{
  "legislationId": "10_2553",
  "lastUpdate": "2026-05-23T16:31:17.243Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-05-23T16:31:17.243Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2553/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2553 Warszawa, 2 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy o dowodach osobistych. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Michała Wosia. (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Anna Baluch; (-) Ryszard Bartosik; (-) Barbara Bartuś; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Bożena Borys-Szopa; (-) Lidia Burzyńska; (-) Kazimierz Bogusław Choma; (-) Krzysztof Czarnecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Lidia Czechak; (-) Anita Czerwińska; (-) Katarzyna Czochara; (-) Zbigniew Dolata; (-) Elżbieta Duda; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Kazimierz Gołojuch; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Michał Jach; (-) Mariusz Kałużny; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Michał Kowalski; (-) Andrzej Kryj; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Anna Kwiecień; (-) Marzena Anna Machałek; (-) Antoni Macierewicz; (-) Ewa Malik; (-) Dariusz Matecki; (-) Anna Milczanowska; (-) Jan Mosiński; (-) Michał Moskal; (-) Anna Paluch; (-) Zbigniew Rau; (-) Rafał Romanowski; (-) Urszula Rusecka; (-) Sławomir Skwarek; (-) Marek Suski; (-) Krzysztof Tchórzewski; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Sylwester Tułajew; (-) Marcin Warchoł; (-) Rafał Weber; (-) Elżbieta Witek; (-) Michał Woś; (-) Grzegorz Woźniak; (-) Tadeusz Woźniak; (-) Jarosław Zieliński; (-) Wojciech Michał Zubowski. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o dowodach osobistych Art. 1. W ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1753) wprowadza się następujące zmiany: 1) art. 75 otrzymuje brzmienie: „Art. 75. 1. Organy gmin oraz konsulowie Rzeczypospolitej Polskiej udostępniają dokumentację związaną z dowodami osobistymi znajdującą się w ich posiadaniu, dotyczącą osób żyjących, jak i zmarłych, z wyjątkiem dokumentu, o którym mowa w art. 62 ust. 4 pkt 5. 2. Dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się na uzasadniony wniosek złożony przez uprawniony podmiot na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. 3. Do uzyskania dostępu do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, dotyczącej: 1) osób żyjących – uprawnione są: a) podmioty, o których mowa w art. 66 ust. 3 pkt 1–11, b) sądy, Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu, c) inne podmioty – jeżeli wykażą w tym interes prawny albo osoba żyjąca, której dokumentacja dotyczy, wyrazi na to zgodę w formie pisemnej albo w postaci elektronicznej z kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym; 2) zmarłego – uprawnione są: a) podmioty, o których mowa w pkt 1 lit. a–c, b) organizacje społeczne, których statutowa działalność polega na badaniach historycznych, badaniach lub popularyzacji wiedzy z zakresu historii, genealogii, antropologii, odrębności etnicznych lub kulturowych, c) do upływu okresu 10 lat, licząc od dnia 1 stycznia roku następnego od daty zgonu posiadacza dowodu osobistego — jego małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu, a także krewny boczny do czwartego stopnia pokrewieństwa, d) po upływie okresu, o którym mowa w lit. c — uprawnione są osoby na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. 4. Podmiotom uprawnionym, o których mowa w ust. 3 pkt 2 lit. d, w art. 66 ust. 3 pkt 1–11, sądom oraz innym podmiotom realizującym zadania publiczne w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w ustawach szczególnych, dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się nieodpłatnie. 5. Podmiotom uprawnionym, o których mowa w ust. 3 pkt 1 lit. c lub pkt 2 lit. b–c, nierealizującym zadań publicznych na podstawie ustaw szczególnych, dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się odpłatnie.”; 2) po art. 76 dodaje się art. 76a w brzmieniu: „Art. 76a. 1. Jeżeli wraz z wnioskiem o udostępnienie dokumentacji związanej z dowodami osobistymi nie została wniesiona wymagana opłata, właściwy organ wzywa do jej uiszczenia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. 2. Jeżeli postępowanie zainicjowane wnioskiem o udostępnienie dokumentacji związanej z dowodami osobistymi nie zakończy się uwzględnieniem wniosku, opłata, o której mowa w art. 75 ust. 5 podlega zwrotowi na wniosek.”. Art. 2. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących udostępniania dokumentacji związanej z dowodami osobistymi stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. U Z A S A D N I E N I E Dotychczasowe funkcjonowanie instytucji udostępniania dokumentacji związanej z dowodami osobistymi przez właściwe organy gminy (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) rodziło szereg nieporozumień w zakresie katalogu podmiotów uprawnionych do korzystania z danych gromadzonych przez organy gminy. W szczególności doszło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych i sygnalizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny potrzeby nowelizacji art. 75 ustawy o dowodach osobistych. Z jednej strony sądy administracyjne wskazywały, że osoby żądające wglądu w dokumentację związaną z dowodami osobistymi osób już zmarłych, które jako bliscy (zwłaszcza krewni) pragnęli uzyskać taki wgląd, są osobami legitymującymi się interesem prawnym w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2021 r., III SA/Kr 706/21, opubl. W CBOSA). W ocenie składów orzekających reprezentujących tę linię orzeczniczą już samo powołanie się przez wnioskodawcę na art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061) było dostateczne do uznania, że zainteresowany korzysta z prawa osobistego do kultu i pamięci o osobie zmarłej; nie musi przy tym należeć do najbliższej rodziny zmarłego, którego dotyczą zbiory dokumentów prowadzone przez organ. Zgodnie z drugą linią orzeczniczą, reprezentowaną przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2023 r., II OSK 1983/22 (opubl. W CBOSA), wola kultywowania pamięci po zmarłym, która przekłada się na żądanie udostępnienia dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, nie jest równoznaczna z posiadaniem interesu prawnego, skoro zainteresowany nie może wskazać żadnego postępowania administracyjnego lub sądowego, w jakim realnie poszukiwałby ochrony dla zagrożonego naruszeniem prawa osobistego z art. 23 k.c. Jakkolwiek osoba taka posiada interes faktyczny, skoro wykonuje swoje prawa osobiste, to jednak nie materializuje się w jej przypadku interes prawny i osoba taka końcowo zasługuje na odmowę udostępnienia dokumentów z takich zbiorów. W tym drugim przypadku NSA zaznaczył, że z punktu widzenia celowości, rzeczywiście art. 75 ustawy o dowodach osobistych aprobuje trudny do zrozumienia wyłom, to jednak sądy administracyjne oceniają wyłącznie zgodność decyzji z prawem, nie zaś ich celowość i decyzja odmowna musiała w tych realiach zostać uznana za prawidłową. Bezspornie, osoby, które pragnąc wykonywać swoje prawo osobiste do czci i kultu osoby zmarłej, a więc w legalny sposób kontynuować cześć, na jaką zmarły zasługiwał już za swojego życia, powinny (choć wedle niektórych poglądów realizują tylko interes faktyczny) korzystać z prawa do zasięgania wiedzy o zmarłych. Tym samym lista uprawnionych do żądania takich danych powinna obejmować w art. 75 ust. 3 ustawy o dowodach osobistych nie tylko podmioty wykazujące interes prawny (np. toczące spór przed sądem powszechnym o naruszenie czci zmarłego), ale i po prostu wykonujące swoje prawo osobiste do kultu zmarłego, a więc wykazujące się interesem faktycznym. Projektowana nowelizacja stanowi okazję do naprawienia, w interesie publicznym, pewnych niedostatków katalogu art. 75 ust. 3 ustawy o dowodach osobistych. Z niewiadomych względów dotychczas z prawa do nieodpłatnego zasięgania danych z organów gmin korzystały sądy, a z prawa tego nie korzystały już obydwa działające w Polsce Trybunały: Konstytucyjny i Stanu, których ranga tym bardziej wskazuje, że nie powinny być wykluczone z tego katalogu. Usunięciu musi ulec również luka, jaką jest pominięcie instytucji publicznych i społecznych, których ustawowy lub statutowy zakres działania stanowi aktywność wymagająca sięgania do zbiorów dokumentów związanych z dowodami osobistymi. Placówki prowadzące działalność naukową w zakresie historii (uczelnie, instytuty badawcze) nie mogą, jak się wydaje, doznawać przeszkód w sięganiu do danych mających kluczowe znaczenie dla ustalania prawdy historycznej. Podobnie organizacje społeczne (stowarzyszenia, fundacje, kościelne osoby prawne, organizacje rolnicze, związki zawodowe itd., wymienione np. w art. 5 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego), o ile w przepisanym przez regulacje ustawowe trybie zostały wyposażone w statut – zatwierdzony orzeczeniem sądu (sądu rejestrowego o wpisaniu podmiotu do właściwego rejestru) – który przewiduje ich zakres działania użyteczności publicznej, cennych dla Państwa i społeczeństwa, obejmujący: badania historyczne, popularyzację wiedzy historycznej, genealogii, antropologii, działalności grup etnicznych i kultury — konsekwentnie powinny korzystać z tego podstawowego mechanizmu pozwalającego realizować zadania płynące z legalnie zatwierdzonego w postępowaniu sądowym statutu. Ustawa nie wywoła żadnych skutków finansowych, ponieważ – jak dotychczas – podania o udostępnienie danych związanych z dowodami osobistymi podlegać będą (względem podmiotów, o które rozszerzono katalog uprawnionych z art. 75 ust. 3) opłatom, które będą wpływać na rzecz Skarbu Państwa w trybie regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z Rejestru Dowodów Osobistych i dokumentacji związanej z dowodami osobistymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 319). Zasadne jednak wydaje się wprowadzenie rozwiązania doprecyzowującego, które dotychczas nie dość wyraźnie zostało przez ustawodawcę wyartykułowane. W art. 76 ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że opłaty pobierane są już w chwili składania wniosku z tytułu „udostępnienia danych”, zatem tylko pozytywne załatwienie wniosku powoduje, że opłata za udostępnienie jest Skarbowi Państwa należna. Nie jest to zatem opłata od złożenia podania, ale od konkretnego wyniku postępowania (pozytywnego, udostępnienia danych). Jeżeli zaś okaże się, że wnioskodawca spotka się z decyzją odmowną – nie dochodzi do udostępnienia danych, a tym samym opłata winna być przez organ zwrócona, skoro ten danych nie udostępnił. Usunięciu tej nieścisłości ma służyć nowy art. 76a ustawy o dowodach osobistych. Regulacja wymaga też wprowadzenia pewnego elementu procesowego, skoro do katalogu podmiotów uprawnionych zaliczają się również podmioty niezajmujące się profesjonalnie stosowaniem prawa (np. krewni, osoby fizyczne). Nieuiszczenie przez takie osoby wymaganej opłaty (względnie błędne jej obliczenie i uiszczenie w zaniżonej wysokości) nie może skutkować decyzją odmowną i powinno najpierw obligować organ do wezwania o jej uiszczenie w wyznaczonym terminie. Rozwiązanie to ma tym bardziej uzasadnienie, że zainteresowany w momencie składania wniosku zwykle nie zna zakresu (ilościowego i jakościowego) dokumentacji, jakiej się domaga od organu, i może nie mieć wiedzy o wysokości wymaganej opłaty. Ustawa nie skutkuje koniecznością wydania aktów wykonawczych. Ustawa pozostaje w zgodzie z regulacjami Unii Europejskiej. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o dowodach osobistych b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Michał Woś I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Dotychczasowe funkcjonowanie instytucji udostępniania dokumentacji związanej z dowodami osobistymi przez właściwe organy gminy (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) rodziło szereg nieporozumień w zakresie katalogu podmiotów uprawnionych do korzystania z danych gromadzonych przez organy gminy. W szczególności doszło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych i sygnalizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny potrzeby nowelizacji art. 75 ustawy o dowodach osobistych. Z jednej strony sądy administracyjne wskazywały, że osoby żądające wglądu w dokumentację związaną z dowodami osobistymi osób już zmarłych, które jako bliscy (zwłaszcza krewni) pragnęli uzyskać taki wgląd, są osobami legitymującymi się interesem prawnym w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2021 r., III SA/Kr 706/21, opubl. W CBOSA). W ocenie składów orzekających reprezentujących tę linię orzeczniczą już samo powołanie się przez wnioskodawcę na art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061) było dostateczne do uznania, że zainteresowany korzysta z prawa osobistego do kultu i pamięci o osobie zmarłej; nie musi przy tym należeć do najbliższej rodziny zmarłego, którego dotyczą zbiory dokumentów prowadzone przez organ. Zgodnie z drugą linią orzeczniczą, reprezentowaną przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2023 r., II OSK 1983/22 (opubl. W CBOSA), wola kultywowania pamięci po zmarłym, która przekłada się na żądanie udostępnienia dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, nie jest równoznaczna z posiadaniem interesu prawnego, skoro zainteresowany nie może wskazać żadnego postępowania administracyjnego lub sądowego, w jakim realnie poszukiwałby ochrony dla zagrożonego naruszeniem prawa osobistego z art. 23 k.c. Jakkolwiek osoba taka posiada interes - 2 - faktyczny, skoro wykonuje swoje prawa osobiste, to jednak nie materializuje się w jej przypadku interes prawny i osoba taka końcowo zasługuje na odmowę udostępnienia dokumentów z takich zbiorów. W tym drugim przypadku NSA zaznaczył, że z punktu widzenia celowości, rzeczywiście art. 75 ustawy o dowodach osobistych aprobuje trudny do zrozumienia wyłom, to jednak sądy administracyjne oceniają wyłącznie zgodność decyzji z prawem, nie zaś ich celowość i decyzja odmowna musiała w tych realiach zostać uznana za prawidłową. Bezspornie, osoby, które pragnąc wykonywać swoje prawo osobiste do czci i kultu osoby zmarłej, a więc w legalny sposób kontynuować cześć, na jaką zmarły zasługiwał już za swojego życia, powinny (choć wedle niektórych poglądów realizują tylko interes faktyczny)korzystać z prawa do zasięgania wiedzy o zmarłych. Tym samym lista uprawnionych do żądania takich danych powinna obejmować w art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych nie tylko podmioty wykazujące interes prawny (np. toczące spór przed sądem powszechnym o naruszenie czci zmarłego), ale i po prostu wykonujące swoje prawo osobiste do kultu zmarłego, a więc wykazujące się interesem faktycznym. Projektowana nowelizacja stanowi okazję do naprawienia, w interesie publicznym, pewnych niedostatków katalogu art. 75 ust. 3 ustawy o dowodach osobistych. Z niewiadomych względów dotychczas z prawa do nieodpłatnego zasięgania danych z organów gmin korzystały sądy, a z prawa tego nie korzystały już obydwa działające w Polsce Trybunały: Konstytucyjny i Stanu, których ranga tym bardziej wskazuje, że nie powinny być wykluczone z tego katalogu. Usunięciu musi ulec również luka, jaką jest pominięcie instytucji publicznych i społecznych, których ustawowy lub statutowy zakres działania stanowi aktywność wymagająca sięgania do zbiorów dokumentów związanych z dowodami osobistymi. Placówki prowadzące działalność naukową w zakresie historii (uczelnie, instytuty badawcze) nie mogą, jak się wydaje, doznawać przeszkód w sięganiu do danych mających kluczowe znaczenie dla ustalania prawdy historycznej. Podobnie organizacje społeczne (stowarzyszenia, fundacje, kościelne osoby prawne, organizacje rolnicze, związki zawodowe itd., wymienione np. w art. 5 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego), o ile w przepisanym przez regulacje ustawowe trybie zostały wyposażone w statut – zatwierdzony orzeczeniem sądu (sądu rejestrowego o wpisaniu podmiotu do właściwego rejestru) – który przewiduje ich zakres działania użyteczności publicznej, cennych dla Państwa i społeczeństwa, obejmujący: badania historyczne, popularyzację wiedzy historycznej, genealogii, antropologii, działalności grup etnicznych i kultury — konsekwentnie powinny korzystać z tego podstawowego mechanizmu pozwalającego realizować zadania płynące z legalnie zatwierdzonego w postępowaniu sądowym statutu. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie - 3 - Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami. b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP. c) Projektowana regulacja nie narusza konstytucyjnych zasad ochrony danych osobowych i prawa do prywatności. d) Regulacja wzmacnia przejrzystość i jednolitość stosowania prawa. e) Projekt ustawy doprecyzowuje zasady odpłatności, ograniczając ryzyko sporów interpretacyjnych. f) Ustawa pozostaje w zgodzie z regulacjami Unii Europejskiej. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt ustawy stanowi odpowiedź na praktyczne problemy związane z udostępnianiem dokumentacji dotyczącej dowodów osobistych. Wprowadza jasne, spójne i proporcjonalne zasady dostępu do dokumentacji zarówno w odniesieniu do osób żyjących, jak i zmarłych, zapewniając równowagę pomiędzy ochroną prywatności a interesem publicznym. Ułatwia prowadzenie badań historycznych i genealogicznych, wprowadza jasne kryteria dostępu do dokumentacji osób zmarłych, wzmacnia przejrzystość zasad dostępu do dokumentacji zawierającej dane osobowe. Pozwoli obywatelom na łatwiejsze gromadzenie pamiątek rodzinnych i ustalanie więzów pokrewieństwa, co ma istotne znaczenie w sprawach spadkowych i tożsamościowych. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projekt ustawy nie powoduje skutków gospodarczych. Projekt ustawy nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców. Projekt ustawy nie dotyczy praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. - 4 - [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Ustawa nie wywoła żadnych skutków finansowych, ponieważ – jak dotychczas – podania o udostępnienie danych związanych z dowodami osobistymi podlegać będą (względem podmiotów, o które rozszerzono katalog uprawnionych z art. 75 ust. 3) opłatom, które będą wpływać na rzecz Skarbu Państwa w trybie regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z Rejestru Dowodów Osobistych i dokumentacji związanej z dowodami osobistymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 319). Zasadne jednak wydaje się wprowadzenie rozwiązania doprecyzowującego, które dotychczas nie dość wyraźnie zostało przez ustawodawcę wyartykułowane. W art. 76 ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że opłaty pobierane są już w chwili składania wniosku z tytułu „udostępnienia danych”, zatem tylko pozytywne załatwienie wniosku powoduje, że opłata za udostępnienie jest Skarbowi Państwa należna. Nie jest to zatem opłata od złożenia podania, ale od konkretnego wyniku postępowania (pozytywnego, udostępnienia danych). Jeżeli zaś okaże się, że wnioskodawca spotka się z decyzją odmowną – nie dochodzi do udostępnienia danych, a tym samym opłata winna być przez organ zwrócona, skoro ten danych nie udostępnił. Usunięciu tej nieścisłości ma służyć nowy art. 76a ustawy o dowodach osobistych. Tym samym projekt ustawy nie powoduje istotnych skutków finansowych dla budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa nie wywoła żadnych skutków finansowych, ponieważ – jak dotychczas – podania o udostępnienie danych związanych z dowodami osobistymi podlegać będą (względem podmiotów, o które rozszerzono katalog uprawnionych z art. 75 ust. 3) opłatom, które będą wpływać na rzecz Skarbu Państwa w trybie regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z Rejestru Dowodów Osobistych i dokumentacji związanej z dowodami osobistymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 319). Zasadne jednak wydaje się wprowadzenie rozwiązania doprecyzowującego, które dotychczas nie dość wyraźnie zostało przez ustawodawcę wyartykułowane. W art. 76 ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że opłaty pobierane są już w chwili składania wniosku z tytułu „udostępnienia danych”, zatem tylko pozytywne załatwienie wniosku powoduje, że opłata za udostępnienie jest Skarbowi Państwa należna. Nie jest to zatem opłata od złożenia podania, ale od konkretnego wyniku postępowania (pozytywnego, udostępnienia danych). Jeżeli zaś okaże się, że wnioskodawca spotka się z decyzją odmowną – nie dochodzi do udostępnienia danych, a tym samym opłata winna być przez organ zwrócona, skoro ten danych nie udostępnił. Usunięciu tej nieścisłości ma służyć nowy art. 76a ustawy o dowodach osobistych. Tym - 5 - samym projekt ustawy nie powoduje istotnych skutków finansowych dla budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: New rules for accessing ID card documents\r\nSummary: The bill expands the circle of people and institutions that can access documentation related to ID cards, including data of deceased persons. The new regulations will facilitate historical and genealogical research and allow relatives of the deceased to access these documents without having to demonstrate a legal interest. Clear rules on fees are also introduced – if an application is rejected, the fee paid will be refunded.\r\nKey Points: Expanded access to documentation: organizations involved in history and genealogy, as well as close relatives of the deceased (spouse, children, siblings) for 10 years after death, will gain the right to view ID card documents., Access for anyone with a factual interest: people wishing to honor the memory of a deceased person (e.g., distant relatives) will be able to access documents even without a court case – simply showing a factual interest will suffice., Refund of fees for rejected applications: if the office refuses to release documents, the fee paid will be refunded upon request. Previously, there were no clear rules on this., New entities entitled to free access: the Constitutional Tribunal and the State Tribunal, as well as institutions performing public tasks, will be able to obtain documentation free of charge.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-20T15:51:40.849Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2553/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2553 Warszawa, 2 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy o dowodach osobistych. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Michała Wosia. (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Anna Baluch; (-) Ryszard Bartosik; (-) Barbara Bartuś; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Bożena Borys-Szopa; (-) Lidia Burzyńska; (-) Kazimierz Bogusław Choma; (-) Krzysztof Czarnecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Lidia Czechak; (-) Anita Czerwińska; (-) Katarzyna Czochara; (-) Zbigniew Dolata; (-) Elżbieta Duda; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Kazimierz Gołojuch; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Michał Jach; (-) Mariusz Kałużny; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Michał Kowalski; (-) Andrzej Kryj; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Anna Kwiecień; (-) Marzena Anna Machałek; (-) Antoni Macierewicz; (-) Ewa Malik; (-) Dariusz Matecki; (-) Anna Milczanowska; (-) Jan Mosiński; (-) Michał Moskal; (-) Anna Paluch; (-) Zbigniew Rau; (-) Rafał Romanowski; (-) Urszula Rusecka; (-) Sławomir Skwarek; (-) Marek Suski; (-) Krzysztof Tchórzewski; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Sylwester Tułajew; (-) Marcin Warchoł; (-) Rafał Weber; (-) Elżbieta Witek; (-) Michał Woś; (-) Grzegorz Woźniak; (-) Tadeusz Woźniak; (-) Jarosław Zieliński; (-) Wojciech Michał Zubowski. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o dowodach osobistych Art. 1. W ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1753) wprowadza się następujące zmiany: 1) art. 75 otrzymuje brzmienie: „Art. 75. 1. Organy gmin oraz konsulowie Rzeczypospolitej Polskiej udostępniają dokumentację związaną z dowodami osobistymi znajdującą się w ich posiadaniu, dotyczącą osób żyjących, jak i zmarłych, z wyjątkiem dokumentu, o którym mowa w art. 62 ust. 4 pkt 5. 2. Dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się na uzasadniony wniosek złożony przez uprawniony podmiot na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. 3. Do uzyskania dostępu do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, dotyczącej: 1) osób żyjących – uprawnione są: a) podmioty, o których mowa w art. 66 ust. 3 pkt 1–11, b) sądy, Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu, c) inne podmioty – jeżeli wykażą w tym interes prawny albo osoba żyjąca, której dokumentacja dotyczy, wyrazi na to zgodę w formie pisemnej albo w postaci elektronicznej z kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym; 2) zmarłego – uprawnione są: a) podmioty, o których mowa w pkt 1 lit. a–c, b) organizacje społeczne, których statutowa działalność polega na badaniach historycznych, badaniach lub popularyzacji wiedzy z zakresu historii, genealogii, antropologii, odrębności etnicznych lub kulturowych, c) do upływu okresu 10 lat, licząc od dnia 1 stycznia roku następnego od daty zgonu posiadacza dowodu osobistego — jego małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu, a także krewny boczny do czwartego stopnia pokrewieństwa, d) po upływie okresu, o którym mowa w lit. c — uprawnione są osoby na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. 4. Podmiotom uprawnionym, o których mowa w ust. 3 pkt 2 lit. d, w art. 66 ust. 3 pkt 1–11, sądom oraz innym podmiotom realizującym zadania publiczne w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w ustawach szczególnych, dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się nieodpłatnie. 5. Podmiotom uprawnionym, o których mowa w ust. 3 pkt 1 lit. c lub pkt 2 lit. b–c, nierealizującym zadań publicznych na podstawie ustaw szczególnych, dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się odpłatnie.”; 2) po art. 76 dodaje się art. 76a w brzmieniu: „Art. 76a. 1. Jeżeli wraz z wnioskiem o udostępnienie dokumentacji związanej z dowodami osobistymi nie została wniesiona wymagana opłata, właściwy organ wzywa do jej uiszczenia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. 2. Jeżeli postępowanie zainicjowane wnioskiem o udostępnienie dokumentacji związanej z dowodami osobistymi nie zakończy się uwzględnieniem wniosku, opłata, o której mowa w art. 75 ust. 5 podlega zwrotowi na wniosek.”. Art. 2. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących udostępniania dokumentacji związanej z dowodami osobistymi stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. U Z A S A D N I E N I E Dotychczasowe funkcjonowanie instytucji udostępniania dokumentacji związanej z dowodami osobistymi przez właściwe organy gminy (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) rodziło szereg nieporozumień w zakresie katalogu podmiotów uprawnionych do korzystania z danych gromadzonych przez organy gminy. W szczególności doszło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych i sygnalizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny potrzeby nowelizacji art. 75 ustawy o dowodach osobistych. Z jednej strony sądy administracyjne wskazywały, że osoby żądające wglądu w dokumentację związaną z dowodami osobistymi osób już zmarłych, które jako bliscy (zwłaszcza krewni) pragnęli uzyskać taki wgląd, są osobami legitymującymi się interesem prawnym w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2021 r., III SA/Kr 706/21, opubl. W CBOSA). W ocenie składów orzekających reprezentujących tę linię orzeczniczą już samo powołanie się przez wnioskodawcę na art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061) było dostateczne do uznania, że zainteresowany korzysta z prawa osobistego do kultu i pamięci o osobie zmarłej; nie musi przy tym należeć do najbliższej rodziny zmarłego, którego dotyczą zbiory dokumentów prowadzone przez organ. Zgodnie z drugą linią orzeczniczą, reprezentowaną przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2023 r., II OSK 1983/22 (opubl. W CBOSA), wola kultywowania pamięci po zmarłym, która przekłada się na żądanie udostępnienia dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, nie jest równoznaczna z posiadaniem interesu prawnego, skoro zainteresowany nie może wskazać żadnego postępowania administracyjnego lub sądowego, w jakim realnie poszukiwałby ochrony dla zagrożonego naruszeniem prawa osobistego z art. 23 k.c. Jakkolwiek osoba taka posiada interes faktyczny, skoro wykonuje swoje prawa osobiste, to jednak nie materializuje się w jej przypadku interes prawny i osoba taka końcowo zasługuje na odmowę udostępnienia dokumentów z takich zbiorów. W tym drugim przypadku NSA zaznaczył, że z punktu widzenia celowości, rzeczywiście art. 75 ustawy o dowodach osobistych aprobuje trudny do zrozumienia wyłom, to jednak sądy administracyjne oceniają wyłącznie zgodność decyzji z prawem, nie zaś ich celowość i decyzja odmowna musiała w tych realiach zostać uznana za prawidłową. Bezspornie, osoby, które pragnąc wykonywać swoje prawo osobiste do czci i kultu osoby zmarłej, a więc w legalny sposób kontynuować cześć, na jaką zmarły zasługiwał już za swojego życia, powinny (choć wedle niektórych poglądów realizują tylko interes faktyczny) korzystać z prawa do zasięgania wiedzy o zmarłych. Tym samym lista uprawnionych do żądania takich danych powinna obejmować w art. 75 ust. 3 ustawy o dowodach osobistych nie tylko podmioty wykazujące interes prawny (np. toczące spór przed sądem powszechnym o naruszenie czci zmarłego), ale i po prostu wykonujące swoje prawo osobiste do kultu zmarłego, a więc wykazujące się interesem faktycznym. Projektowana nowelizacja stanowi okazję do naprawienia, w interesie publicznym, pewnych niedostatków katalogu art. 75 ust. 3 ustawy o dowodach osobistych. Z niewiadomych względów dotychczas z prawa do nieodpłatnego zasięgania danych z organów gmin korzystały sądy, a z prawa tego nie korzystały już obydwa działające w Polsce Trybunały: Konstytucyjny i Stanu, których ranga tym bardziej wskazuje, że nie powinny być wykluczone z tego katalogu. Usunięciu musi ulec również luka, jaką jest pominięcie instytucji publicznych i społecznych, których ustawowy lub statutowy zakres działania stanowi aktywność wymagająca sięgania do zbiorów dokumentów związanych z dowodami osobistymi. Placówki prowadzące działalność naukową w zakresie historii (uczelnie, instytuty badawcze) nie mogą, jak się wydaje, doznawać przeszkód w sięganiu do danych mających kluczowe znaczenie dla ustalania prawdy historycznej. Podobnie organizacje społeczne (stowarzyszenia, fundacje, kościelne osoby prawne, organizacje rolnicze, związki zawodowe itd., wymienione np. w art. 5 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego), o ile w przepisanym przez regulacje ustawowe trybie zostały wyposażone w statut – zatwierdzony orzeczeniem sądu (sądu rejestrowego o wpisaniu podmiotu do właściwego rejestru) – który przewiduje ich zakres działania użyteczności publicznej, cennych dla Państwa i społeczeństwa, obejmujący: badania historyczne, popularyzację wiedzy historycznej, genealogii, antropologii, działalności grup etnicznych i kultury — konsekwentnie powinny korzystać z tego podstawowego mechanizmu pozwalającego realizować zadania płynące z legalnie zatwierdzonego w postępowaniu sądowym statutu. Ustawa nie wywoła żadnych skutków finansowych, ponieważ – jak dotychczas – podania o udostępnienie danych związanych z dowodami osobistymi podlegać będą (względem podmiotów, o które rozszerzono katalog uprawnionych z art. 75 ust. 3) opłatom, które będą wpływać na rzecz Skarbu Państwa w trybie regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z Rejestru Dowodów Osobistych i dokumentacji związanej z dowodami osobistymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 319). Zasadne jednak wydaje się wprowadzenie rozwiązania doprecyzowującego, które dotychczas nie dość wyraźnie zostało przez ustawodawcę wyartykułowane. W art. 76 ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że opłaty pobierane są już w chwili składania wniosku z tytułu „udostępnienia danych”, zatem tylko pozytywne załatwienie wniosku powoduje, że opłata za udostępnienie jest Skarbowi Państwa należna. Nie jest to zatem opłata od złożenia podania, ale od konkretnego wyniku postępowania (pozytywnego, udostępnienia danych). Jeżeli zaś okaże się, że wnioskodawca spotka się z decyzją odmowną – nie dochodzi do udostępnienia danych, a tym samym opłata winna być przez organ zwrócona, skoro ten danych nie udostępnił. Usunięciu tej nieścisłości ma służyć nowy art. 76a ustawy o dowodach osobistych. Regulacja wymaga też wprowadzenia pewnego elementu procesowego, skoro do katalogu podmiotów uprawnionych zaliczają się również podmioty niezajmujące się profesjonalnie stosowaniem prawa (np. krewni, osoby fizyczne). Nieuiszczenie przez takie osoby wymaganej opłaty (względnie błędne jej obliczenie i uiszczenie w zaniżonej wysokości) nie może skutkować decyzją odmowną i powinno najpierw obligować organ do wezwania o jej uiszczenie w wyznaczonym terminie. Rozwiązanie to ma tym bardziej uzasadnienie, że zainteresowany w momencie składania wniosku zwykle nie zna zakresu (ilościowego i jakościowego) dokumentacji, jakiej się domaga od organu, i może nie mieć wiedzy o wysokości wymaganej opłaty. Ustawa nie skutkuje koniecznością wydania aktów wykonawczych. Ustawa pozostaje w zgodzie z regulacjami Unii Europejskiej. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o dowodach osobistych b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Michał Woś I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Dotychczasowe funkcjonowanie instytucji udostępniania dokumentacji związanej z dowodami osobistymi przez właściwe organy gminy (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) rodziło szereg nieporozumień w zakresie katalogu podmiotów uprawnionych do korzystania z danych gromadzonych przez organy gminy. W szczególności doszło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych i sygnalizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny potrzeby nowelizacji art. 75 ustawy o dowodach osobistych. Z jednej strony sądy administracyjne wskazywały, że osoby żądające wglądu w dokumentację związaną z dowodami osobistymi osób już zmarłych, które jako bliscy (zwłaszcza krewni) pragnęli uzyskać taki wgląd, są osobami legitymującymi się interesem prawnym w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2021 r., III SA/Kr 706/21, opubl. W CBOSA). W ocenie składów orzekających reprezentujących tę linię orzeczniczą już samo powołanie się przez wnioskodawcę na art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061) było dostateczne do uznania, że zainteresowany korzysta z prawa osobistego do kultu i pamięci o osobie zmarłej; nie musi przy tym należeć do najbliższej rodziny zmarłego, którego dotyczą zbiory dokumentów prowadzone przez organ. Zgodnie z drugą linią orzeczniczą, reprezentowaną przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2023 r., II OSK 1983/22 (opubl. W CBOSA), wola kultywowania pamięci po zmarłym, która przekłada się na żądanie udostępnienia dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, nie jest równoznaczna z posiadaniem interesu prawnego, skoro zainteresowany nie może wskazać żadnego postępowania administracyjnego lub sądowego, w jakim realnie poszukiwałby ochrony dla zagrożonego naruszeniem prawa osobistego z art. 23 k.c. Jakkolwiek osoba taka posiada interes - 2 - faktyczny, skoro wykonuje swoje prawa osobiste, to jednak nie materializuje się w jej przypadku interes prawny i osoba taka końcowo zasługuje na odmowę udostępnienia dokumentów z takich zbiorów. W tym drugim przypadku NSA zaznaczył, że z punktu widzenia celowości, rzeczywiście art. 75 ustawy o dowodach osobistych aprobuje trudny do zrozumienia wyłom, to jednak sądy administracyjne oceniają wyłącznie zgodność decyzji z prawem, nie zaś ich celowość i decyzja odmowna musiała w tych realiach zostać uznana za prawidłową. Bezspornie, osoby, które pragnąc wykonywać swoje prawo osobiste do czci i kultu osoby zmarłej, a więc w legalny sposób kontynuować cześć, na jaką zmarły zasługiwał już za swojego życia, powinny (choć wedle niektórych poglądów realizują tylko interes faktyczny)korzystać z prawa do zasięgania wiedzy o zmarłych. Tym samym lista uprawnionych do żądania takich danych powinna obejmować w art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych nie tylko podmioty wykazujące interes prawny (np. toczące spór przed sądem powszechnym o naruszenie czci zmarłego), ale i po prostu wykonujące swoje prawo osobiste do kultu zmarłego, a więc wykazujące się interesem faktycznym. Projektowana nowelizacja stanowi okazję do naprawienia, w interesie publicznym, pewnych niedostatków katalogu art. 75 ust. 3 ustawy o dowodach osobistych. Z niewiadomych względów dotychczas z prawa do nieodpłatnego zasięgania danych z organów gmin korzystały sądy, a z prawa tego nie korzystały już obydwa działające w Polsce Trybunały: Konstytucyjny i Stanu, których ranga tym bardziej wskazuje, że nie powinny być wykluczone z tego katalogu. Usunięciu musi ulec również luka, jaką jest pominięcie instytucji publicznych i społecznych, których ustawowy lub statutowy zakres działania stanowi aktywność wymagająca sięgania do zbiorów dokumentów związanych z dowodami osobistymi. Placówki prowadzące działalność naukową w zakresie historii (uczelnie, instytuty badawcze) nie mogą, jak się wydaje, doznawać przeszkód w sięganiu do danych mających kluczowe znaczenie dla ustalania prawdy historycznej. Podobnie organizacje społeczne (stowarzyszenia, fundacje, kościelne osoby prawne, organizacje rolnicze, związki zawodowe itd., wymienione np. w art. 5 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego), o ile w przepisanym przez regulacje ustawowe trybie zostały wyposażone w statut – zatwierdzony orzeczeniem sądu (sądu rejestrowego o wpisaniu podmiotu do właściwego rejestru) – który przewiduje ich zakres działania użyteczności publicznej, cennych dla Państwa i społeczeństwa, obejmujący: badania historyczne, popularyzację wiedzy historycznej, genealogii, antropologii, działalności grup etnicznych i kultury — konsekwentnie powinny korzystać z tego podstawowego mechanizmu pozwalającego realizować zadania płynące z legalnie zatwierdzonego w postępowaniu sądowym statutu. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie - 3 - Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami. b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP. c) Projektowana regulacja nie narusza konstytucyjnych zasad ochrony danych osobowych i prawa do prywatności. d) Regulacja wzmacnia przejrzystość i jednolitość stosowania prawa. e) Projekt ustawy doprecyzowuje zasady odpłatności, ograniczając ryzyko sporów interpretacyjnych. f) Ustawa pozostaje w zgodzie z regulacjami Unii Europejskiej. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt ustawy stanowi odpowiedź na praktyczne problemy związane z udostępnianiem dokumentacji dotyczącej dowodów osobistych. Wprowadza jasne, spójne i proporcjonalne zasady dostępu do dokumentacji zarówno w odniesieniu do osób żyjących, jak i zmarłych, zapewniając równowagę pomiędzy ochroną prywatności a interesem publicznym. Ułatwia prowadzenie badań historycznych i genealogicznych, wprowadza jasne kryteria dostępu do dokumentacji osób zmarłych, wzmacnia przejrzystość zasad dostępu do dokumentacji zawierającej dane osobowe. Pozwoli obywatelom na łatwiejsze gromadzenie pamiątek rodzinnych i ustalanie więzów pokrewieństwa, co ma istotne znaczenie w sprawach spadkowych i tożsamościowych. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projekt ustawy nie powoduje skutków gospodarczych. Projekt ustawy nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców. Projekt ustawy nie dotyczy praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. - 4 - [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Ustawa nie wywoła żadnych skutków finansowych, ponieważ – jak dotychczas – podania o udostępnienie danych związanych z dowodami osobistymi podlegać będą (względem podmiotów, o które rozszerzono katalog uprawnionych z art. 75 ust. 3) opłatom, które będą wpływać na rzecz Skarbu Państwa w trybie regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z Rejestru Dowodów Osobistych i dokumentacji związanej z dowodami osobistymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 319). Zasadne jednak wydaje się wprowadzenie rozwiązania doprecyzowującego, które dotychczas nie dość wyraźnie zostało przez ustawodawcę wyartykułowane. W art. 76 ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że opłaty pobierane są już w chwili składania wniosku z tytułu „udostępnienia danych”, zatem tylko pozytywne załatwienie wniosku powoduje, że opłata za udostępnienie jest Skarbowi Państwa należna. Nie jest to zatem opłata od złożenia podania, ale od konkretnego wyniku postępowania (pozytywnego, udostępnienia danych). Jeżeli zaś okaże się, że wnioskodawca spotka się z decyzją odmowną – nie dochodzi do udostępnienia danych, a tym samym opłata winna być przez organ zwrócona, skoro ten danych nie udostępnił. Usunięciu tej nieścisłości ma służyć nowy art. 76a ustawy o dowodach osobistych. Tym samym projekt ustawy nie powoduje istotnych skutków finansowych dla budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa nie wywoła żadnych skutków finansowych, ponieważ – jak dotychczas – podania o udostępnienie danych związanych z dowodami osobistymi podlegać będą (względem podmiotów, o które rozszerzono katalog uprawnionych z art. 75 ust. 3) opłatom, które będą wpływać na rzecz Skarbu Państwa w trybie regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z Rejestru Dowodów Osobistych i dokumentacji związanej z dowodami osobistymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 319). Zasadne jednak wydaje się wprowadzenie rozwiązania doprecyzowującego, które dotychczas nie dość wyraźnie zostało przez ustawodawcę wyartykułowane. W art. 76 ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że opłaty pobierane są już w chwili składania wniosku z tytułu „udostępnienia danych”, zatem tylko pozytywne załatwienie wniosku powoduje, że opłata za udostępnienie jest Skarbowi Państwa należna. Nie jest to zatem opłata od złożenia podania, ale od konkretnego wyniku postępowania (pozytywnego, udostępnienia danych). Jeżeli zaś okaże się, że wnioskodawca spotka się z decyzją odmowną – nie dochodzi do udostępnienia danych, a tym samym opłata winna być przez organ zwrócona, skoro ten danych nie udostępnił. Usunięciu tej nieścisłości ma służyć nowy art. 76a ustawy o dowodach osobistych. Tym - 5 - samym projekt ustawy nie powoduje istotnych skutków finansowych dla budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady dostępu do dokumentów z dowodów osobistych\",\n  \"pl_summary\": \"Projekt ustawy rozszerza krąg osób i instytucji, które mogą uzyskać dostęp do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi, w tym do danych osób zmarłych. Nowe przepisy ułatwią m.in. prowadzenie badań historycznych i genealogicznych oraz umożliwią bliskim zmarłych dostęp do tych dokumentów bez konieczności wykazywania interesu prawnego. Wprowadzono również jasne zasady dotyczące opłat – jeśli wniosek zostanie odrzucony, wniesiona opłata zostanie zwrócona.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Rozszerzenie dostępu do dokumentacji: prawo do wglądu w dokumenty z dowodów osobistych zyskają m.in. organizacje społeczne zajmujące się historią i genealogią, a także bliscy zmarłych (małżonek, dzieci, rodzeństwo) przez 10 lat od śmierci danej osoby.\",\n    \"Dostęp dla każdego z interesem faktycznym: osoby chcące kultywować pamięć o zmarłym (np. dalsi krewni) będą mogły uzyskać dostęp do dokumentów, nawet jeśli nie toczą sporu sądowego – wystarczy wykazać zainteresowanie faktem.\",\n    \"Zwrot opłaty za odrzucony wniosek: jeśli urząd odmówi udostępnienia dokumentów, wniesiona opłata zostanie zwrócona na wniosek. Wcześniej brakowało jasnych przepisów w tej sprawie.\",\n    \"Nowe podmioty uprawnione do nieodpłatnego dostępu: Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu, a także instytucje realizujące zadania publiczne, będą mogły uzyskać dokumentację bezpłatnie.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New rules for accessing ID card documents\",\n  \"eng_summary\": \"The bill expands the circle of people and institutions that can access documentation related to ID cards, including data of deceased persons. The new regulations will facilitate historical and genealogical research and allow relatives of the deceased to access these documents without having to demonstrate a legal interest. Clear rules on fees are also introduced – if an application is rejected, the fee paid will be refunded.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Expanded access to documentation: organizations involved in history and genealogy, as well as close relatives of the deceased (spouse, children, siblings) for 10 years after death, will gain the right to view ID card documents.\",\n    \"Access for anyone with a factual interest: people wishing to honor the memory of a deceased person (e.g., distant relatives) will be able to access documents even without a court case – simply showing a factual interest will suffice.\",\n    \"Refund of fees for rejected applications: if the office refuses to release documents, the fee paid will be refunded upon request. Previously, there were no clear rules on this.\",\n    \"New entities entitled to free access: the Constitutional Tribunal and the State Tribunal, as well as institutions performing public tasks, will be able to obtain documentation free of charge.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Regeln für den Zugang zu Personalausweis-Dokumenten\",\n  \"de_summary\": \"Der Gesetzesentwurf erweitert den Kreis der Personen und Institutionen, die Zugang zu Dokumentationen im Zusammenhang mit Personalausweisen erhalten, einschließlich Daten Verstorbener. Die neuen Regelungen erleichtern historische und genealogische Forschungen und ermöglichen Angehörigen Verstorbener den Zugang zu diesen Dokumenten, ohne ein rechtliches Interesse nachweisen zu müssen. Es werden auch klare Gebührenregelungen eingeführt – wird ein Antrag abgelehnt, wird die gezahlte Gebühr erstattet.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Erweiterter Zugang zu Dokumentation: Organisationen, die sich mit Geschichte und Genealogie befassen, sowie nahe Angehörige Verstorbener (Ehepartner, Kinder, Geschwister) für 10 Jahre nach dem Tod erhalten das Recht, Personalausweis-Dokumente einzusehen.\",\n    \"Zugang für jeden mit faktischem Interesse: Personen, die das Andenken an einen Verstorbenen pflegen möchten (z.B. entfernte Verwandte), können auch ohne Gerichtsverfahren auf Dokumente zugreifen – ein faktisches Interesse reicht aus.\",\n    \"Rückerstattung von Gebühren bei abgelehnten Anträgen: Lehnt die Behörde die Herausgabe von Dokumenten ab, wird die gezahlte Gebühr auf Antrag erstattet. Bisher gab es hierfür keine klaren Regelungen.\",\n    \"Neue berechtigte Stellen für kostenlosen Zugang: Das Verfassungsgericht und der Staatsgerichtshof sowie Einrichtungen, die öffentliche Aufgaben wahrnehmen, können Dokumentation kostenlos erhalten.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles d'accès aux documents des cartes d'identité\",\n  \"fr_summary\": \"Le projet de loi élargit le cercle des personnes et des institutions pouvant accéder à la documentation liée aux cartes d'identité, y compris les données des personnes décédées. Les nouvelles dispositions faciliteront les recherches historiques et généalogiques et permettront aux proches des défunts d'accéder à ces documents sans avoir à démontrer un intérêt juridique. Des règles claires concernant les frais sont également introduites – si une demande est rejetée, les frais payés seront remboursés.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Accès élargi à la documentation : les organisations impliquées dans l'histoire et la généalogie, ainsi que les proches parents des défunts (conjoint, enfants, frères et sœurs) pendant 10 ans après le décès, obtiendront le droit de consulter les documents des cartes d'identité.\",\n    \"Accès pour toute personne ayant un intérêt factuel : les personnes souhaitant honorer la mémoire d'un défunt (par exemple, des parents éloignés) pourront accéder aux documents même sans procédure judiciaire – un simple intérêt factuel suffira.\",\n    \"Remboursement des frais pour les demandes rejetées : si l'administration refuse de communiquer les documents, les frais payés seront remboursés sur demande. Auparavant, il n'existait pas de règles claires à ce sujet.\",\n    \"Nouvelles entités habilitées à un accès gratuit : le Tribunal Constitutionnel et le Tribunal d'État, ainsi que les institutions exerçant des missions publiques, pourront obtenir la documentation gratuitement.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas para acceder a documentos de DNI\",\n  \"es_summary\": \"El proyecto de ley amplía el círculo de personas e instituciones que pueden acceder a la documentación relacionada con los documentos de identidad, incluidos los datos de personas fallecidas. Las nuevas disposiciones facilitarán la investigación histórica y genealógica y permitirán a los familiares de los fallecidos acceder a estos documentos sin tener que demostrar un interés jurídico. También se introducen reglas claras sobre las tasas: si se rechaza una solicitud, la tasa pagada será reembolsada.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Acceso ampliado a la documentación: las organizaciones dedicadas a la historia y la genealogía, así como los familiares cercanos de los fallecidos (cónyuge, hijos, hermanos) durante 10 años después de la muerte, obtendrán el derecho a consultar los documentos del DNI.\",\n    \"Acceso para cualquier persona con un interés fáctico: las personas que deseen honrar la memoria de un fallecido (por ejemplo, parientes lejanos) podrán acceder a los documentos incluso sin un proceso judicial – bastará con mostrar un interés fáctico.\",\n    \"Reembolso de tasas por solicitudes rechazadas: si la oficina se niega a entregar los documentos, la tasa pagada será reembolsada a solicitud. Anteriormente, no existían reglas claras al respecto.\",\n    \"Nuevas entidades con derecho a acceso gratuito: el Tribunal Constitucional y el Tribunal de Estado, así como las instituciones que realizan tareas públicas, podrán obtener la documentación de forma gratuita.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole per l'accesso ai documenti delle carte d'identità\",\n  \"it_summary\": \"Il disegno di legge amplia la cerchia di persone e istituzioni che possono accedere alla documentazione relativa alle carte d'identità, compresi i dati di persone decedute. Le nuove disposizioni faciliteranno la ricerca storica e genealogica e consentiranno ai parenti dei defunti di accedere a questi documenti senza dover dimostrare un interesse legale. Vengono inoltre introdotte regole chiare sulle tariffe: se una richiesta viene respinta, la tariffa pagata verrà rimborsata.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Accesso ampliato alla documentazione: le organizzazioni impegnate nella storia e nella genealogia, così come i parenti stretti dei defunti (coniuge, figli, fratelli) per 10 anni dopo la morte, otterranno il diritto di consultare i documenti delle carte d'identità.\",\n    \"Accesso per chiunque abbia un interesse fattuale: le persone che desiderano onorare la memoria di un defunto (ad esempio, parenti lontani) potranno accedere ai documenti anche senza un procedimento giudiziario – sarà sufficiente dimostrare un interesse fattuale.\",\n    \"Rimborso delle tariffe per le richieste respinte: se l'ufficio rifiuta di rilasciare i documenti, la tariffa pagata verrà rimborsata su richiesta. In precedenza, non esistevano regole chiare in merito.\",\n    \"Nuove entità autorizzate all'accesso gratuito: la Corte Costituzionale e il Tribunale di Stato, nonché le istituzioni che svolgono compiti pubblici, potranno ottenere la documentazione gratuitamente.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe regels voor toegang tot ID-kaart documenten\",\n  \"nl_summary\": \"Het wetsvoorstel breidt de kring van personen en instellingen uit die toegang kunnen krijgen tot documentatie met betrekking tot identiteitskaarten, inclusief gegevens van overleden personen. De nieuwe regels zullen historisch en genealogisch onderzoek vergemakkelijken en nabestaanden in staat stellen deze documenten in te zien zonder een juridisch belang te hoeven aantonen. Er worden ook duidelijke regels over kosten ingevoerd – als een verzoek wordt afgewezen, worden de betaalde kosten terugbetaald.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Uitgebreide toegang tot documentatie: organisaties die zich bezighouden met geschiedenis en genealogie, evenals naaste familieleden van overledenen (echtgenoot, kinderen, broers/zussen) gedurende 10 jaar na overlijden, krijgen het recht om ID-kaart documenten in te zien.\",\n    \"Toegang voor iedereen met een feitelijk belang: mensen die de nagedachtenis van een overledene willen eren (bijv. verre familieleden) kunnen documenten inzien, zelfs zonder een gerechtelijke procedure – een feitelijk belang is voldoende.\",\n    \"Terugbetaling van kosten voor afgewezen verzoeken: als de overheid weigert documenten te verstrekken, worden de betaalde kosten op verzoek terugbetaald. Voorheen waren hier geen duidelijke regels voor.\",\n    \"Nieuwe entiteiten die recht hebben op gratis toegang: het Constitutioneel Hof en het Staatsgerechtshof, evenals instellingen die publieke taken uitvoeren, kunnen documentatie gratis verkrijgen.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras para acesso a documentos de bilhetes de identidade\",\n  \"pt_summary\": \"O projeto de lei alarga o círculo de pessoas e instituições que podem aceder à documentação relacionada com os bilhetes de identidade, incluindo dados de pessoas falecidas. As novas disposições facilitarão a investigação histórica e genealógica e permitirão que os familiares dos falecidos acedam a estes documentos sem terem de demonstrar um interesse jurídico. São também introduzidas regras claras sobre taxas – se um pedido for rejeitado, a taxa paga será reembolsada.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Acesso alargado à documentação: organizações envolvidas em história e genealogia, bem como familiares próximos de falecidos (cônjuge, filhos, irmãos) durante 10 anos após a morte, ganharão o direito de consultar documentos de bilhetes de identidade.\",\n    \"Acesso para qualquer pessoa com interesse factual: pessoas que desejem honrar a memória de um falecido (por exemplo, parentes distantes) poderão aceder aos documentos mesmo sem um processo judicial – bastará demonstrar um interesse factual.\",\n    \"Reembolso de taxas por pedidos rejeitados: se o serviço recusar a disponibilização dos documentos, a taxa paga será reembolsada mediante pedido. Anteriormente, não existiam regras claras sobre isto.\",\n    \"Novas entidades com direito a acesso gratuito: o Tribunal Constitucional e o Tribunal de Estado, bem como instituições que realizam tarefas públicas, poderão obter documentação gratuitamente.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Courts and Law\", \"Media and Culture\"]\n}"
    }
  ]
}