeprowadzenia obowiązkowej oceny programowej (formuła ex-post) po ukończeniu studiów przez pierwszy rocznik studentów. Ocena programowa w formule ex-ante (przed rozpoczęciem kształcenia) może zostać przeprowadzona tylko na wniosek uczelni. Dodatkowo zauważyć należy, że projektowana regulacja niezasadnie dotyczy tylko uczelni akademickich, pomijając uczelnie zawodowe. Zgodnie z art. 14 ust. 1 PSWiN uczelnia jest uczelnią akademicką, jeżeli prowadzi działalność naukową i posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co 14 najmniej 1 dyscyplinie. Jednakże, zgodnie z art. 15 ust. 5 PSWiN, uczelnia akademicka może złożyć do ministra wniosek o zakwalifikowanie jej do grupy uczelni zawodowych. W art. 53 ust. 7 pkt 1 PSWiN przywilej utworzenia studiów bez pozwolenia ministra dotyczy więc nie bez przyczyny każdej kategorii uczelni posiadających stosowne kategorie naukowe, bez rozróżnienia na uczelnie akademickie i zawodowe. 17 Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych art. 2 Sugeruje się, aby w art. 2 uwzględniono możliwość „łagodzenia” skutków obniżenia (w drugiej ewaluacji) nie tylko oceny do kategorii naukowej B z oceny B+, ale również spadku do kategorii naukowej B z oceny A lub A+. UWAGA WYJAŚNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że przepis art. 2 projektowanej ustawy regulował sytuację uczelni posiadających kategorię naukową co najmniej B+, a więc również A i A+. 18 Sugeruje się, aby wprowadzić przepis łagodzący uzyskanie kategorii naukowej C przez jednostkę, która w poprzedniej ewaluacji miała kategorię naukową A lub A+. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego kategoria naukowa C jest najniższą kategorią naukową przyznawaną w ramach oceny jakości działalności naukowej – nie potwierdza jakości prowadzonej działalności naukowej w danej dyscyplinie, a tym samym nie stanowi podstawy do utrzymania uprawnień wynikających z wcześniej uzyskanych kategorii naukowych, w tym A lub A+. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i jej celem jest czasowe złagodzenie skutków drugiej ewaluacji w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową co najmniej B+ i uzyskały kategorię naukową B. W tych przypadkach zmiana kategorii naukowej to różnica jednego poziomu, ale może generować ryzyko zakłócenia ciągłości kształcenia lub postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast uzyskanie kategorii naukowej C przez podmiot, który w wyniku poprzedniej ewaluacji uzyskał kategorię naukową A albo A+, oznacza znaczący spadek jakości. Tak duże obniżenie kategorii naukowej świadczy o wystąpieniu istotnych problemów w prowadzonej działalności naukowej, które nie dają podstaw do utrzymania uprawnień związanych z prowadzeniem kształcenia czy nadawaniem stopnia doktora. 15 19 Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk art. 3 Projekt ustawy nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania w takich przypadkach. Zgodnie z obecnym brzmieniem uczelnie, które uzyskają w danej dyscyplinie kategorię naukową B, będą mogły kontynuować wszczęte wcześniej postępowania w sprawie nadania stopnia doktora do czasu trzeciej ewaluacji – i to nie budzi zastrzeżeń. Natomiast brak możliwości otwierania nowych postępowań, czy w momencie uzyskania kategorii naukowej C – konieczność „przekazania doktorantów” do innych jednostek, z wyższą kategorią naukową, jest już sprawą dyskusyjną. Oznacza to, że przy istniejącym obecnie, wadliwym systemie oceny jednostek, dana jednostka traci możliwości rozwoju i przenosi „karę” za niską kategorię naukową instytucji na doktorantów. Analogicznie szkoły doktorskie w instytucjach z kategorią naukową B nie będą mogły rekrutować nowych doktorantów. Co więcej, uczelnia będzie musiała ponieść koszty związane z przeniesieniem toczących się postępowań do innej instytucji. W naszej opinii brak jest podstaw prawnych odnośnie do kontynuacji nauki w innej jednostce o wyższej kategorii naukowej oraz zasad finansowania takich postępowań. Ponadto nasuwa się pytanie, co z przeniesieniem praw autorskich, sfinansowanych już badań itp.? W projekcie zapisano, że celem zaproponowanych zmian jest zabezpieczenie przed negatywnymi konsekwencjami utraty wysokiej kategorii naukowej, jednak w tych propozycjach nie zostało to zawarte. Projekt ustawy łagodzącej skutki ewaluacji ma charakter doraźny i zachowawczy, stąd też nasuwa się pytanie, czy ma to sens. Aktualny model ewaluacji, jak powszechnie wiadomo, jest nierzetelny w ocenie, a zaproponowane przepisy bardziej pogłębią istniejący chaos niż naprawiają błędy systemu oceny jakości działalności naukowej. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez podmioty, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie, ponieważ postępowanie w razie zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie zostało już uregulowane w art. 206 PSWiN. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad w zakresie nadawania kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie przenosi również „kary” za niską kategorię naukową podmiotu na doktorantów, lecz ma na celu ochronę ich interesów i zapewnienie ciągłości kształcenia rozpoczętego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uzasadnienie projektowanej ustawy wskazuje, że brak rozwiązań łagodzących prowadziłby do nagłej i nieprzewidzianej konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego, jak również wiązałby się z dodatkowymi kosztami i ryzykiem dla doktorantów. Dlatego przewidziano mechanizm chroniący takie osoby, umożliwiający dokończenie wszczętych postępowań oraz zapewnienie ciągłości kształcenia, a w przypadku utraty uprawnień wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie. 20 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii art. 3 ust. 2 Niejasny jest art. 3 ust. 2 mówiący o konieczności przeniesienia postępowań o nadanie stopnia doktora do innego podmiotu w przypadku nadania kategorii naukowej UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 185 ust. 1 PSWiN uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle 16 Nauk C. Czy analogicznie jak w powyższym wypadku przenosi się wszystkie z danej szkoły doktorskiej (czyli prowadzone również w dyscyplinach, które otrzymały kategorie naukowe A+, A i B+), czy tylko te, które są prowadzone w dyscyplinach, które otrzymały kategorię naukową C? Kwestia ta wymaga to doprecyzowania. skorelowane z posiadaną kategorią naukową. Przepisy łagodzące skutki ewaluacji nie naruszają tej zasady. Przepisy wskazane w art. 3 ust. 2 (obecnie art. 2 ust. 2) projektowanej ustawy także regulują tę sprawę w sposób precyzyjny, wskazując, że chodzi wyłącznie o postępowania w danej dyscyplinie, w której utracono uprawnienia do nadawania stopnia doktora. 21 Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów możliwe są rozbieżne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich po kolejnej ewaluacji. Przepis wymaga doprecyzowania, by nie ograniczał działalności jednostek, które poprawiły kategorię naukową. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uwaga jest niezrozumiała. Nie wskazano na konkretne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich, ani na potencjalne ograniczenia działalności podmiotów, które uzyskały wyższą kategorię naukową. 22 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich art. 4 Przepisy art. 4 odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich nie są w pełni precyzyjne. Wydaje się uzasadnione, by wstrzymać rekrutację do programu doktorskiego powiązanego z dyscypliną ocenioną w drugiej ewaluacji jako B aż do czasu trzeciej ewaluacji, jednocześnie pozwalając na kontynuację kształcenia doktorantom już przyjętym. Przepis art. 4 ust. 2 przewidujący wstrzymanie naboru do szkoły doktorskiej w całości, jest zrozumiały w przypadku szkół prowadzonych w dwóch lub trzech dyscyplinach. Jeśli jednak szkoła doktorska obejmuje wiele dyscyplin i kategoria naukowa tylko jednej z nich została obniżona do B, podczas gdy pozostałe mają kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej jednej dyscypliny nie powinno blokować rekrutacji do programów opartych na dyscyplinach nadal posiadających wysokie kategorie. Ograniczenie powinno dotyczyć wyłącznie programu związanego z tą konkretną dyscypliną oraz programów, w których udział tej dyscypliny w kształceniu przekracza określony próg (np. 20%). Aby jednak zabezpieczyć jakość szkoły doktorskiej jako całości, można rozważyć alternatywne kryteria wstrzymania naboru do całej szkoły — np. gdy więcej niż 1/3 dyscyplin wchodzących w zakres programów otrzyma w drugiej ewaluacji kategorię naukową B. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutować do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których otrzymał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 23 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Wątpliwości budzi szczegółowe rozwiązanie odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich: Uznajemy za szkodliwe wprowadzenie w tym przypadku odpowiedzialności zbiorowej i utratę przez podmiot 17 uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej w przypadku przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole. Taki przepis oznacza, że „podmiot nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+” (OSR – łagodzenie skutków ewaluacji na lata 2022–2025, s. 4). 24 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące regulacji zakazującej prowadzenia rekrutacji do szkoły doktorskiej i kształcenia w niej nowych doktorantów w każdej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nawet jeśli tylko w jednej z nich uzyska kategorię naukową B (nie spełni warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN). Dopiero jeśli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3– 5 PSWiN, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona, a rekrutacja będzie wznowiona. Dlatego uzasadnionym wydaje się objęcie tym zakazem tylko dyscypliny, która uzyskała kategorię naukową B. 25 Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich art. 4 Pewne wątpliwości budzą rozwiązania zaproponowane w art. 4, a dotyczące kształcenia w szkołach doktorskich. O ile nie budzi zastrzeżeń kwestia możliwości kontynuacji kształcenia po uzyskaniu niższej kategorii naukowej, jak również ograniczenia dotyczące możliwości prowadzenia rekrutacji, o tyle zakres tych ograniczeń jest sformułowany zbyt ogólnikowo. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 198 ust. 2 PSWiN szkoła doktorska „jest zorganizowaną formą kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach”. Zgodnie z art. 198 ust. 4 PSWiN dopuszczalne jest również w określonych przypadkach kształcenie wyłącznie w jednej dyscyplinie. Z założenia zatem szkoły doktorskie są głównie wielodyscyplinowe, nierzadko prowadzone w postaci jednej szkoły doktorskiej dla całej uczelni. Nie wydaje się zatem uzasadnionym, by w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w jednej dyscyplinie nakładać sankcje opisane w art. 4 projektu na całe szkoły doktorskie. Sugerujemy, by skwantyfikować i określić progi, powyżej których dochodzi do zakończenia 18 kształcenia lub rekrutacji, np. sankcje stosuje się w sytuacjach dotyczących określonego ułamka dyscyplin szkoły, które utraciły uprawnienia lub wskazania konkretnej liczby. 26 Uniwersytet Rzeszowski art. 4 Zwraca się uwagę na nierówne traktowanie podmiotów w zależności od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Zgodnie z projektowanym przepisem w przypadku, gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzi kształcenie w szkole doktorskiej, a przez to przestanie spełniać warunki określone w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły doktorskiej ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A lub B+. W przypadku uczelni posiadających jedną szkołę doktorską obejmującą wiele dyscyplin (tak jak Uniwersytet Rzeszowski – 23 dyscypliny) przepis ten skutkuje całkowitym wstrzymaniem rekrutacji, mimo że znaczna część dyscyplin nadal będzie posiadać kategorię naukową uprawniającą do prowadzenia kształcenia doktorantów. To oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny wpłynie na to, że przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) nie będzie żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A+, A czy B+. Wydaje się to zbyt daleko idące i zarazem krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną w ewaluacji wyniki wyróżniające (A+) oraz bardzo dobre (A) i dobre (B+). W naszym przekonaniu właściwa byłaby w tym przypadku sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik. Stosowanie tutaj zasady odpowiedzialności zbiorowej będzie miało zatem charakter dyskryminacyjny. Tymczasem uniwersytety realizujące (dodatkowo finansowany) program IDUB oraz inne uczelnie, które posiadają kilka szkół doktorskich w analogicznej sytuacji utraciłyby możliwość rekrutacji wyłącznie w jednej ze szkół, zachowując pełne uprawnienia w pozostałych. Taki stan prawny prowadziłby do dyskryminacji podmiotów o zintegrowanej strukturze szkoły doktorskiej i byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania uczelni publicznych. 19 W związku z powyższym wnosimy o rozważenie zmiany projektowanego przepisu poprzez jego doprecyzowanie w sposób zapewniający równe traktowanie uczelni. Proponowany alternatywny przepis: „1. W przypadku gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, utrata możliwości rekrutacji i kształcenia nowych doktorantów dotyczy wyłącznie tej dyscypliny, w której podmiot nie spełnia warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy. W pozostałych dyscyplinach, w których podmiot spełnia te warunki, kształcenie oraz rekrutacja nowych doktorantów mogą być kontynuowane.”. Taka redakcja przepisu zapewni proporcjonalność i sprawiedliwość w stosunku do wszystkich uczelni niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Jednocześnie utrzyma zasadę, że kształcenie doktorantów może być prowadzone wyłącznie w dyscyplinach o odpowiednio wysokiej kategorii naukowej, zgodnie z intencją ustawodawcy. 27 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zapis w uzasadnieniu: „Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+” oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny (czyli kategoria naukowa B, nie mówiąc już nawet o C) wpłynie na to, że nie będzie przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A czy A+. To rozwiązanie jest zbyt daleko idące i krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną dobre wyniki, a nawet wyróżniające (A+). Czy nie wystarczyłaby tu sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik? To i tak będzie dotkliwe, a karanie tych z kategorią naukową A i A+ za słabe osiągnięcia innych dyscyplin wzbudzi spore kontrowersje. 20 28 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 1 pkt 2 Poważne wątpliwości budzi stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, tzn. brak możliwości rekrutacji do szkoły doktorskiej przez 5 lat dla wszystkich współtworzących ją dyscyplin w przypadku, gdy jedna z nich otrzyma kategorię naukową B. Wydaje się, że zasadne byłoby wprowadzenie ścieżki naprawczej pozwalającej na poprawę kategorii naukowej po roku lub dwóch. 29 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 4 Umiarkowanie popieramy przepis art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy nakładający na jednostkę, która utraciła uprawnienia, obowiązek pokrycia kosztów postępowania doktorskiego w innym podmiocie. UWAGA WYJAŚNIONA Obowiązek pokrycia kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przez podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania tego stopnia w danej dyscyplinie, osobie, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, jest uzasadniony. Nie byłoby właściwe obarczać dodatkowym obowiązkiem finansowym podmiotu, który nie kształcił danej osoby w szkole doktorskiej i nie spodziewał się, że będzie musiał ponieść taki wydatek. Projektodawca pozostaje na stanowisku, że to podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia w danej dyscyplinie i ponosi odpowiedzialność za obniżenie poziomu prowadzonej działalności naukowej, powinien być w konsekwencji odpowiedzialny za pokrycie kosztów postępowania awansowego. 30 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk uzasadnienie Projekt ma charakter doraźny i nie rozwiązuje strukturalnych problemów PSWiN. Uzasadnienie nie przedstawia analizy skutków regulacji, w tym organizacyjnych i finansowych, zwłaszcza dla RDN. Prezydium Komitetu stoi na stanowisku, że zamiast wprowadzania kolejnych ustaw epizodycznych należy dążyć do systemowego doprecyzowania przepisów PSWiN tak, aby zapewnić trwałe i jasne reguły prowadzenia oraz kontynuowania postępowań doktorskich i habilitacyjnych w przypadku utraty uprawnień przez jednostki. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Nie ma możliwości precyzyjnego określenia skutków drugiej ewaluacji, ponieważ ocena rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., a decyzje w sprawie kategorii naukowych zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Wskazane ograniczenia czasowe uniemożliwiłyby podjęcie skutecznej interwencji legislacyjnej na poziomie ustawowym. Niemniej jednak są prowadzone prace, aby przy jednej z najbliższych nowelizacji PSWiN rozwiązać problem kompleksowo na gruncie legislacyjnym. Jednocześnie należy wskazać, że kwestie kontynuowania postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz sytuacja doktorantów w przypadku zaprzestania kształcenia w danej 21 dyscyplinie są uregulowane w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 206 PSWiN, w przypadku zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie podmiot, który prowadził to kształcenie, powinien zapewnić doktorantowi możliwość kontynuowania kształcenia w innym podmiocie. Podobne rozwiązanie przyjęto w przypadku utraty uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie albo dziedzinie (art. 185 ust. 4 PSWiN), Projektowana ustawa przewiduje rozwiązania jedynie w zakresie skutków drugiej ewaluacji, wprowadzając mechanizmy dotyczące kontynuowania wszczętych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora bez naruszania systemowych zasad określonych w PSWiN. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w tym kwestie jego kontynuowania w przypadku utraty uprawnienia, zostały uregulowane w art. 220 ust. 12a PSWiN. Projekt nie ingeruje zatem w obszary, które zostały wcześniej systemowo rozstrzygnięte, lecz ma charakter czasowy, dostosowany do szczególnych okoliczności związanych z drugą ewaluacją. 31 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk uwaga ogólna Możliwość wszczynania nowych przewodów doktorskich w przypadku uzyskania kategorii naukowej B jest wykluczona do czasu uzyskania nowej, wyższej oceny w trzeciej ewaluacji. Oznacza to, że osoba przyjęta do szkoły doktorskiej w 2025 r. w realiach kategorii naukowej B+ w przypadku uzyskania przez jednostkę kategorii naukowej B, nie będzie mogła aż do 2030 r. wszcząć swojego przewodu, mimo że studia w szkole doktorskiej w dyscyplinie będą nadal prowadzone. Przepisy projektu ustawy nic nie mówią o takiej sytuacji, a szkoda, bo tracimy tych ludzi z pola widzenia. Projekt ustawy odnosi się tylko do kategorii naukowej C i mówi, że przewód może być wszczęty w innym podmiocie na koszt jednostki prowadzącej szkołę doktorską, ale nie mówi nic o podmiotach z kategorią naukową B. Czy to oznacza, że takie osoby będą musiały otworzyć przewód w innym podmiocie, jeśli podmiot prowadzący uzyska kategorię naukową B lub ewentualnie musiałaby poczekać do następnej oceny w 2030 r. z nadzieją, że będzie wyższa? UWAGA WYJAŚNIONA Zarówno uzyskanie przez podmiot kategorii naukowej C, jak i B skutkuje utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkoły doktorskiej. Projektodawca przewidział jednak, że część doktorantów może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo utraty uprawnień przez podmiot. 32 Konferencja Dziekanów dodatkowa propozycja Wnosi się, by proponowaną ustawą objąć regulacje związane z uprawnieniami uczelni do udziału w konkursie w ramach UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Kategorie naukowe nadane w ramach drugiej ewaluacji nie 22 Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich legislacyjna programu IDUB, przy czym dotyczy to zarówno uczelni będących obecnie beneficjentami programu, jak i uczelni, które mają przystąpić do konkursu II edycji. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy druga ewaluacja i procedura konkursowa programu mają miejsce w tym samym roku. Za absolutnie niezbędną uznajemy konieczność określenia, czy kategorie naukowe nadane w 2026 r., a obowiązujące od dnia 1 stycznia 2027 r., mają wpływ na uprawnienia uczelni do startu w procedurach konkursowych II edycji, bądź też w kontynuacji programu IDUB. będą miały wpływu na uprawnienia uczelni do przystąpienia do II konkursu w ramach programu IDUB ani kontynuacji w II edycji programu IDUB przez uczelnie wyłonione w I konkursie w ramach programu IDUB, ponieważ wiążące w tym zakresie (tj. w II edycji programu IDUB) będą wyniki ewaluacji za lata 2017–2021. Wyniki drugiej ewaluacji będą miały natomiast wpływ na możliwość uczestnictwa w II konkursie w ramach programu RID. 33 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Skoro projekt umożliwia tworzenie studiów przez rozważaną klasę podmiotów, pojawia się pytanie, czy podobne traktowanie nie powinno objąć potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust. 1 PSWiN). Podobne wątpliwości dotyczą nostryfikacji i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 34 Projekt powinien zawierać złagodzenie skutków otrzymania kategorii naukowej B przez federację. Obecne brzmienie art. 174 PSWiN przewiduje likwidację federacji, jeżeli w ewaluacji którakolwiek dyscyplina otrzyma kategorię naukową niższą niż B+. Rozsądne byłoby pozwolić federacji istnieć do czasu trzeciej ewaluacji, jeżeli w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, 23 że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 PSWiN muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskają kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię naukową B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 35 W projekcie powinny znaleźć się szczególne przepisy dotyczące dopuszczania do konkursów w ramach programów inicjatyw doskonałości. Do konkursu w programie IDUB (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być dopuszczone te uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. Należy przeanalizować także interpretację przepisów dotyczących możliwości kontynuacji udziału w programie IDUB przez obecnych beneficjentów — kontynuacja, o ile spełnione są warunki art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez wystąpienie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Regulacje dotyczące uczestnictwa w programie RID (art. 397 PSWiN) nie wydają się wymagać odrębnych rozwiązań. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Patrz stanowisko do uwag nr 10 i 15. 36 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Pozytywnie oceniamy połączenie kategorii naukowej z prawem do prowadzenia kierunku studiów i popieramy zaproponowane regulacje, które zakładają przejściowe rozwiązania w zakresie prowadzenia kierunków przez podmioty tracące uprawnienia. Natomiast zdecydowanie nie popieramy kontynuacji stanu prawnego, w którym przydzielanie uprawnień do nadawania stopni naukowych będzie powiązane wyłącznie z kategoriami naukowymi, bez uwzględnienia kryterium minimum kadrowego. Wiele podmiotów, które aktualnie posiadają kategorię naukową B+ i korzystają z uprawnień UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Propozycja wykracza poza cel projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny, w związku z czym nie może ingerować w sposób trwały w przepisy PSWiN. Niemniej jednak kwestia wprowadzenia tzw. „minimum kadrowego” w przypadku postępowań awansowych w systemie szkolnictwa wyższego i nauki pozostaje tematem analiz. 24 w zakresie doktoryzowania i habilitowania w ramach poszczególnych dyscyplin, nie posiada kadry naukowej (doktorów habilitowanych i profesorów reprezentujących daną dyscyplinę). Wprowadzenie łagodzących rozwiązań bez ustalenia minimum kadrowego spowoduje, że ta sytuacja będzie kontynuowana. 37 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Projekt nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania takich przypadków. UWAGA WYJAŚNIONA Patrz stanowisko do uwagi nr 19. 38 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk dodatkowe propozycje legislacyjne Projekt odnosi się wyłącznie do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, pomijając analogiczne kwestie dotyczące stopnia doktora habilitowanego. Komitet proponuje więc rozważenie rozszerzenia regulacji analogicznie do art. 3, tak aby obejmowała również postępowania habilitacyjne; UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 212 PSWiN, uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego posiadają uczelnia, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, które w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, posiadają kategorię naukową A+, A albo B+. W przypadku uzyskania przez wskazany podmiot w wyniku drugiej ewaluacji, kategorii naukowej B albo niższej utraci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki nowemu podmiotowi habilitującemu. 39 W wielu jednostkach kierunki mogą być przypisane do więcej niż jednej dyscypliny, stąd Komitet sugeruje doprecyzowanie, że ochrona przewidziana w projekcie UWAGA WYJAŚNIONA Użyte w uwadze sformułowanie „kierunki międzydyscyplinarne” jest nieprecyzyjne, w związku z tym 25 obejmuje również kierunki międzydyscyplinarne, w sytuacji gdy tylko jedna z dyscyplin wiodących uzyska kategorię naukową B. W opinii Komitetu powyższe uregulowanie powinno korzystnie wpłynąć na efektywność postępowań w przewodach doktorskich i umożliwić doktorantom uzyskanie stopnia doktora oraz usprawnić organizację szkół doktorskich. przyjęto, że w uwadze chodzi o programy kształcenia w szkołach doktorskich. Projektowane przepisy przewidują, że programy kształcenia mogą być kontynuowane, ale nie można prowadzić rekrutacji nowych doktorantów, którzy mieliby realizować ten program, jeżeli choć jedna z dyscyplin objętych programem kształcenia uzyska kategorię naukową B. W takim przypadku rekrutacja powinna zostać wstrzymana albo program powinien zostać dostosowany przez wyłączenie dyscypliny z kategorią naukową B. Kategorie naukowe odnoszą się do dyscyplin, a nie do programów kształcenia, dlatego projekt nie przewiduje odrębnej ochrony dla kierunków międzydyscyplinarnych w sytuacji uzyskania kategorii naukowej B przez jedną z dyscyplin wiodących. Kontynuacja kształcenia doktorantów zostaje jednak zapewniona. 40 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej dodatkowe propozycje legislacyjne Projektowane przepisy mają charakter epizodyczny i interwencyjny, jednak w praktyce mogą prowadzić do zawieszenia mechanizmów oceny jakości naukowej nawet na 5–6 lat. Tak długi okres ochronny (do kolejnej ewaluacji) w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową B+, może doprowadzić do faktycznej blokady instrumentów nadzoru i osłabienia zaufania do systemu kategorii naukowych. Może w miejsce jednolitego „zamrożenia” skutków ewaluacji należałoby wprowadzić okresową weryfikację jakości kształcenia i działalności badawczej – np. po 2 lub 3 latach od przyznania kategorii naukowej B? Takie rozwiązanie – w naszej opinii – mogłoby przyczynić się do realnego monitorowania zmian i motywowania jednostki do poprawy wyników oceny. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast ustawowego modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad nadawania kategorii naukowych. Postulat wprowadzenia, wyłącznie dla podmiotów z kategorią naukową B, dodatkowej, okresowej weryfikacji jakości kształcenia i działalności badawczej po 2–3 latach od przyznania kategorii naukowej oznaczałby w istocie stworzenie odrębnego trybu „międzyewaluacyjnego”, funkcjonującego obok ogólnego cyklu ewaluacyjnego. Takie rozwiązanie wymagałoby odrębnej systemowej decyzji co do kształtu przyszłej ewaluacji (w tym określenia trybu, kryteriów, udziału Komisji Ewaluacji Nauki, skutków prawnych itp.), a także istotnie zwiększałoby obciążenia zarówno po stronie jednostek, jak i organów odpowiedzialnych za ewaluację. Nie mieści się to w założeniach projektowanej ustawy, która ma charakter szczególnej, epizodycznej regulacji łagodzącej skutki drugiej ewaluacji w ściśle określonym przedziale czasu, do momentu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji. 26 Jednocześnie należy podkreślić, że proponowane w ustawie rozwiązania nie prowadzą do „zawieszenia mechanizmów oceny”, ani do faktycznej blokady instrumentów nadzoru. System ewaluacji pozostaje niezmieniony, a kategorie naukowe będą ponownie weryfikowane w ramach trzeciej ewaluacji obejmującej wszystkie podmioty na jednolitych zasadach. Z tego względu uwaga, w części dotyczącej wprowadzenia dodatkowej, okresowej weryfikacji podmiotów z kategorią naukową B, nie może zostać uwzględniona. 41 Proponowane przepisy koncentrują się na uczelniach akademickich, pomijając instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk i instytuty badawcze, które również uczestniczą w procesach kształcenia doktorantów i posiadają uprawnienia doktorskie. Utrzymanie asymetrii w traktowaniu różnych typów jednostek może prowadzić do nieuzasadnionych nierówności, szczególnie w zakresie szkół doktorskich prowadzonych wspólnie przez uczelnie i instytuty. Stabilność i jakość systemu nauki wymagają równych, przejrzystych zasad oceny działalności naukowej; niezależnie od formy organizacyjnej podmiotu. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa w art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się do „podmiotu prowadzącego szkołę doktorską”. Zgodnie z art. 198 ust. 3 PSWiN szkołę doktorską jako zorganizowaną formę kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach może prowadzić uczelnia akademicka, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, o ile spełniają warunki określone w PSWiN. Projektowana ustawa nie modyfikuje definicji podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, nie rozszerza też katalogu podmiotów uprawnionych do jej prowadzenia. Regulacje zawarte w projektowanej ustawie ograniczają się wyłącznie do czasowego określenia sytuacji podmiotów już prowadzących szkoły doktorskie, w tym również do instytutów badawczych, które w wyniku drugiej ewaluacji, uzyskają kategorię naukową B. W związku z powyższym nie ma konieczności doprecyzowania przepisów projektowanej ustawy w zakresie wskazanym w uwadze. 42 Rozwiązanie przewidujące możliwość kontynuacji postępowań w jednostkach z kategorią naukową B do czasu trzeciej ewaluacji (czyli nawet do 2030 r.) należy ocenić jako zbyt szerokie; rozciągnięte w czasie. Istnieje potrzeba ochrony interesów doktorantów, jednak brak okresowych przeglądów jakości przewodów doktorskich i brak mechanizmów kontroli w tym zakresie może prowadzić do sytuacji, w których stopnie będą nadawane przez jednostki, które de facto nie spełniają już wymagań jakościowych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Należy zwrócić uwagę, że przepisy umożliwiają zakończenie postępowań wszczętych w momencie przyznania danej kategorii naukowej. W przypadku znakomitej większości postępowań w sprawie nadania stopnia doktora należy założyć, że nie będą one trwały przez kilka lat, ale raczej zostaną sfinalizowane w ciągu kilku miesięcy. Niemniej w przypadku postępowań, w których zapadła decyzja o odmowie nadania stopnia, osobie ubiegającej się o jego nadanie przysługuje odwołanie do RDN. RDN może uchylić 27 Może warto rozważyć, czy w przypadku takich postępowań nie powinien zostać wprowadzony obowiązek okresowego potwierdzania warunków merytorycznych przez RDN lub właściwy organ ministra – np. po dwóch latach od momentu uzyskania kategorii naukowej B? taką decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia do organu, który ją wydał. Należy również pamiętać o ścieżce sądowoadministracyjnej, która może znacząco wydłużyć wszczęte postępowanie. W tym celu, aby zabezpieczyć maksymalnie interes osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora, zdecydowano o nieograniczaniu czasu, w którym postępowania mają zostać dokończone. 43 Projekt ustawy potwierdza, że obecny model ewaluacji – mimo kolejnych korekt – nie zapewnia m.in. równowagi między oceną efektywności a oceną jakości działalności naukowej. W naszej opinii minister powinien podjąć prace nad reformą metodologii oceny, zwłaszcza w zakresie różnicowania kryteriów między dziedzinami nauk społecznych, humanistycznych i przyrodniczo-technicznych, oceny wkładu instytucji naukowej w rozwój polityki publicznej i praktyki społecznej, większego uwzględnienia specyfiki jednostek Polskiej Akademii Nauk i instytucji badawczych. Wyrażamy obawy, czy przyjęcie projektu opiniowanej ustawy w obecnej formie nie doprowadzi do obniżenia wiarygodności systemu ewaluacji i standardów nauki w Polsce. Zamiast odraczania skutków oceny aż do kolejnej ewaluacji może warto rozważyć mechanizm weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach), który pozwoliłby zweryfikować, czy jednostki rzeczywiście podejmują działania naprawcze. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy – jej celem jest złagodzenie wybranych, najdalej idących skutków drugiej ewaluacji w zakresie prowadzenia szkół doktorskich oraz uprawnień do nadawania stopnia doktora. Ustawa nie ingeruje w sam model ewaluacji ani w metodologię oceny, które pozostają ukształtowane w przepisach PSWiN. Projektodawca dostrzega potrzebę dalszych prac nad reformą modelu ewaluacji, w szczególności w kierunku lepszego zróżnicowania kryteriów między dziedzinami nauk oraz pełniejszego uwzględnienia specyfiki instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk i instytutów badawczych. Prace koncepcyjne w tym zakresie będą kontynuowane odrębnie od niniejszego projektu. Zgłoszony postulat wprowadzenia mechanizmu weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach) oznaczałby w istocie przebudowę obowiązującego modelu ewaluacji i ustanowienie nowego trybu ocen między pełnymi cyklami ewaluacyjnymi. Tego rodzaju rozwiązanie powinno być rozstrzygane w ramach prac nad nowym modelem ewaluacji, a nie w ustawie o charakterze doraźnym i ochronnym. Jednocześnie projektowana regulacja nie obniża standardów nauki w Polsce – przeciwnie, zapewnia podmiotom stabilne warunki do podejmowania działań naprawczych do czasu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji, w ramach której jakość działalności naukowej wszystkich jednostek zostanie ponownie zweryfikowana na jednolitych zasadach. 2. Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. 3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677 oraz z 2026 r. poz. 160). 28 1 Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych do projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 w ramach opiniowania Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 2 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma 2 charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 3 Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 3 „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. 4 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 5 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 6 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 4 7 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 8 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 3, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia.\n--- KONIEC DOKUMENTU ---\n\nPAMIĘTAJ: Twoja odpowiedź MUSI być wyłącznie poprawnym obiektem JSON. Nie dodawaj żadnych dodatkowych znaków, komentarzy ani tekstu przed znacznikiem '{' ani po znaczniku '}'. Cała odpowiedź musi być parsowalna jako JSON.\nNa podstawie POWYŻSZEGO dokumentu, wypełnij poniższą strukturę JSON:\nOto struktura JSON, której oczekuję (wypełnij ją treścią):\n{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\n    \"Second short bullet point in English...\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\n    \"Deuxième court point en français...\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\n    \"Segundo punto breve en español...\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\n  ],\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \"Other\". If you use \"Other\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\"Taxes\", \"Family\"].\"]\n}\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Ochrona doktorantów i łagodniejsze skutki ocen dla uczelni wyższych.\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa chroni doktorantów przed negatywnymi skutkami obniżenia ocen naukowych ich uczelni. Dzięki nowym przepisom studenci będą mogli dokończyć rozpoczęte studia i przewody doktorskie, nawet jeśli ich placówka straci do tego uprawnienia. Dodatkowo, jeśli uczelnia straci prawo do nadawania stopnia doktora, będzie musiała sfinansować obronę swojego studenta w innej instytucji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z oceną naukową \\\"B\\\" mogą dokończyć trwające przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Doktoranci z uczelni, które otrzymały najniższą ocenę \\\"C\\\", będą kontynuować swoje przewody na innych uczelniach.\",\n    \"Szkoły doktorskie z niższą oceną nie mogą rekrutować nowych osób, ale obecni studenci mogą dokończyć naukę.\",\n    \"Uczelnia, która straci uprawnienia, zapłaci za obronę doktoratu swojego studenta w innej placówce.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Protection for doctoral students and milder evaluation rules for universities.\",\n  \"eng_summary\": \"The law protects doctoral students from the negative consequences of their universities receiving lower academic ratings. Thanks to the new rules, students will be able to complete their ongoing studies and doctoral procedures even if their institution loses its credentials. Additionally, if a university loses the right to award PhDs, it must pay for its student's defense at another institution.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with a \\\"B\\\" rating can finish ongoing doctoral procedures but cannot start new ones.\",\n    \"Doctoral students from institutions that received a \\\"C\\\" rating will continue their procedures at other universities.\",\n    \"Doctoral schools with lower ratings cannot recruit new students, but current students can finish their education.\",\n    \"A university that loses its credentials will pay for its student's PhD defense at another institution.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Schutz für Doktoranden und mildere Bewertungsregeln für Universitäten.\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz schützt Doktoranden vor den negativen Folgen einer schlechteren akademischen Bewertung ihrer Universitäten. Dank der neuen Regeln können Studierende ihre laufenden Studien und Promotionsverfahren abschließen, auch wenn ihre Einrichtung die Zulassung verliert. Verliert eine Universität das Recht zur Verleihung von Doktortiteln, muss sie zudem die Kosten für die Verteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung tragen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Universitäten mit der Note \\\"B\\\" können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Doktoranden von Einrichtungen mit der Note \\\"C\\\" werden ihre Verfahren an anderen Universitäten fortsetzen.\",\n    \"Doktorandenschulen mit schlechteren Noten dürfen keine neuen Studierenden aufnehmen, aber aktuelle Studierende können ihre Ausbildung beenden.\",\n    \"Eine Universität, die ihre Zulassung verliert, bezahlt die Promotionsverteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Protection des doctorants et règles d'évaluation assouplies pour les universités.\",\n  \"fr_summary\": \"La loi protège les doctorants des conséquences négatives de la baisse de l'évaluation académique de leur université. Grâce aux nouvelles règles, les étudiants pourront terminer leurs études et leurs procédures de doctorat en cours, même si leur établissement perd son accréditation. De plus, si une université perd le droit de délivrer des doctorats, elle devra financer la soutenance de son étudiant dans un autre établissement.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités ayant obtenu la note \\\"B\\\" peuvent terminer les procédures de doctorat en cours, mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les doctorants des établissements ayant obtenu la note \\\"C\\\" poursuivront leurs procédures dans d'autres universités.\",\n    \"Les écoles doctorales moins bien notées ne peuvent pas recruter de nouveaux étudiants, mais les étudiants actuels peuvent terminer leur cursus.\",\n    \"Une université qui perd son accréditation paiera pour la soutenance de thèse de son étudiant dans une autre institution.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Protección para doctorandos y reglas de evaluación más flexibles para universidades.\",\n  \"es_summary\": \"La ley protege a los estudiantes de doctorado de las consecuencias negativas de que sus universidades reciban calificaciones académicas más bajas. Gracias a las nuevas normas, los estudiantes podrán terminar sus estudios y procedimientos de doctorado en curso, incluso si su institución pierde sus credenciales. Además, si una universidad pierde el derecho a otorgar doctorados, deberá pagar la defensa de su estudiante en otra institución.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con calificación \\\"B\\\" pueden terminar los procedimientos de doctorado en curso, pero no iniciar otros nuevos.\",\n    \"Los doctorandos de instituciones con calificación \\\"C\\\" continuarán sus procedimientos en otras universidades.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con calificaciones más bajas no pueden reclutar nuevos estudiantes, pero los actuales pueden terminar su educación.\",\n    \"Una universidad que pierda sus credenciales pagará la defensa del doctorado de su estudiante en otra institución.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Protezione per i dottorandi e regole di valutazione più flessibili per le università.\",\n  \"it_summary\": \"La legge protegge i dottorandi dalle conseguenze negative derivanti da valutazioni accademiche inferiori per le loro università. Grazie alle nuove regole, gli studenti potranno completare gli studi e le procedure di dottorato in corso, anche se la loro istituzione perde le credenziali. Inoltre, se un'università perde il diritto di rilasciare dottorati, dovrà pagare la difesa del proprio studente presso un'altra istituzione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con valutazione \\\"B\\\" possono concludere le procedure di dottorato in corso, ma non avviarne di nuove.\",\n    \"I dottorandi di istituzioni con valutazione \\\"C\\\" continueranno le loro procedure presso altre università.\",\n    \"Le scuole di dottorato con valutazioni inferiori non possono reclutare nuovi studenti, ma quelli attuali possono terminare la loro istruzione.\",\n    \"Un'università che perde le credenziali pagherà per la difesa del dottorato del proprio studente in un'altra istituzione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Bescherming voor promovendi en soepelere evaluatieregels voor universiteiten.\",\n  \"nl_summary\": \"De wet beschermt promovendi tegen de negatieve gevolgen van lagere academische beoordelingen van hun universiteiten. Dankzij de nieuwe regels kunnen studenten hun lopende studies en promotietrajecten afronden, zelfs als hun instelling haar accreditatie verliest. Bovendien moet een universiteit die het recht verliest om doctoraten te verlenen, betalen voor de verdediging van haar student aan een andere instelling.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met een \\\"B\\\"-beoordeling kunnen lopende promotietrajecten afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Promovendi van instellingen met een \\\"C\\\"-beoordeling zullen hun trajecten aan andere universiteiten voortzetten.\",\n    \"Promovendischolen met lagere beoordelingen mogen geen nieuwe studenten aannemen, maar huidige studenten kunnen hun opleiding afronden.\",\n    \"Een universiteit die haar accreditatie verliest, betaalt voor de promotieverdediging van haar student aan een andere instelling.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Proteção para doutorandos e regras de avaliação mais brandas para universidades.\",\n  \"pt_summary\": \"A lei protege os estudantes de doutoramento das consequências negativas de as suas universidades receberem classificações académicas mais baixas. Graças às novas regras, os estudantes poderão concluir os seus estudos e processos de doutoramento em curso, mesmo que a sua instituição perca as credenciais. Além disso, se uma universidade perder o direito de atribuir doutoramentos, terá de pagar a defesa do seu estudante noutra instituição.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As universidades com classificação \\\"B\\\" podem terminar os processos de doutoramento em curso, mas não iniciar novos.\",\n    \"Os doutorandos de instituições com classificação \\\"C\\\" continuarão os seus processos noutras universidades.\",\n    \"As escolas de doutoramento com classificações mais baixas não podem recrutar novos estudantes, mas os atuais podem terminar a sua educação.\",\n    \"Uma universidade que perca as suas credenciais pagará a defesa de doutoramento do seu estudante noutra instituição.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Education\"\n  ]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-06T16:06:53.850Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2500/2500.pdf",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\nROLE: Fact Checker.\nZADANIE: Porównaj SOURCE (oryginał) i SUMMARY (streszczenie przygotowane przez inne AI).\n\nTwoim celem jest wykrycie \"ZMYŚLONYCH KONKRETÓW\" (Fabricated Entities) w SUMMARY.\n\nSOURCE:\nDruk nr 2500 Warszawa, 29 kwietnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-56-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025. Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328 i 370. – 2 – Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nie niższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, w związku ze zgłoszonymi licznymi uwagami i krytycznymi opiniami wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej. Należy wskazać, że wyniki ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej łącznie „stopniem doktora”; 2) prowadzenia szkół doktorskich. Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej łącznie „dyscypliną”, zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie w ramach ewaluacji, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki co do możliwych konsekwencji, jakie mogą wyniknąć w związku z przeprowadzeniem drugiej ewaluacji, w art. 3 projektu zaproponowano czasowe uregulowanie problemu dalszego prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą mogły być kontynuowane do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii 2 naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. W takiej sytuacji w podmiocie nie będzie natomiast możliwe wszczynanie nowych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku gdy w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostanie przyznana kategoria naukowa C w danej dyscyplinie, postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej (art. 2 ust. 2 projektu). W projekcie proponuje się również, aby podmiot, który zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu zachowa możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wszczętych przed dniem przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji, utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji zostanie mu przyznana w tej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C. Przepis art. 3 odnosi się natomiast do kwestii prowadzenia kształcenia w szkołach doktorskich. Zgodnie z art. 198 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona wyłącznie w dyscyplinach, w których podmiot posiada kategorię naukową nie niższą niż B+. Proponuje się w związku z tym, aby w okresie od dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku drugiej ewaluacji do dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł natomiast kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+. Jeżeli jednak w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot poprawi jakość prowadzonej działalności naukowej i uzyska w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategorię naukową nie niższą niż B+, będzie mógł kontynuować kształcenie doktorantów w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach, jak również będzie mógł kształcić nowych doktorantów 3 w tym zakresie. Jeżeli natomiast w wyniku uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot zacznie spełniać odpowiedni warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić rekrutację do tej szkoły. Przepis ma na celu zapewnienie ciągłości kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w przypadku uzyskania przez podmiot w wyniku trzeciej ewaluacji kategorii naukowej nie niższej niż B+, skutkującej odzyskaniem tego uprawnienia w dyscyplinie, w której utracił je w wyniku drugiej ewaluacji. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie ze względu na utratę przez podmiot uprawnienia do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Koszt takiego postępowania w innym podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora musiałby zostać zatem poniesiony przez inny podmiot, który nie prowadził kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej, co wydaje się rozwiązaniem nieuzasadnionym i niesprawiedliwym. W związku z powyższym w art. 3 ust. 4 projektu wprowadzono regulację, zgodnie z którą podmiot, który utraci uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie ponosił koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, jeżeli zostanie ono przeprowadzone na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Projektowana ustawa nie wymaga opracowania przepisów przejściowych. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. 4 Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 Data sporządzenia 3.04.2026 r. Źródło Deregulacja Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UDER93 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany Regulacje proponowane w przedkładanym projekcie ustawy są związane z problemami dostrzeżonymi przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w toku bieżącej działalności oraz w ramach analizy wyników ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej w 2022 r., obejmującej lata 2017–2021, zwanej dalej „pierwszą ewaluacją”. Pierwsza ewaluacja została przeprowadzona w ramach dyscyplin naukowych i artystycznych, zwanych dalej „dyscyplinami”, w których w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „podmiotami”, była prowadzona działalność naukowa. Pierwszej ewaluacji poddano jakość działalności naukowej prowadzonej w 283 podmiotach, w tym w 137 uczelniach (103 uczelniach publicznych, 29 uczelniach niepublicznych i 5 uczelniach kościelnych), 2 federacjach podmiotów, 70 instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk, zwanych dalej „instytutami PAN”, 64 instytutach badawczych oraz 10 innych podmiotach prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Łącznie podmioty zostały poddane pierwszej ewaluacji w 1145 dyscyplinach, w tym: uczelnie – w 949 dyscyplinach, instytuty PAN – w 96 dyscyplinach, instytuty badawcze – w 79 dyscyplinach, inne podmioty – w 9 dyscyplinach oraz federacje podmiotów – w 12 dyscyplinach. Podmioty uzyskały w poszczególnych dyscyplinach kategorie naukowe A+, A, B+, B oraz C, a ich rozkład był zróżnicowany. Poniższa tabela zawiera informacje o liczbie kategorii naukowych A+, A, B+, B oraz C przyznanych poszczególnym podmiotom. Typ podmiotu Kategoria naukowa A+ Kategoria naukowa A Kategoria naukowa B+ Kategoria naukowa B Kategoria naukowa C uczelnia 86 331 481 38 13 instytut PAN 28 42 22 2 2 instytut badawczy 5 43 21 5 5 inny podmiot 0 2 2 2 3 federacja podmiotów 1 7 4 0 0 Niemal połowa, tj. 530 (46,29%) spośród wszystkich przyznanych kategorii naukowych, to kategorie naukowe B+, kolejno 425 dyscyplin otrzymało kategorię naukową A (37,12%), a kategorię naukową A+ otrzymało 120 dyscyplin (10,48%). Oznacza to, że łącznie kategorie naukowe B+, A i A+ otrzymało 1075 dyscyplin, co stanowi 93,89%. Natomiast kategorie naukowe B i C otrzymało 70 dyscyplin, co stanowi 6,11%. Spośród wszystkich podmiotów, które zostały poddane pierwszej ewaluacji w ramach poszczególnych dyscyplin, 146 zostało poddanych ewaluacji tylko w jednej dyscyplinie, z tego 18 podmiotów otrzymało kategorię naukową B albo C w tej dyscyplinie, w tym: 6 niepublicznych uczelni zawodowych, 3 instytuty PAN, 4 instytuty badawcze oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Zatem podmioty te w wyniku pierwszej ewaluacji nie uzyskały uprawnień takich jak podmioty, które otrzymały co najmniej kategorię naukową B+. Ewaluacja jakości działalności naukowej, zwana dalej „ewaluacją”, w uczelni zawodowej, instytucie badawczym, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, zwanym dalej „CMKP”, oraz w innych podmiotach prowadzących głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły jest przeprowadzana wyłącznie na wniosek tych podmiotów. Jeżeli chodzi o zbliżająca się ewaluację obejmującą lata 2022–2025, zwaną dalej „drugą ewaluacją”, to 72 uprawnione podmioty (CMKP, 15 uczelni zawodowych, 51 instytutów badawczych oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły) do dnia 30 września 2025 r. złożyły wnioski o poddanie się ewaluacji. 2 W związku z pierwszą ewaluacją również wprowadzono mechanizm łagodzący jej skutki w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów oraz postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”. W odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz kształcenia doktorantów należy wskazać, że Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on nie gromadzi informacji, które jednoznacznie potwierdzają, że dany podmiot skorzystał z mechanizmu łagodzenia skutków ewaluacji. Możliwa jest jedynie pośrednia ocena, oparta na analizie, czy w danej dyscyplinie nadano stopień doktora po dacie przyznania kategorii naukowej B. Spośród 31 podmiotów, które łącznie w 47 podmioto-dyscyplinach otrzymały kategorię naukową B, 9 podmiotów w 9 podmioto-dyscyplinach posiadało wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, a po ewaluacji je utraciło. Przeprowadzona analiza wskazuje, że spośród tych 9 podmiotów, które miały wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, 6 podmiotów skorzystało z łagodzenia skutków ewaluacji (epizodycznego rozwiązania ustawowego wprowadzonego w związku z wynikami pierwszej ewaluacji) – tzn. nadało stopień doktora po dacie uzyskania kategorii naukowej B. Jeżeli chodzi o liczbę podmiotów, które skorzystały z mechanizmu łagodzenia skutków pierwszej ewaluacji w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów, to należy wskazać, że według posiadanych danych były to dwa podmioty w dwóch dyscyplinach. Doktoranci kształcący się w tych dyscyplinach ukończyli kształcenie – podmioty skorzystały z przepisów łagodzących skutki pierwszej ewaluacji. Ponieważ szkoły doktorskie kształciły w wielu dyscyplinach, to zgodnie z obowiązującymi przepisami szkoły te nadal funkcjonują, jednak nie przeprowadzają rekrutacji nowych doktorantów w tych dyscyplinach, w których otrzymały kategorię naukową B. Do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego docierają liczne uwagi i krytyczne opinie wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, a zbliżająca się druga ewaluacja wywołuje obawy wśród podmiotów co do możliwych konsekwencji, jakie mogą pojawić się w związku z jej przeprowadzeniem, zwłaszcza że wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, 2) prowadzenia szkół doktorskich – a ich uwzględnienie polegałoby na czasowej modyfikacji obowiązujących zasad. 1. Prowadzenie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii naukowej w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów doktoryzujących oraz głosy krytyczne dotyczące ewaluacji, także w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom tych podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. W związku z tym w projekcie proponuje się uregulowanie problemu dalszego prowadzenia tych postępowań przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B, do czasu uzyskania kategorii naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. Prowadzenie szkół doktorskich Zgodnie z art. 198 ust. 3–5 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona przez uczelnię akademicką, instytut PAN, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo CMKP, posiadające: 1) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej dwóch dyscyplinach albo 2) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej jednej dyscyplinie i uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie, albo 3) uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej dwóch dyscyplinach. Szkoła doktorska może być prowadzona także przez uczelnię akademicką, która prowadzi działalność naukową wyłącznie w jednej dyscyplinie, która jest dyscypliną w zakresie teologii albo kultury fizycznej, albo dyscypliną artystyczną, i posiada w niej kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy. 3 Szkoła doktorska może być również prowadzona wspólnie przez uczelnie akademickie, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub CMKP, z których każde posiada kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie. Co do zasady możliwość prowadzenia szkół doktorskich jest uzależniona od posiadanych przez uprawnione do tego podmioty odpowiednich kategorii naukowych, z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych. Stosownie do wskazanych przepisów najniższą kategorią naukową uprawniającą do prowadzenia szkoły doktorskiej w danej dyscyplinie jest kategoria naukowa B+. Oznacza to, iż w przypadku nieuzyskania przez ww. podmioty prowadzące aktualnie szkoły doktorskie kategorii naukowej co najmniej B+ w każdej z dyscyplin, w których prowadzą kształcenie doktorantów, utracą one możliwość dalszego prowadzenia szkół doktorskich w poszczególnych dyscyplinach. Zgodnie z danymi ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on w Polsce działają obecnie 164 szkoły doktorskie. Nie przyjmuje się założenia, iż aktualnie obowiązujące zasady ewaluacji będą skutkować masową utratą uprawnień do prowadzenia szkół doktorskich. Uwzględniając jednak obawy podmiotów oraz głosy krytyczne dotyczące obowiązujących zasad ewaluacji, wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. Nie jest obecnie możliwe przewidzenie wyników, a tym bardziej skutków drugiej ewaluacji, która rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., jednakże w poczuciu odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie systemu szkolnictwa wyższego i nauki należy podjąć działania zabezpieczające przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami dla podmiotów, studentów, doktorantów i osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora. Należy zauważyć w kontekście postępowań w sprawie nadania stopnia doktora i kształcenia w szkołach doktorskich, że w przypadku zaprzestania spełniania warunku posiadania kategorii naukowej co najmniej B+ przez podmiot może dojść do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 ustawy) oraz związanymi z tym kosztami. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie regulacji epizodycznych, które umożliwią czasowe odstępstwa od zasad przewidzianych w ustawie. Ad 1 Proponuje się, aby w przypadku uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji przez podmiot posiadający uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogły być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot nowej kategorii naukowej. Równocześnie w podmiocie, który uzyska kategorię naukową B w danej dyscyplinie, nie będą mogły być wszczynane w tej dyscyplinie nowe postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku uzyskania przez podmiot kategorii naukowej C proponuje się kontynuację postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez inny podmiot posiadający odpowiednie uprawnienia w danej dyscyplinie, wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. Efektem proponowanej regulacji będzie złagodzenie obowiązujących rozwiązań ze względu na krytykę obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz związane z tym obawy podmiotów doktoryzujących. Ad 2 Proponuje się, aby w okresie przejściowym od dnia uzyskania wyników drugiej ewaluacji do dnia przyznania kategorii naukowych w wyniku trzeciej ewaluacji, która zostanie przeprowadzona w 2030 r., podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych przez siebie szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie spełniać warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+. 4 Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić do niej rekrutację. Proponuje się także wprowadzenie wyjątku, zgodnie z którym w przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, przeprowadzane na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej w innym podmiocie, pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Zgodnie bowiem z art. 182 ust. 4 ustawy opłaty za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora nie pobiera się tylko w przypadku, gdy osoba przeprowadza to postępowanie w tym samym podmiocie, w którym odbywała kształcenie. Należy zwrócić uwagę, iż w sytuacji utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant, który ukończy kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, nie będzie mógł w tym podmiocie wszcząć postępowania w sprawie nadania stopnia doktora z przyczyn, które nie będą leżały po jego stronie. Tym samym inny podmiot, w którym doktorant będzie zmuszony wszcząć postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, mógłby żądać od niego stosownej opłaty. Proponuje się zatem, aby koszt takiego postępowania w wybranym przez doktoranta podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora ponosił podmiot, który realizował kształcenie doktoranta w szkole doktorskiej, co w takiej sytuacji będzie rozwiązaniem uzasadnionym i sprawiedliwym. Celem tych zmian jest zabezpieczenie interesów doktorantów w warunkach niepewności związanej z istotną krytyką przez środowisko naukowe obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz zgłaszanych obaw związanych z wynikami drugiej ewaluacji. Projektowane rozwiązania epizodyczne nie będą miały istotnego wpływu na spójność polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz porównywalność stopni doktora uzyskanych w ramach tego systemu. Jakość kształcenia w szkołach doktorskich jest cyklicznie oceniana przez Komisję Ewaluacji Nauki, poczynając od IV kwartału 2024 r. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przedmiot regulacji stanowi domenę prawa krajowego. Z uwagi na zakres rozwiązań objętych ustawą odstąpiono od analizy porównawczej z regulacjami obowiązującymi w innych państwach. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie szkoły doktorskie 163, z tego 141 – prowadzone samodzielnie i 22 – prowadzone wspólnie Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on możliwość kontynuacji kształcenia doktorantów w przypadku uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji doktoranci 18 607 możliwość kontynuacji kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który uzyskał kategorię naukową B w dyscyplinie, w której doktorant odbywa kształcenie podmioty posiadające co najmniej jedno uprawnienie do nadawania stopnia doktora 257 – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, – konieczność przekazania do prowadzenia w innym podmiocie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C osoby ubiegające się o nadanie stopnia doktora 655 toczących się aktualnie postępowań – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, 5 – konieczność kontynuacji w innych podmiotach postępowań doktorskich prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C Rada Doskonałości Naukowej 1 ustawa wskazywanie podmiotów mających kontynuować postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte w podmiotach, które uzyskały kategorię naukową C w wyniku drugiej ewaluacji 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został przekazany do opiniowania i konsultacji publicznych na okres 21 dni. W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich; 2) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich; 3) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych; 4) Rada Główna Instytutów Badawczych; 5) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 6) Rada Doskonałości Naukowej; 7) Komitet Polityki Naukowej; 8) Polska Akademia Nauk; 9) Krajowa Reprezentacja Doktorantów; 10) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej; 11) Komisja Ewaluacji Nauki. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich; 2) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych; 3) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych; 4) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych; 5) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPeD”; 6) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich; 7) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich; 8) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Niepublicznych; 9) Polska Komisja Akredytacyjna; 10) Rada Młodych Naukowców; 11) Polska Akademia Umiejętności; 12) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej; 13) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej; 14) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; 15) Narodowe Centrum Nauki; 16) Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od dnia 30 października 2025 r. do dnia 21 listopada 2025 r. Omówienie ich wyników przedstawiono w raporcie z konsultacji stanowiącym załącznik do oceny skutków regulacji. 6 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2025 r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw 0 0 0 0 0 0 0 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa – sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw – 7 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe – osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze – Niemierzalne – – Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, obywateli i gospodarstw domowych, a także osób niepełnosprawnych i osób starszych. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☒ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ☐ zwiększenie liczby dokumentów ☐ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy 9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy. 10. Wpływ na pozostałe obszary ☐ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: ☐ informatyzacja ☐ zdrowie Omówienie wpływu Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary ani na żaden inny obszar, który nie został omówiony we wcześniejszych punktach. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy projektowanej ustawy znajdą zastosowanie po uzyskaniu wyników drugiej ewaluacji, która rozpocznie się 1 stycznia 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana przede wszystkim na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. 1 Raport z konsultacji projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Rada Doskonałości Naukowej, Parlament Studentów RP, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Polska Komisja Akredytacyjna, Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich, Uniwersytet Rzeszowski i Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli. TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 Rada Doskonałości Naukowej uwaga ogólna Wyraża się krytyczny stosunek do projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny i której celem jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. W uzasadnieniu do przedmiotowego projektu ustawy, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że jest on następstwem licznych uwag i krytycznych opinii wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, nie wykazano, dlaczego projektodawca dostrzega potrzebę wprowadzenia szczególnych rozwiązań, które mają stanowić odstępstwo od przyjętych przez ustawodawcę założeń jakości działalności naukowej i konsekwencji z nich wynikających. W opinii Rady Doskonałości Naukowej, zwanej dalej „RDN”, proponowane rozwiązania mogą prowadzić do rezultatu, w którym kształcenie doktorantów oraz prowadzenie postępowań awansowych będzie odbywało się w podmiotach, które nie spełniają jakościowych kryteriów przewidzianych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. RDN nie znajduje w przedłożonych do UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA Wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań, w szczególności w zakresie nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkół doktorskich. Nagła utrata tych uprawnień mogłaby prowadzić do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 PSWiN) oraz związanymi z tym kosztami. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora jest najczęściej związane z procesem kształcenia doktorantów, który jak sama nazwa wskazuje, jest procesem, trwa i wymaga zapewnienia stałości. Osoby, które wszczęły postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, powinny mieć poczucie bezpieczeństwa wynikające z możliwości dokończenia tego postępowania w podmiocie, w którym ukończyły kształcenie. Projektowana ustawa nie przewiduje natomiast epizodycznych rozwiązań 2 zaopiniowania dokumentach uzasadnienia dla epizodycznego odstąpienia od uchwalonych przez ustawodawcę w 2018 r. unormowań związanych i wynikających z ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”. Należy przy tym zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa zapewniają możliwość kontynuowania zarówno kształcenia doktorantów, jak i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty, które spełniają ustanowione jakościowe standardy, w przypadku, gdy określone podmioty w wyniku przeprowadzenia ewaluacji nie uzyskały co najmniej kategorii naukowej B+. Ponadto nie jest zrozumiałe, dlaczego projektowane rozwiązania odnoszą się wyłącznie do kształcenia doktorantów i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, natomiast pomijają postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Należy również zauważyć, że – według projektowanych rozwiązań – podmiot, który w wyniku uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, w szkole doktorskiej, utraci możliwość prowadzenia rekrutacji do tej szkoły w pozostałych dyscyplinach, nawet takich, które uzyskały kategorie naukowe A+, A oraz B+. Zatem w wyniku utraty uprawnień na jednym kierunku, konsekwencje będą ponosiły pozostałe, nawet jeżeli jest ich kilka i posiadają najwyższą kategorię naukową, co również należy ocenić krytycznie. w odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Te postępowania mają odmienny charakter, dotyczą osób na późniejszym etapie kariery akademickiej i nie są tak ściśle związane z podmiotem, w którym jest zatrudniona osoba starająca się o stopień doktora habilitowanego (np. większość spośród członków komisji habilitacyjnej wskazuje RDN, a nie podmiot habilitujący). Ponadto należy wskazać na przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia nowemu podmiotowi habilitującemu. Takie rozwiązania w wystarczającym stopniu zabezpieczają interesy osób ubiegających się o stopień doktora habilitowanego. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal wywołują zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony łagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie wprowadza zatem odstępstw od założeń systemu oceny jakości działalności naukowej, lecz instrument proporcjonalnego zarządzania jego skutkami w okresie przejściowym, w sytuacji braku możliwości przewidzenia wyników drugiej ewaluacji oraz w trosce o stabilność systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 3 Jednocześnie przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i prowadzić rekrutację w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 2 Parlament Studentów RP art. 2 Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „PSRP”, przedstawia niniejszą opinię w związku z projektowanym art. 2, który przewiduje utrzymanie uprawnienia uczelni do samodzielnego tworzenia kierunków studiów pomimo obniżenia kategorii naukowej uzyskanej w drugiej ewaluacji. Rozwiązanie to ma na celu niwelowanie skutków ewaluacji, jednak w ocenie PSRP wprowadza ryzyka dla jakości kształcenia oraz funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. W ocenie PSRP negatywne konsekwencje nie wynikają z samego obniżenia kategorii naukowej z B+ do B, lecz z faktu, że projektowany przepis pogłębia istniejący problem funkcjonowania kierunków studiów bez jakiejkolwiek zewnętrznej oceny jakości, umożliwiając uczelniom dalsze, samoistne uruchamianie programów dydaktycznych poza realnym nadzorem. Takie rozwiązanie tworzy lukę w systemie zapewniania jakości, pozwala na prowadzenie programów studiów, które nigdy nie zostały poddane ocenie UWAGA UWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji art. 2. 4 przez instytucje odpowiedzialne za zapewnianie jakości kształcenia oraz pozostaje niezgodne z logiką prawną obowiązującego systemu, w którym pozwolenie na utworzenie kierunku jest nierozerwalnie powiązane z oceną standardów kształcenia. W efekcie projekt w proponowanym kształcie realnie osłabia krajowy system zapewniania jakości i bezpośrednio wpływa na sytuację prawną oraz dydaktyczną studentów. Projektowany art. 2 pozostaje w sprzeczności z europejskimi standardami jakości kształcenia (ESG), zasadami swobodnego przepływu absolwentów w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego oraz fundamentalnymi zasadami przejrzystości i wiarygodności programów studiów. Pogłębianie obecnie istniejącego problemu może skutkować obniżeniem międzynarodowej wiarygodności dyplomów polskich uczelni, zagrożeniem dla mobilności studentów i absolwentów, a także potencjalnym naruszeniem zasad funkcjonowania w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Brak obowiązku jakiejkolwiek oceny programowej nowych kierunków do czasu „trzeciej ewaluacji” wprowadza nieproporcjonalne ryzyko dla studentów, powoduje brak transparentności oferty dydaktycznej oraz umożliwia długotrwałe prowadzenie kierunków studiów bez sprawdzenia ich zgodności ze standardami jakości. W celu zapewnienia bezpieczeństwa studentów oraz stabilności systemu jakości kształcenia PSRP postuluje wprowadzenie zmian do art. 2 projektowanej ustawy polegających na nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny programowej ex-post dla każdego kierunku studiów uruchomionego na podstawie wcześniejszej kategorii naukowej, przy czym ocena ta powinna zostać zrealizowana w ściśle określonym terminie. Jednocześnie w przypadku kierunków uruchamianych po utracie kategorii naukowej uruchomienie programu powinno wiązać się z wymogiem uzyskania uprzedniej pozytywnej oceny programowej ex- ante oraz wykazania zgodności z warunkami prowadzenia studiów określonymi w obowiązujących przepisach. PSRP docenia intencję projektodawcy, aby zminimalizować negatywne skutki ewaluacji dla funkcjonowania uczelni oraz zapewnić ciągłość kształcenia. Jednocześnie zwracamy 5 uwagę, że projektowany art. 2 w obecnym brzmieniu wymaga doprecyzowania. Utrzymanie proponowanego rozwiązania w niezmienionej formie może przyczynić się do osłabienia systemu zapewniania jakości oraz obniżenia wiarygodności polskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. Mając na uwadze konieczność ochrony interesu studentów oraz utrzymania wysokich standardów kształcenia, PSRP rekomenduje wprowadzenie wskazanych modyfikacji, które pozwolą pogodzić cele ustawy z wymogami jakościowymi wynikającymi z zasad Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. 3 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego art. 4 Proponowane przepisy dotyczące wstrzymania rekrutacji do szkół doktorskich (art. 4 projektowanej ustawy) nie biorą pod uwagę sytuacji, w której szkoła obejmuje kilka dyscyplin o różnej ocenie. Uzyskanie kategorii naukowej B w jednej z dyscyplin powinno wstrzymywać rekrutację jedynie do programu opartego na tej dyscyplinie, a nie do całej szkoły, ponieważ inne rozwiązanie hamowałoby kształcenie doktorskie w dyscyplinach utrzymujących wysoką jakość. Obecne brzmienie proponowanego przepisu opiniuje się negatywnie i postuluje odpowiednią modyfikację przepisów w projekcie. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutację do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 4 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich art. 4 Przepisy projektu w art. 4 dotyczące prowadzenia szkół doktorskich nie są sformułowane wystarczająco jasno i mogą budzić wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim należy zauważyć, że jest zasadne, aby rekrutacja do programu doktorskiego związanego z dyscypliną skategoryzowaną jako B w drugiej ewaluacji została wstrzymana do czasu trzeciej ewaluacji, przy utrzymaniu możliwości kontynuacji kształcenia już zrekrutowanych doktorantów. Jednak przepis art. 4 ust. 2 mówiący o wstrzymaniu rekrutacji do szkoły in extenso wydaje się właściwy dla szkół prowadzonych w dwóch/trzech dyscyplinach. Jeśli w szkole doktorskiej reprezentowanych jest wiele dyscyplin, które posiadały kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej do B tylko w jednej dyscyplinie nie powinno wstrzymywać rekrutacji do programów opartych o wysoko ocenione dyscypliny. Restrykcja powinna objąć tylko program oparty o niżej ocenioną dyscyplinę. 6 5 Nie jest jasne, czy w oczekiwaniu na przyznanie kategorii naukowej szkoły doktorskie będą mogły prowadzić nabór na rok akademicki 2026/2027, skoro nabór ogłaszany jest wiosną, a decyzje o przyjęciu zapadają zwykle w lipcu. Może się więc zdarzyć, że ogłoszenie kategorii naukowych nastąpi już po zamknięciu naboru. Należy również zwrócić uwagę na prawo jednostki do odwołania się od decyzji o przyznanej kategorii naukowej, co dodatkowo wydłuża całą procedurę. Zgodnie z projektem, w przypadku uzyskania kategorii naukowej B ostatnim rocznikiem, dla którego można prowadzić kształcenie, jest rok akademicki przyznania kategorii, a więc 2025/2026; kolejny rocznik (2026/2027) nie powinien już rozpoczynać kształcenia. Powstaje pytanie, jak rozwiązać sytuację doktorantów przyjętych zgodnie z obowiązującą uchwałą rekrutacyjną, a następnie objętych skutkami obniżenia kategorii naukowej. Rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie zasady, że jeżeli uczelnia utraciła kategorię naukową B+ na rzecz kategorii naukowej B, a proces naboru do szkoły doktorskiej został już przeprowadzony zgodnie z wcześniej ogłoszoną uchwałą rekrutacyjną, to takie kształcenie w kolejnym roku akademickim może się rozpocząć. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowany przepis art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się wyłącznie do doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie, przy czym – zgodnie z art. 200 ust. 8 PSWiN – osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. Oznacza to, że status doktoranta nie jest uzyskiwany w chwili zamknięcia rekrutacji do szkoły doktorskiej, lecz dopiero po formalnym przyjęciu i złożeniu ślubowania, co pozostaje spójne z projektowaną ustawą. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Każdy podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego nie zidentyfikowano ryzyka, aby podmioty prowadzące szkoły doktorskie nie mogły przyjąć doktorantów rozpoczynających kształcenie w roku akademickim 2026/2027. Równocześnie projektowane przepisy zakładają, że podmiot, który w wyniku drugiej ewaluacji otrzyma kategorię naukową B albo niższą, a tym samym utraci wymagane przez PSWiN uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej i nie skorzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie reprezentuje jakości koniecznej do kształcenia doktorantów w nowych cyklach. Rozwiązanie to jest zgodne z celem projektowanej ustawy. Należy mieć również na uwadze, że projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i reguluje sytuację podmiotów prowadzących szkoły doktorskie wyłącznie w odniesieniu do kategorii naukowych przyznanych w wyniku drugiej ewaluacji, zapewniając ciągłość kształcenia w ramach już rozpoczętych cykli. 6 art. 4 ust. 1 pkt 1 W przypadku zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 proponowanej ustawy osoba rozpoczynająca kształcenie w szkole doktorskiej w roku akademickim 2026/2027 nie będzie miała możliwości wszczęcia przewodu doktorskiego w swojej szkole doktorskiej. Bez znaczenia będzie tu wynik kolejnej ewaluacji, zwanej dalej „trzecią ewaluacjąˮ, bo osoba ta UWAGA WYJAŚNIONA Projektodawca przewidział, że część doktorantów – w tym osoby rozpoczynające kształcenie w roku akademickim 2026/2027 – może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed 7 zakończy kształcenie w szkole doktorskiej przed jej wynikami. ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo czasowej utraty uprawnień przez podmiot. 7 art. 4 ust. 3 Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 8 art. 4 ust. 4 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, 8 w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 9 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzasadnienie Propozycja przepisów pojawia się w kontekście szerokiej dyskusji dotyczącej wad mechanizmów drugiej ewaluacji, w szczególności manipulacji punktacją na listach czasopism, ekspansji tzw. „czasopism drapieżnych” i poważnego wpływu liczebności dyscypliny na wynik ewaluacji. Deklarowanym celem projektu jest zapobieżenie zbyt dotkliwym konsekwencjom dla ewaluowanych jednostek w sytuacji ryzyka, że wyniki drugiej ewaluacji niedokładnie oddadzą rzeczywisty poziomu jakości działalności naukowej. W przypadku obniżenia kategorii naukowej do poziomu B projekt przewiduje między innymi utrzymanie prawa do samodzielnego tworzenia kierunków studiów, możliwość kontynuacji postępowań doktorskich w jednostkach oraz czasowe utrzymanie działalności szkół doktorskich. Okres obowiązywania przepisów przewidziano od momentu ogłoszenia wyników drugiej ewaluacji, czyli od 2026 r., do zakończenia trzeciej ewaluacji w roku 2030. Zwraca się uwagę, że uzasadnienie nowelizacji opiera się na wątpliwości co do jakości i wiarygodności aktualnego systemu ewaluacji i obawie, że w niektórych przypadkach obniżenie kategorii naukowej do B (i związane z tym konsekwencje) nie będą odzwierciedlały rzeczywistej jakości działalności naukowej. Należy jednak zauważyć, że UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter szczególny i interwencyjny. Jej celem nie jest zakwestionowanie wiarygodności wyników drugiej ewaluacji ani teza, że każdorazowe obniżenie kategorii naukowej do B było nieuzasadnione. Ustawa reaguje na ryzyko nadmiernie dotkliwych skutków tych wyników dla realizacji podstawowych zadań systemu szkolnictwa wyższego i nauki – w szczególności dla kształcenia doktorantów i możliwości nadawania stopnia doktora – i ma zapewnić ciągłość tych funkcji w okresie między drugą a trzecią ewaluacją. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal będą wywoływały zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony złagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. 9 nowelizowane przepisy będą miały zastosowanie również w sytuacjach, w których obniżenie kategorii naukowej do B jest całkowicie uzasadnione. W konsekwencji proponowana nowelizacja istotnie zmniejsza sens prowadzenia ewaluacji w ogóle. Z tego powodu Rada uważa, że uzasadnienie projektu nie jest pod tym względem wystarczające i wyraża wątpliwość, czy taka nowelizacja jest w ogóle potrzebna. Jednocześnie projektodawca podziela pogląd, że po zakończeniu drugiej ewaluacji powinna zostać przeprowadzona pogłębiona analiza kwestii punktacji czasopism naukowych, ewentualnego podziału dyscyplin i specyfiki różnych typów podmiotów prowadzących działalność naukową, która zostanie wykorzystana w pracach nad przyszłym modelem ewaluacji. Są to jednak zagadnienia wykraczające poza zakres niniejszej, doraźnej regulacji i będą przedmiotem odrębnych działań legislacyjnych. Natomiast z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec rozwiązania proponowanego w art. 2, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 10 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu 10 wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 11 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (PSRP, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 12 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od 11 regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 13 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego dodatkowe propozycje legislacyjne Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 14 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania 12 kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 15 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 10, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia. TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 16 Polska Komisja Akredytacyjna art. 2 ust. 1 Projektowane rozwiązania zakładają zachowanie przez uczelnie akademickie, które w ramach pierwszej ewaluacji za lata 2017–2021 uzyskały kategorię naukową B+, uprawnienia do tworzenia studiów bez konieczności uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, w przypadku gdy w ramach drugiej ewaluacji za lata 2022– 2025 uzyskają kategorię naukową B. Uprawnienia mają zostać zachowane do czasu uzyskania określonej kategorii naukowej w ramach trzeciej ewaluacji (2026–2029). Studia utworzone na podstawie dotychczasowych uprawnień będą mogły być prowadzone do czasu ich likwidacji. Polska Komisja Akredytacyjna negatywnie ocenia propozycję przedłużenia posiadania uprawnienia do samodzielnego tworzenia studiów w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w ramach drugiej ewaluacji. Dotychczasowe założenie polegało na uprzywilejowaniu UWAGA WYJAŚNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 13 uczelni prowadzących wysokiej jakości działalność naukową, zwolnieniem z konieczności uzyskania pozwolenia ministra na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, przyporządkowanych do dyscypliny lub dyscypliny wiodącej, w której uczelnia posiadała kategorię naukową co najmniej B+. Komisja nie dostrzega obecnie uzasadnienia dla utrzymania przywileju dla uczelni, które obniżyły jakość prowadzonej działalności naukowej. W przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej jako uzasadnione jawi się dokonanie przez Komisję wstępnej oceny spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności studiów ze strategią uczelni – przeprowadzenie oceny programowej do czasu kolejnej ewaluacji. Utrzymanie uprzywilejowania uczelni pomimo uzyskania niższej kategorii naukowej rodzi ryzyko obniżenia jakości prowadzonego kształcenia. W przypadku utrzymania proponowanego art. 2 ust. 1 w aktualnym brzmieniu Komisja zwraca uwagę na alternatywną możliwość wdrożenia nowelizacji polegającą na obowiązku przeprowadzenia oceny programowej przed rozpoczęciem kształcenia (formuła ex-ante), która w tym przypadku może dla uczelni zastąpić procedurę wyrażania opinii w przedmiocie spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności projektowanego kształcenia ze strategią uczelni. Wskazana procedura jest elementem postępowania administracyjnego prowadzonego przez ministra w sprawie pozwolenia na utworzenie studiów. Nie spełnia ona jednak standardów europejskich i nie jest uznawana za akredytację. W aktualnie obowiązującym modelu studia w Polsce nie posiadają więc akredytacji podlegającej ujawnieniu w The European Quality Assurance Register for Higher Education (EQAR) aż do czasu przeprowadzenia obowiązkowej oceny programowej (formuła ex-post) po ukończeniu studiów przez pierwszy rocznik studentów. Ocena programowa w formule ex-ante (przed rozpoczęciem kształcenia) może zostać przeprowadzona tylko na wniosek uczelni. Dodatkowo zauważyć należy, że projektowana regulacja niezasadnie dotyczy tylko uczelni akademickich, pomijając uczelnie zawodowe. Zgodnie z art. 14 ust. 1 PSWiN uczelnia jest uczelnią akademicką, jeżeli prowadzi działalność naukową i posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co 14 najmniej 1 dyscyplinie. Jednakże, zgodnie z art. 15 ust. 5 PSWiN, uczelnia akademicka może złożyć do ministra wniosek o zakwalifikowanie jej do grupy uczelni zawodowych. W art. 53 ust. 7 pkt 1 PSWiN przywilej utworzenia studiów bez pozwolenia ministra dotyczy więc nie bez przyczyny każdej kategorii uczelni posiadających stosowne kategorie naukowe, bez rozróżnienia na uczelnie akademickie i zawodowe. 17 Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych art. 2 Sugeruje się, aby w art. 2 uwzględniono możliwość „łagodzenia” skutków obniżenia (w drugiej ewaluacji) nie tylko oceny do kategorii naukowej B z oceny B+, ale również spadku do kategorii naukowej B z oceny A lub A+. UWAGA WYJAŚNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że przepis art. 2 projektowanej ustawy regulował sytuację uczelni posiadających kategorię naukową co najmniej B+, a więc również A i A+. 18 Sugeruje się, aby wprowadzić przepis łagodzący uzyskanie kategorii naukowej C przez jednostkę, która w poprzedniej ewaluacji miała kategorię naukową A lub A+. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego kategoria naukowa C jest najniższą kategorią naukową przyznawaną w ramach oceny jakości działalności naukowej – nie potwierdza jakości prowadzonej działalności naukowej w danej dyscyplinie, a tym samym nie stanowi podstawy do utrzymania uprawnień wynikających z wcześniej uzyskanych kategorii naukowych, w tym A lub A+. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i jej celem jest czasowe złagodzenie skutków drugiej ewaluacji w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową co najmniej B+ i uzyskały kategorię naukową B. W tych przypadkach zmiana kategorii naukowej to różnica jednego poziomu, ale może generować ryzyko zakłócenia ciągłości kształcenia lub postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast uzyskanie kategorii naukowej C przez podmiot, który w wyniku poprzedniej ewaluacji uzyskał kategorię naukową A albo A+, oznacza znaczący spadek jakości. Tak duże obniżenie kategorii naukowej świadczy o wystąpieniu istotnych problemów w prowadzonej działalności naukowej, które nie dają podstaw do utrzymania uprawnień związanych z prowadzeniem kształcenia czy nadawaniem stopnia doktora. 15 19 Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk art. 3 Projekt ustawy nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania w takich przypadkach. Zgodnie z obecnym brzmieniem uczelnie, które uzyskają w danej dyscyplinie kategorię naukową B, będą mogły kontynuować wszczęte wcześniej postępowania w sprawie nadania stopnia doktora do czasu trzeciej ewaluacji – i to nie budzi zastrzeżeń. Natomiast brak możliwości otwierania nowych postępowań, czy w momencie uzyskania kategorii naukowej C – konieczność „przekazania doktorantów” do innych jednostek, z wyższą kategorią naukową, jest już sprawą dyskusyjną. Oznacza to, że przy istniejącym obecnie, wadliwym systemie oceny jednostek, dana jednostka traci możliwości rozwoju i przenosi „karę” za niską kategorię naukową instytucji na doktorantów. Analogicznie szkoły doktorskie w instytucjach z kategorią naukową B nie będą mogły rekrutować nowych doktorantów. Co więcej, uczelnia będzie musiała ponieść koszty związane z przeniesieniem toczących się postępowań do innej instytucji. W naszej opinii brak jest podstaw prawnych odnośnie do kontynuacji nauki w innej jednostce o wyższej kategorii naukowej oraz zasad finansowania takich postępowań. Ponadto nasuwa się pytanie, co z przeniesieniem praw autorskich, sfinansowanych już badań itp.? W projekcie zapisano, że celem zaproponowanych zmian jest zabezpieczenie przed negatywnymi konsekwencjami utraty wysokiej kategorii naukowej, jednak w tych propozycjach nie zostało to zawarte. Projekt ustawy łagodzącej skutki ewaluacji ma charakter doraźny i zachowawczy, stąd też nasuwa się pytanie, czy ma to sens. Aktualny model ewaluacji, jak powszechnie wiadomo, jest nierzetelny w ocenie, a zaproponowane przepisy bardziej pogłębią istniejący chaos niż naprawiają błędy systemu oceny jakości działalności naukowej. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez podmioty, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie, ponieważ postępowanie w razie zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie zostało już uregulowane w art. 206 PSWiN. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad w zakresie nadawania kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie przenosi również „kary” za niską kategorię naukową podmiotu na doktorantów, lecz ma na celu ochronę ich interesów i zapewnienie ciągłości kształcenia rozpoczętego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uzasadnienie projektowanej ustawy wskazuje, że brak rozwiązań łagodzących prowadziłby do nagłej i nieprzewidzianej konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego, jak również wiązałby się z dodatkowymi kosztami i ryzykiem dla doktorantów. Dlatego przewidziano mechanizm chroniący takie osoby, umożliwiający dokończenie wszczętych postępowań oraz zapewnienie ciągłości kształcenia, a w przypadku utraty uprawnień wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie. 20 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii art. 3 ust. 2 Niejasny jest art. 3 ust. 2 mówiący o konieczności przeniesienia postępowań o nadanie stopnia doktora do innego podmiotu w przypadku nadania kategorii naukowej UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 185 ust. 1 PSWiN uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle 16 Nauk C. Czy analogicznie jak w powyższym wypadku przenosi się wszystkie z danej szkoły doktorskiej (czyli prowadzone również w dyscyplinach, które otrzymały kategorie naukowe A+, A i B+), czy tylko te, które są prowadzone w dyscyplinach, które otrzymały kategorię naukową C? Kwestia ta wymaga to doprecyzowania. skorelowane z posiadaną kategorią naukową. Przepisy łagodzące skutki ewaluacji nie naruszają tej zasady. Przepisy wskazane w art. 3 ust. 2 (obecnie art. 2 ust. 2) projektowanej ustawy także regulują tę sprawę w sposób precyzyjny, wskazując, że chodzi wyłącznie o postępowania w danej dyscyplinie, w której utracono uprawnienia do nadawania stopnia doktora. 21 Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów możliwe są rozbieżne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich po kolejnej ewaluacji. Przepis wymaga doprecyzowania, by nie ograniczał działalności jednostek, które poprawiły kategorię naukową. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uwaga jest niezrozumiała. Nie wskazano na konkretne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich, ani na potencjalne ograniczenia działalności podmiotów, które uzyskały wyższą kategorię naukową. 22 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich art. 4 Przepisy art. 4 odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich nie są w pełni precyzyjne. Wydaje się uzasadnione, by wstrzymać rekrutację do programu doktorskiego powiązanego z dyscypliną ocenioną w drugiej ewaluacji jako B aż do czasu trzeciej ewaluacji, jednocześnie pozwalając na kontynuację kształcenia doktorantom już przyjętym. Przepis art. 4 ust. 2 przewidujący wstrzymanie naboru do szkoły doktorskiej w całości, jest zrozumiały w przypadku szkół prowadzonych w dwóch lub trzech dyscyplinach. Jeśli jednak szkoła doktorska obejmuje wiele dyscyplin i kategoria naukowa tylko jednej z nich została obniżona do B, podczas gdy pozostałe mają kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej jednej dyscypliny nie powinno blokować rekrutacji do programów opartych na dyscyplinach nadal posiadających wysokie kategorie. Ograniczenie powinno dotyczyć wyłącznie programu związanego z tą konkretną dyscypliną oraz programów, w których udział tej dyscypliny w kształceniu przekracza określony próg (np. 20%). Aby jednak zabezpieczyć jakość szkoły doktorskiej jako całości, można rozważyć alternatywne kryteria wstrzymania naboru do całej szkoły — np. gdy więcej niż 1/3 dyscyplin wchodzących w zakres programów otrzyma w drugiej ewaluacji kategorię naukową B. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutować do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których otrzymał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 23 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Wątpliwości budzi szczegółowe rozwiązanie odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich: Uznajemy za szkodliwe wprowadzenie w tym przypadku odpowiedzialności zbiorowej i utratę przez podmiot 17 uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej w przypadku przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole. Taki przepis oznacza, że „podmiot nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+” (OSR – łagodzenie skutków ewaluacji na lata 2022–2025, s. 4). 24 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące regulacji zakazującej prowadzenia rekrutacji do szkoły doktorskiej i kształcenia w niej nowych doktorantów w każdej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nawet jeśli tylko w jednej z nich uzyska kategorię naukową B (nie spełni warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN). Dopiero jeśli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3– 5 PSWiN, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona, a rekrutacja będzie wznowiona. Dlatego uzasadnionym wydaje się objęcie tym zakazem tylko dyscypliny, która uzyskała kategorię naukową B. 25 Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich art. 4 Pewne wątpliwości budzą rozwiązania zaproponowane w art. 4, a dotyczące kształcenia w szkołach doktorskich. O ile nie budzi zastrzeżeń kwestia możliwości kontynuacji kształcenia po uzyskaniu niższej kategorii naukowej, jak również ograniczenia dotyczące możliwości prowadzenia rekrutacji, o tyle zakres tych ograniczeń jest sformułowany zbyt ogólnikowo. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 198 ust. 2 PSWiN szkoła doktorska „jest zorganizowaną formą kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach”. Zgodnie z art. 198 ust. 4 PSWiN dopuszczalne jest również w określonych przypadkach kształcenie wyłącznie w jednej dyscyplinie. Z założenia zatem szkoły doktorskie są głównie wielodyscyplinowe, nierzadko prowadzone w postaci jednej szkoły doktorskiej dla całej uczelni. Nie wydaje się zatem uzasadnionym, by w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w jednej dyscyplinie nakładać sankcje opisane w art. 4 projektu na całe szkoły doktorskie. Sugerujemy, by skwantyfikować i określić progi, powyżej których dochodzi do zakończenia 18 kształcenia lub rekrutacji, np. sankcje stosuje się w sytuacjach dotyczących określonego ułamka dyscyplin szkoły, które utraciły uprawnienia lub wskazania konkretnej liczby. 26 Uniwersytet Rzeszowski art. 4 Zwraca się uwagę na nierówne traktowanie podmiotów w zależności od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Zgodnie z projektowanym przepisem w przypadku, gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzi kształcenie w szkole doktorskiej, a przez to przestanie spełniać warunki określone w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły doktorskiej ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A lub B+. W przypadku uczelni posiadających jedną szkołę doktorską obejmującą wiele dyscyplin (tak jak Uniwersytet Rzeszowski – 23 dyscypliny) przepis ten skutkuje całkowitym wstrzymaniem rekrutacji, mimo że znaczna część dyscyplin nadal będzie posiadać kategorię naukową uprawniającą do prowadzenia kształcenia doktorantów. To oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny wpłynie na to, że przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) nie będzie żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A+, A czy B+. Wydaje się to zbyt daleko idące i zarazem krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną w ewaluacji wyniki wyróżniające (A+) oraz bardzo dobre (A) i dobre (B+). W naszym przekonaniu właściwa byłaby w tym przypadku sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik. Stosowanie tutaj zasady odpowiedzialności zbiorowej będzie miało zatem charakter dyskryminacyjny. Tymczasem uniwersytety realizujące (dodatkowo finansowany) program IDUB oraz inne uczelnie, które posiadają kilka szkół doktorskich w analogicznej sytuacji utraciłyby możliwość rekrutacji wyłącznie w jednej ze szkół, zachowując pełne uprawnienia w pozostałych. Taki stan prawny prowadziłby do dyskryminacji podmiotów o zintegrowanej strukturze szkoły doktorskiej i byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania uczelni publicznych. 19 W związku z powyższym wnosimy o rozważenie zmiany projektowanego przepisu poprzez jego doprecyzowanie w sposób zapewniający równe traktowanie uczelni. Proponowany alternatywny przepis: „1. W przypadku gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, utrata możliwości rekrutacji i kształcenia nowych doktorantów dotyczy wyłącznie tej dyscypliny, w której podmiot nie spełnia warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy. W pozostałych dyscyplinach, w których podmiot spełnia te warunki, kształcenie oraz rekrutacja nowych doktorantów mogą być kontynuowane.”. Taka redakcja przepisu zapewni proporcjonalność i sprawiedliwość w stosunku do wszystkich uczelni niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Jednocześnie utrzyma zasadę, że kształcenie doktorantów może być prowadzone wyłącznie w dyscyplinach o odpowiednio wysokiej kategorii naukowej, zgodnie z intencją ustawodawcy. 27 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zapis w uzasadnieniu: „Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+” oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny (czyli kategoria naukowa B, nie mówiąc już nawet o C) wpłynie na to, że nie będzie przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A czy A+. To rozwiązanie jest zbyt daleko idące i krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną dobre wyniki, a nawet wyróżniające (A+). Czy nie wystarczyłaby tu sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik? To i tak będzie dotkliwe, a karanie tych z kategorią naukową A i A+ za słabe osiągnięcia innych dyscyplin wzbudzi spore kontrowersje. 20 28 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 1 pkt 2 Poważne wątpliwości budzi stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, tzn. brak możliwości rekrutacji do szkoły doktorskiej przez 5 lat dla wszystkich współtworzących ją dyscyplin w przypadku, gdy jedna z nich otrzyma kategorię naukową B. Wydaje się, że zasadne byłoby wprowadzenie ścieżki naprawczej pozwalającej na poprawę kategorii naukowej po roku lub dwóch. 29 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 4 Umiarkowanie popieramy przepis art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy nakładający na jednostkę, która utraciła uprawnienia, obowiązek pokrycia kosztów postępowania doktorskiego w innym podmiocie. UWAGA WYJAŚNIONA Obowiązek pokrycia kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przez podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania tego stopnia w danej dyscyplinie, osobie, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, jest uzasadniony. Nie byłoby właściwe obarczać dodatkowym obowiązkiem finansowym podmiotu, który nie kształcił danej osoby w szkole doktorskiej i nie spodziewał się, że będzie musiał ponieść taki wydatek. Projektodawca pozostaje na stanowisku, że to podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia w danej dyscyplinie i ponosi odpowiedzialność za obniżenie poziomu prowadzonej działalności naukowej, powinien być w konsekwencji odpowiedzialny za pokrycie kosztów postępowania awansowego. 30 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk uzasadnienie Projekt ma charakter doraźny i nie rozwiązuje strukturalnych problemów PSWiN. Uzasadnienie nie przedstawia analizy skutków regulacji, w tym organizacyjnych i finansowych, zwłaszcza dla RDN. Prezydium Komitetu stoi na stanowisku, że zamiast wprowadzania kolejnych ustaw epizodycznych należy dążyć do systemowego doprecyzowania przepisów PSWiN tak, aby zapewnić trwałe i jasne reguły prowadzenia oraz kontynuowania postępowań doktorskich i habilitacyjnych w przypadku utraty uprawnień przez jednostki. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Nie ma możliwości precyzyjnego określenia skutków drugiej ewaluacji, ponieważ ocena rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., a decyzje w sprawie kategorii naukowych zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Wskazane ograniczenia czasowe uniemożliwiłyby podjęcie skutecznej interwencji legislacyjnej na poziomie ustawowym. Niemniej jednak są prowadzone prace, aby przy jednej z najbliższych nowelizacji PSWiN rozwiązać problem kompleksowo na gruncie legislacyjnym. Jednocześnie należy wskazać, że kwestie kontynuowania postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz sytuacja doktorantów w przypadku zaprzestania kształcenia w danej 21 dyscyplinie są uregulowane w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 206 PSWiN, w przypadku zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie podmiot, który prowadził to kształcenie, powinien zapewnić doktorantowi możliwość kontynuowania kształcenia w innym podmiocie. Podobne rozwiązanie przyjęto w przypadku utraty uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie albo dziedzinie (art. 185 ust. 4 PSWiN), Projektowana ustawa przewiduje rozwiązania jedynie w zakresie skutków drugiej ewaluacji, wprowadzając mechanizmy dotyczące kontynuowania wszczętych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora bez naruszania systemowych zasad określonych w PSWiN. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w tym kwestie jego kontynuowania w przypadku utraty uprawnienia, zostały uregulowane w art. 220 ust. 12a PSWiN. Projekt nie ingeruje zatem w obszary, które zostały wcześniej systemowo rozstrzygnięte, lecz ma charakter czasowy, dostosowany do szczególnych okoliczności związanych z drugą ewaluacją. 31 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk uwaga ogólna Możliwość wszczynania nowych przewodów doktorskich w przypadku uzyskania kategorii naukowej B jest wykluczona do czasu uzyskania nowej, wyższej oceny w trzeciej ewaluacji. Oznacza to, że osoba przyjęta do szkoły doktorskiej w 2025 r. w realiach kategorii naukowej B+ w przypadku uzyskania przez jednostkę kategorii naukowej B, nie będzie mogła aż do 2030 r. wszcząć swojego przewodu, mimo że studia w szkole doktorskiej w dyscyplinie będą nadal prowadzone. Przepisy projektu ustawy nic nie mówią o takiej sytuacji, a szkoda, bo tracimy tych ludzi z pola widzenia. Projekt ustawy odnosi się tylko do kategorii naukowej C i mówi, że przewód może być wszczęty w innym podmiocie na koszt jednostki prowadzącej szkołę doktorską, ale nie mówi nic o podmiotach z kategorią naukową B. Czy to oznacza, że takie osoby będą musiały otworzyć przewód w innym podmiocie, jeśli podmiot prowadzący uzyska kategorię naukową B lub ewentualnie musiałaby poczekać do następnej oceny w 2030 r. z nadzieją, że będzie wyższa? UWAGA WYJAŚNIONA Zarówno uzyskanie przez podmiot kategorii naukowej C, jak i B skutkuje utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkoły doktorskiej. Projektodawca przewidział jednak, że część doktorantów może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo utraty uprawnień przez podmiot. 32 Konferencja Dziekanów dodatkowa propozycja Wnosi się, by proponowaną ustawą objąć regulacje związane z uprawnieniami uczelni do udziału w konkursie w ramach UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Kategorie naukowe nadane w ramach drugiej ewaluacji nie 22 Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich legislacyjna programu IDUB, przy czym dotyczy to zarówno uczelni będących obecnie beneficjentami programu, jak i uczelni, które mają przystąpić do konkursu II edycji. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy druga ewaluacja i procedura konkursowa programu mają miejsce w tym samym roku. Za absolutnie niezbędną uznajemy konieczność określenia, czy kategorie naukowe nadane w 2026 r., a obowiązujące od dnia 1 stycznia 2027 r., mają wpływ na uprawnienia uczelni do startu w procedurach konkursowych II edycji, bądź też w kontynuacji programu IDUB. będą miały wpływu na uprawnienia uczelni do przystąpienia do II konkursu w ramach programu IDUB ani kontynuacji w II edycji programu IDUB przez uczelnie wyłonione w I konkursie w ramach programu IDUB, ponieważ wiążące w tym zakresie (tj. w II edycji programu IDUB) będą wyniki ewaluacji za lata 2017–2021. Wyniki drugiej ewaluacji będą miały natomiast wpływ na możliwość uczestnictwa w II konkursie w ramach programu RID. 33 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Skoro projekt umożliwia tworzenie studiów przez rozważaną klasę podmiotów, pojawia się pytanie, czy podobne traktowanie nie powinno objąć potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust. 1 PSWiN). Podobne wątpliwości dotyczą nostryfikacji i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 34 Projekt powinien zawierać złagodzenie skutków otrzymania kategorii naukowej B przez federację. Obecne brzmienie art. 174 PSWiN przewiduje likwidację federacji, jeżeli w ewaluacji którakolwiek dyscyplina otrzyma kategorię naukową niższą niż B+. Rozsądne byłoby pozwolić federacji istnieć do czasu trzeciej ewaluacji, jeżeli w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, 23 że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 PSWiN muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskają kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię naukową B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 35 W projekcie powinny znaleźć się szczególne przepisy dotyczące dopuszczania do konkursów w ramach programów inicjatyw doskonałości. Do konkursu w programie IDUB (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być dopuszczone te uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. Należy przeanalizować także interpretację przepisów dotyczących możliwości kontynuacji udziału w programie IDUB przez obecnych beneficjentów — kontynuacja, o ile spełnione są warunki art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez wystąpienie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Regulacje dotyczące uczestnictwa w programie RID (art. 397 PSWiN) nie wydają się wymagać odrębnych rozwiązań. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Patrz stanowisko do uwag nr 10 i 15. 36 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Pozytywnie oceniamy połączenie kategorii naukowej z prawem do prowadzenia kierunku studiów i popieramy zaproponowane regulacje, które zakładają przejściowe rozwiązania w zakresie prowadzenia kierunków przez podmioty tracące uprawnienia. Natomiast zdecydowanie nie popieramy kontynuacji stanu prawnego, w którym przydzielanie uprawnień do nadawania stopni naukowych będzie powiązane wyłącznie z kategoriami naukowymi, bez uwzględnienia kryterium minimum kadrowego. Wiele podmiotów, które aktualnie posiadają kategorię naukową B+ i korzystają z uprawnień UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Propozycja wykracza poza cel projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny, w związku z czym nie może ingerować w sposób trwały w przepisy PSWiN. Niemniej jednak kwestia wprowadzenia tzw. „minimum kadrowego” w przypadku postępowań awansowych w systemie szkolnictwa wyższego i nauki pozostaje tematem analiz. 24 w zakresie doktoryzowania i habilitowania w ramach poszczególnych dyscyplin, nie posiada kadry naukowej (doktorów habilitowanych i profesorów reprezentujących daną dyscyplinę). Wprowadzenie łagodzących rozwiązań bez ustalenia minimum kadrowego spowoduje, że ta sytuacja będzie kontynuowana. 37 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Projekt nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania takich przypadków. UWAGA WYJAŚNIONA Patrz stanowisko do uwagi nr 19. 38 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk dodatkowe propozycje legislacyjne Projekt odnosi się wyłącznie do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, pomijając analogiczne kwestie dotyczące stopnia doktora habilitowanego. Komitet proponuje więc rozważenie rozszerzenia regulacji analogicznie do art. 3, tak aby obejmowała również postępowania habilitacyjne; UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 212 PSWiN, uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego posiadają uczelnia, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, które w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, posiadają kategorię naukową A+, A albo B+. W przypadku uzyskania przez wskazany podmiot w wyniku drugiej ewaluacji, kategorii naukowej B albo niższej utraci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki nowemu podmiotowi habilitującemu. 39 W wielu jednostkach kierunki mogą być przypisane do więcej niż jednej dyscypliny, stąd Komitet sugeruje doprecyzowanie, że ochrona przewidziana w projekcie UWAGA WYJAŚNIONA Użyte w uwadze sformułowanie „kierunki międzydyscyplinarne” jest nieprecyzyjne, w związku z tym 25 obejmuje również kierunki międzydyscyplinarne, w sytuacji gdy tylko jedna z dyscyplin wiodących uzyska kategorię naukową B. W opinii Komitetu powyższe uregulowanie powinno korzystnie wpłynąć na efektywność postępowań w przewodach doktorskich i umożliwić doktorantom uzyskanie stopnia doktora oraz usprawnić organizację szkół doktorskich. przyjęto, że w uwadze chodzi o programy kształcenia w szkołach doktorskich. Projektowane przepisy przewidują, że programy kształcenia mogą być kontynuowane, ale nie można prowadzić rekrutacji nowych doktorantów, którzy mieliby realizować ten program, jeżeli choć jedna z dyscyplin objętych programem kształcenia uzyska kategorię naukową B. W takim przypadku rekrutacja powinna zostać wstrzymana albo program powinien zostać dostosowany przez wyłączenie dyscypliny z kategorią naukową B. Kategorie naukowe odnoszą się do dyscyplin, a nie do programów kształcenia, dlatego projekt nie przewiduje odrębnej ochrony dla kierunków międzydyscyplinarnych w sytuacji uzyskania kategorii naukowej B przez jedną z dyscyplin wiodących. Kontynuacja kształcenia doktorantów zostaje jednak zapewniona. 40 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej dodatkowe propozycje legislacyjne Projektowane przepisy mają charakter epizodyczny i interwencyjny, jednak w praktyce mogą prowadzić do zawieszenia mechanizmów oceny jakości naukowej nawet na 5–6 lat. Tak długi okres ochronny (do kolejnej ewaluacji) w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową B+, może doprowadzić do faktycznej blokady instrumentów nadzoru i osłabienia zaufania do systemu kategorii naukowych. Może w miejsce jednolitego „zamrożenia” skutków ewaluacji należałoby wprowadzić okresową weryfikację jakości kształcenia i działalności badawczej – np. po 2 lub 3 latach od przyznania kategorii naukowej B? Takie rozwiązanie – w naszej opinii – mogłoby przyczynić się do realnego monitorowania zmian i motywowania jednostki do poprawy wyników oceny. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast ustawowego modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad nadawania kategorii naukowych. Postulat wprowadzenia, wyłącznie dla podmiotów z kategorią naukową B, dodatkowej, okresowej weryfikacji jakości kształcenia i działalności badawczej po 2–3 latach od przyznania kategorii naukowej oznaczałby w istocie stworzenie odrębnego trybu „międzyewaluacyjnego”, funkcjonującego obok ogólnego cyklu ewaluacyjnego. Takie rozwiązanie wymagałoby odrębnej systemowej decyzji co do kształtu przyszłej ewaluacji (w tym określenia trybu, kryteriów, udziału Komisji Ewaluacji Nauki, skutków prawnych itp.), a także istotnie zwiększałoby obciążenia zarówno po stronie jednostek, jak i organów odpowiedzialnych za ewaluację. Nie mieści się to w założeniach projektowanej ustawy, która ma charakter szczególnej, epizodycznej regulacji łagodzącej skutki drugiej ewaluacji w ściśle określonym przedziale czasu, do momentu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji. 26 Jednocześnie należy podkreślić, że proponowane w ustawie rozwiązania nie prowadzą do „zawieszenia mechanizmów oceny”, ani do faktycznej blokady instrumentów nadzoru. System ewaluacji pozostaje niezmieniony, a kategorie naukowe będą ponownie weryfikowane w ramach trzeciej ewaluacji obejmującej wszystkie podmioty na jednolitych zasadach. Z tego względu uwaga, w części dotyczącej wprowadzenia dodatkowej, okresowej weryfikacji podmiotów z kategorią naukową B, nie może zostać uwzględniona. 41 Proponowane przepisy koncentrują się na uczelniach akademickich, pomijając instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk i instytuty badawcze, które również uczestniczą w procesach kształcenia doktorantów i posiadają uprawnienia doktorskie. Utrzymanie asymetrii w traktowaniu różnych typów jednostek może prowadzić do nieuzasadnionych nierówności, szczególnie w zakresie szkół doktorskich prowadzonych wspólnie przez uczelnie i instytuty. Stabilność i jakość systemu nauki wymagają równych, przejrzystych zasad oceny działalności naukowej; niezależnie od formy organizacyjnej podmiotu. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa w art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się do „podmiotu prowadzącego szkołę doktorską”. Zgodnie z art. 198 ust. 3 PSWiN szkołę doktorską jako zorganizowaną formę kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach może prowadzić uczelnia akademicka, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, o ile spełniają warunki określone w PSWiN. Projektowana ustawa nie modyfikuje definicji podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, nie rozszerza też katalogu podmiotów uprawnionych do jej prowadzenia. Regulacje zawarte w projektowanej ustawie ograniczają się wyłącznie do czasowego określenia sytuacji podmiotów już prowadzących szkoły doktorskie, w tym również do instytutów badawczych, które w wyniku drugiej ewaluacji, uzyskają kategorię naukową B. W związku z powyższym nie ma konieczności doprecyzowania przepisów projektowanej ustawy w zakresie wskazanym w uwadze. 42 Rozwiązanie przewidujące możliwość kontynuacji postępowań w jednostkach z kategorią naukową B do czasu trzeciej ewaluacji (czyli nawet do 2030 r.) należy ocenić jako zbyt szerokie; rozciągnięte w czasie. Istnieje potrzeba ochrony interesów doktorantów, jednak brak okresowych przeglądów jakości przewodów doktorskich i brak mechanizmów kontroli w tym zakresie może prowadzić do sytuacji, w których stopnie będą nadawane przez jednostki, które de facto nie spełniają już wymagań jakościowych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Należy zwrócić uwagę, że przepisy umożliwiają zakończenie postępowań wszczętych w momencie przyznania danej kategorii naukowej. W przypadku znakomitej większości postępowań w sprawie nadania stopnia doktora należy założyć, że nie będą one trwały przez kilka lat, ale raczej zostaną sfinalizowane w ciągu kilku miesięcy. Niemniej w przypadku postępowań, w których zapadła decyzja o odmowie nadania stopnia, osobie ubiegającej się o jego nadanie przysługuje odwołanie do RDN. RDN może uchylić 27 Może warto rozważyć, czy w przypadku takich postępowań nie powinien zostać wprowadzony obowiązek okresowego potwierdzania warunków merytorycznych przez RDN lub właściwy organ ministra – np. po dwóch latach od momentu uzyskania kategorii naukowej B? taką decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia do organu, który ją wydał. Należy również pamiętać o ścieżce sądowoadministracyjnej, która może znacząco wydłużyć wszczęte postępowanie. W tym celu, aby zabezpieczyć maksymalnie interes osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora, zdecydowano o nieograniczaniu czasu, w którym postępowania mają zostać dokończone. 43 Projekt ustawy potwierdza, że obecny model ewaluacji – mimo kolejnych korekt – nie zapewnia m.in. równowagi między oceną efektywności a oceną jakości działalności naukowej. W naszej opinii minister powinien podjąć prace nad reformą metodologii oceny, zwłaszcza w zakresie różnicowania kryteriów między dziedzinami nauk społecznych, humanistycznych i przyrodniczo-technicznych, oceny wkładu instytucji naukowej w rozwój polityki publicznej i praktyki społecznej, większego uwzględnienia specyfiki jednostek Polskiej Akademii Nauk i instytucji badawczych. Wyrażamy obawy, czy przyjęcie projektu opiniowanej ustawy w obecnej formie nie doprowadzi do obniżenia wiarygodności systemu ewaluacji i standardów nauki w Polsce. Zamiast odraczania skutków oceny aż do kolejnej ewaluacji może warto rozważyć mechanizm weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach), który pozwoliłby zweryfikować, czy jednostki rzeczywiście podejmują działania naprawcze. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy – jej celem jest złagodzenie wybranych, najdalej idących skutków drugiej ewaluacji w zakresie prowadzenia szkół doktorskich oraz uprawnień do nadawania stopnia doktora. Ustawa nie ingeruje w sam model ewaluacji ani w metodologię oceny, które pozostają ukształtowane w przepisach PSWiN. Projektodawca dostrzega potrzebę dalszych prac nad reformą modelu ewaluacji, w szczególności w kierunku lepszego zróżnicowania kryteriów między dziedzinami nauk oraz pełniejszego uwzględnienia specyfiki instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk i instytutów badawczych. Prace koncepcyjne w tym zakresie będą kontynuowane odrębnie od niniejszego projektu. Zgłoszony postulat wprowadzenia mechanizmu weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach) oznaczałby w istocie przebudowę obowiązującego modelu ewaluacji i ustanowienie nowego trybu ocen między pełnymi cyklami ewaluacyjnymi. Tego rodzaju rozwiązanie powinno być rozstrzygane w ramach prac nad nowym modelem ewaluacji, a nie w ustawie o charakterze doraźnym i ochronnym. Jednocześnie projektowana regulacja nie obniża standardów nauki w Polsce – przeciwnie, zapewnia podmiotom stabilne warunki do podejmowania działań naprawczych do czasu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji, w ramach której jakość działalności naukowej wszystkich jednostek zostanie ponownie zweryfikowana na jednolitych zasadach. 2. Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. 3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677 oraz z 2026 r. poz. 160). 28 1 Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych do projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 w ramach opiniowania Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 2 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma 2 charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 3 Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 3 „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. 4 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 5 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 6 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 4 7 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 8 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 3, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia.\n\nSUMMARY TO EVALUATE:\nTitle: Ochrona doktorantów i łagodniejsze skutki ocen dla uczelni wyższych.\nSummary: Ustawa chroni doktorantów przed negatywnymi skutkami obniżenia ocen naukowych ich uczelni. Dzięki nowym przepisom studenci będą mogli dokończyć rozpoczęte studia i przewody doktorskie, nawet jeśli ich placówka straci do tego uprawnienia. Dodatkowo, jeśli uczelnia straci prawo do nadawania stopnia doktora, będzie musiała sfinansować obronę swojego studenta w innej instytucji.\nKey Points: Uczelnie z oceną naukową \"B\" mogą dokończyć trwające przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych., Doktoranci z uczelni, które otrzymały najniższą ocenę \"C\", będą kontynuować swoje przewody na innych uczelniach., Szkoły doktorskie z niższą oceną nie mogą rekrutować nowych osób, ale obecni studenci mogą dokończyć naukę., Uczelnia, która straci uprawnienia, zapłaci za obronę doktoratu swojego studenta w innej placówce.\n\nZASADY OCENY:\n1. Sprawdź wszystkie LICZBY, DATY i KWOTY w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n2. Sprawdź wszystkie NAZWISKA, ORGANIZACJE i MIEJSCA w SUMMARY. Jeśli którejś brakuje w SOURCE -> is_valid: false.\n3. Sprawdź wszystkie konkretne DZIAŁANIA PRAWNE . Jeśli tego mechanizmu nie ma w SOURCE -> is_valid: false.\n\nWAŻNE: Abstrakcyjne pojęcia (np. \"transparentność\", \"zaufanie\") są dozwolone jako wnioski.\n\nOUTPUT (JSON):\n{\n  \"is_valid\": true/false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\n}\n\nWYMAGANIA FORMATOWANIA:\n1. Odpowiedz WYŁĄCZNIE surowym obiektem JSON.\n2. NIE używaj bloków kodu Markdown.\n3. NIE dodawaj żadnych wstępów ani wyjaśnień przed ani po JSONie.\n4. JSON musi być poprawny i gotowy do parsowania.\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-06T16:03:33.772Z",
      "source_url": "https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2500/2500.pdf",
      "model": "gemini-3.1-pro-preview",
      "prompt_sent": "\nJesteś ekspertem od prawa polskiego, który ma za zadanie analizować dokumenty ustaw, uchwał oraz innych dokumentów legislacyjnych, a następnie przygotowywać z nich informacje w przystępny sposób dla obywateli. Twoim celem jest przedstawienie informacji tak, aby obywatele mogli sami ocenić wpływ legislacji na ich życie, nawet bez posiadania specjalistycznej wiedzy legislacyjnej. Skup się na faktach i obiektywnych skutkach wprowadzanych zmian, unikając wartościowania i osobistych opinii. Wszelki żargon prawny jest zabroniony. Prezentuj informacje w jasny, zwięzły i angażujący sposób, tak aby były zrozumiałe dla osoby bez wykształcenia prawniczego. Unikaj długich, złożonych zdań. Zamiast pisać \"projekt ma na celu nowelizację kodeksu podatkowego...\", napisz \"Zmiany w podatkach: nowe ulgi i obowiązki dla...\". Kontynuuj swoją pracę, dopóki nie rozwiążesz swojego zadania. Jeśli nie masz pewności co do generowanej treści, przeanalizuj dokument ponownie – nie zgaduj. Rozplanuj dobrze swoje zadanie przed przystąpieniem do niego. W podsumowaniu i kluczowych punktach, jeśli to możliwe i uzasadnione, podkreśl, jakie konkretne korzyści lub skutki (pozytywne lub negatywne) wprowadza ustawa dla życia codziennego obywateli, ich praw i obowiązków, finansów osobistych, bezpieczeństwa i innych ważnych kwestii (np. kategorycznych zakazów i nakazów czy najważniejszych konkretnych alokacji finansowych i terytorialnych).\n\nTwoja odpowiedź MUSI być w formacie JSON - i zawierać następujące klucze.\nZanim zwrócisz odpowiedź, dokładnie zweryfikuj, czy cała struktura JSON jest w 100% poprawna, włącznie ze wszystkimi przecinkami, nawiasami klamrowymi, kwadratowymi oraz cudzysłowami. Błędny JSON jest nieakceptowalny i uniemożliwi przetworzenie Twojej pracy.\n\nPrzeanalizuj dokładnie poniższy tekst dokumentu prawnego. To jest treść, na podstawie której masz wygenerować podsumowanie i kluczowe punkty:\n--- POCZĄTEK DOKUMENTU ---\nDruk nr 2500 Warszawa, 29 kwietnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-56-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025. Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Art. 1. Przepisy ustawy określają szczególne rozwiązania w zakresie uprawnień podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, związanych z kategoriami naukowymi przyznanymi tym podmiotom w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. 1) ), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. Art. 2. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”, w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej „dyscypliną”, kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogą być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii naukowej w wyniku kolejnej ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej C w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej są kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. 3. W podmiocie, o którym mowa w ust. 1, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. 4. Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiotowi, o którym mowa w ust. 1, zostanie przyznana w danej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C, traci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora w tej dyscyplinie. 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328 i 370. – 2 – Art. 3. 1. W przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole: 1) kształcenie w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których podmiotowi została przyznana ta kategoria naukowa, może być prowadzone w tej szkole wyłącznie dla doktorantów, którzy je rozpoczęli niepóźniej niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, 2) szkoła doktorska może być prowadzona po zakończeniu roku akademickiego, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, mimo zaprzestania spełniania warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – jednak niedłużej niż do końca roku akademickiego, w którym podmiotowi zostanie przyznana w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategoria naukowa albo kategorie naukowe w wyniku trzeciej ewaluacji. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot prowadzący szkołę doktorską nie może prowadzić rekrutacji do tej szkoły. 3. Jeżeli kategoria naukowa albo kategorie naukowe przyznane w wyniku trzeciej ewaluacji będą nie niższe niż B+, podmiot może prowadzić kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, poczynając od roku akademickiego następującego po roku, w którym została mu przyznana ta kategoria naukowa albo te kategorie naukowe, na zasadach obowiązujących w roku akademickim, w którym została mu przyznana kategoria naukowa B w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w ramach drugiej ewaluacji. 4. W przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania tej osobie stopnia doktora przeprowadzane w innym podmiocie na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, w związku ze zgłoszonymi licznymi uwagami i krytycznymi opiniami wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej. Należy wskazać, że wyniki ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej łącznie „stopniem doktora”; 2) prowadzenia szkół doktorskich. Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo dyscyplinie artystycznej, zwanych dalej łącznie „dyscypliną”, zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie w ramach ewaluacji, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki co do możliwych konsekwencji, jakie mogą wyniknąć w związku z przeprowadzeniem drugiej ewaluacji, w art. 3 projektu zaproponowano czasowe uregulowanie problemu dalszego prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą mogły być kontynuowane do dnia uzyskania przez ten podmiot kategorii 2 naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. W takiej sytuacji w podmiocie nie będzie natomiast możliwe wszczynanie nowych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku gdy w wyniku drugiej ewaluacji podmiotowi posiadającemu uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostanie przyznana kategoria naukowa C w danej dyscyplinie, postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej będą kontynuowane przez podmiot wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej (art. 2 ust. 2 projektu). W projekcie proponuje się również, aby podmiot, który zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu zachowa możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wszczętych przed dniem przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji, utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji zostanie mu przyznana w tej dyscyplinie kategoria naukowa B albo C. Przepis art. 3 odnosi się natomiast do kwestii prowadzenia kształcenia w szkołach doktorskich. Zgodnie z art. 198 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona wyłącznie w dyscyplinach, w których podmiot posiada kategorię naukową nie niższą niż B+. Proponuje się w związku z tym, aby w okresie od dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku drugiej ewaluacji do dnia uzyskania kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł natomiast kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+. Jeżeli jednak w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot poprawi jakość prowadzonej działalności naukowej i uzyska w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach kategorię naukową nie niższą niż B+, będzie mógł kontynuować kształcenie doktorantów w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach, jak również będzie mógł kształcić nowych doktorantów 3 w tym zakresie. Jeżeli natomiast w wyniku uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot zacznie spełniać odpowiedni warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić rekrutację do tej szkoły. Przepis ma na celu zapewnienie ciągłości kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie albo w danych dyscyplinach w przypadku uzyskania przez podmiot w wyniku trzeciej ewaluacji kategorii naukowej nie niższej niż B+, skutkującej odzyskaniem tego uprawnienia w dyscyplinie, w której utracił je w wyniku drugiej ewaluacji. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie ze względu na utratę przez podmiot uprawnienia do wszczęcia postępowania w tej sprawie. Koszt takiego postępowania w innym podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora musiałby zostać zatem poniesiony przez inny podmiot, który nie prowadził kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej, co wydaje się rozwiązaniem nieuzasadnionym i niesprawiedliwym. W związku z powyższym w art. 3 ust. 4 projektu wprowadzono regulację, zgodnie z którą podmiot, który utraci uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie ponosił koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, jeżeli zostanie ono przeprowadzone na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Projektowana ustawa nie wymaga opracowania przepisów przejściowych. Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. 4 Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 Data sporządzenia 3.04.2026 r. Źródło Deregulacja Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UDER93 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany Regulacje proponowane w przedkładanym projekcie ustawy są związane z problemami dostrzeżonymi przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w toku bieżącej działalności oraz w ramach analizy wyników ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej w 2022 r., obejmującej lata 2017–2021, zwanej dalej „pierwszą ewaluacją”. Pierwsza ewaluacja została przeprowadzona w ramach dyscyplin naukowych i artystycznych, zwanych dalej „dyscyplinami”, w których w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „podmiotami”, była prowadzona działalność naukowa. Pierwszej ewaluacji poddano jakość działalności naukowej prowadzonej w 283 podmiotach, w tym w 137 uczelniach (103 uczelniach publicznych, 29 uczelniach niepublicznych i 5 uczelniach kościelnych), 2 federacjach podmiotów, 70 instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk, zwanych dalej „instytutami PAN”, 64 instytutach badawczych oraz 10 innych podmiotach prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Łącznie podmioty zostały poddane pierwszej ewaluacji w 1145 dyscyplinach, w tym: uczelnie – w 949 dyscyplinach, instytuty PAN – w 96 dyscyplinach, instytuty badawcze – w 79 dyscyplinach, inne podmioty – w 9 dyscyplinach oraz federacje podmiotów – w 12 dyscyplinach. Podmioty uzyskały w poszczególnych dyscyplinach kategorie naukowe A+, A, B+, B oraz C, a ich rozkład był zróżnicowany. Poniższa tabela zawiera informacje o liczbie kategorii naukowych A+, A, B+, B oraz C przyznanych poszczególnym podmiotom. Typ podmiotu Kategoria naukowa A+ Kategoria naukowa A Kategoria naukowa B+ Kategoria naukowa B Kategoria naukowa C uczelnia 86 331 481 38 13 instytut PAN 28 42 22 2 2 instytut badawczy 5 43 21 5 5 inny podmiot 0 2 2 2 3 federacja podmiotów 1 7 4 0 0 Niemal połowa, tj. 530 (46,29%) spośród wszystkich przyznanych kategorii naukowych, to kategorie naukowe B+, kolejno 425 dyscyplin otrzymało kategorię naukową A (37,12%), a kategorię naukową A+ otrzymało 120 dyscyplin (10,48%). Oznacza to, że łącznie kategorie naukowe B+, A i A+ otrzymało 1075 dyscyplin, co stanowi 93,89%. Natomiast kategorie naukowe B i C otrzymało 70 dyscyplin, co stanowi 6,11%. Spośród wszystkich podmiotów, które zostały poddane pierwszej ewaluacji w ramach poszczególnych dyscyplin, 146 zostało poddanych ewaluacji tylko w jednej dyscyplinie, z tego 18 podmiotów otrzymało kategorię naukową B albo C w tej dyscyplinie, w tym: 6 niepublicznych uczelni zawodowych, 3 instytuty PAN, 4 instytuty badawcze oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Zatem podmioty te w wyniku pierwszej ewaluacji nie uzyskały uprawnień takich jak podmioty, które otrzymały co najmniej kategorię naukową B+. Ewaluacja jakości działalności naukowej, zwana dalej „ewaluacją”, w uczelni zawodowej, instytucie badawczym, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, zwanym dalej „CMKP”, oraz w innych podmiotach prowadzących głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły jest przeprowadzana wyłącznie na wniosek tych podmiotów. Jeżeli chodzi o zbliżająca się ewaluację obejmującą lata 2022–2025, zwaną dalej „drugą ewaluacją”, to 72 uprawnione podmioty (CMKP, 15 uczelni zawodowych, 51 instytutów badawczych oraz 5 innych podmiotów prowadzących działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły) do dnia 30 września 2025 r. złożyły wnioski o poddanie się ewaluacji. 2 W związku z pierwszą ewaluacją również wprowadzono mechanizm łagodzący jej skutki w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów oraz postępowań w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanych dalej „stopniem doktora”. W odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz kształcenia doktorantów należy wskazać, że Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on nie gromadzi informacji, które jednoznacznie potwierdzają, że dany podmiot skorzystał z mechanizmu łagodzenia skutków ewaluacji. Możliwa jest jedynie pośrednia ocena, oparta na analizie, czy w danej dyscyplinie nadano stopień doktora po dacie przyznania kategorii naukowej B. Spośród 31 podmiotów, które łącznie w 47 podmioto-dyscyplinach otrzymały kategorię naukową B, 9 podmiotów w 9 podmioto-dyscyplinach posiadało wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, a po ewaluacji je utraciło. Przeprowadzona analiza wskazuje, że spośród tych 9 podmiotów, które miały wcześniej uprawnienie do nadawania stopnia doktora, 6 podmiotów skorzystało z łagodzenia skutków ewaluacji (epizodycznego rozwiązania ustawowego wprowadzonego w związku z wynikami pierwszej ewaluacji) – tzn. nadało stopień doktora po dacie uzyskania kategorii naukowej B. Jeżeli chodzi o liczbę podmiotów, które skorzystały z mechanizmu łagodzenia skutków pierwszej ewaluacji w zakresie prowadzenia kształcenia doktorantów, to należy wskazać, że według posiadanych danych były to dwa podmioty w dwóch dyscyplinach. Doktoranci kształcący się w tych dyscyplinach ukończyli kształcenie – podmioty skorzystały z przepisów łagodzących skutki pierwszej ewaluacji. Ponieważ szkoły doktorskie kształciły w wielu dyscyplinach, to zgodnie z obowiązującymi przepisami szkoły te nadal funkcjonują, jednak nie przeprowadzają rekrutacji nowych doktorantów w tych dyscyplinach, w których otrzymały kategorię naukową B. Do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego docierają liczne uwagi i krytyczne opinie wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, a zbliżająca się druga ewaluacja wywołuje obawy wśród podmiotów co do możliwych konsekwencji, jakie mogą pojawić się w związku z jej przeprowadzeniem, zwłaszcza że wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty swoich podstawowych zadań. Obawy te zostały uznane za uzasadnione w kontekście możliwości: 1) prowadzenia postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, 2) prowadzenia szkół doktorskich – a ich uwzględnienie polegałoby na czasowej modyfikacji obowiązujących zasad. 1. Prowadzenie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle skorelowane z posiadaną kategorią naukową (z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych) przyznaną podmiotowi doktoryzującemu w tej dyscyplinie, przy czym najniższą kategorią naukową, która pozwala na korzystanie z tego uprawnienia, jest kategoria naukowa B+. Uzyskanie w danej dyscyplinie kategorii naukowej B albo C skutkuje zatem automatycznie utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i koniecznością kontynuowania postępowań wszczętych przed dniem uzyskania takiej kategorii naukowej w innym podmiocie posiadającym kategorię naukową A+, A albo B+. Uwzględniając obawy podmiotów doktoryzujących oraz głosy krytyczne dotyczące ewaluacji, także w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom tych podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. W związku z tym w projekcie proponuje się uregulowanie problemu dalszego prowadzenia tych postępowań przez podmioty doktoryzujące, które w wyniku drugiej ewaluacji uzyskają kategorię naukową B, do czasu uzyskania kategorii naukowej w wyniku ewaluacji za lata 2026–2029, zwanej dalej „trzecią ewaluacją”. 2. Prowadzenie szkół doktorskich Zgodnie z art. 198 ust. 3–5 ustawy szkoła doktorska może być prowadzona przez uczelnię akademicką, instytut PAN, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo CMKP, posiadające: 1) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej dwóch dyscyplinach albo 2) kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej jednej dyscyplinie i uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie, albo 3) uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej dwóch dyscyplinach. Szkoła doktorska może być prowadzona także przez uczelnię akademicką, która prowadzi działalność naukową wyłącznie w jednej dyscyplinie, która jest dyscypliną w zakresie teologii albo kultury fizycznej, albo dyscypliną artystyczną, i posiada w niej kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy. 3 Szkoła doktorska może być również prowadzona wspólnie przez uczelnie akademickie, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub CMKP, z których każde posiada kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 ustawy w co najmniej jednej dyscyplinie. Co do zasady możliwość prowadzenia szkół doktorskich jest uzależniona od posiadanych przez uprawnione do tego podmioty odpowiednich kategorii naukowych, z wyjątkiem przewidzianym w art. 226a ustawy dotyczącym zmian w klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych. Stosownie do wskazanych przepisów najniższą kategorią naukową uprawniającą do prowadzenia szkoły doktorskiej w danej dyscyplinie jest kategoria naukowa B+. Oznacza to, iż w przypadku nieuzyskania przez ww. podmioty prowadzące aktualnie szkoły doktorskie kategorii naukowej co najmniej B+ w każdej z dyscyplin, w których prowadzą kształcenie doktorantów, utracą one możliwość dalszego prowadzenia szkół doktorskich w poszczególnych dyscyplinach. Zgodnie z danymi ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on w Polsce działają obecnie 164 szkoły doktorskie. Nie przyjmuje się założenia, iż aktualnie obowiązujące zasady ewaluacji będą skutkować masową utratą uprawnień do prowadzenia szkół doktorskich. Uwzględniając jednak obawy podmiotów oraz głosy krytyczne dotyczące obowiązujących zasad ewaluacji, wskazane jest wprowadzenie epizodycznych rozwiązań, wychodzących naprzeciw oczekiwaniom podmiotów, dotyczących konsekwencji uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji. Nie jest obecnie możliwe przewidzenie wyników, a tym bardziej skutków drugiej ewaluacji, która rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., jednakże w poczuciu odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie systemu szkolnictwa wyższego i nauki należy podjąć działania zabezpieczające przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami dla podmiotów, studentów, doktorantów i osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora. Należy zauważyć w kontekście postępowań w sprawie nadania stopnia doktora i kształcenia w szkołach doktorskich, że w przypadku zaprzestania spełniania warunku posiadania kategorii naukowej co najmniej B+ przez podmiot może dojść do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 ustawy) oraz związanymi z tym kosztami. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie regulacji epizodycznych, które umożliwią czasowe odstępstwa od zasad przewidzianych w ustawie. Ad 1 Proponuje się, aby w przypadku uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji przez podmiot posiadający uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie kategorii naukowej B w tej dyscyplinie postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte przed dniem przyznania tej kategorii naukowej mogły być kontynuowane, jednak niedłużej niż do dnia uzyskania przez ten podmiot nowej kategorii naukowej. Równocześnie w podmiocie, który uzyska kategorię naukową B w danej dyscyplinie, nie będą mogły być wszczynane w tej dyscyplinie nowe postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast w przypadku uzyskania przez podmiot kategorii naukowej C proponuje się kontynuację postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez inny podmiot posiadający odpowiednie uprawnienia w danej dyscyplinie, wyznaczony przez Radę Doskonałości Naukowej. Efektem proponowanej regulacji będzie złagodzenie obowiązujących rozwiązań ze względu na krytykę obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz związane z tym obawy podmiotów doktoryzujących. Ad 2 Proponuje się, aby w okresie przejściowym od dnia uzyskania wyników drugiej ewaluacji do dnia przyznania kategorii naukowych w wyniku trzeciej ewaluacji, która zostanie przeprowadzona w 2030 r., podmioty, które uzyskają w poszczególnych dyscyplinach kategorię naukową B, mogły nadal kształcić doktorantów w tych dyscyplinach w prowadzonych przez siebie szkołach doktorskich. Możliwość ta dotyczyłaby tylko doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie w danej dyscyplinie w danej szkole doktorskiej najpóźniej w roku akademickim, w którym podmiot uzyskał w tej dyscyplinie kategorię naukową B. Do czasu uzyskania wyższej kategorii naukowej podmiot nie będzie mógł kształcić w tej dyscyplinie nowych doktorantów. Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie spełniać warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+. 4 Jeżeli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona i będzie on mógł wznowić do niej rekrutację. Proponuje się także wprowadzenie wyjątku, zgodnie z którym w przypadku osoby, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, opłatę za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, przeprowadzane na podstawie rozprawy doktorskiej przygotowanej w ramach kształcenia w szkole doktorskiej w innym podmiocie, pokrywa podmiot, który prowadził kształcenie doktoranta. Zgodnie bowiem z art. 182 ust. 4 ustawy opłaty za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora nie pobiera się tylko w przypadku, gdy osoba przeprowadza to postępowanie w tym samym podmiocie, w którym odbywała kształcenie. Należy zwrócić uwagę, iż w sytuacji utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant, który ukończy kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, nie będzie mógł w tym podmiocie wszcząć postępowania w sprawie nadania stopnia doktora z przyczyn, które nie będą leżały po jego stronie. Tym samym inny podmiot, w którym doktorant będzie zmuszony wszcząć postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, mógłby żądać od niego stosownej opłaty. Proponuje się zatem, aby koszt takiego postępowania w wybranym przez doktoranta podmiocie posiadającym uprawnienia do nadawania stopnia doktora ponosił podmiot, który realizował kształcenie doktoranta w szkole doktorskiej, co w takiej sytuacji będzie rozwiązaniem uzasadnionym i sprawiedliwym. Celem tych zmian jest zabezpieczenie interesów doktorantów w warunkach niepewności związanej z istotną krytyką przez środowisko naukowe obowiązującego systemu oceny jakości działalności naukowej oraz zgłaszanych obaw związanych z wynikami drugiej ewaluacji. Projektowane rozwiązania epizodyczne nie będą miały istotnego wpływu na spójność polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz porównywalność stopni doktora uzyskanych w ramach tego systemu. Jakość kształcenia w szkołach doktorskich jest cyklicznie oceniana przez Komisję Ewaluacji Nauki, poczynając od IV kwartału 2024 r. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przedmiot regulacji stanowi domenę prawa krajowego. Z uwagi na zakres rozwiązań objętych ustawą odstąpiono od analizy porównawczej z regulacjami obowiązującymi w innych państwach. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie szkoły doktorskie 163, z tego 141 – prowadzone samodzielnie i 22 – prowadzone wspólnie Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on możliwość kontynuacji kształcenia doktorantów w przypadku uzyskania kategorii naukowej B w ramach drugiej ewaluacji doktoranci 18 607 możliwość kontynuacji kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot, który uzyskał kategorię naukową B w dyscyplinie, w której doktorant odbywa kształcenie podmioty posiadające co najmniej jedno uprawnienie do nadawania stopnia doktora 257 – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, – konieczność przekazania do prowadzenia w innym podmiocie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C osoby ubiegające się o nadanie stopnia doktora 655 toczących się aktualnie postępowań – możliwość kontynuacji postępowań w sprawie nadania stopnia doktora prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej B, 5 – konieczność kontynuacji w innych podmiotach postępowań doktorskich prowadzonych w dniu uzyskania przez podmiot doktoryzujący w wyniku drugiej ewaluacji kategorii naukowej C Rada Doskonałości Naukowej 1 ustawa wskazywanie podmiotów mających kontynuować postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte w podmiotach, które uzyskały kategorię naukową C w wyniku drugiej ewaluacji 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został przekazany do opiniowania i konsultacji publicznych na okres 21 dni. W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich; 2) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich; 3) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych; 4) Rada Główna Instytutów Badawczych; 5) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 6) Rada Doskonałości Naukowej; 7) Komitet Polityki Naukowej; 8) Polska Akademia Nauk; 9) Krajowa Reprezentacja Doktorantów; 10) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej; 11) Komisja Ewaluacji Nauki. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty: 1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich; 2) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych; 3) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych; 4) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych; 5) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPeD”; 6) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich; 7) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich; 8) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Niepublicznych; 9) Polska Komisja Akredytacyjna; 10) Rada Młodych Naukowców; 11) Polska Akademia Umiejętności; 12) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej; 13) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej; 14) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; 15) Narodowe Centrum Nauki; 16) Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od dnia 30 października 2025 r. do dnia 21 listopada 2025 r. Omówienie ich wyników przedstawiono w raporcie z konsultacji stanowiącym załącznik do oceny skutków regulacji. 6 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2025 r.) duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw 0 0 0 0 0 0 0 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe 0 0 0 0 0 0 0 osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa – sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw – 7 rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe – osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze – Niemierzalne – – Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, obywateli i gospodarstw domowych, a także osób niepełnosprawnych i osób starszych. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☒ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ☐ zwiększenie liczby dokumentów ☐ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy 9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy. 10. Wpływ na pozostałe obszary ☐ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: ☐ informatyzacja ☐ zdrowie Omówienie wpływu Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary ani na żaden inny obszar, który nie został omówiony we wcześniejszych punktach. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy projektowanej ustawy znajdą zastosowanie po uzyskaniu wyników drugiej ewaluacji, która rozpocznie się 1 stycznia 2026 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana przede wszystkim na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. 1 Raport z konsultacji projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Rada Doskonałości Naukowej, Parlament Studentów RP, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Polska Komisja Akredytacyjna, Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk, Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich, Uniwersytet Rzeszowski i Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli. TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 Rada Doskonałości Naukowej uwaga ogólna Wyraża się krytyczny stosunek do projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny i której celem jest wprowadzenie szczególnych rozwiązań związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”. W uzasadnieniu do przedmiotowego projektu ustawy, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że jest on następstwem licznych uwag i krytycznych opinii wobec skutków stosowanego systemu oceny jakości działalności naukowej, nie wykazano, dlaczego projektodawca dostrzega potrzebę wprowadzenia szczególnych rozwiązań, które mają stanowić odstępstwo od przyjętych przez ustawodawcę założeń jakości działalności naukowej i konsekwencji z nich wynikających. W opinii Rady Doskonałości Naukowej, zwanej dalej „RDN”, proponowane rozwiązania mogą prowadzić do rezultatu, w którym kształcenie doktorantów oraz prowadzenie postępowań awansowych będzie odbywało się w podmiotach, które nie spełniają jakościowych kryteriów przewidzianych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. RDN nie znajduje w przedłożonych do UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA Wyniki ewaluacji mają bezpośredni wpływ na możliwość wypełniania przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki swoich podstawowych zadań, w szczególności w zakresie nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkół doktorskich. Nagła utrata tych uprawnień mogłaby prowadzić do sytuacji, w której osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub kształcąca się w szkole doktorskiej będzie musiała zmierzyć się z dodatkowym i nieprzewidzianym wyzwaniem polegającym na konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego albo zmiany szkoły doktorskiej (ewentualnie z koniecznością ubiegania się o stopień doktora w trybie eksternistycznym – art. 199 w zw. z art. 206 PSWiN) oraz związanymi z tym kosztami. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora jest najczęściej związane z procesem kształcenia doktorantów, który jak sama nazwa wskazuje, jest procesem, trwa i wymaga zapewnienia stałości. Osoby, które wszczęły postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, powinny mieć poczucie bezpieczeństwa wynikające z możliwości dokończenia tego postępowania w podmiocie, w którym ukończyły kształcenie. Projektowana ustawa nie przewiduje natomiast epizodycznych rozwiązań 2 zaopiniowania dokumentach uzasadnienia dla epizodycznego odstąpienia od uchwalonych przez ustawodawcę w 2018 r. unormowań związanych i wynikających z ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”. Należy przy tym zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa zapewniają możliwość kontynuowania zarówno kształcenia doktorantów, jak i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora przez podmioty, które spełniają ustanowione jakościowe standardy, w przypadku, gdy określone podmioty w wyniku przeprowadzenia ewaluacji nie uzyskały co najmniej kategorii naukowej B+. Ponadto nie jest zrozumiałe, dlaczego projektowane rozwiązania odnoszą się wyłącznie do kształcenia doktorantów i postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, natomiast pomijają postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Należy również zauważyć, że – według projektowanych rozwiązań – podmiot, który w wyniku uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, w szkole doktorskiej, utraci możliwość prowadzenia rekrutacji do tej szkoły w pozostałych dyscyplinach, nawet takich, które uzyskały kategorie naukowe A+, A oraz B+. Zatem w wyniku utraty uprawnień na jednym kierunku, konsekwencje będą ponosiły pozostałe, nawet jeżeli jest ich kilka i posiadają najwyższą kategorię naukową, co również należy ocenić krytycznie. w odniesieniu do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Te postępowania mają odmienny charakter, dotyczą osób na późniejszym etapie kariery akademickiej i nie są tak ściśle związane z podmiotem, w którym jest zatrudniona osoba starająca się o stopień doktora habilitowanego (np. większość spośród członków komisji habilitacyjnej wskazuje RDN, a nie podmiot habilitujący). Ponadto należy wskazać na przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia nowemu podmiotowi habilitującemu. Takie rozwiązania w wystarczającym stopniu zabezpieczają interesy osób ubiegających się o stopień doktora habilitowanego. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal wywołują zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony łagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie wprowadza zatem odstępstw od założeń systemu oceny jakości działalności naukowej, lecz instrument proporcjonalnego zarządzania jego skutkami w okresie przejściowym, w sytuacji braku możliwości przewidzenia wyników drugiej ewaluacji oraz w trosce o stabilność systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 3 Jednocześnie przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i prowadzić rekrutację w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 2 Parlament Studentów RP art. 2 Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „PSRP”, przedstawia niniejszą opinię w związku z projektowanym art. 2, który przewiduje utrzymanie uprawnienia uczelni do samodzielnego tworzenia kierunków studiów pomimo obniżenia kategorii naukowej uzyskanej w drugiej ewaluacji. Rozwiązanie to ma na celu niwelowanie skutków ewaluacji, jednak w ocenie PSRP wprowadza ryzyka dla jakości kształcenia oraz funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. W ocenie PSRP negatywne konsekwencje nie wynikają z samego obniżenia kategorii naukowej z B+ do B, lecz z faktu, że projektowany przepis pogłębia istniejący problem funkcjonowania kierunków studiów bez jakiejkolwiek zewnętrznej oceny jakości, umożliwiając uczelniom dalsze, samoistne uruchamianie programów dydaktycznych poza realnym nadzorem. Takie rozwiązanie tworzy lukę w systemie zapewniania jakości, pozwala na prowadzenie programów studiów, które nigdy nie zostały poddane ocenie UWAGA UWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji art. 2. 4 przez instytucje odpowiedzialne za zapewnianie jakości kształcenia oraz pozostaje niezgodne z logiką prawną obowiązującego systemu, w którym pozwolenie na utworzenie kierunku jest nierozerwalnie powiązane z oceną standardów kształcenia. W efekcie projekt w proponowanym kształcie realnie osłabia krajowy system zapewniania jakości i bezpośrednio wpływa na sytuację prawną oraz dydaktyczną studentów. Projektowany art. 2 pozostaje w sprzeczności z europejskimi standardami jakości kształcenia (ESG), zasadami swobodnego przepływu absolwentów w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego oraz fundamentalnymi zasadami przejrzystości i wiarygodności programów studiów. Pogłębianie obecnie istniejącego problemu może skutkować obniżeniem międzynarodowej wiarygodności dyplomów polskich uczelni, zagrożeniem dla mobilności studentów i absolwentów, a także potencjalnym naruszeniem zasad funkcjonowania w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Brak obowiązku jakiejkolwiek oceny programowej nowych kierunków do czasu „trzeciej ewaluacji” wprowadza nieproporcjonalne ryzyko dla studentów, powoduje brak transparentności oferty dydaktycznej oraz umożliwia długotrwałe prowadzenie kierunków studiów bez sprawdzenia ich zgodności ze standardami jakości. W celu zapewnienia bezpieczeństwa studentów oraz stabilności systemu jakości kształcenia PSRP postuluje wprowadzenie zmian do art. 2 projektowanej ustawy polegających na nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny programowej ex-post dla każdego kierunku studiów uruchomionego na podstawie wcześniejszej kategorii naukowej, przy czym ocena ta powinna zostać zrealizowana w ściśle określonym terminie. Jednocześnie w przypadku kierunków uruchamianych po utracie kategorii naukowej uruchomienie programu powinno wiązać się z wymogiem uzyskania uprzedniej pozytywnej oceny programowej ex- ante oraz wykazania zgodności z warunkami prowadzenia studiów określonymi w obowiązujących przepisach. PSRP docenia intencję projektodawcy, aby zminimalizować negatywne skutki ewaluacji dla funkcjonowania uczelni oraz zapewnić ciągłość kształcenia. Jednocześnie zwracamy 5 uwagę, że projektowany art. 2 w obecnym brzmieniu wymaga doprecyzowania. Utrzymanie proponowanego rozwiązania w niezmienionej formie może przyczynić się do osłabienia systemu zapewniania jakości oraz obniżenia wiarygodności polskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej. Mając na uwadze konieczność ochrony interesu studentów oraz utrzymania wysokich standardów kształcenia, PSRP rekomenduje wprowadzenie wskazanych modyfikacji, które pozwolą pogodzić cele ustawy z wymogami jakościowymi wynikającymi z zasad Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego. 3 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego art. 4 Proponowane przepisy dotyczące wstrzymania rekrutacji do szkół doktorskich (art. 4 projektowanej ustawy) nie biorą pod uwagę sytuacji, w której szkoła obejmuje kilka dyscyplin o różnej ocenie. Uzyskanie kategorii naukowej B w jednej z dyscyplin powinno wstrzymywać rekrutację jedynie do programu opartego na tej dyscyplinie, a nie do całej szkoły, ponieważ inne rozwiązanie hamowałoby kształcenie doktorskie w dyscyplinach utrzymujących wysoką jakość. Obecne brzmienie proponowanego przepisu opiniuje się negatywnie i postuluje odpowiednią modyfikację przepisów w projekcie. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających go do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutację do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 4 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich art. 4 Przepisy projektu w art. 4 dotyczące prowadzenia szkół doktorskich nie są sformułowane wystarczająco jasno i mogą budzić wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim należy zauważyć, że jest zasadne, aby rekrutacja do programu doktorskiego związanego z dyscypliną skategoryzowaną jako B w drugiej ewaluacji została wstrzymana do czasu trzeciej ewaluacji, przy utrzymaniu możliwości kontynuacji kształcenia już zrekrutowanych doktorantów. Jednak przepis art. 4 ust. 2 mówiący o wstrzymaniu rekrutacji do szkoły in extenso wydaje się właściwy dla szkół prowadzonych w dwóch/trzech dyscyplinach. Jeśli w szkole doktorskiej reprezentowanych jest wiele dyscyplin, które posiadały kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej do B tylko w jednej dyscyplinie nie powinno wstrzymywać rekrutacji do programów opartych o wysoko ocenione dyscypliny. Restrykcja powinna objąć tylko program oparty o niżej ocenioną dyscyplinę. 6 5 Nie jest jasne, czy w oczekiwaniu na przyznanie kategorii naukowej szkoły doktorskie będą mogły prowadzić nabór na rok akademicki 2026/2027, skoro nabór ogłaszany jest wiosną, a decyzje o przyjęciu zapadają zwykle w lipcu. Może się więc zdarzyć, że ogłoszenie kategorii naukowych nastąpi już po zamknięciu naboru. Należy również zwrócić uwagę na prawo jednostki do odwołania się od decyzji o przyznanej kategorii naukowej, co dodatkowo wydłuża całą procedurę. Zgodnie z projektem, w przypadku uzyskania kategorii naukowej B ostatnim rocznikiem, dla którego można prowadzić kształcenie, jest rok akademicki przyznania kategorii, a więc 2025/2026; kolejny rocznik (2026/2027) nie powinien już rozpoczynać kształcenia. Powstaje pytanie, jak rozwiązać sytuację doktorantów przyjętych zgodnie z obowiązującą uchwałą rekrutacyjną, a następnie objętych skutkami obniżenia kategorii naukowej. Rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie zasady, że jeżeli uczelnia utraciła kategorię naukową B+ na rzecz kategorii naukowej B, a proces naboru do szkoły doktorskiej został już przeprowadzony zgodnie z wcześniej ogłoszoną uchwałą rekrutacyjną, to takie kształcenie w kolejnym roku akademickim może się rozpocząć. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowany przepis art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się wyłącznie do doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie, przy czym – zgodnie z art. 200 ust. 8 PSWiN – osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. Oznacza to, że status doktoranta nie jest uzyskiwany w chwili zamknięcia rekrutacji do szkoły doktorskiej, lecz dopiero po formalnym przyjęciu i złożeniu ślubowania, co pozostaje spójne z projektowaną ustawą. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Każdy podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego nie zidentyfikowano ryzyka, aby podmioty prowadzące szkoły doktorskie nie mogły przyjąć doktorantów rozpoczynających kształcenie w roku akademickim 2026/2027. Równocześnie projektowane przepisy zakładają, że podmiot, który w wyniku drugiej ewaluacji otrzyma kategorię naukową B albo niższą, a tym samym utraci wymagane przez PSWiN uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej i nie skorzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie reprezentuje jakości koniecznej do kształcenia doktorantów w nowych cyklach. Rozwiązanie to jest zgodne z celem projektowanej ustawy. Należy mieć również na uwadze, że projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i reguluje sytuację podmiotów prowadzących szkoły doktorskie wyłącznie w odniesieniu do kategorii naukowych przyznanych w wyniku drugiej ewaluacji, zapewniając ciągłość kształcenia w ramach już rozpoczętych cykli. 6 art. 4 ust. 1 pkt 1 W przypadku zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 proponowanej ustawy osoba rozpoczynająca kształcenie w szkole doktorskiej w roku akademickim 2026/2027 nie będzie miała możliwości wszczęcia przewodu doktorskiego w swojej szkole doktorskiej. Bez znaczenia będzie tu wynik kolejnej ewaluacji, zwanej dalej „trzecią ewaluacjąˮ, bo osoba ta UWAGA WYJAŚNIONA Projektodawca przewidział, że część doktorantów – w tym osoby rozpoczynające kształcenie w roku akademickim 2026/2027 – może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed 7 zakończy kształcenie w szkole doktorskiej przed jej wynikami. ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo czasowej utraty uprawnień przez podmiot. 7 art. 4 ust. 3 Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 PSWiN decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach drugiej ewaluacji zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 8 art. 4 ust. 4 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, 8 w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 9 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego uzasadnienie Propozycja przepisów pojawia się w kontekście szerokiej dyskusji dotyczącej wad mechanizmów drugiej ewaluacji, w szczególności manipulacji punktacją na listach czasopism, ekspansji tzw. „czasopism drapieżnych” i poważnego wpływu liczebności dyscypliny na wynik ewaluacji. Deklarowanym celem projektu jest zapobieżenie zbyt dotkliwym konsekwencjom dla ewaluowanych jednostek w sytuacji ryzyka, że wyniki drugiej ewaluacji niedokładnie oddadzą rzeczywisty poziomu jakości działalności naukowej. W przypadku obniżenia kategorii naukowej do poziomu B projekt przewiduje między innymi utrzymanie prawa do samodzielnego tworzenia kierunków studiów, możliwość kontynuacji postępowań doktorskich w jednostkach oraz czasowe utrzymanie działalności szkół doktorskich. Okres obowiązywania przepisów przewidziano od momentu ogłoszenia wyników drugiej ewaluacji, czyli od 2026 r., do zakończenia trzeciej ewaluacji w roku 2030. Zwraca się uwagę, że uzasadnienie nowelizacji opiera się na wątpliwości co do jakości i wiarygodności aktualnego systemu ewaluacji i obawie, że w niektórych przypadkach obniżenie kategorii naukowej do B (i związane z tym konsekwencje) nie będą odzwierciedlały rzeczywistej jakości działalności naukowej. Należy jednak zauważyć, że UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter szczególny i interwencyjny. Jej celem nie jest zakwestionowanie wiarygodności wyników drugiej ewaluacji ani teza, że każdorazowe obniżenie kategorii naukowej do B było nieuzasadnione. Ustawa reaguje na ryzyko nadmiernie dotkliwych skutków tych wyników dla realizacji podstawowych zadań systemu szkolnictwa wyższego i nauki – w szczególności dla kształcenia doktorantów i możliwości nadawania stopnia doktora – i ma zapewnić ciągłość tych funkcji w okresie między drugą a trzecią ewaluacją. Projektowane przepisy nie znoszą skutków ewaluacji jako takich ani nie „unieważniają” kategorii naukowych B. Kategorie te nadal będą wywoływały zasadnicze konsekwencje w systemie (m.in. w obszarze finansowania, prestiżu i możliwości rozwoju), natomiast w sposób czasowo ograniczony złagodzą jedynie wybrane, najbardziej dotkliwe następstwa dla już funkcjonujących szkół doktorskich oraz postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Rozwiązanie to ma charakter ochronny i proporcjonalny – służy zabezpieczeniu interesów doktorantów oraz stabilności systemu, nie znosząc przy tym różnic wynikających z uzyskanych kategorii naukowych. 9 nowelizowane przepisy będą miały zastosowanie również w sytuacjach, w których obniżenie kategorii naukowej do B jest całkowicie uzasadnione. W konsekwencji proponowana nowelizacja istotnie zmniejsza sens prowadzenia ewaluacji w ogóle. Z tego powodu Rada uważa, że uzasadnienie projektu nie jest pod tym względem wystarczające i wyraża wątpliwość, czy taka nowelizacja jest w ogóle potrzebna. Jednocześnie projektodawca podziela pogląd, że po zakończeniu drugiej ewaluacji powinna zostać przeprowadzona pogłębiona analiza kwestii punktacji czasopism naukowych, ewentualnego podziału dyscyplin i specyfiki różnych typów podmiotów prowadzących działalność naukową, która zostanie wykorzystana w pracach nad przyszłym modelem ewaluacji. Są to jednak zagadnienia wykraczające poza zakres niniejszej, doraźnej regulacji i będą przedmiotem odrębnych działań legislacyjnych. Natomiast z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec rozwiązania proponowanego w art. 2, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 10 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu 10 wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 11 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (PSRP, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 12 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od 11 regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 13 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego dodatkowe propozycje legislacyjne Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 14 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania 12 kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 15 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 10, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia. TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Jednostka redakcyjna projektu Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki UWAGA UWZGLĘDNIONA UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 16 Polska Komisja Akredytacyjna art. 2 ust. 1 Projektowane rozwiązania zakładają zachowanie przez uczelnie akademickie, które w ramach pierwszej ewaluacji za lata 2017–2021 uzyskały kategorię naukową B+, uprawnienia do tworzenia studiów bez konieczności uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, w przypadku gdy w ramach drugiej ewaluacji za lata 2022– 2025 uzyskają kategorię naukową B. Uprawnienia mają zostać zachowane do czasu uzyskania określonej kategorii naukowej w ramach trzeciej ewaluacji (2026–2029). Studia utworzone na podstawie dotychczasowych uprawnień będą mogły być prowadzone do czasu ich likwidacji. Polska Komisja Akredytacyjna negatywnie ocenia propozycję przedłużenia posiadania uprawnienia do samodzielnego tworzenia studiów w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w ramach drugiej ewaluacji. Dotychczasowe założenie polegało na uprzywilejowaniu UWAGA WYJAŚNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, PSRP) wobec proponowanego w art. 2 rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. 13 uczelni prowadzących wysokiej jakości działalność naukową, zwolnieniem z konieczności uzyskania pozwolenia ministra na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, przyporządkowanych do dyscypliny lub dyscypliny wiodącej, w której uczelnia posiadała kategorię naukową co najmniej B+. Komisja nie dostrzega obecnie uzasadnienia dla utrzymania przywileju dla uczelni, które obniżyły jakość prowadzonej działalności naukowej. W przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej jako uzasadnione jawi się dokonanie przez Komisję wstępnej oceny spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności studiów ze strategią uczelni – przeprowadzenie oceny programowej do czasu kolejnej ewaluacji. Utrzymanie uprzywilejowania uczelni pomimo uzyskania niższej kategorii naukowej rodzi ryzyko obniżenia jakości prowadzonego kształcenia. W przypadku utrzymania proponowanego art. 2 ust. 1 w aktualnym brzmieniu Komisja zwraca uwagę na alternatywną możliwość wdrożenia nowelizacji polegającą na obowiązku przeprowadzenia oceny programowej przed rozpoczęciem kształcenia (formuła ex-ante), która w tym przypadku może dla uczelni zastąpić procedurę wyrażania opinii w przedmiocie spełnienia warunków prowadzenia studiów i zgodności projektowanego kształcenia ze strategią uczelni. Wskazana procedura jest elementem postępowania administracyjnego prowadzonego przez ministra w sprawie pozwolenia na utworzenie studiów. Nie spełnia ona jednak standardów europejskich i nie jest uznawana za akredytację. W aktualnie obowiązującym modelu studia w Polsce nie posiadają więc akredytacji podlegającej ujawnieniu w The European Quality Assurance Register for Higher Education (EQAR) aż do czasu przeprowadzenia obowiązkowej oceny programowej (formuła ex-post) po ukończeniu studiów przez pierwszy rocznik studentów. Ocena programowa w formule ex-ante (przed rozpoczęciem kształcenia) może zostać przeprowadzona tylko na wniosek uczelni. Dodatkowo zauważyć należy, że projektowana regulacja niezasadnie dotyczy tylko uczelni akademickich, pomijając uczelnie zawodowe. Zgodnie z art. 14 ust. 1 PSWiN uczelnia jest uczelnią akademicką, jeżeli prowadzi działalność naukową i posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co 14 najmniej 1 dyscyplinie. Jednakże, zgodnie z art. 15 ust. 5 PSWiN, uczelnia akademicka może złożyć do ministra wniosek o zakwalifikowanie jej do grupy uczelni zawodowych. W art. 53 ust. 7 pkt 1 PSWiN przywilej utworzenia studiów bez pozwolenia ministra dotyczy więc nie bez przyczyny każdej kategorii uczelni posiadających stosowne kategorie naukowe, bez rozróżnienia na uczelnie akademickie i zawodowe. 17 Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych art. 2 Sugeruje się, aby w art. 2 uwzględniono możliwość „łagodzenia” skutków obniżenia (w drugiej ewaluacji) nie tylko oceny do kategorii naukowej B z oceny B+, ale również spadku do kategorii naukowej B z oceny A lub A+. UWAGA WYJAŚNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że przepis art. 2 projektowanej ustawy regulował sytuację uczelni posiadających kategorię naukową co najmniej B+, a więc również A i A+. 18 Sugeruje się, aby wprowadzić przepis łagodzący uzyskanie kategorii naukowej C przez jednostkę, która w poprzedniej ewaluacji miała kategorię naukową A lub A+. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA W związku z usunięciem z projektowanej ustawy art. 2 uwaga stała się bezprzedmiotowa. Niezależnie od powyższego kategoria naukowa C jest najniższą kategorią naukową przyznawaną w ramach oceny jakości działalności naukowej – nie potwierdza jakości prowadzonej działalności naukowej w danej dyscyplinie, a tym samym nie stanowi podstawy do utrzymania uprawnień wynikających z wcześniej uzyskanych kategorii naukowych, w tym A lub A+. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i jej celem jest czasowe złagodzenie skutków drugiej ewaluacji w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową co najmniej B+ i uzyskały kategorię naukową B. W tych przypadkach zmiana kategorii naukowej to różnica jednego poziomu, ale może generować ryzyko zakłócenia ciągłości kształcenia lub postępowań w sprawie nadania stopnia doktora. Natomiast uzyskanie kategorii naukowej C przez podmiot, który w wyniku poprzedniej ewaluacji uzyskał kategorię naukową A albo A+, oznacza znaczący spadek jakości. Tak duże obniżenie kategorii naukowej świadczy o wystąpieniu istotnych problemów w prowadzonej działalności naukowej, które nie dają podstaw do utrzymania uprawnień związanych z prowadzeniem kształcenia czy nadawaniem stopnia doktora. 15 19 Komitet Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk art. 3 Projekt ustawy nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania w takich przypadkach. Zgodnie z obecnym brzmieniem uczelnie, które uzyskają w danej dyscyplinie kategorię naukową B, będą mogły kontynuować wszczęte wcześniej postępowania w sprawie nadania stopnia doktora do czasu trzeciej ewaluacji – i to nie budzi zastrzeżeń. Natomiast brak możliwości otwierania nowych postępowań, czy w momencie uzyskania kategorii naukowej C – konieczność „przekazania doktorantów” do innych jednostek, z wyższą kategorią naukową, jest już sprawą dyskusyjną. Oznacza to, że przy istniejącym obecnie, wadliwym systemie oceny jednostek, dana jednostka traci możliwości rozwoju i przenosi „karę” za niską kategorię naukową instytucji na doktorantów. Analogicznie szkoły doktorskie w instytucjach z kategorią naukową B nie będą mogły rekrutować nowych doktorantów. Co więcej, uczelnia będzie musiała ponieść koszty związane z przeniesieniem toczących się postępowań do innej instytucji. W naszej opinii brak jest podstaw prawnych odnośnie do kontynuacji nauki w innej jednostce o wyższej kategorii naukowej oraz zasad finansowania takich postępowań. Ponadto nasuwa się pytanie, co z przeniesieniem praw autorskich, sfinansowanych już badań itp.? W projekcie zapisano, że celem zaproponowanych zmian jest zabezpieczenie przed negatywnymi konsekwencjami utraty wysokiej kategorii naukowej, jednak w tych propozycjach nie zostało to zawarte. Projekt ustawy łagodzącej skutki ewaluacji ma charakter doraźny i zachowawczy, stąd też nasuwa się pytanie, czy ma to sens. Aktualny model ewaluacji, jak powszechnie wiadomo, jest nierzetelny w ocenie, a zaproponowane przepisy bardziej pogłębią istniejący chaos niż naprawiają błędy systemu oceny jakości działalności naukowej. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez podmioty, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie, ponieważ postępowanie w razie zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie zostało już uregulowane w art. 206 PSWiN. Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad w zakresie nadawania kategorii naukowych. Projektowana ustawa nie przenosi również „kary” za niską kategorię naukową podmiotu na doktorantów, lecz ma na celu ochronę ich interesów i zapewnienie ciągłości kształcenia rozpoczętego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uzasadnienie projektowanej ustawy wskazuje, że brak rozwiązań łagodzących prowadziłby do nagłej i nieprzewidzianej konieczności zmiany podmiotu doktoryzującego, jak również wiązałby się z dodatkowymi kosztami i ryzykiem dla doktorantów. Dlatego przewidziano mechanizm chroniący takie osoby, umożliwiający dokończenie wszczętych postępowań oraz zapewnienie ciągłości kształcenia, a w przypadku utraty uprawnień wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania o nadanie stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie. 20 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii art. 3 ust. 2 Niejasny jest art. 3 ust. 2 mówiący o konieczności przeniesienia postępowań o nadanie stopnia doktora do innego podmiotu w przypadku nadania kategorii naukowej UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 185 ust. 1 PSWiN uprawnienie do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie zostało ściśle 16 Nauk C. Czy analogicznie jak w powyższym wypadku przenosi się wszystkie z danej szkoły doktorskiej (czyli prowadzone również w dyscyplinach, które otrzymały kategorie naukowe A+, A i B+), czy tylko te, które są prowadzone w dyscyplinach, które otrzymały kategorię naukową C? Kwestia ta wymaga to doprecyzowania. skorelowane z posiadaną kategorią naukową. Przepisy łagodzące skutki ewaluacji nie naruszają tej zasady. Przepisy wskazane w art. 3 ust. 2 (obecnie art. 2 ust. 2) projektowanej ustawy także regulują tę sprawę w sposób precyzyjny, wskazując, że chodzi wyłącznie o postępowania w danej dyscyplinie, w której utracono uprawnienia do nadawania stopnia doktora. 21 Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów możliwe są rozbieżne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich po kolejnej ewaluacji. Przepis wymaga doprecyzowania, by nie ograniczał działalności jednostek, które poprawiły kategorię naukową. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uwaga jest niezrozumiała. Nie wskazano na konkretne interpretacje co do dopuszczalności kontynuowania kształcenia w szkołach doktorskich, ani na potencjalne ograniczenia działalności podmiotów, które uzyskały wyższą kategorię naukową. 22 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich art. 4 Przepisy art. 4 odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich nie są w pełni precyzyjne. Wydaje się uzasadnione, by wstrzymać rekrutację do programu doktorskiego powiązanego z dyscypliną ocenioną w drugiej ewaluacji jako B aż do czasu trzeciej ewaluacji, jednocześnie pozwalając na kontynuację kształcenia doktorantom już przyjętym. Przepis art. 4 ust. 2 przewidujący wstrzymanie naboru do szkoły doktorskiej w całości, jest zrozumiały w przypadku szkół prowadzonych w dwóch lub trzech dyscyplinach. Jeśli jednak szkoła doktorska obejmuje wiele dyscyplin i kategoria naukowa tylko jednej z nich została obniżona do B, podczas gdy pozostałe mają kategorie naukowe B+ lub wyższe, obniżenie kategorii naukowej jednej dyscypliny nie powinno blokować rekrutacji do programów opartych na dyscyplinach nadal posiadających wysokie kategorie. Ograniczenie powinno dotyczyć wyłącznie programu związanego z tą konkretną dyscypliną oraz programów, w których udział tej dyscypliny w kształceniu przekracza określony próg (np. 20%). Aby jednak zabezpieczyć jakość szkoły doktorskiej jako całości, można rozważyć alternatywne kryteria wstrzymania naboru do całej szkoły — np. gdy więcej niż 1/3 dyscyplin wchodzących w zakres programów otrzyma w drugiej ewaluacji kategorię naukową B. UWAGI UWZGLĘDNIONE Przepis art. 4 (obecnie art. 3) projektowanej ustawy zostanie zmodyfikowany przez dookreślenie, że przypadek całkowitego zaprzestania rekrutacji do szkoły doktorskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w której podmiot – w wyniku uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – przestanie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, tj. nie będzie spełniał określonych w tych przepisach minimalnych wymogów uprawniających do prowadzenia szkoły doktorskiej. W sytuacji natomiast, w której podmiot – mimo uzyskania w określonej liczbie dyscyplin, w których prowadzi szkołę doktorską, kategorii naukowej B – nie przestanie spełniać warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, będzie mógł nadal prowadzić szkołę doktorską i rekrutować do tej szkoły w dyscyplinach, w których uzyskał kategorię naukową co najmniej B+, natomiast w dyscyplinie albo w dyscyplinach, w których otrzymał kategorię naukową B, będzie mógł wyłącznie kontynuować kształcenie doktorantów, którzy je rozpoczęli nie później niż w roku akademickim, w którym ta kategoria naukowa została przyznana, tj. bez prawa do prowadzenia rekrutacji w tej dyscyplinie albo w tych dyscyplinach. 23 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk art. 4 Wątpliwości budzi szczegółowe rozwiązanie odnoszące się do prowadzenia szkół doktorskich: Uznajemy za szkodliwe wprowadzenie w tym przypadku odpowiedzialności zbiorowej i utratę przez podmiot 17 uprawnienia do prowadzenia szkoły doktorskiej w przypadku przyznania kategorii naukowej B w wyniku drugiej ewaluacji w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w tej szkole. Taki przepis oznacza, że „podmiot nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A albo B+” (OSR – łagodzenie skutków ewaluacji na lata 2022–2025, s. 4). 24 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące regulacji zakazującej prowadzenia rekrutacji do szkoły doktorskiej i kształcenia w niej nowych doktorantów w każdej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, nawet jeśli tylko w jednej z nich uzyska kategorię naukową B (nie spełni warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN). Dopiero jeśli w wyniku trzeciej ewaluacji podmiot uzyska kategorię naukową wyższą niż B i zacznie spełniać warunek, o którym mowa w art. 198 ust. 3– 5 PSWiN, szkoła doktorska będzie mogła być przez ten podmiot nadal prowadzona, a rekrutacja będzie wznowiona. Dlatego uzasadnionym wydaje się objęcie tym zakazem tylko dyscypliny, która uzyskała kategorię naukową B. 25 Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich art. 4 Pewne wątpliwości budzą rozwiązania zaproponowane w art. 4, a dotyczące kształcenia w szkołach doktorskich. O ile nie budzi zastrzeżeń kwestia możliwości kontynuacji kształcenia po uzyskaniu niższej kategorii naukowej, jak również ograniczenia dotyczące możliwości prowadzenia rekrutacji, o tyle zakres tych ograniczeń jest sformułowany zbyt ogólnikowo. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 198 ust. 2 PSWiN szkoła doktorska „jest zorganizowaną formą kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach”. Zgodnie z art. 198 ust. 4 PSWiN dopuszczalne jest również w określonych przypadkach kształcenie wyłącznie w jednej dyscyplinie. Z założenia zatem szkoły doktorskie są głównie wielodyscyplinowe, nierzadko prowadzone w postaci jednej szkoły doktorskiej dla całej uczelni. Nie wydaje się zatem uzasadnionym, by w przypadku uzyskania niższej kategorii naukowej w jednej dyscyplinie nakładać sankcje opisane w art. 4 projektu na całe szkoły doktorskie. Sugerujemy, by skwantyfikować i określić progi, powyżej których dochodzi do zakończenia 18 kształcenia lub rekrutacji, np. sankcje stosuje się w sytuacjach dotyczących określonego ułamka dyscyplin szkoły, które utraciły uprawnienia lub wskazania konkretnej liczby. 26 Uniwersytet Rzeszowski art. 4 Zwraca się uwagę na nierówne traktowanie podmiotów w zależności od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Zgodnie z projektowanym przepisem w przypadku, gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzi kształcenie w szkole doktorskiej, a przez to przestanie spełniać warunki określone w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł prowadzić rekrutacji do tej szkoły doktorskiej ani kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyska kategorię naukową A+, A lub B+. W przypadku uczelni posiadających jedną szkołę doktorską obejmującą wiele dyscyplin (tak jak Uniwersytet Rzeszowski – 23 dyscypliny) przepis ten skutkuje całkowitym wstrzymaniem rekrutacji, mimo że znaczna część dyscyplin nadal będzie posiadać kategorię naukową uprawniającą do prowadzenia kształcenia doktorantów. To oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny wpłynie na to, że przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) nie będzie żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A+, A czy B+. Wydaje się to zbyt daleko idące i zarazem krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną w ewaluacji wyniki wyróżniające (A+) oraz bardzo dobre (A) i dobre (B+). W naszym przekonaniu właściwa byłaby w tym przypadku sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik. Stosowanie tutaj zasady odpowiedzialności zbiorowej będzie miało zatem charakter dyskryminacyjny. Tymczasem uniwersytety realizujące (dodatkowo finansowany) program IDUB oraz inne uczelnie, które posiadają kilka szkół doktorskich w analogicznej sytuacji utraciłyby możliwość rekrutacji wyłącznie w jednej ze szkół, zachowując pełne uprawnienia w pozostałych. Taki stan prawny prowadziłby do dyskryminacji podmiotów o zintegrowanej strukturze szkoły doktorskiej i byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania uczelni publicznych. 19 W związku z powyższym wnosimy o rozważenie zmiany projektowanego przepisu poprzez jego doprecyzowanie w sposób zapewniający równe traktowanie uczelni. Proponowany alternatywny przepis: „1. W przypadku gdy podmiot utraci kategorię naukową B+ lub wyższą w co najmniej jednej dyscyplinie, w której prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, utrata możliwości rekrutacji i kształcenia nowych doktorantów dotyczy wyłącznie tej dyscypliny, w której podmiot nie spełnia warunków, o których mowa w art. 198 ust. 3–5 ustawy. W pozostałych dyscyplinach, w których podmiot spełnia te warunki, kształcenie oraz rekrutacja nowych doktorantów mogą być kontynuowane.”. Taka redakcja przepisu zapewni proporcjonalność i sprawiedliwość w stosunku do wszystkich uczelni niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego szkół doktorskich. Jednocześnie utrzyma zasadę, że kształcenie doktorantów może być prowadzone wyłącznie w dyscyplinach o odpowiednio wysokiej kategorii naukowej, zgodnie z intencją ustawodawcy. 27 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk art. 4 Zapis w uzasadnieniu: „Natomiast podmiot, który na skutek uzyskania kategorii naukowej B w co najmniej jednej dyscyplinie, w której jest prowadzone kształcenie w szkole doktorskiej, a tym samym zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 198 ust. 3–5 PSWiN, nie będzie mógł w ogóle prowadzić rekrutacji do tej szkoły i kształcić nowych doktorantów w żadnej dyscyplinie, nawet w tej, w której uzyskał kategorię naukową A+, A albo B+” oznacza, że słabszy wynik jednej dyscypliny (czyli kategoria naukowa B, nie mówiąc już nawet o C) wpłynie na to, że nie będzie przez następne 4 lata (aż do 2030 roku) żadnej rekrutacji do szkoły doktorskiej, nawet w dyscyplinach z kategorią naukową A czy A+. To rozwiązanie jest zbyt daleko idące i krzywdzące dla dyscyplin, które osiągną dobre wyniki, a nawet wyróżniające (A+). Czy nie wystarczyłaby tu sankcja odnosząca się tylko do dyscypliny osiągającej słabszy wynik? To i tak będzie dotkliwe, a karanie tych z kategorią naukową A i A+ za słabe osiągnięcia innych dyscyplin wzbudzi spore kontrowersje. 20 28 Komitet Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 1 pkt 2 Poważne wątpliwości budzi stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, tzn. brak możliwości rekrutacji do szkoły doktorskiej przez 5 lat dla wszystkich współtworzących ją dyscyplin w przypadku, gdy jedna z nich otrzyma kategorię naukową B. Wydaje się, że zasadne byłoby wprowadzenie ścieżki naprawczej pozwalającej na poprawę kategorii naukowej po roku lub dwóch. 29 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk art. 4 ust. 4 Umiarkowanie popieramy przepis art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy nakładający na jednostkę, która utraciła uprawnienia, obowiązek pokrycia kosztów postępowania doktorskiego w innym podmiocie. UWAGA WYJAŚNIONA Obowiązek pokrycia kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przez podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania tego stopnia w danej dyscyplinie, osobie, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot, jest uzasadniony. Nie byłoby właściwe obarczać dodatkowym obowiązkiem finansowym podmiotu, który nie kształcił danej osoby w szkole doktorskiej i nie spodziewał się, że będzie musiał ponieść taki wydatek. Projektodawca pozostaje na stanowisku, że to podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia w danej dyscyplinie i ponosi odpowiedzialność za obniżenie poziomu prowadzonej działalności naukowej, powinien być w konsekwencji odpowiedzialny za pokrycie kosztów postępowania awansowego. 30 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk uzasadnienie Projekt ma charakter doraźny i nie rozwiązuje strukturalnych problemów PSWiN. Uzasadnienie nie przedstawia analizy skutków regulacji, w tym organizacyjnych i finansowych, zwłaszcza dla RDN. Prezydium Komitetu stoi na stanowisku, że zamiast wprowadzania kolejnych ustaw epizodycznych należy dążyć do systemowego doprecyzowania przepisów PSWiN tak, aby zapewnić trwałe i jasne reguły prowadzenia oraz kontynuowania postępowań doktorskich i habilitacyjnych w przypadku utraty uprawnień przez jednostki. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter epizodyczny i nie zmienia zasad określonych w tym zakresie w PSWiN. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Nie ma możliwości precyzyjnego określenia skutków drugiej ewaluacji, ponieważ ocena rozpoczęła się w dniu 1 stycznia 2026 r., a decyzje w sprawie kategorii naukowych zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r. Wskazane ograniczenia czasowe uniemożliwiłyby podjęcie skutecznej interwencji legislacyjnej na poziomie ustawowym. Niemniej jednak są prowadzone prace, aby przy jednej z najbliższych nowelizacji PSWiN rozwiązać problem kompleksowo na gruncie legislacyjnym. Jednocześnie należy wskazać, że kwestie kontynuowania postępowań w sprawie nadania stopnia doktora oraz sytuacja doktorantów w przypadku zaprzestania kształcenia w danej 21 dyscyplinie są uregulowane w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 206 PSWiN, w przypadku zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie podmiot, który prowadził to kształcenie, powinien zapewnić doktorantowi możliwość kontynuowania kształcenia w innym podmiocie. Podobne rozwiązanie przyjęto w przypadku utraty uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie albo dziedzinie (art. 185 ust. 4 PSWiN), Projektowana ustawa przewiduje rozwiązania jedynie w zakresie skutków drugiej ewaluacji, wprowadzając mechanizmy dotyczące kontynuowania wszczętych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora bez naruszania systemowych zasad określonych w PSWiN. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w tym kwestie jego kontynuowania w przypadku utraty uprawnienia, zostały uregulowane w art. 220 ust. 12a PSWiN. Projekt nie ingeruje zatem w obszary, które zostały wcześniej systemowo rozstrzygnięte, lecz ma charakter czasowy, dostosowany do szczególnych okoliczności związanych z drugą ewaluacją. 31 Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk uwaga ogólna Możliwość wszczynania nowych przewodów doktorskich w przypadku uzyskania kategorii naukowej B jest wykluczona do czasu uzyskania nowej, wyższej oceny w trzeciej ewaluacji. Oznacza to, że osoba przyjęta do szkoły doktorskiej w 2025 r. w realiach kategorii naukowej B+ w przypadku uzyskania przez jednostkę kategorii naukowej B, nie będzie mogła aż do 2030 r. wszcząć swojego przewodu, mimo że studia w szkole doktorskiej w dyscyplinie będą nadal prowadzone. Przepisy projektu ustawy nic nie mówią o takiej sytuacji, a szkoda, bo tracimy tych ludzi z pola widzenia. Projekt ustawy odnosi się tylko do kategorii naukowej C i mówi, że przewód może być wszczęty w innym podmiocie na koszt jednostki prowadzącej szkołę doktorską, ale nie mówi nic o podmiotach z kategorią naukową B. Czy to oznacza, że takie osoby będą musiały otworzyć przewód w innym podmiocie, jeśli podmiot prowadzący uzyska kategorię naukową B lub ewentualnie musiałaby poczekać do następnej oceny w 2030 r. z nadzieją, że będzie wyższa? UWAGA WYJAŚNIONA Zarówno uzyskanie przez podmiot kategorii naukowej C, jak i B skutkuje utratą uprawnień do nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkoły doktorskiej. Projektodawca przewidział jednak, że część doktorantów może zakończyć kształcenie w szkole doktorskiej przed uzyskaniem przez podmiot kategorii naukowej w wyniku trzeciej ewaluacji, a tym samym przed ewentualnym ponownym uzyskaniem uprawnienia do nadawania stopnia doktora. Stąd w art. 4 ust. 4 projektowanej ustawy ustanowiono mechanizm chroniący takie osoby i wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym koszty postępowania w sprawie nadania stopnia doktora przeprowadzonego w innym podmiocie poniesie podmiot, który utracił uprawnienie, a który prowadził kształcenie doktoranta. Przepis ten zapewnia ochronę doktorantów i gwarantuje możliwość uzyskania stopnia doktora mimo utraty uprawnień przez podmiot. 32 Konferencja Dziekanów dodatkowa propozycja Wnosi się, by proponowaną ustawą objąć regulacje związane z uprawnieniami uczelni do udziału w konkursie w ramach UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Kategorie naukowe nadane w ramach drugiej ewaluacji nie 22 Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich legislacyjna programu IDUB, przy czym dotyczy to zarówno uczelni będących obecnie beneficjentami programu, jak i uczelni, które mają przystąpić do konkursu II edycji. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy druga ewaluacja i procedura konkursowa programu mają miejsce w tym samym roku. Za absolutnie niezbędną uznajemy konieczność określenia, czy kategorie naukowe nadane w 2026 r., a obowiązujące od dnia 1 stycznia 2027 r., mają wpływ na uprawnienia uczelni do startu w procedurach konkursowych II edycji, bądź też w kontynuacji programu IDUB. będą miały wpływu na uprawnienia uczelni do przystąpienia do II konkursu w ramach programu IDUB ani kontynuacji w II edycji programu IDUB przez uczelnie wyłonione w I konkursie w ramach programu IDUB, ponieważ wiążące w tym zakresie (tj. w II edycji programu IDUB) będą wyniki ewaluacji za lata 2017–2021. Wyniki drugiej ewaluacji będą miały natomiast wpływ na możliwość uczestnictwa w II konkursie w ramach programu RID. 33 Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich dodatkowe propozycje legislacyjne Skoro projekt umożliwia tworzenie studiów przez rozważaną klasę podmiotów, pojawia się pytanie, czy podobne traktowanie nie powinno objąć potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust. 1 PSWiN). Podobne wątpliwości dotyczą nostryfikacji i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Polska Komisja Akredytacyjna, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 34 Projekt powinien zawierać złagodzenie skutków otrzymania kategorii naukowej B przez federację. Obecne brzmienie art. 174 PSWiN przewiduje likwidację federacji, jeżeli w ewaluacji którakolwiek dyscyplina otrzyma kategorię naukową niższą niż B+. Rozsądne byłoby pozwolić federacji istnieć do czasu trzeciej ewaluacji, jeżeli w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, 23 że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 PSWiN muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu trzeciej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskają kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię naukową B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 35 W projekcie powinny znaleźć się szczególne przepisy dotyczące dopuszczania do konkursów w ramach programów inicjatyw doskonałości. Do konkursu w programie IDUB (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być dopuszczone te uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B. Należy przeanalizować także interpretację przepisów dotyczących możliwości kontynuacji udziału w programie IDUB przez obecnych beneficjentów — kontynuacja, o ile spełnione są warunki art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez wystąpienie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Regulacje dotyczące uczestnictwa w programie RID (art. 397 PSWiN) nie wydają się wymagać odrębnych rozwiązań. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Patrz stanowisko do uwag nr 10 i 15. 36 Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Pozytywnie oceniamy połączenie kategorii naukowej z prawem do prowadzenia kierunku studiów i popieramy zaproponowane regulacje, które zakładają przejściowe rozwiązania w zakresie prowadzenia kierunków przez podmioty tracące uprawnienia. Natomiast zdecydowanie nie popieramy kontynuacji stanu prawnego, w którym przydzielanie uprawnień do nadawania stopni naukowych będzie powiązane wyłącznie z kategoriami naukowymi, bez uwzględnienia kryterium minimum kadrowego. Wiele podmiotów, które aktualnie posiadają kategorię naukową B+ i korzystają z uprawnień UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Propozycja wykracza poza cel projektowanej ustawy, która ma charakter epizodyczny, w związku z czym nie może ingerować w sposób trwały w przepisy PSWiN. Niemniej jednak kwestia wprowadzenia tzw. „minimum kadrowego” w przypadku postępowań awansowych w systemie szkolnictwa wyższego i nauki pozostaje tematem analiz. 24 w zakresie doktoryzowania i habilitowania w ramach poszczególnych dyscyplin, nie posiada kadry naukowej (doktorów habilitowanych i profesorów reprezentujących daną dyscyplinę). Wprowadzenie łagodzących rozwiązań bez ustalenia minimum kadrowego spowoduje, że ta sytuacja będzie kontynuowana. 37 Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk dodatkowa propozycja legislacyjna Projekt nie reguluje sytuacji doktorantów kształcących się w szkołach doktorskich prowadzonych przez jednostki, które utraciły prawo do kształcenia w danej dyscyplinie (np. uzyskały kategorię naukową C). Brakuje podstaw prawnych dla kontynuowania nauki w innej jednostce oraz zasad finansowania takich przypadków. UWAGA WYJAŚNIONA Patrz stanowisko do uwagi nr 19. 38 Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk dodatkowe propozycje legislacyjne Projekt odnosi się wyłącznie do postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, pomijając analogiczne kwestie dotyczące stopnia doktora habilitowanego. Komitet proponuje więc rozważenie rozszerzenia regulacji analogicznie do art. 3, tak aby obejmowała również postępowania habilitacyjne; UWAGA WYJAŚNIONA Zgodnie z art. 212 PSWiN, uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego posiadają uczelnia, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, które w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, posiadają kategorię naukową A+, A albo B+. W przypadku uzyskania przez wskazany podmiot w wyniku drugiej ewaluacji, kategorii naukowej B albo niższej utraci on uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 221 ust. 12a PSWiN, który określa dwa tryby postępowania w zależności od momentu, w którym znajduje się dane postępowanie w dniu utraty uprawnień przez podmiot habilitujący – przed powołaniem komisji habilitacyjnej albo po jej powołaniu. W pierwszym przypadku całe postępowanie jest prowadzone przez nowy podmiot wyznaczony przez RDN, który musi posiadać uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego w danej dyscyplinie. W drugim przypadku powołana komisja habilitacyjna kontynuuje czynności, o których mowa w art. 221 ust. 8–11 PSWiN, w tym przekazuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki nowemu podmiotowi habilitującemu. 39 W wielu jednostkach kierunki mogą być przypisane do więcej niż jednej dyscypliny, stąd Komitet sugeruje doprecyzowanie, że ochrona przewidziana w projekcie UWAGA WYJAŚNIONA Użyte w uwadze sformułowanie „kierunki międzydyscyplinarne” jest nieprecyzyjne, w związku z tym 25 obejmuje również kierunki międzydyscyplinarne, w sytuacji gdy tylko jedna z dyscyplin wiodących uzyska kategorię naukową B. W opinii Komitetu powyższe uregulowanie powinno korzystnie wpłynąć na efektywność postępowań w przewodach doktorskich i umożliwić doktorantom uzyskanie stopnia doktora oraz usprawnić organizację szkół doktorskich. przyjęto, że w uwadze chodzi o programy kształcenia w szkołach doktorskich. Projektowane przepisy przewidują, że programy kształcenia mogą być kontynuowane, ale nie można prowadzić rekrutacji nowych doktorantów, którzy mieliby realizować ten program, jeżeli choć jedna z dyscyplin objętych programem kształcenia uzyska kategorię naukową B. W takim przypadku rekrutacja powinna zostać wstrzymana albo program powinien zostać dostosowany przez wyłączenie dyscypliny z kategorią naukową B. Kategorie naukowe odnoszą się do dyscyplin, a nie do programów kształcenia, dlatego projekt nie przewiduje odrębnej ochrony dla kierunków międzydyscyplinarnych w sytuacji uzyskania kategorii naukowej B przez jedną z dyscyplin wiodących. Kontynuacja kształcenia doktorantów zostaje jednak zapewniona. 40 Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej dodatkowe propozycje legislacyjne Projektowane przepisy mają charakter epizodyczny i interwencyjny, jednak w praktyce mogą prowadzić do zawieszenia mechanizmów oceny jakości naukowej nawet na 5–6 lat. Tak długi okres ochronny (do kolejnej ewaluacji) w odniesieniu do podmiotów, które utraciły kategorię naukową B+, może doprowadzić do faktycznej blokady instrumentów nadzoru i osłabienia zaufania do systemu kategorii naukowych. Może w miejsce jednolitego „zamrożenia” skutków ewaluacji należałoby wprowadzić okresową weryfikację jakości kształcenia i działalności badawczej – np. po 2 lub 3 latach od przyznania kategorii naukowej B? Takie rozwiązanie – w naszej opinii – mogłoby przyczynić się do realnego monitorowania zmian i motywowania jednostki do poprawy wyników oceny. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy. Jej celem jest złagodzenie wybranych skutków drugiej ewaluacji w celu zapewnienia możliwości wykonywania podstawowych zadań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki (prowadzenie szkół doktorskich, nadawanie stopnia doktora). Ustawa nie przebudowuje natomiast ustawowego modelu ewaluacji ukształtowanego w art. 265 i następnych PSWiN ani nie zmienia zasad nadawania kategorii naukowych. Postulat wprowadzenia, wyłącznie dla podmiotów z kategorią naukową B, dodatkowej, okresowej weryfikacji jakości kształcenia i działalności badawczej po 2–3 latach od przyznania kategorii naukowej oznaczałby w istocie stworzenie odrębnego trybu „międzyewaluacyjnego”, funkcjonującego obok ogólnego cyklu ewaluacyjnego. Takie rozwiązanie wymagałoby odrębnej systemowej decyzji co do kształtu przyszłej ewaluacji (w tym określenia trybu, kryteriów, udziału Komisji Ewaluacji Nauki, skutków prawnych itp.), a także istotnie zwiększałoby obciążenia zarówno po stronie jednostek, jak i organów odpowiedzialnych za ewaluację. Nie mieści się to w założeniach projektowanej ustawy, która ma charakter szczególnej, epizodycznej regulacji łagodzącej skutki drugiej ewaluacji w ściśle określonym przedziale czasu, do momentu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji. 26 Jednocześnie należy podkreślić, że proponowane w ustawie rozwiązania nie prowadzą do „zawieszenia mechanizmów oceny”, ani do faktycznej blokady instrumentów nadzoru. System ewaluacji pozostaje niezmieniony, a kategorie naukowe będą ponownie weryfikowane w ramach trzeciej ewaluacji obejmującej wszystkie podmioty na jednolitych zasadach. Z tego względu uwaga, w części dotyczącej wprowadzenia dodatkowej, okresowej weryfikacji podmiotów z kategorią naukową B, nie może zostać uwzględniona. 41 Proponowane przepisy koncentrują się na uczelniach akademickich, pomijając instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk i instytuty badawcze, które również uczestniczą w procesach kształcenia doktorantów i posiadają uprawnienia doktorskie. Utrzymanie asymetrii w traktowaniu różnych typów jednostek może prowadzić do nieuzasadnionych nierówności, szczególnie w zakresie szkół doktorskich prowadzonych wspólnie przez uczelnie i instytuty. Stabilność i jakość systemu nauki wymagają równych, przejrzystych zasad oceny działalności naukowej; niezależnie od formy organizacyjnej podmiotu. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa w art. 4 (obecnie art. 3) odnosi się do „podmiotu prowadzącego szkołę doktorską”. Zgodnie z art. 198 ust. 3 PSWiN szkołę doktorską jako zorganizowaną formę kształcenia w co najmniej 2 dyscyplinach może prowadzić uczelnia akademicka, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy, międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie ustawy, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, o ile spełniają warunki określone w PSWiN. Projektowana ustawa nie modyfikuje definicji podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, nie rozszerza też katalogu podmiotów uprawnionych do jej prowadzenia. Regulacje zawarte w projektowanej ustawie ograniczają się wyłącznie do czasowego określenia sytuacji podmiotów już prowadzących szkoły doktorskie, w tym również do instytutów badawczych, które w wyniku drugiej ewaluacji, uzyskają kategorię naukową B. W związku z powyższym nie ma konieczności doprecyzowania przepisów projektowanej ustawy w zakresie wskazanym w uwadze. 42 Rozwiązanie przewidujące możliwość kontynuacji postępowań w jednostkach z kategorią naukową B do czasu trzeciej ewaluacji (czyli nawet do 2030 r.) należy ocenić jako zbyt szerokie; rozciągnięte w czasie. Istnieje potrzeba ochrony interesów doktorantów, jednak brak okresowych przeglądów jakości przewodów doktorskich i brak mechanizmów kontroli w tym zakresie może prowadzić do sytuacji, w których stopnie będą nadawane przez jednostki, które de facto nie spełniają już wymagań jakościowych. UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Należy zwrócić uwagę, że przepisy umożliwiają zakończenie postępowań wszczętych w momencie przyznania danej kategorii naukowej. W przypadku znakomitej większości postępowań w sprawie nadania stopnia doktora należy założyć, że nie będą one trwały przez kilka lat, ale raczej zostaną sfinalizowane w ciągu kilku miesięcy. Niemniej w przypadku postępowań, w których zapadła decyzja o odmowie nadania stopnia, osobie ubiegającej się o jego nadanie przysługuje odwołanie do RDN. RDN może uchylić 27 Może warto rozważyć, czy w przypadku takich postępowań nie powinien zostać wprowadzony obowiązek okresowego potwierdzania warunków merytorycznych przez RDN lub właściwy organ ministra – np. po dwóch latach od momentu uzyskania kategorii naukowej B? taką decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia do organu, który ją wydał. Należy również pamiętać o ścieżce sądowoadministracyjnej, która może znacząco wydłużyć wszczęte postępowanie. W tym celu, aby zabezpieczyć maksymalnie interes osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora, zdecydowano o nieograniczaniu czasu, w którym postępowania mają zostać dokończone. 43 Projekt ustawy potwierdza, że obecny model ewaluacji – mimo kolejnych korekt – nie zapewnia m.in. równowagi między oceną efektywności a oceną jakości działalności naukowej. W naszej opinii minister powinien podjąć prace nad reformą metodologii oceny, zwłaszcza w zakresie różnicowania kryteriów między dziedzinami nauk społecznych, humanistycznych i przyrodniczo-technicznych, oceny wkładu instytucji naukowej w rozwój polityki publicznej i praktyki społecznej, większego uwzględnienia specyfiki jednostek Polskiej Akademii Nauk i instytucji badawczych. Wyrażamy obawy, czy przyjęcie projektu opiniowanej ustawy w obecnej formie nie doprowadzi do obniżenia wiarygodności systemu ewaluacji i standardów nauki w Polsce. Zamiast odraczania skutków oceny aż do kolejnej ewaluacji może warto rozważyć mechanizm weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach), który pozwoliłby zweryfikować, czy jednostki rzeczywiście podejmują działania naprawcze. UWAGA WYJAŚNIONA Projektowana ustawa ma charakter interwencyjny i czasowy – jej celem jest złagodzenie wybranych, najdalej idących skutków drugiej ewaluacji w zakresie prowadzenia szkół doktorskich oraz uprawnień do nadawania stopnia doktora. Ustawa nie ingeruje w sam model ewaluacji ani w metodologię oceny, które pozostają ukształtowane w przepisach PSWiN. Projektodawca dostrzega potrzebę dalszych prac nad reformą modelu ewaluacji, w szczególności w kierunku lepszego zróżnicowania kryteriów między dziedzinami nauk oraz pełniejszego uwzględnienia specyfiki instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk i instytutów badawczych. Prace koncepcyjne w tym zakresie będą kontynuowane odrębnie od niniejszego projektu. Zgłoszony postulat wprowadzenia mechanizmu weryfikacji pośredniej (np. po dwóch latach) oznaczałby w istocie przebudowę obowiązującego modelu ewaluacji i ustanowienie nowego trybu ocen między pełnymi cyklami ewaluacyjnymi. Tego rodzaju rozwiązanie powinno być rozstrzygane w ramach prac nad nowym modelem ewaluacji, a nie w ustawie o charakterze doraźnym i ochronnym. Jednocześnie projektowana regulacja nie obniża standardów nauki w Polsce – przeciwnie, zapewnia podmiotom stabilne warunki do podejmowania działań naprawczych do czasu przeprowadzenia trzeciej ewaluacji, w ramach której jakość działalności naukowej wszystkich jednostek zostanie ponownie zweryfikowana na jednolitych zasadach. 2. Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. 3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677 oraz z 2026 r. poz. 160). 28 1 Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych do projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 w ramach opiniowania Lp. Podmiot zgłaszający uwagę Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1 Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Art. 4 ust. 3 odwołuje się do „zasad obowiązujących w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B”. Jest to odniesienie nieprecyzyjne, ponieważ rok akademicki obejmuje zarówno okres przed, jak i po wydaniu decyzji, a w przypadku odwołań termin ten może dodatkowo ulec przesunięciu. Stąd zasadne jest zastąpienie tego sformułowania brzmieniem: „...na zasadach obowiązujących w dniu przyznania kategorii B”. Określenie zawarte w art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4) projektowanej ustawy „w roku akademickim, w którym została przyznana kategoria B” ma charakter celowy i jest precyzyjne. Sformułowanie to uwzględnia fakt, że zgodnie z art. 269 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, decyzje w sprawie przyznania kategorii naukowych w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025, zwanej dalej „drugą ewaluacją”, zostaną wydane do dnia 31 lipca 2026 r., a podmiot niezadowolony z przyznanej kategorii naukowej będzie mógł – na podstawie art. 269 ust. 4 PSWiN – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego dzień przyznania kategorii naukowej przypadnie w określonym momencie roku akademickiego. Użycie tego sformułowania zapewnia więc stabilność i jednolitość stosowania przepisu oraz eliminuje ryzyko rozbieżności wynikających z możliwych przesunięć czasowych w procedurze odwoławczej. W związku z tym nie zachodzi potrzeba zmiany projektowanego brzmienia art. 4 ust. 3 (obecnie art. 3 ust. 4). 2 W art. 4 ust. 4 projektu ustawy pojawia się wzmianka dotycząca innego podmiotu, który miałby przeprowadzać postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Przepis ten precyzuje, jak wskazywany byłby ten podmiot. Należy wskazać także brak mechanizmu rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami. Konieczne jest dodanie delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego tryb i terminy rozliczeń. W przypadku utraty przez podmiot kategorii naukowej uprawniającej do nadawania stopnia doktora doktorant kształcący się w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot nie będzie mógł ubiegać się o nadanie stopnia doktora w tym podmiocie. Wobec tego obowiązkiem podmiotu powinno być zapewnienie możliwości przeprowadzenia przez doktoranta postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w innym podmiocie, posiadającym uprawnienia. Wybór tego podmiotu będzie jednak należał do doktoranta, który ukończył kształcenie. Mając na uwadze, że brak możliwości uzyskania stopnia doktora w podmiocie, w którym zostanie ukończone kształcenie, nie będzie konsekwencją działań doktoranta, będzie on mógł wybrać najbardziej odpowiadający mu podmiot, w którym przeprowadzi postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Podmiot, który utracił uprawnienia do nadawania stopnia doktora w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, będzie natomiast zobligowany do poniesienia kosztów procedury awansowej osoby, która ukończyła kształcenie w prowadzonej przez niego szkole doktorskiej. Przepis nie zawiera innych wymagań warunkujących sfinansowanie przez podmiot postępowania awansowego. Wobec tego należy przyjąć, że obowiązek poniesienia kosztów ma 2 charakter bezwzględny – podmiot, który utracił uprawnienie do nadawania stopnia doktora, powinien pokryć wskazane przez nowy podmiot prowadzący postępowanie koszty we wskazanej wysokości. Podstawą rozliczenia między podmiotami w tym zakresie powinna być umowa cywilnoprawna. 3 Odnosząc się do proponowanych zmian, uprzejmie zwracamy uwagę na następujące kwestie. Projekt przewiduje interwencję doraźną w trzech aspektach tj.: tworzenia kierunków studiów, prowadzenia postępowań doktorskich oraz prowadzenia szkół doktorskich. Do tych propozycji należy odnieść się pozytywnie. W projekcie ustawy powinny się jednak znaleźć przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości; Uzasadnienie: W projekcie powinny znaleźć się przepisy dotyczące możliwości przystępowania do konkursów w programach inicjatyw doskonałości. Dopuszczone do konkursu w ramach programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwanego dalej „programem IDUB” (art. 388 ust. 1 pkt 2 oraz art. 395 ust. 1 PSWiN) powinny być uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż 10% dyscyplin otrzymało kategorię naukową B. Prowadzenie działalności w kilkudziesięciu dyscyplinach, w sytuacji otrzymania kategorii naukowej B przez mniej niż 10% z nich, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości dotyczących procesu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, nie świadczy o niskim poziomie naukowym całej uczelni. Program IDUB nie powinien promować mniejszych uczelni, w których utrzymanie wysokiej oceny wszystkich dyscyplin jest prostsze niż w największych uczelniach. Analizie winna zostać poddana interpretacja przepisów dotyczących ewentualnego kontynuowania uczestniczenia w programie IDUB przez obecnych beneficjentów – kontynuacja udziału w programie w przypadku spełnienia warunków z art. 394 ust. 2 PSWiN, nie powinna być blokowana przez otrzymanie nie więcej niż dwóch kategorii naukowych B. Przepisy dotyczące uczestnictwa w programie „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwanym dalej Priorytetem programu IDUB jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia statusu uczelni badawczej, a także będą w stanie skutecznie konkurować z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie. Konsekwencją ewentualnej zmiany przepisów ustawy dotyczących kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB w sposób umożliwiający udział w tym konkursie uczelniom, którym w ramach ewaluacji przyznano kategorię naukową B w nie więcej niż 10% dyscyplin, byłby potencjalnie znaczny wzrost liczby podmiotów uprawnionych. Jest to równoznaczne ze złagodzeniem warunków przystąpienia do programu IDUB, co stoi w sprzeczności z jego celem. Podobnie sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów tego programu. Należy również zwrócić uwagę na systemową komplementarność ustawowych inicjatyw doskonałości – programu IDUB i programu RID oraz przedsięwzięcia „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”. Uczelnie akademickie, które nie spełniają restrykcyjnych kryteriów przystąpienia do konkursu w programie IDUB, mają możliwość uczestnictwa w konkursie w ramach programu RID. Program ten jest adresowany do wyróżniających się w swoich regionach uczelni akademickich, które nie spełniają ustawowych kryteriów przystąpienia do konkursu w ramach programu IDUB, ale pełnią ważną rolę jako lokalne „wyspy doskonałości” w określonych dyscyplinach istotnych dla rozwoju regionu. Rozszerzenie w tak znaczący sposób, to jest o możliwość posiadania kategorii naukowej B, kryteriów umożliwiających aplikowanie w konkursie w ramach programu IDUB skutkowałoby zdecydowanym zmniejszeniem puli uczelni uprawnionych do aplikowania w konkursie w ramach programu RID. 3 „programem RID” (art. 397 PSWiN), wydają się nie wymagać szczególnych rozwiązań. 4 Projekt umożliwia tworzenie studiów przez podmioty prowadzące działalność naukową w dyscyplinach ocenionych w drugiej ewaluacji na B. Analogicznie należałoby potraktować możliwości potwierdzania efektów uczenia się (art. 71 ust 1 PSWiN). Nie ma istotnego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i potwierdzania efektów uczenia się. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki (Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Komisja Akredytacyjna) wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 5 Podobnie potraktowana powinna zostać możliwość nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców (art. 327 ust. 4 PSWiN). Nie ma merytorycznego uzasadnienia, by zróżnicować możliwość otwierania nowych kierunków studiów i nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości nostryfikowania i potwierdzania ukończenia studiów przez cudzoziemców. 6 Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rada uważa za zasadne rozważenie, czy analogiczne do zaproponowanych w projekcie dla tworzenia kierunków studiów rozwiązań nie powinny objąć potwierdzania efektów uczenia się, ponieważ ograniczenia wynikające z obniżenia kategorii naukowej mogą mieć w tych dziedzinach równie dotkliwe skutki. Z uwagi na negatywne opinie instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki wobec proponowanego w art. 2 projektowanej ustawy rozwiązania, odnoszące się przede wszystkim do możliwego obniżenia jakości prowadzonego kształcenia, oraz zakres zgłoszonych uwag związanych z tym rozwiązaniem – odstępuje się od regulacji w art. 2. Z tych samych względów nie jest zasadne łagodzenie skutków drugiej ewaluacji w zakresie możliwości potwierdzania efektów uczenia się, uzyskanych w procesie uczenia się poza systemem studiów, osobom ubiegającym się o przyjęcie na studia na określony kierunek. Ponadto należy zauważyć, że w PSWiN przesłanki uprawniające do stosowania instytucji potwierdzania efektów uczenia się przy przyjmowaniu na studia są określone nie tylko w odniesieniu do posiadania przez uczelnię kategorii naukowej A+, A albo B+ w zakresie dyscypliny albo dyscypliny wiodącej, do której przyporządkowany jest ten kierunek, ale również dotyczą tych uczelni, które posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia na tych studiach – niezależnie od tego, czy i jakie kategorie naukowe posiadają. 4 7 Istotnym uzupełnieniem projektu powinny być przepisy odnoszące się do federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, zwanych dalej „federacjami”. Obowiązujący obecnie warunek likwidacji federacji w przypadku uzyskania w jakiejkolwiek dyscyplinie kategorii naukowej niższej niż B+ wydaje się zbyt surowy. Zasadne byłoby umożliwienie dalszego funkcjonowania federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć destabilizacji struktur, które powstały w wyniku strategicznych decyzji konsolidacyjnych. Zgodnie z art. 174 PSWiN minister likwiduje federację w przypadku nieuzyskania przez nią kategorii naukowej A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. Oznacza to, że w razie nieuzyskania jednej z wymienionych kategorii naukowych w co najmniej 1 dyscyplinie, minister wydaje decyzję o likwidacji federacji. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadmiernemu obniżeniu poziomu naukowego federacji. Jest on ponadto spójny z art. 14 ust. 1 PSWiN – biorąc pod uwagę, że federację mogą utworzyć uczelnie akademickie, a więc te, które zgodnie z definicją zawartą w art. 14 ust. 1 muszą prowadzić działalność naukową i posiadać kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie, a także uwzględniając podstawowe cele istnienia federacji (w tym wspólne prowadzenie działalności naukowej), propozycja wprowadzenia przepisu łagodzącego skutki otrzymania kategorii naukowej B przez federację, umożliwiającego dalsze funkcjonowanie federacji do czasu kolejnej ewaluacji, o ile w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny uzyskały kategorię naukową B, nie może być uznana za zasadną. Propozycja w zaproponowanym brzmieniu zmierza do ograniczenia rozwoju działalności naukowej federacji, którą mogą utworzyć uczelnie posiadające co najmniej kategorię B+ w co najmniej 1 dyscyplinie. 8 Projekt wymaga doprecyzowania w zakresie uczestnictwa uczelni w programie IDUB. Uczelnie, w których w drugiej ewaluacji nie więcej niż dwie dyscypliny otrzymały kategorię naukową B, powinny zachować prawo uczestnictwa w konkursach IDUB. Równocześnie należy zadbać (konieczna jest analiza i interpretacja odpowiednich przepisów) o to, by ewentualne obniżenie kategorii naukowej nie powodowało automatycznego wykluczenia z programu IDUB uczelni, które w dalszym ciągu spełniają inne kryteria doskonałości. Jak wskazano w stanowisku do uwagi nr 3, sugerowana w postulacie zmiana przepisów PSWiN w zakresie kontynuacji udziału w programie IDUB przez jego aktualnych beneficjentów oznaczałaby obniżenie standardów dotyczących wymagań, których spełnianie umożliwia udział w tym programie, co stoi w sprzeczności z celem jego ustanowienia.\n--- KONIEC DOKUMENTU ---\n\nPAMIĘTAJ: Twoja odpowiedź MUSI być wyłącznie poprawnym obiektem JSON. Nie dodawaj żadnych dodatkowych znaków, komentarzy ani tekstu przed znacznikiem '{' ani po znaczniku '}'. Cała odpowiedź musi być parsowalna jako JSON.\nNa podstawie POWYŻSZEGO dokumentu, wypełnij poniższą strukturę JSON:\nOto struktura JSON, której oczekuję (wypełnij ją treścią):\n{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\n    \"Second short bullet point in English...\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\n    \"Deuxième court point en français...\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\n    \"Segundo punto breve en español...\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\n  ],\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \"Other\". If you use \"Other\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\"Taxes\", \"Family\"].\"]\n}\n\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Ochrona doktorantów i łagodniejsze skutki ocen dla uczelni wyższych.\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa chroni doktorantów przed negatywnymi skutkami obniżenia ocen naukowych ich uczelni. Dzięki nowym przepisom studenci będą mogli dokończyć rozpoczęte studia i przewody doktorskie, nawet jeśli ich placówka straci do tego uprawnienia. Dodatkowo, jeśli uczelnia straci prawo do nadawania stopnia doktora, będzie musiała sfinansować obronę swojego studenta w innej instytucji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Uczelnie z oceną naukową \\\"B\\\" mogą dokończyć trwające przewody doktorskie, ale nie mogą rozpoczynać nowych.\",\n    \"Doktoranci z uczelni, które otrzymały najniższą ocenę \\\"C\\\", będą kontynuować swoje przewody na innych uczelniach.\",\n    \"Szkoły doktorskie z niższą oceną nie mogą rekrutować nowych osób, ale obecni studenci mogą dokończyć naukę.\",\n    \"Uczelnia, która straci uprawnienia, zapłaci za obronę doktoratu swojego studenta w innej placówce.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Protection for doctoral students and milder evaluation rules for universities.\",\n  \"eng_summary\": \"The law protects doctoral students from the negative consequences of their universities receiving lower academic ratings. Thanks to the new rules, students will be able to complete their ongoing studies and doctoral procedures even if their institution loses its credentials. Additionally, if a university loses the right to award PhDs, it must pay for its student's defense at another institution.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Universities with a \\\"B\\\" rating can finish ongoing doctoral procedures but cannot start new ones.\",\n    \"Doctoral students from institutions that received a \\\"C\\\" rating will continue their procedures at other universities.\",\n    \"Doctoral schools with lower ratings cannot recruit new students, but current students can finish their education.\",\n    \"A university that loses its credentials will pay for its student's PhD defense at another institution.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Schutz für Doktoranden und mildere Bewertungsregeln für Universitäten.\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz schützt Doktoranden vor den negativen Folgen einer schlechteren akademischen Bewertung ihrer Universitäten. Dank der neuen Regeln können Studierende ihre laufenden Studien und Promotionsverfahren abschließen, auch wenn ihre Einrichtung die Zulassung verliert. Verliert eine Universität das Recht zur Verleihung von Doktortiteln, muss sie zudem die Kosten für die Verteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung tragen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Universitäten mit der Note \\\"B\\\" können laufende Promotionsverfahren abschließen, aber keine neuen beginnen.\",\n    \"Doktoranden von Einrichtungen mit der Note \\\"C\\\" werden ihre Verfahren an anderen Universitäten fortsetzen.\",\n    \"Doktorandenschulen mit schlechteren Noten dürfen keine neuen Studierenden aufnehmen, aber aktuelle Studierende können ihre Ausbildung beenden.\",\n    \"Eine Universität, die ihre Zulassung verliert, bezahlt die Promotionsverteidigung ihres Studenten an einer anderen Einrichtung.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Protection des doctorants et règles d'évaluation assouplies pour les universités.\",\n  \"fr_summary\": \"La loi protège les doctorants des conséquences négatives de la baisse de l'évaluation académique de leur université. Grâce aux nouvelles règles, les étudiants pourront terminer leurs études et leurs procédures de doctorat en cours, même si leur établissement perd son accréditation. De plus, si une université perd le droit de délivrer des doctorats, elle devra financer la soutenance de son étudiant dans un autre établissement.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les universités ayant obtenu la note \\\"B\\\" peuvent terminer les procédures de doctorat en cours, mais ne peuvent pas en commencer de nouvelles.\",\n    \"Les doctorants des établissements ayant obtenu la note \\\"C\\\" poursuivront leurs procédures dans d'autres universités.\",\n    \"Les écoles doctorales moins bien notées ne peuvent pas recruter de nouveaux étudiants, mais les étudiants actuels peuvent terminer leur cursus.\",\n    \"Une université qui perd son accréditation paiera pour la soutenance de thèse de son étudiant dans une autre institution.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Protección para doctorandos y reglas de evaluación más flexibles para universidades.\",\n  \"es_summary\": \"La ley protege a los estudiantes de doctorado de las consecuencias negativas de que sus universidades reciban calificaciones académicas más bajas. Gracias a las nuevas normas, los estudiantes podrán terminar sus estudios y procedimientos de doctorado en curso, incluso si su institución pierde sus credenciales. Además, si una universidad pierde el derecho a otorgar doctorados, deberá pagar la defensa de su estudiante en otra institución.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las universidades con calificación \\\"B\\\" pueden terminar los procedimientos de doctorado en curso, pero no iniciar otros nuevos.\",\n    \"Los doctorandos de instituciones con calificación \\\"C\\\" continuarán sus procedimientos en otras universidades.\",\n    \"Las escuelas de doctorado con calificaciones más bajas no pueden reclutar nuevos estudiantes, pero los actuales pueden terminar su educación.\",\n    \"Una universidad que pierda sus credenciales pagará la defensa del doctorado de su estudiante en otra institución.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Protezione per i dottorandi e regole di valutazione più flessibili per le università.\",\n  \"it_summary\": \"La legge protegge i dottorandi dalle conseguenze negative derivanti da valutazioni accademiche inferiori per le loro università. Grazie alle nuove regole, gli studenti potranno completare gli studi e le procedure di dottorato in corso, anche se la loro istituzione perde le credenziali. Inoltre, se un'università perde il diritto di rilasciare dottorati, dovrà pagare la difesa del proprio studente presso un'altra istituzione.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le università con valutazione \\\"B\\\" possono concludere le procedure di dottorato in corso, ma non avviarne di nuove.\",\n    \"I dottorandi di istituzioni con valutazione \\\"C\\\" continueranno le loro procedure presso altre università.\",\n    \"Le scuole di dottorato con valutazioni inferiori non possono reclutare nuovi studenti, ma quelli attuali possono terminare la loro istruzione.\",\n    \"Un'università che perde le credenziali pagherà per la difesa del dottorato del proprio studente in un'altra istituzione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Bescherming voor promovendi en soepelere evaluatieregels voor universiteiten.\",\n  \"nl_summary\": \"De wet beschermt promovendi tegen de negatieve gevolgen van lagere academische beoordelingen van hun universiteiten. Dankzij de nieuwe regels kunnen studenten hun lopende studies en promotietrajecten afronden, zelfs als hun instelling haar accreditatie verliest. Bovendien moet een universiteit die het recht verliest om doctoraten te verlenen, betalen voor de verdediging van haar student aan een andere instelling.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Universiteiten met een \\\"B\\\"-beoordeling kunnen lopende promotietrajecten afronden, maar geen nieuwe starten.\",\n    \"Promovendi van instellingen met een \\\"C\\\"-beoordeling zullen hun trajecten aan andere universiteiten voortzetten.\",\n    \"Promovendischolen met lagere beoordelingen mogen geen nieuwe studenten aannemen, maar huidige studenten kunnen hun opleiding afronden.\",\n    \"Een universiteit die haar accreditatie verliest, betaalt voor de promotieverdediging van haar student aan een andere instelling.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Proteção para doutorandos e regras de avaliação mais brandas para universidades.\",\n  \"pt_summary\": \"A lei protege os estudantes de doutoramento das consequências negativas de as suas universidades receberem classificações académicas mais baixas. Graças às novas regras, os estudantes poderão concluir os seus estudos e processos de doutoramento em curso, mesmo que a sua instituição perca as credenciais. Além disso, se uma universidade perder o direito de atribuir doutoramentos, terá de pagar a defesa do seu estudante noutra instituição.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As universidades com classificação \\\"B\\\" podem terminar os processos de doutoramento em curso, mas não iniciar novos.\",\n    \"Os doutorandos de instituições com classificação \\\"C\\\" continuarão os seus processos noutras universidades.\",\n    \"As escolas de doutoramento com classificações mais baixas não podem recrutar novos estudantes, mas os atuais podem terminar a sua educação.\",\n    \"Uma universidade que perca as suas credenciais pagará a defesa de doutoramento do seu estudante noutra instituição.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Education\"\n  ]\n}"
    }
  ]
}