{
  "legislationId": "10_2630",
  "lastUpdate": "2026-05-29T16:28:15.135Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-05-29T16:28:15.135Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2630/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2630 Warszawa, 29 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-125-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych przekazuję Sejmowi - Informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2025 r. Do reprezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Finansów i Gospodarki. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych Stan na 31 grudnia 2025 r. Warszawa, maj 2026 r. 2 Spis treści Synteza ................................................................................................... 3 Wprowadzenie ....................................................................................... 4 I. Lokalizacja i obszar specjalnych stref ekonomicznych ............... 5 III. Efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych ........ 12 IV. Spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi ....... 49 Podsumowanie .................................................................................... 88 Mapa specjalnych stref ekonomicznych w Polsce ............................. 90 3 Synteza Niniejszy dokument został przygotowany w związku z art. 26 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1604, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o sse”, który nakłada na Radę Ministrów obowiązek przedstawiania Sejmowi informacji o realizacji ustawy o sse wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu. Dokument zawiera informacje dotyczące funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych według stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. i obejmuje, tak jak raporty za poprzednie lata, następujące zagadnienia: ▪ lokalizację i stopień zagospodarowania każdej ze stref, ▪ efekty funkcjonowania stref z uwzględnieniem liczby zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na ich terenie, utworzonych miejsc pracy, wartości i struktury branżowej zrealizowanych inwestycji oraz krajów pochodzenia kapitału, ▪ działalność spółek zarządzających strefami. W 2025 r. łączny obszar stref nie uległ zmianie i wynosił ok. 22 949,5 ha. Średni stopień zagospodarowania stref wzrósł natomiast do poziomu 77,74%, a więc o 1,61 pkt proc. Na koniec 2025 r. przedsiębiorcy posiadali 1 830 ważnych zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie stref. W 2025 r. skumulowana wartość zainwestowanego kapitału wyniosła ponad 164,29 mld zł, co oznacza spadek o 2,87 mld zł, czyli o ok. 1,7% w stosunku do roku poprzedniego. Na koniec grudnia 2025 r. inwestorzy zatrudniali łącznie prawie 356,7 tys. pracowników. W stosunku do 2024 r. liczba pracowników ogółem spadła o 12,2 tys., tj. o 3,3%, a liczba nowych miejsc pracy – o ponad 7,1 tys. etatów, czyli o 2,8%. Zainwestowany w strefach kapitał w ponad 70,81% pochodził z sześciu krajów, tj.: Niemiec, Polski, Belgii, Korei Południowej, Luksemburga i Holandii. W strukturze branżowej inwestycji zdecydowanie dominuje branża motoryzacyjna. Przypada na nią prawie 29,1% skumulowanej wartości inwestycji w strefach. Na kolejnych pozycjach plasują się producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (ponad 8,8%) oraz producenci urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (niemal 8,4%). Największa koncentracja branżowa charakteryzowała strefę katowicką i legnicką. Na branżę wiodącą w tych strefach przypadło odpowiednio: 57,7% i 54,6% ulokowanego kapitału. Wysoki udział branży dominującej miały też strefy: wałbrzyska – 51,1% i tarnobrzeska – 47,7%. W strefach: katowickiej, legnickiej i wałbrzyskiej dominowała motoryzacja, a w strefie tarnobrzeskiej – produkcja urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. W 2025 r. spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi przeznaczyły na promocję prawie 14,1 mln zł. Z kolei na budowę infrastruktury na obszarze stref wydatkowano 464,2 mln zł, przy czym nakłady spółek zarządzających stanowiły niemal 25% tej kwoty. Pozostała część wydatków została sfinansowana przez samorządy, gestorów mediów oraz Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. 4 Wprowadzenie Specjalna strefa ekonomiczna to wyodrębniona administracyjnie część terytorium Polski, gdzie przedsiębiorcy realizujący nowe inwestycje mogą korzystać z pomocy regionalnej w formie zwolnienia dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu od podatku dochodowego (odpowiednio od osób fizycznych lub osób prawnych). W Polsce istnieje 14 specjalnych stref ekonomicznych, tj.: kamiennogórska, katowicka, kostrzyńsko-słubicka, krakowska, legnicka, łódzka, mielecka, pomorska, słupska, starachowicka, suwalska, tarnobrzeska, wałbrzyska oraz warmińsko-mazurska. Zgodnie z obowiązującymi przepisami strefy będą funkcjonowały do końca 2026 r. Zasady korzystania z pomocy publicznej przez przedsiębiorców posiadających zezwolenia wydane do końca 2000 r. zostały wynegocjowane z Komisją Europejską i określa je ustawa z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1840, z późn. zm.). Przedsiębiorcy posiadający zezwolenia udzielone po 1 stycznia 2001 r. korzystają z pomocy publicznej w formie zwolnień podatkowych na zasadach całkowicie zgodnych z prawem UE obowiązującym w dniu wydania zezwolenia. Na przestrzeni lat zasady udzielania pomocy w strefach ulegały zmianom, przy czym najistotniejsze modyfikacje wynikały z unijnych regulacji dotyczących udzielania pomocy publicznej, w szczególności regionalnej pomocy inwestycyjnej. Znalazło to odzwierciedlenie w funkcjonowaniu w przeszłości kilku programów pomocowych dotyczących stref. Ostatni program pomocowy dotyczący specjalnych stref ekonomicznych, zgodny z regulacjami unijnymi dotyczącymi pomocy regionalnej, w szczególności z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.), został zarejestrowany pod numerem SA.40523(2015/X) i pierwotnie miał obowiązywać do końca 2020 r. Na program ten składały się akty prawne regulujące zasady udzielania pomocy w strefach, a więc ustawa o sse, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 121), a także 14 rozporządzeń ministra właściwego do spraw gospodarki (odrębnych dla każdej strefy) w sprawie przetargów i rokowań mających na celu wyłonienie przedsiębiorców, którzy uzyskają zezwolenia na działalność w strefach. Rozporządzenia dotyczące przetargów i rokowań były wydane na podstawie art. 17 ust. 1a ustawy o sse, który z dniem 16 czerwca 2019 r. został uchylony przez ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (Dz. U. z 2025 r. poz. 469), zwaną dalej „ustawą o wni”. Uchylenie ww. przepisu ustawy o sse i wynikające z tego wygaśnięcie ww. rozporządzeń dotyczących przetargów i rokowań było konsekwencją wprowadzenia na mocy ustawy o wni instrumentu wsparcia nowych inwestycji zastępującego specjalne strefy ekonomiczne. 5 I. Lokalizacja i obszar specjalnych stref ekonomicznych Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o sse statusem strefy mogły być objęte grunty stanowiące własność zarządzającego, Skarbu Państwa, jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego i związku komunalnego albo będące w użytkowaniu wieczystym zarządzającego lub jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, czyli tzw. grunty publiczne. Kryteria włączania do stref takich gruntów określała Koncepcja rozwoju specjalnych stref ekonomicznych, przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 27 stycznia 2009 r. W świetle art. 5 ust. 3 ustawy o sse możliwe było także obejmowanie strefą gruntów stanowiących własność lub użytkowanie wieczyste innych podmiotów, tzw. gruntów prywatnych, z zastrzeżeniem spełnienia jednego z warunków określonych w pkt 1–4. Warunki te dotyczyły projektów inwestycyjnych, które miały być realizowane na takich terenach (zdefiniowane były wymagania dotyczące parametrów inwestycji lub rodzaju działalności) i korekcyjnej zmiany granic − tzw. kryterium niezbędności dopuszczającego włączenie nie więcej niż 2 ha na rzecz pełnej realizacji rozpoczętej inwestycji. W dniu 16 czerwca 2019 r. weszła w życie zmiana art. 5a ust. 1 ustawy o sse, wprowadzona na mocy ustawy o wni, likwidująca możliwość zmiany granic i obszaru specjalnych stref ekonomicznych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 5a ust. 1 ustawy o sse dopuszczalne jest jedynie zniesienie strefy przed upływem okresu, na jaki została ona ustanowiona lub połączenie stref. Ostatnia zmiana granic specjalnej strefy ekonomicznej miała miejsce w 2019 r. i dotyczyła strefy krakowskiej. Zatem łączna powierzchnia stref w Polsce w 2025 r. nie uległa zmianie i na koniec ubiegłego roku wyniosła ok. 22 949,5 ha. Specjalne strefy ekonomiczne obejmowały tereny zlokalizowane w 185 miastach i 310 gminach. W dziesięciu miastach i sześciu gminach znajdują się tereny inwestycyjne dwóch różnych stref. Lokalizację i powierzchnię specjalnych stref ekonomicznych przedstawia tabela 1. Miasta i gminy, w których znajdują się tereny inwestycyjne objęte granicami stref, zostały również oznaczone na mapie Polski znajdującej się na str. 90 niniejszej Informacji. 6 Tabela 1. Lokalizacja i obszar specjalnych stref ekonomicznych na koniec 2025 r. Lp. Strefa województwo Obszar (w ha) Lokalizacja strefy 1) 1 Kamiennogórska dolnośląskie, wielkopolskie 540,8285 miasta: Jawor, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Kowary, Lubań, Ostrów Wielkopolski, Piechowice, Zgorzelec gminy: Bolków, Gryfów Śląski, Janowice Wielkie, Kamienna Góra, Lubań, Lubawka, Lwówek Śląski, Mirsk, Nowogrodziec, Prusice, Żmigród 2 Katowicka małopolskie, opolskie, śląskie 2 749,3570 miasta: Bielsko-Biała, Bieruń, Bytom, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie-Zdrój, Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Knurów, Lubliniec, Myszków, Orzesze, Piekary Śląskie, Racibórz, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Sławków, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Wodzisław Śląski, Zabrze, Zawiercie, Żory gminy: Czechowice-Dziedzice, Czerwionka-Leszczyny, Głuchołazy, Godów, Gogolin, Kietrz, Koniecpol, Krapkowice, Krzepice, Lędziny, Miedźna, Myślenice, Ogrodzieniec, Olesno, Pawłowice, Radziechowy- Wieprz, Rajcza, Rudziniec, Siewierz, Strzelce Opolskie, Ujazd, Węgierska Górka, Woźniki 3 Kostrzyńsko-Słubicka lubuskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie 2 248,9669 miasta: Białogard, Chodzież, Gniezno, Gorzów Wielkopolski, Gubin, Kostrzyn nad Odrą, Nowa Sól, Piła, Poznań, Szczecin, Wągrowiec, Zielona Góra, Żagań, Żary gminy: Barlinek, Buk, Bytom Odrzański, Chodzież, Czerwieńsk, Dębno, Dobiegniew, Drezdenko, Golczewo, Goleniów, Gryfice, Gryfino, Gubin, Kamień Pomorski, Kargowa, Karlino, Kłodawa, Kożuchów, Krosno Odrzańskie, Krzeszyce, Kwilcz, Lipno, Lubsko, Łobez, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Nowogard, Nowy Tomyśl, Pełczyce, Płoty, Przemęt, Rzepin, Santok, Sieraków, Skwierzyna, Słubice, Stęszew, Strzelce Krajeńskie, Sulechów, Sulęcin, Swarzędz, Śmigiel, Witnica, Wronki, Zwierzyn, Żagań 4 Krakowska małopolskie, podkarpackie, świętokrzyskie 1 015,6129 miasta: Bochnia, Bukowno, Kraków, Krosno, Limanowa, Nowy Sącz, Nowy Targ, Oświęcim, Sucha Beskidzka, Tarnów gminy: Andrychów, Babice, Bobowa, Bochnia, Boguchwała, Chełmek, Chełmiec, Chrzanów, Czorsztyn, Dąbrowa Tarnowska, Dobczyce, Drwinia, Gdów, Jędrzejów, Klucze, Niepołomice, Nowa Sarzyna, Nowe Brzesko, Skawina, Słomniki, Stary Sącz, Szczurowa, Trzebinia, Tuchów, Wolbrom, Zabierzów, Zakliczyn, Zator 1) Podkreślono nazwy miast i gmin, w których znajdują się tereny inwestycyjne dwóch różnych stref 7 Lp. Strefa województwo Obszar (w ha) Lokalizacja strefy 1) 5 Legnicka dolnośląskie, lubuskie 1 361,3405 miasta: Chojnów, Głogów, Legnica, Lubin, Zgorzelec, Złotoryja gminy: Chojnów, Gromadka, Iłowa, Kostomłoty, Legnickie Pole, Miękinia, Miłkowice, Polkowice, Prochowice, Przemków, Radwanice, Środa Śląska 6 Łódzka łódzkie, mazowieckie, wielkopolskie 1 764,8946 miasta: Bełchatów, Brzeziny, Kalisz, Koło, Konstantynów Łódzki, Kutno, Łęczyca, Łowicz, Łódź, Ozorków, Piotrków Trybunalski, Płock, Pruszków, Raciąż, Radomsko, Rawa Mazowiecka, Sieradz, Skierniewice, Sochaczew, Tomaszów Mazowiecki, Turek, Warszawa, Zduńska Wola, Zgierz, Żyrardów gminy: Aleksandrów Łódzki, Brójce, Kleszczów, Koluszki, Krośniewice, Ksawerów, Nowe Skalmierzyce, Opoczno, Ostrzeszów, Paradyż, Przykona, Rozprza, Sławno, Stryków, Tomaszów Mazowiecki, Ujazd, Widawa, Wieluń, Wola Krzysztoporska, Wolbórz, Wróblew, Zelów, Zgierz, Żychlin 7 Mielecka lubelskie, małopolskie, podkarpackie, śląskie zachodniopomorskie 1 723,9743 miasta: Chełm, Częstochowa, Dębica, Gorlice, Jarosław, Jasło, Krasnystaw, Kraśnik, Krosno, Leżajsk, Lubaczów, Lubartów, Lublin, Łańcut, Mielec, Międzyrzec Podlaski, Radzyń Podlaski, Rzeszów, Sanok, Szczecin, Zamość gminy: Brzozów, Dębica, Głogów Małopolski, Jedlicze, Kolbuszowa, Leżajsk, Łańcut, Ostrów, Radomyśl Wielki, Rejowiec Fabryczny, Ropczyce, Sędziszów Małopolski, Strzyżów, Trzebownisko, Zagórz 8 Pomorska kujawsko-pomorskie, lubelskie, pomorskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie 2 246,2929 miasta: Biała Podlaska, Brodnica, Bydgoszcz, Czarnków, Gdańsk, Gdynia, Grudziądz, Inowrocław, Kwidzyn, Lipno, Łeba, Malbork, Piła, Rypin, Stargard, Starogard Gdański, Tczew, Toruń, Włocławek gminy: Barcin, Chojnice, Czarna Woda, Czarnków, Człuchów, Gniewino, Grudziądz, Janikowo, Kowalewo Pomorskie, Krokowa, Liniewo, Lipno, Łysomice, Nakło nad Notecią, Pakość, Police, Solec Kujawski, Sztum, Świecie, Tczew, Wąbrzeźno 9 Słupska pomorskie, zachodniopomorskie 910,1585 miasta: Darłowo, Koszalin, Lębork, Słupsk, Szczecinek, Ustka, Wałcz gminy: Biesiekierz, Czarne, Debrzno, Kalisz Pomorski, Karlino, Polanów, Redzikowo, Tychowo 10 Starachowicka lubelskie, łódzkie, mazowieckie, opolskie, świętokrzyskie 707,9814 miasta: Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Puławy, Skarżysko-Kamienna, Starachowice gminy: Bliżyn, Iłża, Końskie, Mniszków, Morawica, Piekoszów, Połaniec, Puławy, Sędziszów, Staszów, Stąporków, Suchedniów, Szydłowiec, Tułowice 8 Lp. Strefa województwo Obszar (w ha) Lokalizacja strefy 1) 11 Suwalska mazowieckie, podlaskie, warmińsko-mazurskie 662,9506 miasta: Augustów, Białystok, Bielsk Podlaski, Ełk, Grajewo, Hajnówka, Łomża, Olecko, Ostrów Mazowiecka, Sejny, Suwałki gminy: Czyżew, Gołdap, Małkinia Górna, Narewka, Nowogród, Siemiatycze, Suwałki, Szczuczyn, Zabłudów 12 Tarnobrzeska dolnośląskie, lubelskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie 1 877,9531 miasta: Gostynin, Jasło, Kraśnik, Łuków, Pionki, Przemyśl, Radom, Siedlce, Stalowa Wola, Tarnobrzeg, Tomaszów Lubelski, Włodawa gminy: Baranów Sandomierski, Białobrzegi, Gorzyce, Horodło, Janów Lubelski, Jedlicze, Kobierzyce, Łapy, Łuków, Mińsk Mazowiecki, Nisko, Nowa Dęba, Nowe Miasto nad Pilicą, Opatów, Orły, Ożarów Mazowiecki, Pilawa, Połaniec, Poniatowa, Przasnysz, Rudnik nad Sanem, Ryki, Rymanów, Siedlce, Staszów, Tomaszów Lubelski, Tuczępy, Węgrów, Wierzbica, Wyszków 13 Wałbrzyska dolnośląskie, lubuskie opolskie, wielkopolskie 3 774,5461 miasta: Bielawa, Bolesławiec, Dzierżoniów, Grodków, Jawor, Kalisz, Kłodzko, Kudowa-Zdrój, Leszno, Nowa Ruda, Oleśnica, Oława, Opole, Świdnica, Świebodzice, Wałbrzych, Wrocław gminy: Bolków, Brzeg, Brzeg Dolny, Bystrzyca Kłodzka, Dąbrowa, Długołęka, Dobromierz, Dobroszyce, Góra, Jarocin, Jelcz-Laskowice, Kąty Wrocławskie, Kluczbork, Kłodzko, Kobierzyce, Kościan, Krotoszyn, Książ Wielkopolski, Lewin Brzeski, Łubowo, Męcinka, Namysłów, Niemodlin, Nowa Ruda, Nysa, Oława, Otmuchów, Pleszew, Praszka, Prudnik, Rawicz, Skarbimierz, Stoszowice, Strzegom, Strzelin, Syców, Szprotawa, Śrem, Świdnica, Świebodzin, Twardogóra, Wądroże Wielkie, Wiązów, Wołów, Września, Ząbkowice Śląskie, Żarów 14 Warmińsko-Mazurska mazowieckie, warmińsko- mazurskie 1 364,6770 miasta: Bartoszyce, Braniewo, Ciechanów, Działdowo, Elbląg, Iława, Kętrzyn, Lidzbark Warmiński, Mława, Mrągowo, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Ostrołęka, Ostróda, Płońsk gminy: Barczewo, Bartoszyce, Biskupiec, Ciechanów, Dobre Miasto, Działdowo, Iława, Iłowo-Osada, Kurzętnik, Morąg, Nidzica, Olecko, Olsztynek, Orneta, Orzysz, Ostróda, Pasłęk, Piecki, Pisz, Pomiechówek, Stawiguda, Szczytno, Węgorzewo, Wielbark, Zakroczym, Zalewo, Żuromin Razem 22 949,5343 9 Zagospodarowanie obszaru stref Stopień zagospodarowania obszaru stref przedstawia tabela 2. Do kategorii gruntów zagospodarowanych została zaliczona powierzchnia zajęta przez przedsiębiorców posiadających zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie strefy lub decyzję o wsparciu (wydaną na podstawie ustawy o wni) dla inwestycji planowanej do realizacji na terenach znajdujących się w granicach stref, nieruchomości zajęte przez przedsiębiorców działających bez zezwolenia lub decyzji (niezależnie od tego czy je posiadali, czy nie), a także grunty zajęte pod infrastrukturę. Grunty niezagospodarowane stanowią więc tereny, które mogą być oferowane podmiotom zainteresowanym ich nabyciem, w tym przedsiębiorcom planującym realizację nowych inwestycji przy wykorzystaniu wsparcia wynikającego z ustawy o wni. Tabela 2. Zagospodarowanie obszaru stref wg stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. Lp. Strefa Obszar strefy (w ha) Grunty zagospodarowane (w ha) Grunty niezagospodarowane (w ha) Stopień zagospodarowania gruntów (w %) 1 Kamiennogórska 540,8285 305,5416 235,2869 56,50% 2 Katowicka 2 749,3570 2 453,9575 295,3995 89,26% 3 Kostrzyńsko-Słubicka 2 248,9669 1 740,2704 508,6965 77,38% 4 Krakowska 1 015,6129 787,6707 227,9422 77,56% 5 Legnicka 1 361,3405 666,3268 695,0137 48,95% 6 Łódzka 1 764,8946 1 393,5897 371,3049 78,96% 7 Mielecka 1 723,9743 1 543,8559 180,1184 89,55% 8 Pomorska 2 246,2929 1 880,4893 365,8036 83,72% 9 Słupska 910,1585 470,8219 439,3366 51,73% 10 Starachowicka 707,9814 548,8744 159,1070 77,53% 11 Suwalska 662,9506 579,3709 83,5797 87,39% 12 Tarnobrzeska 1 877,9531 1 554,0376 323,9155 82,75% 13 Wałbrzyska 3 774,5461 2 814,4079 960,1382 74,56% 14 Warmińsko-Mazurska 1 364,6770 1 102,5554 262,1216 80,79% Razem 22 949,5343 17 841,7700 5 107,7643 77,74% Na koniec 2025 r. łączny obszar stref był zagospodarowany w 77,74%. Tak jak w poprzednich latach największym stopniem zagospodarowania charakteryzowała się strefa mielecka, w której zajęte było 89,55% powierzchni. Do tego wyniku zbliżyła się strefa katowicka, z zagospodarowaniem na poziomie 89,26%. Na kolejnych miejscach znajduje się strefa suwalska, w której zagospodarowane było 87,39% powierzchni, pomorska – ze stopniem zagospodarowania wynoszącym 83,72%, tarnobrzeska – 82,75% i warmińsko-mazurska – 80,79%. 10 Od wielu lat najmniejszy odsetek gruntów zagospodarowanych odnotowuje strefa legnicka, choć trzeba podkreślić, że wskaźnik ten systematycznie rośnie. W 2025 r. wzrósł o 3,05 pkt proc. i osiągnął poziom 48,95%. Jeszcze tylko w dwóch strefach – słupskiej i kamiennogórskiej, udział gruntów zagospodarowanych w powierzchni ogółem nie przekroczył 60% i wyniósł odpowiednio: 51,73% i 56,5%. W porównaniu z 2024 r. powierzchnia zagospodarowana zwiększyła się o prawie 370,45 ha, a więc o 2,12%, Największy przyrost (o 179,75 ha) odnotowała strefa wałbrzyska. Na tę strefę przypadło ponad 48,5% z puli nowo zagospodarowanych gruntów. Na kolejnych pozycjach znalazła się strefa legnicka, ze wzrostem powierzchni zagospodarowanej o blisko 41,54 ha oraz strefa pomorska, w której powierzchnia zagospodarowana zwiększyła się o ponad 35,3 ha. Wyróżniający się na tle innych stref, bo przekraczający 30 ha, wzrost powierzchni zagospodarowanej odnotowały też strefy: katowicka (o 32,92 ha) i warmińsko-mazurska (o 31,23 ha). Najmniejszy przyrost powierzchni gruntów zagospodarowanych miał natomiast miejsce w strefach: łódzkiej, kamiennogórskiej i suwalskiej. Wyniósł on odpowiednio: 0,85 ha, 1,02 ha i 2,1 ha. W strefie tarnobrzeskiej – tak jak w 2024 r. – powierzchnia zagospodarowana nie uległa zmianie. Systematyczne zwiększanie stopnia zagospodarowania, przy jednoczesnym wygaszeniu instrumentu stref i braku nowych zezwoleń od 2. połowy 2019 r., było możliwe dzięki decyzjom przedsiębiorców o nabyciu atrakcyjnych terenów strefowych pod działalności gospodarczą, w tym także pod realizację nowych inwestycji objętych decyzjami o wsparciu na podstawie ustawy o wni, a więc instrumentu wsparcia, który zastąpił specjalne strefy ekonomiczne. Na koniec 2025 r. powierzchnia zajęta przez przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefach wynosiła niemal 7 695,07 ha. Pod działalność związaną z inwestycjami objętymi decyzjami o wsparciu (realizowanymi na terenach innych niż inwestycje z zezwoleniem) zagospodarowane było dodatkowo 1 824,49 ha terenu. W sumie pod działalność wspieraną na podstawie zezwoleń na prowadzenie działalności w strefie i na podstawie decyzji o wsparciu zagospodarowanych było ponad 9 519,56 ha, co stanowi 41,48% łącznej powierzchni stref. Rok 2025 był pierwszym w historii, kiedy łączna powierzchnia terenu zagospodarowanego pod inwestycje objęte decyzjami o wsparciu (realizowane na terenach, które nie są jednocześnie wykorzystywane pod działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie zezwolenia) zmniejszyła się w stosunku do roku poprzedniego. Spadek ten wyniósł blisko 183 ha i w głównej mierze był konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o wsparciu z 2020 r. należącej do przedsiębiorcy z branży motoryzacyjnej, który miał realizować inwestycję na własnym terenie znajdującym się w granicach strefy katowickiej. Na koniec 2024 r. teren strefowy pod ten projekt (224,6 ha) uwzględniony był jako zagospodarowany pod działalność na podstawie decyzji o wsparciu. Po wygaszeniu przedmiotowej decyzji należąca do tego przedsiębiorcy nieruchomość w dalszym ciągu uznana jest za zagospodarowaną, ale już nie 11 może być wykazana jako teren pod działalność korzystającą ze wsparcia w ramach ustawy o wni. Spadek powierzchni zajętej pod działalność na podstawie decyzji o wsparciu o niemal 19,3 ha odnotowała też strefa kamiennogórska. Jest to konsekwencją zbycia terenu inwestycji zrealizowanej przez rosyjski koncern Technonicol. Po agresji Rosji w Ukrainie działalność tego inwestora została zawieszona, wprowadzono zarząd przymusowy i uruchomiono procedurę mającą na celu zbycie aktywów zakładu. Nabywca wykorzystuje aktywa, w tym nieruchomości strefowe, pod działalność gospodarczą na zasadach ogólnych. Teren jest zatem w dalszym ciągu zagospodarowany, ale nie jest to już działalność na podstawie decyzji o wsparciu. Niewielkie spadki powierzchni wykorzystywanej pod działalność na podstawie decyzji o wsparciu, mniejsze niż 4 ha, miały miejsce jeszcze w pięciu strefach: kostrzyńsko-słubickiej, słupskiej, starachowickiej, tarnobrzeskiej i suwalskiej. Zmniejszenia wynikają z ograniczenia terenu realizacji inwestycji objętej decyzją o wsparciu przez TB Foam w Lipnie oraz wycofania z obrotu prawnego kilku decyzji o wsparciu dla projektów inwestycyjnych planowanych do realizacji na stosunkowo dużych terenach, m.in. Gumotiv w Połańcu i Prozel w Nowej Dębie. Największy wzrost powierzchni zajętej pod inwestycje objęte decyzjami o wsparciu (realizowane na terenach, które nie są jednocześnie wykorzystywane pod działalność na podstawie zezwolenia) – o blisko 19,2 ha – odnotowała strefa pomorska. Była to głównie konsekwencja objęcia decyzją o wsparciu inwestycji Hine Polska w Stargardzie. Niewiele mniejsze, bo o 18,34 ha, zwiększenie obszaru pod działalność wspieraną na podstawie ustawy o wni miało miejsce w strefie łódzkiej. Złożyły się na to przede wszystkim nowe inwestycje Ravago Building Solution Polska w Radomsku i Graf Polska w Skierniewicach. W strefie krakowskiej wzrost powierzchni terenu pod inwestycje objęte decyzjami o wsparciu nie przekroczył 10 ha i wyniósł niemal 9,97 ha. W 2025 r. wydano 13 decyzji o wsparciu dla projektów inwestycyjnych planowanych do realizacji na terenie przynajmniej częściowo objętym granicami strefy krakowskiej, przy czym 10 decyzji dotyczy inwestycji realizowanych na gruntach, które w poprzednich latach wykazane były jako zagospodarowane pod działalność na podstawie zezwolenia lub decyzji o wsparciu. Trzy inwestycje są realizowane na terenach dotychczas wolnych, z czego inwestycja w Starym Wiśniczu i Boguciach (w podstrefie Bochnia) na stosunkowo dużym terenie o powierzchni prawie 7,23 ha. 12 II. Efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych Prezentowane poniżej informacje opracowano na podstawie sprawozdań kwartalnych przekazywanych ministrowi właściwemu do spraw gospodarki przez spółki zarządzające strefami. Sprawozdania te odnoszą się do przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia na działalność w strefie. Przedsiębiorcy, którzy nie posiadają zezwoleń, nawet jeśli zrealizowali zaplanowaną inwestycję i korzystali z pomocy publicznej, nie są objęci sprawozdawczością, ponieważ nie ma podstaw prawnych do nałożenia na nich takiego obowiązku. W związku z tym dane o liczbie miejsc pracy w zakładach zlokalizowanych w strefach oraz wartości inwestycji zrealizowanych na ich terenie są niższe niż wielkości faktyczne. Efekty ekonomiczne poszczególnych stref w dużym stopniu zależą od wielkości oraz położenia geograficznego obszarów i związanego z tym poziomu rozwoju infrastruktury społeczno- gospodarczej oraz dostępności wykwalifikowanej kadry. Strefy, które należą do wiodących pod względem liczby zezwoleń, wartości inwestycji i liczby utworzonych miejsc pracy, są zlokalizowane w części zachodniej, południowej i centralnej Polski. Liczba udzielonych zezwoleń W związku z wejściem w życie ustawy o wni, wprowadzającej instrument wsparcia w formie zwolnienia podatkowego dla przedsiębiorców realizujących projekty inwestycyjne na terenie całej Polski w miejsce specjalnych stref ekonomicznych, w 2025 r., tak jak w latach 2020−2024, nie wydano żadnego zezwolenia. Ostatnie zezwolenie zostało wydane w czerwcu 2019 r. w strefie tarnobrzeskiej. Tabela 3. Liczba ważnych zezwoleń na koniec roku Lp. Strefa 31.12.2022 r. 31.12.2023 r. 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. 1 Kamiennogórska 51 50 49 49 2 Katowicka 315 298 287 275 3 Kostrzyńsko-Słubicka 151 147 139 132 4 Krakowska 149 142 136 129 5 Legnicka 80 79 76 75 6 Łódzka 194 187 180 167 7 Mielecka 219 214 197 186 8 Pomorska 139 126 114 111 9 Słupska 71 63 59 58 10 Starachowicka 65 61 60 57 11 Suwalska 83 78 74 71 12 Tarnobrzeska 182 175 169 161 13 Wałbrzyska 312 295 284 274 14 Warmińsko-Mazurska 95 90 86 85 Razem 2 106 2 005 1 910 1 830 13 Powyższa tabela przedstawia liczbę ważnych zezwoleń w latach 2022–2025. Prezentuje ona dane w ujęciu narastającym, tj. uwzględnia zezwolenia wydane od początku istnienia stref i ważne na koniec danego roku. Konsekwencją wygaszania instrumentu specjalnych stref ekonomicznych i braku nowych zezwoleń na działalność w strefach, przy jednoczesnym wyłączeniu z obrotu prawnego znacznej liczby zezwoleń udzielonych przedsiębiorcom w poprzednich latach, był spadek łącznej liczby zezwoleń ważnych na koniec 2025 r. do poziomu 1 830. Wyłączenie z obrotu prawnego zezwoleń w 2025 r. wynikało z wydania decyzji cofających lub stwierdzających wygaśnięcie tych zezwoleń. Spadek łącznej liczby ważnych zezwoleń odnotowały wszystkie strefy z wyjątkiem kamiennogórskiej. Największy spadek miał miejsce w strefach: łódzkiej (o 13), katowickiej (o 12), mieleckiej (o 11) i wałbrzyskiej (o 10). Największy procentowy ubytek liczby ważnych zezwoleń odnotowała strefa łódzka, dla której wycofanie z obrotu 13 zezwoleń oznaczało spadek liczby zezwoleń o 7,2%. W strefie mieleckiej liczba ważnych zezwoleń zmniejszyła się o 5,6%, w krakowskiej o 5,1%, a w strefach kostrzyńsko-słubickiej i starachowickiej – o 5%. Na drugim biegunie są strefy: legnicka, słupska i warmińsko-mazurska, w których liczba zezwoleń zmniejszyła się w najmniejszym stopniu (o 1), co przełożyło się na spadki w granicach od 1,2% do 1,3%. Poniższa tabela przedstawia informacje o zmianie liczby zezwoleń w strefach na przestrzeni 2025 r. Tabela 4. Zmiana liczby ważnych zezwoleń w 2025 r. Lp. Strefa Liczba ważnych zezwoleń na koniec 2024 r. Zezwolenia wycofane z obrotu prawnego w 2025 r. Liczba ważnych zezwoleń na koniec 2025 r. wygaszone cofnięte 1 Kamiennogórska 49 0 0 49 2 Katowicka 287 12 0 275 3 Kostrzyńsko-Słubicka 139 7 0 132 4 Krakowska 136 7 0 129 5 Legnicka 76 1 0 75 6 Łódzka 180 13 0 167 7 Mielecka 197 11 0 186 8 Pomorska 114 3 0 111 9 Słupska 59 1 0 58 10 Starachowicka 60 3 0 57 11 Suwalska 74 3 0 71 12 Tarnobrzeska 169 8 0 161 13 Wałbrzyska 284 8 2 274 14 Warmińsko-Mazurska 86 1 0 85 Razem 1 910 78 2 1 830 14 W 2025 r. najwięcej zezwoleń należało do przedsiębiorców działających w strefie katowickiej (275) i wałbrzyskiej (274). Na te dwie strefy przypadało 30% wszystkich zezwoleń ważnych na koniec 2025 r. Na kolejnych pozycjach znalazły się strefy: mielecka (186 zezwoleń), łódzka (167) i tarnobrzeska (161). Przedsiębiorcy z 5 wspomnianych stref posiadają niemal 58,1% ogółu zezwoleń, co oznacza niewielką zmianę (- 0,4 pkt proc.) w stosunku do roku 2024. Całkowita liczba zezwoleń wydanych w historii stref, a więc od kwietnia 1996 r. do czerwca 2019 r., wyniosła 4 302, z tego do końca 2025 r. 2 472 zezwolenia zostały wyłączone z obrotu prawnego w związku z cofnięciem, stwierdzeniem wygaśnięcia lub nieważności albo z uchyleniem. W 2025 r. utraciło moc 80 zezwoleń, a więc o 17 zezwoleń mniej niż w 2024 r. Cofnięcie zezwolenia może nastąpić z urzędu w sytuacji niezrealizowania przez przedsiębiorcę określonych w nim warunków. Zezwolenie może być również cofnięte na wniosek samego przedsiębiorcy. Od początku funkcjonowania stref do końca 2024 r. cofnięto 910 zezwoleń, tj. 21,15% wszystkich wydanych. W samym 2025 r. cofnięto tylko 2 zezwolenia, przy 12 zezwoleniach cofniętych rok wcześniej. Stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia następuje na wniosek przedsiębiorcy lub z mocy prawa w przypadku utraty przez dany podmiot statusu przedsiębiorcy, tj. z dniem wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Przedsiębiorców (z zastrzeżeniem, że wykreślenie z KRS nie wynika z przejęcia spółki przez inny podmiot), a w przypadku osoby fizycznej – z dniem wykreślenia z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej (pod warunkiem, że wykreślenie z ewidencji nie jest skutkiem przekształcenia formy działalności w spółkę kapitałową w oparciu o przepisy art. 584 1 Kodeksu spółek handlowych i zezwolenie nie przeszło na spółkę powstałą z przekształcenia). Ponadto zezwolenie może wygasnąć z upływem terminu, na jaki zostało udzielone. Do końca 2025 r. wygasły 1 554 zezwolenia, co stanowi ponad 36,1% ogólnej liczby zezwoleń wydanych w całej historii stref. Tylko w 2025 r. wygasło 78 zezwoleń, z czego 76 to wygaśnięcia stwierdzone na wniosek przedsiębiorcy. Liczba wygaśnięć zezwoleń spadła w stosunku do 2024 r. o 8,2%. Ustawa o sse określa przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia, odmiennie traktując przedsiębiorców, którzy nie skorzystali z pomocy publicznej w ramach zezwolenia, które miałoby być wygaszone (art. 19 ust. 5 pkt 1 i 2 ww. ustawy) i tych, którzy ze zwolnienia podatkowego skorzystali (art. 19 ust. 5 pkt 3). W tym drugim przypadku stwierdzenie wygaśnięcia jest dopuszczalne tylko w sytuacji gdy przedsiębiorca spełnił warunki udzielania pomocy publicznej i warunki określone w zezwoleniu. Z tego rozwiązania korzystają więc przedsiębiorcy, którzy w pełni zrealizowali inwestycje, spełnili warunki udzielania pomocy (dotyczące m.in. trwałości projektu) i wykorzystali przysługującą im pulę pomocy w postaci zwolnienia dochodu z działalności od podatku dochodowego. W 2025 r. na 76 decyzji stwierdzających wygaśnięcie zezwolenia na wniosek przedsiębiorcy ‒ 67, a więc przeszło 88%, zostało wydanych na podstawie art. 19 ust. 5 pkt 3 ustawy o sse, a więc przedsiębiorcom, którzy spełnili ciążące na nich zobowiązania i skonsumowali przysługującą im pomoc. Podstawą unieważnienia zezwolenia jest wystąpienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, np. naruszenie przepisów o właściwości, 15 wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Od początku funkcjonowania stref minister właściwy do spraw gospodarki wydał 6 prawomocnych decyzji stwierdzających nieważność zezwolenia. Uchylenie zezwolenia następuje w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145 aa lub w art. 145b Kodeksu postępowania administracyjnego, np. ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, bądź też wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Minister właściwy do spraw gospodarki uchylił jak dotąd 2 zezwolenia. Podstawą tych decyzji była pierwsza z przytoczonych powyżej okoliczności. Nakłady inwestycyjne Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na podstawie zezwoleń, które były ważne na dzień 31 grudnia 2025 r. ponieśli nakłady inwestycyjne w wysokości 164,29 mld zł. W stosunku do 2024 r. wartość inwestycji skurczyła się o 2,87 mld zł, tj. o ponad 1,7%. Poniższa tabela przedstawia skumulowaną wartość kapitału zainwestowanego przez podmioty posiadające ważne zezwolenia na koniec danego roku, za lata 2023–2025. Tabela 5. Poniesione nakłady inwestycyjne (narastająco, na koniec roku) w mln zł Lp. Strefa 2023 r. 2024 r. 2025 r. Udział w nakładach w 2025 r. (w %) Dynamika 2025/2024 (rok 2024 = 100) 1 Kamiennogórska 3 173,08 3 224,31 3 287,33 2,00 101,95 2 Katowicka 29 340,16 29 306,86 28 973,45 17,63 98,86 3 Kostrzyńsko-Słubicka 8 821,33 8 977,46 8 513,74 5,18 94,83 4 Krakowska 5 388,26 5 405,19 5 273,00 3,21 97,55 5 Legnicka 8 432,40 8 162,78 8 117,18 4,94 99,44 6 Łódzka 15 858,98 15 931,16 13 810,78 8,41 86,69 7 Mielecka 12 903,88 12 605,02 12 836,47 7,81 101,84 8 Pomorska 13 993,42 13 844,83 13 907,06 8,47 100,45 9 Słupska 2 461,61 2 438,08 2 452,68 1,49 100,60 10 Starachowicka 2 364,68 2 336,81 2 000,97 1,22 85,63 11 Suwalska 3 683,51 3 707,01 3 798,38 2,31 102,46 12 Tarnobrzeska 16 679,58 16 611,68 16 817,29 10,24 101,24 13 Wałbrzyska 38 331,21 38,430,27 38 235,24 23,27 99,49 14 Warmińsko-Mazurska 6 192,77 6 183,17 6 270,46 3,82 101,41 Razem 167 624,87 167 164,63 164 294,03 100,00 98,28 W 2025 r., podobnie jak w latach ubiegłych, największy udział w skumulowanej wartości inwestycji miały strefy: wałbrzyska (23,27%) i katowicka (17,63%), natomiast najmniejszy – strefa starachowicka (1,22%), słupska (1,49%) i kamiennogórska (2,0%). Tylko w połowie stref wartość inwestycji na koniec 2025 r. zwiększyła się, przy czym w żadnej z nich przyrost nie był większy niż 2,5%. Najwyższą dynamikę odnotowano w strefie 16 suwalskiej, w której nakłady zwiększyły się o 91,4 mln zł, co dało wzrost na poziomie 2,46%. Na kolejnych pozycjach znalazła się strefa kamiennogórska i mielecka. Wartość inwestycji zwiększyła się w nich odpowiednio o: 1,95% i 1,84%. Wzrostem wydatków inwestycyjnych w stosunku do 2024 r. charakteryzowały się jeszcze strefy: warmińsko-mazurska (1,41%), tarnobrzeska (1,24%), słupska (0,6%) i pomorska (0,45%), a więc strefy, które w 2024 r. odnotowały ujemną dynamikę inwestycji. Pozostałe siedem stref odnotowało spadek skumulowanej wartości inwestycji, przy czym największa regresja wystąpiła w strefie starachowickiej, gdzie nakłady zmniejszyły się o 14,37%. Wartość kosztów inwestycji spadła o 335,84 mln zł i było to konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia trzech z czterech zezwoleń należących do przedsiębiorcy Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy ‒ jednego z największych inwestorów w tej strefie. Łączna wartość inwestycji dla tych trzech zezwoleń na koniec 2024 r., nieuwzględniona w raporcie z uwagi na ich wycofanie z obrotu prawnego, wynosiła 337,66 mln zł. Niewiele mniejszy spadek, wynoszący ponad 13,3%, wystąpił w strefie łódzkiej. Wartość wydatków inwestycyjnych w tej strefie skurczyła się o ponad 2,12 mld zł w stosunku do roku 2024, mimo że przedsiębiorcy posiadający na koniec 2025 r. ważne zezwolenia zwiększyli wartość swoich inwestycji o ponad 350,5 mln zł. Spadek łącznej wartości kosztów inwestycji był wynikiem stwierdzenia wygaśnięcia dwóch zezwoleń należących do Euroglas Polska i pięciu zezwoleń przedsiębiorcy Ceramika Paradyż. Łączny koszt siedmiu inwestycji tych przedsiębiorców, nie uwzględniony w wynikach strefy na koniec 2025 r., wynosi ponad 2,2 mld zł. W 2024 r. Euroglas Polska z inwestycjami w Osiedlu Niewiadów (gmina Ujazd) i Ceramika Paradyż z inwestycjami w zakładach w Tomaszowie Mazowieckim, Wielkiej Woli (gmina Paradyż) i Opocznie, plasowały się w czołówce wiodących inwestorów strefy łódzkiej, odpowiednio na pozycji pierwszej i piątej. 3287,33 28973,45 8513,74 5273,00 8117,18 13810,78 12836,47 13907,06 2452,68 2000,97 3798,38 16817,29 38235,24 6270,46 0 5 000 10 000 15 000 20 000 25 000 30 000 35 000 40 000 45 000 Wartość inwestycji (w mln zł) Strefa Skumulowana wartość inwestycji w latach 2023 –2025 2023 r. 2024 r. 2025 r. 17 W wartościach bezwzględnych największy wzrost inwestycji w porównaniu z 2024 r. wystąpił w strefie mieleckiej i wyniósł 231,45 mln zł. Jest to zasługa sukcesywnego angażowania środków przez wielu inwestorów, wśród których wyróżniali się Goodrich Aerospace Poland, BorgWarner Poland, Froneri Polska i MTU Aero Engines Polska. Przyrost wydatków inwestycyjnych na przestrzeni 2025 r. znacznie przekroczył ubytek wynikający ze stwierdzenia wygaśnięcia w tym samym okresie aż 11 zezwoleń związanych z inwestycjami, których koszty na koniec 2024 r. wynosiły ok. 260,32 mln zł. Na kolejnej pozycji pod względem skali przyrostu kosztów inwestycji uplasowała się strefa tarnobrzeska, ze wzrostem wynoszącym 205,61 mln zł. Na wynik ten w największym stopniu złożyły się nakłady poczynione w 2025 r. przez UPM Raflatac Polska i Starion Poland. Przyrost wydatków inwestycyjnych w trakcie 2025 r. był ponad dwukrotnie większy niż ubytek wynikający z wycofania z obrotu prawnego 8 zezwoleń. Wzrost nakładów o ponad 80 mln zł odnotowały też strefy suwalska i warmińsko-mazurska. W strefie suwalskiej przyrost na poziomie 91,37 mln zł wynikał m.in. z wydatków poniesionych przez Rosti Poland i Zakłady Produkcyjno-Usługowe Prawda, a w strefie warmińsko-mazurskiej – głównie z aktywności Ikea Industry Poland i Egger Biskupiec. W obu strefach wartość inwestycji wzrosła o niemal 100 mln zł, a ubytki wynikające z wygaśnięcia jednego zezwolenia w każdej z nich nie przekroczyły 6 mln zł. Tego, jak znaczący jest wpływ wycofywania z obrotu prawnego zezwoleń na skumulowaną wartość nakładów inwestycyjnych poniesionych w strefach dowodzi tabela 6 przedstawiająca zmianę wartości inwestycji na przestrzeni 2025 r. Tabela 6. Zmiana skumulowanej wartości inwestycji w 2025 r. w tys. zł Lp. Strefa Wartość inwestycji na koniec 2024 r. Ubytek nakładów w związku z wycofaniem zezwoleń Zwiększenie wartości inwestycji Wartość inwestycji na koniec 2025 r. 1 Kamiennogórska 3 224 310,76 0,00 63 015,52 3 287 326,28 2 Katowicka 29 306 862,61 525 264,01 191 850,32 28 973 448,92 3 Kostrzyńsko-Słubicka 8 977 456,13 484 424,02 20 705,06 8 513 737,17 4 Krakowska 5 405 186,37 137 168,64 4 986,92 5 273 004,65 5 Legnicka 8 162 785,38 45 629,60 24,33 8 117 180,11 6 Łódzka 15 931 163,66 2 470 903,36 350 515,96 13 810 776,26 7 Mielecka 12 605 019,89 260 320,51 491 770,52 12 836 469,90 8 Pomorska 13 844 829,26 81 171,32 143 405,34 13 907 063,28 9 Słupska 2 438 075,57 24 754,15 39 358,46 2 452 679,88 10 Starachowicka 2 336 806,25 337664,30 1 825,18 2 000 967,13 11 Suwalska 3 707 014,81 5 970,27 97 339,90 3 798 384,44 12 Tarnobrzeska 16 611 684,11 180 638,51 386 248,68 16 817 294,28 13 Wałbrzyska 38 430 266,25 374 836,03 179 805,03 38 235 235,25 14 Warmińsko-Mazurska 6 183 167,07 5 570,57 92 862,67 6 270 459,17 Razem 167 164 628,12 4 934 315,29 2 063 713,89 164 294 026,72 18 Wycofanie w 2025 r. z obrotu prawnego 80 zezwoleń oznacza, że w statystykach dotyczących wyników stref na koniec ubiegłego roku nie zostały uwzględnione wydatki inwestycyjne poniesione w związku z realizacją tych zezwoleń na łączną kwotę ponad 4,93 mld zł. Jest to wartość inwestycji określona na koniec 2024 r., kiedy zezwolenia jeszcze obowiązywały i przypisane do nich nakłady inwestycyjne były uwzględnione w całkowitych kosztach inwestycji wynoszących przeszło 167,16 mld zł. Największy ubytek wydatków inwestycyjnych, stanowiący połowę łącznej wielkości dla wszystkich stref, wystąpił w strefie łódzkiej. Na rezultat na poziomie 2,47 mld zł złożyły się wydatki inwestycyjne dla 13 zezwoleń wycofanych z obrotu prawnego, w tym wspomnianych wcześniej 2 zezwoleń Euroglas Polska i 5 zezwoleń Ceramiki Paradyż. Utrata ważności 12 zezwoleń w strefie katowickiej wiązała się z ubytkiem inwestycji na kwotę przekraczającą 525,26 mln zł. Największe wydatki inwestycyjne związane były z wygasłym zezwoleniem Huty Łabędy i dwoma zezwoleniami Ficomirrors Polska. W sumie na te trzy zezwolenia przypadło ponad 290,39 mln zł. Niewiele mniejszy niż w strefie katowickiej, bo wynoszący 484,42 mln zł, był ubytek wartości inwestycji w strefie kostrzyńsko-słubickiej. Spowodowało go wygaśnięcie 7 zezwoleń, w tym zezwolenia dla Swiss Krono z wydatkami na poziomie 240 mln zł. Na tle innych stref wyróżnia się jeszcze strefa wałbrzyska i starachowicka. W strefie wałbrzyskiej wygaszenie 8 i cofnięcie 2 zezwoleń skutkowało redukcją wartości inwestycji o blisko 374,84 mln zł. Niemal połowa z tej kwoty przypadła na wygasłe zezwolenie dla Alstom Polska. W strefie starachowickiej wspomniane wcześniej stwierdzenie wygaśnięcia trzech zezwoleń należących do przedsiębiorcy Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy oznaczało pomniejszenie wartości nakładów inwestycyjnych o 337,66 mln zł. Mimo że zdecydowana większość inwestycji w strefach jest już w stu procentach zrealizowana i przedsiębiorcy znajdują się na etapie korzystania z pomocy publicznej w formie zwolnienia podatkowego, we wszystkich strefach nastąpił przyrost wartości inwestycji w 2025 r. Wielkość tego przyrostu była bardzo zróżnicowana w poszczególnych strefach. W strefie legnickiej zwiększenie było symboliczne i wyniosło niewiele ponad 24,3 tys. zł. W kilku strefach przekroczyło jednak 100 mln zł. Pod tym względem wyróżniła się strefa mielecka, w której przedsiębiorcy posiadający ważne zezwolenia zwiększyli wartość swoich inwestycji o 491,77 mln zł. W strefie tarnobrzeskiej przedsiębiorcy doinwestowali niemal 386,25 mln zł. W obu przypadkach przyrosty wartości inwestycji pozwoliły zrekompensować ubytki wynikające z wycofania z obrotu prawnego zezwoleń, odpowiednio 11 i 8. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa łódzka, w której nakłady inwestycyjne na przestrzeni 2025 r. zwiększyły się o 350,52 mln zł. Taki przyrost nie był jednak w stanie zniwelować negatywnych skutków wycofania z obrotu prawnego 13 zezwoleń. Umożliwił jedynie złagodzenie konsekwencji ubytku nakładów w wysokości 2,45 mld zł. 19 Miejsca pracy Inwestorzy działający na terenie stref na koniec 2025 r. zatrudniali 356 670 pracowników, z czego ponad 68,4% stanowiły nowe miejsca pracy, tzn. utworzone przez przedsiębiorców w wyniku realizacji nowych inwestycji po dniu uzyskania zezwolenia. W 2025 r. zatrudnienie ogółem u przedsiębiorców posiadających zezwolenia na działalność w strefach spadło w stosunku do roku 2024 o 12,2 tys. pracowników, tj. o 3,3%. Dodatnia dynamika zatrudnienia ogółem wystąpiła w czterech strefach, przy czym nigdzie nie przekroczyła 2%. Największe wzrosty odnotowały strefy suwalska i legnicka, w których liczba pracowników zwiększyła się odpowiednio o 1,8% i 1,7%. W przypadku strefy suwalskiej przełożyło się to na wzrost zatrudnienia o 160 pracowników, a w przypadku legnickiej – o 247 etatów. W strefie pomorskiej łączne zatrudnienie zwiększyło się o 0,8%, a w strefie krakowskiej o 0,3%. W pozostałych strefach wskaźnik dynamiki zatrudnienia był mniejszy od 100, co oznacza, że zatrudnienie ogółem na koniec 2025 r. spadło w stosunku do poziomu z 2024 r. Największy spadek zatrudnienia odnotowała strefa łódzka, w której liczba pracowników ogółem zmniejszyła się o 8,8%. Tak jak w przypadku spadku wartości inwestycji przyczyniło się do tego wycofanie z obrotu prawnego 13 zezwoleń, w szczególności stwierdzenie wygaśnięcia zezwoleń przedsiębiorcy Ceramika Paradyż i Euroglas Polska, którzy na koniec 2024 r. wykazywali zatrudnienie łączne przekraczające 1,7 tys. pracowników. Dodatkowym czynnikiem negatywnie wpływającym na poziom zatrudnienia w strefie łódzkiej było zamknięcie przez Beko Poland Manufacturing zakładu produkcyjnego w Łodzi. Wiązało się z nim zlikwidowanie na przestrzeni 2025 r. blisko 500 miejsc pracy. W strefie słupskiej zatrudnienie ogółem spadło o 6,5% i w głównej mierze przyczyniło się do tego wygaśnięcie zezwolenia należącego do przedsiębiorcy MS więcej niż OKNA, który na koniec 2024 r. zatrudniał ponad 250 pracowników oraz liczne redukcje liczebności załogi. Spadek zatrudnienia w strefie katowickiej i kostrzyńsko-słubickiej wyniósł odpowiednio 5,3% i 5,0%. W pierwszej z nich był on spowodowany wycofaniem z obrotu prawnego 12 zezwoleń, dla których na koniec 2024 r. wykazywano zatrudnienie łączne przekraczające 2,0 tys. pracowników oraz ograniczeniem zatrudnienia u około pięćdziesięciu przedsiębiorców, z których największe redukcje załogi przeprowadzili: Adient Sealing Poland, Tenneco Silesia, Mapei Polska i Valeo Electric and Electronic Systems. U dwóch pierwszych inwestorów spadek zatrudnienia przekraczał 200, a u pozostałych – 160 etatów. Na zmniejszenie zatrudnienia w strefie kostrzyńsko-słubickiej w największym stopniu złożyło się wygaśnięcie zezwolenia dla Swiss Krono, zatrudniającego na koniec 2024 r. ponad 1,0 tys. pracowników, a także ograniczenie liczebności załogi w fabryce Amica we Wronkach (o 250 etatów). Tabela 7. przedstawia informacje o liczbie miejsc pracy w poszczególnych strefach w latach 2023–2025 u przedsiębiorców posiadających zezwolenia na działalność w strefie na koniec danego roku oraz informacje o dynamice zatrudnienia. 20 Tabela 7. Miejsca pracy w strefach Lp. Strefa 31.12.2023 r. 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Dynamika zatrudnienia ogółem (rok poprzedni = 100) Ogółem Nowe Utrzymane Ogółem Nowe Utrzymane Ogółem Nowe Utrzymane 2024/2023 2025/2024 1 Kamiennogórska 6 968 6 060 908 6 747 5 865 882 6 588 5 706 882 96,8 97,6 2 Katowicka 70 090 43 352 26 738 68 398 41 559 26 839 64 798 39 399 25 399 97,6 94,7 3 Kostrzyńsko-Słubicka 33 669 20 631 13 038 31 920 19 388 12 532 30 321 19 051 11 270 94,8 95,0 4 Krakowska 32 625 20 791 11 834 26 629 16 239 10 390 26 697 16 307 10 390 81,6 100,3 5 Legnicka 15 635 13 111 2 524 14 837 12 313 2 524 15 084 12 560 2 524 94,9 101,7 6 Łódzka 32 496 24 048 8 448 31 020 22 930 8 090 28 292 21 095 7 198 95,5 91,2 7 Mielecka 37 176 22 671 14 505 36 449 22 423 14 026 34 958 21 688 13 270 98,0 95,9 8 Pomorska 26 678 20 098 6 580 25 568 19 294 6 274 25 775 19 501 6 274 95,8 100,8 9 Słupska 5 014 3 189 1 825 5 026 3 132 1 894 4 697 3 069 1 628 100,2 93,5 10 Starachowicka 7 307 4 419 2 888 6 978 4 440 2 538 6 973 4 354 2 618 95,5 99,9 11 Suwalska 9 272 5 045 4 227 8 661 5 054 3 607 8 821 5 137 3 684 93,4 101,8 12 Tarnobrzeska 27 729 21 789 5 940 26 661 20 832 5 829 25 991 20 041 5 950 96,1 97,5 13 Wałbrzyska 60 898 47 640 13 258 60 369 47 426 12 943 58 263 45 837 12 426 99,1 96,5 14 Warmińsko-Mazurska 19 882 10 419 9 463 19 606 10 293 9 313 19 412 10 297 9 115 98,6 99,0 Razem 385 439 263 263 122 176 368 869 251 188 117 681 356 670 244 042 112 628 95,7 96,7 21 W liczbach bezwzględnych wzrosty zatrudnienia ogółem w porównaniu z 2024 r. były stosunkowo małe i mieściły się w granicach od 68 do 247 etatów. Największy przyrost liczby pracowników miał miejsce w strefie legnickiej, głównie za sprawą HMT Heldener Metalltechnik Polska oraz Wezi-tec. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa pomorska, w której liczba miejsc pracy zwiększyła się o 207, przede wszystkim dzięki inwestycji MR Garden. W pozostałych dwóch strefach, które odnotowały wzrost zatrudnienia ogółem, tj. w strefie suwalskiej i krakowskiej, liczba etatów wzrosła odpowiednio o 160 i 68. Największy, bo wynoszący 3,6 tys. etatów, spadek zatrudnienia ogółem wystąpił w strefie katowickiej. Wynikał on ze wspomnianego wycofania z obrotu prawnego 12 zezwoleń dla przedsiębiorców wykazujących na koniec 2024 r. łączne zatrudnienie przekraczające 2,0 tys. pracowników oraz z redukcji liczby pracowników u ok. 50 przedsiębiorców. Spadek o ponad 2,7 tys. etatów odnotowała strefa łódzka. Jest on konsekwencją wystąpienia wskazanych wcześniej czynników, tj. stwierdzenia wygaśnięcia 13 zezwoleń, w szczególności zezwoleń należących do dwóch znaczących pracodawców ‒ Ceramiki Paradyż i Euroglas Polska, oraz likwidacji zakładu Beko Poland Manufacturing w Łodzi. W strefie wałbrzyskiej zatrudnienie ogółem skurczyło się o ponad 2,1 tys. etatów. Na ten rezultat złożyło się wycofanie z obrotu prawnego 10 zezwoleń, dla których na koniec 2024 r. wykazano ponad 1,2 tys. etatów oraz redukcja etatów, m.in. u czterech znaczących inwestorów, oscylująca w przedziale od 109 do 384 etatów. 6588 64798 30321 26697 15084 28292 34958 25775 4697 6973 8821 25991 58263 19412 0 10 000 20 000 30 000 40 000 50 000 60 000 70 000 80 000 Wartość inwestycji (w mln zł) Strefa Zatrudnienie w strefach w latach 2023 –2025 2023 r. 2024 r. 2025 r. 22 Liczba nowych miejsc pracy na koniec 2025 r. zmniejszyła się w porównaniu z rokiem 2024 o 2,8%, co przełożyło się na spadek o ponad 7,1 tys. etatów. Dodatnią dynamikę w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy odnotowały cztery strefy i były to te same strefy, w których wystąpił wzrost zatrudnienia ogółem. Największą dynamiką charakteryzowała się strefa legnicka. Liczba nowych miejsc pracy wzrosła w tej strefie o 2,0% i było to przede wszystkim konsekwencją aktywności HMT Heldener Metalltechnik Polska oraz Wezi-tec. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa suwalska, ze wzrostem liczby nowych etatów o 1,6%. Wynik ten udało się osiągnąć dzięki drobnym wzrostom zatrudnienia u kilkunastu przedsiębiorców rekompensującym ubytek wynikający z wygaśnięcia 3 zezwoleń i licznych redukcji liczebności załogi, z których największa miała miejsce u przedsiębiorcy Kensus. W strefie pomorskiej liczba nowych miejsc pracy wzrosła o 1,1%, a w strefie krakowskiej – o 0,4%. Największy spadek liczby nowych miejsc pracy charakteryzował strefę łódzką, w której liczba etatów utworzonych w wyniku realizacji nowych inwestycji skurczyła się o 8%. Było to konsekwencją tych samych zjawisk, które przyczyniły się do największego w ujęciu procentowym i w liczbach bezwzględnych spadku zatrudnienia ogółem, a więc wycofania z obrotu prawnego 13 zezwoleń, w tym 2 zezwoleń dla przedsiębiorcy Euroglas Polska wykazującego na koniec 2024 r. ok. 490 nowych etatów oraz redukcji zatrudnienia i zamknięcia zakładu Beko Poland Manufacturing w Łodzi. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa katowicka, w której liczba nowych miejsc pracy spadła o 5,2%. Przyczyniło się do tego, tak jak w przypadku spadku zatrudnienia ogółem, wycofanie z obrotu prawnego 12 zezwoleń dla inwestycji, którym na koniec 2024 r. przypisano utworzenie ponad 1,0 tys. nowych stanowisk pracy oraz redukcja zatrudnienia u takich przedsiębiorców jak: Adient Seating Poland, Tenneco Silesia, Valeo Electric and Electronic Systems i BMZ Poland. W strefach: tarnobrzeskiej, wałbrzyskiej i mieleckiej spadki liczby nowych etatów oscylowały w przedziale od 3,8% do 3,3%. Do takiego rezultatu przyczyniło się, przywoływane już wielokrotnie, wycofanie z obrotu prawnego zezwoleń, dla których na koniec 2024 r. wykazywano łącznie prawie 1,8 tys. nowych miejsc pracy i redukcja nowych etatów u kilku dużych inwestorów, m.in.: Federal Mogul Gorzyce (strefa tarnobrzeska), Kyndryl Global Services Delivery Centre Polska, Robert Bosch i Faurecia Wałbrzych (strefa wałbrzyska) oraz ML System, BorgWarner Poland i Remog Polska (strefa mielecka). W liczbach bezwzględnych największy spadek liczby nowych miejsc pracy w porównaniu z 2024 r. miał miejsce w strefie katowickiej. Liczba nowych etatów w tej strefie zmniejszyła się o niemal 2,2 tys. Na kolejnych pozycjach znalazły się strefy łódzka i wałbrzyska, z redukcją wynoszącą ponad 1,8 tys. nowych miejsc pracy w pierwszej ze stref i blisko 1,6 tys. etatów w drugiej. Spadki liczby nowo utworzonych miejsc pracy w tych strefach wynikały z wystąpienia tych samym zjawisk co w przypadku redukcji zatrudnienia ogółem. W grupie stref o największych spadkach nowych miejsc pracy w liczbach bezwzględnych znalazły się jeszcze strefy: tarnobrzeska (spadek o 791 etatów) i mielecka (o 735 etatów). 23 Największym udziałem w zatrudnieniu ogółem od wielu lat charakteryzuje się strefa katowicka. W 2025 r. wyniósł on ponad 18,17% i był o 0,33 pkt proc. niższy niż w roku wcześniejszym. Do największych pracodawców w strefie katowickiej należą: NGK Ceramics Polska (fabryki w Dąbrowie Górniczej i Gliwicach), ZF Passive Safety Systems Poland, Stellantis Gliwice (zakłady w Gliwicach i Tychach), Lear Corporation Poland II (fabryka w Tychach), Brembo Poland, Nexteer Automotive Poland i Rockwell Automotive. Drugą pod względem udziału w zatrudnieniu była strefa wałbrzyska, z wynikiem na poziomie 16,34%, a więc niewiele niższym (o 0,06 pkt proc.) niż w roku 2024. Wysoką pozycję w tym rankingu strefa zawdzięcza inwestycjom realizowanym przez takich przedsiębiorców jak: Kyndryl Global Services Delivery Centre Polska, Volkswagen Poznań (fabryka we Wrześni), Electrolux Production Poland (fabryki w Żarowie, Oławie i Świdnicy, przed podziałem jako Electrolux Poland), Toyota Motor Manufacturing Poland (zakłady w Wałbrzychu i Jelczu- Laskowicach), Mahle Polska, ZF CV Systems Poland, Adient Poland (fabryki w Skarbimierzu i Świebodzinie), Faurecia Wałbrzych (zakłady w Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach) oraz 3M Wrocław. Na trzeciej pozycji znalazła się strefa mielecka, której udział w zatrudnieniu ogółem wynosił 9,8%. W tej strefie najwięcej pracowników zatrudniali: Pratt & Whitney Rzeszów, Firma Oponiarska Dębica, Bury, Lear Corporation Poland II (zakład w Jarosławiu), i BorgWarner Poland. Na kolejnych miejscach w rankingu były strefy: kostrzyńsko-słubicka (8,5%, m.in. dzięki inwestycjom Volkswagen Poznań w fabryce w Poznaniu, Phoenix Contact Wielkopolska, Faurecia Gorzów i Amica) oraz łódzka (7,93%, m.in. za sprawą Press Glass i zakładu w Radomsku, Infosys Poland, Fujitsu Technology Solutions). Łącznie na te pięć stref przypadło ponad 60,7% wszystkich miejsc pracy istniejących w strefach na koniec 2025 r. 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% 14% 16% 18% 20% Udział procentowy Strefa Udział stref w zatrudnieniu w 2025 r. Udział strefy w zatrudnieniu ogółemUdział strefy w liczbie nowych miejsc pracy ogółem 24 Tak jak w poprzednich latach strefa katowicka i wałbrzyska, z najwyższym udziałem w zatrudnieniu ogółem, dominowały również pod względem udziału w liczbie utworzonych nowych miejsc pracy. W tym rankingu na pierwszym miejscu uplasowała się jednak strefa wałbrzyska, z udziałem wynoszącym niemal 18,8%, a więc bardzo zbliżonym do wyniku z 2024 r. Nowe miejsca pracy powstałe w strefie katowickiej stanowiły natomiast niewiele ponad 16,1% wszystkich nowych etatów, tj. o 0,4 pkt proc. mniej niż w roku 2024. Na kolejnych pozycjach, z udziałami przekraczającymi 8,0%, znalazły się strefy: mielecka (8,89%), łódzka (8,64%) i tarnobrzeska (8,21%). W sumie na pięć stref z czołówki tego rankingu przypadło niespełna 60,7% wszystkich nowych miejsc pracy powstałych w strefach. Przedsiębiorcą, który według stanu na koniec 2025 r. utworzył w strefach najwięcej nowych miejsc pracy jest Volkswagen Poznań, posiadający zakłady w Poznaniu (strefa kostrzyńsko- słubicka) i we Wrześni (strefa wałbrzyska). Przedsiębiorca ten stworzył prawie 4 tys. nowych miejsc pracy. Do pułapu 4 tys. niewiele zabrakło też przedsiębiorcy Shell, który w strefie krakowskiej posiada 4 zezwolenia. Na trzeciej pozycji uplasował się Electrolux Production Poland. W fabrykach tego przedsiębiorcy w Oławie, Świdnicy i Żarowie w strefie wałbrzyskiej oraz w Siewierzu i Zabrzu w strefie katowickiej na koniec 2025 r. było blisko 3,7 tys. nowych miejsc pracy. Ponad 3 tys. nowo utworzonych miejsc pracy wykazywali jeszcze: Kyndryl Global Services Delivery Centre Polska działający we Wrocławiu (strefa wałbrzyska), Flextronics International Poland w Tczewie (strefa pomorska), LG Energy Solution Wrocław w Kobierzycach (strefa tarnobrzeska) i NGK Ceramics Polska w zakładach w Gliwicach i Dąbrowie Górniczej (strefa katowicka). Wiodący inwestorzy W 2025 r. na liście piętnastu największych inwestorów doszło tylko do jednej zmiany. Na piętnastej pozycja pojawił się Electrolux Production Poland, zastępując plasującego się na tym miejscu w poprzednich latach przedsiębiorcę Euroglas Polska. Zmiana jest konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia obu zezwoleń Euroglas Polska dla inwestycji na łączną kwotę przekraczającą 1,56 mld zł. Pozostali przedsiębiorcy zachowali swoje pozycje w gronie wiodących inwestorów. Tabela 8. Wiodący inwestorzy w specjalnych strefach ekonomicznych Lp. Przedsiębiorca Strefa Branża Kraj pochodzenia kapitału 1 LG Energy Solution Wrocław sp. z o.o. Tarnobrzeska Produkcja ogniw do pojazdów elektrycznych Korea Płd. 2 Mercedes-Benz Manufacturing Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Motoryzacja (silniki) Niemcy 3 Stellantis Gliwice sp. z o.o. Katowicka Motoryzacja (samochody i silniki) Niemcy 4 Toyota Motor Manufacturing Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Motoryzacja (skrzynie biegów i silniki) Belgia/Japonia 5 Volkswagen Poznań sp. z o.o. Kostrzyńsko- Słubicka i Wałbrzyska Motoryzacja (samochody) Luksemburg 25 Lp. Przedsiębiorca Strefa Branża Kraj pochodzenia kapitału 6 Grupa Azoty Polyolefins S.A. Pomorska Chemiczna Polska 7 NGK Ceramics Polska sp. z o.o. Katowicka Motoryzacja (filtry do silników) Belgia/Wielka Brytania/Japonia 8 Umicore Battery Materials Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Produkcja materiałów katodowych do akumulatorów Luksemburg 9 Volkswagen Motor Polska sp. z o.o. Legnicka Motoryzacja (silniki) Niemcy 10 Essity Operations Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Produkcja środków higieny osobistej Niemcy 11 Bridgestone Stargard sp. z o.o. Pomorska Produkcja opon Belgia 12 Mondelez Polska Production sp. z o.o. Łódzka i Wałbrzyska Spożywcza Polska 13 Zakłady Farmaceutyczne Polpharma S.A. Łódzka, Pomorska i Tarnobrzeska Farmaceutyczna Holandia 14 Egger Biskupiec sp. z o.o. Warmińsko- Mazurska Przetwórstwo drewna Austria 15 Electrolux Production Poland sp. z o.o. Katowicka i Wałbrzyska Produkcja sprzętu gospodarstwa domowego Szwecja Łączne nakłady inwestycyjne piętnastu największych inwestorów na koniec 2025 r. wyniosły ponad 50,6 mld zł, co stanowiło 30,81% całkowitej wartości inwestycji zrealizowanych w strefach. Udział inwestycji czołowych inwestorów był o niemal 0,5 pkt proc. większy niż w 2024 r. Zmiana na miejscu piętnastym w rankingu wiodących inwestorów nie miała wpływu na pozycje poszczególnych branż w tej grupie. W dalszym ciągu najsilniej jest reprezentowana branża motoryzacyjna. Przypadło na nią ok. 51,32% wartości inwestycji zrealizowanych przez piętnastu wiodących inwestorów. To poziom bardzo zbliżony do wielkości z 2024 r. Pod względem kraju pochodzenia kapitału nadal największy udział w wartości inwestycji mają przedsiębiorcy z kapitałem niemieckim, ale przypadło na nich prawie 30,8% wydatków inwestycyjnych, czyli o 3 pkt proc. mniej niż w roku 2024. Jest to konsekwencja awansu szwedzkiego inwestora Electrolux Production Poland w miejsce Euroglas Polska z kapitałem niemieckim. Tak jak w poprzednich latach wśród wiodących inwestorów wyróżniają się też przedsiębiorcy z kapitałem pochodzącym z Belgii (udział na poziomie 19,1%) i z Luksemburga (ponad 14,2%). Przedsięwzięcia zrealizowane przez piętnastu największych inwestorów zlokalizowane są głównie w województwie dolnośląskim i śląskim. Na terenie tych województw swoje inwestycje ulokowało 8 z 15 wiodących inwestorów, przy czym aż 7 z nich posiadało więcej niż jedno zezwolenie. Na inwestycje zrealizowane w województwie śląskim i dolnośląskim przypadło 64,1% środków zainwestowanych przez podmioty z czołowej piętnastki. Piętnastu wiodących inwestorów posiadało łącznie 60 ważnych zezwoleń. Aż czternaście zezwoleń przypadało na przedsiębiorcę Electrolux Production Poland, który prowadzi 26 działalność w dwóch strefach – katowickiej i wałbrzyskiej. Dziewięć zezwoleń posiadały Zakłady Farmaceutyczne Polpharma działające w trzech strefach: pomorskiej (Starogard Gdański), łódzkiej (Sieradz) i tarnobrzeskiej (Nowa Dęba). Siedmioma zezwoleniami dysponowała Toyota Motor Manufacturing Poland, pięć należało do NGK Ceramics Polska, a cztery – do Stellantis Gliwice, Volkswagen Motor Polska i Mondelez Polska Production działającego w strefie łódzkiej (Tomaszów Mazowiecki) i wałbrzyskiej (Skarbimierz). Pięciu inwestorów z czołowej piętnastki posiadało jedno zezwolenie na działalność w strefie. W 2025 r. nie zmieniła się liczba przedsiębiorców, których inwestycje w strefach przekroczyły 1 mld zł. Grupa ta liczyła 24 przedsiębiorców. Łączna wartość wydatków inwestycyjnych poniesionych przez inwestorów z tego grona na koniec 2025 r. wyniosła prawie 61,04 mld zł, co stanowiło 37,15% całkowitej wartości kapitału ulokowanego w strefach. Przedsiębiorcy z grupy „miliarderów” posiadali łącznie 88 zezwoleń. Efekty w przeliczeniu na zagospodarowany obszar stref W 2025 r. obszar zajęty przez przedsiębiorców posiadających zezwolenia wyniósł prawie 7 695,07 ha, tj. o 332,01 ha mniej niż w roku 2024. W dwóch strefach – kamiennogórskiej i legnickiej powierzchnia gruntów zajętych pod działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie zezwolenia nie zmieniła się. W pozostałych powierzchnia terenu pod działalność objętą zezwoleniami zmniejszyła się. Skala tego spadku była różna i wynosiła od 1,79 ha w strefie warmińsko-mazurskiej do 103,34 ha w strefie łódzkiej. Zmniejszenie powierzchni pod działalność na podstawie zezwolenia w strefie łódzkiej wynikało z wycofania z obrotu 13 zezwoleń, w szczególności z wygaśnięcia zezwoleń Euroglas Polska dotyczących inwestycji realizowanych na terenie ok. 51,1 ha i zezwoleń dla Ceramiki Paradyż, której zakłady produkcyjne zlokalizowane są na nieruchomościach o łącznej powierzchni ok. 38,4 ha. O niewiele mniej, bo o niespełna 101,53 ha, zmalała powierzchnia strefy kostrzyńsko-słubickiej wykorzystywana pod działalność gospodarczą na podstawie zezwoleń. W głównej mierze wynikało to z wygaśnięcia zezwolenia dla inwestycji Swiss Krono, zrealizowanej na terenie prawie 78,8 ha. W 2025 r. na 1 ha terenu zagospodarowanego przez inwestorów posiadających zezwolenie na działalność w strefach przypadło 21,35 mln zł nakładów inwestycyjnych i 46 miejsc pracy. W porównaniu z rokiem 2024 średnia wartość nakładów inwestycyjnych na 1 ha była wyższa o 0,47 mln zł, natomiast średnia dotycząca liczby miejsc pracy nie zmieniła się. Biorąc pod uwagę nakłady inwestycyjne na 1 ha najlepszy wynik osiągnęły strefy katowicka i legnicka. Na 1 ha zagospodarowanego terenu przypadło w nich odpowiednio 29,59 mln zł i 29,16 mln zł inwestycji. Niewiele gorszy wynik osiągnęła strefa tarnobrzeska, w której wskaźnik ten wzrósł do 28,03 mln zł/ha. Na czwartym miejscu ponownie znalazła się strefa mielecka, z wynikiem na poziomie 25,14 mln zł/ha. Na kolejnych pozycjach uplasowały się strefy: łódzka, wałbrzyska i kamiennogórska, z nakładami przekraczającymi 23 mln zł na 1 ha. 27 Tabela 9. Efekty w przeliczeniu na 1 ha terenu wykorzystanego pod działalność objętą zezwoleniami Lp. Strefa Teren zajęty pod działalność na podstawie zezwolenia (ha) Nakłady inwestycyjne na 1 ha (w mln zł) Miejsca pracy na 1 ha 1 Kamiennogórska 137,6802 23,88 48 2 Katowicka 979,1392 29,59 66 3 Kostrzyńsko-Słubicka 595,3146 14,30 51 4 Krakowska 436,3097 12,09 61 5 Legnicka 278,3761 29,16 54 6 Łódzka 570,0804 24,23 50 7 Mielecka 510,5524 25,14 68 8 Pomorska 810,5781 17,16 32 9 Słupska 201,5559 12,17 23 10 Starachowicka 144,5128 13,85 48 11 Suwalska 246,4579 15,41 36 12 Tarnobrzeska 599,8943 28,03 43 13 Wałbrzyska 1 581,2668 24,18 37 14 Warmińsko-Mazurska 603,3497 10,39 32 Razem 7 695,0681 21,35 46 Największy przyrost wartości inwestycji na 1 ha zagospodarowanego terenu w porównaniu z 2024 r. miał miejsce w strefie kostrzyńsko-słubickiej i wyniósł 1,42 mln zł/ha. Na drugiej pozycji znalazła się strefa mielecka, w której wartość inwestycji na 1 ha wzrosła o 1,18 mln zł. Relatywnie wysokim, na tle pozostałych stref, zwiększeniem tego wskaźnika charakteryzowały się strefy tarnobrzeska (wzrost o 770 tys. zł na ha) i katowicka (o 720 tys. zł/ha). Strefy: starachowicka, krakowska i legnicka odnotowały spadek średniej wartości wydatków inwestycyjnych na 1 ha, oscylujący w granicach od 160 tys. do 770 tys. zł/ha. Pod względem wielkość zatrudnienia przypadającego na 1 ha najlepszy rezultat osiągnęły strefy: mielecka (68 etatów) oraz katowicka (66 etatów). Wynik przekraczający 50 miejsc pracy osiągnęła jeszcze strefa krakowska (61 etatów), legnicka (54 etaty) i kostrzyńsko-słubicka (51 etatów). Wzrost liczby miejsc pracy w przeliczeniu na 1 ha w porównaniu z 2024 r. wystąpił w sześciu strefach, przy czym największy w strefie kostrzyńsko-słubickiej (o 5 etatów), łódzkiej i starachowickiej (w każdej z nich o 4 etaty). W trzech pozostałych strefach średnia ta wzrosła o 1 etat. W strefie krakowskiej, wałbrzyskiej i warmińsko-mazurskiej wskaźnik pozostał na tym samym poziomie. Pozostałe strefy odnotowały spadek średniej liczby miejsc pracy na 1 ha o 1 etat. 28 Struktura inwestycji według kraju pochodzenia kapitału Dla określenia kraju pochodzenia kapitału zagranicznego przyjęto, tak jak w poprzednich latach, jedną z definicji stosowanych przez Narodowy Bank Polski, tj. kraj siedziby nierezydenta będącego udziałowcem w danej firmie lub posiadającego oddział. Tabela 10. Struktura geograficzna zainwestowanego kapitału Lp. Kraj pochodzenia kapitału Wartość kapitału (w mln zł) Udział w łącznym kapitale 1 Niemcy 38 952,76 23,71% 2 Polska 35 102,76 21,37% 3 Belgia 12 700,85 7,73% 4 Korea Płd. 11 173,70 6,80% 5 Luksemburg 10 520,84 6,40% 6 Holandia 7 879,56 4,80% 7 USA 6 774,37 4,12% 8 Włochy 5 959,94 3,63% 9 Wielka Brytania 5 036,60 3,07% 10 Szwecja 4 921,73 3,00% 11 Austria 4 146,64 2,52% 12 Szwajcaria 4 055,70 2,47% 13 Cypr 3 330,93 2,03% 14 Francja 3 216,34 1,96% 15 Hiszpania 2 016,39 1,23% 16 Japonia 1 985,56 1,21% 17 Dania 1 727,87 1,05% 18 Finlandia 1 625,55 0,99% 19 Chiny 687,30 0,42% 20 Zjednoczone Emiraty Arabskie 661,33 0,40% 21 Pozostałe 1 817,29 1,09% Razem 164 294,03 100,00% W rankingu krajów pochodzenia kapitału zainwestowanego w strefach w 2025 r. doszło do trzech niewielkich zmian – zamiany pozycji między sześcioma krajami. Austria wyprzedziła Szwajcarię, awansując z dwunastej na jedenastą pozycję. Było to głównie konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia dla szwajcarskiego inwestora – Swiss Krono oraz 2 zezwoleń dla przedsiębiorcy ABB z kapitałem mieszanym – holendersko-szwajcarskim. Kolejna zamiana dotyczyła Francji i Cypru. Po rocznej przerwie Cypr powrócił na miejsce trzynaste, a Francja spadła na czternaste. Osłabienie pozycji Francji wynikało głównie z wygaśnięcia zezwolenia dla Alstom Polska. Ostatnia zmiana obejmowała Danię i Finlandię. Wartość kapitału pochodzącego z obu krajów wzrosła w porównaniu z rokiem 2024, przy czym wzrost nakładów dla inwestorów duńskich były niemal dwukrotnie większy. Przyczyniła się do tego przede wszystkim zmiana kraju pochodzenia kapitału Tenneco Automotive Eastern 29 Europe z USA na Danię i wydzielenie części działalności tego inwestora do duńskiej spółki Driv Poland. W wyniku tych zmian Dania awansowała na pozycję siedemnastą, a Finlandia spadła na osiemnaste miejsce. W strefach najwyższą wartość mają nakłady inwestycyjne przedsiębiorców z kapitałem niemieckim. Udział Niemiec wyniósł 23,71% i był mniejszy niż w roku 2024 o 0,42 pkt proc. Wartość inwestycji niemieckich spadła o prawie 1,39 mld. zł i wyniosła ok. 38,95 mld zł. Nakłady poniesione przez przedsiębiorców z Polski również skurczyły się, przy czym spadek był większy i wyniósł ok. 1,49 mld zł. Ostatecznie nakłady polskich przedsiębiorców nieznacznie przekroczyły 35,1 mld zł, co przełożyło się na udział na poziomie 21,37%, a więc niższy niż w 2024 r. o 0,52 pkt proc. Na koniec 2025 r. 70,81% wartości kapitału zainwestowanego w strefach pochodziło z sześciu krajów: Niemiec, Polski, Belgii, Korei Południowej, Luksemburga i Holandii. W 2024 r. udział czołowej szóstki krajów był zbliżony i wynosił 70,94%. W tym gronie były te same kraje co w 2025 r. Poniższy wykres prezentuje wiodące kraje pochodzenia kapitału ulokowanego w specjalnych strefach ekonomicznych. Na dwadzieścia krajów, z których pochodziły największe środki ulokowane w strefie według stanu na koniec 2025 r., w dziesięciu nakłady inwestycyjne były mniejsze niż w roku 2024. Największe spadki odnotowały inwestycje polskie i japońskie. Wyniosły one odpowiednio: 1,49 mld zł i 1,39 mld zł. Znacząco, bo o ponad 899,9 mln zł, skurczyła się też wartość kapitału ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Spadki inwestycji z trzech kolejnych krajów były już dużo mniejsze, choć przekraczały 100 mln zł. Inwestycje szwajcarskie skurczyły się o 266,14 mln Niemcy Polska Belgia Korea Płd. Luksemburg Holandia USA Włochy W.Brytania Szwecja Austria Szwajcaria Cypr Francja Hiszpania Japonia Dania Finlandia Chiny ZEA Pozostałe Struktura zainwestowanego kapitału wg kraju pochodzenia 30 zł, amerykańskie – o 180,6 mln zł, a hiszpańskie – o 100,6 mln zł. Pozostałe cztery kraje, tj. Japonia, Austria, Chiny i Włochy, odnotowały mniejsze spadki, mieszczące się w przedziale od 10,54 mln zł do 46,23 mln zł. Z kolei największy przyrost wartości zaangażowanego kapitału miał miejsce w przypadku Danii, Luksemburga i Finlandii. Wydatki inwestycyjne przedsiębiorców z tych trzech krajów wzrosły o prawie 1,03 mld zł, w tym wartość inwestycji duńskich o 406,95 mln zł, inwestycji z Luksemburga – o 392,89 mln zł, a z Finlandii – o 229,08 mln zł. Na poniższym wykresie została przedstawiona struktura kapitału zaangażowanego w poszczególnych strefach według trzech krajów wiodących pod względem wartości inwestycji. Największy udział inwestycji niemieckich, tak jak w roku 2024, odnotowała strefa legnicka. Na kapitał z Niemiec przypada 71,67% ogółu środków zainwestowanych w tej strefie, co daje prawie 5,82 mld zł. Do grona największych inwestorów niemieckich należą: Volkswagen Motor Polska, Sitech, Winkelmann i Hörmann Legnica. Od wielu lat bardzo dużym udziałem kapitału niemieckiego, sięgającym w 2025 r. 60,19%, charakteryzuje się strefa kamiennogórska. Jest to w dużej części efekt działalności przedsiębiorcy Bauer Print Wykroty, na którego przypada prawie 42,4% kapitału niemieckiego zainwestowanego w tej strefie. Znaczące inwestycje w strefie kamiennogórskiej zrealizowali też: Wepa Piechowice, Dr. Schumacher i Motherson DRSC Automotive Poland. Inwestycje pochodzące z Niemiec dominowały również w strefie kostrzyńsko-słubickiej (33,76% całkowitych nakładów), w której zainwestowali m.in. Gedia Poland, Homanit Polska, Homanit Krosno Odrzańskie i Phoenix Contact Wielkopolska oraz w strefie katowickiej (33,42% wydatków ogółem), 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Procent inwestycji Strefa Struktura zainwestowanego kapitału wg 3 krajów wiodących Austria Belgia Cypr Dania Francja Holandia Korea Płd. Luksemburg Niemcy Polska Słowacja Szwajcaria Szwecja Włochy Wielka Brytania pozostałe 31 w głównej mierze dzięki przedsiębiorcy Stellantis Gliwice, na którego przypada prawie 58,6% ogółu inwestycji niemieckich w strefie katowickiej. W strefie wałbrzyskiej Niemcy uplasowały się na pierwszej pozycji w grupie trzech wiodących krajów pochodzenia kapitału, z udziałem wynoszącym 27,74%, ale to właśnie w tej strefie wartość inwestycji niemieckich była najwyższa i wyniosła blisko 10,61 mld zł. Przyczynili się do tego m.in.: Mercedes-Benz Manufacturing Poland, Essity Operations Poland, spółki z grupy PCC, Creaton Polska, Rehau i BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego. Mercedes-Benz Manufacturing Poland działający w Jaworze i Stellantis Gliwice posiadający fabryki w Gliwicach i Tychach to najwięksi inwestorzy niemieccy w strefach. Poniesione przez nich nakłady, przekraczające kwotę 10,91 mld zł, stanowią ponad 28,0% ogółu inwestycji niemieckich we wszystkich strefach. Podobnie jak w latach wcześniejszych, w 2025 r. największym udziałem kapitału pochodzącego z Polski charakteryzowała się strefa suwalska. Udział ten wyniósł 77,54%. W strefie starachowickiej inwestycje z Polski stanowiły 46,51%, a w strefie krakowskiej – 43,01% całkowitych nakładów inwestycyjnych. Udział przekraczający 40% odnotowały też strefy: pomorska i warmińsko-mazurska. W obu przypadkach wyniósł on 41,89%. Do największych polskich inwestorów w strefie suwalskiej należeli: Tanne, Woodeco MDF i Padma, w starachowickiej – Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy. Wynik strefy krakowskiej to w dużej mierze zasługa inwestycji: Wiśniowski, Alupol Films, Grupa Azoty (spółka z dominującym kapitałem z Polski) i ComArch, natomiast na rezultat strefy pomorskiej złożyły się m.in. inwestycje: Grupy Azoty Polyolefins, Qemetica Soda Polska i MrGarden. Dominacja inwestycji z kapitałem polskim w strefie warmińsko-mazurskiej wynika głównie z inwestycji: Cedrob w Ciechanowie, Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol, ILS i Tymbark-MWS w Olsztynku. Kapitał z Polski uplasował się na pierwszym miejscu w strukturze geograficznej inwestycji również w strefach: słupskiej (z udziałem na poziomie 38,45%, za sprawą działalności: Albatros Aluminium, Paula-Fish oraz Perla Polska) i mieleckiej (26,52%, dzięki polsko- niemieckiemu przedsiębiorcy Bury, Maspex Food (wcześniej jako Polskie Zakłady Zbożowe Lubella GMW) w Lublinie, Wipasz w Międzyrzecu Podlaskim czy polsko-luksemburskiemu przedsiębiorcy Black Red White). W strefie pomorskiej inwestycje przedsiębiorców z kapitałem polskim osiągnęły najwyższą wartość spośród wszystkich stref i wyniosły prawie 5,83 mld zł. Prawie 4,61 mld zł przedsiębiorcy z kapitałem pochodzącym z Polski zainwestowali w strefie wałbrzyskiej, przy największym udziale Mondelez Polska Production (zakład w Skarbimierzu), Faurecia Wałbrzych (fabryki w Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach) oraz Adient Poland (zakłady w Skarbimierzu i Świebodzinie). Tak duże nakłady nie wystarczyły jednak na uplasowanie się Polski w gronie trzech wiodących krajów pochodzenia kapitału w strefie wałbrzyskiej. Duży udział kapitału polskiego charakteryzował także strefę kostrzyńsko-słubicką (24,47%), łódzką (20,52%) i tarnobrzeską (17,39%). Polska zajęła w tych strefach drugie miejsce w strukturze kapitałowej inwestycji. Na tej samej pozycji inwestycje z Polski znalazły się w strefie katowickiej, przy czym wydatki na poziomie 3,35 mld zł dały im udział wynoszący 11,57%. Do największych polskich inwestorów w strefie kostrzyńsko-słubickiej należeli: Faurecia Gorzów, Barlinek Inwestycje i Amica, w tarnobrzeskiej – KPS Food, Cell-Fast 32 i Zbyszko Company, a w katowickiej – Tymbark-MWS z zakładem w Tychach, CP Glass, Bioagra-Oil i Mokate. Kapitał belgijski plasujący się na trzeciej pozycji w strukturze geograficznej inwestycji w strefach, w żadnej z nich nie był dominujący. W strefie pomorskiej inwestycje z Belgii znalazły się na drugim miejscu w strukturze kapitałowej, a w strefie wałbrzyskiej, słupskiej, katowickiej i kamiennogórskiej – na trzecim. W strefie pomorskiej przedsiębiorcy z Belgii ulokowali środki finansowe o wartości prawie 2,57 mld zł, co stanowi 18,47% łącznej wartości inwestycji w tej strefie. Wysoki odsetek kapitału belgijskiego w strefie pomorskiej wynika w dużej mierze z inwestycji Bridgestone Stargard i Solvay Poland. Na tych dwóch przedsiębiorców przypada ponad 95,2% inwestycji z Belgii w strefie pomorskiej i prawie 19,3% ogółu inwestycji belgijskich w strefach. Największą wartość inwestycje pochodzące z Belgii osiągnęły jednak w strefie wałbrzyskiej. Przedsiębiorcy belgijscy zainwestowali w niej ponad 5,21 mld zł, co dało udział na poziomie 13,63% łącznej wartości inwestycji w tej strefie. Na wartości kapitału belgijskiego ulokowanego w strefie wałbrzyskiej zaważyły przede wszystkim inwestycje Toyota Motor Manufacturing Poland (spółki belgijsko-japońskiej, ze zdecydowaną dominacją kapitału z Belgii) zrealizowane w Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach. Również w strefie katowickiej wartość inwestycji belgijskich była wyższa niż w strefie pomorskiej i wyniosła ok. 3,24 mld zł. Było to konsekwencją inwestycji zrealizowanych przez belgijsko-brytyjsko-japońskiego przedsiębiorcę NGK Ceramics Polska, na którego przypada ok. 92,06% łącznej wartości inwestycji belgijskich w strefie katowickiej. Wysoka pozycja Belgii w rankingu krajów pochodzenia kapitału w strefie słupskiej, z udziałem wynoszącym 11,33%, jest natomiast zasługą inwestycji AGC Automotive Poland – jedynego belgijskiego przedsiębiorcy działającego w strefie słupskiej, realizującego inwestycje w Koszalinie i w Słupsku. Korea Południowa, tak jak w trzech poprzednich latach, zajęła pierwsze miejsce w strukturze geograficznej inwestycji w strefie tarnobrzeskiej. Inwestycje przedsiębiorców z Korei wyniosły ponad 9,41 mld zł, co dało im udział na poziomie 55,98% nakładów inwestycyjnych w tej strefie i 84,25% ogółu inwestycji koreańskich we wszystkich strefach. Na wysoką pozycję Korei Południowej w strefie tarnobrzeskiej złożyły się m.in. inwestycje: LG Energy Solution Wrocław, LG Electronics Wrocław, LG Chem Poland, LG Innotek Poland i Dongseo Display Poland, wszystkie realizowane w gminie Kobierzyce pod Wrocławiem. Korea Południowa zajęła trzecią pozycję w strukturze kapitałowej inwestycji w strefie warmińsko-mazurskiej i osiągnęła ten wynik wyłącznie dzięki jednemu przedsiębiorcy – LG Electronics Mława. Jego inwestycja na kwotę przekraczającą 800 mln zł stanowiła blisko 12,78% ogółu wydatków inwestycyjnych poniesionych w tej strefie. Największy udział kapitału z Luksemburga, zapewniający temu krajowi drugą pozycję w strukturze geograficznej inwestycji, charakteryzuje strefę starachowicką. Inwestycje z Luksemburga stanowiły 18,87% łącznej wartości wydatków inwestycyjnych w tej strefie i wyniosły niemal 377,47 mln zł. Ten wynik to efekt działalności jedynego inwestora z kapitałem luksemburskim w strefie starachowickiej, czyli Man Bus. Dużo większe środki inwestorzy z Luksemburga zaangażowali w strefie wałbrzyskiej. Drugie miejsce w strukturze geograficznej kapitału, z udziałem wynoszącym 17,58%, zapewniły im nakłady na poziomie 6,72 mld zł. To zasługa inwestycji zrealizowanych przez Volkswagen Poznań w zakładzie we 33 Wrześni i działalności Umicore Battery Materials Poland. Środki zaangażowane przez tych dwóch największych inwestorów strefowych pochodzących z Luksemburga stanowiły ponad 98,3% łącznej wartości kapitału z tego kraju ulokowanego w strefie wałbrzyskiej .W sumie na strefę wałbrzyską przypada prawie 2 / 3 ogółu inwestycji luksemburskich w strefach. Dzięki inwestycji Joyson Safety Systems Poland Luksemburg uplasował się na drugim miejscu w strukturze pochodzenia kapitału w strefie kamiennogórskiej, z udziałem wynoszącym 14,24%. Koszt tej inwestycji znacznie jednak odbiega od sumy kapitału luksemburskiego zaangażowanego w strefie wałbrzyskiej, stanowiąc niespełna 7% jej wartości. W strefach krakowskiej i legnickiej inwestycje z Luksemburga znalazły się na trzeciej pozycji w rankingu krajów, z których pochodzi ulokowany w nich kapitał. W strefie krakowskiej ich udział w łącznej wartości ulokowanego w niej kapitału wyniósł 14,65%, przy wydatkach inwestycyjnych wynoszących niemal 772,46 mln zł. Prawie 92,4% z tej kwoty przypada na dwóch przedsiębiorców – Man Trucks i Velvet Care. W przypadku strefy legnickiej inwestycje jednego przedsiębiorcy Gates Polska (w Legnicy i Legnickim Polu) o wartości niespełna 328,9 mln zł dały kapitałowi z Luksemburga udział wynoszący 4,05% łącznej wartości inwestycji w tej strefie. Inwestycje z Holandii zajęły pierwsze miejsce w strukturze geograficznej kapitału ulokowanego w strefie łódzkiej, z nakładami wynoszącymi ponad 3,3 mld zł. Dało to inwestycjom holenderskim udział na poziomie 23,91%. O wyniku Holandii w tej strefie przesądziły inwestycje: Beko Poland Manufacturing, Fuji Seal Poland, Zakładów Farmaceutycznych Polpharma (fabryka w Sieradzu), Animex Kutno i Procter and Gamble Operations Polska (zakład w Aleksandrowie Łódzkim). W strefie pomorskiej inwestycje holenderskie znalazły się na trzeciej pozycji w strukturze pochodzenia kapitału. Zaangażowanie finansowe wyniosło ponad 1,29 mld zł, co stanowiło 9,31% ogólnej wartości poniesionych w niej nakładów inwestycyjnych. Prawie 87,2% tej kwoty przypada na inwestycje Zakładów Farmaceutycznych Polpharma w Starogardzie Gdańskim. Większe, bo wynoszące blisko 1,73 mld zł, były wydatki inwestycyjne przedsiębiorców z kapitałem holenderskim w strefie wałbrzyskiej. Ponad 70,7% tych nakładów jest udziałem inwestora 3M Wrocław. Nie zapewniło to Holandii miejsca w czołowej trójce krajów pochodzenia kapitału. W sumie jednak na trzy strefy: łódzką, pomorską i wałbrzyską przypadło niemal 80,3% łącznej wartości inwestycji holenderskich zrealizowanych we wszystkich strefach. To w strefie łódzkiej i pomorskiej, ale także w strefie tarnobrzeskiej (w Nowej Dębie na Podkarpaciu) działalność prowadzi największy inwestor z kapitałem holenderskim w strefach – Zakłady Farmaceutyczne Polpharma. Inwestycje amerykańskie, choć w strukturze geograficznej kapitału ulokowanego w strefach uplasowały się na wysokim, siódmym miejscu, to w żadnej ze stref nie były w grupie trzech dominujących. Kapitał z USA w największym stopniu skoncentrował się w strefie katowickiej. Wartość inwestycji z tego kraju wyniosła niespełna 2,67 mld zł, co stanowiło 39,8% ogółu inwestycji amerykańskich we wszystkich strefach. Wśród inwestorów amerykańskich przodowali: Guardian Częstochowa ‒ największy inwestor z USA w strefach, Eaton Automotive Systems i Adient Seating Poland. Na tych trzech przedsiębiorców przypadło ponad 90,5% wartości inwestycji amerykańskich zrealizowanych w strefie katowickiej. Pod względem wartości inwestycji pochodzących z USA wyróżniała się jeszcze strefa pomorska 34 i łódzka. W strefie pomorskiej czterej przedsiębiorcy: International Paper Cellulose Fibers (Poland), MM Kwidzyn, SPX Flow Technology Poland i Jabil Poland zainwestowali łącznie prawie 1,25 mld zł. W strefie łódzkiej inwestycje amerykańskie wyniosły prawie 1,15 mld zł, głównie za sprawą Uma Investments, na którą przypada prawie 85,0% tej kwoty. Włochy, mimo wysokiej, ósmej pozycji w strukturze kapitałowej inwestycji w strefach, znalazły się w grupie trzech wiodących krajów tylko w jednej z nich – strefie kostrzyńsko- słubickiej. Inwestycje przedsiębiorców z kapitałem włoskim wyniosły tam 956,47 mln zł, co stanowiło 11,23% nakładów inwestycyjnych w tej strefie. O wyniku Włoch zadecydowały inwestycje ICT Poland, których łączna wartość stanowi 90,7% ogółu inwestycji włoskich w strefie kostrzyńsko-słubickiej. Dużo większą wartość, ale znacznie mniejszy udział w strukturze pochodzenia kapitału, miały inwestycje włoskie w strefie katowickiej i wałbrzyskiej. Nakłady inwestorów z Włoch wyniosły w nich odpowiednio: 2,14 mld zł i 1,44 mld zł. Na te dwie strefy przypadło w sumie 60,0% łącznej wartości inwestycji włoskich. W strefie katowickiej największe środki finansowe ulokowali: Brembo Poland – obecnie największy inwestor włoski w strefach, posiadający jeszcze zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefie krakowskiej, Marelli Bielsko-Biała Poland, Sest-Luve- Polska, Bitron Poland i Avio Polska, a w strefie wałbrzyskiej – Marcegaglia Poland, Italmetal i Lowara Vogel Polska. Wielka Brytania zajęła drugie miejsce w strukturze geograficznej kapitału zainwestowanego w strefie legnickiej, z udziałem wynoszącym 7,93%. Jedyny przedsiębiorca z kapitałem pochodzącym z Wielkiej Brytanii w strefie legnickiej, czyli Sanden Manufacturing Poland, poniósł wydatki inwestycyjne na kwotę blisko 644,03 mln zł. Ponad dwa i pół razy większą wartość (ok. 1,74 mld zł) i większy udział (ok. 13,6%) inwestycje brytyjskie miały w strefie mieleckiej, gdzie zainwestowali m.in.: Goodrich Aerospace Poland – aktualnie największy inwestor brytyjski w strefach, Borgwarner Rzeszów, Pratt & Whitney Rzeszów i Hamilton Sundstrand Poland. Takie wydatki nie zapewniły jednak Wielkiej Brytanii jednej z trzech czołowych pozycji w strukturze geograficznej inwestycji w strefie mieleckiej. Również w strefie katowickiej wartość inwestycji brytyjskich była większa niż w strefie legnickiej. Na kwotę bliską 855,44 mln zł złożyły się przede wszystkim inwestycje Johnson Matthey Poland i TI Poland posiadającego zakłady w Bielsku Białej i w Wieprzu w gminie Radziechowy- Wieprz. Do grona znaczących inwestorów brytyjskich należeli jeszcze: R.Twining and Company w strefie kostrzyńsko-słubickiej, Pilkington Automotive Poland w tarnobrzeskiej i GKN Driveline Polska w wałbrzyskiej. Szwecja, tak jak w kilku poprzednich latach, była wśród krajów wiodących w strukturze kapitałowej inwestycji tylko w jednej strefie – suwalskiej. Przypadło jej drugie miejsce z wydatkami rzędu 399,87 mln zł i udziałem na poziomie 10,53%. Inwestycje szwedzkie w tej strefie stanowią jednak tylko 8,12% łącznych nakładów poniesionych przez przedsiębiorców z kapitałem pochodzącym ze Szwecji we wszystkich strefach. Znacznie większe środki finansowe inwestorzy szwedzcy ulokowali w strefach: wałbrzyskiej (1,58 mld zł), pomorskiej (1,1 mld zł) i warmińsko-mazurskiej (619,89 mln zł). Największy szwedzki inwestor – Electrolux Production Poland ulokował się w strefie wałbrzyskiej i katowickiej. Przypadło na niego 27,13% całkowitej wartości inwestycji z tego kraju zrealizowanych w strefach. Duże wydatki inwestycyjne ponieśli również przedsiębiorcy: Flextronics International Poland 35 ze strefy pomorskiej oraz Ikea Industry Poland posiadająca zakłady w Wielbarku w strefie warmińsko-mazurskiej i w Stalowej Woli w strefie tarnobrzeskiej. W sumie ich inwestycje stanowią 37,7% całkowitej wartości kapitału szwedzkiego w strefach. Kapitał austriacki znalazł się na drugim miejscu w strukturze inwestycji w strefie warmińsko- mazurskiej, z udziałem wynoszącym 26,87%. Jest to zasługa przedsięwzięcia zrealizowanego przez Egger Biskupiec. Przedsiębiorca ten zainwestował ponad 1,68 mld zł, co stanowiło prawie 40,63% całego kapitału z Austrii ulokowanego w strefach. Więcej kapitału austriackiego trafiło do strefy katowickiej, w której zainwestowali m.in.: Kronospan OSB i Kronospan KO (wcześniej jako DSO). Nakłady inwestycyjne przedsiębiorców z Austrii w tej strefie wyniosły ponad 1,97 mld zł, co dało im udział w łącznej wartości inwestycji austriackich na poziomie ok. 47,63%. Tym samym na strefę katowicką i warmińsko-mazurską przypada 88,26% całego kapitału austriackiego w strefach. Inwestycje ze Szwajcarii skoncentrowały się w strefach łódzkiej i wałbrzyskiej, i wyniosły odpowiednio: 1,93 mld zł i 1,02 mld zł. W przypadku strefy łódzkiej pozwoliło to Szwajcarii na zajęcie trzeciego miejsca w strukturze kapitałowej inwestycji. Na strefę łódzką i wałbrzyską przypadło w sumie 72,73% wartości inwestycji szwajcarskich we wszystkich strefach. Na wyniku Szwajcarii w strefie łódzkiej w największym stopniu zaważyły inwestycje Gillette Poland International – największego inwestora szwajcarskiego w strefach, Lek oraz Miele Technika. W strefie wałbrzyskiej największe środki ulokowali: Colgate-Palmolive Manufacturing (Poland) i Ronal - Polska. Wysoki udział kapitału pochodzącego z Cypru charakteryzował strefę słupską. Za sprawą jednego przedsiębiorcy, tj. Kronospan Polska, inwestycje cypryjskie osiągnęły poziom 38,37% całkowitej wartości nakładów inwestycyjnych poniesionych w tej strefie. Wydatki rzędu 941,17 mln zł uplasowały Cypr na drugiej pozycji w rankingu, tuż za Polską. Inwestycje przedsiębiorców z kapitałem cypryjskim w strefie mieleckiej miały jednak znacznie większą wartość. Nakłady na poziomie 2,23 mld zł dały udział wynoszący 17,41% całkowitej wartości kapitału zaangażowanego w tej strefie i trzecią pozycję Cypru w strukturze geograficznej jej inwestycji. Na ten wynik Cypru w strefie mieleckiej złożyły się inwestycje czterech przedsiębiorców: Kronospan Mielec, Kronospan HPL, Kronoflooring i Silva Polski Recycling. W sumie na strefę mielecką i słupską przypadło 95,33% łącznej wartości inwestycji cypryjskich w strefach. Tak jak w poprzednich latach inwestycje francuskie znalazły się na drugiej pozycji wśród wiodących krajów pochodzenia kapitału w strefie krakowskiej. Wartość inwestycji z Francji w tej strefie wyniosła prawie 1,05 mld zł, co przełożyło się na udział w wysokości 19,89%. Kapitał francuski w strefie krakowskiej reprezentują tylko dwaj przedsiębiorcy: Valeo Autosystemy działający w Chrzanowie i Skawinie oraz Sopem. Pod względem wartości inwestycji przedsiębiorców z kapitałem francuskim wyróżniały się jeszcze strefy katowicka i wałbrzyska. Wyniosły one odpowiednio 749,3 mln zł i 529,67 mln zł. W gronie największych inwestorów francuskich w strefie katowickiej na koniec 2025 r. znajdowali się: Żywiec-Zdrój, Valeo Electric and Electronic Systems oraz Plastic Omnium Auto Exteriors, a w strefie wałbrzyskiej – Gestamp Wrocław i Tristone Flowtech Poland. 36 Kapitał duński uplasował się na trzeciej pozycji w strukturze kapitałowej inwestycji w strefie suwalskiej. Inwestycje z tego kraju wyniosły ponad 293,74 mln zł, co dało udział na poziomie 7,73%, w dużej mierze dzięki Rockwool Polska. Zaangażowanie kapitału duńskiego w strefie katowickiej i kostrzyńsko-słubickiej było większe i wyniosło odpowiednio: 477,38 mln zł i 470,61 mln zł. Oznacza to, że prawie 55% łącznej wartości kapitału z Danii ulokowała się właśnie w tych strefach. W przypadku strefy katowickiej na taki rezultat złożyły się inwestycje Tenneco Automotive Eastern Europe i Driv Poland, do 2024 r., a więc przed podziałem Tenneco i zmianą właściciela, wykazywane jako amerykańskie, a w strefie kostrzyńsko- słubickiej ‒ inwestycje Lantmannen Unibake Poland i Hempel Paints (Poland). Słowacja nie znalazła się w gronie dwudziestu krajów, z których pochodziło najwięcej kapitału zaangażowanego w strefach, niemniej jednak kolejny rok z rzędu jest na trzecim miejscu w strukturze geograficznej inwestycji strefy starachowickiej. Wydatki przekraczające 308,9 mln zł dały udział na poziomie 15,44% łącznej wartości kapitału ulokowanego w tej strefie. Taka pozycja Słowacji jest wynikiem inwestycji zrealizowanej przez Cerrad – jedynego inwestora słowackiego działającego w strefach. Struktura branżowa inwestycji Struktura branżowa inwestycji w strefach została określona na poziomie działów Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług ustanowionej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. poz. 1293, z późn. zm.). Wprowadzenie 1 stycznia 2016 r. nowej PKWiU spowodowało uchylenie rozporządzenia dotyczącego klasyfikacji z 2008 r., niemniej jednak w większości ważnych zezwoleń przedmiot działalności określony jest według tej klasyfikacji. W 2025 r. struktura branżowa skumulowanej wartości inwestycji uległa kilku zmianom w stosunku do roku poprzedniego. Na pozycji 22, czyli ostatniej w zestawieniu wiodących rodzajów działalności, usługi związane z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki, objęte działem 62 PKWiU, zostały zastąpione przez usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych, sklasyfikowane w dziale 72. Ponadto w czterech przypadkach doszło do zamiany pozycji między dwiema branżami. Na miejscu siódmym i ósmym przetasowanie dotyczyło branży drzewnej (dział 16) i produkcji wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (dział 23). Na pozycjach dwunastej i trzynastej miejscami zamieniły się branża meblarska (dział 31) i metalowa (dział 24), a na szesnastej i siedemnastej ‒ usługi poligraficzne (dział 18) i produkcja pozostałego sprzętu transportowego (dział 30). Ostatnia zamiana dotyczy miejsca dwudziestego oraz dwudziestego pierwszego i produkcji pozostałych wyrobów (dział 32) oraz napojów (dział 11). 37 Tabela 11. Struktura branżowa skumulowanej wartości inwestycji Lp. Dział PKWiU Nazwa działu Inwestycje (w mln zł) Udział w inwestycjach ogółem 1 29 Pojazdy samochodowe (z wyłączeniem motocykli), przyczepy i naczepy 47 782,87 29,08% 2 22 Wyroby z gumy i tworzyw sztucznych 14 499,11 8,83% 3 27 Urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego 13 738,55 8,36% 4 20 Chemikalia i wyroby chemiczne 13 134,70 7,99% 5 25 Wyroby metalowe gotowe, z wyłączeniem maszyn i urządzeń 10 527,54 6,41% 6 10 Artykuły spożywcze 10 446,66 6,36% 7 16 Drewno i wyroby z drewna i korka, z wył. mebli; wyroby ze słomy i materiałów w rodzaju stosowanych do wyplatania 9 209,89 5,61% 8 23 Wyroby z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych 7 858,31 4,78% 9 17 Papier i wyroby z papieru 7 658,64 4,66% 10 28 Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane 6 973,09 4,24% 11 26 Komputery, wyroby elektroniczne i optyczne 4 419,17 2,69% 12 31 Meble 2 695,10 1,64% 13 24 Metale 2 566,94 1,56% 14 21 Podstawowe substancje farmaceutyczne, leki i pozostałe wyroby farmaceutyczne 2 441,85 1,49% 15 52 Magazynowanie i usługi wspomagające transport 2 262,57 1,38% 16 18 Usługi poligraficzne i usługi reprodukcji zapisanych nośników informacji 1 712,98 1,04% 17 30 Pozostały sprzęt transportowy 1 629,59 0,99% 18 58 Usługi związane z działalnością wydawniczą 1 035,97 0,63% 19 13 Wyroby tekstylne 801,48 0,49% 20 32 Pozostałe wyroby 666,18 0,41% 21 11 Napoje 660,03 0,40% 22 72 Usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych 320,58 0,20% 23 - Inne 1 252,20 0,76% Razem 164 294,03 100,00% Największy udział w łącznych nakładach inwestycyjnych na koniec 2025 r. miał sektor motoryzacyjny. Wyniósł on 29,08% i był wyższy niż w roku 2024 o 0,53 pkt proc. Drugie miejsce zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, z udziałem wynoszącym 8,83%, zaś trzecie – z udziałem na poziomie 8,36% – producenci urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. Skumulowana wartości inwestycji zwiększyła się w porównaniu z rokiem 2024 w dziewięciu branżach, przy czym w największym stopniu w sektorze usług poligraficznych i usług reprodukcji zapisanych nośników informacji (dział 18). Nakłady dla tej działalności wzrosły o 206,75 mln zł, przede wszystkim za sprawą przedsiębiorcy UPM Raflatac Polska w strefie tarnobrzeskiej. 38 O 186,86 mln zł zwiększyła się wartość środków zaangażowanych przez przedsiębiorców produkujących wyroby z gumy i tworzy sztucznych (dział 22). Przyczynił się do tego wzrost wartości inwestycji realizowanych w strefie pomorskiej przez Bridgestone Stargard Polska, w tarnobrzeskiej przez Starion Poland i w suwalskiej przez Rosti Poland. W czterech kolejnych sektorach, tj. usługach magazynowania i wspomagania transportu (dział 52), branży spożywczej (dział 10), motoryzacji (dział 29) i sektorze farmaceutycznym (dział 21) wzrost nakładów przekroczył 50 mln zł i wynosił od 52,66 mln zł do 78,88 mln zł. Spadki wartości inwestycji wystąpiły w dwunastu sektorach. Największy odnotowała branża związana z produkcją wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (dział 23). Inwestycje tej branży skurczyły się o prawie 2,2 mld zł i było to konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń należących do Euroglas Polska – dotychczas największego inwestora z tej branży w strefach oraz zezwoleń dla przedsiębiorcy Ceramika Paradyż – czwartego pod względem wielkości inwestycji wg stanu na koniec 2024 r. Wartość inwestycji producentów urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (dział 27) spadła o 253,69 mln zł i było to spowodowane wycofaniem z obrotu prawnego trzech zezwoleń, w szczególności stwierdzeniem wygaśnięcia dwóch zezwoleń należących do ABB (strefa łódzka) oraz wygaśnięciem zezwolenia dla Amica (strefa kostrzyńsko-słubicka). Spadek skumulowanej wartości kapitału ulokowanego w strefach przez producentów wyrobów metalowych (dział 25) wyniósł prawie 216,09 mln zł i wynikał w głównej mierze z wycofania z obrotu prawnego zezwoleń należących do Huty Łabędy (strefa katowicka), Aliplast Extrusion (strefa mielecka) i Dradura Polska (strefa łódzka). Znacząca redukcja kapitału miała jeszcze miejsce w przetwórstwie drewna (dział 16), produkcji chemikaliów i wyrobów chemicznych (dział 20), pozostałego sprzętu transportowego (dział 30) i w branży metalowej (dział 24). Spadki wartości kapitału zaangażowanego w działalność w tych sektorach mieściły się w granicach od 128,08 mln zł do 174,02 mln zł i były konsekwencją wycofania z obrotu prawnego zezwoleń. Ubytków wynikających z wycofania tych zezwoleń nie był w stanie zrekompensować wzrost zaangażowania kapitałowego przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia dla inwestycji realizowanych w tych sektorach. W przypadku branży drzewnej o redukcji zadecydowało stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia dla Swiss Krono, w sektorze chemicznym ‒ zezwoleń należących do Grupy Azoty Zakłady Azotowe Puławy, w branży związanej z produkcją pozostałego sprzętu transportowego ‒ zezwolenia dla Alstom Polska, a w branży metalowej ‒ zezwolenia dla jednego z projektów zrealizowanych przez dwóch przedsiębiorców: Ficomirrors Polska i Aliplast Extrusion. Struktura inwestycji w poszczególnych strefach z uwzględnieniem trzech wiodących branż została przedstawiona na poniższym wykresie. 39 Branża motoryzacyjna (dział 29), najsilniej reprezentowana wśród inwestorów, należała do wiodących w czterech strefach: katowickiej, legnickiej, wałbrzyskiej i kostrzyńsko- słubickiej. W trzech pierwszych strefach jej udział przekroczył połowę wartości zainwestowanego kapitału i wyniósł odpowiednio: 57,67%, 54,62% i 51,07%. W strefie kostrzyńsko-słubickiej udział motoryzacji był znacznie mniejszy i wyniósł 22,4%. Do największych inwestorów z sektora motoryzacyjnego w strefie katowickiej należeli: Stellantis Gliwice, NGK Ceramics Polska, Brembo Poland, Marelli Sosnowiec Poland, Eaton Automotive Systems i Nexteer Automotive Poland, w strefie legnickiej: Volkswagen Motor Polska i Sitech, a w wałbrzyskiej: Mercedes-Benz Manufacturing Poland, Toyota Motor Manufacturing Poland, Volkswagen Poznań z inwestycją we Wrześni, Faurecia Wałbrzych, Adient Poland i Gestamp Polska. W strefie kostrzyńsko-słubickiej w produkcję pojazdów samochodowych i ich części, przyczep i naczep najwięcej zainwestowali: Volkswagen Poznań (zakład w Poznaniu), Faurecia Gorzów i Gedia Poland. Dużym udziałem inwestycji z branży motoryzacyjnej charakteryzowały się również strefy: kamiennogórska (24,4%), starachowicka (19,06%) krakowska (16,72%) i mielecka (15,62%), przy czym w przypadku stref: kamiennogórskiej, krakowskiej i mieleckiej motoryzacja była na drugiej pozycji wśród wiodących branż, a w strefie starachowickiej – na trzeciej. W sumie na te osiem stref przypada ponad 97,3% całkowitej wartości inwestycji z sektora motoryzacyjnego. Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (dział 22), od wielu lat zajmująca drugą pozycję w strukturze branżowej inwestycji zrealizowanych na terenie stref, dominowała w strefie mieleckiej, przede wszystkim dzięki: Kronospan HPL, Kronoflooring i Firmie Oponiarskiej Dębica. Wydatki w wysokości ponad 2,07 mld zł dały temu sektorowi gospodarki udział w łącznej wartości inwestycji na poziomie 16,14%. Większe nakłady producenci 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Procent inwestycji Strefa Struktura branżowa inwestycji wg 3 branż wiodących 10 16 17 18 20 22 23 25 26 27 28 29 30 31 58 pozostałe 40 wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych ponieśli w strefie pomorskiej (przede wszystkim Bridgestone Stargard – największy inwestor z tej branży w strefach) i łódzkiej (wśród nich Fuji Seal Poland, Coko-Werk Polska, Amcor Flexibles Reflex). Inwestycje w strefie pomorskiej wyniosły prawie 2,29 mld zł, a w strefie łódzkiej – niemal 2,27 mld zł. W obu strefach zapewniło to drugie miejsce w gronie wiodących branż, z udziałem wynoszącym odpowiednio: 16,46% i 16,43%. Drugą pozycję ten sektor osiągnął też w strefie suwalskiej, przy czym udział na poziomie 14,61% oznaczał zaangażowanie znacznie mniejszych środków – blisko 554,96 mln zł. Podobna sytuacja wystąpiła w strefie kamiennogórskiej, w której udział wynoszący 10,86% pozwolił na zajęcie trzeciego miejsca wśród dominujących branż, ale koszty inwestycji wyniosły tylko 356,95 mln zł. W strefie wałbrzyskiej sektor ten również uplasował się na trzeciej pozycji, z udziałem na poziomie 7,49%. Mimo stosunkowo małego udziału, to właśnie w strefie wałbrzyskiej ulokowany został największy kapitał, m.in. dzięki: 3M Wrocław, Flex Films Europa, Oben Polska i Tristone Flowtech Poland. W sumie przedsiębiorcy z tego sektora gospodarki zainwestowali w tej strefie blisko 2,87 mld zł. Producenci urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (dział 27) najwięcej kapitału zaangażowali w strefie tarnobrzeskiej i zajęli w niej pierwsze miejsce w strukturze branżowej inwestycji. Nakłady poniesione przez przedstawicieli tego sektora wyniosły prawie 8,03 mld zł, co stanowiło 47,73% łącznej wartości inwestycji w tej strefie i 58,43% ogółu kapitału ulokowanego przez inwestorów z tej branży. Na wynik strefy tarnobrzeskiej wpłynęła działalność dwóch przedsiębiorców w Biskupicach Podgórnych pod Wrocławiem: LG Energy Solution Wrocław – największego inwestora z tej branży w strefach, i LG Electronics Wrocław. W strefie wałbrzyskiej wytwórcy urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, w szczególności Electrolux Poland z dziewięcioma inwestycjami w tej strefie i BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego z inwestycjami we Wrocławiu, zainwestowali prawie 1,74 mld zł, a w strefie łódzkiej, przy największym udziale Beko Poland Manufacturing, Miele Technika, BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego w zakładzie w Łodzi, ulokowali środki o wartości ok. 1,48 mld zł. Nie wystarczyło to jednak na uplasowanie się w gronie trzech wiodących branż w tych strefach. Znacznie mniejszą kwotę, bo blisko 822,23 mln zł, przedstawiciele tej branży zainwestowali w strefie krakowskiej, ale dało to udział na poziomie 15,59% ogółu kapitału zaangażowanego w tej strefie i zapewniło trzecią pozycję w strukturze branżowej inwestycji. Taki rezultat strefy krakowskiej to głównie zasługa działalności Sopem i przedsiębiorcy Valeo Autosystemy posiadającego zakłady produkcyjne w Chrzanowie i Skawinie. Inwestycje z branży chemicznej (dział 20) skoncentrowały się w strefach: starachowickiej, pomorskiej i wałbrzyskiej. W strefie starachowickiej i pomorskiej ten sektor gospodarki dominował, z udziałem wynoszącym odpowiednio: 30,58% i 30,53% całkowitych nakładów inwestycyjnych, a w wałbrzyskiej zajął drugie miejsce w strukturze branżowej, z udziałem na poziomie 11,57%. W strefie starachowickiej inwestorzy z tej branży zaangażowali kapitał o wartości ponad 611,93 mln zł. Na tę kwotę złożyły się głównie inwestycje realizowane przez Grupę Azoty Zakłady Azotowe Puławy oraz Air Liquide Polska. Prawie 4,25 mld zł przedstawiciele branży chemicznej zainwestowali w strefie pomorskiej. Wśród nich są: Grupa Azoty Polyolefins – największy inwestor z tej branży w strefach, Solvay Poland i Qemetica Soda Polska z zakładami w Inowrocławiu i Janikowie. Najwyższą wartość inwestycje związane 41 z produkcją chemikaliów i wyrobów chemicznych osiągnęły jednak w strefie wałbrzyskiej – ponad 4,42 mld zł. Przyczyniły się do tego inwestycje Umicore Battery Materials Poland, PCC Rokita, Colgate-Palmolive Manufacturing (Poland), 3M Wrocław i PCC MCAA. Producenci wyrobów metalowych (dział 25), zajmujący piąte miejsce w strukturze branżowej skumulowanej wartości inwestycji, mieli znaczące udziały w nakładach poniesionych w strefach: krakowskiej (19,33%), suwalskiej (14,03%), łódzkiej (12,16%), legnickiej (10,06%), słupskiej (9,49%) i tarnobrzeskiej (7,18%). W przypadku strefy krakowskiej pozwoliło to na zajęcie pierwszego miejsca w gronie trzech wiodących branż, z wydatkami na poziomie ok. 1,02 mld zł. W strefie tarnobrzeskiej producenci wyrobów metalowych uplasowali się na drugiej pozycji, a w strefach: łódzkiej, legnickiej, słupskiej i suwalskiej – na trzeciej. Największe nakłady spośród wszystkich stref i większy udział niż w strefie tarnobrzeskiej przedstawiciele tego sektora osiągnęli w strefie łódzkiej. Inwestycje na poziomie niespełna 1,68 mld zł to w głównej mierze zasługa Gillette Poland International – lidera w tej branży w strefach. Przypadło na niego ponad 11,0% łącznej wartości inwestycji tego sektora we wszystkich strefach. Wśród największych inwestorów w strefie krakowskiej znaleźli się przedsiębiorcy: Wiśniowski, Mabuchi Motor Poland, Brembo Poland i Zasław, w suwalskiej – Bison i Biawar Produkcja, w legnickiej – Winkelmann, w słupskiej – Hexagon Agility Poland, a w tarnobrzeskiej – Superior Industries Production Poland i Bagpak Polska. Przetwórstwo spożywcze (dział 10) było sektorem dominującym w strukturze inwestycji strefy łódzkiej. Przedstawiciele tej branży zainwestowali w niej ponad 2,33 mld zł, co dało im udział wynoszący 16,9% kosztów ogółem. Do pozycji branży spożywczej w strefie łódzkiej w największym stopniu przyczynił się przedsiębiorca Uma Investments, na którego przypadło ponad 41,8% całkowitej wartości inwestycji tego sektora. Znaczące środki zaangażowali też: Animex Kutno, Mondelez Polska Production w zakładzie w Tomaszowie Mazowieckim oraz Vandemoortele Bakery Products Polska i Maspex Food (wcześniej jako ZPOW Agros Nova). Producenci artykułów spożywczych byli silnie reprezentowani również w strefie warmińsko- mazurskiej, m.in. dzięki inwestycjom: Cedrob (zakład w Ciechanowie), Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol, Tymbark-MWS (fabryka w Olsztynku) i Polmlek. Nakłady inwestycyjne o wartości niespełna 1,47 mld zł stanowiły 23,33% ogółu kosztów inwestycji w tej strefie, co dało drugą pozycję w gronie wiodących branż. Największą wartość, ale relatywnie mały udział w strukturze branżowej, miały nakłady inwestycyjne sektora spożywczego w strefie wałbrzyskiej. Wyniosły one ponad 2,58 mld zł, co dało udział na poziomie 6,76%. Zaangażowanie kapitału przez takich inwestorów jak: Mondelez Polska Production (największego inwestora z tej branży, w strefie wałbrzyskiej prowadzącej działalność w Skarbimierzu), Aryzta Polska, Bama Europa i Zakłady Drobiarskie Farmio, nie zapewniło jednak pozycji w gronie trzech wiodących branż. Tak jak w poprzednich latach branża drzewna (dział 16) dominowała w pięciu strefach: słupskiej, suwalskiej, warmińsko-mazurskiej, kostrzyńsko-słubickiej i katowickiej. W trzech pierwszych strefach udział tej branży w łącznej wartości zainwestowanego kapitału był na tyle wysoki, że dało to pierwsze miejsce w strukturze branżowej inwestycji. W strefie kostrzyńsko- słubickiej branża drzewna zajęła drugie miejsce, a w strefie katowickiej – trzecią pozycję. Udział na poziomie 38,82% w strefie słupskiej był przede wszystkim wynikiem inwestycji realizowanych przez Kronospan Polska w Szczecinku. Niewiele mniejszy udział w strefie 42 suwalskiej (34,92%) był zasługą działalności: Tanne, Woodeco MDF i Padma. Na wynik strefy warmińsko-mazurskiej, w której udział producentów drewna i wyrobów z drewna wynosił 28,37%, wpłynęła przede wszystkim aktywność Egger Biskupiec – największego inwestora z branży drzewnej w strefach. Udział przetwórstwa drewna w strefie kostrzyńsko-słubickiej był znacznie mniejszy i wyniósł 15,31%. Zainwestowali tam m.in.: Homanit Polska, Barlinek Inwestycje oraz Homanit Krosno Odrzańskie. Największe nakłady tej branży były jednak w strefie katowickiej, w której działają m.in: Kronospan OSB i Kronospan KO. Inwestycje z tego sektora wyniosły ok. 1,86 mld zł, co przełożyło się na udział na poziomie 6,42% łącznej wartości kapitału ulokowanego w tej strefie. O silnej koncentracji branży drzewnej w tych pięciu strefach świadczy fakt, że łączna wartość zaangażowanego w nich kapitału stanowi 78,41% kosztów inwestycji tego sektora we wszystkich strefach. Działalność związana z produkcją wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (dział 23) znalazła się w gronie wiodących branż w trzech strefach, w każdej z nich na drugiej pozycji. W strefie katowickiej wydatki przekraczające 3,12 mld zł dały temu sektorowi udział w łącznej wartości inwestycji wynoszący 10,78%. Do największych inwestorów z tej branży w strefie katowickiej należą: Guardian Częstochowa, Saint-Gobain Innovative Materials Polska, Roca Polska, CP Glass i Stolzle Częstochowa. Większy udział, ale dużą mniejszą wartość inwestycje z tej branży miały w strefie starachowickiej. Wydatki na kwotę 486,07 mln zł, a więc ponad 6-krotnie mniejszą niż w strefie katowickiej, stanowiły 24,29% całkowitej wartości kapitału ulokowanego w strefie starachowickiej. Udział większy niż w strefie katowickiej, bo wynoszący 11,33%, inwestycje tego sektora miały też w strefie słupskiej. Taki rezultat zapewniły mu nakłady inwestycyjne na poziomie niespełna 278,0 mln zł. Do największych inwestorów z tej branży w strefie starachowickiej należą: Cerrad, Nova Ceramika i Star-Dust. W strefie słupskiej sektor ten reprezentuje tylko jeden przedsiębiorca ‒ AGC Automotive Poland, który zrealizował inwestycje w zakładach w Koszalinie i w Słupsku. Branża papiernicza (dział 17), plasująca się na dziewiątym miejscu w strukturze branżowej inwestycji w strefach, znalazła się w grupie wiodących branż tylko w jednej strefie i była to strefa kostrzyńsko-słubicka. Zaangażowanie kapitału o wartości przekraczającej 992,41 mln zł dało jej udział wynoszący 11,66% ogółu kosztów inwestycji w tej strefie. W największym stopniu przyczyniła się do tego inwestycja ICT Poland, na którą przypada ponad 87,4% ogółu inwestycji z tej branży w strefie kostrzyńsko-słubickiej. Większą wartość osiągnęły nakłady inwestycyjne tego sektora w strefie wałbrzyskiej, pomorskiej i łódzkiej. W pierwszej z nich wydatki wyniosły blisko 2,64 mld zł, co stanowi ponad 1 / 3 całości kapitału zaangażowanego w strefach przez branżę papierniczą. Przesądziła o tym aktywność Essity Operations Poland – największego inwestora strefowego z tej branży. W przypadku strefy wałbrzyskiej inwestycje branży papierniczej stanowiły jednak tylko 6,9% łącznej wartości kapitału ulokowanego na jej terenie, co nie wystarczyło na zajęcie pozycji w gronie trzech dominujących branż. W strefie pomorskiej przedstawiciele branży papierniczej, m.in. International Paper Cellulose Fibres (Poland), MM Kwidzyn, Schumacher Packaging Zakład Grudziądz i Plastica, zainwestowali prawie 1,4 mld zł, a w strefie łódzkiej inwestycje tej branży wyniosły 1,01 mld zł, m.in. dzięki: Progroup Board, Interprint Polska, Sonoco Consumer Products Poland i Ontex Polska. 43 Działalność związana z produkcją maszyn i urządzeń (dział 28), zamykająca pierwszą dziesiątkę branż dominujących w strefach, skoncentrowała się w trzech strefach, przy czym tylko w strefie legnickiej znalazła się na drugiej pozycji w gronie trzech wiodących branż. Przedstawiciele tego sektora, w szczególności Sanden Manufacturing Poland i Hörmann Legnica, zainwestowali łącznie ponad 1,19 mld zł, co dało im udział na poziomie 14,68% łącznych nakładów poniesionych w strefie legnickiej. Większą wartość, bo prawie 1,85 mld zł, mają inwestycje tego sektora w strefie wałbrzyskiej, gdzie działają m.in.: Marcegaglia Poland, AKS Precision Ball Polska i Yagi Poland Factory. W strefie mieleckiej zaangażowanie kapitału w przedsięwzięcia z tej branży również było większe niż w strefie legnickiej i wyniosło prawie 1,29 mld zł. W dużej mierze przyczyniły się do tego inwestycje Goodrich Aerospace Poland, Husqvarna Poland i Remog Polska. Łącznie na te trzy strefy przypada ponad 62,0% ogółu kapitału ulokowanego w strefach przez przedstawicieli tej branży. Znajdujące się na odległej, osiemnastej pozycji w strukturze branżowej inwestycji w strefach, usługi związane z działalnością wydawniczą (dział 58), obejmujące swym zakresem także wydawanie oprogramowania komputerowego, skoncentrowały się w strefie kamiennogórskiej. Na tę strefę przypada 79,98% całkowitej wartości inwestycji z tego sektora. W strefie kamiennogórskiej inwestycje w usługi związane z działalnością wydawniczą stanowią 25,21% ogółu nakładów inwestycyjnych i są w niej wiodącym sektorem. Jest to konsekwencja inwestycji przedsiębiorcy Bauer Print Wykroty, który zajmuje się drukiem gazet i czasopism. Innym znaczącym przedstawicielem tej gałęzi gospodarki w strefach jest ComArch działający w strefie krakowskiej. W sumie na tych dwóch inwestorów przypadło ponad 98,0% środków zaangażowanych przez tę branżę. Producenci komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (dział 26) największy kapitał ulokowali w strefie pomorskiej i zajęli w niej trzecie miejsce w strukturze branżowej inwestycji. Ich nakłady inwestycyjne wyniosły prawie 1,67 mld zł, co stanowi 11,98% łącznej wartości inwestycji w tej strefie i ok. 37,7% ogółu inwestycji z tej branży we wszystkich strefach. Na ten rezultat w największym stopniu wpłynęła inwestycja Flextronics International Poland – największego inwestora strefowego z tego sektora gospodarki, której koszt przekroczył 1,0 mld zł. Znaczące środki w strefie pomorskiej zainwestowali również: Thales Dis Polska i Radiometer Solutions. Pod względem wartości zainwestowanego kapitału wyróżnia się też przedsiębiorca LG Electronics Mława działający w strefie warmińsko-mazurskiej, którego nakłady wyniosły ok. 800 mln zł. Dominacja określonych sektorów w strukturze inwestycji stanowiła bazę do tworzenia i rozwijania się klastrów. Poniższy wykres prezentuje stopień koncentracji branżowej poszczególnych stref poprzez określenie udziału branży wiodącej i trzech wiodących branż w całkowitej wartości inwestycji zrealizowanych na ich terenie. Dodatkowo dla branży wiodącej w każdej strefie wskazana została liczba inwestorów z danego sektora (przedsiębiorców, którzy na koniec 2025 r. ponieśli nakłady inwestycyjne). 44 Na koniec 2025 r. największa koncentracja branżowa – podobnie jak w wielu poprzednich latach – charakteryzowała strefy katowicką i legnicką. Na branżę wiodącą przypadło w nich odpowiednio: 57,67% i 54,62% wartości inwestycji. Na kolejnej pozycji była strefa wałbrzyska, w której branża dominująca skupiła ponad połowę zainwestowanych środków. Ponad 47,73% całkowitej wartości inwestycji przypadło na wiodącą branżę w strefie tarnobrzeskiej. W strefach słupskiej i suwalskiej do branży dominującej trafiła ponad 1 / 3 ogółu zainwestowanych w nich środków. Udział wiodącego sektora wyniósł odpowiednio: 38,82% i 34,92%. Na branżę wiodącą w strefach starachowickiej i pomorskiej przypadło natomiast niewiele ponad 30% ulokowanego w nich kapitału. W strefach: katowickiej, legnickiej i wałbrzyskiej branżą dominującą była motoryzacja, w tarnobrzeskiej – produkcja urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, w strefie słupskiej i suwalskiej – przetwórstwo drewna, a w starachowickiej i pomorskiej – branża chemiczna. Istnieją duże różnice między strefami, jeśli chodzi o liczbę inwestorów z wiodącej branży. Brak jest przy tym korelacji tego parametru z udziałem branży dominującej w wartości inwestycji. W dwóch strefach z największą koncentracją branży wiodącej – motoryzacji – liczba inwestorów reprezentujących ten sektor wynosi 39 i 10, a więc prawie cztery razy mniej. Dominująca w strefie wałbrzyskiej branża motoryzacyjna, z udziałem wynoszącym 51,07% całkowitych kosztów inwestycji, ma 25 przedstawicieli. Udział na poziomie 47,73% w strefie tarnobrzeskiej został natomiast wypracowany przez trzech inwestorów – producentów urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. Wynika to ze skali inwestycji zrealizowanych przez jednego z nich. Przypada na niego 94% łącznych nakładów tej branży w strefie tarnobrzeskiej i aż 44,87% ogółu zaangażowanych w niej środków. 39 10 25 3 2 5 3 6 6 1 9 18 5 20 0% 20% 40% 60% 80% Strefa Koncentracja branżowa inwestycji w SSE Udział branży wiodącejUdział 3 wiodących branżLiczba inwestorów x 45 Podobna sytuacja ma miejsce w strefie słupskiej i starachowickiej. W pierwszej z nich tylko dwóch przedsiębiorców prowadzi działalność związaną z dominującym przetwórstwem drewna, przy czym jeden z nich zrealizował dwa projekty inwestycyjne, których koszty stanowią 98,85% nakładów inwestycyjnych tej branży i 38,37% kapitału ulokowanego w tej strefie. Z kolei w strefie starachowickiej trzech przedsiębiorców zapewniło branży chemicznej pierwsze miejsce w klasyfikacji, przy czym na największego inwestora przypadło 68,48% całkowitej wartości zrealizowanych przez nich inwestycji. Najbardziej jaskrawym przykładem koncentracji branżowej jest strefa kamiennogórska, w której inwestycje jednego przedsiębiorcy zapewniły usługom związanym z działalnością wydawniczą pierwszą pozycję i udział na poziomie 25,21%. Strefy legnicka i katowicka wyróżniały się także pod względem udziału trzech wiodących branż, ale w gronie stref z relatywnie niskim zróżnicowaniem branżowym znajduje się także strefa starachowicka, zajmująca trzecią pozycję w tej klasyfikacji. W strefie legnickiej na trzy dominujące sektory przypadło 79,36% inwestycji, w strefie katowickiej – 74,88%, a w strefie starachowickiej – 73,94%. Kolejne miejsca w tej kategorii przypadły strefom: wałbrzyskiej, warmińsko-mazurskiej i suwalskiej, z udziałami wynoszącymi odpowiednio: 70,13%, 66,94% i 63,56%. Silna koncentracja kapitału wystąpiła również w strefach: tarnobrzeskiej, kamiennogórskiej, słupskiej i pomorskiej. Udział trzech dominujących branż w tych strefach oscylował w granicach od 58,97% do 61,5%. Na drugim biegunie, z utrzymującym się od lat relatywnie dużym zróżnicowaniem branżowym, są strefy: mielecka, łódzka, krakowska i kostrzyńsko-słubicka. Na branżę wiodącą w tych strefach przypadło od 16,14% do 22,4% łącznej wartości inwestycji, natomiast udział trzech wiodących branż mieścił się w przedziale od 42,31% do 51,64%. 46 Zwolnienia podatkowe w specjalnych strefach ekonomicznych Dochody podatników prowadzących działalność gospodarczą na terenie specjalnych stref ekonomicznych zwolnione od podatku dochodowego w latach 1998–2024 przedstawiono w poniższej tabeli, na podstawie danych otrzymanych z Ministerstwa Finansów 2) . Tabela 12. Zwolnienia podatkowe przedsiębiorców Rok Podatek dochodowy od osób fizycznych Podatek dochodowy od osób prawnych Łączna wartość zwolnienia podatkowego (w tys. zł) Liczba podatników Dochód zwolniony (w tys. zł) Zwolnienie podatkowe (w tys. zł) Liczba podatników Dochód zwolniony (w tys. zł) Zwolnienie podatkowe (w tys. zł) 1998 17 8 930 3 433 24 75 165 27 127 30 560 1999 18 31 203 12 309 59 326 174 111 160 123 469 2000 18 66 485 26 403 91 715 168 215 123 241 526 2001 60 55 676 21 552 224 1 373 482 386 360 407 912 2002 77 70 770 27 384 191 1 677 036 469 570 496 954 2003 90 95 653 37 181 654 2 126 827 574 243 611 424 2004 95 136 483 53 452 272 2 810 969 546 733 600 185 2005 74 129 615 50 957 289 2 822 603 536 859 587 816 2006 71 129 739 51 043 346 4 300 638 817 121 868 164 2007 78 206 987 81 711 618 5 276 960 1 002 622 1 084 333 2008 94 226 750 89 381 442 5 263 462 1 000 058 1 089 439 2009 90 158 702 49 657 431 6 167 905 1 171 902 1 221 559 2010 115 223 861 70 195 511 7 619 874 1 447 776 1 517 971 2011 105 150 181 46 942 535 9 383 215 1 782 811 1 829 753 2012 107 119 548 36 915 538 8 402 465 1 596 468 1 633 383 2013 164 212 504 38 846 603 11 843 653 2 250 294 2 289 140 2014 182 134 551 39 678 687 13 220 306 2 511 858 2 551 536 2015 173 151 574 46 357 763 13 237 183 2 515 065 2 561 422 2016 136 160 521 49 416 775 14 102 223 2 679 422 2 728 838 2017 147 185 515 57 701 785 13 707 132 2 603 539 2 661 240 2018 145 184 730 57 397 823 14 312 698 2 718 585 2 775 982 2019 717 403 602 108 884 978 15 501 553 2 945 295 3 054 179 2020 983 590 750 152 465 855 14 301 677 2 717 318 2 869 783 2021 109 239 379 45 482 848 19 809 466 3 763 799 3 809 281 2022 77 134 586 25 571 768 18 535 609 3 521 766 3 547 337 2023 56 87 192 16 566 642 12 572 485 2 388 772 2 405 338 2024 54 110 834 21 058 560 10 875 780 2 066 398 2 087 456 Razem - 4 406 321 1 317 936 230 361 708 44 368 044 45 685 980 2) W czasie prac nad niniejszym dokumentem najnowsze dostępne dane obejmowały 2024 r. 47 Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów dane za 2019 i 2020 r. dotyczą zwolnień podatkowych na podstawie ustawy o sse i zwolnień dochodów z działalności objętej decyzjami o wsparciu na podstawie ustawy o wni. W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych dane MF obejmują dochody zwolnione na podstawie ustawy o wni w 2019 r. przez 150 podatników w kwocie 102 752 tys. zł, a w 2020 r. – przez 449 podatników w kwocie 230 224 tys. zł. W odniesieniu do podatku dochodowego od osób prawnych brak jest danych w tym zakresie. Uniemożliwia to ustalenie wielkości zwolnień podatkowych z lat 2019−2020 odnoszących się wyłącznie do instrumentu specjalnych stref ekonomicznych. Łączna wartość zwolnień podatkowych udzielonych przedsiębiorcom na podstawie ustawy o sse do końca 2024 r. powiększona o zwolnienia dochodów z działalności gospodarczej na podstawie ustawy o wni w latach 2019-2020 wyniosła prawie 45,69 mld zł. W samym roku 2024 r. pomoc publiczna dla przedsiębiorców działających w strefach w formie zwolnienia podatkowego wyniosła niemal 2,09 mld zł i była niższa niż w roku poprzedzającym o prawie 320 mln zł. Brak danych odnoszących się wyłącznie do specjalnych stref ekonomicznych uniemożliwia określenie, jaki odsetek nakładów inwestycyjnych w strefach stanowi pomoc udzielona przedsiębiorcom korzystającym z tego instrumentu wsparcia. Wielkość zwolnień podatkowych w poszczególnych latach oraz skumulowaną wartość wsparcia udzielonego przedsiębiorcom prowadzącym działalność w specjalnych strefach ekonomicznych przedstawia poniższy wykres. Analizując dane dotyczące wielkości zwolnień podatkowych dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na terenie stref, należy mieć na uwadze, że dane te obejmują wszystkich beneficjentów wsparcia, także tych, którzy nie posiadają już ważnego zezwolenia i dane na temat zrealizowanych przez nich inwestycji nie są uwzględniane w statystykach dotyczących wyników stref na koniec 2025 r. 48 0,0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Wsparcie w danym roku Skumulowana wartość wsparcia Zwolnienia podatkowe dla przedsiębiorców prowadzących działalność na terenie SSE na podstawie zezwolenia w latach 1998 -2024 (w mld zł) Wsparcie w danym rokuSkumulowana wartość wsparcia 49 III. Spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi Struktura właścicielska i zadania spółek zarządzających strefami Zgodnie z ustawą o sse zarządzającym strefą może być spółka kapitałowa, w której większość głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników posiada Skarb Państwa, samorząd województwa lub inny zarządzający. W przypadku 11 stref zarządzającym jest spółka z większościowym udziałem Skarbu Państwa. W spółkach zarządzających strefami legnicką i starachowicką większościowym akcjonariuszem jest Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., a więc spółka zarządzająca strefą mielecką i tarnobrzeską. Jedyną spółką, w której większością głosów na walnym zgromadzeniu dysponował samorząd województwa była Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A., która zarządza strefą słupską. Poniższa tabela przedstawia strukturę kapitałową wszystkich spółek zarządzających. Tabela 13. Struktura kapitałowa spółek zarządzających strefami wg stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. Spółka zarządzająca Nazwa akcjonariusza Wartość kapitału (w zł) Udział wg kapitału (w %) Udział wg głosów (w %) Specjalna Strefa Ekonomiczna Małej Przedsiębiorczości S.A. (strefa kamiennogórska) Skarb Państwa 4 498 200 39,55 63,62 Miasto Kamienna Góra 3 045 100 26,78 16,12 Miasto Lubań 1 818 200 15,99 9,62 Gmina Nowogrodziec 1 417 600 12,47 7,50 Miasto Jawor 593 100 5,21 3,14 Razem 11 372 200 100,00 100,00 Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 4 570 000 49,80 53,27 Miasto Gliwice 915 000 9,97 9,28 Miasto Tychy 915 000 9,97 9,28 Miasto Katowice 891 000 9,72 9,04 Miasto Dąbrowa Górnicza 458 000 4,99 4,65 Miasto Sosnowiec 458 000 4,99 4,65 Miasto Jastrzębie-Zdrój 457 000 4,98 4,64 Miasto Żory 320 000 3,49 3,24 Gmina Pawłowice 82 000 0,89 0,83 Miasto Bieruń 55 000 0,60 0,56 Gmina Godów 55 000 0,60 0,56 Razem 9 176 000 100,00 100,00 Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Miasto Kostrzyn nad Odrą 7 742 800 28,48 15,38 Gmina Słubice 7 295 700 26,84 14,49 Skarb Państwa 5 864 900 21,57 57,65 Miasto Nowa Sól 2 610 000 9,60 5,18 Miasto Gorzów Wielkopolski 1 538 300 5,66 3,06 Prochem-Zachód sp. z o.o. 825 000 3,04 1,64 Miasto Gubin 912 600 3,36 1,81 Gmina Bytom Odrzański 395 000 1,45 0,79 Razem 27 184 300 100,00 100,00 Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. Skarb Państwa 20 332 000 80,14 80,14 Akademia Górniczo-Hutnicza 2 233 000 8,80 8,80 50 Spółka zarządzająca Nazwa akcjonariusza Wartość kapitału (w zł) Udział wg kapitału (w %) Udział wg głosów (w %) (strefa krakowska) Województwo Małopolskie 2 233 000 8,80 8,80 Politechnika Krakowska 233 000 0,92 0,92 Uniwersytet Jagielloński 233 000 0,92 0,92 Miasto Kraków 78 000 0,30 0,30 ArcelorMittal Investment Management Poland sp. z o.o. 30 000 0,12 0,12 Razem 25 372 000 100,00 100,00 Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 59 347 000 62,24 62,25 Skarb Państwa 14 317 000 15,02 19,30 Gmina Polkowice 8 785 000 9,21 6,66 KGHM Polska Miedź S.A. 4 408 000 4,62 2,97 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu 4 000 000 4,20 5,39 Miasto Złotoryja 2 400 000 2,52 1,62 Gmina Gromadka 1 300 000 1,36 0,94 Miasto Legnica 394 000 0,41 0,40 Gmina Warta Bolesławiecka 300 000 0,32 0,40 ING Bank Śląski S.A. 100 000 0,10 0,07 Razem 95 351 000 100,00 100,00 Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 17 812 000 71,46 87,94 Miasto Łódź 6 369 000 25,55 10,79 Miasto Ozorków 746 000 2,99 1,27 Razem 24 927 000 100,00 100,00 Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Skarb Państwa 225 225 000 78,58 78,76 Województwo Pomorskie 16 000 000 5,58 5,60 Miasto Gdańsk 12 714 000 4,44 4,45 Województwo Kujawsko- Pomorskie 11 000 000 3,84 3,85 Miasto Tczew 7 378 000 2,57 2,58 Miasto Stargard 7 000 000 2,44 2,45 Miasto Kwidzyn 3 532 000 1,23 1,23 Miasto Malbork 1 320 000 0,46 0,46 Gmina Chojnice 857 000 0,30 0,30 Gmina Człuchów 517 000 0,18 0,18 Gmina Sztum 413 000 0,14 0,14 Razem 285 956 000 3) 99,763 3) 100,00 Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. (strefa słupska) Województwo Pomorskie 11 114 500 35,99 57,82 Miasto Słupsk 10 407 900 33,70 22,19 Skarb Państwa 6 039 300 19,55 12,87 Miasto Koszalin 2 325 000 7,53 4,96 Gmina Redzikowo 970 300 3,14 2,07 Pozostali 26 800 0,09 0,09 Razem 30 883 800 100,00 100,00 3) Wartość kapitału zakładowego Pomorskiej SSE sp. z o.o. wynosi 286 603 000 zł i jest wyższa od łącznej nominalnej wartości udziałów, ponieważ uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 16 czerwca 2009 r. umorzono z czystego zysku 647 udziałów Miasta Tczew. Z tego powodu udziały poszczególnych wspólników według kapitału nie sumują się do 100 (łączna wartość nominalna udziałów pozostaje mniejsza od wartości kapitału zakładowego). 51 Spółka zarządzająca Nazwa akcjonariusza Wartość kapitału (w zł) Udział wg kapitału (w %) Udział wg głosów (w %) Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” S.A. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 28 833 300 89,40 63,76 Skarb Państwa 3 383 100 10,49 36,16 Świętokrzyska Agencja Rozwoju Regionu S.A. w likwidacji 35 500 0,11 0,08 Razem 32 251 900 100,00 100,00 Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 8 076 900 40,45 66,64 Miasto Ełk 6 500 000 32,55 18,24 Gmina Gołdap 2 920 000 14,62 8,19 Miasto Suwałki 2 471 000 12,38 6,93 Razem 19 967 900 100,00 100,00 Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK sp. z o.o. Skarb Państwa 304 030 000 69,75 84,14 Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa 82 710 000 18,97 9,90 Województwo Opolskie 10 710 000 2,46 1,28 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 10 200 000 2,34 1,22 Miasto Dzierżoniów 6 570 000 1,51 0,79 Gmina Jelcz-Laskowice 4 830 000 1,11 0,58 Miasto Wałbrzych 3 920 000 0,90 0,59 Województwo Wielkopolskie 2 860 000 0,66 0,34 Miasto Oława 1 710 000 0,39 0,20 Miasto Świdnica 1 650 000 0,38 0,20 Gmina Żarów 1 640 000 0,38 0,20 Miasto Nowa Ruda 1 510 000 0,35 0,18 Miasto Kłodzko 1 000 000 0,23 0,12 Santander Bank Polska S.A. 1 000 000 0,23 0,12 NEPTUN Fundusz Inwestycyjny 1 000 000 0,23 0,12 Gmina Strzelin 100 000 0,02 0,01 Gmina Nysa 30 000 0,00 0,00 Razem 435 890 000 4) 99,914 4) 99,99 Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 16 924 000 49,21 61,39 Gmina Bartoszyce 8 066 100 23,45 17,83 Miasto Bartoszyce 4 930 900 14,34 10,90 Gmina Dobre Miasto 2 797 800 8,13 6,18 Gmina Szczytno 903 800 2,63 2,00 Miasto Mrągowo 304 000 0,88 0,67 Miasto Nowe Miasto Lubawskie 267 200 0,78 0,59 Gmina Olecko 198 400 0,58 0,44 Razem 34 392 200 100,00 100,00 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. (strefy: mielecka i tarnobrzeska) Skarb Państwa 8 859 080 000 100,00 100,00 Razem 8 859 080 000 100,00 100,00 4) Wartość kapitału zakładowego Wałbrzyskiej SSE INVEST-PARK sp. z o.o. wynosi 435 890 000 zł i jest wyższa od łącznej nominalnej wartości udziałów, ponieważ uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 20 listopada 2012 r. umorzono z czystego zysku 42 udziały Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A. z siedzibą w Bytomiu. Z tego powodu udziały poszczególnych wspólników według kapitału nie sumują się do 100 (łączna wartość nominalna udziałów pozostaje mniejsza od wartości kapitału zakładowego). 52 W 2025 r. nadzór właścicielski nad spółkami zarządzającymi strefami, z wyjątkiem Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., początkowo sprawował Minister Rozwoju i Technologii, a od 24 lipca 2025 r. – Minister Finansów i Gospodarki. W przypadku Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. prawa z akcji należących do Skarbu Państwa wykonywał Minister Aktywów Państwowych. Zgodnie z ustawą o sse w radzie nadzorczej spółki zarządzającej strefą, w stosunku do której Skarb Państwa posiadał większość głosów, mogli zasiadać, w liczbie nie większej niż 6 osób, przedstawiciele: – ministra właściwego do spraw gospodarki, – ministra właściwego do spraw finansów publicznych, – ministra właściwego do spraw aktywów państwowych, – Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, – jednostek samorządu terytorialnego, których udział w kapitale zakładowym spółki był największy (nie więcej niż 2 osoby). Do składu rady nadzorczej spółki zarządzającej, w stosunku do której samorząd województwa posiadał większość głosów, mogło być powołanych nie więcej niż 5 osób, w tym przedstawiciele: – samorządu województwa (2 osoby), – ministra właściwego do spraw gospodarki, – jednostek samorządu terytorialnego, z wyłączeniem samorządu województwa, których udział w kapitale zakładowym spółki był największy (nie więcej niż 2 osoby). W przypadku spółki zarządzającej, w stosunku do której inny zarządzający posiadał większość głosów, w radzie nadzorczej mogło zasiadać nie więcej niż 5 osób, w tym co najmniej 2 przedstawicieli ministra właściwego do spraw gospodarki. Główne zadania spółek zarządzających strefami związane z funkcjonowaniem instrumentu specjalnych stref ekonomicznych obejmowały: – kontrolę działalności przedsiębiorców w zakresie jej zgodności z zezwoleniami, – budowę lub modernizację infrastruktury na terenie strefy, – zbywanie lub pośredniczenie w zbywaniu prawa własności i prawa użytkowania wieczystego gruntów objętych strefą, – opiekę nad inwestorami, pośredniczenie w kontaktach z władzami samorządowymi, właścicielami mediów i infrastruktury, itp., – opiniowanie wniosków przedsiębiorców o zmianę zezwolenia i wydawanie opinii w sprawach postępowań dotyczących cofnięcia zezwolenia. Zarządzający strefą realizowali również zadania wynikające z ustawy o wni związane z zarządzaniem przypisanym im obszarem (poszczególnymi powiatami), w szczególności z prowadzeniem działań promujących działalność gospodarczą i nowe inwestycje, rozpatrywaniem wniosków przedsiębiorców i wydawaniem w imieniu ministra właściwego do spraw gospodarki decyzji o wsparciu planowanych przez nich nowych inwestycji oraz z przeprowadzaniem kontroli realizacji warunków zawartych w decyzjach o wsparciu. 53 Wynik finansowy spółek zarządzających strefami Spółki zarządzające utrzymują się głównie z dochodów uzyskanych ze sprzedaży gruntów oraz z opłat za administrowanie i zarządzanie strefą uiszczanych przez przedsiębiorców działających na terenie strefy. W związku z nowym instrumentem wsparcia wynikającym z ustawy o wni spółki zarządzające osiągają też przychody z tytułu opłat za świadczenie usług, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy. W przypadku części zarządzających istotną pozycję w przychodach stanowią też przychody z najmu nieruchomości. Wynik finansowy zależy zatem w dużej mierze od liczby inwestorów ulokowanych w danej strefie i na obszarze zarządzanym przez daną spółkę zarządzającą. Istotne znaczenie ma też wielkość zarządzanego obszaru. Tabela 14. Wynik finansowy netto spółek zarządzających w latach 2021–2025 w tys. zł Spółka zarządzająca Wynik finansowy netto na dzień 31 grudnia 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. Specjalna Strefa Ekonomiczna Małej Przedsiębiorczości S.A. 2 616,3 1 859,1 4 030,0 1 286,6 5) 1 690,7 Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 23 133,2 25 694,0 28 662,5 29 224,4 30 290,8 Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 13 296,8 40 918,5 8 743,4 6 656,4 15 509,0 Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. 3 006,1 3 856,7 1 791,6 17 127,6 4 293,9 Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 10 751,0 8 374,0 11 379,5 6 781,6 13 677,5 Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 7 902,4 49 874,8 5 261,0 7 108,9 6 529,9 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu 10 333,5 12 708,0 16 432,4 17 453,5 23 023,1 Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. 13 531,2 42 858,2 18 585,7 15 332,4 13 979,4 Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. 5 099,9 4 337,0 3 802,8 4 624,0 8 229,6 Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” S.A. 1 441,3 2 548,8 7 712,6 3 523,6 8 145,1 Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 1 503,5 970,5 1 349,1 1 803,4 1 272,0 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu 13 733,4 8 337,7 14 338,2 11 551,3 13 156,3 Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK sp. z o.o. 18 727,9 40 200,6 64 301,7 29 425,5 37 487,4 Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 1 234,6 1 974,6 2 636,2 4 156,15 5) 2 021,0 W 2025 r. najwyższy zysk wypracowała Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST- PARK sp. z o.o. i wyniósł on niemal 37,49 mln zł. Na kolejnej pozycji uplasowała się Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. z wynikiem finansowym netto na poziomie 30,29 mln zł. Na trzecim miejscu znalazła się Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu, której zysk netto wyniósł 23,02 mln zł. Wynik przekraczający 10 mln zł osiągnęły: Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. (15,51 mln zł), Pomorska Specjalna 5) Wprowadzono korektę wielkości przedstawionej w Informacji (...) za 2024 r. 54 Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. (13,98 mln zł), Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. (13,68 mln zł) i Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu (13,16 mln zł). Żadna spółka zarządzająca nie odnotowała w 2025 r. ujemnego wyniku finansowego. Nakłady na rozwój strefy Zgodnie z art. 8 ustawy o sse do zadań zarządzającego należy prowadzenie działań zmierzających do rozwoju działalności gospodarczej na terenie strefy. Główne działania zarządzających mające na celu rozwój stref związane są z nabywaniem nieruchomości lub innych rzeczy służących do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy oraz z modernizacją i rozbudową infrastruktury gospodarczej i technicznej na jej obszarze. Znaczące przedsięwzięcia w zakresie infrastruktury z reguły podejmowane były wspólnie z samorządami lokalnymi i gestorami mediów. Poniższa tabela prezentuje skumulowane wydatki poniesione na infrastrukturę oraz najważniejsze inwestycje w tym zakresie zrealizowane w 2025 r. Tabela 15. Nakłady na budowę infrastruktury narastająco w mln zł Lp. Strefa 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Najważniejsze działania podjęte w 2025 r. SSE Inni 6) SSE Inni 6) 1 Kamiennogórska 26,1 4,4 26,4 4,4 Budowa oświetlenia i monitoringu wokół parkingu w Wykrotach 2 Katowicka 69,4 1 086,0 69,5 1 160,3 1) kompleksowe przygotowanie terenu inwestycyjnego w Tucznawie (m.in. roboty drogowe, oświetlenie uliczne, kanalizacja sanitarna, deszczowa, sieci telekomunikacyjne), 2) budowa łącznika obwodnicy północnej miasta Kędzierzyn-Koźle zapewniającego skomunikowanie terenu strefy 3 Kostrzyńsko- Słubicka 139,0 346,1 141,7 347,1 1) budowa otwartego zbiornika retencyjnego wód opadowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą w podstrefie Słubice, 2) usunięcie kolizji linii elektroenergetycznej średniego napięcia, budowa przyłącza wraz z trafostacją w podstrefie Bytom Odrzański, 3) kontynuacja budowy kolektora zrzutowego deszczowego do kanału kunowickiego w podstrefie Słubice 4 Krakowska 176,2 119,2 176,2 119,3 Budowa dróg wewnętrznych wraz z oświetleniem i odwodnieniem w podstrefie Babice 5 Legnicka 106,7 38,1 128,6 39,8 1) modernizacja stacji uzdatniania wody w podstrefie Krzywa, 2) budowa sieci wodno-kanalizacyjnej w Legnicy, 6) W kategorii Inni uwzględnione są m.in.: gminy, gestorzy mediów i Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. 55 Lp. Strefa 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Najważniejsze działania podjęte w 2025 r. SSE Inni 6) SSE Inni 6) 3) niwelacja terenu i budowa zbiornika retencyjnego w podstrefach Środa Śląska i Miękinia 6 Łódzka 102,6 320,0 102,7 326,1 1) przygotowanie terenu pod inwestycję i zlecenie opracowania raportu inwestycyjnego dot. budowy dwóch hal magazynowo-produkcyjnych na wynajem w podstrefie Łódź, 2) modernizacja i rozbudowa dróg obsługujących tereny inwestycyjne w podstrefie Kutno 7 Mielecka 201,6 612,6 202,0 639,8 1) budowa układu drogowego w podstrefie Zamość, 2) rozwój sieci elektroenergetycznej w podstrefie Mielec, 3) modernizacja systemu kanalizacji w podstrefie Mielec 8 Pomorska 572,0 145,7 576,7 148,4 1) budowa sieci kanalizacji tłocznej w Gdańsku, 2) budowa przyłącza zasilającego SN 15 kV do hali produkcyjno- magazynowej i przebudowa GPZ w Gdańsku, 3) budowa linii kablowej SN w Brodnicy, 4) budowa linii elektroenergetycznej we Włocławku, 5) budowa farmy fotowoltaicznej w Grudziądzu i Barcinie, 6) budowa oświetlenia drogi na terenie strefy w Kartoszynie 9 Słupska 50,1 224,9 53,8 273,0 1) zakup działki inwestycyjnej w podstrefie Karlinko, 2) kontynuacja prac dot. budowy drogi gminnej wraz z niezbędną infrastrukturą i stacją uzdatniania wody w podstrefie Wieszyno, 3) budowa dróg oraz sieci infrastruktury technicznej w podstrefie Koszalin oraz Karlinko 10 Starachowicka 12,6 5,8 12,6 6,6 1) modernizacja zasilania do stacji P15 w podstrefie Starachowice, 2) budowa rozdzielni SN w podstrefie Starachowice 11 Suwalska 42,6 0,2 42,7 0,2 Budowa miejsc parkingowych w podstrefie Suwałki 12 Tarnobrzeska 339,5 370,8 391,5 373,8 1) zakończenie budowy Akceleratora Przemysłowego w Stalowej Woli, 2) budowa dwóch hal przemysłowych w Tarnobrzegu i Chełmie, 3) budowa drogi publicznej wraz z modernizacją sieci gazowej w Chmielowie w podstrefie Nowa Dęba, 4) remont nawierzchni drogi na terenie strefy w Pionkach 56 Lp. Strefa 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Najważniejsze działania podjęte w 2025 r. SSE Inni 6) SSE Inni 6) 13 Wałbrzyska 621,0 884,1 652,8 1 064,1 1) makroniwelacja i usunięcie kolizji sieci, budowa dróg wewnętrznych i sieci wodno-kanalizacyjnej w podstrefie Jawor, 2) budowa drogi wewnętrznej i rond w ciągu drogi krajowej oraz sieci wodno-kanalizacyjnej w sąsiedztwie podstrefy Dobromierz, 3) budowa dróg wewnętrznych i sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie podstrefy Opole 14 Warmińsko- Mazurska 5,9 215,2 6,1 216,4 1) budowa odcinka sieci wodociągowej na terenie podstrefy Olsztyn, 2) sfinalizowanie budowy łącznika drogowego na terenie podstrefy Dobre Miasto Razem 2 465,3 4 373,1 2 583,3 4 719,3 Ogółem 6 838,4 7 302,6 Łączne nakłady inwestycyjne przeznaczone na rozwój specjalnych stref ekonomicznych, poniesione od początku ich funkcjonowania do końca 2025 r., wyniosły ponad 7,3 mld zł. Udział spółek zarządzających w tych inwestycjach stanowił prawie 35,4%. Pozostała część wydatków finansowana była przez inne podmioty, w szczególności przez gminy, gestorów mediów i Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Spośród wszystkich spółek zarządzających największe wydatki na rozwój strefy od początku działalności do końca 2025 r. poniosła Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST- PARK sp. z o.o. Jej nakłady wyniosły 652,8 mln zł, co stanowiło 25,3% wydatków wszystkich stref. Druga w rankingu – Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. – wydała na ten cel 576,7 mln zł, co dało udział na poziomie 22,3%. Na trzeciej pozycji, po raz kolejny, znalazła się Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu, z inwestycjami rzędu 391,5 mln zł. Wydatki tego zarządzającego stanowią 15,2% łącznych nakładów zarządzających na rozwój stref. W przypadku skumulowanej wartości środków przeznaczonych na infrastrukturę w strefach poniesionych do końca 2025 r. przez inne podmioty, w tym m.in. samorządy lokalne i gestorów mediów, wyróżniały się strefy: katowicka (1 160,3 mln zł), wałbrzyska (1 064,1 mln zł), i mielecka (639,8 mln zł). Na te trzy strefy przypadło 60,7 % wszystkich wydatków podmiotów innych niż zarządzający strefami poniesionych na ten cel. W 2025 r. na rozwój stref przeznaczono 464,2 mln zł, tj. o 103,1 mln zł więcej niż w 2024 r. Inwestycje spółek zarządzających strefami wyniosły 118,0 mln zł, co stanowiło prawie ¼ całkowitych nakładów na ten cel poniesionych w 2025 r. W stosunku do 2024 r. spółki zarządzające zmniejszyły nakłady na rozwój stref o 89,2 mln zł. Wydatki innych podmiotów w 2025 r. były natomiast większe o 192,3 mln zł i wyniosły 346,2 mln zł. Największy udział we wzroście całkowitych wydatków spółek zarządzających na rozwój stref w 2025 r. miała Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu. Zarządzający strefą tarnobrzeską zainwestował w jej rozwój 52,0 mln zł, co stanowi 44,1% ogółu środków 57 zaangażowanych przez wszystkich zarządzających. Na drugiej pozycji uplasował się zarządzający strefą wałbrzyską, z inwestycjami na poziomie 31,8 mln zł. Trzecie miejsce przypadło zarządzającemu strefą legnicką, którego nakłady wyniosły 21,9 mln zł. Wydatki tych trzech zarządzających wyniosły łącznie 105,7 mln zł i stanowiły 89,6% wszystkich środków przeznaczonych przez spółki zarządzające na rozwój stref w 2025 r. Wydatki pozostałych zarządzających były mniejsze. Zarządzający strefami suwalską i warmińsko-mazurską kolejny rok z rzędu nie zwiększyli swoich wydatków na infrastrukturę. Pod względem inwestycji infrastrukturalnych zrealizowanych przez podmioty inne niż spółki zarządzające, w szczególności przez samorządy lokalne, gestorów mediów i Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, wyróżnia się strefa wałbrzyska, z nakładami na poziomie 180,0 mln zł. Stanowią one 52,0% łącznych wydatków tej grupy podmiotów we wszystkich strefach. W strefach: katowickiej, słupskiej i mieleckiej podmioty inne niż spółki zarządzające również przeznaczyły na rozwój stref relatywnie duże środki. Wydatki wyniosły odpowiednio: 74,3 mln zł, 48,1 mln zł i 27,2 mln zł, co dało łącznie tym strefom udział na poziomie 43,2% w całkowitej wartości środków wydatkowanych przez te podmioty. Łączne wydatki w kolejnych ośmiu strefach nie przekroczyły 16,6 mln zł. W dwóch strefach nakłady pozostały na poziomie z roku 2024. Wydatki na promocję stref W związku z zastąpieniem instrumentu specjalnych stref ekonomicznych wsparciem w formie zwolnienia podatkowego na podstawie ustawy o wni wydatki na promocję ponoszone przez spółki zarządzające strefami dotyczą nowego instrumentu. Nie oznacza to jednak, że strefy nie promują terenów objętych granicami stref jako atrakcyjnych lokalizacji pod nowe inwestycje. Wciąż obowiązuje bowiem preferencja, zgodnie z którą ulokowanie inwestycji na terenie strefy wiąże się z uzyskaniem decyzji na najdłuższy możliwy okres, czyli na 15 lat. W 2025 r. zarządzający przeznaczyli na promocję ponad 14,01 mln zł, czyli o 0,98 mln zł więcej niż rok wcześniej. Podobnie jak w poprzednich latach największe wydatki ponieśli zarządzający strefami: kostrzyńsko-słubicką, katowicką, łódzką i wałbrzyską. Mieściły się one w przedziale od 1,63 mln do 3,04 mln zł. Łączne wydatki w tych czterech strefach wyniosły prawie 9,44 mln zł i stanowiły ponad 67,34% nakładów na promocję we wszystkich strefach. W pozostałych ośmiu strefach wydatki na promocję były znacznie niższe i wynosiły od 67 tys. do niespełna 950 tys. zł. W dalszym ciągu te same spółki zarządzające znajdują się w czołówce pod względem wartości środków przeznaczonych na promocję stref od początku ich funkcjonowania. Zarządzający strefą kostrzyńsko-słubicką wydał na promocję ponad 32,0 mln zł, a w strefie katowickiej wydatki na ten cel wyniosły prawie 31,17 mln zł. Zarządzający łódzką i wałbrzyską strefą przeznaczyli na promocję odpowiednio: 26,5 mln zł i 20,91 mln zł. Łącznie na te cztery strefy przypadło 63,04% wydatków wszystkich spółek zarządzających na promocję, które w całym okresie funkcjonowania stref wyniosły niemal 175,43 mln zł. Poniższa tabela przedstawia wielkość wydatków na promocję w poszczególnych strefach w latach 2022−2025 oraz narastająco od początku funkcjonowania stref do końca 2025 r. 58 Tabela 16. Wydatki zarządzających na promocję stref w mln zł Lp. Strefa Nakłady na promocję w 2022 r. w 2023 r. w 2024 r. w 2025 r. narastająco do końca 2025 r. 1 Kamiennogórska 0,159 0,269 0,142 0,250 2,879 2 Katowicka 2,787 2,574 2,647 2,768 31,168 3 Kostrzyńsko-Słubicka 2,490 2,720 2,840 3,041 32,005 4 Krakowska 0,475 1,023 0,787 0,429 10,212 5 Legnicka 1,409 0,784 0,301 0,067 8,049 6 Łódzka 2,291 2,848 1,451 5) 2,000 26,505 7 Mielecka 0,261 0,285 0,272 0,949 5,624 8 Pomorska 0,474 0,592 0,553 0,523 12,994 9 Słupska 0,431 0,707 0,912 0,985 7,578 10 Starachowicka 0,406 0,450 0,152 0,314 3,881 11 Suwalska 0,268 0,293 0,333 0,420 6,621 12 Tarnobrzeska 0,463 0,290 0,314 0,340 5,257 13 Wałbrzyska 1,911 2,462 2,220 1,628 20,907 14 Warmińsko-Mazurska 0,200 0,198 0,113 0,300 1,749 Razem 14,025 15,495 13,037 5) 14,014 175,429 Zwolnienia podatkowe spółek zarządzających Od początku funkcjonowania stref spółki zarządzające miały prawo do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych dochodów w części wydatkowanej na cele rozwoju strefy, w tym na nabycie nieruchomości lub innych rzeczy służących do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy oraz na modernizację i rozbudowę infrastruktury gospodarczej i technicznej na jej obszarze. Do końca 2025 r. łączna kwota zwolnień podatkowych z tego tytułu (niezapłaconego podatku) przekroczyła 366,310 mln zł. Z największego zwolnienia skorzystała spółka zarządzająca strefą wałbrzyską. Zwolnienie to wyniosło 87,66 mln zł i stanowiło 23,93% łącznej wartości zwolnień podatkowych zarządzających strefami. Ze zwolnienia wynoszącego prawie 52,90 mln zł skorzystał zarządzający strefą łódzką. Próg 30 mln zł przekroczyły jeszcze zwolnienia podatkowe zarządzających strefami: kostrzyńsko-słubicką, pomorską, mielecką i katowicką. Zwolnienia tych czterech stref mieściły się w przedziale od 31,55 do 39,42 mln zł i wyniosły łącznie niespełna 141,48 mln zł. Z najmniejszego zwolnienia podatkowego skorzystały strefy: starachowicka, warmińsko-mazurska i kamiennogórska. Na te strefy przypadło prawie 10,79 mln zł niezapłaconego podatku, a więc 2,94% łącznej kwoty zwolnień w spółkach zarządzających. W samym 2025 r. zwolnienia podatkowe wyniosły niewiele ponad 6,11 mln zł i w porównaniu z rokiem 2024 były niższe o prawie 65,2%. Z największego zwolnienia skorzystał zarządzający strefą pomorską. Wyniosło ono prawie 2,14 mln zł, co stanowiło 35% kwoty zwolnień 59 wszystkich spółek zarządzających. Na kolejnych pozycjach uplasowali się zarządzający strefami słupską i łódzką, ze zwolnieniami wynoszącymi odpowiednio: 1,90 mln zł i 1,56 mln zł. W sumie na te trzy spółki zarządzające przypadło 91,5% łącznej wartości zwolnień z roku 2025. W ubiegłym roku z tego zwolnienia podatkowego skorzystały jeszcze tylko dwie strefy: kamiennogórska i suwalska. Kwoty niezapłaconego podatku spółek zarządzających tymi strefami były niewielkie i wyniosły odpowiednio 500 tys. zł i 18 tys. zł. Informację o wielkości zwolnień podatkowych spółek zarządzających na podstawie aktów wykonawczych do ustawy o sse przedstawia poniższa tabela. Tabela 17. Skutek finansowy zwolnienia z podatku dochodów zarządzających strefami wydatkowanych na cele rozwoju strefy (wartość niezapłaconego podatku) w mln zł Lp. Strefa Zwolnienie do końca 2021 r. (narastająco) Kwota zwolnienia w latach 2022–2025 Zwolnienie do końca 2025 r. (narastająco) 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. 1 Kamiennogórska 3,510 0,250 0,480 0,436 5) 0,500 5,176 2 Katowicka 31,550 0,000 0,000 0,000 0,000 31,550 3 Kostrzyńsko-Słubicka 39,420 0,000 0,000 0,000 0,000 39,420 4 Krakowska 3,170 0,640 1,410 3,280 0,000 8,500 5 Legnicka 16,380 0,000 0,000 6,290 0,000 22,670 6 Łódzka 38,540 9,300 2,040 1,459 5) 1,558 52,897 7 Mielecka 32,020 0,000 0,000 0,000 0,000 32,020 8 Pomorska 17,530 10,340 4,110 4,370 2,137 38,487 9 Słupska 5,250 1,150 0,760 1,600 1,900 10,660 10 Starachowicka 2,720 0,000 0,000 0,000 0,000 2,720 11 Suwalska 7,400 0,000 0,000 0,002 0,018 7,420 12 Tarnobrzeska 24,240 0,000 0,000 0,000 0,000 24,240 13 Wałbrzyska 69,720 9,340 8,600 0,000 0,000 87,660 14 Warmińsko-Mazurska 2,770 0,000 0,000 0,120 0,000 2,890 Razem 294,220 31,020 17,400 17,557 5) 6,113 366,310 W związku z realizacją zadań wynikających z ustawy o wni spółki zarządzające strefami mają też prawo do zwolnienia od podatku dochodów wydatkowanych w roku podatkowym lub w roku po nim następującym na cele wymienione w art. 7 ust. 1 tej ustawy, a więc na szeroko rozumiane wsparcie rozwoju nowych inwestycji na przypisanym im obszarze. Do końca 2025 r. zwolnienia podatkowe spółek zarządzających na podstawie ustawy o wni wyniosły prawie 34,37 mln zł. Na przestrzeni lat 2020−2025 tylko pięć spółek zarządzających strefami skorzystało z prawa do ww. zwolnienia, przy czym jedynie zarządzający strefą pomorską zwalniał dochód w każdym roku. Z największego zwolnienia podatkowego skorzystał jednak zarządzający strefą kostrzyńsko-słubicką. Wyniosło ono 15,01 mln zł, co stanowi 43,68% łącznej wartości zwolnień podatkowych udzielonych zarządzającym na 60 podstawie ustawy o wni. Na kolejnej pozycji uplasował się zarządzający strefą pomorską ze zwolnieniem wynoszącym niemal 12,71 mln zł i udziałem na poziomie 36,97% sumy zwolnień podatkowych wszystkich zarządzających. W 2025 r. łączna kwota zwolnienia podatkowego z tego tytułu wyniosła prawie 7,57 mln zł i była o niemal 1,42 mln zł większa niż w roku 2024. Ze zwolnienia skorzystali zarządzający strefami: kostrzyńsko-słubicką, starachowicką, pomorską i warmińsko-mazurską. Poniższa tabela przedstawia informacje o zarządzających, którzy w latach 2020−2025 skorzystali ze zwolnień podatkowych w odniesieniu do dochodu wydatkowanego na wsparcie rozwoju inwestycji na przypisanych im obszarach. Tabela 18. Zwolnienia podatkowe zarządzających strefami na podstawie ustawy o wni w mln zł Lp. Strefa Kwota zwolnienia w latach 2020–2025 Zwolnienie do końca 2025 r. (narastająco) 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. 1 Kostrzyńsko-Słubicka 0,00 0,00 8,55 1,81 1,56 3,091 15,011 2 Pomorska 1,89 1,30 2,21 1,93 3,39 1,986 12,706 3 Starachowicka 0,00 0,00 0,62 2,00 1,20 2,100 5,920 4 Wałbrzyska 0,34 0,00 0,00 0,00 0,00 0,000 0,340 5 Warmińsko-Mazurska 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,389 0,389 Razem 2,23 1,30 11,38 5,74 6,15 7,566 34,366 61 Działania zarządzających strefami w zakresie kadr dla przemysłu i rozwoju klastrów 1. Specjalna Strefa Ekonomiczna Małej Przedsiębiorczości S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego i na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający jest liderem Strefowego Klastra Edukacyjnego (SKE), który realizuje działania wspierające i promujące rozwój szkolnictwa branżowego, ukierunkowane na podnoszenie kompetencji i umiejętności zawodowych uczniów. Rok 2025 był okresem intensywnych i systemowych działań klastra na rzecz rozwoju współpracy pomiędzy edukacją, biznesem, nauką oraz samorządem. Podjęte inicjatywy miały na celu dostosowanie systemu kształcenia do aktualnych i przyszłych potrzeb rynku pracy, rozwój kompetencji kluczowych oraz wspieranie młodzieży w świadomym planowaniu ścieżek edukacyjno-zawodowych. Klaster angażował się w organizację oraz współorganizację spotkań roboczych, wydarzeń eksperckich i konferencji poświęconych nowoczesnej edukacji, edukacji cyfrowej, kompetencjom przyszłości oraz roli współpracy edukacji z gospodarką. Działania te tworzyły przestrzeń do dialogu pomiędzy przedstawicielami szkół, uczelni wyższych, przedsiębiorstw oraz instytucji publicznych i społecznych, sprzyjając wypracowywaniu wspólnych kierunków rozwoju. Najważniejszym i najbardziej prestiżowym wydarzeniem realizowanym w ramach prac klastra była ogólnopolska konferencja „Globalne wyzwania – Lokalne działania”, poświęcona roli nowoczesnej edukacji w kontekście transformacji rynku pracy i rozwoju społeczno- gospodarczego. Konferencja zgromadziła szerokie grono przedstawicieli administracji publicznej, środowiska akademickiego, szkół zawodowych i branżowych, przedsiębiorców oraz uczniów i studentów, stając się jedną z największych platform dialogu edukacyjno- gospodarczego w regionie. Dyskusje koncentrowały się na potrzebie ścisłego powiązania edukacji z realnymi potrzebami rynku pracy, rozwoju szkolnictwa zawodowego i technicznego, aktualizacji programów nauczania oraz wykorzystania nowoczesnych technologii w procesie kształcenia. Podkreślano znaczenie partnerskiej współpracy szkół, uczelni i biznesu w skutecznym przygotowaniu młodych ludzi do wyzwań współczesnej gospodarki oraz potrzebę dalszej integracji środowisk edukacyjnych i gospodarczych. Klaster aktywnie uczestniczył również w życiu lokalnych szkół i uczelni, biorąc udział w wydarzeniach promujących edukację, uroczystościach szkolnych i akademickich oraz podsumowaniach roku nauki. Działania te miały charakter wspierający i motywacyjny, obejmując m.in. wyróżnianie uczniów i studentów osiągających wysokie wyniki oraz promowanie postaw zaangażowania, odpowiedzialności i rozwoju kompetencji. Istotnym elementem działalności była współpraca z uczelniami wyższymi, w tym udział w pracach rad doradczych przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego. Spotkania te służyły dostosowywaniu oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy, wzmacnianiu jakości nauczania oraz inicjowaniu nowych kierunków i form współpracy pomiędzy nauką a biznesem. Szczególną rolę w 2025 roku odegrały działania realizowane w ramach inicjatywy „Uniwersytet Liderów” oraz jej rozszerzonej formuły skierowanej do młodzieży stojącej przed wyborem dalszej ścieżki edukacyjnej. Klaster wspierał rozwój kompetencji liderskich, 62 społecznych i zawodowych młodych ludzi poprzez organizację spotkań tematycznych, wizyt studyjnych w przedsiębiorstwach oraz promocję edukacji zawodowej i technicznej jako perspektywicznej ścieżki kariery. SKE współpracuje z Polskim Klastrem IoT & AL SINOTAIC, z Dolnośląskim Klastrem Lotniczym, Dolnośląskim Klastrem Motoryzacyjnym, Dolnośląskim Klastrem Edukacyjnym, Zachodnim Klastrem Elektromobilności oraz z Klastrem Innowacyjnych Technologii w Wytwarzaniu CINNOMATECH Wrocław. 2. Katowicka SSE S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. zarządzający strefą podejmował szereg działań w zakresie szkolnictwa branżowego w woj. śląskim, zarówno w ramach projektów unijnych, jak i projektów własnych. Działania te skoncentrowane były przede wszystkim na budowaniu efektywnej współpracy pomiędzy edukacją a biznesem, promocji szkolnictwa branżowego oraz podnoszeniu umiejętności zawodowych przez uczniów. Najważniejsze z nich to: − organizacja kursów i szkoleń zawodowych (m.in. Kurs programowania sterownika PLC Siemens S7-1200/1500 w środowisku TIA PORTAL, Autocad – poziom zaawansowany, SEP kat. G1, CCNA Cisco Certified Network Associate) dla 186 uczniów oraz staży u pracodawców dla 190 osób w ramach projektu „Śląskie. Zawodowcy 2”, − organizacja spotkań sieci współpracy pomiędzy biznesem, edukacją i samorządem w branży spawalniczej i kolejowej, zawiązanych w ramach projektu „Śląskie. Zawodowcy 2” oraz I Konferencji Sieci Wojewódzkiej, − przekazanie kolejnych silników spalinowych 2. i 3. generacji marki Stellantis jako pomocy dydaktycznych dla szkół kształcących w zawodzie technik pojazdów samochodowych i mechanik pojazdów samochodowych w ramach Automotive StrefAcademy KSSE. Łącznie przekazano 138 silników 40 placówkom kształcenia zawodowego i ustawicznego, − powołanie Technicznej Akademii Przyszłości i zawarcie porozumienia o partnerstwie w zakresie współpracy edukacyjno-przemysłowej promującej ideę Technik dla Przemysłu ‒ Przemysł dla Technika pomiędzy: zarządzającym strefą, Technicznymi Zakładami Naukowymi w Dąbrowie Górniczej, Zespołem Szkół Technicznych i Ogólnokształcących nr 2 w Katowicach, Brembo Poland, Brembo Poland Manufacturing i Fundacją Szkolną Technicznych Zakładów Naukowych. Celem tej inicjatywy jest poprawa jakości kształcenia zawodowego przez wspólne innowacyjne działania na rzecz nabywania dodatkowych kompetencji przez uczniów szkół technicznych z uwzględnieniem potrzeb przemysłu, − udział w Forum Biznes-Edukacja-Kooperacja 2025 – „Edukacja a potrzeby rynku pracy – jak przygotować młode pokolenie na wyzwania przyszłości? Specjalne potrzeby edukacyjne – wyzwania i perspektywa zawodowa”, zorganizowanym przez Opolskie Centrum Edukacji i Wojewódzki Urząd Pracy w Opolu, − udział w międzynarodowej konferencji „VET Bridge 2025” w Ostrawie, − udział w konferencji „Edukacja na rynku pracy, czyli wartość kształcenia branżowego i praktycznego, której nie zastąpi sztuczna inteligencja” w Rybniku, 63 − kontynuowanie działalności Klubu Innowatora ora Młodzieżowego Klubu Innowatora, gdzie młodzi ludzi mogą poszerzać wiedzę o biznesie i tym samym lepiej przygotować się do wejścia na rynek pracy. Zorganizowano wizyty studyjne w: Brembo Poland, Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, NGK Ceramics Polska oraz szkolenia, m.in. z autoprezentacji, zarządzania projektami, Inventor Autodesk, − zorganizowanie cyklu pięciu bezpłatnych szkoleń dla uczniów z pięciu techników kształcących na kierunkach motoryzacyjnych w ramach projektu Eramsus+ „Europejskie rozwiązania w zapewnieniu efektywnej współpracy edukacji i biznesu sektora Automotive”, − aktywne uczestnictwo w pracach: Rady Branżowego Centrum Umiejętności w Żywcu, Wojewódzkich Zespołów Koordynacji dla województwa śląskiego i opolskiego oraz Międzyregionalnego Zespołu Koordynacji do spraw Wdrażania Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 powołanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający Katowicką SSE od 15 lat jest koordynatorem przemysłowego klastra Silesia Automotive & Advanced Manufacturing (SA&AM) i odpowiada za rozwój tej lokalnej platformy do budowania relacji, transferu wiedzy, zacieśniania współpracy między przemysłem, dostawcami nowych technologii przemysłowych i cyfrowych, instytucjami edukacyjnymi, naukowymi oraz otoczenia biznesu. W 2025 r. zarządzający wdrażał działania spójne z nową, zatwierdzoną w 2025 r. Strategią Rozwoju SA&AM na lata 2025–2030, opartą na filarach: Przemysł zdolny do wdrażania innowacji, Przemysł zrównoważony oraz Przemysł oparty o kompetentne kadry. Jako koordynator klastra SA&AM zarządzający zrealizował ponad 250 działań o charakterze rozwojowym, networkingowym i doradczym. Obejmowały one m.in. ponad 80 szkoleń, warsztatów i webinarów, w których uczestniczyło ponad 1,3 tys. osób, blisko 90 wydarzeń networkingowych, targowych i spotkań tematycznych, gromadzących ponad 1,4 tys. uczestników, a także ponad 60 działań doradczych i brokerskich, z których skorzystało prawie 1,5 tys. osób. Program warsztatów, webinarów i spotkań benchmarkingowych, koncentrował się m.in. na automatyzacji i robotyzacji, cyfryzacji procesów, cyberbezpieczeństwie, efektywności energetycznej, śladzie węglowym, mechanizmie CBAM, dyrektywie CSRD i standardach ESRS, logistyce, jakości oraz compliance. Równolegle zarządzający prowadził liczne działania brokerskie: B2B, S2B i T2B, wspierając realne kooperacje, głównie lokalne, ale także krajowe i międzynarodowe, w obszarach technologii, produkcji, IT, ESG, HR i E2B. W 2025 r. koordynator realizował projekty dofinansowywane ze środków krajowych i europejskich: „Driving manufacturing SME transformation towards green, digital and social sustainability” (greenSME) w ramach programu Horizon Europe, „Integrative Regional Approaches for the Transformation of the Automotive Industry\" (Drive2Transform) w ramach programu Interreg Central Europe 2021−2027 i skierowane bezpośrednio do zarządzającego strefą projekty w ramach programu FENG 2.17: „Rozwój potencjału koordynatora SA&AM wraz z rozwojem nowych usług ‒ II” i „Future Ready – Transformacja Przemysłu poprzez Innowacje i nowe Kompetencje”. 64 W 2025 r. zarządzający z pozytywnym skutkiem przeszedł proces re-certyfikacji i przedłużył ważność certyfikatu jakości zarządzania klastrem - Cluster Management Excellence Label GOLD (ESCA) dla SA&AM do 2028 roku. Potencjał rozwojowy klastra potwierdza stabilny wzrost uczestników inicjatywy – w 2025 r. do klastra dołączyło ponad 70 podmiotów i na koniec ubiegłego roku miał on ponad 320 członków. 3. Kostrzyńsko-Słubicka SSE S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego i na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą kostrzyńsko-słubicką aktywnie angażował się w działania na rzecz rozwoju szkolnictwa zawodowego, współpracy klastrowej oraz integracji środowisk edukacyjnych, biznesowych i samorządowych. Podejmowane inicjatywy koncentrowały się na wzmacnianiu powiązań pomiędzy uczelniami, szkołami branżowymi oraz przedsiębiorcami funkcjonującymi na obszarze strefy, a także na dostosowywaniu oferty edukacyjnej do aktualnych i przyszłych potrzeb rynku pracy. Na początku 2025 r. na Wydziale Ekonomicznym Akademii Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim odbył się pierwszy konwent uczelni w nowym składzie, do którego został powołany przedstawiciel zarządzającego. Podczas spotkania omówiono kierunki rozwoju uczelni oraz możliwości pogłębienia współpracy z przedsiębiorstwami strefowymi. Pozytywnie oceniono również wprowadzenie nowego kierunku studiów – inżynieria produkcji, odpowiadającego na zapotrzebowanie sektora przemysłowego. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli w spotkaniach dotyczących realizacji projektu „Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie branży samochodowej wraz z modułem innowacji pedagogicznej – technik mechatronik pojazdów samochodowych lub technik elektromobilności”, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Projekt o wartości ponad 9,4 mln zł realizowany jest we współpracy z Wydziałem Technicznym Akademii Jakuba z Paradyża, Centrum Edukacji Zawodowej i Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim, Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Mechaników Polskich oraz Lubuskim Klastrem Metalowym. Zarządzający współorganizował Lokalne Targi Pracy w Zespole Szkół im. Marii Skłodowskiej- Curie w Kostrzynie nad Odrą, w których licznie uczestniczyli lokalni przedsiębiorcy, m.in. ICT Poland, Sam Dong, Telemond Holding, Arctic Paper oraz Stenqvist. Wydarzenie umożliwiło uczniom bezpośredni kontakt z potencjalnymi pracodawcami, zapoznanie się z ofertami pracy i staży oraz poznanie specyfiki działalności przedsiębiorców działających na terenie strefy. Ważnym elementem programu był konkurs wiedzy o strefie kostrzyńsko-słubickiej, który spotkał się z dużym zainteresowaniem młodzieży. We współpracy z Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Słubicach zorganizowano konkurs „Mój pierwszy biznes: koncepcja–realizacja”. Uczniowie przygotowali autorskie biznesplany, które następnie prezentowali przed komisją konkursową. Konkurs przyczynił się do rozwoju postaw przedsiębiorczych oraz kompetencji biznesowych wśród młodzieży. 65 Zarządzający angażował się w realizację projektów rozwoju szkolnictwa zawodowego oraz współpracy pracodawca–szkoła. Zorganizowano m.in. spotkanie studyjne w zakładzie Elektryka Morska w Szczecinie dla studentów Uniwersytetu Szczecińskiego, poświęcone możliwościom odbywania staży i praktyk. Prowadzono również rozmowy z partnerami niemieckimi w ramach współpracy z Parkiem Technologii Kosmicznych, dotyczące kształcenia kadr dla przemysłu 4.0. Istotnym elementem działań było uczestnictwo w posiedzeniu Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji w Nowej Soli, podczas którego zaprezentowano funkcjonowanie Branżowego Centrum Umiejętności oraz podkreślono rolę zarządzającego jako integratora współpracy pomiędzy pracodawcami a szkołami. We wrześniu 2025 r. rozpoczęto kampanię medialną promującą praktyki zawodowe jako narzędzie pozyskiwania kadr i budowania doświadczenia zawodowego młodzieży. Podpisano porozumienie o współpracy z Wyższą Szkołą Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim, obejmujące współpracę dydaktyczną, badawczą oraz rozwój oferty studiów podyplomowych, m.in. w obszarze odnawialnych źródeł energii i zarządzania. Zarządzający podpisał również porozumienie o współpracy z Uniwersytetem Zielonogórskim. Celem współpracy jest rozwój relacji pomiędzy środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami strefowymi, w szczególności w zakresie organizacji praktyk i staży, realizacji wspólnych inicjatyw edukacyjnych oraz przygotowania studentów do wejścia na rynek pracy. W ramach porozumienia zaplanowano m.in. cykl wykładów dotyczących funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych oraz zasad korzystania ze zwolnień podatkowych, a także organizację konkursu „Mój pierwszy biznes” i spotkań on-line z przedsiębiorstwami przemysłowymi. Zarządzający zorganizował także konkurs „Mój I biznes” w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Kamieniu Małym. Konkurs był skierowany do uczniów zainteresowanych zakładaniem własnej działalności gospodarczej oraz rozwojem kompetencji przedsiębiorczych. Równoległe w Zespole Szkół w Kostrzynie nad Odrą zorganizowano spotkanie z doradcami zawodowymi z powiatu gorzowskiego i słubickiego poświęcone trendom w kształceniu zawodowym oraz dostosowaniu oferty edukacyjnej do potrzeb lokalnych pracodawców. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli w V Konferencji Naukowej w Zielonej Górze, poświęconej roli sektora MŚP w rozwoju regionalnym. W ramach działań na rzecz wzmacniania współpracy klastrowej oraz promocji przedsiębiorczości zarządzający uczestniczył jako partner w XI Kongresie Klastrów Polskich, podczas którego przedstawiciele Zarządu prezentowali rolę specjalnych stref ekonomicznych w rozwoju klastrów. Wziął także udział w III Regionalnym Forum Przemysłowym Lubuskiego Klastra Metalowego. Elementem współpracy z uczelniami była XIV Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Skuteczność w Biznesie”, współorganizowana z Akademią Jakuba z Paradyża. Podczas wydarzenia zaprezentowano rolę zarządzającego w łączeniu potencjału nauki i biznesu oraz wspieraniu rozwoju kompetencji pracowników. W 2025 r. zarządzający był reprezentowany w Radzie Gospodarczej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Radzie Przedsiębiorczości Wyższej Szkoły Umiejętności 66 Społecznych w Poznaniu oraz w Wielkopolskim Forum Inteligentnych Specjalizacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego. 4. Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. (Krakowska SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. (KPT) podejmował działania wpisujące się w obszar szkolnictwa zawodowego, obejmujące inicjatywy wspierające i promujące edukację i rozwój kompetencji osób znajdujących się już na rynku pracy. Przedstawiciele KPT uczestniczyli w spotkaniach Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji ds. kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie. Tematyka posiedzeń obejmowała: − zasady wydawania mikropoświadczeń – innowacyjnej, modułowej formy certyfikacji potwierdzającej zdobycie wyspecjalizowanych kwalifikacji, − analizę wyników badania dotyczącego odbioru społecznego kształcenia zawodowego oraz wyborów edukacyjnych uczniów szkół podstawowych, − przedstawienie modelu wspierania talentów w Małopolsce, − omówienie wyzwań stojących przed systemem kształtowania kompetencji zawodowych w regionie, − koordynacja działań edukacyjnych pomiędzy samorządem województwa, instytucjami rynku pracy i przedstawicielami biznesu. Przedstawiciele zarządzającego aktywnie uczestniczyli również w pracach regionalnych zespołów zajmujących się rynkiem pracy, rozwojem kompetencji oraz uczenia się przez całe życie. Zarządzający włączył się także w prace Małopolskiego Think Tanku na rzecz Rozwoju Kadr Gospodarki poświęcone wpływowi rozwoju sztucznej inteligencji (AI) na branżę BPO oraz kierunkom zmian w edukacji zawodowej młodzieży w kontekście przyszłego rynku pracy. Wziął również udział w spotkaniach Małopolskiego Partnerstwa na rzecz Kształcenia Ustawicznego, poświęconych tematyce sztucznej inteligencji w edukacji oraz współpracy biznesu z sektorem oświaty. Zarządzający uczestniczył w wydarzeniach promujących kształcenie zawodowe – wziął udział w Małopolskim Festiwalu Zawodów oraz w Festiwalu Uczelni w Małopolsce, który stanowi jedną z największych inicjatyw Województwa Małopolskiego, promującego ideę uczenia się przez całe życie. W trakcie wydarzeń prezentowano możliwości odbywania praktyk w firmach partnerskich KPT, omawiano przykłady współpracy z przemysłem oraz zbierano opinie uczestników dotyczące potrzeb rynku pracy i oczekiwań wobec kształcenia praktycznego. Przedstawiciel KPT uczestniczył w panelu Barometru Zawodów, który odbył się w siedzibie Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie. Dyskusje dotyczyły aktualnych trendów na rynku pracy, zapotrzebowania na określone grupy zawodowe oraz prognoz zmian wynikających z rozwoju technologii i procesów transformacji gospodarczej. Eksperci KPT włączyli się również w prace nad kolejną edycją raportu „Kto wykształci twojego pracownika?” oraz badanie prowadzone przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych”. 67 W 2025 r. zarządzający zorganizował wizyty studyjne dla uczniów z Zespołu Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica w Olkuszu. Podczas spotkań młodzież poznawała działalność KPT, w tym programy wsparcia start-upów, akceleracji oraz projekty badawczo-rozwojowe. Uczniowie odwiedzali showroom technologii przyszłości, przestrzenie coworkingowe i laboratoria, a także uczestniczyli w warsztatach w Multilabie dotyczących procesu produkcji i postprodukcji materiałów filmowych. KPT prowadził działania w ramach Sektorowej Rady ds. Kompetencji – Gaming i GameDev. Jest to inicjatywa ukierunkowana na rozwój i profesjonalizację kompetencji w sektorze gier wideo. Członkami Rady są m.in. przedstawiciele branży gamingowej, instytucji edukacyjnych, organizacji branżowych oraz ekspertów rynku pracy, którzy wspólnie pracują nad lepszym dopasowaniem systemu kształcenia i szkoleń do rzeczywistych potrzeb pracodawców w gamedevie. Celem Rady jest stworzenie trwałego systemu współpracy pomiędzy biznesem, edukacją i administracją publiczną, który przyczyni się do wzrostu konkurencyjności polskiego sektora gier. Rada identyfikuje kluczowe kompetencje przyszłości, inicjuje badania potrzeb kadrowych branży oraz wspiera tworzenie nowoczesnych programów szkoleniowych i edukacyjnych odpowiadających wymaganiom rynku. Działania na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r. zarządzający współpracował z klastrami: Digital Entertainment Cluster, South Poland Cleantech, LifeScience Kraków, Klastrem Zrównoważona Infrastruktura, Klastrem Technologii Informacyjnych w Budownictwie oraz Silesia Automotive & Advanced Manufacturing. Digital Entertainment Cluster został reaktywowany w ramach działań Digital Dragons Hub, jako odpowiedź na potrzebę wzmocnienia współpracy środowiska branży gier wideo i sektora cyfrowej rozrywki. Aktywacja klastra stworzyła formalne ramy do dalszych działań integrujących środowisko branżowe oraz inicjowania wspólnych przedsięwzięć. Do klastra przyjęto 35 podmiotów. W toku prac organizacyjnych wypracowano priorytetowe kierunki działań koncentrujące się na budowie trwałych mechanizmów współpracy oraz rozwoju kompetencji branżowych. Jednym z kluczowych działań było przygotowanie i złożenie wniosku o prowadzenie Sektorowej Rady ds. Kompetencji – Gaming i GameDev. Działalność Rady ma na celu wzmocnienie dialogu pomiędzy branżą gier, systemem edukacji i administracją publiczną. KPT jest liderem Rady. Współpraca zarządzającego z klastrem South Poland Cleantech obejmowała wymianę wiedzy i dobrych praktyk na temat realizowanych przez niego projektów: SMART CIRCUIT, GREENE4.0 i CURIOST z obszaru gospodarki o obiegu zamkniętym. Synergia działań polega na komplementarnym połączeniu perspektyw: SMART CIRCUIT wskazuje „jak szybko i w jakim ekosystemie” wdrażać rozwiązania GOZ (narzędzia cyfrowe, kompetencje, sieci współpracy), GREENE 4.0 promuje integrację działań przez platformę B2GreenHub, a CURIOST doprecyzowuje „co i jak” zmieniać w samych produktach oraz modelach ich wytwarzania. Razem tworzą spójną ścieżkę dla przedsiębiorstw – od inspiracji i budowania zdolności wdrożeniowych, przez pilotaże, aż po skalowanie cyrkularnych produktów i rozwiązań w kluczowych łańcuchach wartości, zwłaszcza w obszarach, gdzie przenikają się sektory tworzyw, opakowań i budownictwa. 68 W 2025 r. współpraca z klastrem Life Science Kraków obejmowała obecność na biznesowych śniadaniach partnerów klastra oraz udział w zleconych zadaniach projektowych. KPT prowadziło w ramach wspólnych inicjatyw wystąpienia eksperckie, było zaangażowane w realizację badań lokalnych oraz prowadzenie warsztatów z obszaru GOZ, budowania strategii 6R, co-design, living lab. Przynależność do niniejszego klastra i włączanie się w jego inicjatywy wynika z przyjętej przez zarządzającego strategii rozwoju, w tym przyciągania inwestycji z branży lifescience. W ramach współpracy z Klastrem Zrównoważona Infrastruktura zarządzający: − wziął udział w pracach regionalnej grupy interesariuszy, tj. administracji samorządowej, instytucji otoczenia biznesu i przedsiębiorców działających w projektach finansowanych z programu InterregCE, w ramach cyklu spotkań ,,Działamy lokalnie, wygrywamy globalnie”, − włączył się w spotkania grup roboczych w zakresie małopolskich inteligentnych specjalizacji, − uczestniczył w warsztatach eksperckich w ramach Małopolskiego Kongresu KLIMAT– GOZ-POWIETRZE „Łączy nas troska o środowisko”. Klaster Technologii Informacyjnych w Budownictwie (BIM Klaster) jest partnerem zespołu hub4industry KPT i stanowi istotne wsparcie w obszarach łączących budownictwo, technologie informacyjno-komunikacyjne oraz wdrażanie innowacji i nowych standardów pracy w branży. W 2025 r. współpraca obejmowała wymianę wiedzy i dobrych praktyk, tworzenie kontentu merytorycznego w obszarze budownictwa na międzynarodową platformę Circular Innovation Academy oraz włączenie klastra do konsorcjum nowo składanego projektu ReConstruct4CE. 5. Legnicka SSE S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający strefą legnicką realizował zadania na rzecz szkolnictwa branżowego jako lider i koordynator Dolnośląskiego Klastra Edukacyjnego (DKE). Na koniec 2025 r. DKE zrzeszał 234 partnerów, w tym 140 placówek edukacyjnych, 49 instytucji oraz 45 przedsiębiorców. Celem DKE jest integracja potencjału gospodarczego i naukowego poprzez współpracę szkół, przedsiębiorców i instytucji na rzecz wsparcia rozwoju szkolnictwa branżowego oraz kształcenia wykwalifikowanej kadry. Aktywność DKE w 2025 r. obejmowała: 1) działania w ramach projektu „Strefa Pracodawcy” polegające na: − utworzeniu klas patronackich w Zespole Szkół w Chocianowie w zawodzie technik mechatronik, mechatronik, technik logistyk w partnerstwie z Volkswagen Motor Polska, Epiroc Polska i Smulders Projects Poland, − promocji szkolnictwa branżowego i technicznego na profilu Facebook poprzez udostępnienie ofert edukacyjnych szkół partnerskich i dystrybucję materiałów do szkół podstawowych z obszaru działania zarządzającego strefą oraz do firm i instytucji partnerskich, 2) działania w ramach projektu „Strefa Przedsiębiorczości”, na które składało się: 69 − zorganizowanie pod patronatem zarządzającego VIII edycji konkursu „Zawodowe Drogowskazy” w Zespole Szkół Samochodowych i Budowlanych w Głogowie. To wydarzenie ma za zadanie zmotywować i zainspirować młodzież do podejmowania przemyślanych decyzji dotyczących kariery zawodowej. Podczas spotkania promowano zawody przyszłości i informowano o potrzebach lokalnego rynku pracy, − objęcie patronatem honorowym XVI Powiatowego Konkursu „Młody Przedsiębiorca”, którego celem było poszerzenie wiedzy uczniów szkół ponadpodstawowych powiatu głogowskiego z zakresu przedsiębiorczości oraz rozwijanie ich umiejętności biznesowych. Zadaniem uczestników było rozwiązanie testu wiedzy ekonomicznej, przygotowanie biznesplanu oraz symulowanie prowadzenia własnej działalności gospodarczej, − zorganizowanie konkursu „Najlepsza Praca Dyplomowa” na 4 uczelniach wyższych. Celem konkursu było wyróżnienie najlepszych prac dyplomowych powstałych we współpracy z przedsiębiorcami, − uczestnictwo w Ogólnopolskim Tygodniu Kariery 2025 organizowanym przez szkoły i instytucje rynku pracy i w odbywających się w ramach tego wydarzenia spotkaniach doradczych. Działania na rzecz rozwoju klastrów Działania dotyczące klastrów zarządzający realizował jako lider wspomnianego już Dolnośląskiego Klastra Edukacyjnego, koordynator Dolnośląskiego Klastra Motoryzacyjnego i partner w innych inicjatywach klastrowych w regionie. Działalność Dolnośląskiego Klastra Motoryzacyjnego (DKM) koncentrowała się na jak najlepszym poznaniu i dostosowaniu się do potrzeb członków. W 2025 r. zarządzający zainicjował i zrealizował proces benchmarkingu, zakończony uzyskaniem certyfikatu jakości zarządzania klastrem. Najważniejsze działania DKM w minionym roku to: − zorganizowanie badania potrzeb przedsiębiorców należących do klastra i opracowanie bazy usługodawców wspierających członków klastra, − udział w programie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości dotyczącym benchmarkingu polskich klastrów i porównania ich poziomu rozwoju, − zorganizowanie we współpracy z DSV Solution webinaru „Stabilne łańcuchy dostaw w niestabilnym świecie”, − udział w wydarzeniu „AI, Cyfryzacja, Przemysł – wspólne kierunki rozwoju”, − udziała w spotkaniach Legnickiego Klubu HR. W 2025 r. rozpoczęto prace związane z konsolidacją DKM z Zachodnim Klastrem Elektromobilności. We współpracy z Polską Izbą Rozwoju Elektromobilności i zarządzającym strefą wałbrzyską przeprowadzono konsultacje i spotkania robocze, przygotowano koncepcję integracji i dokumentację dotyczącą fuzji. Celem tego procesu jest stworzenie silnego klastra w obszarze automotive i elektromobilności o potencjale krajowym. Zarządzający jako członek zarządu stowarzyszenia Dolnośląski Klaster Lotniczy (DKL) prowadził działania ukierunkowane na wypracowanie nowych kierunków rozwoju klastra. Działania polegały na przygotowaniu analiz organizacyjnych, propozycji finansowania 70 i planów aktywizacji członków klastra. Ich celem było zdynamizowanie aktywności klastra i rozwój współpracy w sektorze lotniczym. Jako członek i partner klastrów zarządzający uczestniczył w następujących wydarzeniach branżowych: − Forum Polskich Klastrów Motoryzacyjnych, − Automotive CEE Day – współorganizując wspólne stoisko członków DKM, − Olimpiada Jakości – zorganizowanej wspólnie z QSense, Politechniką Wrocławską i Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu. 6. Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Tak jak w poprzednich latach zadania dotyczące wspierania szkolnictwa branżowego realizowane były głównie poprzez Technikum Automatyki i Robotyki w Łodzi (TAiR) prowadzone przez Strefę Edukacji sp. z o.o. ‒ spółkę zależną od zarządzającego strefą łódzką. Najważniejsze działania Technikum Automatyki i Robotyki oraz podmiotu prowadzącego tę szkołę podjęte na rzecz kształcenia zawodowego to: − uruchomienie nowego kierunku kształcenia pn. Technik cyberbezpieczeństwa, który obok Technika automatyki i robotyki jest drugim, w pełni odpowiadającym na zapotrzebowanie rynku pracy w Łodzi i regionie, kierunkiem kształcenia w technikum, − realizacja projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej: a) „Kwalifikacje dla Przemysłu 4.0 - Edycja III” – celem projektu jest przygotowanie uczniów do osiągania nowych kwalifikacji w obszarze programowania i obsługi obrabiarek sterowanych numerycznie CNC we współpracy z przedsiębiorstwami i pracodawcami z regionu, b) „Kwalifikacje dla Przemysłu 4.0 - Edycja IV” – program ma umożliwić uczniom uzyskanie międzynarodowego certyfikatu Siemens Mechatronic System Certification Program, − udział uczniów w krajowych i międzynarodowych konkursach i olimpiadach, takich jak: MiniMechaton organizowany przez Politechnikę Łódzką, półfinały i finał konkursu Explory!, finał konkursu w ramach programu Solve For Tomorrow organizowanego przez SAMSUNG Polska, finał XXII edycji konkursu „Najlepsza praca modelowo- konstrukcyjna w szkołach elektrycznych i elektronicznych”, złoty medal podczas prestiżowego konkursu IBS Global - Innovative Business Solutions E-NNOVATE 2025 w Rumunii, udział w europejskim finale konkursu Samsung Solve for Tomorrow 2025 w Mediolanie, − organizacja konferencji, seminariów i spotkań dla uczniów, w tym m.in.: a) udział uczniów Technikum w charakterze prelegentów w I Konferencji Naukowej „Technika jest wśród nas” na Wydziale Mechanicznym Politechniki Łódzkiej, b) udział w debacie oksfordzkiej nt. „Czy sztuczna inteligencja to więcej szans niż zagrożeń?” na zaproszenie Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Politechniki Łódzkiej, 71 c) organizacja konkursu Digital Wizards skierowanego do uczniów szkół podstawowych, którego celem jest rozwijanie wiedzy z zakresu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, marketingu cyfrowego oraz higieny cyfrowej. Ponadto uczniowie Technikum brali udział w wycieczkach dydaktycznych oraz wizytach studyjnych, w tym zwiedzili jedno z najnowocześniejszych centrów logistycznych w Polsce Central European Logistics Hub Media Expert w Łodzi czy w ESTEC ESA - European Space Agency, gdzie zwiedzili laboratoria, uczestniczyli w aktywnościach edukacyjnych, a także spotkali się z polskimi pracownikami ESA. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą łódzką jest członkiem dwóch klastrów: Łódzkiego Klastra ICT i LODZistics Logistyczna Sieć Biznesowa Polski Centralnej (LODZistics). Przedstawiciele zarządzającego wchodzą w skład zarządu klastra LODZistics oraz grupy roboczej do spraw edukacji. ŁSSE jest też aktywnym członkiem Klubu Pro Progressio, który zrzesza firmy z sektora BPO i SSC. Klaster LODZistics Logistyczna Sieć Biznesowa Polski Centralnej zrzesza przedsiębiorców z branży logistycznej, samorządy, jednostki badawczo-rozwojowe, instytucje otoczenia biznesu, a także inne podmioty działające w sektorze logistyki. W 2025 r. do klastra przyjęto 38 organizacji członkowskich oraz członka wspierającego – Stowarzyszenie Logistyków Polskich. W ramach klastra zorganizowano szereg spotkań i wydarzeń, m.in.: − wizyty u przedsiębiorców – członków klastra: Rohlig Suus Logistics, DOZ Direct, .mdd, Hutchinson Institute, Decathlon, − konkursy promujące klaster oraz sektor: konkurs dla studentów „Moja wizja logistyki” oraz Menedżer Roku, a także konkurs Menedżer Roku Logistyki we współpracy z Polska Press, − konferencje: Logistics and Warehouse Trends oraz „BHP Zintegrowane systemy bezpieczeństwa w logistyce i przemyśle. Wydajność zaczyna się od bezpieczeństwa”, − udział w targach branżowych: Targi Intralogistica Poland Expo - Nadarzyn, Targi MT TSL w Nadarzynie, Targi MODERNLOG w Poznaniu, Targi TransLogistica Poland w Warszawie, Klaster brał udział w projektach realizowanych przez zarządzającego, m.in. European Digital Innovation Hub (Digital Europe Programme), Program akceleracyjny Spark 4.0, Rethink, w ramach działania FENG.02.28 Startup Booster Poland, ELEVATE - Empowering Leading European SMEs in Advanced Semiconductor Technologies for Electronics and Photonics. Zrealizowano także Branżowe Centrum Umiejętności obejmujące badania aktualnych trendów rozwojowych oraz potrzeb kompetencyjnych branży logistycznej (raport analityczny) oraz przygotowano opis kwalifikacji i zgłoszenie go do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Łódzki Klaster ICT, którego zarządzający jest członkiem, skupia wiodących przedsiębiorców z branży IT/ICT z regionu łódzkiego. Zarządzający strefą bierze udział w posiedzeniach Rady Klastra oraz spotkaniach zespołów zadaniowych, m.in.: zespołu ds. Projektów i Promocji Klastra. Głównymi celami klastra są: integracja środowiska branży informatycznej, 72 telekomunikacyjnej i elektronicznej, wspieranie przedsiębiorczości oraz rozwój rynku pracy w obszarze ICT. W 2025 r. zarządzający strefą w partnerstwie z klastrem zorganizował: − scenę tematyczną podczas Kongresu Cyfrowa Regeneracja Miast (organizatorem był Open Eyes Economy), podczas którego omawiano zrównoważony cyfrowy rozwój miast oraz społeczne i kulturowe przemiany związane z rewolucją technologiczną, − Rethink Digital Fest: kolejną edycję festiwalu technologicznego o trendach i zmianach technologicznych w biznesie, − Business Mixer ‒ spotkanie networkingowe z udziałem ponad 300 przedstawicieli polskiego biznesu. Klaster ICT jest Partnerem Ekosystemowym programów realizowanych przez zarządzającego strefą, w tym European Digital Innovation Hub oraz programu akceleracyjnego dla startupów, Startup Spark 3.0. W 2025 r. zarządzający kontynuował członkostwo w Klubie Pro Progressio, w którym zorganizowano 11 spotkań z cyklu TALKS & DRINKS with Friends - networking dla członków Klubu w 10 miastach w Polsce, w tym w Łodzi. W 2025 r. zaangażowano się również w konferencje o tematyce R&D 360: Trendy, wyzwania i praktyczne zastosowanie, Praktyczne zastosowanie AI w biznesie oraz FOLLOW THE LEADERS – flagowa międzynarodowa konferencja i Gala Pro Progressio dla sektora. Z uwagi na duży potencjał regionu łódzkiego oraz działania akceleracyjne Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i wsparcie dla podmiotów z obszaru medtech, w 2025 r. rozpoczęto również analizę i działania związane z powołaniem klastra Life-Science. Rozpoczęto rozmowy z potencjalnymi współzałożycielami klastra, tj. Województwem Łódzkim, Uniwersytetem Medycznym w Łodzi, firmą Endolink oraz przeprowadzono analizę prawną dotyczącą formy prawnej ww. podmiotu. 7. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu (Mielecka SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający kontynuował i rozwijał działania ukierunkowane na dostosowanie systemu kształcenia branżowego do potrzeb przedsiębiorców funkcjonujących na terenie strefy mieleckiej i przypisanego mu obszaru, na którym realizuje zadania wynikające z ustawy o wni. Podejmowane inicjatywy koncentrowały się na promocji szkolnictwa technicznego, wzmacnianiu dialogu pomiędzy edukacją a biznesem oraz systematycznym monitorowaniu zapotrzebowania kadrowego w regionie. W 2025 r. przeprowadzono badanie potrzeb przedsiębiorców w zakresie współpracy z zarządzającym, w tym w obszarze kształcenia kadr. Uzyskane wyniki zostaną wykorzystane w dialogu ze szkołami oraz instytucjami rynku pracy. Zarządzający uczestniczył również w cyklicznym badaniu „Barometr zawodów” dotyczącym identyfikacji zawodów nadwyżkowych, zrównoważonych i deficytowych w powiatach. Zarządzający uczestniczył w pracach Rady Programowej Branżowego Centrum Umiejętności, w szczególności w obszarze rozwoju nowych zawodów dla przemysłu lotniczego w Mielcu. 73 Działania te miały na celu dostosowanie oferty kształcenia do potrzeb technologicznych przedsiębiorstw oraz wzmocnienie komponentu praktycznego w procesie nauczania. Kontynuowano również organizację „Dni Otwartych Strefy”, adresowanych do uczniów klas ósmych szkół podstawowych. W ramach spotkań młodzież miała możliwość zapoznania się z profilem działalności przedsiębiorstw funkcjonujących w strefie mieleckiej, poznania specyfiki wybranych zawodów technicznych oraz uzyskania informacji o ścieżkach kształcenia prowadzących do zatrudnienia w przemyśle. W celu aktywizacji młodzieży oraz budowania świadomego planowania kariery zawodowej zorganizowano konkurs filmowy „Nakręć swoją przyszłość”. Inicjatywa skierowana była do uczniów szkół technicznych i miała na celu promowanie zawodów poszukiwanych na rynku pracy. W ramach konkursu uczniowie mieli za zadanie nakręcić film promujący wybrany zawód techniczny, skierowany do ósmoklasistów i zachęcający ich do podjęcia takiej ścieżki kształcenia. Zorganizowano warsztaty dla maturzystów „Gotowi na Sukces”, podczas których uczniowie zdobywali wiedzę z zakresu przygotowania dokumentów aplikacyjnych i ich prezentacji oraz uczestniczyli w symulowanych rozmowach kwalifikacyjnych prowadzonych przez przedstawicieli działów HR przedsiębiorstw strefowych. W 2025 r. zarządzający podejmował również szereg działań wspierających organizację wydarzeń edukacyjnych i popularyzujących kształcenie techniczne w regionie. W ramach tych aktywności współorganizowano XV Mielecki Festiwal Nauki i Techniki wraz z Centrum Kształcenia Praktycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Mielcu, podczas którego prezentowano nowoczesne rozwiązania technologiczne stosowane w przemyśle, organizowano warsztaty i pokazy praktyczne oraz promowano kompetencje szczególnie poszukiwane przez przedsiębiorców. Zarządzający współorganizował także II Ogólnopolski Konkurs Robotyki Przemysłowej w Mielcu, skierowany do uczniów szkół technicznych, którego celem było rozwijanie umiejętności w zakresie automatyki, programowania oraz obsługi nowoczesnych systemów produkcyjnych, a także budowanie zainteresowania młodzieży technologiami przemysłowymi. Współorganizowano również XX Targi Edukacyjne w Mielcu, które stanowiły przestrzeń prezentacji oferty szkół ponadpodstawowych, a także okazję do promocji kierunków kształcenia odpowiadających potrzebom przedsiębiorstw działających w strefie. W ich ramach zorganizowano dla uczniów wizyty studyjne w przedsiębiorstwach strefowych umożliwiające obserwację przez uczniów nowoczesnego środowiska pracy w przemyśle. Zarządzający ponadto czynnie uczestniczył w Podkarpackim Festiwalu Nauki i Innowacji w Jasionce, biorąc udział w pracach rady programowej wydarzenia oraz organizując stoisko promujące nowoczesne metody edukacji łączące technologię i szkolnictwo. Stoisko nastawione było na promocję szkolnictwa technicznego w zawodach lotniczych i prezentowało m.in.: symulatory lotnicze, spadochronowe, szybowcowe oraz technologię VR w obsłudze statków powietrznych. Podejmowane działania sprzyjały popularyzacji nauk technicznych, integracji środowiska edukacyjnego z biznesem oraz promowaniu możliwości rozwoju zawodowego młodzieży w regionie. 74 W 2025 r. zarządzający wsparł organizację konferencji „Innowacje w kształceniu branżowym”, która była poświęcona nowoczesnym narzędziom wspierającym rozwój kompetencji uczniów w szkolnictwie branżowym oraz możliwościom, jakie oferują europejskie programy edukacyjne. W trakcie panelu dyskusyjnego omawiano również metody rozwijania kompetencji zawodowych i społecznych uczniów, w tym zastosowanie metodologii STEAM oraz działania wspierające przedsiębiorczość w środowisku szkolnym. Zarządzający wspierał również inicjatywy służące systemowemu dialogowi edukacji z biznesem, w tym przedsięwzięcie Think Tank „Edukacja Zawodowa” realizowane przez Wschodni Sojusz Motoryzacyjny. W ramach działań informacyjnych zarządzający popularyzował informację o konkursie Learn&Fly organizowanym przez Fundację Wspierania Edukacji przy Stowarzyszeniu „Dolina Lotnicza”. Konkurs skierowany jest do uczniów szkół średnich i ma na celu rozwijanie zainteresowania lotnictwem oraz naukami technicznymi. W 2025 r. wykonano mural upamiętniający historię strefy mieleckiej i podkreślający znaczenie kształcenia technicznego w rozwoju regionu. Inicjatywa ta miała również charakter edukacyjny i wizerunkowy, wzmacniając przekaz dotyczący roli szkolnictwa technicznego w budowaniu potencjału gospodarczego Podkarpacia. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą aktywnie wspiera inicjatywy klastrowe oraz promuje udział w działaniach realizowanych przez organizacje skupiające przedsiębiorstwa i instytucje otoczenia biznesu. Szczególny nacisk kładziony jest na klastry działające w obszarach inteligentnych specjalizacji województwa podkarpackiego, w tym w sektorze lotniczym i motoryzacyjnym. Struktury klastrowe sprzyjają integracji przedsiębiorstw, jednostek naukowych oraz ośrodków badawczo-rozwojowych, tworząc przestrzeń do wymiany wiedzy, transferu technologii oraz realizacji wspólnych przedsięwzięć innowacyjnych. Ponad 10 lat zarządzający jest członkiem wspierającym Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego „Dolina Lotnicza” – Krajowy Klaster Kluczowy, który stanowi największą organizację klastrową branży lotniczej w Polsce. Udział w strukturach klastra umożliwia rozwijanie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami sektora lotniczego, instytucjami naukowymi oraz partnerami zagranicznymi. W efekcie przedsiębiorcy uzyskują dostęp do nowych technologii, projektów badawczo-rozwojowych oraz międzynarodowych sieci kooperacyjnych, co sprzyja wzmacnianiu ich innowacyjności i konkurencyjności na rynkach krajowych i zagranicznych. Zarządzający strefą wspiera również działania podejmowane przez Klaster Wschodni Sojusz Motoryzacyjny zrzeszający przedsiębiorstwa związane z produkcją części samochodowych, elektromobilnością i nowoczesnymi technologiami motoryzacyjnymi. W 2025 r. uczestniczył w inicjatywie Think Tank „Edukacja Zawodowa”, której celem jest rozwijanie systemowego dialogu pomiędzy edukacją a biznesem, w szczególności poprzez wzmacnianie jakości kształcenia zawodowego, większe zaangażowanie ekspertów przemysłowych w proces dydaktyczny oraz rozwijanie współpracy szkół z uczelniami technicznymi i przedsiębiorstwami 75 w celu lepszego dostosowania programów nauczania i praktyk do aktualnych potrzeb rynku pracy. Istotnym elementem działań zarządzającego na rzecz rozwoju klastrów jest także ich promocja wśród przedsiębiorców, w tym podmiotów zainteresowanych uzyskaniem wsparcia na podstawie ustawy o wni oraz spełnieniem kryterium jakościowego dotyczącego przynależności do klastra posiadającego status Krajowego Klastra Kluczowego. Przedsiębiorcy informowani są o możliwościach współpracy z członkami klastrów, dostępnych instrumentach wsparcia oraz korzyściach wynikających z uczestnictwa w strukturach klastrowych. Promocja inicjatyw klastrowych prowadzona jest również podczas wydarzeń organizowanych lub współorganizowanych przez zarządzającego, takich jak konferencje, spotkania z przedsiębiorcami, misje gospodarcze czy targi branżowe. 8. Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. zarządzający strefą kontynuował realizację projektu „VKR 37578 − Industrial Robots Programming Centre - education for Industry 4.0” współfinansowanego ze środków Fundacji Villum. Celem projektu jest doposażenie i rozwój Centrum Programowania Robotów Przemysłowych (CPRP) oraz podnoszenie kompetencji uczniów i nauczycieli w obszarze nowoczesnych technologii. W ramach projektu w 2025 r. odbyło się 146 lekcji pokazowych z robotyki we Włocławku, Grudziądzu, Gdańsku i Inowrocławiu, łącznie dla 1864 uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Zorganizowano 116 warsztatów z doradztwa zawodowego w CPRP w ww. lokalizacjach dla 1512 uczniów oraz wizyty studyjne u pracodawców w ramach inicjatywy „Praktycznie u Pracodawcy” dla 615 uczniów. Zrealizowano także kursy z programowania i obsługi robotów przemysłowych, kursy z programowania i obsługi druku 3D i kursy z obsługi symulatorów spawania VR. Zarządzający kontynuował proces tworzenia Hubu Edukacyjnego „Strefa Edukacji”. W tym celu podpisano 26 listów intencyjnych z partnerami wyrażającymi wolę współpracy. Chęć przystąpienia do hubu zadeklarowali m.in. przedsiębiorcy korzystający ze wsparcia na podstawie ustawy o wni dla inwestycji realizowanych na obszarze przypisanym zarządzającemu strefą pomorską, jednostki samorządu terytorialnego, instytucje działające w obszarze edukacji, fundacje i organizacje pozarządowe. Celem inicjatywy jest budowa trwałego partnerstwa na rzecz rozwoju kompetencji zawodowych, lepszego dopasowania kształcenia do potrzeb rynku pracy oraz integracja środowiska edukacyjno-gospodarczego. Rok 2025 stanowił istotny etap w rozwoju działalności Centrum Programowania Robotów Przemysłowych, wyznaczając nowy kierunek jego ekspansji oraz umacniając pozycję instytucji w regionie. W ubiegłym roku nastąpiło uroczyste otwarcie nowej filii CPRP przy Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Inowrocławiu, co znacząco poszerzyło zakres oddziaływania Centrum oraz stworzyło nowe możliwości współpracy z lokalnymi szkołami i przedsiębiorcami. Bezpośrednia obecność w środowisku szkolnym umożliwia sprawniejsze reagowanie na potrzeby edukacyjne, intensyfikację współpracy oraz budowanie trwałych partnerstw opartych na codziennym dialogu i wymianie doświadczeń. 76 Równolegle przeprowadzono proces relokacji CPRP Włocławek do nowej siedziby, znajdującej się w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego we Włocławku. Zmiana lokalizacji stworzyła bardziej sprzyjające warunki do realizacji szkoleń, warsztatów i przedsięwzięć edukacyjnych z zakresu robotyki. Jednocześnie pozwoliła na jeszcze ściślejszą współpracę ze środowiskiem edukacyjnym, wzmacniając dostępność oferty Centrum dla uczniów i kadry pedagogicznej. Była to strategiczna decyzja umacniająca potencjał organizacyjny Centrum oraz podnosząca jakość i efektywność prowadzonych działań. W 2025 roku zrealizowano liczne targi edukacyjne, warsztaty oraz spotkania skierowane do uczniów, studentów, doradców zawodowych i przedsiębiorców. Przedsięwzięcia te stanowiły platformę wymiany wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk, umożliwiając bezpośredni dialog pomiędzy uczestnikami rynku pracy a osobami przygotowującymi się do wejścia na ścieżkę zawodową. Istotnym elementem działalności były również wizyty studyjne w CPRP Gdańsk, organizowane dla przedstawicieli krajowych jednostek samorządu terytorialnego, instytucji otoczenia biznesu oraz delegacji zagranicznych, w tym m.in. z Litwy i Ukrainy. Spotkania te sprzyjały międzynarodowej wymianie doświadczeń w zakresie kształcenia zawodowego, nowoczesnych technologii oraz efektywnych modeli współpracy edukacji z przemysłem. Zarządzający strefą był organizatorem i współorganizatorem prestiżowych wydarzeń środowiskowych, takich jak XIII Dzień Strefy na Politechnice Gdańskiej oraz IV Dzień Strefy na Politechnice Bydgoskiej. Stały się one przestrzenią prezentacji potencjału przedsiębiorców z obszaru przypisanego zarządzającego strefą pomorską oraz dostępnych ofert pracy i staży dla studentów oraz oferty edukacyjno-szkoleniowej CPRP. Szczególne znaczenie miała organizacja Wojewódzkiej Konferencji Doradców Zawodowych w Toruniu we współpracy z Kujawsko-Pomorskim Kuratorem Oświaty oraz miastem Toruń, a także Konferencji Doradców Zawodowych w Gdańsku, przygotowanej wspólnie z Pomorskim Kuratorem Oświaty oraz Pomorską Izbą Rzemieślniczą MŚP. Wydarzenia te stanowiły forum merytorycznej debaty nad kierunkami rozwoju doradztwa zawodowego, identyfikacją wyzwań rynku pracy oraz rolą kompetencji przyszłości w systemie edukacji. Ważnym obszarem aktywności była organizacja warsztatów we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych w ramach projektu „Zintegrowany System Kwalifikacji i jego narzędzia”, których celem było upowszechnianie wiedzy na temat systemowych rozwiązań wspierających rozwój kompetencji i potwierdzanie kwalifikacji. Zarządzający aktywnie uczestniczył również w podejmowanych przez inne podmioty i instytucje inicjatywach o zasięgu regionalnym i międzynarodowym, promując model nowoczesnego kształcenia zawodowego. W ramach Światowego Tygodnia Przedsiębiorczości w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim zrealizowano wizyty studyjne u pracodawców oraz warsztaty z doradztwa zawodowego na Politechnice Gdańskiej, wzmacniając świadomość młodych ludzi w zakresie planowania kariery i rozwoju kompetencji. 77 Przedstawiciele zarządzającego wzięli udział m.in. w targach Innoform 2025 w Bydgoszczy – jednym z kluczowych wydarzeń branżowych poświęconych innowacjom przemysłowym – prezentując ofertę edukacyjną oraz potencjał współpracy z sektorem przedsiębiorstw. Działania promocyjne obejmowały również prezentację oferty CPRP oraz projektu VKR podczas wydarzenia Power Connect 2025 w Gdańsku. Zarządzający wziął udział w wizycie studyjnej w Finlandii poświęconej analizie rozwiązań w obszarze kształcenia zawodowego tego kraju, zrealizowanej w ramach prac Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji oraz projektu „Pomorskie Kompetencje Jutra”. Doświadczenia te stanowiły źródło inspiracji w zakresie budowania efektywnych modeli edukacji dualnej i współpracy z pracodawcami. Uczestniczono także w panelu eksperckim organizowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, dotyczącym identyfikacji luk kompetencyjnych w ramach Inteligentnych Obszarów Gospodarki Pomorza, wnosząc wkład w diagnozowanie potrzeb rynku pracy oraz kierunków rozwoju regionalnej polityki edukacyjnej. Zarządzający prezentował swoje działania podczas posiedzenia Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą pomorską zaangażowany jest w działalność: Pomorskiego Klastra ICT Interizon, Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego, Waste-Klaster i Transgranicznego Klastra Zielonych Technologii. W 2025 r. w siedzibie Pomorskiego Klastra ICT Interizon w Gdańskim Parku Naukowo- Technologicznym (GPN-T) zarządzanym przez Pomorską SSE sp. z o.o. odbyła się 15. edycja konferencji „Interizon Day”, której celem było podsumowanie osiągnięć klastra z ostatniego roku oraz przedstawienie możliwości współpracy w przyszłości. Klaster ICT Interizon jest jedną z instytucji tworzących konsorcjum Pomorskiego Hubu Innowacji Cyfrowych (PHIC), którego zarządzający jest liderem. Waste-Klaster został partnerem cyklicznego spotkania branżowego Eco-ON Technologie Ekoefektywne w GPN-T. Wydarzenie stworzyło przestrzeń do wymiany wiedzy oraz prezentacji najnowszych trendów i innowacyjnych rozwiązań w sektorze energetycznym, sprzyjając rozwojowi współpracy na rzecz transformacji energetycznej i ekoefektywności. W ramach podtrzymywania sieci współpracy w obszarze zielonych technologii przedstawiciele Transgranicznego Klastra Zielonych Technologii oraz jego interesariuszy byli zapraszani na wydarzenia i przedsięwzięcia organizowane przez zarządzającego, które były zgodne z celami klastra. Członkowie klastra wzięli m.in. udział w spotkaniu branżowym Eco-ON Technologie Ekoefektywne poświęconemu magazynowaniu energii i jej inteligentnemu zarządzaniu, innowacji w stosowaniu OZE oraz transformacji energetycznej przedsiębiorstw. Zarządzający na bieżąco współpracował z Bałtyckim Klastrem Morskim i Kosmicznym, biorąc udział w wydarzeniach organizowanych przez klaster, w tym w spotkaniu w Centrum Techniki Okrętowej, które zaprezentowało możliwości basenu modelowego. Ponadto klaster wspierał 78 i rozpowszechniał informacje o spółce zarządzającej strefą pomorską oraz GPN-T w swoich kanałach informacyjnych. 9. Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. (Słupska SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający przeprowadził pokaz działania druku 3D i skanowania dla uczniów Szkoły Podstawowej w Bierkowie oraz szkolenie z druku 3D dla 3 osób z Fundacji Przystań. Nawiązano współpracę z Uniwersytetem Pomorskim w Słupsku w zakresie objęcia patronatem Turnieju Robotyki RUMBLE ROBOTS. Inicjatywa ta wpisuje się w działania promujące nowoczesne technologie, innowacje oraz rozwój kompetencji technicznych wśród młodych ludzi. Zarządzający był sponsorem tego turnieju w zakresie druku 3D statuetek dla zwycięzców i bramek startowych. W ramach współpracy ze szkołami ponadpodstawowymi i uczelniami wyższymi zarządzający wsparł organizację IX Powiatowego Konkursu Recytatorskiego i Poezji Śpiewanej „Podróże z Herbertem”, realizowanego we współpracy z V Liceum Ogólnokształcącym im. Zbigniewa Herberta w Słupsku. Działania te miały na celu wspieranie rozwoju kompetencji humanistycznych oraz aktywizację młodzieży w obszarze kultury i edukacji. Zarządzający objął patronatem Międzywojewódzki Konkurs Informatyczny „InfoSłupia 2025”, organizowany przez Zespół Szkół „Elektryk” im. Noblistów Polskich w Słupsku, podkreślając tym samym znaczenie rozwoju kompetencji cyfrowych i informatycznych wśród młodzieży. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli w finale konkursu, wręczając ufundowaną nagrodę. Uzupełnieniem działań edukacyjnych był udział zarządzającego w 22. Środkowopomorskich Targach Pracy GlobalLogic Job Fair w Koszalinie. W ramach wydarzenia zorganizowano stoisko informacyjno-promocyjne, prezentując oferty pracy przedsiębiorców działających na terenie strefy oraz w Słupskim Inkubatorze Technologicznym, a także promując współpracę pomiędzy sektorem edukacji a rynkiem pracy. Zarządzający uczestniczył w cyklicznych spotkaniach organizowanych przez Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku pod tytułem Pomorskie Forum Umiejętności. Forum skupia uczniów, nauczycieli, przedsiębiorców, rzemieślników oraz samorządy. Działania na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r. zarządzający kontynuował współpracę z klastrami, w których jest współzałożycielem i partnerem. Są to: Szczecinecki Klaster Meblowy, Słupski Klaster Bioenergetyczny, Klaster Transportowo-Logistyczny Północ-Południe, Klaster ICT Interizon, Klaster Energii Zielone Karlino. Słupski Klaster Bioenergetyczny, przy wsparciu zarządzającego, uzyskał dofinasowanie z KPO w wysokości ponad 43 mln zł na realizację projektu „SWB Słupska Wyspa Bioenergetyczna – Rozwój kompetencji energetycznych koordynatora klastra SKB\". W ramach tego projektu przewidziano zawarcie porozumienia pomiędzy zarządzającym i klastrem reprezentowanym przez Wodociągi Słupsk sp. z o.o. – inicjatora, lidera i rzeczywistego odbiorcę dofinansowania. Na mocy tego porozumienia zarządzający miał odpowiadać za opracowanie dokumentacji 79 technicznej instalacji fotowoltaicznej (PV) i pełnić rolę zewnętrznego doradcy merytorycznego. Do zawarcia porozumienia doszło w styczniu 2026 r. 10. Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego i na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r. zarządzający strefą podjął działania zmierzające do reaktywacji Świętokrzyskiego Klastra Edukacji Zawodowej, którego celem jest integracja środowiska biznesu, szkół branżowych i uczelni wyższych w zakresie kształcenia kadr odpowiadających potrzebom regionalnego rynku pracy. Klaster ma stanowić platformę wymiany doświadczeń oraz inicjowania wspólnych przedsięwzięć edukacyjnych, w tym programów praktyk zawodowych, staży oraz projektów rozwojowych. Zarządzający uczestniczył w spotkaniach z inwestorami oraz przedstawicielami szkół branżowych dotyczących dostosowania oferty kształcenia do potrzeb przedsiębiorstw działających w regionie. W ramach tych działań zidentyfikowano przedsiębiorców zainteresowanych współpracą ze szkołami w zakresie organizacji praktyk zawodowych oraz kształcenia dualnego. Istotnym elementem działalności zarządzającego była aktywność w wydarzeniach gospodarczych i branżowych organizowanych w regionie świętokrzyskim, służących promocji oferty inwestycyjnej strefy oraz nawiązywaniu relacji z przedsiębiorcami. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli m.in. w konferencji Świętokrzyskiego Związku Przedsiębiorców i Pracodawców w Kielcach, Forum Biznesu i Przedsiębiorczości, spotkaniu networkingowym „O biznesie przy kawie” organizowanym przez Konfederację Lewiatan, wydarzeniu „Regionalne Misje Gospodarcze – Trójmiasto nad Kamienną” w Starachowicach, spotkaniu „Dla Biznesu – Kielce” na Politechnice Świętokrzyskiej, Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach, spotkaniach środowisk biznesowych organizowanych przez Krajową Izbę Gospodarczą i Business Centre Club. Zarządzający kontynuował działania informacyjne i networkingowe, uczestnicząc w licznych spotkaniach z przedsiębiorcami, organizowanych we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, m.in. w gminach: Rytwiany, Stopnica, Mniów, Piekoszów, Radoszyce i Morawica. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli także w konferencji „Fundusze europejskie dla firm” oraz w wydarzeniach integrujących środowisko przedsiębiorców, takich jak śniadania biznesowe czy fora gospodarcze, poświęconych rozwojowi przedsiębiorczości, energetyki oraz współpracy gospodarczej. W ramach działań na rzecz rozwoju współpracy pomiędzy biznesem i środowiskiem akademickim zarządzający podpisał Porozumienia o współpracy z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Politechniką Świętokrzyską. Celem tych porozumień jest rozwijanie wspólnych inicjatyw w obszarze kształcenia kadr dla gospodarki regionu, realizacji projektów badawczo-rozwojowych oraz organizacji praktyk i staży dla studentów w przedsiębiorstwach korzystających ze wsparcia na podstawie ustawy o wni, działających na obszarze przypisanym zarządzającemu strefą starachowicką. 80 11. Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. działania zarządzającego obejmowały: − dofinasowanie doposażenia pracowni edukacyjnych kształcenia zawodowego w sprzęt edukacyjny służący rozwijaniu kompetencji zawodowych uczniów Zespołu Szkół Zawodowych w Gołdapi, kształcących się w zawodach: technik informatyk, technik logistyk, sprzedawca, technik ekonomista, technik żywienia i usług gastronomicznych oraz kucharz, − udział w uroczystym otwarciu pracowni dydaktycznej przedsiębiorcy Promostal korzystającego ze wsparcia w ramach PSI dla inwestycji realizowanej na obszarze przypisanym zarządzającemu strefą suwalską, − udział jako partner w kampanii #Zostaję w Podlaskiem skierowanej do młodych ludzi i maturzystów, mającej na celu pokazanie perspektyw rozwoju, edukacji oraz pracy w województwie podlaskim, zachęcającej ich do pozostania w regionie po zakończeniu nauki (panele dyskusyjne, prezentacje, spotkania z przedsiębiorcami), − udział w Dniach Inżyniera – wydarzeniu organizowanym przez Wydział Politechniczny Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. Edwarda F. Szczepanika (PUZ) w Suwałkach i prelekcja na temat instrumentu wsparcia nowych inwestycji wdrażanego przez zarządzającego, − wsparcie promocyjne wydarzenia Targi Nauki, Pracy i Umiejętności oraz Festiwal Umiejętności, które odbyły się w PUZ w Suwałkach, − udział w posiedzeniach Zespołu ds. Oceny Jakości Kształcenia: Logistyka przy Państwowej Uczelni Zawodowej w Suwałkach, − udział w posiedzeniach Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji wspierającego wdrażanie, koordynację i monitorowanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 w województwie podlaskim, działającego w ramach projektu pt. Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych, współfinansowanego z KPO, − wsparcie promocyjne Targów Pracy organizowanych przez Akademię Łomżyńską, − objęcie patronatem II Konferencji Naukowej pt. Synergia nauki, gospodarki i społeczeństwa w dobie dynamicznych zmian. Ujęcie ekonomiczne, filologiczne i pedagogiczne w Państwowej Uczelni Zawodowej w Suwałkach, wysyłka zaproszeń do przedsiębiorców, popularyzacja wydarzenia na stronie internetowej i w mediach społecznościowych, − udział w 30-tej Jubileuszowej Inauguracji Roku Akademickiego 2025/2026 Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, − współorganizację wizyt studyjnych studentów Wydziału Politechnicznego PUZ w Suwałkach w przedsiębiorstwach z obszaru działania zarządzającego, tj. w Podlaskich Zakładach Zbożowych, Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej w Suwałkach, ZWM Dojnikowscy, Zakładzie Komunikacji Miejskiej, AQUAEL oraz MTD Butkiewicz, 81 − współpracę w zakresie odbywania praktyk i staży przez studentów Politechniki Białostockiej u przedsiębiorców: Budimex, Metal-Fach, Danwood, Jaz-Bud, Mlekpol, PGE Dystrybucja Oddział Białystok, Plum, Pronar, Rosti Poland, SaMASZ, Masterpress, − spotkania z przedsiębiorcami: Malow, Decco, Aquael, Salag, Punchmetal Paweł Szyryński, przedstawicielami Wydziału Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta w Suwałkach oraz suwalskich szkół branżowych: Zespołu Szkół Technicznych i Zespołu Szkół nr 6 w celu omówienia inicjatywy dotyczącej wdrażania kształcenia dualnego w suwalskich szkołach, w szczególności kwestii przygotowania i przesłania do szkół roboczych ankiet dotyczących oczekiwań pracodawców działających w regionie, opracowania wniosku o dofinasowanie z funduszy europejskich projektu „Kształcenie Dualne z SSSE S.A.”, którego realizacja przewidziana jest na 2026 r., − promowanie szkół branżowych z obszaru działania zarządzającego, tj. Zespołu Szkół Technicznych nr 5 w Suwałkach, Zespołu Szkół nr 1 w Ełku, Zespołu Szkół Zawodowych w Gołdapi, Branżowej Szkoły I i II Stopnia nr 10 w Białymstoku, w mediach społecznościowych poprzez publikację wizytówek szkół i informacji o kierunkach kształcenia, naborach do szkół, wydarzeniach z życia placówek, − organizację konkursu filmowego skierowanego do uczniów szkół branżowych i techników pt. Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. zmienia gospodarcze oblicze regionu mającego na celu popularyzację przedsiębiorców z obszaru działania zarządzającego oraz ciekawych, wyspecjalizowanych miejsc pracy, które oni oferują. Działania na rzecz rozwoju klastrów Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. jest członkiem dwóch Krajowych Klastrów Kluczowych: Polskiego Klastra Budowlanego oraz Evoluma Klastra Przemysłowego (dawniej Klaster Obróbki Metali). Zarządzający bierze udział w spotkaniach członków klastrów oraz współpracuje przy realizacji działań klastrów, organizacji spotkań skierowanych do przedsiębiorców oraz wydarzeń gospodarczych takich jak: targi, misje gospodarcze, konferencje. W 2025 r. zarządzający strefą: − wspierał Evoluma Klaster Przemysłowy przy promowaniu cyklicznych spotkań (ok. 10 w ciągu roku) z cyklu Grup Zaawansowanej Współpracy Technologicznej (GZW TECH) oraz Grypy Zaawansowanej Współpracy w sektorze zbrojeniowym (GZW Defense) jako miejsca wymiany doświadczeń między firmami (udział w spotkaniach, publikacja informacji w mediach społecznościowych), − wraz z Klastrem Evoluma uczestniczył w projekcie „Kompetencyjna Synergia dla sektora metalowo-maszynowego”, biorąc udział w pracach grup roboczych przygotowujących rekomendację dot. kompetencji w zawodach sektora MM, opracowaniu ścieżek kariery zawodu, omówieniu kwestii kształcenia dualnego wdrażanego w szkołach branżowych), − współorganizował wydarzenie Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE, którego partnerami byli również Klaster Przemysłowy Evoluma i Polski Klaster Budowlany, − uczestniczył w Śniadaniu Biznesowym, współorganizowanym z Klastrem Evoluma, w Białystoku, podczas którego omówiono zasady wsparcia inwestorów przez zarządzającego, 82 − popularyzował w mediach społecznościowych działania Polskiego Klastra Budowlanego i Klastra Evoluma związane z organizacją misji gospodarczych, udziałem w targach (BUDMA, EXPO BUILD, Warsaw Industry Week) oraz warsztatach i seminariach. 12. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu (Tarnobrzeska SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego oraz klastrów W 2025 r. zarządzający brał udział w wydarzeniach lub inicjował wielorakie działania związane ze szkolnictwem branżowym i sektorem edukacji, w szczególności realizował inicjatywy na rzecz szkół, uczelni oraz kształcenia zawodowego takie jak warsztaty, konkursy, spotkania branżowe, wydarzenia edukacyjne i przedsięwzięcia łączące edukację z biznesem. Najważniejsze aktywności z tego obszaru to: − realizacja warsztatów kompetencji miękkich w ramach projektu Wisłosan Young Staff Academy w Zespole Szkół nr 2 w Nowej Dębie oraz Zespole Szkół w Woli Baranowskiej, − udział w konferencji „Liderzy Zmian – edukacja i biznes” organizowanej przez Izbę Przemysłowo-Handlową Ziemi Radomskiej, − spotkanie ze Wschodnim Sojuszem Motoryzacyjnym dotyczące wsparcia doradztwa zawodowego, − współpraca ze Stalowowolską Agencją Rozwoju Regionalnego w ramach projektu „Space 4 Talents” w Stalowej Woli, − udział w otwarciu nowej pracowni badawczej Wydziału Mechaniczno-Technologicznego Politechniki Rzeszowskiej w Stalowej Woli oraz nowego budynku Państwowej Akademii Nauk w Tarnobrzegu, − udział w Festiwalu Zawodów w Szkole Podstawowej nr 10 w Tarnobrzegu, − patronat nad konkursami języka angielskiego dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych organizowanymi przez Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach (UJK) Filię w Sandomierzu, − patronat nad konkursem matematycznym „6 na 6” zorganizowanym przez Zespół Szkół Społecznych im. Małego Księcia w Tarnobrzegu oraz konkursem „Najciekawsza postać obcojęzyczna” organizowanym przez Zespół Szkół nr 3 w Tarnobrzegu, − partnerstwo w kampanii Dzień Bezpiecznego Internetu w Centrum Edukacji Zawodowej w Stalowej Woli i w projekcie Stalowowolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego „Biznes – Edukacja”, − patronat nad konkursem wiedzy pożarniczej, − patronat nad konkursem „Supertechnik Regionu” organizowanym przez Zakład Mechatroniki UJK Filii w Sandomierzu, − udział w Targach Pracy, Nauki i Edukacji organizowanych przez Powiatowy Urząd Pracy i Państwową Uczelnię Zawodową w Tarnobrzegu, − partnerstwo w II edycji Ogólnopolskiego konkursu dla przedstawicieli kształcenia zawodowego, nauczycieli uczelni wyższych i biznesu w zakresie wzmacniania współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym a biznesem, organizowanego przez Branżowe Centrum Umiejętności nr 2 w Radomiu, 83 − współpraca z Radomską Radą Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej (FSNT NOT) i partnerstwo w Radomskich Dniach Nauki i Techniki, − udział w konferencjach naukowych realizowanych przez partnerskie uczelnie dot. sztucznej inteligencji oraz innowacji w przemyśle (m. in. Metades), − udział w radach programowych dot. kierunków na wydziałach inżynieryjno-technicznych i finansowo-ekonomicznych prowadzonych przez lokalne uniwersytety i uczelnie wyższe, z którymi zarządzający współpracuje, − rekomendacje utworzenia nowych kierunków zgodnych z potrzebami lokalnych rynków pracy, − współpraca z lokalnymi klastrami oraz instytucjami otoczenia biznesu na rzecz rozwoju kadr, m. in. ze Wschodnim Sojuszem Motoryzacyjnym, Izbą Przemysłowo-Handlową Ziemi Radomskiej, Tarnobrzeską Agencją Rozwoju Regionalnego oraz Stalowowolską Agencją Rozwoju Regionalnego, − działania informacyjne wśród przedsiębiorców dotyczące współpracy ze szkołami i uczelniami zawodowymi, także ze względu na kryteria jakościowe związane z kształceniem zawodowym i rozwojem kadr oraz działania podejmowane z lokalnymi urzędami pracy dotyczące możliwości aktywizacji zawodowej mieszkańców i podnoszenia kompetencji pracowników. 13. Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK sp. z o.o. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający strefą realizuje działania związane ze szkolnictwem branżowym w ramach powołanego przez siebie Klastra Edukacyjnego INVEST in EDU oraz działającego pod szyldem tego klastra Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK w Wałbrzychu. Klaster Edukacyjny prowadzi inicjatywy ukierunkowane na rozwój współpracy pomiędzy systemem edukacji, przedsiębiorstwami oraz instytucjami publicznymi. Celem tych działań jest wzmacnianie kompetencji przyszłych uczestników rynku pracy poprzez rozwój nowoczesnych form kształcenia praktycznego, wspieranie współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym a biznesem oraz promowanie kształcenia technicznego i zawodowego, odpowiadającego na aktualne i przyszłe potrzeby rynku pracy. W 2025 r. do klastra edukacyjnego przystąpiło 13 podmiotów, w tym 6 przedsiębiorstw i 7 szkół. Działania tego klastra koncentrowały się głównie na organizacji warsztatów i praktyk dla uczniów szkół średnich oraz studentów, rozwoju współpracy z przedsiębiorstwami i uczelniami wyższymi, realizacji projektów edukacyjno-technologicznych, a także promocji nowoczesnych technologii i tzw. kompetencji przyszłości. Działalność w obszarze współpracy instytucji edukacyjnych z przedsiębiorstwami polegała m.in. na organizowaniu spotkań roboczych z przedstawicielami przedsiębiorstw przemysłowych oraz uczelni wyższych, poświęconych w szczególności: − tworzeniu i rozwijaniu kierunków kształcenia odpowiadających potrzebom rynku pracy, − rozwijaniu nowych kierunków studiów, w tym studiów dualnych, a także programów praktyk zawodowych, − przygotowaniu oferty specjalistycznych szkoleń dedykowanych przedsiębiorstwom. 84 Równolegle prowadzono działania ukierunkowane na nawiązywanie współpracy z nowymi partnerami, w tym uczelniami wyższymi oraz instytucjami otoczenia biznesu, z którymi dotychczas nie realizowano wspólnych inicjatyw. Szczególną uwagę poświęcono włączeniu do współpracy podmiotów z obszaru województwa wielkopolskiego, w tym szkół średnich, z których dwie przystąpiły do klastra, a także Centrum Badań i Rozwoju Nowoczesnych Technologii w Grzymysławicach, z którym podpisano umowę o współpracy. W 2025 r. Klaster Edukacyjny INVEST in EDU prowadził również intensywne działania na rzecz rozwoju współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym, przemysłem oraz instytucjami publicznymi. Aktywności te koncentrowały się w szczególności na: − organizacji warsztatów i zajęć praktycznych dla uczniów oraz studentów, − rozwijaniu współpracy z przedsiębiorstwami oraz uczelniami wyższymi, − promocji kształcenia technicznego i zawodowego, − udziale w konferencjach, targach pracy i wydarzeniach branżowych, − rozwijaniu oferty szkoleniowej oraz infrastruktury Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK, − inicjowaniu projektów edukacyjnych i technologicznych. Działania realizowane były zarówno w formie wydarzeń stacjonarnych, jak i spotkań online, przy aktywnym udziale partnerów reprezentujących środowisko naukowe oraz sektor przemysłowy. W ramach działalności klastra w 2025 r. rozwijana była również oferta szkoleniowa Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK. Zrealizowano w sumie 66 wydarzeń szkoleniowych i warsztatowych, w których uczestniczyło łącznie ok. 2,1 tys. osób. Wydarzenia te obejmowały między innymi: − warsztaty technologiczne z zakresu: automatyki i elektroniki, programowania robotów przemysłowych, technologii lutowania i spawalnictwa, wykorzystania technologii VR w edukacji technicznej, − programy praktyk zawodowych dla dziewięciu uczniów z zakresu: elektroniki, mechatroniki, programowania i projektowania, − szkolenia pilotażowe dla przemysłu, w tym szkolenia z zakresu Lean Management, warsztaty prowadzone we współpracy z firmą Toyota oraz szkolenia z technologii lutowania, − testy nowych narzędzi edukacyjnych i aplikacji szkoleniowych, − działania promujące kierunki techniczne szkół średnich oraz dualny model kształcenia realizowany we współpracy z Akademią Nauk Stosowanych w Wałbrzychu. Równolegle prowadzone były działania związane z rozwojem nowych usług szkoleniowych, w tym przygotowaniem oferty szkoleń komercyjnych dla przedsiębiorstw w obszarze zarządzania procesami produkcyjnymi, optymalizacji procesów oraz doskonalenia organizacji pracy. W celu rozszerzenia działalności szkoleniowej w 2025 r. uzyskano wpis do Bazy Usług Rozwojowych, co umożliwi w przyszłości realizację szkoleń finansowanych ze środków publicznych oraz funduszy europejskich. Jednocześnie uzyskano certyfikat ISO 9001:2015 85 potwierdzający wysoką jakość usług szkoleniowych i doradczych realizowanych przez Centrum Szkoleniowe INNOVATION PARK. Prowadzono także działania organizacyjne i przygotowawcze związane z dalszym rozwojem infrastruktury szkoleniowej, testowaniem nowych narzędzi edukacyjnych oraz wdrażaniem rozwiązań podnoszących jakość kształcenia praktycznego. W celu promocji szkolnictwa zawodowego i technicznego oraz oferty Centrum Szkoleniowego przedstawiciele Klastra Edukacyjnego uczestniczyli w konferencjach, targach pracy oraz wydarzeniach branżowych poświęconych rozwojowi gospodarki, edukacji oraz rynku pracy. W trakcie tych wydarzeń prezentowano działalność klastra, możliwości współpracy z przedsiębiorstwami oraz rozwiązania wspierające rozwój kompetencji technologicznych poprzez szkolenia i praktyki realizowane w Centrum Szkoleniowym. W ramach działań promocyjnych organizowano również wydarzenia skierowane do uczniów i studentów, takie jak dni kariery, targi edukacyjne oraz inicjatywy popularyzujące kształcenie techniczne i zawodowe. W 2025 r. przedstawiciele Klastra Edukacyjnego uczestniczyli łącznie w 35 wydarzeniach zewnętrznych. W 2025 roku kontynuowano również projekty edukacyjne i rozwojowe. Jednym z nich był projekt edukacyjny poświęcony technologiom wodorowym pn. „Wodór – paliwo przyszłości”, którego celem było upowszechnianie wiedzy na temat nowoczesnych źródeł energii oraz przyszłych kierunków rozwoju przemysłu. Projekt obejmował działania edukacyjne, prezentacje technologiczne oraz wydarzenie podsumowujące skierowane do uczniów, studentów oraz przedstawicieli przedsiębiorstw. Działania na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r., podobnie jak w poprzednich latach, działania zarządzającego strefą wałbrzyską w obszarze klastrów koncentrowały się na wsparciu i rozwoju Dolnośląskiego Klastra Motoryzacyjnego (DKM) oraz Dolnośląskiego Klastra Lotniczego (DKL). W ramach tych działań zarządzający organizował zarówno wydarzenia o charakterze zewnętrznym, takie jak udział w Automotive CEE Day, jak również warsztaty i spotkania robocze dla członków klastrów, odbywające się na terenie Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK. Spotkania te stanowiły kontynuację cyklu warsztatów pod nazwą „Burzymy silosy”, których celem było wzmacnianie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami, integracja środowiska przemysłowego oraz identyfikacja wspólnych obszarów rozwoju technologicznego i organizacyjnego. 14. Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W obszarze współpracy z systemem edukacji oraz wspierania rozwoju kompetencji odpowiadających potrzebom rynku pracy zarządzający realizował działania ukierunkowane na wzmacnianie powiązań pomiędzy szkolnictwem a gospodarką regionu. Kontynuowano realizację programu stypendialnego dla uczniów szkół branżowych i technicznych „Kasa dla Asa”. Program stypendialny zarządzającego strefą skierowany jest do uczniów szkół branżowych I i II stopnia oraz techników z województwa warmińsko- 86 mazurskiego oraz północnego Mazowsza. Głównym celem jest wspieranie kształcenia zawodowego oraz docenienie uczniów osiągających wysokie wyniki w nauce i rozwijających swoje umiejętności zawodowe. W 2025 r. przeprowadzono dwie kolejne edycje programu, w ramach których złożono łącznie 276 wniosków o przyznanie stypendium. Przyznano 12 stypendiów oraz 4 wyróżnienia. Zarządzający, we współpracy z Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży OHP w Olsztynie, rozpoczął realizację pilotażowego programu „Laboratorium Kariery”. Program skierowany jest do uczniów szkół ponadpodstawowych i ma na celu rozwój kompetencji praktycznych, przedsiębiorczych i społecznych, a także przygotowanie młodzieży do świadomego funkcjonowania na rynku pracy. W ramach pilotażu programem objęto uczniów technikum z Zespołu Szkół Chemicznych i Ogólnokształcących w Olsztynie. Uczestnicy biorą udział w warsztatach z zakresu doradztwa zawodowego, przedsiębiorczości oraz przygotowania do wejścia na rynek pracy. W kolejnych etapach programu zaplanowano wizyty studyjne u przedsiębiorców oraz konkurs na biznesplan. Zarządzający jest członkiem Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji ds. Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 w województwie warmińsko-mazurskim (WZK). Działalność zespołu koncentruje się na wspieraniu systemu monitorowania i koordynacji uczenia się przez całe życie w regionach oraz wypracowywaniu trwałych mechanizmów współpracy pomiędzy systemem edukacji a rynkiem pracy. Udział przedstawicieli zarządzającego w tych pracach pozwala włączać perspektywę przedsiębiorców w proces kształtowania regionalnej polityki rozwoju kompetencji. Zarządzający wziął udział w siedmiu posiedzeniach zespołu, a także uczestniczył w szeregu działań realizowanych w jego ramach, w tym m.in.: − w wizytach studyjnych w Hiszpanii (Andaluzja) oraz we Włoszech, których celem było poznanie dobrych praktyk w zakresie współpracy szkół zawodowych z przedsiębiorstwami oraz innowacyjnych rozwiązań w obszarze uczenia się przez całe życie i kształcenia zawodowego, − w wizycie studyjnej w Hiszpanii (Madryt), podczas której analizowano funkcjonowanie systemu rynku pracy, edukacji zawodowej oraz mechanizmów współpracy pomiędzy biznesem a szkolnictwem. Szczególną uwagę poświęcono rozwiązaniom związanym z cyfryzacją procesów szkoleniowych oraz nowoczesnym modelom rozwijania kompetencji pracowników, − w szkoleniu „Wpływ AI na rynek pracy i nowe kompetencje cyfrowe – przywództwo lidera w sieci AI”, − w monitoringu i ewaluacji Zoperacjonalizowanego Programu Wdrażania ZSU 2030 (Zintegrowanej Strategii Umiejętności) oraz pracach nad jego aktualizacją, − w seminarium w ramach pilotażu sieciowania firm z branży hotelarsko-gastronomiczno- turystycznej ze szkołami zawodowymi. W 2025 r. zarządzający rozpoczął również prace w Wojewódzkim Zespole Koordynacji w województwie mazowieckim, m.in. wziął udział w konferencji „Partnerstwo dla kompetencji – Branżowe Centra Umiejętności miejscem edukacji i rynku pracy” oraz w konferencji „Edukacja zawodowa a rynek pracy – wspólna droga do kompetencji przyszłości”. 87 Zarządzający uczestniczył w konsultacjach oraz pięciu moderowanych seminariach w ramach projektu realizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego pn. „Współpraca szkoły z otoczeniem społeczno-gospodarczym w zakresie identyfikacji deficytowych umiejętności w regionalnej inteligentnej specjalizacji Zdrowe życie”. Efektem przeprowadzonych prac było opracowanie przez zespół specjalistów ekspertyzy pn. „Kompetencje jutra. Jak budować system współpracy edukacji z gospodarką w regionie”. Zarządzający angażował się w inicjatywy promujące kształcenie zawodowe oraz współpracę edukacji z biznesem. W 2025 r. uczestniczył jako wystawca w wydarzeniu „Miasteczka Zawodów 2025” zorganizowanym przez Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie. Inicjatywa skierowana była do młodzieży kończącej naukę w szkołach podstawowych i stojącej przed wyborem dalszego kierunku kształcenia. Celem wydarzenia była prezentacja różnorodnych możliwości zawodowych, wsparcie młodych ludzi w świadomym wyborze ścieżki edukacyjnej oraz promocja kształcenia zawodowego. Zarządzający uczestniczył także w wydarzeniu „Dzień z Ekonomią 2025”, zorganizowanym przez Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Przedstawiciel zarządzającego, pełniący funkcję członka Rady Patronackiej Wydziału, uczestniczył w debacie dotyczącej rozwoju regionalnego, kompetencji potrzebnych na współczesnym rynku pracy oraz współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym a gospodarczym. Zarządzający angażował się również w realizację cyklu seminariów „Przedsiębiorczość oparta na kompetencjach” organizowanych przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Tematyka seminariów koncentrowała się na zarządzaniu umiejętnościami w organizacjach, kompetencjach przyszłości oraz nowoczesnych modelach kształcenia i rozwoju pracowników. W ramach wydarzeń Zarządzający brał udział w panelach dyskusyjnych poświęconych wyzwaniom współczesnego rynku pracy, kompetencjom kluczowym dla rozwoju przedsiębiorstw oraz znaczeniu współpracy pomiędzy edukacją a biznesem w przygotowywaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki. Seminaria odbyły się w sześciu powiatach województwa warmińsko-mazurskiego. Zarządzający podjął także działania zmierzające do utworzenia profilu patronackiego o specjalizacji operator dronów transportowych w Zespole Szkół Ekonomicznych w Olsztynie. Inicjatywa ma na celu rozwój nowoczesnych kompetencji technicznych oraz wzmocnienie współpracy pomiędzy edukacją zawodową a przedsiębiorstwami działającymi w regionie. Uruchomienie klasy o profilu operator dronów transportowych planowane jest na wrzesień 2026 r. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający nawiązał kontakt z Bydgoskim Klastrem Przemysłowym „Dolina Narzędziowa”. Na terenie obszaru działania zarządzającego strefą funkcjonuje wiele zakładów z branży przetwórstwa tworzyw sztucznych, obróbki drewna, obróbki metalu, które mogą być zainteresowane współpracą z klastrem i czerpać z tego wymierne korzyści. W kolejnym roku zarządzający planował podjęcie działań zmierzających do zacieśnienia współpracy z tym klastrem. 88 Podsumowanie Rok 2025 charakteryzował się ujemną dynamiką zmiennych opisujących efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w porównaniu z 2024 r. Wartość inwestycji spadła o ponad 1,7%, co przełożyło się na zmniejszenie wartości inwestycji o 2,87 mld zł. Dynamika nowych miejsc pracy i zatrudnienia ogółem również była ujemna. Liczba nowych miejsc pracy skurczyła się o ponad 7,1 tys. etatów, natomiast zatrudnienie ogółem spadło o 12,2 tys. pracowników. W ujęciu procentowym spadki te wynosiły odpowiednio 2,8% i 3,3%. Taka sytuacja wynika z kilku czynników, z których najważniejszy i w największym stopniu determinujący wyniki instrumentu stref to fakt, że znalazł się on na końcowym etapie swego funkcjonowania. W 2018 r. specjalne strefy ekonomiczne zostały zastąpione wsparciem udzielanym na podstawie ustawy o wni. Na mocy tej ustawy zniesiono możliwość wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności w strefach. Ostatnie zezwolenie zostało wydane w czerwcu 2019 r. Zatem od niemal siedmiu lat instrument nie jest już stosowany w odniesieniu do kolejnych projektów inwestycyjnych. Zmiany wartości inwestycji, liczby miejsc pracy i zatrudnienia ogółem dotyczą więc inwestycji ulokowanych w strefach przed wejściem w życie ustawy o wni i zniesieniem możliwości wydawania kolejnych zezwoleń. Z jednej strony zmiany tych parametrów są konsekwencją finalizowania przedsięwzięć objętych wsparciem strefowym w 2019 r. i w latach wcześniejszych oraz ewentualnej fluktuacji zatrudnienia. Z drugiej strony olbrzymi wpływ na wyniki stref ma fakt, że duża część inwestycji objętych zezwoleniami jest już zrealizowana i sukcesywnie przybywa inwestorów, którzy wyczerpali pulę przysługującej im pomocy publicznej w formie zwolnienia podatkowego. Ustawa o sse daje takim przedsiębiorcom możliwość „wyjścia ze strefy” poprzez stwierdzenie – na ich wniosek – wygaśnięcia zezwolenia. Wycofanie z obrotu prawnego zezwolenia skutkuje tym, że inwestycje zrealizowane na ich podstawie nie są już ujmowane w sprawozdawczości stanowiącej podstawę do sporządzenia niniejszej Informacji. Wygaśnięcie zezwolenia dla projektu w pełni zrealizowanego nie oznacza natomiast, że działalność w granicach stref jest automatycznie likwidowana. W ostatnich latach z takiej możliwości skorzystało wielu przedsiębiorców, co przełożyło się na wyniki specjalnych stref ekonomicznych i było główną przyczyną spadku łącznej wartości inwestycji, liczby nowych etatów i poziomu zatrudnienia ogółem. Nie bez znaczenia dla wyników stref na koniec 2025 r. jest też sytuacja społeczno-gospodarcza i polityczna, skutkująca fluktuacją zatrudnienia u części przedsiębiorców, a w skrajnych przypadkach – ograniczeniem skali działalności lub likwidacją zakładu. Na poniższych wykresach przedstawiono wartość nakładów inwestycyjnych i liczbę nowych miejsc pracy w strefach w latach 2003–2025. 89 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 Inwestycje (w mld zł) Rok Wartość inwestycji 0 50 100 150 200 250 300 Nowe miejsca pracy (w tys.) Rok Liczba nowych miejsc pracy 90 Mapa specjalnych stref ekonomicznych w Polsce\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Report on the State of Special Economic Zones at the End of 2025\r\nSummary: The document summarizes the performance of the 14 Special Economic Zones (SEZs) in Poland as of the end of 2025. The zones, which will cease to operate at the end of 2026, recorded a 1.7% decrease in investment value (to PLN 164.3 billion) and a 3.3% drop in employment (to 356.7 thousand workers), mainly due to the expiration of permits for completed investments. The report indicates that the automotive, rubber and plastics, and household appliance sectors remain dominant, with most capital coming from Germany and Poland.\r\nKey Points: End of new permits: No new permits for SEZ operations have been issued since June 2019, as they were replaced by a new support instrument (support decision) available nationwide., Decline in investment and employment: Total investment value fell by PLN 2.87 billion, and the number of jobs decreased by 12.2 thousand compared to 2024. The main reason is the withdrawal of permits by companies that have completed their investments and used up their tax exemptions., Dominance of the automotive sector: Nearly 29.1% of all investments in the zones (over PLN 47.78 billion) come from the automotive sector, which is the leading industry in the Katowice, Legnica, and Wałbrzych zones., Origin of capital: Over 70% of the investment value comes from six countries: Germany (23.71%), Poland (21.37%), Belgium, South Korea, Luxembourg, and the Netherlands., Land development: The average land development rate in the zones increased to 77.74%, but over 5.1 thousand hectares of free land are still available for new investments, especially in the Legnica and Słupsk zones., Infrastructure spending: In 2025, PLN 464.2 million was spent on infrastructure development in the zones, with almost 25% coming from zone management companies and the rest from local governments and utility providers.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-05-29T16:21:32.956Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2630/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-pro",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2630 Warszawa, 29 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-125-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych przekazuję Sejmowi - Informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2025 r. Do reprezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Finansów i Gospodarki. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych Stan na 31 grudnia 2025 r. Warszawa, maj 2026 r. 2 Spis treści Synteza ................................................................................................... 3 Wprowadzenie ....................................................................................... 4 I. Lokalizacja i obszar specjalnych stref ekonomicznych ............... 5 III. Efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych ........ 12 IV. Spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi ....... 49 Podsumowanie .................................................................................... 88 Mapa specjalnych stref ekonomicznych w Polsce ............................. 90 3 Synteza Niniejszy dokument został przygotowany w związku z art. 26 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1604, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o sse”, który nakłada na Radę Ministrów obowiązek przedstawiania Sejmowi informacji o realizacji ustawy o sse wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu. Dokument zawiera informacje dotyczące funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych według stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. i obejmuje, tak jak raporty za poprzednie lata, następujące zagadnienia: ▪ lokalizację i stopień zagospodarowania każdej ze stref, ▪ efekty funkcjonowania stref z uwzględnieniem liczby zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na ich terenie, utworzonych miejsc pracy, wartości i struktury branżowej zrealizowanych inwestycji oraz krajów pochodzenia kapitału, ▪ działalność spółek zarządzających strefami. W 2025 r. łączny obszar stref nie uległ zmianie i wynosił ok. 22 949,5 ha. Średni stopień zagospodarowania stref wzrósł natomiast do poziomu 77,74%, a więc o 1,61 pkt proc. Na koniec 2025 r. przedsiębiorcy posiadali 1 830 ważnych zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie stref. W 2025 r. skumulowana wartość zainwestowanego kapitału wyniosła ponad 164,29 mld zł, co oznacza spadek o 2,87 mld zł, czyli o ok. 1,7% w stosunku do roku poprzedniego. Na koniec grudnia 2025 r. inwestorzy zatrudniali łącznie prawie 356,7 tys. pracowników. W stosunku do 2024 r. liczba pracowników ogółem spadła o 12,2 tys., tj. o 3,3%, a liczba nowych miejsc pracy – o ponad 7,1 tys. etatów, czyli o 2,8%. Zainwestowany w strefach kapitał w ponad 70,81% pochodził z sześciu krajów, tj.: Niemiec, Polski, Belgii, Korei Południowej, Luksemburga i Holandii. W strukturze branżowej inwestycji zdecydowanie dominuje branża motoryzacyjna. Przypada na nią prawie 29,1% skumulowanej wartości inwestycji w strefach. Na kolejnych pozycjach plasują się producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (ponad 8,8%) oraz producenci urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (niemal 8,4%). Największa koncentracja branżowa charakteryzowała strefę katowicką i legnicką. Na branżę wiodącą w tych strefach przypadło odpowiednio: 57,7% i 54,6% ulokowanego kapitału. Wysoki udział branży dominującej miały też strefy: wałbrzyska – 51,1% i tarnobrzeska – 47,7%. W strefach: katowickiej, legnickiej i wałbrzyskiej dominowała motoryzacja, a w strefie tarnobrzeskiej – produkcja urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. W 2025 r. spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi przeznaczyły na promocję prawie 14,1 mln zł. Z kolei na budowę infrastruktury na obszarze stref wydatkowano 464,2 mln zł, przy czym nakłady spółek zarządzających stanowiły niemal 25% tej kwoty. Pozostała część wydatków została sfinansowana przez samorządy, gestorów mediów oraz Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. 4 Wprowadzenie Specjalna strefa ekonomiczna to wyodrębniona administracyjnie część terytorium Polski, gdzie przedsiębiorcy realizujący nowe inwestycje mogą korzystać z pomocy regionalnej w formie zwolnienia dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu od podatku dochodowego (odpowiednio od osób fizycznych lub osób prawnych). W Polsce istnieje 14 specjalnych stref ekonomicznych, tj.: kamiennogórska, katowicka, kostrzyńsko-słubicka, krakowska, legnicka, łódzka, mielecka, pomorska, słupska, starachowicka, suwalska, tarnobrzeska, wałbrzyska oraz warmińsko-mazurska. Zgodnie z obowiązującymi przepisami strefy będą funkcjonowały do końca 2026 r. Zasady korzystania z pomocy publicznej przez przedsiębiorców posiadających zezwolenia wydane do końca 2000 r. zostały wynegocjowane z Komisją Europejską i określa je ustawa z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1840, z późn. zm.). Przedsiębiorcy posiadający zezwolenia udzielone po 1 stycznia 2001 r. korzystają z pomocy publicznej w formie zwolnień podatkowych na zasadach całkowicie zgodnych z prawem UE obowiązującym w dniu wydania zezwolenia. Na przestrzeni lat zasady udzielania pomocy w strefach ulegały zmianom, przy czym najistotniejsze modyfikacje wynikały z unijnych regulacji dotyczących udzielania pomocy publicznej, w szczególności regionalnej pomocy inwestycyjnej. Znalazło to odzwierciedlenie w funkcjonowaniu w przeszłości kilku programów pomocowych dotyczących stref. Ostatni program pomocowy dotyczący specjalnych stref ekonomicznych, zgodny z regulacjami unijnymi dotyczącymi pomocy regionalnej, w szczególności z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.), został zarejestrowany pod numerem SA.40523(2015/X) i pierwotnie miał obowiązywać do końca 2020 r. Na program ten składały się akty prawne regulujące zasady udzielania pomocy w strefach, a więc ustawa o sse, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 121), a także 14 rozporządzeń ministra właściwego do spraw gospodarki (odrębnych dla każdej strefy) w sprawie przetargów i rokowań mających na celu wyłonienie przedsiębiorców, którzy uzyskają zezwolenia na działalność w strefach. Rozporządzenia dotyczące przetargów i rokowań były wydane na podstawie art. 17 ust. 1a ustawy o sse, który z dniem 16 czerwca 2019 r. został uchylony przez ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (Dz. U. z 2025 r. poz. 469), zwaną dalej „ustawą o wni”. Uchylenie ww. przepisu ustawy o sse i wynikające z tego wygaśnięcie ww. rozporządzeń dotyczących przetargów i rokowań było konsekwencją wprowadzenia na mocy ustawy o wni instrumentu wsparcia nowych inwestycji zastępującego specjalne strefy ekonomiczne. 5 I. Lokalizacja i obszar specjalnych stref ekonomicznych Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o sse statusem strefy mogły być objęte grunty stanowiące własność zarządzającego, Skarbu Państwa, jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego i związku komunalnego albo będące w użytkowaniu wieczystym zarządzającego lub jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, czyli tzw. grunty publiczne. Kryteria włączania do stref takich gruntów określała Koncepcja rozwoju specjalnych stref ekonomicznych, przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 27 stycznia 2009 r. W świetle art. 5 ust. 3 ustawy o sse możliwe było także obejmowanie strefą gruntów stanowiących własność lub użytkowanie wieczyste innych podmiotów, tzw. gruntów prywatnych, z zastrzeżeniem spełnienia jednego z warunków określonych w pkt 1–4. Warunki te dotyczyły projektów inwestycyjnych, które miały być realizowane na takich terenach (zdefiniowane były wymagania dotyczące parametrów inwestycji lub rodzaju działalności) i korekcyjnej zmiany granic − tzw. kryterium niezbędności dopuszczającego włączenie nie więcej niż 2 ha na rzecz pełnej realizacji rozpoczętej inwestycji. W dniu 16 czerwca 2019 r. weszła w życie zmiana art. 5a ust. 1 ustawy o sse, wprowadzona na mocy ustawy o wni, likwidująca możliwość zmiany granic i obszaru specjalnych stref ekonomicznych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 5a ust. 1 ustawy o sse dopuszczalne jest jedynie zniesienie strefy przed upływem okresu, na jaki została ona ustanowiona lub połączenie stref. Ostatnia zmiana granic specjalnej strefy ekonomicznej miała miejsce w 2019 r. i dotyczyła strefy krakowskiej. Zatem łączna powierzchnia stref w Polsce w 2025 r. nie uległa zmianie i na koniec ubiegłego roku wyniosła ok. 22 949,5 ha. Specjalne strefy ekonomiczne obejmowały tereny zlokalizowane w 185 miastach i 310 gminach. W dziesięciu miastach i sześciu gminach znajdują się tereny inwestycyjne dwóch różnych stref. Lokalizację i powierzchnię specjalnych stref ekonomicznych przedstawia tabela 1. Miasta i gminy, w których znajdują się tereny inwestycyjne objęte granicami stref, zostały również oznaczone na mapie Polski znajdującej się na str. 90 niniejszej Informacji. 6 Tabela 1. Lokalizacja i obszar specjalnych stref ekonomicznych na koniec 2025 r. Lp. Strefa województwo Obszar (w ha) Lokalizacja strefy 1) 1 Kamiennogórska dolnośląskie, wielkopolskie 540,8285 miasta: Jawor, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Kowary, Lubań, Ostrów Wielkopolski, Piechowice, Zgorzelec gminy: Bolków, Gryfów Śląski, Janowice Wielkie, Kamienna Góra, Lubań, Lubawka, Lwówek Śląski, Mirsk, Nowogrodziec, Prusice, Żmigród 2 Katowicka małopolskie, opolskie, śląskie 2 749,3570 miasta: Bielsko-Biała, Bieruń, Bytom, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie-Zdrój, Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Knurów, Lubliniec, Myszków, Orzesze, Piekary Śląskie, Racibórz, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Sławków, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Wodzisław Śląski, Zabrze, Zawiercie, Żory gminy: Czechowice-Dziedzice, Czerwionka-Leszczyny, Głuchołazy, Godów, Gogolin, Kietrz, Koniecpol, Krapkowice, Krzepice, Lędziny, Miedźna, Myślenice, Ogrodzieniec, Olesno, Pawłowice, Radziechowy- Wieprz, Rajcza, Rudziniec, Siewierz, Strzelce Opolskie, Ujazd, Węgierska Górka, Woźniki 3 Kostrzyńsko-Słubicka lubuskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie 2 248,9669 miasta: Białogard, Chodzież, Gniezno, Gorzów Wielkopolski, Gubin, Kostrzyn nad Odrą, Nowa Sól, Piła, Poznań, Szczecin, Wągrowiec, Zielona Góra, Żagań, Żary gminy: Barlinek, Buk, Bytom Odrzański, Chodzież, Czerwieńsk, Dębno, Dobiegniew, Drezdenko, Golczewo, Goleniów, Gryfice, Gryfino, Gubin, Kamień Pomorski, Kargowa, Karlino, Kłodawa, Kożuchów, Krosno Odrzańskie, Krzeszyce, Kwilcz, Lipno, Lubsko, Łobez, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Nowogard, Nowy Tomyśl, Pełczyce, Płoty, Przemęt, Rzepin, Santok, Sieraków, Skwierzyna, Słubice, Stęszew, Strzelce Krajeńskie, Sulechów, Sulęcin, Swarzędz, Śmigiel, Witnica, Wronki, Zwierzyn, Żagań 4 Krakowska małopolskie, podkarpackie, świętokrzyskie 1 015,6129 miasta: Bochnia, Bukowno, Kraków, Krosno, Limanowa, Nowy Sącz, Nowy Targ, Oświęcim, Sucha Beskidzka, Tarnów gminy: Andrychów, Babice, Bobowa, Bochnia, Boguchwała, Chełmek, Chełmiec, Chrzanów, Czorsztyn, Dąbrowa Tarnowska, Dobczyce, Drwinia, Gdów, Jędrzejów, Klucze, Niepołomice, Nowa Sarzyna, Nowe Brzesko, Skawina, Słomniki, Stary Sącz, Szczurowa, Trzebinia, Tuchów, Wolbrom, Zabierzów, Zakliczyn, Zator 1) Podkreślono nazwy miast i gmin, w których znajdują się tereny inwestycyjne dwóch różnych stref 7 Lp. Strefa województwo Obszar (w ha) Lokalizacja strefy 1) 5 Legnicka dolnośląskie, lubuskie 1 361,3405 miasta: Chojnów, Głogów, Legnica, Lubin, Zgorzelec, Złotoryja gminy: Chojnów, Gromadka, Iłowa, Kostomłoty, Legnickie Pole, Miękinia, Miłkowice, Polkowice, Prochowice, Przemków, Radwanice, Środa Śląska 6 Łódzka łódzkie, mazowieckie, wielkopolskie 1 764,8946 miasta: Bełchatów, Brzeziny, Kalisz, Koło, Konstantynów Łódzki, Kutno, Łęczyca, Łowicz, Łódź, Ozorków, Piotrków Trybunalski, Płock, Pruszków, Raciąż, Radomsko, Rawa Mazowiecka, Sieradz, Skierniewice, Sochaczew, Tomaszów Mazowiecki, Turek, Warszawa, Zduńska Wola, Zgierz, Żyrardów gminy: Aleksandrów Łódzki, Brójce, Kleszczów, Koluszki, Krośniewice, Ksawerów, Nowe Skalmierzyce, Opoczno, Ostrzeszów, Paradyż, Przykona, Rozprza, Sławno, Stryków, Tomaszów Mazowiecki, Ujazd, Widawa, Wieluń, Wola Krzysztoporska, Wolbórz, Wróblew, Zelów, Zgierz, Żychlin 7 Mielecka lubelskie, małopolskie, podkarpackie, śląskie zachodniopomorskie 1 723,9743 miasta: Chełm, Częstochowa, Dębica, Gorlice, Jarosław, Jasło, Krasnystaw, Kraśnik, Krosno, Leżajsk, Lubaczów, Lubartów, Lublin, Łańcut, Mielec, Międzyrzec Podlaski, Radzyń Podlaski, Rzeszów, Sanok, Szczecin, Zamość gminy: Brzozów, Dębica, Głogów Małopolski, Jedlicze, Kolbuszowa, Leżajsk, Łańcut, Ostrów, Radomyśl Wielki, Rejowiec Fabryczny, Ropczyce, Sędziszów Małopolski, Strzyżów, Trzebownisko, Zagórz 8 Pomorska kujawsko-pomorskie, lubelskie, pomorskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie 2 246,2929 miasta: Biała Podlaska, Brodnica, Bydgoszcz, Czarnków, Gdańsk, Gdynia, Grudziądz, Inowrocław, Kwidzyn, Lipno, Łeba, Malbork, Piła, Rypin, Stargard, Starogard Gdański, Tczew, Toruń, Włocławek gminy: Barcin, Chojnice, Czarna Woda, Czarnków, Człuchów, Gniewino, Grudziądz, Janikowo, Kowalewo Pomorskie, Krokowa, Liniewo, Lipno, Łysomice, Nakło nad Notecią, Pakość, Police, Solec Kujawski, Sztum, Świecie, Tczew, Wąbrzeźno 9 Słupska pomorskie, zachodniopomorskie 910,1585 miasta: Darłowo, Koszalin, Lębork, Słupsk, Szczecinek, Ustka, Wałcz gminy: Biesiekierz, Czarne, Debrzno, Kalisz Pomorski, Karlino, Polanów, Redzikowo, Tychowo 10 Starachowicka lubelskie, łódzkie, mazowieckie, opolskie, świętokrzyskie 707,9814 miasta: Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Puławy, Skarżysko-Kamienna, Starachowice gminy: Bliżyn, Iłża, Końskie, Mniszków, Morawica, Piekoszów, Połaniec, Puławy, Sędziszów, Staszów, Stąporków, Suchedniów, Szydłowiec, Tułowice 8 Lp. Strefa województwo Obszar (w ha) Lokalizacja strefy 1) 11 Suwalska mazowieckie, podlaskie, warmińsko-mazurskie 662,9506 miasta: Augustów, Białystok, Bielsk Podlaski, Ełk, Grajewo, Hajnówka, Łomża, Olecko, Ostrów Mazowiecka, Sejny, Suwałki gminy: Czyżew, Gołdap, Małkinia Górna, Narewka, Nowogród, Siemiatycze, Suwałki, Szczuczyn, Zabłudów 12 Tarnobrzeska dolnośląskie, lubelskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie 1 877,9531 miasta: Gostynin, Jasło, Kraśnik, Łuków, Pionki, Przemyśl, Radom, Siedlce, Stalowa Wola, Tarnobrzeg, Tomaszów Lubelski, Włodawa gminy: Baranów Sandomierski, Białobrzegi, Gorzyce, Horodło, Janów Lubelski, Jedlicze, Kobierzyce, Łapy, Łuków, Mińsk Mazowiecki, Nisko, Nowa Dęba, Nowe Miasto nad Pilicą, Opatów, Orły, Ożarów Mazowiecki, Pilawa, Połaniec, Poniatowa, Przasnysz, Rudnik nad Sanem, Ryki, Rymanów, Siedlce, Staszów, Tomaszów Lubelski, Tuczępy, Węgrów, Wierzbica, Wyszków 13 Wałbrzyska dolnośląskie, lubuskie opolskie, wielkopolskie 3 774,5461 miasta: Bielawa, Bolesławiec, Dzierżoniów, Grodków, Jawor, Kalisz, Kłodzko, Kudowa-Zdrój, Leszno, Nowa Ruda, Oleśnica, Oława, Opole, Świdnica, Świebodzice, Wałbrzych, Wrocław gminy: Bolków, Brzeg, Brzeg Dolny, Bystrzyca Kłodzka, Dąbrowa, Długołęka, Dobromierz, Dobroszyce, Góra, Jarocin, Jelcz-Laskowice, Kąty Wrocławskie, Kluczbork, Kłodzko, Kobierzyce, Kościan, Krotoszyn, Książ Wielkopolski, Lewin Brzeski, Łubowo, Męcinka, Namysłów, Niemodlin, Nowa Ruda, Nysa, Oława, Otmuchów, Pleszew, Praszka, Prudnik, Rawicz, Skarbimierz, Stoszowice, Strzegom, Strzelin, Syców, Szprotawa, Śrem, Świdnica, Świebodzin, Twardogóra, Wądroże Wielkie, Wiązów, Wołów, Września, Ząbkowice Śląskie, Żarów 14 Warmińsko-Mazurska mazowieckie, warmińsko- mazurskie 1 364,6770 miasta: Bartoszyce, Braniewo, Ciechanów, Działdowo, Elbląg, Iława, Kętrzyn, Lidzbark Warmiński, Mława, Mrągowo, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Ostrołęka, Ostróda, Płońsk gminy: Barczewo, Bartoszyce, Biskupiec, Ciechanów, Dobre Miasto, Działdowo, Iława, Iłowo-Osada, Kurzętnik, Morąg, Nidzica, Olecko, Olsztynek, Orneta, Orzysz, Ostróda, Pasłęk, Piecki, Pisz, Pomiechówek, Stawiguda, Szczytno, Węgorzewo, Wielbark, Zakroczym, Zalewo, Żuromin Razem 22 949,5343 9 Zagospodarowanie obszaru stref Stopień zagospodarowania obszaru stref przedstawia tabela 2. Do kategorii gruntów zagospodarowanych została zaliczona powierzchnia zajęta przez przedsiębiorców posiadających zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie strefy lub decyzję o wsparciu (wydaną na podstawie ustawy o wni) dla inwestycji planowanej do realizacji na terenach znajdujących się w granicach stref, nieruchomości zajęte przez przedsiębiorców działających bez zezwolenia lub decyzji (niezależnie od tego czy je posiadali, czy nie), a także grunty zajęte pod infrastrukturę. Grunty niezagospodarowane stanowią więc tereny, które mogą być oferowane podmiotom zainteresowanym ich nabyciem, w tym przedsiębiorcom planującym realizację nowych inwestycji przy wykorzystaniu wsparcia wynikającego z ustawy o wni. Tabela 2. Zagospodarowanie obszaru stref wg stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. Lp. Strefa Obszar strefy (w ha) Grunty zagospodarowane (w ha) Grunty niezagospodarowane (w ha) Stopień zagospodarowania gruntów (w %) 1 Kamiennogórska 540,8285 305,5416 235,2869 56,50% 2 Katowicka 2 749,3570 2 453,9575 295,3995 89,26% 3 Kostrzyńsko-Słubicka 2 248,9669 1 740,2704 508,6965 77,38% 4 Krakowska 1 015,6129 787,6707 227,9422 77,56% 5 Legnicka 1 361,3405 666,3268 695,0137 48,95% 6 Łódzka 1 764,8946 1 393,5897 371,3049 78,96% 7 Mielecka 1 723,9743 1 543,8559 180,1184 89,55% 8 Pomorska 2 246,2929 1 880,4893 365,8036 83,72% 9 Słupska 910,1585 470,8219 439,3366 51,73% 10 Starachowicka 707,9814 548,8744 159,1070 77,53% 11 Suwalska 662,9506 579,3709 83,5797 87,39% 12 Tarnobrzeska 1 877,9531 1 554,0376 323,9155 82,75% 13 Wałbrzyska 3 774,5461 2 814,4079 960,1382 74,56% 14 Warmińsko-Mazurska 1 364,6770 1 102,5554 262,1216 80,79% Razem 22 949,5343 17 841,7700 5 107,7643 77,74% Na koniec 2025 r. łączny obszar stref był zagospodarowany w 77,74%. Tak jak w poprzednich latach największym stopniem zagospodarowania charakteryzowała się strefa mielecka, w której zajęte było 89,55% powierzchni. Do tego wyniku zbliżyła się strefa katowicka, z zagospodarowaniem na poziomie 89,26%. Na kolejnych miejscach znajduje się strefa suwalska, w której zagospodarowane było 87,39% powierzchni, pomorska – ze stopniem zagospodarowania wynoszącym 83,72%, tarnobrzeska – 82,75% i warmińsko-mazurska – 80,79%. 10 Od wielu lat najmniejszy odsetek gruntów zagospodarowanych odnotowuje strefa legnicka, choć trzeba podkreślić, że wskaźnik ten systematycznie rośnie. W 2025 r. wzrósł o 3,05 pkt proc. i osiągnął poziom 48,95%. Jeszcze tylko w dwóch strefach – słupskiej i kamiennogórskiej, udział gruntów zagospodarowanych w powierzchni ogółem nie przekroczył 60% i wyniósł odpowiednio: 51,73% i 56,5%. W porównaniu z 2024 r. powierzchnia zagospodarowana zwiększyła się o prawie 370,45 ha, a więc o 2,12%, Największy przyrost (o 179,75 ha) odnotowała strefa wałbrzyska. Na tę strefę przypadło ponad 48,5% z puli nowo zagospodarowanych gruntów. Na kolejnych pozycjach znalazła się strefa legnicka, ze wzrostem powierzchni zagospodarowanej o blisko 41,54 ha oraz strefa pomorska, w której powierzchnia zagospodarowana zwiększyła się o ponad 35,3 ha. Wyróżniający się na tle innych stref, bo przekraczający 30 ha, wzrost powierzchni zagospodarowanej odnotowały też strefy: katowicka (o 32,92 ha) i warmińsko-mazurska (o 31,23 ha). Najmniejszy przyrost powierzchni gruntów zagospodarowanych miał natomiast miejsce w strefach: łódzkiej, kamiennogórskiej i suwalskiej. Wyniósł on odpowiednio: 0,85 ha, 1,02 ha i 2,1 ha. W strefie tarnobrzeskiej – tak jak w 2024 r. – powierzchnia zagospodarowana nie uległa zmianie. Systematyczne zwiększanie stopnia zagospodarowania, przy jednoczesnym wygaszeniu instrumentu stref i braku nowych zezwoleń od 2. połowy 2019 r., było możliwe dzięki decyzjom przedsiębiorców o nabyciu atrakcyjnych terenów strefowych pod działalności gospodarczą, w tym także pod realizację nowych inwestycji objętych decyzjami o wsparciu na podstawie ustawy o wni, a więc instrumentu wsparcia, który zastąpił specjalne strefy ekonomiczne. Na koniec 2025 r. powierzchnia zajęta przez przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefach wynosiła niemal 7 695,07 ha. Pod działalność związaną z inwestycjami objętymi decyzjami o wsparciu (realizowanymi na terenach innych niż inwestycje z zezwoleniem) zagospodarowane było dodatkowo 1 824,49 ha terenu. W sumie pod działalność wspieraną na podstawie zezwoleń na prowadzenie działalności w strefie i na podstawie decyzji o wsparciu zagospodarowanych było ponad 9 519,56 ha, co stanowi 41,48% łącznej powierzchni stref. Rok 2025 był pierwszym w historii, kiedy łączna powierzchnia terenu zagospodarowanego pod inwestycje objęte decyzjami o wsparciu (realizowane na terenach, które nie są jednocześnie wykorzystywane pod działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie zezwolenia) zmniejszyła się w stosunku do roku poprzedniego. Spadek ten wyniósł blisko 183 ha i w głównej mierze był konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o wsparciu z 2020 r. należącej do przedsiębiorcy z branży motoryzacyjnej, który miał realizować inwestycję na własnym terenie znajdującym się w granicach strefy katowickiej. Na koniec 2024 r. teren strefowy pod ten projekt (224,6 ha) uwzględniony był jako zagospodarowany pod działalność na podstawie decyzji o wsparciu. Po wygaszeniu przedmiotowej decyzji należąca do tego przedsiębiorcy nieruchomość w dalszym ciągu uznana jest za zagospodarowaną, ale już nie 11 może być wykazana jako teren pod działalność korzystającą ze wsparcia w ramach ustawy o wni. Spadek powierzchni zajętej pod działalność na podstawie decyzji o wsparciu o niemal 19,3 ha odnotowała też strefa kamiennogórska. Jest to konsekwencją zbycia terenu inwestycji zrealizowanej przez rosyjski koncern Technonicol. Po agresji Rosji w Ukrainie działalność tego inwestora została zawieszona, wprowadzono zarząd przymusowy i uruchomiono procedurę mającą na celu zbycie aktywów zakładu. Nabywca wykorzystuje aktywa, w tym nieruchomości strefowe, pod działalność gospodarczą na zasadach ogólnych. Teren jest zatem w dalszym ciągu zagospodarowany, ale nie jest to już działalność na podstawie decyzji o wsparciu. Niewielkie spadki powierzchni wykorzystywanej pod działalność na podstawie decyzji o wsparciu, mniejsze niż 4 ha, miały miejsce jeszcze w pięciu strefach: kostrzyńsko-słubickiej, słupskiej, starachowickiej, tarnobrzeskiej i suwalskiej. Zmniejszenia wynikają z ograniczenia terenu realizacji inwestycji objętej decyzją o wsparciu przez TB Foam w Lipnie oraz wycofania z obrotu prawnego kilku decyzji o wsparciu dla projektów inwestycyjnych planowanych do realizacji na stosunkowo dużych terenach, m.in. Gumotiv w Połańcu i Prozel w Nowej Dębie. Największy wzrost powierzchni zajętej pod inwestycje objęte decyzjami o wsparciu (realizowane na terenach, które nie są jednocześnie wykorzystywane pod działalność na podstawie zezwolenia) – o blisko 19,2 ha – odnotowała strefa pomorska. Była to głównie konsekwencja objęcia decyzją o wsparciu inwestycji Hine Polska w Stargardzie. Niewiele mniejsze, bo o 18,34 ha, zwiększenie obszaru pod działalność wspieraną na podstawie ustawy o wni miało miejsce w strefie łódzkiej. Złożyły się na to przede wszystkim nowe inwestycje Ravago Building Solution Polska w Radomsku i Graf Polska w Skierniewicach. W strefie krakowskiej wzrost powierzchni terenu pod inwestycje objęte decyzjami o wsparciu nie przekroczył 10 ha i wyniósł niemal 9,97 ha. W 2025 r. wydano 13 decyzji o wsparciu dla projektów inwestycyjnych planowanych do realizacji na terenie przynajmniej częściowo objętym granicami strefy krakowskiej, przy czym 10 decyzji dotyczy inwestycji realizowanych na gruntach, które w poprzednich latach wykazane były jako zagospodarowane pod działalność na podstawie zezwolenia lub decyzji o wsparciu. Trzy inwestycje są realizowane na terenach dotychczas wolnych, z czego inwestycja w Starym Wiśniczu i Boguciach (w podstrefie Bochnia) na stosunkowo dużym terenie o powierzchni prawie 7,23 ha. 12 II. Efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych Prezentowane poniżej informacje opracowano na podstawie sprawozdań kwartalnych przekazywanych ministrowi właściwemu do spraw gospodarki przez spółki zarządzające strefami. Sprawozdania te odnoszą się do przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia na działalność w strefie. Przedsiębiorcy, którzy nie posiadają zezwoleń, nawet jeśli zrealizowali zaplanowaną inwestycję i korzystali z pomocy publicznej, nie są objęci sprawozdawczością, ponieważ nie ma podstaw prawnych do nałożenia na nich takiego obowiązku. W związku z tym dane o liczbie miejsc pracy w zakładach zlokalizowanych w strefach oraz wartości inwestycji zrealizowanych na ich terenie są niższe niż wielkości faktyczne. Efekty ekonomiczne poszczególnych stref w dużym stopniu zależą od wielkości oraz położenia geograficznego obszarów i związanego z tym poziomu rozwoju infrastruktury społeczno- gospodarczej oraz dostępności wykwalifikowanej kadry. Strefy, które należą do wiodących pod względem liczby zezwoleń, wartości inwestycji i liczby utworzonych miejsc pracy, są zlokalizowane w części zachodniej, południowej i centralnej Polski. Liczba udzielonych zezwoleń W związku z wejściem w życie ustawy o wni, wprowadzającej instrument wsparcia w formie zwolnienia podatkowego dla przedsiębiorców realizujących projekty inwestycyjne na terenie całej Polski w miejsce specjalnych stref ekonomicznych, w 2025 r., tak jak w latach 2020−2024, nie wydano żadnego zezwolenia. Ostatnie zezwolenie zostało wydane w czerwcu 2019 r. w strefie tarnobrzeskiej. Tabela 3. Liczba ważnych zezwoleń na koniec roku Lp. Strefa 31.12.2022 r. 31.12.2023 r. 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. 1 Kamiennogórska 51 50 49 49 2 Katowicka 315 298 287 275 3 Kostrzyńsko-Słubicka 151 147 139 132 4 Krakowska 149 142 136 129 5 Legnicka 80 79 76 75 6 Łódzka 194 187 180 167 7 Mielecka 219 214 197 186 8 Pomorska 139 126 114 111 9 Słupska 71 63 59 58 10 Starachowicka 65 61 60 57 11 Suwalska 83 78 74 71 12 Tarnobrzeska 182 175 169 161 13 Wałbrzyska 312 295 284 274 14 Warmińsko-Mazurska 95 90 86 85 Razem 2 106 2 005 1 910 1 830 13 Powyższa tabela przedstawia liczbę ważnych zezwoleń w latach 2022–2025. Prezentuje ona dane w ujęciu narastającym, tj. uwzględnia zezwolenia wydane od początku istnienia stref i ważne na koniec danego roku. Konsekwencją wygaszania instrumentu specjalnych stref ekonomicznych i braku nowych zezwoleń na działalność w strefach, przy jednoczesnym wyłączeniu z obrotu prawnego znacznej liczby zezwoleń udzielonych przedsiębiorcom w poprzednich latach, był spadek łącznej liczby zezwoleń ważnych na koniec 2025 r. do poziomu 1 830. Wyłączenie z obrotu prawnego zezwoleń w 2025 r. wynikało z wydania decyzji cofających lub stwierdzających wygaśnięcie tych zezwoleń. Spadek łącznej liczby ważnych zezwoleń odnotowały wszystkie strefy z wyjątkiem kamiennogórskiej. Największy spadek miał miejsce w strefach: łódzkiej (o 13), katowickiej (o 12), mieleckiej (o 11) i wałbrzyskiej (o 10). Największy procentowy ubytek liczby ważnych zezwoleń odnotowała strefa łódzka, dla której wycofanie z obrotu 13 zezwoleń oznaczało spadek liczby zezwoleń o 7,2%. W strefie mieleckiej liczba ważnych zezwoleń zmniejszyła się o 5,6%, w krakowskiej o 5,1%, a w strefach kostrzyńsko-słubickiej i starachowickiej – o 5%. Na drugim biegunie są strefy: legnicka, słupska i warmińsko-mazurska, w których liczba zezwoleń zmniejszyła się w najmniejszym stopniu (o 1), co przełożyło się na spadki w granicach od 1,2% do 1,3%. Poniższa tabela przedstawia informacje o zmianie liczby zezwoleń w strefach na przestrzeni 2025 r. Tabela 4. Zmiana liczby ważnych zezwoleń w 2025 r. Lp. Strefa Liczba ważnych zezwoleń na koniec 2024 r. Zezwolenia wycofane z obrotu prawnego w 2025 r. Liczba ważnych zezwoleń na koniec 2025 r. wygaszone cofnięte 1 Kamiennogórska 49 0 0 49 2 Katowicka 287 12 0 275 3 Kostrzyńsko-Słubicka 139 7 0 132 4 Krakowska 136 7 0 129 5 Legnicka 76 1 0 75 6 Łódzka 180 13 0 167 7 Mielecka 197 11 0 186 8 Pomorska 114 3 0 111 9 Słupska 59 1 0 58 10 Starachowicka 60 3 0 57 11 Suwalska 74 3 0 71 12 Tarnobrzeska 169 8 0 161 13 Wałbrzyska 284 8 2 274 14 Warmińsko-Mazurska 86 1 0 85 Razem 1 910 78 2 1 830 14 W 2025 r. najwięcej zezwoleń należało do przedsiębiorców działających w strefie katowickiej (275) i wałbrzyskiej (274). Na te dwie strefy przypadało 30% wszystkich zezwoleń ważnych na koniec 2025 r. Na kolejnych pozycjach znalazły się strefy: mielecka (186 zezwoleń), łódzka (167) i tarnobrzeska (161). Przedsiębiorcy z 5 wspomnianych stref posiadają niemal 58,1% ogółu zezwoleń, co oznacza niewielką zmianę (- 0,4 pkt proc.) w stosunku do roku 2024. Całkowita liczba zezwoleń wydanych w historii stref, a więc od kwietnia 1996 r. do czerwca 2019 r., wyniosła 4 302, z tego do końca 2025 r. 2 472 zezwolenia zostały wyłączone z obrotu prawnego w związku z cofnięciem, stwierdzeniem wygaśnięcia lub nieważności albo z uchyleniem. W 2025 r. utraciło moc 80 zezwoleń, a więc o 17 zezwoleń mniej niż w 2024 r. Cofnięcie zezwolenia może nastąpić z urzędu w sytuacji niezrealizowania przez przedsiębiorcę określonych w nim warunków. Zezwolenie może być również cofnięte na wniosek samego przedsiębiorcy. Od początku funkcjonowania stref do końca 2024 r. cofnięto 910 zezwoleń, tj. 21,15% wszystkich wydanych. W samym 2025 r. cofnięto tylko 2 zezwolenia, przy 12 zezwoleniach cofniętych rok wcześniej. Stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia następuje na wniosek przedsiębiorcy lub z mocy prawa w przypadku utraty przez dany podmiot statusu przedsiębiorcy, tj. z dniem wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Przedsiębiorców (z zastrzeżeniem, że wykreślenie z KRS nie wynika z przejęcia spółki przez inny podmiot), a w przypadku osoby fizycznej – z dniem wykreślenia z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej (pod warunkiem, że wykreślenie z ewidencji nie jest skutkiem przekształcenia formy działalności w spółkę kapitałową w oparciu o przepisy art. 584 1 Kodeksu spółek handlowych i zezwolenie nie przeszło na spółkę powstałą z przekształcenia). Ponadto zezwolenie może wygasnąć z upływem terminu, na jaki zostało udzielone. Do końca 2025 r. wygasły 1 554 zezwolenia, co stanowi ponad 36,1% ogólnej liczby zezwoleń wydanych w całej historii stref. Tylko w 2025 r. wygasło 78 zezwoleń, z czego 76 to wygaśnięcia stwierdzone na wniosek przedsiębiorcy. Liczba wygaśnięć zezwoleń spadła w stosunku do 2024 r. o 8,2%. Ustawa o sse określa przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia, odmiennie traktując przedsiębiorców, którzy nie skorzystali z pomocy publicznej w ramach zezwolenia, które miałoby być wygaszone (art. 19 ust. 5 pkt 1 i 2 ww. ustawy) i tych, którzy ze zwolnienia podatkowego skorzystali (art. 19 ust. 5 pkt 3). W tym drugim przypadku stwierdzenie wygaśnięcia jest dopuszczalne tylko w sytuacji gdy przedsiębiorca spełnił warunki udzielania pomocy publicznej i warunki określone w zezwoleniu. Z tego rozwiązania korzystają więc przedsiębiorcy, którzy w pełni zrealizowali inwestycje, spełnili warunki udzielania pomocy (dotyczące m.in. trwałości projektu) i wykorzystali przysługującą im pulę pomocy w postaci zwolnienia dochodu z działalności od podatku dochodowego. W 2025 r. na 76 decyzji stwierdzających wygaśnięcie zezwolenia na wniosek przedsiębiorcy ‒ 67, a więc przeszło 88%, zostało wydanych na podstawie art. 19 ust. 5 pkt 3 ustawy o sse, a więc przedsiębiorcom, którzy spełnili ciążące na nich zobowiązania i skonsumowali przysługującą im pomoc. Podstawą unieważnienia zezwolenia jest wystąpienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, np. naruszenie przepisów o właściwości, 15 wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Od początku funkcjonowania stref minister właściwy do spraw gospodarki wydał 6 prawomocnych decyzji stwierdzających nieważność zezwolenia. Uchylenie zezwolenia następuje w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145 aa lub w art. 145b Kodeksu postępowania administracyjnego, np. ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, bądź też wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Minister właściwy do spraw gospodarki uchylił jak dotąd 2 zezwolenia. Podstawą tych decyzji była pierwsza z przytoczonych powyżej okoliczności. Nakłady inwestycyjne Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na podstawie zezwoleń, które były ważne na dzień 31 grudnia 2025 r. ponieśli nakłady inwestycyjne w wysokości 164,29 mld zł. W stosunku do 2024 r. wartość inwestycji skurczyła się o 2,87 mld zł, tj. o ponad 1,7%. Poniższa tabela przedstawia skumulowaną wartość kapitału zainwestowanego przez podmioty posiadające ważne zezwolenia na koniec danego roku, za lata 2023–2025. Tabela 5. Poniesione nakłady inwestycyjne (narastająco, na koniec roku) w mln zł Lp. Strefa 2023 r. 2024 r. 2025 r. Udział w nakładach w 2025 r. (w %) Dynamika 2025/2024 (rok 2024 = 100) 1 Kamiennogórska 3 173,08 3 224,31 3 287,33 2,00 101,95 2 Katowicka 29 340,16 29 306,86 28 973,45 17,63 98,86 3 Kostrzyńsko-Słubicka 8 821,33 8 977,46 8 513,74 5,18 94,83 4 Krakowska 5 388,26 5 405,19 5 273,00 3,21 97,55 5 Legnicka 8 432,40 8 162,78 8 117,18 4,94 99,44 6 Łódzka 15 858,98 15 931,16 13 810,78 8,41 86,69 7 Mielecka 12 903,88 12 605,02 12 836,47 7,81 101,84 8 Pomorska 13 993,42 13 844,83 13 907,06 8,47 100,45 9 Słupska 2 461,61 2 438,08 2 452,68 1,49 100,60 10 Starachowicka 2 364,68 2 336,81 2 000,97 1,22 85,63 11 Suwalska 3 683,51 3 707,01 3 798,38 2,31 102,46 12 Tarnobrzeska 16 679,58 16 611,68 16 817,29 10,24 101,24 13 Wałbrzyska 38 331,21 38,430,27 38 235,24 23,27 99,49 14 Warmińsko-Mazurska 6 192,77 6 183,17 6 270,46 3,82 101,41 Razem 167 624,87 167 164,63 164 294,03 100,00 98,28 W 2025 r., podobnie jak w latach ubiegłych, największy udział w skumulowanej wartości inwestycji miały strefy: wałbrzyska (23,27%) i katowicka (17,63%), natomiast najmniejszy – strefa starachowicka (1,22%), słupska (1,49%) i kamiennogórska (2,0%). Tylko w połowie stref wartość inwestycji na koniec 2025 r. zwiększyła się, przy czym w żadnej z nich przyrost nie był większy niż 2,5%. Najwyższą dynamikę odnotowano w strefie 16 suwalskiej, w której nakłady zwiększyły się o 91,4 mln zł, co dało wzrost na poziomie 2,46%. Na kolejnych pozycjach znalazła się strefa kamiennogórska i mielecka. Wartość inwestycji zwiększyła się w nich odpowiednio o: 1,95% i 1,84%. Wzrostem wydatków inwestycyjnych w stosunku do 2024 r. charakteryzowały się jeszcze strefy: warmińsko-mazurska (1,41%), tarnobrzeska (1,24%), słupska (0,6%) i pomorska (0,45%), a więc strefy, które w 2024 r. odnotowały ujemną dynamikę inwestycji. Pozostałe siedem stref odnotowało spadek skumulowanej wartości inwestycji, przy czym największa regresja wystąpiła w strefie starachowickiej, gdzie nakłady zmniejszyły się o 14,37%. Wartość kosztów inwestycji spadła o 335,84 mln zł i było to konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia trzech z czterech zezwoleń należących do przedsiębiorcy Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy ‒ jednego z największych inwestorów w tej strefie. Łączna wartość inwestycji dla tych trzech zezwoleń na koniec 2024 r., nieuwzględniona w raporcie z uwagi na ich wycofanie z obrotu prawnego, wynosiła 337,66 mln zł. Niewiele mniejszy spadek, wynoszący ponad 13,3%, wystąpił w strefie łódzkiej. Wartość wydatków inwestycyjnych w tej strefie skurczyła się o ponad 2,12 mld zł w stosunku do roku 2024, mimo że przedsiębiorcy posiadający na koniec 2025 r. ważne zezwolenia zwiększyli wartość swoich inwestycji o ponad 350,5 mln zł. Spadek łącznej wartości kosztów inwestycji był wynikiem stwierdzenia wygaśnięcia dwóch zezwoleń należących do Euroglas Polska i pięciu zezwoleń przedsiębiorcy Ceramika Paradyż. Łączny koszt siedmiu inwestycji tych przedsiębiorców, nie uwzględniony w wynikach strefy na koniec 2025 r., wynosi ponad 2,2 mld zł. W 2024 r. Euroglas Polska z inwestycjami w Osiedlu Niewiadów (gmina Ujazd) i Ceramika Paradyż z inwestycjami w zakładach w Tomaszowie Mazowieckim, Wielkiej Woli (gmina Paradyż) i Opocznie, plasowały się w czołówce wiodących inwestorów strefy łódzkiej, odpowiednio na pozycji pierwszej i piątej. 3287,33 28973,45 8513,74 5273,00 8117,18 13810,78 12836,47 13907,06 2452,68 2000,97 3798,38 16817,29 38235,24 6270,46 0 5 000 10 000 15 000 20 000 25 000 30 000 35 000 40 000 45 000 Wartość inwestycji (w mln zł) Strefa Skumulowana wartość inwestycji w latach 2023 –2025 2023 r. 2024 r. 2025 r. 17 W wartościach bezwzględnych największy wzrost inwestycji w porównaniu z 2024 r. wystąpił w strefie mieleckiej i wyniósł 231,45 mln zł. Jest to zasługa sukcesywnego angażowania środków przez wielu inwestorów, wśród których wyróżniali się Goodrich Aerospace Poland, BorgWarner Poland, Froneri Polska i MTU Aero Engines Polska. Przyrost wydatków inwestycyjnych na przestrzeni 2025 r. znacznie przekroczył ubytek wynikający ze stwierdzenia wygaśnięcia w tym samym okresie aż 11 zezwoleń związanych z inwestycjami, których koszty na koniec 2024 r. wynosiły ok. 260,32 mln zł. Na kolejnej pozycji pod względem skali przyrostu kosztów inwestycji uplasowała się strefa tarnobrzeska, ze wzrostem wynoszącym 205,61 mln zł. Na wynik ten w największym stopniu złożyły się nakłady poczynione w 2025 r. przez UPM Raflatac Polska i Starion Poland. Przyrost wydatków inwestycyjnych w trakcie 2025 r. był ponad dwukrotnie większy niż ubytek wynikający z wycofania z obrotu prawnego 8 zezwoleń. Wzrost nakładów o ponad 80 mln zł odnotowały też strefy suwalska i warmińsko-mazurska. W strefie suwalskiej przyrost na poziomie 91,37 mln zł wynikał m.in. z wydatków poniesionych przez Rosti Poland i Zakłady Produkcyjno-Usługowe Prawda, a w strefie warmińsko-mazurskiej – głównie z aktywności Ikea Industry Poland i Egger Biskupiec. W obu strefach wartość inwestycji wzrosła o niemal 100 mln zł, a ubytki wynikające z wygaśnięcia jednego zezwolenia w każdej z nich nie przekroczyły 6 mln zł. Tego, jak znaczący jest wpływ wycofywania z obrotu prawnego zezwoleń na skumulowaną wartość nakładów inwestycyjnych poniesionych w strefach dowodzi tabela 6 przedstawiająca zmianę wartości inwestycji na przestrzeni 2025 r. Tabela 6. Zmiana skumulowanej wartości inwestycji w 2025 r. w tys. zł Lp. Strefa Wartość inwestycji na koniec 2024 r. Ubytek nakładów w związku z wycofaniem zezwoleń Zwiększenie wartości inwestycji Wartość inwestycji na koniec 2025 r. 1 Kamiennogórska 3 224 310,76 0,00 63 015,52 3 287 326,28 2 Katowicka 29 306 862,61 525 264,01 191 850,32 28 973 448,92 3 Kostrzyńsko-Słubicka 8 977 456,13 484 424,02 20 705,06 8 513 737,17 4 Krakowska 5 405 186,37 137 168,64 4 986,92 5 273 004,65 5 Legnicka 8 162 785,38 45 629,60 24,33 8 117 180,11 6 Łódzka 15 931 163,66 2 470 903,36 350 515,96 13 810 776,26 7 Mielecka 12 605 019,89 260 320,51 491 770,52 12 836 469,90 8 Pomorska 13 844 829,26 81 171,32 143 405,34 13 907 063,28 9 Słupska 2 438 075,57 24 754,15 39 358,46 2 452 679,88 10 Starachowicka 2 336 806,25 337664,30 1 825,18 2 000 967,13 11 Suwalska 3 707 014,81 5 970,27 97 339,90 3 798 384,44 12 Tarnobrzeska 16 611 684,11 180 638,51 386 248,68 16 817 294,28 13 Wałbrzyska 38 430 266,25 374 836,03 179 805,03 38 235 235,25 14 Warmińsko-Mazurska 6 183 167,07 5 570,57 92 862,67 6 270 459,17 Razem 167 164 628,12 4 934 315,29 2 063 713,89 164 294 026,72 18 Wycofanie w 2025 r. z obrotu prawnego 80 zezwoleń oznacza, że w statystykach dotyczących wyników stref na koniec ubiegłego roku nie zostały uwzględnione wydatki inwestycyjne poniesione w związku z realizacją tych zezwoleń na łączną kwotę ponad 4,93 mld zł. Jest to wartość inwestycji określona na koniec 2024 r., kiedy zezwolenia jeszcze obowiązywały i przypisane do nich nakłady inwestycyjne były uwzględnione w całkowitych kosztach inwestycji wynoszących przeszło 167,16 mld zł. Największy ubytek wydatków inwestycyjnych, stanowiący połowę łącznej wielkości dla wszystkich stref, wystąpił w strefie łódzkiej. Na rezultat na poziomie 2,47 mld zł złożyły się wydatki inwestycyjne dla 13 zezwoleń wycofanych z obrotu prawnego, w tym wspomnianych wcześniej 2 zezwoleń Euroglas Polska i 5 zezwoleń Ceramiki Paradyż. Utrata ważności 12 zezwoleń w strefie katowickiej wiązała się z ubytkiem inwestycji na kwotę przekraczającą 525,26 mln zł. Największe wydatki inwestycyjne związane były z wygasłym zezwoleniem Huty Łabędy i dwoma zezwoleniami Ficomirrors Polska. W sumie na te trzy zezwolenia przypadło ponad 290,39 mln zł. Niewiele mniejszy niż w strefie katowickiej, bo wynoszący 484,42 mln zł, był ubytek wartości inwestycji w strefie kostrzyńsko-słubickiej. Spowodowało go wygaśnięcie 7 zezwoleń, w tym zezwolenia dla Swiss Krono z wydatkami na poziomie 240 mln zł. Na tle innych stref wyróżnia się jeszcze strefa wałbrzyska i starachowicka. W strefie wałbrzyskiej wygaszenie 8 i cofnięcie 2 zezwoleń skutkowało redukcją wartości inwestycji o blisko 374,84 mln zł. Niemal połowa z tej kwoty przypadła na wygasłe zezwolenie dla Alstom Polska. W strefie starachowickiej wspomniane wcześniej stwierdzenie wygaśnięcia trzech zezwoleń należących do przedsiębiorcy Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy oznaczało pomniejszenie wartości nakładów inwestycyjnych o 337,66 mln zł. Mimo że zdecydowana większość inwestycji w strefach jest już w stu procentach zrealizowana i przedsiębiorcy znajdują się na etapie korzystania z pomocy publicznej w formie zwolnienia podatkowego, we wszystkich strefach nastąpił przyrost wartości inwestycji w 2025 r. Wielkość tego przyrostu była bardzo zróżnicowana w poszczególnych strefach. W strefie legnickiej zwiększenie było symboliczne i wyniosło niewiele ponad 24,3 tys. zł. W kilku strefach przekroczyło jednak 100 mln zł. Pod tym względem wyróżniła się strefa mielecka, w której przedsiębiorcy posiadający ważne zezwolenia zwiększyli wartość swoich inwestycji o 491,77 mln zł. W strefie tarnobrzeskiej przedsiębiorcy doinwestowali niemal 386,25 mln zł. W obu przypadkach przyrosty wartości inwestycji pozwoliły zrekompensować ubytki wynikające z wycofania z obrotu prawnego zezwoleń, odpowiednio 11 i 8. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa łódzka, w której nakłady inwestycyjne na przestrzeni 2025 r. zwiększyły się o 350,52 mln zł. Taki przyrost nie był jednak w stanie zniwelować negatywnych skutków wycofania z obrotu prawnego 13 zezwoleń. Umożliwił jedynie złagodzenie konsekwencji ubytku nakładów w wysokości 2,45 mld zł. 19 Miejsca pracy Inwestorzy działający na terenie stref na koniec 2025 r. zatrudniali 356 670 pracowników, z czego ponad 68,4% stanowiły nowe miejsca pracy, tzn. utworzone przez przedsiębiorców w wyniku realizacji nowych inwestycji po dniu uzyskania zezwolenia. W 2025 r. zatrudnienie ogółem u przedsiębiorców posiadających zezwolenia na działalność w strefach spadło w stosunku do roku 2024 o 12,2 tys. pracowników, tj. o 3,3%. Dodatnia dynamika zatrudnienia ogółem wystąpiła w czterech strefach, przy czym nigdzie nie przekroczyła 2%. Największe wzrosty odnotowały strefy suwalska i legnicka, w których liczba pracowników zwiększyła się odpowiednio o 1,8% i 1,7%. W przypadku strefy suwalskiej przełożyło się to na wzrost zatrudnienia o 160 pracowników, a w przypadku legnickiej – o 247 etatów. W strefie pomorskiej łączne zatrudnienie zwiększyło się o 0,8%, a w strefie krakowskiej o 0,3%. W pozostałych strefach wskaźnik dynamiki zatrudnienia był mniejszy od 100, co oznacza, że zatrudnienie ogółem na koniec 2025 r. spadło w stosunku do poziomu z 2024 r. Największy spadek zatrudnienia odnotowała strefa łódzka, w której liczba pracowników ogółem zmniejszyła się o 8,8%. Tak jak w przypadku spadku wartości inwestycji przyczyniło się do tego wycofanie z obrotu prawnego 13 zezwoleń, w szczególności stwierdzenie wygaśnięcia zezwoleń przedsiębiorcy Ceramika Paradyż i Euroglas Polska, którzy na koniec 2024 r. wykazywali zatrudnienie łączne przekraczające 1,7 tys. pracowników. Dodatkowym czynnikiem negatywnie wpływającym na poziom zatrudnienia w strefie łódzkiej było zamknięcie przez Beko Poland Manufacturing zakładu produkcyjnego w Łodzi. Wiązało się z nim zlikwidowanie na przestrzeni 2025 r. blisko 500 miejsc pracy. W strefie słupskiej zatrudnienie ogółem spadło o 6,5% i w głównej mierze przyczyniło się do tego wygaśnięcie zezwolenia należącego do przedsiębiorcy MS więcej niż OKNA, który na koniec 2024 r. zatrudniał ponad 250 pracowników oraz liczne redukcje liczebności załogi. Spadek zatrudnienia w strefie katowickiej i kostrzyńsko-słubickiej wyniósł odpowiednio 5,3% i 5,0%. W pierwszej z nich był on spowodowany wycofaniem z obrotu prawnego 12 zezwoleń, dla których na koniec 2024 r. wykazywano zatrudnienie łączne przekraczające 2,0 tys. pracowników oraz ograniczeniem zatrudnienia u około pięćdziesięciu przedsiębiorców, z których największe redukcje załogi przeprowadzili: Adient Sealing Poland, Tenneco Silesia, Mapei Polska i Valeo Electric and Electronic Systems. U dwóch pierwszych inwestorów spadek zatrudnienia przekraczał 200, a u pozostałych – 160 etatów. Na zmniejszenie zatrudnienia w strefie kostrzyńsko-słubickiej w największym stopniu złożyło się wygaśnięcie zezwolenia dla Swiss Krono, zatrudniającego na koniec 2024 r. ponad 1,0 tys. pracowników, a także ograniczenie liczebności załogi w fabryce Amica we Wronkach (o 250 etatów). Tabela 7. przedstawia informacje o liczbie miejsc pracy w poszczególnych strefach w latach 2023–2025 u przedsiębiorców posiadających zezwolenia na działalność w strefie na koniec danego roku oraz informacje o dynamice zatrudnienia. 20 Tabela 7. Miejsca pracy w strefach Lp. Strefa 31.12.2023 r. 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Dynamika zatrudnienia ogółem (rok poprzedni = 100) Ogółem Nowe Utrzymane Ogółem Nowe Utrzymane Ogółem Nowe Utrzymane 2024/2023 2025/2024 1 Kamiennogórska 6 968 6 060 908 6 747 5 865 882 6 588 5 706 882 96,8 97,6 2 Katowicka 70 090 43 352 26 738 68 398 41 559 26 839 64 798 39 399 25 399 97,6 94,7 3 Kostrzyńsko-Słubicka 33 669 20 631 13 038 31 920 19 388 12 532 30 321 19 051 11 270 94,8 95,0 4 Krakowska 32 625 20 791 11 834 26 629 16 239 10 390 26 697 16 307 10 390 81,6 100,3 5 Legnicka 15 635 13 111 2 524 14 837 12 313 2 524 15 084 12 560 2 524 94,9 101,7 6 Łódzka 32 496 24 048 8 448 31 020 22 930 8 090 28 292 21 095 7 198 95,5 91,2 7 Mielecka 37 176 22 671 14 505 36 449 22 423 14 026 34 958 21 688 13 270 98,0 95,9 8 Pomorska 26 678 20 098 6 580 25 568 19 294 6 274 25 775 19 501 6 274 95,8 100,8 9 Słupska 5 014 3 189 1 825 5 026 3 132 1 894 4 697 3 069 1 628 100,2 93,5 10 Starachowicka 7 307 4 419 2 888 6 978 4 440 2 538 6 973 4 354 2 618 95,5 99,9 11 Suwalska 9 272 5 045 4 227 8 661 5 054 3 607 8 821 5 137 3 684 93,4 101,8 12 Tarnobrzeska 27 729 21 789 5 940 26 661 20 832 5 829 25 991 20 041 5 950 96,1 97,5 13 Wałbrzyska 60 898 47 640 13 258 60 369 47 426 12 943 58 263 45 837 12 426 99,1 96,5 14 Warmińsko-Mazurska 19 882 10 419 9 463 19 606 10 293 9 313 19 412 10 297 9 115 98,6 99,0 Razem 385 439 263 263 122 176 368 869 251 188 117 681 356 670 244 042 112 628 95,7 96,7 21 W liczbach bezwzględnych wzrosty zatrudnienia ogółem w porównaniu z 2024 r. były stosunkowo małe i mieściły się w granicach od 68 do 247 etatów. Największy przyrost liczby pracowników miał miejsce w strefie legnickiej, głównie za sprawą HMT Heldener Metalltechnik Polska oraz Wezi-tec. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa pomorska, w której liczba miejsc pracy zwiększyła się o 207, przede wszystkim dzięki inwestycji MR Garden. W pozostałych dwóch strefach, które odnotowały wzrost zatrudnienia ogółem, tj. w strefie suwalskiej i krakowskiej, liczba etatów wzrosła odpowiednio o 160 i 68. Największy, bo wynoszący 3,6 tys. etatów, spadek zatrudnienia ogółem wystąpił w strefie katowickiej. Wynikał on ze wspomnianego wycofania z obrotu prawnego 12 zezwoleń dla przedsiębiorców wykazujących na koniec 2024 r. łączne zatrudnienie przekraczające 2,0 tys. pracowników oraz z redukcji liczby pracowników u ok. 50 przedsiębiorców. Spadek o ponad 2,7 tys. etatów odnotowała strefa łódzka. Jest on konsekwencją wystąpienia wskazanych wcześniej czynników, tj. stwierdzenia wygaśnięcia 13 zezwoleń, w szczególności zezwoleń należących do dwóch znaczących pracodawców ‒ Ceramiki Paradyż i Euroglas Polska, oraz likwidacji zakładu Beko Poland Manufacturing w Łodzi. W strefie wałbrzyskiej zatrudnienie ogółem skurczyło się o ponad 2,1 tys. etatów. Na ten rezultat złożyło się wycofanie z obrotu prawnego 10 zezwoleń, dla których na koniec 2024 r. wykazano ponad 1,2 tys. etatów oraz redukcja etatów, m.in. u czterech znaczących inwestorów, oscylująca w przedziale od 109 do 384 etatów. 6588 64798 30321 26697 15084 28292 34958 25775 4697 6973 8821 25991 58263 19412 0 10 000 20 000 30 000 40 000 50 000 60 000 70 000 80 000 Wartość inwestycji (w mln zł) Strefa Zatrudnienie w strefach w latach 2023 –2025 2023 r. 2024 r. 2025 r. 22 Liczba nowych miejsc pracy na koniec 2025 r. zmniejszyła się w porównaniu z rokiem 2024 o 2,8%, co przełożyło się na spadek o ponad 7,1 tys. etatów. Dodatnią dynamikę w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy odnotowały cztery strefy i były to te same strefy, w których wystąpił wzrost zatrudnienia ogółem. Największą dynamiką charakteryzowała się strefa legnicka. Liczba nowych miejsc pracy wzrosła w tej strefie o 2,0% i było to przede wszystkim konsekwencją aktywności HMT Heldener Metalltechnik Polska oraz Wezi-tec. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa suwalska, ze wzrostem liczby nowych etatów o 1,6%. Wynik ten udało się osiągnąć dzięki drobnym wzrostom zatrudnienia u kilkunastu przedsiębiorców rekompensującym ubytek wynikający z wygaśnięcia 3 zezwoleń i licznych redukcji liczebności załogi, z których największa miała miejsce u przedsiębiorcy Kensus. W strefie pomorskiej liczba nowych miejsc pracy wzrosła o 1,1%, a w strefie krakowskiej – o 0,4%. Największy spadek liczby nowych miejsc pracy charakteryzował strefę łódzką, w której liczba etatów utworzonych w wyniku realizacji nowych inwestycji skurczyła się o 8%. Było to konsekwencją tych samych zjawisk, które przyczyniły się do największego w ujęciu procentowym i w liczbach bezwzględnych spadku zatrudnienia ogółem, a więc wycofania z obrotu prawnego 13 zezwoleń, w tym 2 zezwoleń dla przedsiębiorcy Euroglas Polska wykazującego na koniec 2024 r. ok. 490 nowych etatów oraz redukcji zatrudnienia i zamknięcia zakładu Beko Poland Manufacturing w Łodzi. Na kolejnej pozycji znalazła się strefa katowicka, w której liczba nowych miejsc pracy spadła o 5,2%. Przyczyniło się do tego, tak jak w przypadku spadku zatrudnienia ogółem, wycofanie z obrotu prawnego 12 zezwoleń dla inwestycji, którym na koniec 2024 r. przypisano utworzenie ponad 1,0 tys. nowych stanowisk pracy oraz redukcja zatrudnienia u takich przedsiębiorców jak: Adient Seating Poland, Tenneco Silesia, Valeo Electric and Electronic Systems i BMZ Poland. W strefach: tarnobrzeskiej, wałbrzyskiej i mieleckiej spadki liczby nowych etatów oscylowały w przedziale od 3,8% do 3,3%. Do takiego rezultatu przyczyniło się, przywoływane już wielokrotnie, wycofanie z obrotu prawnego zezwoleń, dla których na koniec 2024 r. wykazywano łącznie prawie 1,8 tys. nowych miejsc pracy i redukcja nowych etatów u kilku dużych inwestorów, m.in.: Federal Mogul Gorzyce (strefa tarnobrzeska), Kyndryl Global Services Delivery Centre Polska, Robert Bosch i Faurecia Wałbrzych (strefa wałbrzyska) oraz ML System, BorgWarner Poland i Remog Polska (strefa mielecka). W liczbach bezwzględnych największy spadek liczby nowych miejsc pracy w porównaniu z 2024 r. miał miejsce w strefie katowickiej. Liczba nowych etatów w tej strefie zmniejszyła się o niemal 2,2 tys. Na kolejnych pozycjach znalazły się strefy łódzka i wałbrzyska, z redukcją wynoszącą ponad 1,8 tys. nowych miejsc pracy w pierwszej ze stref i blisko 1,6 tys. etatów w drugiej. Spadki liczby nowo utworzonych miejsc pracy w tych strefach wynikały z wystąpienia tych samym zjawisk co w przypadku redukcji zatrudnienia ogółem. W grupie stref o największych spadkach nowych miejsc pracy w liczbach bezwzględnych znalazły się jeszcze strefy: tarnobrzeska (spadek o 791 etatów) i mielecka (o 735 etatów). 23 Największym udziałem w zatrudnieniu ogółem od wielu lat charakteryzuje się strefa katowicka. W 2025 r. wyniósł on ponad 18,17% i był o 0,33 pkt proc. niższy niż w roku wcześniejszym. Do największych pracodawców w strefie katowickiej należą: NGK Ceramics Polska (fabryki w Dąbrowie Górniczej i Gliwicach), ZF Passive Safety Systems Poland, Stellantis Gliwice (zakłady w Gliwicach i Tychach), Lear Corporation Poland II (fabryka w Tychach), Brembo Poland, Nexteer Automotive Poland i Rockwell Automotive. Drugą pod względem udziału w zatrudnieniu była strefa wałbrzyska, z wynikiem na poziomie 16,34%, a więc niewiele niższym (o 0,06 pkt proc.) niż w roku 2024. Wysoką pozycję w tym rankingu strefa zawdzięcza inwestycjom realizowanym przez takich przedsiębiorców jak: Kyndryl Global Services Delivery Centre Polska, Volkswagen Poznań (fabryka we Wrześni), Electrolux Production Poland (fabryki w Żarowie, Oławie i Świdnicy, przed podziałem jako Electrolux Poland), Toyota Motor Manufacturing Poland (zakłady w Wałbrzychu i Jelczu- Laskowicach), Mahle Polska, ZF CV Systems Poland, Adient Poland (fabryki w Skarbimierzu i Świebodzinie), Faurecia Wałbrzych (zakłady w Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach) oraz 3M Wrocław. Na trzeciej pozycji znalazła się strefa mielecka, której udział w zatrudnieniu ogółem wynosił 9,8%. W tej strefie najwięcej pracowników zatrudniali: Pratt & Whitney Rzeszów, Firma Oponiarska Dębica, Bury, Lear Corporation Poland II (zakład w Jarosławiu), i BorgWarner Poland. Na kolejnych miejscach w rankingu były strefy: kostrzyńsko-słubicka (8,5%, m.in. dzięki inwestycjom Volkswagen Poznań w fabryce w Poznaniu, Phoenix Contact Wielkopolska, Faurecia Gorzów i Amica) oraz łódzka (7,93%, m.in. za sprawą Press Glass i zakładu w Radomsku, Infosys Poland, Fujitsu Technology Solutions). Łącznie na te pięć stref przypadło ponad 60,7% wszystkich miejsc pracy istniejących w strefach na koniec 2025 r. 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% 14% 16% 18% 20% Udział procentowy Strefa Udział stref w zatrudnieniu w 2025 r. Udział strefy w zatrudnieniu ogółemUdział strefy w liczbie nowych miejsc pracy ogółem 24 Tak jak w poprzednich latach strefa katowicka i wałbrzyska, z najwyższym udziałem w zatrudnieniu ogółem, dominowały również pod względem udziału w liczbie utworzonych nowych miejsc pracy. W tym rankingu na pierwszym miejscu uplasowała się jednak strefa wałbrzyska, z udziałem wynoszącym niemal 18,8%, a więc bardzo zbliżonym do wyniku z 2024 r. Nowe miejsca pracy powstałe w strefie katowickiej stanowiły natomiast niewiele ponad 16,1% wszystkich nowych etatów, tj. o 0,4 pkt proc. mniej niż w roku 2024. Na kolejnych pozycjach, z udziałami przekraczającymi 8,0%, znalazły się strefy: mielecka (8,89%), łódzka (8,64%) i tarnobrzeska (8,21%). W sumie na pięć stref z czołówki tego rankingu przypadło niespełna 60,7% wszystkich nowych miejsc pracy powstałych w strefach. Przedsiębiorcą, który według stanu na koniec 2025 r. utworzył w strefach najwięcej nowych miejsc pracy jest Volkswagen Poznań, posiadający zakłady w Poznaniu (strefa kostrzyńsko- słubicka) i we Wrześni (strefa wałbrzyska). Przedsiębiorca ten stworzył prawie 4 tys. nowych miejsc pracy. Do pułapu 4 tys. niewiele zabrakło też przedsiębiorcy Shell, który w strefie krakowskiej posiada 4 zezwolenia. Na trzeciej pozycji uplasował się Electrolux Production Poland. W fabrykach tego przedsiębiorcy w Oławie, Świdnicy i Żarowie w strefie wałbrzyskiej oraz w Siewierzu i Zabrzu w strefie katowickiej na koniec 2025 r. było blisko 3,7 tys. nowych miejsc pracy. Ponad 3 tys. nowo utworzonych miejsc pracy wykazywali jeszcze: Kyndryl Global Services Delivery Centre Polska działający we Wrocławiu (strefa wałbrzyska), Flextronics International Poland w Tczewie (strefa pomorska), LG Energy Solution Wrocław w Kobierzycach (strefa tarnobrzeska) i NGK Ceramics Polska w zakładach w Gliwicach i Dąbrowie Górniczej (strefa katowicka). Wiodący inwestorzy W 2025 r. na liście piętnastu największych inwestorów doszło tylko do jednej zmiany. Na piętnastej pozycja pojawił się Electrolux Production Poland, zastępując plasującego się na tym miejscu w poprzednich latach przedsiębiorcę Euroglas Polska. Zmiana jest konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia obu zezwoleń Euroglas Polska dla inwestycji na łączną kwotę przekraczającą 1,56 mld zł. Pozostali przedsiębiorcy zachowali swoje pozycje w gronie wiodących inwestorów. Tabela 8. Wiodący inwestorzy w specjalnych strefach ekonomicznych Lp. Przedsiębiorca Strefa Branża Kraj pochodzenia kapitału 1 LG Energy Solution Wrocław sp. z o.o. Tarnobrzeska Produkcja ogniw do pojazdów elektrycznych Korea Płd. 2 Mercedes-Benz Manufacturing Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Motoryzacja (silniki) Niemcy 3 Stellantis Gliwice sp. z o.o. Katowicka Motoryzacja (samochody i silniki) Niemcy 4 Toyota Motor Manufacturing Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Motoryzacja (skrzynie biegów i silniki) Belgia/Japonia 5 Volkswagen Poznań sp. z o.o. Kostrzyńsko- Słubicka i Wałbrzyska Motoryzacja (samochody) Luksemburg 25 Lp. Przedsiębiorca Strefa Branża Kraj pochodzenia kapitału 6 Grupa Azoty Polyolefins S.A. Pomorska Chemiczna Polska 7 NGK Ceramics Polska sp. z o.o. Katowicka Motoryzacja (filtry do silników) Belgia/Wielka Brytania/Japonia 8 Umicore Battery Materials Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Produkcja materiałów katodowych do akumulatorów Luksemburg 9 Volkswagen Motor Polska sp. z o.o. Legnicka Motoryzacja (silniki) Niemcy 10 Essity Operations Poland sp. z o.o. Wałbrzyska Produkcja środków higieny osobistej Niemcy 11 Bridgestone Stargard sp. z o.o. Pomorska Produkcja opon Belgia 12 Mondelez Polska Production sp. z o.o. Łódzka i Wałbrzyska Spożywcza Polska 13 Zakłady Farmaceutyczne Polpharma S.A. Łódzka, Pomorska i Tarnobrzeska Farmaceutyczna Holandia 14 Egger Biskupiec sp. z o.o. Warmińsko- Mazurska Przetwórstwo drewna Austria 15 Electrolux Production Poland sp. z o.o. Katowicka i Wałbrzyska Produkcja sprzętu gospodarstwa domowego Szwecja Łączne nakłady inwestycyjne piętnastu największych inwestorów na koniec 2025 r. wyniosły ponad 50,6 mld zł, co stanowiło 30,81% całkowitej wartości inwestycji zrealizowanych w strefach. Udział inwestycji czołowych inwestorów był o niemal 0,5 pkt proc. większy niż w 2024 r. Zmiana na miejscu piętnastym w rankingu wiodących inwestorów nie miała wpływu na pozycje poszczególnych branż w tej grupie. W dalszym ciągu najsilniej jest reprezentowana branża motoryzacyjna. Przypadło na nią ok. 51,32% wartości inwestycji zrealizowanych przez piętnastu wiodących inwestorów. To poziom bardzo zbliżony do wielkości z 2024 r. Pod względem kraju pochodzenia kapitału nadal największy udział w wartości inwestycji mają przedsiębiorcy z kapitałem niemieckim, ale przypadło na nich prawie 30,8% wydatków inwestycyjnych, czyli o 3 pkt proc. mniej niż w roku 2024. Jest to konsekwencja awansu szwedzkiego inwestora Electrolux Production Poland w miejsce Euroglas Polska z kapitałem niemieckim. Tak jak w poprzednich latach wśród wiodących inwestorów wyróżniają się też przedsiębiorcy z kapitałem pochodzącym z Belgii (udział na poziomie 19,1%) i z Luksemburga (ponad 14,2%). Przedsięwzięcia zrealizowane przez piętnastu największych inwestorów zlokalizowane są głównie w województwie dolnośląskim i śląskim. Na terenie tych województw swoje inwestycje ulokowało 8 z 15 wiodących inwestorów, przy czym aż 7 z nich posiadało więcej niż jedno zezwolenie. Na inwestycje zrealizowane w województwie śląskim i dolnośląskim przypadło 64,1% środków zainwestowanych przez podmioty z czołowej piętnastki. Piętnastu wiodących inwestorów posiadało łącznie 60 ważnych zezwoleń. Aż czternaście zezwoleń przypadało na przedsiębiorcę Electrolux Production Poland, który prowadzi 26 działalność w dwóch strefach – katowickiej i wałbrzyskiej. Dziewięć zezwoleń posiadały Zakłady Farmaceutyczne Polpharma działające w trzech strefach: pomorskiej (Starogard Gdański), łódzkiej (Sieradz) i tarnobrzeskiej (Nowa Dęba). Siedmioma zezwoleniami dysponowała Toyota Motor Manufacturing Poland, pięć należało do NGK Ceramics Polska, a cztery – do Stellantis Gliwice, Volkswagen Motor Polska i Mondelez Polska Production działającego w strefie łódzkiej (Tomaszów Mazowiecki) i wałbrzyskiej (Skarbimierz). Pięciu inwestorów z czołowej piętnastki posiadało jedno zezwolenie na działalność w strefie. W 2025 r. nie zmieniła się liczba przedsiębiorców, których inwestycje w strefach przekroczyły 1 mld zł. Grupa ta liczyła 24 przedsiębiorców. Łączna wartość wydatków inwestycyjnych poniesionych przez inwestorów z tego grona na koniec 2025 r. wyniosła prawie 61,04 mld zł, co stanowiło 37,15% całkowitej wartości kapitału ulokowanego w strefach. Przedsiębiorcy z grupy „miliarderów” posiadali łącznie 88 zezwoleń. Efekty w przeliczeniu na zagospodarowany obszar stref W 2025 r. obszar zajęty przez przedsiębiorców posiadających zezwolenia wyniósł prawie 7 695,07 ha, tj. o 332,01 ha mniej niż w roku 2024. W dwóch strefach – kamiennogórskiej i legnickiej powierzchnia gruntów zajętych pod działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie zezwolenia nie zmieniła się. W pozostałych powierzchnia terenu pod działalność objętą zezwoleniami zmniejszyła się. Skala tego spadku była różna i wynosiła od 1,79 ha w strefie warmińsko-mazurskiej do 103,34 ha w strefie łódzkiej. Zmniejszenie powierzchni pod działalność na podstawie zezwolenia w strefie łódzkiej wynikało z wycofania z obrotu 13 zezwoleń, w szczególności z wygaśnięcia zezwoleń Euroglas Polska dotyczących inwestycji realizowanych na terenie ok. 51,1 ha i zezwoleń dla Ceramiki Paradyż, której zakłady produkcyjne zlokalizowane są na nieruchomościach o łącznej powierzchni ok. 38,4 ha. O niewiele mniej, bo o niespełna 101,53 ha, zmalała powierzchnia strefy kostrzyńsko-słubickiej wykorzystywana pod działalność gospodarczą na podstawie zezwoleń. W głównej mierze wynikało to z wygaśnięcia zezwolenia dla inwestycji Swiss Krono, zrealizowanej na terenie prawie 78,8 ha. W 2025 r. na 1 ha terenu zagospodarowanego przez inwestorów posiadających zezwolenie na działalność w strefach przypadło 21,35 mln zł nakładów inwestycyjnych i 46 miejsc pracy. W porównaniu z rokiem 2024 średnia wartość nakładów inwestycyjnych na 1 ha była wyższa o 0,47 mln zł, natomiast średnia dotycząca liczby miejsc pracy nie zmieniła się. Biorąc pod uwagę nakłady inwestycyjne na 1 ha najlepszy wynik osiągnęły strefy katowicka i legnicka. Na 1 ha zagospodarowanego terenu przypadło w nich odpowiednio 29,59 mln zł i 29,16 mln zł inwestycji. Niewiele gorszy wynik osiągnęła strefa tarnobrzeska, w której wskaźnik ten wzrósł do 28,03 mln zł/ha. Na czwartym miejscu ponownie znalazła się strefa mielecka, z wynikiem na poziomie 25,14 mln zł/ha. Na kolejnych pozycjach uplasowały się strefy: łódzka, wałbrzyska i kamiennogórska, z nakładami przekraczającymi 23 mln zł na 1 ha. 27 Tabela 9. Efekty w przeliczeniu na 1 ha terenu wykorzystanego pod działalność objętą zezwoleniami Lp. Strefa Teren zajęty pod działalność na podstawie zezwolenia (ha) Nakłady inwestycyjne na 1 ha (w mln zł) Miejsca pracy na 1 ha 1 Kamiennogórska 137,6802 23,88 48 2 Katowicka 979,1392 29,59 66 3 Kostrzyńsko-Słubicka 595,3146 14,30 51 4 Krakowska 436,3097 12,09 61 5 Legnicka 278,3761 29,16 54 6 Łódzka 570,0804 24,23 50 7 Mielecka 510,5524 25,14 68 8 Pomorska 810,5781 17,16 32 9 Słupska 201,5559 12,17 23 10 Starachowicka 144,5128 13,85 48 11 Suwalska 246,4579 15,41 36 12 Tarnobrzeska 599,8943 28,03 43 13 Wałbrzyska 1 581,2668 24,18 37 14 Warmińsko-Mazurska 603,3497 10,39 32 Razem 7 695,0681 21,35 46 Największy przyrost wartości inwestycji na 1 ha zagospodarowanego terenu w porównaniu z 2024 r. miał miejsce w strefie kostrzyńsko-słubickiej i wyniósł 1,42 mln zł/ha. Na drugiej pozycji znalazła się strefa mielecka, w której wartość inwestycji na 1 ha wzrosła o 1,18 mln zł. Relatywnie wysokim, na tle pozostałych stref, zwiększeniem tego wskaźnika charakteryzowały się strefy tarnobrzeska (wzrost o 770 tys. zł na ha) i katowicka (o 720 tys. zł/ha). Strefy: starachowicka, krakowska i legnicka odnotowały spadek średniej wartości wydatków inwestycyjnych na 1 ha, oscylujący w granicach od 160 tys. do 770 tys. zł/ha. Pod względem wielkość zatrudnienia przypadającego na 1 ha najlepszy rezultat osiągnęły strefy: mielecka (68 etatów) oraz katowicka (66 etatów). Wynik przekraczający 50 miejsc pracy osiągnęła jeszcze strefa krakowska (61 etatów), legnicka (54 etaty) i kostrzyńsko-słubicka (51 etatów). Wzrost liczby miejsc pracy w przeliczeniu na 1 ha w porównaniu z 2024 r. wystąpił w sześciu strefach, przy czym największy w strefie kostrzyńsko-słubickiej (o 5 etatów), łódzkiej i starachowickiej (w każdej z nich o 4 etaty). W trzech pozostałych strefach średnia ta wzrosła o 1 etat. W strefie krakowskiej, wałbrzyskiej i warmińsko-mazurskiej wskaźnik pozostał na tym samym poziomie. Pozostałe strefy odnotowały spadek średniej liczby miejsc pracy na 1 ha o 1 etat. 28 Struktura inwestycji według kraju pochodzenia kapitału Dla określenia kraju pochodzenia kapitału zagranicznego przyjęto, tak jak w poprzednich latach, jedną z definicji stosowanych przez Narodowy Bank Polski, tj. kraj siedziby nierezydenta będącego udziałowcem w danej firmie lub posiadającego oddział. Tabela 10. Struktura geograficzna zainwestowanego kapitału Lp. Kraj pochodzenia kapitału Wartość kapitału (w mln zł) Udział w łącznym kapitale 1 Niemcy 38 952,76 23,71% 2 Polska 35 102,76 21,37% 3 Belgia 12 700,85 7,73% 4 Korea Płd. 11 173,70 6,80% 5 Luksemburg 10 520,84 6,40% 6 Holandia 7 879,56 4,80% 7 USA 6 774,37 4,12% 8 Włochy 5 959,94 3,63% 9 Wielka Brytania 5 036,60 3,07% 10 Szwecja 4 921,73 3,00% 11 Austria 4 146,64 2,52% 12 Szwajcaria 4 055,70 2,47% 13 Cypr 3 330,93 2,03% 14 Francja 3 216,34 1,96% 15 Hiszpania 2 016,39 1,23% 16 Japonia 1 985,56 1,21% 17 Dania 1 727,87 1,05% 18 Finlandia 1 625,55 0,99% 19 Chiny 687,30 0,42% 20 Zjednoczone Emiraty Arabskie 661,33 0,40% 21 Pozostałe 1 817,29 1,09% Razem 164 294,03 100,00% W rankingu krajów pochodzenia kapitału zainwestowanego w strefach w 2025 r. doszło do trzech niewielkich zmian – zamiany pozycji między sześcioma krajami. Austria wyprzedziła Szwajcarię, awansując z dwunastej na jedenastą pozycję. Było to głównie konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia dla szwajcarskiego inwestora – Swiss Krono oraz 2 zezwoleń dla przedsiębiorcy ABB z kapitałem mieszanym – holendersko-szwajcarskim. Kolejna zamiana dotyczyła Francji i Cypru. Po rocznej przerwie Cypr powrócił na miejsce trzynaste, a Francja spadła na czternaste. Osłabienie pozycji Francji wynikało głównie z wygaśnięcia zezwolenia dla Alstom Polska. Ostatnia zmiana obejmowała Danię i Finlandię. Wartość kapitału pochodzącego z obu krajów wzrosła w porównaniu z rokiem 2024, przy czym wzrost nakładów dla inwestorów duńskich były niemal dwukrotnie większy. Przyczyniła się do tego przede wszystkim zmiana kraju pochodzenia kapitału Tenneco Automotive Eastern 29 Europe z USA na Danię i wydzielenie części działalności tego inwestora do duńskiej spółki Driv Poland. W wyniku tych zmian Dania awansowała na pozycję siedemnastą, a Finlandia spadła na osiemnaste miejsce. W strefach najwyższą wartość mają nakłady inwestycyjne przedsiębiorców z kapitałem niemieckim. Udział Niemiec wyniósł 23,71% i był mniejszy niż w roku 2024 o 0,42 pkt proc. Wartość inwestycji niemieckich spadła o prawie 1,39 mld. zł i wyniosła ok. 38,95 mld zł. Nakłady poniesione przez przedsiębiorców z Polski również skurczyły się, przy czym spadek był większy i wyniósł ok. 1,49 mld zł. Ostatecznie nakłady polskich przedsiębiorców nieznacznie przekroczyły 35,1 mld zł, co przełożyło się na udział na poziomie 21,37%, a więc niższy niż w 2024 r. o 0,52 pkt proc. Na koniec 2025 r. 70,81% wartości kapitału zainwestowanego w strefach pochodziło z sześciu krajów: Niemiec, Polski, Belgii, Korei Południowej, Luksemburga i Holandii. W 2024 r. udział czołowej szóstki krajów był zbliżony i wynosił 70,94%. W tym gronie były te same kraje co w 2025 r. Poniższy wykres prezentuje wiodące kraje pochodzenia kapitału ulokowanego w specjalnych strefach ekonomicznych. Na dwadzieścia krajów, z których pochodziły największe środki ulokowane w strefie według stanu na koniec 2025 r., w dziesięciu nakłady inwestycyjne były mniejsze niż w roku 2024. Największe spadki odnotowały inwestycje polskie i japońskie. Wyniosły one odpowiednio: 1,49 mld zł i 1,39 mld zł. Znacząco, bo o ponad 899,9 mln zł, skurczyła się też wartość kapitału ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Spadki inwestycji z trzech kolejnych krajów były już dużo mniejsze, choć przekraczały 100 mln zł. Inwestycje szwajcarskie skurczyły się o 266,14 mln Niemcy Polska Belgia Korea Płd. Luksemburg Holandia USA Włochy W.Brytania Szwecja Austria Szwajcaria Cypr Francja Hiszpania Japonia Dania Finlandia Chiny ZEA Pozostałe Struktura zainwestowanego kapitału wg kraju pochodzenia 30 zł, amerykańskie – o 180,6 mln zł, a hiszpańskie – o 100,6 mln zł. Pozostałe cztery kraje, tj. Japonia, Austria, Chiny i Włochy, odnotowały mniejsze spadki, mieszczące się w przedziale od 10,54 mln zł do 46,23 mln zł. Z kolei największy przyrost wartości zaangażowanego kapitału miał miejsce w przypadku Danii, Luksemburga i Finlandii. Wydatki inwestycyjne przedsiębiorców z tych trzech krajów wzrosły o prawie 1,03 mld zł, w tym wartość inwestycji duńskich o 406,95 mln zł, inwestycji z Luksemburga – o 392,89 mln zł, a z Finlandii – o 229,08 mln zł. Na poniższym wykresie została przedstawiona struktura kapitału zaangażowanego w poszczególnych strefach według trzech krajów wiodących pod względem wartości inwestycji. Największy udział inwestycji niemieckich, tak jak w roku 2024, odnotowała strefa legnicka. Na kapitał z Niemiec przypada 71,67% ogółu środków zainwestowanych w tej strefie, co daje prawie 5,82 mld zł. Do grona największych inwestorów niemieckich należą: Volkswagen Motor Polska, Sitech, Winkelmann i Hörmann Legnica. Od wielu lat bardzo dużym udziałem kapitału niemieckiego, sięgającym w 2025 r. 60,19%, charakteryzuje się strefa kamiennogórska. Jest to w dużej części efekt działalności przedsiębiorcy Bauer Print Wykroty, na którego przypada prawie 42,4% kapitału niemieckiego zainwestowanego w tej strefie. Znaczące inwestycje w strefie kamiennogórskiej zrealizowali też: Wepa Piechowice, Dr. Schumacher i Motherson DRSC Automotive Poland. Inwestycje pochodzące z Niemiec dominowały również w strefie kostrzyńsko-słubickiej (33,76% całkowitych nakładów), w której zainwestowali m.in. Gedia Poland, Homanit Polska, Homanit Krosno Odrzańskie i Phoenix Contact Wielkopolska oraz w strefie katowickiej (33,42% wydatków ogółem), 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Procent inwestycji Strefa Struktura zainwestowanego kapitału wg 3 krajów wiodących Austria Belgia Cypr Dania Francja Holandia Korea Płd. Luksemburg Niemcy Polska Słowacja Szwajcaria Szwecja Włochy Wielka Brytania pozostałe 31 w głównej mierze dzięki przedsiębiorcy Stellantis Gliwice, na którego przypada prawie 58,6% ogółu inwestycji niemieckich w strefie katowickiej. W strefie wałbrzyskiej Niemcy uplasowały się na pierwszej pozycji w grupie trzech wiodących krajów pochodzenia kapitału, z udziałem wynoszącym 27,74%, ale to właśnie w tej strefie wartość inwestycji niemieckich była najwyższa i wyniosła blisko 10,61 mld zł. Przyczynili się do tego m.in.: Mercedes-Benz Manufacturing Poland, Essity Operations Poland, spółki z grupy PCC, Creaton Polska, Rehau i BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego. Mercedes-Benz Manufacturing Poland działający w Jaworze i Stellantis Gliwice posiadający fabryki w Gliwicach i Tychach to najwięksi inwestorzy niemieccy w strefach. Poniesione przez nich nakłady, przekraczające kwotę 10,91 mld zł, stanowią ponad 28,0% ogółu inwestycji niemieckich we wszystkich strefach. Podobnie jak w latach wcześniejszych, w 2025 r. największym udziałem kapitału pochodzącego z Polski charakteryzowała się strefa suwalska. Udział ten wyniósł 77,54%. W strefie starachowickiej inwestycje z Polski stanowiły 46,51%, a w strefie krakowskiej – 43,01% całkowitych nakładów inwestycyjnych. Udział przekraczający 40% odnotowały też strefy: pomorska i warmińsko-mazurska. W obu przypadkach wyniósł on 41,89%. Do największych polskich inwestorów w strefie suwalskiej należeli: Tanne, Woodeco MDF i Padma, w starachowickiej – Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy. Wynik strefy krakowskiej to w dużej mierze zasługa inwestycji: Wiśniowski, Alupol Films, Grupa Azoty (spółka z dominującym kapitałem z Polski) i ComArch, natomiast na rezultat strefy pomorskiej złożyły się m.in. inwestycje: Grupy Azoty Polyolefins, Qemetica Soda Polska i MrGarden. Dominacja inwestycji z kapitałem polskim w strefie warmińsko-mazurskiej wynika głównie z inwestycji: Cedrob w Ciechanowie, Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol, ILS i Tymbark-MWS w Olsztynku. Kapitał z Polski uplasował się na pierwszym miejscu w strukturze geograficznej inwestycji również w strefach: słupskiej (z udziałem na poziomie 38,45%, za sprawą działalności: Albatros Aluminium, Paula-Fish oraz Perla Polska) i mieleckiej (26,52%, dzięki polsko- niemieckiemu przedsiębiorcy Bury, Maspex Food (wcześniej jako Polskie Zakłady Zbożowe Lubella GMW) w Lublinie, Wipasz w Międzyrzecu Podlaskim czy polsko-luksemburskiemu przedsiębiorcy Black Red White). W strefie pomorskiej inwestycje przedsiębiorców z kapitałem polskim osiągnęły najwyższą wartość spośród wszystkich stref i wyniosły prawie 5,83 mld zł. Prawie 4,61 mld zł przedsiębiorcy z kapitałem pochodzącym z Polski zainwestowali w strefie wałbrzyskiej, przy największym udziale Mondelez Polska Production (zakład w Skarbimierzu), Faurecia Wałbrzych (fabryki w Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach) oraz Adient Poland (zakłady w Skarbimierzu i Świebodzinie). Tak duże nakłady nie wystarczyły jednak na uplasowanie się Polski w gronie trzech wiodących krajów pochodzenia kapitału w strefie wałbrzyskiej. Duży udział kapitału polskiego charakteryzował także strefę kostrzyńsko-słubicką (24,47%), łódzką (20,52%) i tarnobrzeską (17,39%). Polska zajęła w tych strefach drugie miejsce w strukturze kapitałowej inwestycji. Na tej samej pozycji inwestycje z Polski znalazły się w strefie katowickiej, przy czym wydatki na poziomie 3,35 mld zł dały im udział wynoszący 11,57%. Do największych polskich inwestorów w strefie kostrzyńsko-słubickiej należeli: Faurecia Gorzów, Barlinek Inwestycje i Amica, w tarnobrzeskiej – KPS Food, Cell-Fast 32 i Zbyszko Company, a w katowickiej – Tymbark-MWS z zakładem w Tychach, CP Glass, Bioagra-Oil i Mokate. Kapitał belgijski plasujący się na trzeciej pozycji w strukturze geograficznej inwestycji w strefach, w żadnej z nich nie był dominujący. W strefie pomorskiej inwestycje z Belgii znalazły się na drugim miejscu w strukturze kapitałowej, a w strefie wałbrzyskiej, słupskiej, katowickiej i kamiennogórskiej – na trzecim. W strefie pomorskiej przedsiębiorcy z Belgii ulokowali środki finansowe o wartości prawie 2,57 mld zł, co stanowi 18,47% łącznej wartości inwestycji w tej strefie. Wysoki odsetek kapitału belgijskiego w strefie pomorskiej wynika w dużej mierze z inwestycji Bridgestone Stargard i Solvay Poland. Na tych dwóch przedsiębiorców przypada ponad 95,2% inwestycji z Belgii w strefie pomorskiej i prawie 19,3% ogółu inwestycji belgijskich w strefach. Największą wartość inwestycje pochodzące z Belgii osiągnęły jednak w strefie wałbrzyskiej. Przedsiębiorcy belgijscy zainwestowali w niej ponad 5,21 mld zł, co dało udział na poziomie 13,63% łącznej wartości inwestycji w tej strefie. Na wartości kapitału belgijskiego ulokowanego w strefie wałbrzyskiej zaważyły przede wszystkim inwestycje Toyota Motor Manufacturing Poland (spółki belgijsko-japońskiej, ze zdecydowaną dominacją kapitału z Belgii) zrealizowane w Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach. Również w strefie katowickiej wartość inwestycji belgijskich była wyższa niż w strefie pomorskiej i wyniosła ok. 3,24 mld zł. Było to konsekwencją inwestycji zrealizowanych przez belgijsko-brytyjsko-japońskiego przedsiębiorcę NGK Ceramics Polska, na którego przypada ok. 92,06% łącznej wartości inwestycji belgijskich w strefie katowickiej. Wysoka pozycja Belgii w rankingu krajów pochodzenia kapitału w strefie słupskiej, z udziałem wynoszącym 11,33%, jest natomiast zasługą inwestycji AGC Automotive Poland – jedynego belgijskiego przedsiębiorcy działającego w strefie słupskiej, realizującego inwestycje w Koszalinie i w Słupsku. Korea Południowa, tak jak w trzech poprzednich latach, zajęła pierwsze miejsce w strukturze geograficznej inwestycji w strefie tarnobrzeskiej. Inwestycje przedsiębiorców z Korei wyniosły ponad 9,41 mld zł, co dało im udział na poziomie 55,98% nakładów inwestycyjnych w tej strefie i 84,25% ogółu inwestycji koreańskich we wszystkich strefach. Na wysoką pozycję Korei Południowej w strefie tarnobrzeskiej złożyły się m.in. inwestycje: LG Energy Solution Wrocław, LG Electronics Wrocław, LG Chem Poland, LG Innotek Poland i Dongseo Display Poland, wszystkie realizowane w gminie Kobierzyce pod Wrocławiem. Korea Południowa zajęła trzecią pozycję w strukturze kapitałowej inwestycji w strefie warmińsko-mazurskiej i osiągnęła ten wynik wyłącznie dzięki jednemu przedsiębiorcy – LG Electronics Mława. Jego inwestycja na kwotę przekraczającą 800 mln zł stanowiła blisko 12,78% ogółu wydatków inwestycyjnych poniesionych w tej strefie. Największy udział kapitału z Luksemburga, zapewniający temu krajowi drugą pozycję w strukturze geograficznej inwestycji, charakteryzuje strefę starachowicką. Inwestycje z Luksemburga stanowiły 18,87% łącznej wartości wydatków inwestycyjnych w tej strefie i wyniosły niemal 377,47 mln zł. Ten wynik to efekt działalności jedynego inwestora z kapitałem luksemburskim w strefie starachowickiej, czyli Man Bus. Dużo większe środki inwestorzy z Luksemburga zaangażowali w strefie wałbrzyskiej. Drugie miejsce w strukturze geograficznej kapitału, z udziałem wynoszącym 17,58%, zapewniły im nakłady na poziomie 6,72 mld zł. To zasługa inwestycji zrealizowanych przez Volkswagen Poznań w zakładzie we 33 Wrześni i działalności Umicore Battery Materials Poland. Środki zaangażowane przez tych dwóch największych inwestorów strefowych pochodzących z Luksemburga stanowiły ponad 98,3% łącznej wartości kapitału z tego kraju ulokowanego w strefie wałbrzyskiej .W sumie na strefę wałbrzyską przypada prawie 2 / 3 ogółu inwestycji luksemburskich w strefach. Dzięki inwestycji Joyson Safety Systems Poland Luksemburg uplasował się na drugim miejscu w strukturze pochodzenia kapitału w strefie kamiennogórskiej, z udziałem wynoszącym 14,24%. Koszt tej inwestycji znacznie jednak odbiega od sumy kapitału luksemburskiego zaangażowanego w strefie wałbrzyskiej, stanowiąc niespełna 7% jej wartości. W strefach krakowskiej i legnickiej inwestycje z Luksemburga znalazły się na trzeciej pozycji w rankingu krajów, z których pochodzi ulokowany w nich kapitał. W strefie krakowskiej ich udział w łącznej wartości ulokowanego w niej kapitału wyniósł 14,65%, przy wydatkach inwestycyjnych wynoszących niemal 772,46 mln zł. Prawie 92,4% z tej kwoty przypada na dwóch przedsiębiorców – Man Trucks i Velvet Care. W przypadku strefy legnickiej inwestycje jednego przedsiębiorcy Gates Polska (w Legnicy i Legnickim Polu) o wartości niespełna 328,9 mln zł dały kapitałowi z Luksemburga udział wynoszący 4,05% łącznej wartości inwestycji w tej strefie. Inwestycje z Holandii zajęły pierwsze miejsce w strukturze geograficznej kapitału ulokowanego w strefie łódzkiej, z nakładami wynoszącymi ponad 3,3 mld zł. Dało to inwestycjom holenderskim udział na poziomie 23,91%. O wyniku Holandii w tej strefie przesądziły inwestycje: Beko Poland Manufacturing, Fuji Seal Poland, Zakładów Farmaceutycznych Polpharma (fabryka w Sieradzu), Animex Kutno i Procter and Gamble Operations Polska (zakład w Aleksandrowie Łódzkim). W strefie pomorskiej inwestycje holenderskie znalazły się na trzeciej pozycji w strukturze pochodzenia kapitału. Zaangażowanie finansowe wyniosło ponad 1,29 mld zł, co stanowiło 9,31% ogólnej wartości poniesionych w niej nakładów inwestycyjnych. Prawie 87,2% tej kwoty przypada na inwestycje Zakładów Farmaceutycznych Polpharma w Starogardzie Gdańskim. Większe, bo wynoszące blisko 1,73 mld zł, były wydatki inwestycyjne przedsiębiorców z kapitałem holenderskim w strefie wałbrzyskiej. Ponad 70,7% tych nakładów jest udziałem inwestora 3M Wrocław. Nie zapewniło to Holandii miejsca w czołowej trójce krajów pochodzenia kapitału. W sumie jednak na trzy strefy: łódzką, pomorską i wałbrzyską przypadło niemal 80,3% łącznej wartości inwestycji holenderskich zrealizowanych we wszystkich strefach. To w strefie łódzkiej i pomorskiej, ale także w strefie tarnobrzeskiej (w Nowej Dębie na Podkarpaciu) działalność prowadzi największy inwestor z kapitałem holenderskim w strefach – Zakłady Farmaceutyczne Polpharma. Inwestycje amerykańskie, choć w strukturze geograficznej kapitału ulokowanego w strefach uplasowały się na wysokim, siódmym miejscu, to w żadnej ze stref nie były w grupie trzech dominujących. Kapitał z USA w największym stopniu skoncentrował się w strefie katowickiej. Wartość inwestycji z tego kraju wyniosła niespełna 2,67 mld zł, co stanowiło 39,8% ogółu inwestycji amerykańskich we wszystkich strefach. Wśród inwestorów amerykańskich przodowali: Guardian Częstochowa ‒ największy inwestor z USA w strefach, Eaton Automotive Systems i Adient Seating Poland. Na tych trzech przedsiębiorców przypadło ponad 90,5% wartości inwestycji amerykańskich zrealizowanych w strefie katowickiej. Pod względem wartości inwestycji pochodzących z USA wyróżniała się jeszcze strefa pomorska 34 i łódzka. W strefie pomorskiej czterej przedsiębiorcy: International Paper Cellulose Fibers (Poland), MM Kwidzyn, SPX Flow Technology Poland i Jabil Poland zainwestowali łącznie prawie 1,25 mld zł. W strefie łódzkiej inwestycje amerykańskie wyniosły prawie 1,15 mld zł, głównie za sprawą Uma Investments, na którą przypada prawie 85,0% tej kwoty. Włochy, mimo wysokiej, ósmej pozycji w strukturze kapitałowej inwestycji w strefach, znalazły się w grupie trzech wiodących krajów tylko w jednej z nich – strefie kostrzyńsko- słubickiej. Inwestycje przedsiębiorców z kapitałem włoskim wyniosły tam 956,47 mln zł, co stanowiło 11,23% nakładów inwestycyjnych w tej strefie. O wyniku Włoch zadecydowały inwestycje ICT Poland, których łączna wartość stanowi 90,7% ogółu inwestycji włoskich w strefie kostrzyńsko-słubickiej. Dużo większą wartość, ale znacznie mniejszy udział w strukturze pochodzenia kapitału, miały inwestycje włoskie w strefie katowickiej i wałbrzyskiej. Nakłady inwestorów z Włoch wyniosły w nich odpowiednio: 2,14 mld zł i 1,44 mld zł. Na te dwie strefy przypadło w sumie 60,0% łącznej wartości inwestycji włoskich. W strefie katowickiej największe środki finansowe ulokowali: Brembo Poland – obecnie największy inwestor włoski w strefach, posiadający jeszcze zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefie krakowskiej, Marelli Bielsko-Biała Poland, Sest-Luve- Polska, Bitron Poland i Avio Polska, a w strefie wałbrzyskiej – Marcegaglia Poland, Italmetal i Lowara Vogel Polska. Wielka Brytania zajęła drugie miejsce w strukturze geograficznej kapitału zainwestowanego w strefie legnickiej, z udziałem wynoszącym 7,93%. Jedyny przedsiębiorca z kapitałem pochodzącym z Wielkiej Brytanii w strefie legnickiej, czyli Sanden Manufacturing Poland, poniósł wydatki inwestycyjne na kwotę blisko 644,03 mln zł. Ponad dwa i pół razy większą wartość (ok. 1,74 mld zł) i większy udział (ok. 13,6%) inwestycje brytyjskie miały w strefie mieleckiej, gdzie zainwestowali m.in.: Goodrich Aerospace Poland – aktualnie największy inwestor brytyjski w strefach, Borgwarner Rzeszów, Pratt & Whitney Rzeszów i Hamilton Sundstrand Poland. Takie wydatki nie zapewniły jednak Wielkiej Brytanii jednej z trzech czołowych pozycji w strukturze geograficznej inwestycji w strefie mieleckiej. Również w strefie katowickiej wartość inwestycji brytyjskich była większa niż w strefie legnickiej. Na kwotę bliską 855,44 mln zł złożyły się przede wszystkim inwestycje Johnson Matthey Poland i TI Poland posiadającego zakłady w Bielsku Białej i w Wieprzu w gminie Radziechowy- Wieprz. Do grona znaczących inwestorów brytyjskich należeli jeszcze: R.Twining and Company w strefie kostrzyńsko-słubickiej, Pilkington Automotive Poland w tarnobrzeskiej i GKN Driveline Polska w wałbrzyskiej. Szwecja, tak jak w kilku poprzednich latach, była wśród krajów wiodących w strukturze kapitałowej inwestycji tylko w jednej strefie – suwalskiej. Przypadło jej drugie miejsce z wydatkami rzędu 399,87 mln zł i udziałem na poziomie 10,53%. Inwestycje szwedzkie w tej strefie stanowią jednak tylko 8,12% łącznych nakładów poniesionych przez przedsiębiorców z kapitałem pochodzącym ze Szwecji we wszystkich strefach. Znacznie większe środki finansowe inwestorzy szwedzcy ulokowali w strefach: wałbrzyskiej (1,58 mld zł), pomorskiej (1,1 mld zł) i warmińsko-mazurskiej (619,89 mln zł). Największy szwedzki inwestor – Electrolux Production Poland ulokował się w strefie wałbrzyskiej i katowickiej. Przypadło na niego 27,13% całkowitej wartości inwestycji z tego kraju zrealizowanych w strefach. Duże wydatki inwestycyjne ponieśli również przedsiębiorcy: Flextronics International Poland 35 ze strefy pomorskiej oraz Ikea Industry Poland posiadająca zakłady w Wielbarku w strefie warmińsko-mazurskiej i w Stalowej Woli w strefie tarnobrzeskiej. W sumie ich inwestycje stanowią 37,7% całkowitej wartości kapitału szwedzkiego w strefach. Kapitał austriacki znalazł się na drugim miejscu w strukturze inwestycji w strefie warmińsko- mazurskiej, z udziałem wynoszącym 26,87%. Jest to zasługa przedsięwzięcia zrealizowanego przez Egger Biskupiec. Przedsiębiorca ten zainwestował ponad 1,68 mld zł, co stanowiło prawie 40,63% całego kapitału z Austrii ulokowanego w strefach. Więcej kapitału austriackiego trafiło do strefy katowickiej, w której zainwestowali m.in.: Kronospan OSB i Kronospan KO (wcześniej jako DSO). Nakłady inwestycyjne przedsiębiorców z Austrii w tej strefie wyniosły ponad 1,97 mld zł, co dało im udział w łącznej wartości inwestycji austriackich na poziomie ok. 47,63%. Tym samym na strefę katowicką i warmińsko-mazurską przypada 88,26% całego kapitału austriackiego w strefach. Inwestycje ze Szwajcarii skoncentrowały się w strefach łódzkiej i wałbrzyskiej, i wyniosły odpowiednio: 1,93 mld zł i 1,02 mld zł. W przypadku strefy łódzkiej pozwoliło to Szwajcarii na zajęcie trzeciego miejsca w strukturze kapitałowej inwestycji. Na strefę łódzką i wałbrzyską przypadło w sumie 72,73% wartości inwestycji szwajcarskich we wszystkich strefach. Na wyniku Szwajcarii w strefie łódzkiej w największym stopniu zaważyły inwestycje Gillette Poland International – największego inwestora szwajcarskiego w strefach, Lek oraz Miele Technika. W strefie wałbrzyskiej największe środki ulokowali: Colgate-Palmolive Manufacturing (Poland) i Ronal - Polska. Wysoki udział kapitału pochodzącego z Cypru charakteryzował strefę słupską. Za sprawą jednego przedsiębiorcy, tj. Kronospan Polska, inwestycje cypryjskie osiągnęły poziom 38,37% całkowitej wartości nakładów inwestycyjnych poniesionych w tej strefie. Wydatki rzędu 941,17 mln zł uplasowały Cypr na drugiej pozycji w rankingu, tuż za Polską. Inwestycje przedsiębiorców z kapitałem cypryjskim w strefie mieleckiej miały jednak znacznie większą wartość. Nakłady na poziomie 2,23 mld zł dały udział wynoszący 17,41% całkowitej wartości kapitału zaangażowanego w tej strefie i trzecią pozycję Cypru w strukturze geograficznej jej inwestycji. Na ten wynik Cypru w strefie mieleckiej złożyły się inwestycje czterech przedsiębiorców: Kronospan Mielec, Kronospan HPL, Kronoflooring i Silva Polski Recycling. W sumie na strefę mielecką i słupską przypadło 95,33% łącznej wartości inwestycji cypryjskich w strefach. Tak jak w poprzednich latach inwestycje francuskie znalazły się na drugiej pozycji wśród wiodących krajów pochodzenia kapitału w strefie krakowskiej. Wartość inwestycji z Francji w tej strefie wyniosła prawie 1,05 mld zł, co przełożyło się na udział w wysokości 19,89%. Kapitał francuski w strefie krakowskiej reprezentują tylko dwaj przedsiębiorcy: Valeo Autosystemy działający w Chrzanowie i Skawinie oraz Sopem. Pod względem wartości inwestycji przedsiębiorców z kapitałem francuskim wyróżniały się jeszcze strefy katowicka i wałbrzyska. Wyniosły one odpowiednio 749,3 mln zł i 529,67 mln zł. W gronie największych inwestorów francuskich w strefie katowickiej na koniec 2025 r. znajdowali się: Żywiec-Zdrój, Valeo Electric and Electronic Systems oraz Plastic Omnium Auto Exteriors, a w strefie wałbrzyskiej – Gestamp Wrocław i Tristone Flowtech Poland. 36 Kapitał duński uplasował się na trzeciej pozycji w strukturze kapitałowej inwestycji w strefie suwalskiej. Inwestycje z tego kraju wyniosły ponad 293,74 mln zł, co dało udział na poziomie 7,73%, w dużej mierze dzięki Rockwool Polska. Zaangażowanie kapitału duńskiego w strefie katowickiej i kostrzyńsko-słubickiej było większe i wyniosło odpowiednio: 477,38 mln zł i 470,61 mln zł. Oznacza to, że prawie 55% łącznej wartości kapitału z Danii ulokowała się właśnie w tych strefach. W przypadku strefy katowickiej na taki rezultat złożyły się inwestycje Tenneco Automotive Eastern Europe i Driv Poland, do 2024 r., a więc przed podziałem Tenneco i zmianą właściciela, wykazywane jako amerykańskie, a w strefie kostrzyńsko- słubickiej ‒ inwestycje Lantmannen Unibake Poland i Hempel Paints (Poland). Słowacja nie znalazła się w gronie dwudziestu krajów, z których pochodziło najwięcej kapitału zaangażowanego w strefach, niemniej jednak kolejny rok z rzędu jest na trzecim miejscu w strukturze geograficznej inwestycji strefy starachowickiej. Wydatki przekraczające 308,9 mln zł dały udział na poziomie 15,44% łącznej wartości kapitału ulokowanego w tej strefie. Taka pozycja Słowacji jest wynikiem inwestycji zrealizowanej przez Cerrad – jedynego inwestora słowackiego działającego w strefach. Struktura branżowa inwestycji Struktura branżowa inwestycji w strefach została określona na poziomie działów Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług ustanowionej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. poz. 1293, z późn. zm.). Wprowadzenie 1 stycznia 2016 r. nowej PKWiU spowodowało uchylenie rozporządzenia dotyczącego klasyfikacji z 2008 r., niemniej jednak w większości ważnych zezwoleń przedmiot działalności określony jest według tej klasyfikacji. W 2025 r. struktura branżowa skumulowanej wartości inwestycji uległa kilku zmianom w stosunku do roku poprzedniego. Na pozycji 22, czyli ostatniej w zestawieniu wiodących rodzajów działalności, usługi związane z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki, objęte działem 62 PKWiU, zostały zastąpione przez usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych, sklasyfikowane w dziale 72. Ponadto w czterech przypadkach doszło do zamiany pozycji między dwiema branżami. Na miejscu siódmym i ósmym przetasowanie dotyczyło branży drzewnej (dział 16) i produkcji wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (dział 23). Na pozycjach dwunastej i trzynastej miejscami zamieniły się branża meblarska (dział 31) i metalowa (dział 24), a na szesnastej i siedemnastej ‒ usługi poligraficzne (dział 18) i produkcja pozostałego sprzętu transportowego (dział 30). Ostatnia zamiana dotyczy miejsca dwudziestego oraz dwudziestego pierwszego i produkcji pozostałych wyrobów (dział 32) oraz napojów (dział 11). 37 Tabela 11. Struktura branżowa skumulowanej wartości inwestycji Lp. Dział PKWiU Nazwa działu Inwestycje (w mln zł) Udział w inwestycjach ogółem 1 29 Pojazdy samochodowe (z wyłączeniem motocykli), przyczepy i naczepy 47 782,87 29,08% 2 22 Wyroby z gumy i tworzyw sztucznych 14 499,11 8,83% 3 27 Urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego 13 738,55 8,36% 4 20 Chemikalia i wyroby chemiczne 13 134,70 7,99% 5 25 Wyroby metalowe gotowe, z wyłączeniem maszyn i urządzeń 10 527,54 6,41% 6 10 Artykuły spożywcze 10 446,66 6,36% 7 16 Drewno i wyroby z drewna i korka, z wył. mebli; wyroby ze słomy i materiałów w rodzaju stosowanych do wyplatania 9 209,89 5,61% 8 23 Wyroby z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych 7 858,31 4,78% 9 17 Papier i wyroby z papieru 7 658,64 4,66% 10 28 Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane 6 973,09 4,24% 11 26 Komputery, wyroby elektroniczne i optyczne 4 419,17 2,69% 12 31 Meble 2 695,10 1,64% 13 24 Metale 2 566,94 1,56% 14 21 Podstawowe substancje farmaceutyczne, leki i pozostałe wyroby farmaceutyczne 2 441,85 1,49% 15 52 Magazynowanie i usługi wspomagające transport 2 262,57 1,38% 16 18 Usługi poligraficzne i usługi reprodukcji zapisanych nośników informacji 1 712,98 1,04% 17 30 Pozostały sprzęt transportowy 1 629,59 0,99% 18 58 Usługi związane z działalnością wydawniczą 1 035,97 0,63% 19 13 Wyroby tekstylne 801,48 0,49% 20 32 Pozostałe wyroby 666,18 0,41% 21 11 Napoje 660,03 0,40% 22 72 Usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych 320,58 0,20% 23 - Inne 1 252,20 0,76% Razem 164 294,03 100,00% Największy udział w łącznych nakładach inwestycyjnych na koniec 2025 r. miał sektor motoryzacyjny. Wyniósł on 29,08% i był wyższy niż w roku 2024 o 0,53 pkt proc. Drugie miejsce zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, z udziałem wynoszącym 8,83%, zaś trzecie – z udziałem na poziomie 8,36% – producenci urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. Skumulowana wartości inwestycji zwiększyła się w porównaniu z rokiem 2024 w dziewięciu branżach, przy czym w największym stopniu w sektorze usług poligraficznych i usług reprodukcji zapisanych nośników informacji (dział 18). Nakłady dla tej działalności wzrosły o 206,75 mln zł, przede wszystkim za sprawą przedsiębiorcy UPM Raflatac Polska w strefie tarnobrzeskiej. 38 O 186,86 mln zł zwiększyła się wartość środków zaangażowanych przez przedsiębiorców produkujących wyroby z gumy i tworzy sztucznych (dział 22). Przyczynił się do tego wzrost wartości inwestycji realizowanych w strefie pomorskiej przez Bridgestone Stargard Polska, w tarnobrzeskiej przez Starion Poland i w suwalskiej przez Rosti Poland. W czterech kolejnych sektorach, tj. usługach magazynowania i wspomagania transportu (dział 52), branży spożywczej (dział 10), motoryzacji (dział 29) i sektorze farmaceutycznym (dział 21) wzrost nakładów przekroczył 50 mln zł i wynosił od 52,66 mln zł do 78,88 mln zł. Spadki wartości inwestycji wystąpiły w dwunastu sektorach. Największy odnotowała branża związana z produkcją wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (dział 23). Inwestycje tej branży skurczyły się o prawie 2,2 mld zł i było to konsekwencją stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń należących do Euroglas Polska – dotychczas największego inwestora z tej branży w strefach oraz zezwoleń dla przedsiębiorcy Ceramika Paradyż – czwartego pod względem wielkości inwestycji wg stanu na koniec 2024 r. Wartość inwestycji producentów urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (dział 27) spadła o 253,69 mln zł i było to spowodowane wycofaniem z obrotu prawnego trzech zezwoleń, w szczególności stwierdzeniem wygaśnięcia dwóch zezwoleń należących do ABB (strefa łódzka) oraz wygaśnięciem zezwolenia dla Amica (strefa kostrzyńsko-słubicka). Spadek skumulowanej wartości kapitału ulokowanego w strefach przez producentów wyrobów metalowych (dział 25) wyniósł prawie 216,09 mln zł i wynikał w głównej mierze z wycofania z obrotu prawnego zezwoleń należących do Huty Łabędy (strefa katowicka), Aliplast Extrusion (strefa mielecka) i Dradura Polska (strefa łódzka). Znacząca redukcja kapitału miała jeszcze miejsce w przetwórstwie drewna (dział 16), produkcji chemikaliów i wyrobów chemicznych (dział 20), pozostałego sprzętu transportowego (dział 30) i w branży metalowej (dział 24). Spadki wartości kapitału zaangażowanego w działalność w tych sektorach mieściły się w granicach od 128,08 mln zł do 174,02 mln zł i były konsekwencją wycofania z obrotu prawnego zezwoleń. Ubytków wynikających z wycofania tych zezwoleń nie był w stanie zrekompensować wzrost zaangażowania kapitałowego przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia dla inwestycji realizowanych w tych sektorach. W przypadku branży drzewnej o redukcji zadecydowało stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia dla Swiss Krono, w sektorze chemicznym ‒ zezwoleń należących do Grupy Azoty Zakłady Azotowe Puławy, w branży związanej z produkcją pozostałego sprzętu transportowego ‒ zezwolenia dla Alstom Polska, a w branży metalowej ‒ zezwolenia dla jednego z projektów zrealizowanych przez dwóch przedsiębiorców: Ficomirrors Polska i Aliplast Extrusion. Struktura inwestycji w poszczególnych strefach z uwzględnieniem trzech wiodących branż została przedstawiona na poniższym wykresie. 39 Branża motoryzacyjna (dział 29), najsilniej reprezentowana wśród inwestorów, należała do wiodących w czterech strefach: katowickiej, legnickiej, wałbrzyskiej i kostrzyńsko- słubickiej. W trzech pierwszych strefach jej udział przekroczył połowę wartości zainwestowanego kapitału i wyniósł odpowiednio: 57,67%, 54,62% i 51,07%. W strefie kostrzyńsko-słubickiej udział motoryzacji był znacznie mniejszy i wyniósł 22,4%. Do największych inwestorów z sektora motoryzacyjnego w strefie katowickiej należeli: Stellantis Gliwice, NGK Ceramics Polska, Brembo Poland, Marelli Sosnowiec Poland, Eaton Automotive Systems i Nexteer Automotive Poland, w strefie legnickiej: Volkswagen Motor Polska i Sitech, a w wałbrzyskiej: Mercedes-Benz Manufacturing Poland, Toyota Motor Manufacturing Poland, Volkswagen Poznań z inwestycją we Wrześni, Faurecia Wałbrzych, Adient Poland i Gestamp Polska. W strefie kostrzyńsko-słubickiej w produkcję pojazdów samochodowych i ich części, przyczep i naczep najwięcej zainwestowali: Volkswagen Poznań (zakład w Poznaniu), Faurecia Gorzów i Gedia Poland. Dużym udziałem inwestycji z branży motoryzacyjnej charakteryzowały się również strefy: kamiennogórska (24,4%), starachowicka (19,06%) krakowska (16,72%) i mielecka (15,62%), przy czym w przypadku stref: kamiennogórskiej, krakowskiej i mieleckiej motoryzacja była na drugiej pozycji wśród wiodących branż, a w strefie starachowickiej – na trzeciej. W sumie na te osiem stref przypada ponad 97,3% całkowitej wartości inwestycji z sektora motoryzacyjnego. Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (dział 22), od wielu lat zajmująca drugą pozycję w strukturze branżowej inwestycji zrealizowanych na terenie stref, dominowała w strefie mieleckiej, przede wszystkim dzięki: Kronospan HPL, Kronoflooring i Firmie Oponiarskiej Dębica. Wydatki w wysokości ponad 2,07 mld zł dały temu sektorowi gospodarki udział w łącznej wartości inwestycji na poziomie 16,14%. Większe nakłady producenci 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Procent inwestycji Strefa Struktura branżowa inwestycji wg 3 branż wiodących 10 16 17 18 20 22 23 25 26 27 28 29 30 31 58 pozostałe 40 wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych ponieśli w strefie pomorskiej (przede wszystkim Bridgestone Stargard – największy inwestor z tej branży w strefach) i łódzkiej (wśród nich Fuji Seal Poland, Coko-Werk Polska, Amcor Flexibles Reflex). Inwestycje w strefie pomorskiej wyniosły prawie 2,29 mld zł, a w strefie łódzkiej – niemal 2,27 mld zł. W obu strefach zapewniło to drugie miejsce w gronie wiodących branż, z udziałem wynoszącym odpowiednio: 16,46% i 16,43%. Drugą pozycję ten sektor osiągnął też w strefie suwalskiej, przy czym udział na poziomie 14,61% oznaczał zaangażowanie znacznie mniejszych środków – blisko 554,96 mln zł. Podobna sytuacja wystąpiła w strefie kamiennogórskiej, w której udział wynoszący 10,86% pozwolił na zajęcie trzeciego miejsca wśród dominujących branż, ale koszty inwestycji wyniosły tylko 356,95 mln zł. W strefie wałbrzyskiej sektor ten również uplasował się na trzeciej pozycji, z udziałem na poziomie 7,49%. Mimo stosunkowo małego udziału, to właśnie w strefie wałbrzyskiej ulokowany został największy kapitał, m.in. dzięki: 3M Wrocław, Flex Films Europa, Oben Polska i Tristone Flowtech Poland. W sumie przedsiębiorcy z tego sektora gospodarki zainwestowali w tej strefie blisko 2,87 mld zł. Producenci urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (dział 27) najwięcej kapitału zaangażowali w strefie tarnobrzeskiej i zajęli w niej pierwsze miejsce w strukturze branżowej inwestycji. Nakłady poniesione przez przedstawicieli tego sektora wyniosły prawie 8,03 mld zł, co stanowiło 47,73% łącznej wartości inwestycji w tej strefie i 58,43% ogółu kapitału ulokowanego przez inwestorów z tej branży. Na wynik strefy tarnobrzeskiej wpłynęła działalność dwóch przedsiębiorców w Biskupicach Podgórnych pod Wrocławiem: LG Energy Solution Wrocław – największego inwestora z tej branży w strefach, i LG Electronics Wrocław. W strefie wałbrzyskiej wytwórcy urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, w szczególności Electrolux Poland z dziewięcioma inwestycjami w tej strefie i BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego z inwestycjami we Wrocławiu, zainwestowali prawie 1,74 mld zł, a w strefie łódzkiej, przy największym udziale Beko Poland Manufacturing, Miele Technika, BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego w zakładzie w Łodzi, ulokowali środki o wartości ok. 1,48 mld zł. Nie wystarczyło to jednak na uplasowanie się w gronie trzech wiodących branż w tych strefach. Znacznie mniejszą kwotę, bo blisko 822,23 mln zł, przedstawiciele tej branży zainwestowali w strefie krakowskiej, ale dało to udział na poziomie 15,59% ogółu kapitału zaangażowanego w tej strefie i zapewniło trzecią pozycję w strukturze branżowej inwestycji. Taki rezultat strefy krakowskiej to głównie zasługa działalności Sopem i przedsiębiorcy Valeo Autosystemy posiadającego zakłady produkcyjne w Chrzanowie i Skawinie. Inwestycje z branży chemicznej (dział 20) skoncentrowały się w strefach: starachowickiej, pomorskiej i wałbrzyskiej. W strefie starachowickiej i pomorskiej ten sektor gospodarki dominował, z udziałem wynoszącym odpowiednio: 30,58% i 30,53% całkowitych nakładów inwestycyjnych, a w wałbrzyskiej zajął drugie miejsce w strukturze branżowej, z udziałem na poziomie 11,57%. W strefie starachowickiej inwestorzy z tej branży zaangażowali kapitał o wartości ponad 611,93 mln zł. Na tę kwotę złożyły się głównie inwestycje realizowane przez Grupę Azoty Zakłady Azotowe Puławy oraz Air Liquide Polska. Prawie 4,25 mld zł przedstawiciele branży chemicznej zainwestowali w strefie pomorskiej. Wśród nich są: Grupa Azoty Polyolefins – największy inwestor z tej branży w strefach, Solvay Poland i Qemetica Soda Polska z zakładami w Inowrocławiu i Janikowie. Najwyższą wartość inwestycje związane 41 z produkcją chemikaliów i wyrobów chemicznych osiągnęły jednak w strefie wałbrzyskiej – ponad 4,42 mld zł. Przyczyniły się do tego inwestycje Umicore Battery Materials Poland, PCC Rokita, Colgate-Palmolive Manufacturing (Poland), 3M Wrocław i PCC MCAA. Producenci wyrobów metalowych (dział 25), zajmujący piąte miejsce w strukturze branżowej skumulowanej wartości inwestycji, mieli znaczące udziały w nakładach poniesionych w strefach: krakowskiej (19,33%), suwalskiej (14,03%), łódzkiej (12,16%), legnickiej (10,06%), słupskiej (9,49%) i tarnobrzeskiej (7,18%). W przypadku strefy krakowskiej pozwoliło to na zajęcie pierwszego miejsca w gronie trzech wiodących branż, z wydatkami na poziomie ok. 1,02 mld zł. W strefie tarnobrzeskiej producenci wyrobów metalowych uplasowali się na drugiej pozycji, a w strefach: łódzkiej, legnickiej, słupskiej i suwalskiej – na trzeciej. Największe nakłady spośród wszystkich stref i większy udział niż w strefie tarnobrzeskiej przedstawiciele tego sektora osiągnęli w strefie łódzkiej. Inwestycje na poziomie niespełna 1,68 mld zł to w głównej mierze zasługa Gillette Poland International – lidera w tej branży w strefach. Przypadło na niego ponad 11,0% łącznej wartości inwestycji tego sektora we wszystkich strefach. Wśród największych inwestorów w strefie krakowskiej znaleźli się przedsiębiorcy: Wiśniowski, Mabuchi Motor Poland, Brembo Poland i Zasław, w suwalskiej – Bison i Biawar Produkcja, w legnickiej – Winkelmann, w słupskiej – Hexagon Agility Poland, a w tarnobrzeskiej – Superior Industries Production Poland i Bagpak Polska. Przetwórstwo spożywcze (dział 10) było sektorem dominującym w strukturze inwestycji strefy łódzkiej. Przedstawiciele tej branży zainwestowali w niej ponad 2,33 mld zł, co dało im udział wynoszący 16,9% kosztów ogółem. Do pozycji branży spożywczej w strefie łódzkiej w największym stopniu przyczynił się przedsiębiorca Uma Investments, na którego przypadło ponad 41,8% całkowitej wartości inwestycji tego sektora. Znaczące środki zaangażowali też: Animex Kutno, Mondelez Polska Production w zakładzie w Tomaszowie Mazowieckim oraz Vandemoortele Bakery Products Polska i Maspex Food (wcześniej jako ZPOW Agros Nova). Producenci artykułów spożywczych byli silnie reprezentowani również w strefie warmińsko- mazurskiej, m.in. dzięki inwestycjom: Cedrob (zakład w Ciechanowie), Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol, Tymbark-MWS (fabryka w Olsztynku) i Polmlek. Nakłady inwestycyjne o wartości niespełna 1,47 mld zł stanowiły 23,33% ogółu kosztów inwestycji w tej strefie, co dało drugą pozycję w gronie wiodących branż. Największą wartość, ale relatywnie mały udział w strukturze branżowej, miały nakłady inwestycyjne sektora spożywczego w strefie wałbrzyskiej. Wyniosły one ponad 2,58 mld zł, co dało udział na poziomie 6,76%. Zaangażowanie kapitału przez takich inwestorów jak: Mondelez Polska Production (największego inwestora z tej branży, w strefie wałbrzyskiej prowadzącej działalność w Skarbimierzu), Aryzta Polska, Bama Europa i Zakłady Drobiarskie Farmio, nie zapewniło jednak pozycji w gronie trzech wiodących branż. Tak jak w poprzednich latach branża drzewna (dział 16) dominowała w pięciu strefach: słupskiej, suwalskiej, warmińsko-mazurskiej, kostrzyńsko-słubickiej i katowickiej. W trzech pierwszych strefach udział tej branży w łącznej wartości zainwestowanego kapitału był na tyle wysoki, że dało to pierwsze miejsce w strukturze branżowej inwestycji. W strefie kostrzyńsko- słubickiej branża drzewna zajęła drugie miejsce, a w strefie katowickiej – trzecią pozycję. Udział na poziomie 38,82% w strefie słupskiej był przede wszystkim wynikiem inwestycji realizowanych przez Kronospan Polska w Szczecinku. Niewiele mniejszy udział w strefie 42 suwalskiej (34,92%) był zasługą działalności: Tanne, Woodeco MDF i Padma. Na wynik strefy warmińsko-mazurskiej, w której udział producentów drewna i wyrobów z drewna wynosił 28,37%, wpłynęła przede wszystkim aktywność Egger Biskupiec – największego inwestora z branży drzewnej w strefach. Udział przetwórstwa drewna w strefie kostrzyńsko-słubickiej był znacznie mniejszy i wyniósł 15,31%. Zainwestowali tam m.in.: Homanit Polska, Barlinek Inwestycje oraz Homanit Krosno Odrzańskie. Największe nakłady tej branży były jednak w strefie katowickiej, w której działają m.in: Kronospan OSB i Kronospan KO. Inwestycje z tego sektora wyniosły ok. 1,86 mld zł, co przełożyło się na udział na poziomie 6,42% łącznej wartości kapitału ulokowanego w tej strefie. O silnej koncentracji branży drzewnej w tych pięciu strefach świadczy fakt, że łączna wartość zaangażowanego w nich kapitału stanowi 78,41% kosztów inwestycji tego sektora we wszystkich strefach. Działalność związana z produkcją wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (dział 23) znalazła się w gronie wiodących branż w trzech strefach, w każdej z nich na drugiej pozycji. W strefie katowickiej wydatki przekraczające 3,12 mld zł dały temu sektorowi udział w łącznej wartości inwestycji wynoszący 10,78%. Do największych inwestorów z tej branży w strefie katowickiej należą: Guardian Częstochowa, Saint-Gobain Innovative Materials Polska, Roca Polska, CP Glass i Stolzle Częstochowa. Większy udział, ale dużą mniejszą wartość inwestycje z tej branży miały w strefie starachowickiej. Wydatki na kwotę 486,07 mln zł, a więc ponad 6-krotnie mniejszą niż w strefie katowickiej, stanowiły 24,29% całkowitej wartości kapitału ulokowanego w strefie starachowickiej. Udział większy niż w strefie katowickiej, bo wynoszący 11,33%, inwestycje tego sektora miały też w strefie słupskiej. Taki rezultat zapewniły mu nakłady inwestycyjne na poziomie niespełna 278,0 mln zł. Do największych inwestorów z tej branży w strefie starachowickiej należą: Cerrad, Nova Ceramika i Star-Dust. W strefie słupskiej sektor ten reprezentuje tylko jeden przedsiębiorca ‒ AGC Automotive Poland, który zrealizował inwestycje w zakładach w Koszalinie i w Słupsku. Branża papiernicza (dział 17), plasująca się na dziewiątym miejscu w strukturze branżowej inwestycji w strefach, znalazła się w grupie wiodących branż tylko w jednej strefie i była to strefa kostrzyńsko-słubicka. Zaangażowanie kapitału o wartości przekraczającej 992,41 mln zł dało jej udział wynoszący 11,66% ogółu kosztów inwestycji w tej strefie. W największym stopniu przyczyniła się do tego inwestycja ICT Poland, na którą przypada ponad 87,4% ogółu inwestycji z tej branży w strefie kostrzyńsko-słubickiej. Większą wartość osiągnęły nakłady inwestycyjne tego sektora w strefie wałbrzyskiej, pomorskiej i łódzkiej. W pierwszej z nich wydatki wyniosły blisko 2,64 mld zł, co stanowi ponad 1 / 3 całości kapitału zaangażowanego w strefach przez branżę papierniczą. Przesądziła o tym aktywność Essity Operations Poland – największego inwestora strefowego z tej branży. W przypadku strefy wałbrzyskiej inwestycje branży papierniczej stanowiły jednak tylko 6,9% łącznej wartości kapitału ulokowanego na jej terenie, co nie wystarczyło na zajęcie pozycji w gronie trzech dominujących branż. W strefie pomorskiej przedstawiciele branży papierniczej, m.in. International Paper Cellulose Fibres (Poland), MM Kwidzyn, Schumacher Packaging Zakład Grudziądz i Plastica, zainwestowali prawie 1,4 mld zł, a w strefie łódzkiej inwestycje tej branży wyniosły 1,01 mld zł, m.in. dzięki: Progroup Board, Interprint Polska, Sonoco Consumer Products Poland i Ontex Polska. 43 Działalność związana z produkcją maszyn i urządzeń (dział 28), zamykająca pierwszą dziesiątkę branż dominujących w strefach, skoncentrowała się w trzech strefach, przy czym tylko w strefie legnickiej znalazła się na drugiej pozycji w gronie trzech wiodących branż. Przedstawiciele tego sektora, w szczególności Sanden Manufacturing Poland i Hörmann Legnica, zainwestowali łącznie ponad 1,19 mld zł, co dało im udział na poziomie 14,68% łącznych nakładów poniesionych w strefie legnickiej. Większą wartość, bo prawie 1,85 mld zł, mają inwestycje tego sektora w strefie wałbrzyskiej, gdzie działają m.in.: Marcegaglia Poland, AKS Precision Ball Polska i Yagi Poland Factory. W strefie mieleckiej zaangażowanie kapitału w przedsięwzięcia z tej branży również było większe niż w strefie legnickiej i wyniosło prawie 1,29 mld zł. W dużej mierze przyczyniły się do tego inwestycje Goodrich Aerospace Poland, Husqvarna Poland i Remog Polska. Łącznie na te trzy strefy przypada ponad 62,0% ogółu kapitału ulokowanego w strefach przez przedstawicieli tej branży. Znajdujące się na odległej, osiemnastej pozycji w strukturze branżowej inwestycji w strefach, usługi związane z działalnością wydawniczą (dział 58), obejmujące swym zakresem także wydawanie oprogramowania komputerowego, skoncentrowały się w strefie kamiennogórskiej. Na tę strefę przypada 79,98% całkowitej wartości inwestycji z tego sektora. W strefie kamiennogórskiej inwestycje w usługi związane z działalnością wydawniczą stanowią 25,21% ogółu nakładów inwestycyjnych i są w niej wiodącym sektorem. Jest to konsekwencja inwestycji przedsiębiorcy Bauer Print Wykroty, który zajmuje się drukiem gazet i czasopism. Innym znaczącym przedstawicielem tej gałęzi gospodarki w strefach jest ComArch działający w strefie krakowskiej. W sumie na tych dwóch inwestorów przypadło ponad 98,0% środków zaangażowanych przez tę branżę. Producenci komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (dział 26) największy kapitał ulokowali w strefie pomorskiej i zajęli w niej trzecie miejsce w strukturze branżowej inwestycji. Ich nakłady inwestycyjne wyniosły prawie 1,67 mld zł, co stanowi 11,98% łącznej wartości inwestycji w tej strefie i ok. 37,7% ogółu inwestycji z tej branży we wszystkich strefach. Na ten rezultat w największym stopniu wpłynęła inwestycja Flextronics International Poland – największego inwestora strefowego z tego sektora gospodarki, której koszt przekroczył 1,0 mld zł. Znaczące środki w strefie pomorskiej zainwestowali również: Thales Dis Polska i Radiometer Solutions. Pod względem wartości zainwestowanego kapitału wyróżnia się też przedsiębiorca LG Electronics Mława działający w strefie warmińsko-mazurskiej, którego nakłady wyniosły ok. 800 mln zł. Dominacja określonych sektorów w strukturze inwestycji stanowiła bazę do tworzenia i rozwijania się klastrów. Poniższy wykres prezentuje stopień koncentracji branżowej poszczególnych stref poprzez określenie udziału branży wiodącej i trzech wiodących branż w całkowitej wartości inwestycji zrealizowanych na ich terenie. Dodatkowo dla branży wiodącej w każdej strefie wskazana została liczba inwestorów z danego sektora (przedsiębiorców, którzy na koniec 2025 r. ponieśli nakłady inwestycyjne). 44 Na koniec 2025 r. największa koncentracja branżowa – podobnie jak w wielu poprzednich latach – charakteryzowała strefy katowicką i legnicką. Na branżę wiodącą przypadło w nich odpowiednio: 57,67% i 54,62% wartości inwestycji. Na kolejnej pozycji była strefa wałbrzyska, w której branża dominująca skupiła ponad połowę zainwestowanych środków. Ponad 47,73% całkowitej wartości inwestycji przypadło na wiodącą branżę w strefie tarnobrzeskiej. W strefach słupskiej i suwalskiej do branży dominującej trafiła ponad 1 / 3 ogółu zainwestowanych w nich środków. Udział wiodącego sektora wyniósł odpowiednio: 38,82% i 34,92%. Na branżę wiodącą w strefach starachowickiej i pomorskiej przypadło natomiast niewiele ponad 30% ulokowanego w nich kapitału. W strefach: katowickiej, legnickiej i wałbrzyskiej branżą dominującą była motoryzacja, w tarnobrzeskiej – produkcja urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, w strefie słupskiej i suwalskiej – przetwórstwo drewna, a w starachowickiej i pomorskiej – branża chemiczna. Istnieją duże różnice między strefami, jeśli chodzi o liczbę inwestorów z wiodącej branży. Brak jest przy tym korelacji tego parametru z udziałem branży dominującej w wartości inwestycji. W dwóch strefach z największą koncentracją branży wiodącej – motoryzacji – liczba inwestorów reprezentujących ten sektor wynosi 39 i 10, a więc prawie cztery razy mniej. Dominująca w strefie wałbrzyskiej branża motoryzacyjna, z udziałem wynoszącym 51,07% całkowitych kosztów inwestycji, ma 25 przedstawicieli. Udział na poziomie 47,73% w strefie tarnobrzeskiej został natomiast wypracowany przez trzech inwestorów – producentów urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. Wynika to ze skali inwestycji zrealizowanych przez jednego z nich. Przypada na niego 94% łącznych nakładów tej branży w strefie tarnobrzeskiej i aż 44,87% ogółu zaangażowanych w niej środków. 39 10 25 3 2 5 3 6 6 1 9 18 5 20 0% 20% 40% 60% 80% Strefa Koncentracja branżowa inwestycji w SSE Udział branży wiodącejUdział 3 wiodących branżLiczba inwestorów x 45 Podobna sytuacja ma miejsce w strefie słupskiej i starachowickiej. W pierwszej z nich tylko dwóch przedsiębiorców prowadzi działalność związaną z dominującym przetwórstwem drewna, przy czym jeden z nich zrealizował dwa projekty inwestycyjne, których koszty stanowią 98,85% nakładów inwestycyjnych tej branży i 38,37% kapitału ulokowanego w tej strefie. Z kolei w strefie starachowickiej trzech przedsiębiorców zapewniło branży chemicznej pierwsze miejsce w klasyfikacji, przy czym na największego inwestora przypadło 68,48% całkowitej wartości zrealizowanych przez nich inwestycji. Najbardziej jaskrawym przykładem koncentracji branżowej jest strefa kamiennogórska, w której inwestycje jednego przedsiębiorcy zapewniły usługom związanym z działalnością wydawniczą pierwszą pozycję i udział na poziomie 25,21%. Strefy legnicka i katowicka wyróżniały się także pod względem udziału trzech wiodących branż, ale w gronie stref z relatywnie niskim zróżnicowaniem branżowym znajduje się także strefa starachowicka, zajmująca trzecią pozycję w tej klasyfikacji. W strefie legnickiej na trzy dominujące sektory przypadło 79,36% inwestycji, w strefie katowickiej – 74,88%, a w strefie starachowickiej – 73,94%. Kolejne miejsca w tej kategorii przypadły strefom: wałbrzyskiej, warmińsko-mazurskiej i suwalskiej, z udziałami wynoszącymi odpowiednio: 70,13%, 66,94% i 63,56%. Silna koncentracja kapitału wystąpiła również w strefach: tarnobrzeskiej, kamiennogórskiej, słupskiej i pomorskiej. Udział trzech dominujących branż w tych strefach oscylował w granicach od 58,97% do 61,5%. Na drugim biegunie, z utrzymującym się od lat relatywnie dużym zróżnicowaniem branżowym, są strefy: mielecka, łódzka, krakowska i kostrzyńsko-słubicka. Na branżę wiodącą w tych strefach przypadło od 16,14% do 22,4% łącznej wartości inwestycji, natomiast udział trzech wiodących branż mieścił się w przedziale od 42,31% do 51,64%. 46 Zwolnienia podatkowe w specjalnych strefach ekonomicznych Dochody podatników prowadzących działalność gospodarczą na terenie specjalnych stref ekonomicznych zwolnione od podatku dochodowego w latach 1998–2024 przedstawiono w poniższej tabeli, na podstawie danych otrzymanych z Ministerstwa Finansów 2) . Tabela 12. Zwolnienia podatkowe przedsiębiorców Rok Podatek dochodowy od osób fizycznych Podatek dochodowy od osób prawnych Łączna wartość zwolnienia podatkowego (w tys. zł) Liczba podatników Dochód zwolniony (w tys. zł) Zwolnienie podatkowe (w tys. zł) Liczba podatników Dochód zwolniony (w tys. zł) Zwolnienie podatkowe (w tys. zł) 1998 17 8 930 3 433 24 75 165 27 127 30 560 1999 18 31 203 12 309 59 326 174 111 160 123 469 2000 18 66 485 26 403 91 715 168 215 123 241 526 2001 60 55 676 21 552 224 1 373 482 386 360 407 912 2002 77 70 770 27 384 191 1 677 036 469 570 496 954 2003 90 95 653 37 181 654 2 126 827 574 243 611 424 2004 95 136 483 53 452 272 2 810 969 546 733 600 185 2005 74 129 615 50 957 289 2 822 603 536 859 587 816 2006 71 129 739 51 043 346 4 300 638 817 121 868 164 2007 78 206 987 81 711 618 5 276 960 1 002 622 1 084 333 2008 94 226 750 89 381 442 5 263 462 1 000 058 1 089 439 2009 90 158 702 49 657 431 6 167 905 1 171 902 1 221 559 2010 115 223 861 70 195 511 7 619 874 1 447 776 1 517 971 2011 105 150 181 46 942 535 9 383 215 1 782 811 1 829 753 2012 107 119 548 36 915 538 8 402 465 1 596 468 1 633 383 2013 164 212 504 38 846 603 11 843 653 2 250 294 2 289 140 2014 182 134 551 39 678 687 13 220 306 2 511 858 2 551 536 2015 173 151 574 46 357 763 13 237 183 2 515 065 2 561 422 2016 136 160 521 49 416 775 14 102 223 2 679 422 2 728 838 2017 147 185 515 57 701 785 13 707 132 2 603 539 2 661 240 2018 145 184 730 57 397 823 14 312 698 2 718 585 2 775 982 2019 717 403 602 108 884 978 15 501 553 2 945 295 3 054 179 2020 983 590 750 152 465 855 14 301 677 2 717 318 2 869 783 2021 109 239 379 45 482 848 19 809 466 3 763 799 3 809 281 2022 77 134 586 25 571 768 18 535 609 3 521 766 3 547 337 2023 56 87 192 16 566 642 12 572 485 2 388 772 2 405 338 2024 54 110 834 21 058 560 10 875 780 2 066 398 2 087 456 Razem - 4 406 321 1 317 936 230 361 708 44 368 044 45 685 980 2) W czasie prac nad niniejszym dokumentem najnowsze dostępne dane obejmowały 2024 r. 47 Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów dane za 2019 i 2020 r. dotyczą zwolnień podatkowych na podstawie ustawy o sse i zwolnień dochodów z działalności objętej decyzjami o wsparciu na podstawie ustawy o wni. W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych dane MF obejmują dochody zwolnione na podstawie ustawy o wni w 2019 r. przez 150 podatników w kwocie 102 752 tys. zł, a w 2020 r. – przez 449 podatników w kwocie 230 224 tys. zł. W odniesieniu do podatku dochodowego od osób prawnych brak jest danych w tym zakresie. Uniemożliwia to ustalenie wielkości zwolnień podatkowych z lat 2019−2020 odnoszących się wyłącznie do instrumentu specjalnych stref ekonomicznych. Łączna wartość zwolnień podatkowych udzielonych przedsiębiorcom na podstawie ustawy o sse do końca 2024 r. powiększona o zwolnienia dochodów z działalności gospodarczej na podstawie ustawy o wni w latach 2019-2020 wyniosła prawie 45,69 mld zł. W samym roku 2024 r. pomoc publiczna dla przedsiębiorców działających w strefach w formie zwolnienia podatkowego wyniosła niemal 2,09 mld zł i była niższa niż w roku poprzedzającym o prawie 320 mln zł. Brak danych odnoszących się wyłącznie do specjalnych stref ekonomicznych uniemożliwia określenie, jaki odsetek nakładów inwestycyjnych w strefach stanowi pomoc udzielona przedsiębiorcom korzystającym z tego instrumentu wsparcia. Wielkość zwolnień podatkowych w poszczególnych latach oraz skumulowaną wartość wsparcia udzielonego przedsiębiorcom prowadzącym działalność w specjalnych strefach ekonomicznych przedstawia poniższy wykres. Analizując dane dotyczące wielkości zwolnień podatkowych dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na terenie stref, należy mieć na uwadze, że dane te obejmują wszystkich beneficjentów wsparcia, także tych, którzy nie posiadają już ważnego zezwolenia i dane na temat zrealizowanych przez nich inwestycji nie są uwzględniane w statystykach dotyczących wyników stref na koniec 2025 r. 48 0,0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Wsparcie w danym roku Skumulowana wartość wsparcia Zwolnienia podatkowe dla przedsiębiorców prowadzących działalność na terenie SSE na podstawie zezwolenia w latach 1998 -2024 (w mld zł) Wsparcie w danym rokuSkumulowana wartość wsparcia 49 III. Spółki zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi Struktura właścicielska i zadania spółek zarządzających strefami Zgodnie z ustawą o sse zarządzającym strefą może być spółka kapitałowa, w której większość głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników posiada Skarb Państwa, samorząd województwa lub inny zarządzający. W przypadku 11 stref zarządzającym jest spółka z większościowym udziałem Skarbu Państwa. W spółkach zarządzających strefami legnicką i starachowicką większościowym akcjonariuszem jest Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., a więc spółka zarządzająca strefą mielecką i tarnobrzeską. Jedyną spółką, w której większością głosów na walnym zgromadzeniu dysponował samorząd województwa była Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A., która zarządza strefą słupską. Poniższa tabela przedstawia strukturę kapitałową wszystkich spółek zarządzających. Tabela 13. Struktura kapitałowa spółek zarządzających strefami wg stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. Spółka zarządzająca Nazwa akcjonariusza Wartość kapitału (w zł) Udział wg kapitału (w %) Udział wg głosów (w %) Specjalna Strefa Ekonomiczna Małej Przedsiębiorczości S.A. (strefa kamiennogórska) Skarb Państwa 4 498 200 39,55 63,62 Miasto Kamienna Góra 3 045 100 26,78 16,12 Miasto Lubań 1 818 200 15,99 9,62 Gmina Nowogrodziec 1 417 600 12,47 7,50 Miasto Jawor 593 100 5,21 3,14 Razem 11 372 200 100,00 100,00 Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 4 570 000 49,80 53,27 Miasto Gliwice 915 000 9,97 9,28 Miasto Tychy 915 000 9,97 9,28 Miasto Katowice 891 000 9,72 9,04 Miasto Dąbrowa Górnicza 458 000 4,99 4,65 Miasto Sosnowiec 458 000 4,99 4,65 Miasto Jastrzębie-Zdrój 457 000 4,98 4,64 Miasto Żory 320 000 3,49 3,24 Gmina Pawłowice 82 000 0,89 0,83 Miasto Bieruń 55 000 0,60 0,56 Gmina Godów 55 000 0,60 0,56 Razem 9 176 000 100,00 100,00 Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Miasto Kostrzyn nad Odrą 7 742 800 28,48 15,38 Gmina Słubice 7 295 700 26,84 14,49 Skarb Państwa 5 864 900 21,57 57,65 Miasto Nowa Sól 2 610 000 9,60 5,18 Miasto Gorzów Wielkopolski 1 538 300 5,66 3,06 Prochem-Zachód sp. z o.o. 825 000 3,04 1,64 Miasto Gubin 912 600 3,36 1,81 Gmina Bytom Odrzański 395 000 1,45 0,79 Razem 27 184 300 100,00 100,00 Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. Skarb Państwa 20 332 000 80,14 80,14 Akademia Górniczo-Hutnicza 2 233 000 8,80 8,80 50 Spółka zarządzająca Nazwa akcjonariusza Wartość kapitału (w zł) Udział wg kapitału (w %) Udział wg głosów (w %) (strefa krakowska) Województwo Małopolskie 2 233 000 8,80 8,80 Politechnika Krakowska 233 000 0,92 0,92 Uniwersytet Jagielloński 233 000 0,92 0,92 Miasto Kraków 78 000 0,30 0,30 ArcelorMittal Investment Management Poland sp. z o.o. 30 000 0,12 0,12 Razem 25 372 000 100,00 100,00 Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 59 347 000 62,24 62,25 Skarb Państwa 14 317 000 15,02 19,30 Gmina Polkowice 8 785 000 9,21 6,66 KGHM Polska Miedź S.A. 4 408 000 4,62 2,97 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu 4 000 000 4,20 5,39 Miasto Złotoryja 2 400 000 2,52 1,62 Gmina Gromadka 1 300 000 1,36 0,94 Miasto Legnica 394 000 0,41 0,40 Gmina Warta Bolesławiecka 300 000 0,32 0,40 ING Bank Śląski S.A. 100 000 0,10 0,07 Razem 95 351 000 100,00 100,00 Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 17 812 000 71,46 87,94 Miasto Łódź 6 369 000 25,55 10,79 Miasto Ozorków 746 000 2,99 1,27 Razem 24 927 000 100,00 100,00 Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Skarb Państwa 225 225 000 78,58 78,76 Województwo Pomorskie 16 000 000 5,58 5,60 Miasto Gdańsk 12 714 000 4,44 4,45 Województwo Kujawsko- Pomorskie 11 000 000 3,84 3,85 Miasto Tczew 7 378 000 2,57 2,58 Miasto Stargard 7 000 000 2,44 2,45 Miasto Kwidzyn 3 532 000 1,23 1,23 Miasto Malbork 1 320 000 0,46 0,46 Gmina Chojnice 857 000 0,30 0,30 Gmina Człuchów 517 000 0,18 0,18 Gmina Sztum 413 000 0,14 0,14 Razem 285 956 000 3) 99,763 3) 100,00 Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. (strefa słupska) Województwo Pomorskie 11 114 500 35,99 57,82 Miasto Słupsk 10 407 900 33,70 22,19 Skarb Państwa 6 039 300 19,55 12,87 Miasto Koszalin 2 325 000 7,53 4,96 Gmina Redzikowo 970 300 3,14 2,07 Pozostali 26 800 0,09 0,09 Razem 30 883 800 100,00 100,00 3) Wartość kapitału zakładowego Pomorskiej SSE sp. z o.o. wynosi 286 603 000 zł i jest wyższa od łącznej nominalnej wartości udziałów, ponieważ uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 16 czerwca 2009 r. umorzono z czystego zysku 647 udziałów Miasta Tczew. Z tego powodu udziały poszczególnych wspólników według kapitału nie sumują się do 100 (łączna wartość nominalna udziałów pozostaje mniejsza od wartości kapitału zakładowego). 51 Spółka zarządzająca Nazwa akcjonariusza Wartość kapitału (w zł) Udział wg kapitału (w %) Udział wg głosów (w %) Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” S.A. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 28 833 300 89,40 63,76 Skarb Państwa 3 383 100 10,49 36,16 Świętokrzyska Agencja Rozwoju Regionu S.A. w likwidacji 35 500 0,11 0,08 Razem 32 251 900 100,00 100,00 Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 8 076 900 40,45 66,64 Miasto Ełk 6 500 000 32,55 18,24 Gmina Gołdap 2 920 000 14,62 8,19 Miasto Suwałki 2 471 000 12,38 6,93 Razem 19 967 900 100,00 100,00 Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK sp. z o.o. Skarb Państwa 304 030 000 69,75 84,14 Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa 82 710 000 18,97 9,90 Województwo Opolskie 10 710 000 2,46 1,28 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 10 200 000 2,34 1,22 Miasto Dzierżoniów 6 570 000 1,51 0,79 Gmina Jelcz-Laskowice 4 830 000 1,11 0,58 Miasto Wałbrzych 3 920 000 0,90 0,59 Województwo Wielkopolskie 2 860 000 0,66 0,34 Miasto Oława 1 710 000 0,39 0,20 Miasto Świdnica 1 650 000 0,38 0,20 Gmina Żarów 1 640 000 0,38 0,20 Miasto Nowa Ruda 1 510 000 0,35 0,18 Miasto Kłodzko 1 000 000 0,23 0,12 Santander Bank Polska S.A. 1 000 000 0,23 0,12 NEPTUN Fundusz Inwestycyjny 1 000 000 0,23 0,12 Gmina Strzelin 100 000 0,02 0,01 Gmina Nysa 30 000 0,00 0,00 Razem 435 890 000 4) 99,914 4) 99,99 Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Skarb Państwa 16 924 000 49,21 61,39 Gmina Bartoszyce 8 066 100 23,45 17,83 Miasto Bartoszyce 4 930 900 14,34 10,90 Gmina Dobre Miasto 2 797 800 8,13 6,18 Gmina Szczytno 903 800 2,63 2,00 Miasto Mrągowo 304 000 0,88 0,67 Miasto Nowe Miasto Lubawskie 267 200 0,78 0,59 Gmina Olecko 198 400 0,58 0,44 Razem 34 392 200 100,00 100,00 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. (strefy: mielecka i tarnobrzeska) Skarb Państwa 8 859 080 000 100,00 100,00 Razem 8 859 080 000 100,00 100,00 4) Wartość kapitału zakładowego Wałbrzyskiej SSE INVEST-PARK sp. z o.o. wynosi 435 890 000 zł i jest wyższa od łącznej nominalnej wartości udziałów, ponieważ uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 20 listopada 2012 r. umorzono z czystego zysku 42 udziały Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A. z siedzibą w Bytomiu. Z tego powodu udziały poszczególnych wspólników według kapitału nie sumują się do 100 (łączna wartość nominalna udziałów pozostaje mniejsza od wartości kapitału zakładowego). 52 W 2025 r. nadzór właścicielski nad spółkami zarządzającymi strefami, z wyjątkiem Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., początkowo sprawował Minister Rozwoju i Technologii, a od 24 lipca 2025 r. – Minister Finansów i Gospodarki. W przypadku Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. prawa z akcji należących do Skarbu Państwa wykonywał Minister Aktywów Państwowych. Zgodnie z ustawą o sse w radzie nadzorczej spółki zarządzającej strefą, w stosunku do której Skarb Państwa posiadał większość głosów, mogli zasiadać, w liczbie nie większej niż 6 osób, przedstawiciele: – ministra właściwego do spraw gospodarki, – ministra właściwego do spraw finansów publicznych, – ministra właściwego do spraw aktywów państwowych, – Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, – jednostek samorządu terytorialnego, których udział w kapitale zakładowym spółki był największy (nie więcej niż 2 osoby). Do składu rady nadzorczej spółki zarządzającej, w stosunku do której samorząd województwa posiadał większość głosów, mogło być powołanych nie więcej niż 5 osób, w tym przedstawiciele: – samorządu województwa (2 osoby), – ministra właściwego do spraw gospodarki, – jednostek samorządu terytorialnego, z wyłączeniem samorządu województwa, których udział w kapitale zakładowym spółki był największy (nie więcej niż 2 osoby). W przypadku spółki zarządzającej, w stosunku do której inny zarządzający posiadał większość głosów, w radzie nadzorczej mogło zasiadać nie więcej niż 5 osób, w tym co najmniej 2 przedstawicieli ministra właściwego do spraw gospodarki. Główne zadania spółek zarządzających strefami związane z funkcjonowaniem instrumentu specjalnych stref ekonomicznych obejmowały: – kontrolę działalności przedsiębiorców w zakresie jej zgodności z zezwoleniami, – budowę lub modernizację infrastruktury na terenie strefy, – zbywanie lub pośredniczenie w zbywaniu prawa własności i prawa użytkowania wieczystego gruntów objętych strefą, – opiekę nad inwestorami, pośredniczenie w kontaktach z władzami samorządowymi, właścicielami mediów i infrastruktury, itp., – opiniowanie wniosków przedsiębiorców o zmianę zezwolenia i wydawanie opinii w sprawach postępowań dotyczących cofnięcia zezwolenia. Zarządzający strefą realizowali również zadania wynikające z ustawy o wni związane z zarządzaniem przypisanym im obszarem (poszczególnymi powiatami), w szczególności z prowadzeniem działań promujących działalność gospodarczą i nowe inwestycje, rozpatrywaniem wniosków przedsiębiorców i wydawaniem w imieniu ministra właściwego do spraw gospodarki decyzji o wsparciu planowanych przez nich nowych inwestycji oraz z przeprowadzaniem kontroli realizacji warunków zawartych w decyzjach o wsparciu. 53 Wynik finansowy spółek zarządzających strefami Spółki zarządzające utrzymują się głównie z dochodów uzyskanych ze sprzedaży gruntów oraz z opłat za administrowanie i zarządzanie strefą uiszczanych przez przedsiębiorców działających na terenie strefy. W związku z nowym instrumentem wsparcia wynikającym z ustawy o wni spółki zarządzające osiągają też przychody z tytułu opłat za świadczenie usług, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy. W przypadku części zarządzających istotną pozycję w przychodach stanowią też przychody z najmu nieruchomości. Wynik finansowy zależy zatem w dużej mierze od liczby inwestorów ulokowanych w danej strefie i na obszarze zarządzanym przez daną spółkę zarządzającą. Istotne znaczenie ma też wielkość zarządzanego obszaru. Tabela 14. Wynik finansowy netto spółek zarządzających w latach 2021–2025 w tys. zł Spółka zarządzająca Wynik finansowy netto na dzień 31 grudnia 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. Specjalna Strefa Ekonomiczna Małej Przedsiębiorczości S.A. 2 616,3 1 859,1 4 030,0 1 286,6 5) 1 690,7 Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 23 133,2 25 694,0 28 662,5 29 224,4 30 290,8 Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 13 296,8 40 918,5 8 743,4 6 656,4 15 509,0 Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. 3 006,1 3 856,7 1 791,6 17 127,6 4 293,9 Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 10 751,0 8 374,0 11 379,5 6 781,6 13 677,5 Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 7 902,4 49 874,8 5 261,0 7 108,9 6 529,9 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu 10 333,5 12 708,0 16 432,4 17 453,5 23 023,1 Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. 13 531,2 42 858,2 18 585,7 15 332,4 13 979,4 Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. 5 099,9 4 337,0 3 802,8 4 624,0 8 229,6 Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” S.A. 1 441,3 2 548,8 7 712,6 3 523,6 8 145,1 Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 1 503,5 970,5 1 349,1 1 803,4 1 272,0 Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu 13 733,4 8 337,7 14 338,2 11 551,3 13 156,3 Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK sp. z o.o. 18 727,9 40 200,6 64 301,7 29 425,5 37 487,4 Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. 1 234,6 1 974,6 2 636,2 4 156,15 5) 2 021,0 W 2025 r. najwyższy zysk wypracowała Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST- PARK sp. z o.o. i wyniósł on niemal 37,49 mln zł. Na kolejnej pozycji uplasowała się Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. z wynikiem finansowym netto na poziomie 30,29 mln zł. Na trzecim miejscu znalazła się Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu, której zysk netto wyniósł 23,02 mln zł. Wynik przekraczający 10 mln zł osiągnęły: Kostrzyńsko-Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. (15,51 mln zł), Pomorska Specjalna 5) Wprowadzono korektę wielkości przedstawionej w Informacji (...) za 2024 r. 54 Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. (13,98 mln zł), Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. (13,68 mln zł) i Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu (13,16 mln zł). Żadna spółka zarządzająca nie odnotowała w 2025 r. ujemnego wyniku finansowego. Nakłady na rozwój strefy Zgodnie z art. 8 ustawy o sse do zadań zarządzającego należy prowadzenie działań zmierzających do rozwoju działalności gospodarczej na terenie strefy. Główne działania zarządzających mające na celu rozwój stref związane są z nabywaniem nieruchomości lub innych rzeczy służących do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy oraz z modernizacją i rozbudową infrastruktury gospodarczej i technicznej na jej obszarze. Znaczące przedsięwzięcia w zakresie infrastruktury z reguły podejmowane były wspólnie z samorządami lokalnymi i gestorami mediów. Poniższa tabela prezentuje skumulowane wydatki poniesione na infrastrukturę oraz najważniejsze inwestycje w tym zakresie zrealizowane w 2025 r. Tabela 15. Nakłady na budowę infrastruktury narastająco w mln zł Lp. Strefa 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Najważniejsze działania podjęte w 2025 r. SSE Inni 6) SSE Inni 6) 1 Kamiennogórska 26,1 4,4 26,4 4,4 Budowa oświetlenia i monitoringu wokół parkingu w Wykrotach 2 Katowicka 69,4 1 086,0 69,5 1 160,3 1) kompleksowe przygotowanie terenu inwestycyjnego w Tucznawie (m.in. roboty drogowe, oświetlenie uliczne, kanalizacja sanitarna, deszczowa, sieci telekomunikacyjne), 2) budowa łącznika obwodnicy północnej miasta Kędzierzyn-Koźle zapewniającego skomunikowanie terenu strefy 3 Kostrzyńsko- Słubicka 139,0 346,1 141,7 347,1 1) budowa otwartego zbiornika retencyjnego wód opadowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą w podstrefie Słubice, 2) usunięcie kolizji linii elektroenergetycznej średniego napięcia, budowa przyłącza wraz z trafostacją w podstrefie Bytom Odrzański, 3) kontynuacja budowy kolektora zrzutowego deszczowego do kanału kunowickiego w podstrefie Słubice 4 Krakowska 176,2 119,2 176,2 119,3 Budowa dróg wewnętrznych wraz z oświetleniem i odwodnieniem w podstrefie Babice 5 Legnicka 106,7 38,1 128,6 39,8 1) modernizacja stacji uzdatniania wody w podstrefie Krzywa, 2) budowa sieci wodno-kanalizacyjnej w Legnicy, 6) W kategorii Inni uwzględnione są m.in.: gminy, gestorzy mediów i Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. 55 Lp. Strefa 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Najważniejsze działania podjęte w 2025 r. SSE Inni 6) SSE Inni 6) 3) niwelacja terenu i budowa zbiornika retencyjnego w podstrefach Środa Śląska i Miękinia 6 Łódzka 102,6 320,0 102,7 326,1 1) przygotowanie terenu pod inwestycję i zlecenie opracowania raportu inwestycyjnego dot. budowy dwóch hal magazynowo-produkcyjnych na wynajem w podstrefie Łódź, 2) modernizacja i rozbudowa dróg obsługujących tereny inwestycyjne w podstrefie Kutno 7 Mielecka 201,6 612,6 202,0 639,8 1) budowa układu drogowego w podstrefie Zamość, 2) rozwój sieci elektroenergetycznej w podstrefie Mielec, 3) modernizacja systemu kanalizacji w podstrefie Mielec 8 Pomorska 572,0 145,7 576,7 148,4 1) budowa sieci kanalizacji tłocznej w Gdańsku, 2) budowa przyłącza zasilającego SN 15 kV do hali produkcyjno- magazynowej i przebudowa GPZ w Gdańsku, 3) budowa linii kablowej SN w Brodnicy, 4) budowa linii elektroenergetycznej we Włocławku, 5) budowa farmy fotowoltaicznej w Grudziądzu i Barcinie, 6) budowa oświetlenia drogi na terenie strefy w Kartoszynie 9 Słupska 50,1 224,9 53,8 273,0 1) zakup działki inwestycyjnej w podstrefie Karlinko, 2) kontynuacja prac dot. budowy drogi gminnej wraz z niezbędną infrastrukturą i stacją uzdatniania wody w podstrefie Wieszyno, 3) budowa dróg oraz sieci infrastruktury technicznej w podstrefie Koszalin oraz Karlinko 10 Starachowicka 12,6 5,8 12,6 6,6 1) modernizacja zasilania do stacji P15 w podstrefie Starachowice, 2) budowa rozdzielni SN w podstrefie Starachowice 11 Suwalska 42,6 0,2 42,7 0,2 Budowa miejsc parkingowych w podstrefie Suwałki 12 Tarnobrzeska 339,5 370,8 391,5 373,8 1) zakończenie budowy Akceleratora Przemysłowego w Stalowej Woli, 2) budowa dwóch hal przemysłowych w Tarnobrzegu i Chełmie, 3) budowa drogi publicznej wraz z modernizacją sieci gazowej w Chmielowie w podstrefie Nowa Dęba, 4) remont nawierzchni drogi na terenie strefy w Pionkach 56 Lp. Strefa 31.12.2024 r. 31.12.2025 r. Najważniejsze działania podjęte w 2025 r. SSE Inni 6) SSE Inni 6) 13 Wałbrzyska 621,0 884,1 652,8 1 064,1 1) makroniwelacja i usunięcie kolizji sieci, budowa dróg wewnętrznych i sieci wodno-kanalizacyjnej w podstrefie Jawor, 2) budowa drogi wewnętrznej i rond w ciągu drogi krajowej oraz sieci wodno-kanalizacyjnej w sąsiedztwie podstrefy Dobromierz, 3) budowa dróg wewnętrznych i sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie podstrefy Opole 14 Warmińsko- Mazurska 5,9 215,2 6,1 216,4 1) budowa odcinka sieci wodociągowej na terenie podstrefy Olsztyn, 2) sfinalizowanie budowy łącznika drogowego na terenie podstrefy Dobre Miasto Razem 2 465,3 4 373,1 2 583,3 4 719,3 Ogółem 6 838,4 7 302,6 Łączne nakłady inwestycyjne przeznaczone na rozwój specjalnych stref ekonomicznych, poniesione od początku ich funkcjonowania do końca 2025 r., wyniosły ponad 7,3 mld zł. Udział spółek zarządzających w tych inwestycjach stanowił prawie 35,4%. Pozostała część wydatków finansowana była przez inne podmioty, w szczególności przez gminy, gestorów mediów i Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Spośród wszystkich spółek zarządzających największe wydatki na rozwój strefy od początku działalności do końca 2025 r. poniosła Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST- PARK sp. z o.o. Jej nakłady wyniosły 652,8 mln zł, co stanowiło 25,3% wydatków wszystkich stref. Druga w rankingu – Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. – wydała na ten cel 576,7 mln zł, co dało udział na poziomie 22,3%. Na trzeciej pozycji, po raz kolejny, znalazła się Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu, z inwestycjami rzędu 391,5 mln zł. Wydatki tego zarządzającego stanowią 15,2% łącznych nakładów zarządzających na rozwój stref. W przypadku skumulowanej wartości środków przeznaczonych na infrastrukturę w strefach poniesionych do końca 2025 r. przez inne podmioty, w tym m.in. samorządy lokalne i gestorów mediów, wyróżniały się strefy: katowicka (1 160,3 mln zł), wałbrzyska (1 064,1 mln zł), i mielecka (639,8 mln zł). Na te trzy strefy przypadło 60,7 % wszystkich wydatków podmiotów innych niż zarządzający strefami poniesionych na ten cel. W 2025 r. na rozwój stref przeznaczono 464,2 mln zł, tj. o 103,1 mln zł więcej niż w 2024 r. Inwestycje spółek zarządzających strefami wyniosły 118,0 mln zł, co stanowiło prawie ¼ całkowitych nakładów na ten cel poniesionych w 2025 r. W stosunku do 2024 r. spółki zarządzające zmniejszyły nakłady na rozwój stref o 89,2 mln zł. Wydatki innych podmiotów w 2025 r. były natomiast większe o 192,3 mln zł i wyniosły 346,2 mln zł. Największy udział we wzroście całkowitych wydatków spółek zarządzających na rozwój stref w 2025 r. miała Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu. Zarządzający strefą tarnobrzeską zainwestował w jej rozwój 52,0 mln zł, co stanowi 44,1% ogółu środków 57 zaangażowanych przez wszystkich zarządzających. Na drugiej pozycji uplasował się zarządzający strefą wałbrzyską, z inwestycjami na poziomie 31,8 mln zł. Trzecie miejsce przypadło zarządzającemu strefą legnicką, którego nakłady wyniosły 21,9 mln zł. Wydatki tych trzech zarządzających wyniosły łącznie 105,7 mln zł i stanowiły 89,6% wszystkich środków przeznaczonych przez spółki zarządzające na rozwój stref w 2025 r. Wydatki pozostałych zarządzających były mniejsze. Zarządzający strefami suwalską i warmińsko-mazurską kolejny rok z rzędu nie zwiększyli swoich wydatków na infrastrukturę. Pod względem inwestycji infrastrukturalnych zrealizowanych przez podmioty inne niż spółki zarządzające, w szczególności przez samorządy lokalne, gestorów mediów i Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, wyróżnia się strefa wałbrzyska, z nakładami na poziomie 180,0 mln zł. Stanowią one 52,0% łącznych wydatków tej grupy podmiotów we wszystkich strefach. W strefach: katowickiej, słupskiej i mieleckiej podmioty inne niż spółki zarządzające również przeznaczyły na rozwój stref relatywnie duże środki. Wydatki wyniosły odpowiednio: 74,3 mln zł, 48,1 mln zł i 27,2 mln zł, co dało łącznie tym strefom udział na poziomie 43,2% w całkowitej wartości środków wydatkowanych przez te podmioty. Łączne wydatki w kolejnych ośmiu strefach nie przekroczyły 16,6 mln zł. W dwóch strefach nakłady pozostały na poziomie z roku 2024. Wydatki na promocję stref W związku z zastąpieniem instrumentu specjalnych stref ekonomicznych wsparciem w formie zwolnienia podatkowego na podstawie ustawy o wni wydatki na promocję ponoszone przez spółki zarządzające strefami dotyczą nowego instrumentu. Nie oznacza to jednak, że strefy nie promują terenów objętych granicami stref jako atrakcyjnych lokalizacji pod nowe inwestycje. Wciąż obowiązuje bowiem preferencja, zgodnie z którą ulokowanie inwestycji na terenie strefy wiąże się z uzyskaniem decyzji na najdłuższy możliwy okres, czyli na 15 lat. W 2025 r. zarządzający przeznaczyli na promocję ponad 14,01 mln zł, czyli o 0,98 mln zł więcej niż rok wcześniej. Podobnie jak w poprzednich latach największe wydatki ponieśli zarządzający strefami: kostrzyńsko-słubicką, katowicką, łódzką i wałbrzyską. Mieściły się one w przedziale od 1,63 mln do 3,04 mln zł. Łączne wydatki w tych czterech strefach wyniosły prawie 9,44 mln zł i stanowiły ponad 67,34% nakładów na promocję we wszystkich strefach. W pozostałych ośmiu strefach wydatki na promocję były znacznie niższe i wynosiły od 67 tys. do niespełna 950 tys. zł. W dalszym ciągu te same spółki zarządzające znajdują się w czołówce pod względem wartości środków przeznaczonych na promocję stref od początku ich funkcjonowania. Zarządzający strefą kostrzyńsko-słubicką wydał na promocję ponad 32,0 mln zł, a w strefie katowickiej wydatki na ten cel wyniosły prawie 31,17 mln zł. Zarządzający łódzką i wałbrzyską strefą przeznaczyli na promocję odpowiednio: 26,5 mln zł i 20,91 mln zł. Łącznie na te cztery strefy przypadło 63,04% wydatków wszystkich spółek zarządzających na promocję, które w całym okresie funkcjonowania stref wyniosły niemal 175,43 mln zł. Poniższa tabela przedstawia wielkość wydatków na promocję w poszczególnych strefach w latach 2022−2025 oraz narastająco od początku funkcjonowania stref do końca 2025 r. 58 Tabela 16. Wydatki zarządzających na promocję stref w mln zł Lp. Strefa Nakłady na promocję w 2022 r. w 2023 r. w 2024 r. w 2025 r. narastająco do końca 2025 r. 1 Kamiennogórska 0,159 0,269 0,142 0,250 2,879 2 Katowicka 2,787 2,574 2,647 2,768 31,168 3 Kostrzyńsko-Słubicka 2,490 2,720 2,840 3,041 32,005 4 Krakowska 0,475 1,023 0,787 0,429 10,212 5 Legnicka 1,409 0,784 0,301 0,067 8,049 6 Łódzka 2,291 2,848 1,451 5) 2,000 26,505 7 Mielecka 0,261 0,285 0,272 0,949 5,624 8 Pomorska 0,474 0,592 0,553 0,523 12,994 9 Słupska 0,431 0,707 0,912 0,985 7,578 10 Starachowicka 0,406 0,450 0,152 0,314 3,881 11 Suwalska 0,268 0,293 0,333 0,420 6,621 12 Tarnobrzeska 0,463 0,290 0,314 0,340 5,257 13 Wałbrzyska 1,911 2,462 2,220 1,628 20,907 14 Warmińsko-Mazurska 0,200 0,198 0,113 0,300 1,749 Razem 14,025 15,495 13,037 5) 14,014 175,429 Zwolnienia podatkowe spółek zarządzających Od początku funkcjonowania stref spółki zarządzające miały prawo do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych dochodów w części wydatkowanej na cele rozwoju strefy, w tym na nabycie nieruchomości lub innych rzeczy służących do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy oraz na modernizację i rozbudowę infrastruktury gospodarczej i technicznej na jej obszarze. Do końca 2025 r. łączna kwota zwolnień podatkowych z tego tytułu (niezapłaconego podatku) przekroczyła 366,310 mln zł. Z największego zwolnienia skorzystała spółka zarządzająca strefą wałbrzyską. Zwolnienie to wyniosło 87,66 mln zł i stanowiło 23,93% łącznej wartości zwolnień podatkowych zarządzających strefami. Ze zwolnienia wynoszącego prawie 52,90 mln zł skorzystał zarządzający strefą łódzką. Próg 30 mln zł przekroczyły jeszcze zwolnienia podatkowe zarządzających strefami: kostrzyńsko-słubicką, pomorską, mielecką i katowicką. Zwolnienia tych czterech stref mieściły się w przedziale od 31,55 do 39,42 mln zł i wyniosły łącznie niespełna 141,48 mln zł. Z najmniejszego zwolnienia podatkowego skorzystały strefy: starachowicka, warmińsko-mazurska i kamiennogórska. Na te strefy przypadło prawie 10,79 mln zł niezapłaconego podatku, a więc 2,94% łącznej kwoty zwolnień w spółkach zarządzających. W samym 2025 r. zwolnienia podatkowe wyniosły niewiele ponad 6,11 mln zł i w porównaniu z rokiem 2024 były niższe o prawie 65,2%. Z największego zwolnienia skorzystał zarządzający strefą pomorską. Wyniosło ono prawie 2,14 mln zł, co stanowiło 35% kwoty zwolnień 59 wszystkich spółek zarządzających. Na kolejnych pozycjach uplasowali się zarządzający strefami słupską i łódzką, ze zwolnieniami wynoszącymi odpowiednio: 1,90 mln zł i 1,56 mln zł. W sumie na te trzy spółki zarządzające przypadło 91,5% łącznej wartości zwolnień z roku 2025. W ubiegłym roku z tego zwolnienia podatkowego skorzystały jeszcze tylko dwie strefy: kamiennogórska i suwalska. Kwoty niezapłaconego podatku spółek zarządzających tymi strefami były niewielkie i wyniosły odpowiednio 500 tys. zł i 18 tys. zł. Informację o wielkości zwolnień podatkowych spółek zarządzających na podstawie aktów wykonawczych do ustawy o sse przedstawia poniższa tabela. Tabela 17. Skutek finansowy zwolnienia z podatku dochodów zarządzających strefami wydatkowanych na cele rozwoju strefy (wartość niezapłaconego podatku) w mln zł Lp. Strefa Zwolnienie do końca 2021 r. (narastająco) Kwota zwolnienia w latach 2022–2025 Zwolnienie do końca 2025 r. (narastająco) 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. 1 Kamiennogórska 3,510 0,250 0,480 0,436 5) 0,500 5,176 2 Katowicka 31,550 0,000 0,000 0,000 0,000 31,550 3 Kostrzyńsko-Słubicka 39,420 0,000 0,000 0,000 0,000 39,420 4 Krakowska 3,170 0,640 1,410 3,280 0,000 8,500 5 Legnicka 16,380 0,000 0,000 6,290 0,000 22,670 6 Łódzka 38,540 9,300 2,040 1,459 5) 1,558 52,897 7 Mielecka 32,020 0,000 0,000 0,000 0,000 32,020 8 Pomorska 17,530 10,340 4,110 4,370 2,137 38,487 9 Słupska 5,250 1,150 0,760 1,600 1,900 10,660 10 Starachowicka 2,720 0,000 0,000 0,000 0,000 2,720 11 Suwalska 7,400 0,000 0,000 0,002 0,018 7,420 12 Tarnobrzeska 24,240 0,000 0,000 0,000 0,000 24,240 13 Wałbrzyska 69,720 9,340 8,600 0,000 0,000 87,660 14 Warmińsko-Mazurska 2,770 0,000 0,000 0,120 0,000 2,890 Razem 294,220 31,020 17,400 17,557 5) 6,113 366,310 W związku z realizacją zadań wynikających z ustawy o wni spółki zarządzające strefami mają też prawo do zwolnienia od podatku dochodów wydatkowanych w roku podatkowym lub w roku po nim następującym na cele wymienione w art. 7 ust. 1 tej ustawy, a więc na szeroko rozumiane wsparcie rozwoju nowych inwestycji na przypisanym im obszarze. Do końca 2025 r. zwolnienia podatkowe spółek zarządzających na podstawie ustawy o wni wyniosły prawie 34,37 mln zł. Na przestrzeni lat 2020−2025 tylko pięć spółek zarządzających strefami skorzystało z prawa do ww. zwolnienia, przy czym jedynie zarządzający strefą pomorską zwalniał dochód w każdym roku. Z największego zwolnienia podatkowego skorzystał jednak zarządzający strefą kostrzyńsko-słubicką. Wyniosło ono 15,01 mln zł, co stanowi 43,68% łącznej wartości zwolnień podatkowych udzielonych zarządzającym na 60 podstawie ustawy o wni. Na kolejnej pozycji uplasował się zarządzający strefą pomorską ze zwolnieniem wynoszącym niemal 12,71 mln zł i udziałem na poziomie 36,97% sumy zwolnień podatkowych wszystkich zarządzających. W 2025 r. łączna kwota zwolnienia podatkowego z tego tytułu wyniosła prawie 7,57 mln zł i była o niemal 1,42 mln zł większa niż w roku 2024. Ze zwolnienia skorzystali zarządzający strefami: kostrzyńsko-słubicką, starachowicką, pomorską i warmińsko-mazurską. Poniższa tabela przedstawia informacje o zarządzających, którzy w latach 2020−2025 skorzystali ze zwolnień podatkowych w odniesieniu do dochodu wydatkowanego na wsparcie rozwoju inwestycji na przypisanych im obszarach. Tabela 18. Zwolnienia podatkowe zarządzających strefami na podstawie ustawy o wni w mln zł Lp. Strefa Kwota zwolnienia w latach 2020–2025 Zwolnienie do końca 2025 r. (narastająco) 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. 1 Kostrzyńsko-Słubicka 0,00 0,00 8,55 1,81 1,56 3,091 15,011 2 Pomorska 1,89 1,30 2,21 1,93 3,39 1,986 12,706 3 Starachowicka 0,00 0,00 0,62 2,00 1,20 2,100 5,920 4 Wałbrzyska 0,34 0,00 0,00 0,00 0,00 0,000 0,340 5 Warmińsko-Mazurska 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,389 0,389 Razem 2,23 1,30 11,38 5,74 6,15 7,566 34,366 61 Działania zarządzających strefami w zakresie kadr dla przemysłu i rozwoju klastrów 1. Specjalna Strefa Ekonomiczna Małej Przedsiębiorczości S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego i na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający jest liderem Strefowego Klastra Edukacyjnego (SKE), który realizuje działania wspierające i promujące rozwój szkolnictwa branżowego, ukierunkowane na podnoszenie kompetencji i umiejętności zawodowych uczniów. Rok 2025 był okresem intensywnych i systemowych działań klastra na rzecz rozwoju współpracy pomiędzy edukacją, biznesem, nauką oraz samorządem. Podjęte inicjatywy miały na celu dostosowanie systemu kształcenia do aktualnych i przyszłych potrzeb rynku pracy, rozwój kompetencji kluczowych oraz wspieranie młodzieży w świadomym planowaniu ścieżek edukacyjno-zawodowych. Klaster angażował się w organizację oraz współorganizację spotkań roboczych, wydarzeń eksperckich i konferencji poświęconych nowoczesnej edukacji, edukacji cyfrowej, kompetencjom przyszłości oraz roli współpracy edukacji z gospodarką. Działania te tworzyły przestrzeń do dialogu pomiędzy przedstawicielami szkół, uczelni wyższych, przedsiębiorstw oraz instytucji publicznych i społecznych, sprzyjając wypracowywaniu wspólnych kierunków rozwoju. Najważniejszym i najbardziej prestiżowym wydarzeniem realizowanym w ramach prac klastra była ogólnopolska konferencja „Globalne wyzwania – Lokalne działania”, poświęcona roli nowoczesnej edukacji w kontekście transformacji rynku pracy i rozwoju społeczno- gospodarczego. Konferencja zgromadziła szerokie grono przedstawicieli administracji publicznej, środowiska akademickiego, szkół zawodowych i branżowych, przedsiębiorców oraz uczniów i studentów, stając się jedną z największych platform dialogu edukacyjno- gospodarczego w regionie. Dyskusje koncentrowały się na potrzebie ścisłego powiązania edukacji z realnymi potrzebami rynku pracy, rozwoju szkolnictwa zawodowego i technicznego, aktualizacji programów nauczania oraz wykorzystania nowoczesnych technologii w procesie kształcenia. Podkreślano znaczenie partnerskiej współpracy szkół, uczelni i biznesu w skutecznym przygotowaniu młodych ludzi do wyzwań współczesnej gospodarki oraz potrzebę dalszej integracji środowisk edukacyjnych i gospodarczych. Klaster aktywnie uczestniczył również w życiu lokalnych szkół i uczelni, biorąc udział w wydarzeniach promujących edukację, uroczystościach szkolnych i akademickich oraz podsumowaniach roku nauki. Działania te miały charakter wspierający i motywacyjny, obejmując m.in. wyróżnianie uczniów i studentów osiągających wysokie wyniki oraz promowanie postaw zaangażowania, odpowiedzialności i rozwoju kompetencji. Istotnym elementem działalności była współpraca z uczelniami wyższymi, w tym udział w pracach rad doradczych przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego. Spotkania te służyły dostosowywaniu oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy, wzmacnianiu jakości nauczania oraz inicjowaniu nowych kierunków i form współpracy pomiędzy nauką a biznesem. Szczególną rolę w 2025 roku odegrały działania realizowane w ramach inicjatywy „Uniwersytet Liderów” oraz jej rozszerzonej formuły skierowanej do młodzieży stojącej przed wyborem dalszej ścieżki edukacyjnej. Klaster wspierał rozwój kompetencji liderskich, 62 społecznych i zawodowych młodych ludzi poprzez organizację spotkań tematycznych, wizyt studyjnych w przedsiębiorstwach oraz promocję edukacji zawodowej i technicznej jako perspektywicznej ścieżki kariery. SKE współpracuje z Polskim Klastrem IoT & AL SINOTAIC, z Dolnośląskim Klastrem Lotniczym, Dolnośląskim Klastrem Motoryzacyjnym, Dolnośląskim Klastrem Edukacyjnym, Zachodnim Klastrem Elektromobilności oraz z Klastrem Innowacyjnych Technologii w Wytwarzaniu CINNOMATECH Wrocław. 2. Katowicka SSE S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. zarządzający strefą podejmował szereg działań w zakresie szkolnictwa branżowego w woj. śląskim, zarówno w ramach projektów unijnych, jak i projektów własnych. Działania te skoncentrowane były przede wszystkim na budowaniu efektywnej współpracy pomiędzy edukacją a biznesem, promocji szkolnictwa branżowego oraz podnoszeniu umiejętności zawodowych przez uczniów. Najważniejsze z nich to: − organizacja kursów i szkoleń zawodowych (m.in. Kurs programowania sterownika PLC Siemens S7-1200/1500 w środowisku TIA PORTAL, Autocad – poziom zaawansowany, SEP kat. G1, CCNA Cisco Certified Network Associate) dla 186 uczniów oraz staży u pracodawców dla 190 osób w ramach projektu „Śląskie. Zawodowcy 2”, − organizacja spotkań sieci współpracy pomiędzy biznesem, edukacją i samorządem w branży spawalniczej i kolejowej, zawiązanych w ramach projektu „Śląskie. Zawodowcy 2” oraz I Konferencji Sieci Wojewódzkiej, − przekazanie kolejnych silników spalinowych 2. i 3. generacji marki Stellantis jako pomocy dydaktycznych dla szkół kształcących w zawodzie technik pojazdów samochodowych i mechanik pojazdów samochodowych w ramach Automotive StrefAcademy KSSE. Łącznie przekazano 138 silników 40 placówkom kształcenia zawodowego i ustawicznego, − powołanie Technicznej Akademii Przyszłości i zawarcie porozumienia o partnerstwie w zakresie współpracy edukacyjno-przemysłowej promującej ideę Technik dla Przemysłu ‒ Przemysł dla Technika pomiędzy: zarządzającym strefą, Technicznymi Zakładami Naukowymi w Dąbrowie Górniczej, Zespołem Szkół Technicznych i Ogólnokształcących nr 2 w Katowicach, Brembo Poland, Brembo Poland Manufacturing i Fundacją Szkolną Technicznych Zakładów Naukowych. Celem tej inicjatywy jest poprawa jakości kształcenia zawodowego przez wspólne innowacyjne działania na rzecz nabywania dodatkowych kompetencji przez uczniów szkół technicznych z uwzględnieniem potrzeb przemysłu, − udział w Forum Biznes-Edukacja-Kooperacja 2025 – „Edukacja a potrzeby rynku pracy – jak przygotować młode pokolenie na wyzwania przyszłości? Specjalne potrzeby edukacyjne – wyzwania i perspektywa zawodowa”, zorganizowanym przez Opolskie Centrum Edukacji i Wojewódzki Urząd Pracy w Opolu, − udział w międzynarodowej konferencji „VET Bridge 2025” w Ostrawie, − udział w konferencji „Edukacja na rynku pracy, czyli wartość kształcenia branżowego i praktycznego, której nie zastąpi sztuczna inteligencja” w Rybniku, 63 − kontynuowanie działalności Klubu Innowatora ora Młodzieżowego Klubu Innowatora, gdzie młodzi ludzi mogą poszerzać wiedzę o biznesie i tym samym lepiej przygotować się do wejścia na rynek pracy. Zorganizowano wizyty studyjne w: Brembo Poland, Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, NGK Ceramics Polska oraz szkolenia, m.in. z autoprezentacji, zarządzania projektami, Inventor Autodesk, − zorganizowanie cyklu pięciu bezpłatnych szkoleń dla uczniów z pięciu techników kształcących na kierunkach motoryzacyjnych w ramach projektu Eramsus+ „Europejskie rozwiązania w zapewnieniu efektywnej współpracy edukacji i biznesu sektora Automotive”, − aktywne uczestnictwo w pracach: Rady Branżowego Centrum Umiejętności w Żywcu, Wojewódzkich Zespołów Koordynacji dla województwa śląskiego i opolskiego oraz Międzyregionalnego Zespołu Koordynacji do spraw Wdrażania Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 powołanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający Katowicką SSE od 15 lat jest koordynatorem przemysłowego klastra Silesia Automotive & Advanced Manufacturing (SA&AM) i odpowiada za rozwój tej lokalnej platformy do budowania relacji, transferu wiedzy, zacieśniania współpracy między przemysłem, dostawcami nowych technologii przemysłowych i cyfrowych, instytucjami edukacyjnymi, naukowymi oraz otoczenia biznesu. W 2025 r. zarządzający wdrażał działania spójne z nową, zatwierdzoną w 2025 r. Strategią Rozwoju SA&AM na lata 2025–2030, opartą na filarach: Przemysł zdolny do wdrażania innowacji, Przemysł zrównoważony oraz Przemysł oparty o kompetentne kadry. Jako koordynator klastra SA&AM zarządzający zrealizował ponad 250 działań o charakterze rozwojowym, networkingowym i doradczym. Obejmowały one m.in. ponad 80 szkoleń, warsztatów i webinarów, w których uczestniczyło ponad 1,3 tys. osób, blisko 90 wydarzeń networkingowych, targowych i spotkań tematycznych, gromadzących ponad 1,4 tys. uczestników, a także ponad 60 działań doradczych i brokerskich, z których skorzystało prawie 1,5 tys. osób. Program warsztatów, webinarów i spotkań benchmarkingowych, koncentrował się m.in. na automatyzacji i robotyzacji, cyfryzacji procesów, cyberbezpieczeństwie, efektywności energetycznej, śladzie węglowym, mechanizmie CBAM, dyrektywie CSRD i standardach ESRS, logistyce, jakości oraz compliance. Równolegle zarządzający prowadził liczne działania brokerskie: B2B, S2B i T2B, wspierając realne kooperacje, głównie lokalne, ale także krajowe i międzynarodowe, w obszarach technologii, produkcji, IT, ESG, HR i E2B. W 2025 r. koordynator realizował projekty dofinansowywane ze środków krajowych i europejskich: „Driving manufacturing SME transformation towards green, digital and social sustainability” (greenSME) w ramach programu Horizon Europe, „Integrative Regional Approaches for the Transformation of the Automotive Industry\" (Drive2Transform) w ramach programu Interreg Central Europe 2021−2027 i skierowane bezpośrednio do zarządzającego strefą projekty w ramach programu FENG 2.17: „Rozwój potencjału koordynatora SA&AM wraz z rozwojem nowych usług ‒ II” i „Future Ready – Transformacja Przemysłu poprzez Innowacje i nowe Kompetencje”. 64 W 2025 r. zarządzający z pozytywnym skutkiem przeszedł proces re-certyfikacji i przedłużył ważność certyfikatu jakości zarządzania klastrem - Cluster Management Excellence Label GOLD (ESCA) dla SA&AM do 2028 roku. Potencjał rozwojowy klastra potwierdza stabilny wzrost uczestników inicjatywy – w 2025 r. do klastra dołączyło ponad 70 podmiotów i na koniec ubiegłego roku miał on ponad 320 członków. 3. Kostrzyńsko-Słubicka SSE S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego i na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą kostrzyńsko-słubicką aktywnie angażował się w działania na rzecz rozwoju szkolnictwa zawodowego, współpracy klastrowej oraz integracji środowisk edukacyjnych, biznesowych i samorządowych. Podejmowane inicjatywy koncentrowały się na wzmacnianiu powiązań pomiędzy uczelniami, szkołami branżowymi oraz przedsiębiorcami funkcjonującymi na obszarze strefy, a także na dostosowywaniu oferty edukacyjnej do aktualnych i przyszłych potrzeb rynku pracy. Na początku 2025 r. na Wydziale Ekonomicznym Akademii Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim odbył się pierwszy konwent uczelni w nowym składzie, do którego został powołany przedstawiciel zarządzającego. Podczas spotkania omówiono kierunki rozwoju uczelni oraz możliwości pogłębienia współpracy z przedsiębiorstwami strefowymi. Pozytywnie oceniono również wprowadzenie nowego kierunku studiów – inżynieria produkcji, odpowiadającego na zapotrzebowanie sektora przemysłowego. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli w spotkaniach dotyczących realizacji projektu „Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie branży samochodowej wraz z modułem innowacji pedagogicznej – technik mechatronik pojazdów samochodowych lub technik elektromobilności”, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Projekt o wartości ponad 9,4 mln zł realizowany jest we współpracy z Wydziałem Technicznym Akademii Jakuba z Paradyża, Centrum Edukacji Zawodowej i Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim, Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Mechaników Polskich oraz Lubuskim Klastrem Metalowym. Zarządzający współorganizował Lokalne Targi Pracy w Zespole Szkół im. Marii Skłodowskiej- Curie w Kostrzynie nad Odrą, w których licznie uczestniczyli lokalni przedsiębiorcy, m.in. ICT Poland, Sam Dong, Telemond Holding, Arctic Paper oraz Stenqvist. Wydarzenie umożliwiło uczniom bezpośredni kontakt z potencjalnymi pracodawcami, zapoznanie się z ofertami pracy i staży oraz poznanie specyfiki działalności przedsiębiorców działających na terenie strefy. Ważnym elementem programu był konkurs wiedzy o strefie kostrzyńsko-słubickiej, który spotkał się z dużym zainteresowaniem młodzieży. We współpracy z Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Słubicach zorganizowano konkurs „Mój pierwszy biznes: koncepcja–realizacja”. Uczniowie przygotowali autorskie biznesplany, które następnie prezentowali przed komisją konkursową. Konkurs przyczynił się do rozwoju postaw przedsiębiorczych oraz kompetencji biznesowych wśród młodzieży. 65 Zarządzający angażował się w realizację projektów rozwoju szkolnictwa zawodowego oraz współpracy pracodawca–szkoła. Zorganizowano m.in. spotkanie studyjne w zakładzie Elektryka Morska w Szczecinie dla studentów Uniwersytetu Szczecińskiego, poświęcone możliwościom odbywania staży i praktyk. Prowadzono również rozmowy z partnerami niemieckimi w ramach współpracy z Parkiem Technologii Kosmicznych, dotyczące kształcenia kadr dla przemysłu 4.0. Istotnym elementem działań było uczestnictwo w posiedzeniu Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji w Nowej Soli, podczas którego zaprezentowano funkcjonowanie Branżowego Centrum Umiejętności oraz podkreślono rolę zarządzającego jako integratora współpracy pomiędzy pracodawcami a szkołami. We wrześniu 2025 r. rozpoczęto kampanię medialną promującą praktyki zawodowe jako narzędzie pozyskiwania kadr i budowania doświadczenia zawodowego młodzieży. Podpisano porozumienie o współpracy z Wyższą Szkołą Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim, obejmujące współpracę dydaktyczną, badawczą oraz rozwój oferty studiów podyplomowych, m.in. w obszarze odnawialnych źródeł energii i zarządzania. Zarządzający podpisał również porozumienie o współpracy z Uniwersytetem Zielonogórskim. Celem współpracy jest rozwój relacji pomiędzy środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami strefowymi, w szczególności w zakresie organizacji praktyk i staży, realizacji wspólnych inicjatyw edukacyjnych oraz przygotowania studentów do wejścia na rynek pracy. W ramach porozumienia zaplanowano m.in. cykl wykładów dotyczących funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych oraz zasad korzystania ze zwolnień podatkowych, a także organizację konkursu „Mój pierwszy biznes” i spotkań on-line z przedsiębiorstwami przemysłowymi. Zarządzający zorganizował także konkurs „Mój I biznes” w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Kamieniu Małym. Konkurs był skierowany do uczniów zainteresowanych zakładaniem własnej działalności gospodarczej oraz rozwojem kompetencji przedsiębiorczych. Równoległe w Zespole Szkół w Kostrzynie nad Odrą zorganizowano spotkanie z doradcami zawodowymi z powiatu gorzowskiego i słubickiego poświęcone trendom w kształceniu zawodowym oraz dostosowaniu oferty edukacyjnej do potrzeb lokalnych pracodawców. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli w V Konferencji Naukowej w Zielonej Górze, poświęconej roli sektora MŚP w rozwoju regionalnym. W ramach działań na rzecz wzmacniania współpracy klastrowej oraz promocji przedsiębiorczości zarządzający uczestniczył jako partner w XI Kongresie Klastrów Polskich, podczas którego przedstawiciele Zarządu prezentowali rolę specjalnych stref ekonomicznych w rozwoju klastrów. Wziął także udział w III Regionalnym Forum Przemysłowym Lubuskiego Klastra Metalowego. Elementem współpracy z uczelniami była XIV Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Skuteczność w Biznesie”, współorganizowana z Akademią Jakuba z Paradyża. Podczas wydarzenia zaprezentowano rolę zarządzającego w łączeniu potencjału nauki i biznesu oraz wspieraniu rozwoju kompetencji pracowników. W 2025 r. zarządzający był reprezentowany w Radzie Gospodarczej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Radzie Przedsiębiorczości Wyższej Szkoły Umiejętności 66 Społecznych w Poznaniu oraz w Wielkopolskim Forum Inteligentnych Specjalizacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego. 4. Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. (Krakowska SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. Krakowski Park Technologiczny sp. z o.o. (KPT) podejmował działania wpisujące się w obszar szkolnictwa zawodowego, obejmujące inicjatywy wspierające i promujące edukację i rozwój kompetencji osób znajdujących się już na rynku pracy. Przedstawiciele KPT uczestniczyli w spotkaniach Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji ds. kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie. Tematyka posiedzeń obejmowała: − zasady wydawania mikropoświadczeń – innowacyjnej, modułowej formy certyfikacji potwierdzającej zdobycie wyspecjalizowanych kwalifikacji, − analizę wyników badania dotyczącego odbioru społecznego kształcenia zawodowego oraz wyborów edukacyjnych uczniów szkół podstawowych, − przedstawienie modelu wspierania talentów w Małopolsce, − omówienie wyzwań stojących przed systemem kształtowania kompetencji zawodowych w regionie, − koordynacja działań edukacyjnych pomiędzy samorządem województwa, instytucjami rynku pracy i przedstawicielami biznesu. Przedstawiciele zarządzającego aktywnie uczestniczyli również w pracach regionalnych zespołów zajmujących się rynkiem pracy, rozwojem kompetencji oraz uczenia się przez całe życie. Zarządzający włączył się także w prace Małopolskiego Think Tanku na rzecz Rozwoju Kadr Gospodarki poświęcone wpływowi rozwoju sztucznej inteligencji (AI) na branżę BPO oraz kierunkom zmian w edukacji zawodowej młodzieży w kontekście przyszłego rynku pracy. Wziął również udział w spotkaniach Małopolskiego Partnerstwa na rzecz Kształcenia Ustawicznego, poświęconych tematyce sztucznej inteligencji w edukacji oraz współpracy biznesu z sektorem oświaty. Zarządzający uczestniczył w wydarzeniach promujących kształcenie zawodowe – wziął udział w Małopolskim Festiwalu Zawodów oraz w Festiwalu Uczelni w Małopolsce, który stanowi jedną z największych inicjatyw Województwa Małopolskiego, promującego ideę uczenia się przez całe życie. W trakcie wydarzeń prezentowano możliwości odbywania praktyk w firmach partnerskich KPT, omawiano przykłady współpracy z przemysłem oraz zbierano opinie uczestników dotyczące potrzeb rynku pracy i oczekiwań wobec kształcenia praktycznego. Przedstawiciel KPT uczestniczył w panelu Barometru Zawodów, który odbył się w siedzibie Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie. Dyskusje dotyczyły aktualnych trendów na rynku pracy, zapotrzebowania na określone grupy zawodowe oraz prognoz zmian wynikających z rozwoju technologii i procesów transformacji gospodarczej. Eksperci KPT włączyli się również w prace nad kolejną edycją raportu „Kto wykształci twojego pracownika?” oraz badanie prowadzone przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych”. 67 W 2025 r. zarządzający zorganizował wizyty studyjne dla uczniów z Zespołu Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica w Olkuszu. Podczas spotkań młodzież poznawała działalność KPT, w tym programy wsparcia start-upów, akceleracji oraz projekty badawczo-rozwojowe. Uczniowie odwiedzali showroom technologii przyszłości, przestrzenie coworkingowe i laboratoria, a także uczestniczyli w warsztatach w Multilabie dotyczących procesu produkcji i postprodukcji materiałów filmowych. KPT prowadził działania w ramach Sektorowej Rady ds. Kompetencji – Gaming i GameDev. Jest to inicjatywa ukierunkowana na rozwój i profesjonalizację kompetencji w sektorze gier wideo. Członkami Rady są m.in. przedstawiciele branży gamingowej, instytucji edukacyjnych, organizacji branżowych oraz ekspertów rynku pracy, którzy wspólnie pracują nad lepszym dopasowaniem systemu kształcenia i szkoleń do rzeczywistych potrzeb pracodawców w gamedevie. Celem Rady jest stworzenie trwałego systemu współpracy pomiędzy biznesem, edukacją i administracją publiczną, który przyczyni się do wzrostu konkurencyjności polskiego sektora gier. Rada identyfikuje kluczowe kompetencje przyszłości, inicjuje badania potrzeb kadrowych branży oraz wspiera tworzenie nowoczesnych programów szkoleniowych i edukacyjnych odpowiadających wymaganiom rynku. Działania na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r. zarządzający współpracował z klastrami: Digital Entertainment Cluster, South Poland Cleantech, LifeScience Kraków, Klastrem Zrównoważona Infrastruktura, Klastrem Technologii Informacyjnych w Budownictwie oraz Silesia Automotive & Advanced Manufacturing. Digital Entertainment Cluster został reaktywowany w ramach działań Digital Dragons Hub, jako odpowiedź na potrzebę wzmocnienia współpracy środowiska branży gier wideo i sektora cyfrowej rozrywki. Aktywacja klastra stworzyła formalne ramy do dalszych działań integrujących środowisko branżowe oraz inicjowania wspólnych przedsięwzięć. Do klastra przyjęto 35 podmiotów. W toku prac organizacyjnych wypracowano priorytetowe kierunki działań koncentrujące się na budowie trwałych mechanizmów współpracy oraz rozwoju kompetencji branżowych. Jednym z kluczowych działań było przygotowanie i złożenie wniosku o prowadzenie Sektorowej Rady ds. Kompetencji – Gaming i GameDev. Działalność Rady ma na celu wzmocnienie dialogu pomiędzy branżą gier, systemem edukacji i administracją publiczną. KPT jest liderem Rady. Współpraca zarządzającego z klastrem South Poland Cleantech obejmowała wymianę wiedzy i dobrych praktyk na temat realizowanych przez niego projektów: SMART CIRCUIT, GREENE4.0 i CURIOST z obszaru gospodarki o obiegu zamkniętym. Synergia działań polega na komplementarnym połączeniu perspektyw: SMART CIRCUIT wskazuje „jak szybko i w jakim ekosystemie” wdrażać rozwiązania GOZ (narzędzia cyfrowe, kompetencje, sieci współpracy), GREENE 4.0 promuje integrację działań przez platformę B2GreenHub, a CURIOST doprecyzowuje „co i jak” zmieniać w samych produktach oraz modelach ich wytwarzania. Razem tworzą spójną ścieżkę dla przedsiębiorstw – od inspiracji i budowania zdolności wdrożeniowych, przez pilotaże, aż po skalowanie cyrkularnych produktów i rozwiązań w kluczowych łańcuchach wartości, zwłaszcza w obszarach, gdzie przenikają się sektory tworzyw, opakowań i budownictwa. 68 W 2025 r. współpraca z klastrem Life Science Kraków obejmowała obecność na biznesowych śniadaniach partnerów klastra oraz udział w zleconych zadaniach projektowych. KPT prowadziło w ramach wspólnych inicjatyw wystąpienia eksperckie, było zaangażowane w realizację badań lokalnych oraz prowadzenie warsztatów z obszaru GOZ, budowania strategii 6R, co-design, living lab. Przynależność do niniejszego klastra i włączanie się w jego inicjatywy wynika z przyjętej przez zarządzającego strategii rozwoju, w tym przyciągania inwestycji z branży lifescience. W ramach współpracy z Klastrem Zrównoważona Infrastruktura zarządzający: − wziął udział w pracach regionalnej grupy interesariuszy, tj. administracji samorządowej, instytucji otoczenia biznesu i przedsiębiorców działających w projektach finansowanych z programu InterregCE, w ramach cyklu spotkań ,,Działamy lokalnie, wygrywamy globalnie”, − włączył się w spotkania grup roboczych w zakresie małopolskich inteligentnych specjalizacji, − uczestniczył w warsztatach eksperckich w ramach Małopolskiego Kongresu KLIMAT– GOZ-POWIETRZE „Łączy nas troska o środowisko”. Klaster Technologii Informacyjnych w Budownictwie (BIM Klaster) jest partnerem zespołu hub4industry KPT i stanowi istotne wsparcie w obszarach łączących budownictwo, technologie informacyjno-komunikacyjne oraz wdrażanie innowacji i nowych standardów pracy w branży. W 2025 r. współpraca obejmowała wymianę wiedzy i dobrych praktyk, tworzenie kontentu merytorycznego w obszarze budownictwa na międzynarodową platformę Circular Innovation Academy oraz włączenie klastra do konsorcjum nowo składanego projektu ReConstruct4CE. 5. Legnicka SSE S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający strefą legnicką realizował zadania na rzecz szkolnictwa branżowego jako lider i koordynator Dolnośląskiego Klastra Edukacyjnego (DKE). Na koniec 2025 r. DKE zrzeszał 234 partnerów, w tym 140 placówek edukacyjnych, 49 instytucji oraz 45 przedsiębiorców. Celem DKE jest integracja potencjału gospodarczego i naukowego poprzez współpracę szkół, przedsiębiorców i instytucji na rzecz wsparcia rozwoju szkolnictwa branżowego oraz kształcenia wykwalifikowanej kadry. Aktywność DKE w 2025 r. obejmowała: 1) działania w ramach projektu „Strefa Pracodawcy” polegające na: − utworzeniu klas patronackich w Zespole Szkół w Chocianowie w zawodzie technik mechatronik, mechatronik, technik logistyk w partnerstwie z Volkswagen Motor Polska, Epiroc Polska i Smulders Projects Poland, − promocji szkolnictwa branżowego i technicznego na profilu Facebook poprzez udostępnienie ofert edukacyjnych szkół partnerskich i dystrybucję materiałów do szkół podstawowych z obszaru działania zarządzającego strefą oraz do firm i instytucji partnerskich, 2) działania w ramach projektu „Strefa Przedsiębiorczości”, na które składało się: 69 − zorganizowanie pod patronatem zarządzającego VIII edycji konkursu „Zawodowe Drogowskazy” w Zespole Szkół Samochodowych i Budowlanych w Głogowie. To wydarzenie ma za zadanie zmotywować i zainspirować młodzież do podejmowania przemyślanych decyzji dotyczących kariery zawodowej. Podczas spotkania promowano zawody przyszłości i informowano o potrzebach lokalnego rynku pracy, − objęcie patronatem honorowym XVI Powiatowego Konkursu „Młody Przedsiębiorca”, którego celem było poszerzenie wiedzy uczniów szkół ponadpodstawowych powiatu głogowskiego z zakresu przedsiębiorczości oraz rozwijanie ich umiejętności biznesowych. Zadaniem uczestników było rozwiązanie testu wiedzy ekonomicznej, przygotowanie biznesplanu oraz symulowanie prowadzenia własnej działalności gospodarczej, − zorganizowanie konkursu „Najlepsza Praca Dyplomowa” na 4 uczelniach wyższych. Celem konkursu było wyróżnienie najlepszych prac dyplomowych powstałych we współpracy z przedsiębiorcami, − uczestnictwo w Ogólnopolskim Tygodniu Kariery 2025 organizowanym przez szkoły i instytucje rynku pracy i w odbywających się w ramach tego wydarzenia spotkaniach doradczych. Działania na rzecz rozwoju klastrów Działania dotyczące klastrów zarządzający realizował jako lider wspomnianego już Dolnośląskiego Klastra Edukacyjnego, koordynator Dolnośląskiego Klastra Motoryzacyjnego i partner w innych inicjatywach klastrowych w regionie. Działalność Dolnośląskiego Klastra Motoryzacyjnego (DKM) koncentrowała się na jak najlepszym poznaniu i dostosowaniu się do potrzeb członków. W 2025 r. zarządzający zainicjował i zrealizował proces benchmarkingu, zakończony uzyskaniem certyfikatu jakości zarządzania klastrem. Najważniejsze działania DKM w minionym roku to: − zorganizowanie badania potrzeb przedsiębiorców należących do klastra i opracowanie bazy usługodawców wspierających członków klastra, − udział w programie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości dotyczącym benchmarkingu polskich klastrów i porównania ich poziomu rozwoju, − zorganizowanie we współpracy z DSV Solution webinaru „Stabilne łańcuchy dostaw w niestabilnym świecie”, − udział w wydarzeniu „AI, Cyfryzacja, Przemysł – wspólne kierunki rozwoju”, − udziała w spotkaniach Legnickiego Klubu HR. W 2025 r. rozpoczęto prace związane z konsolidacją DKM z Zachodnim Klastrem Elektromobilności. We współpracy z Polską Izbą Rozwoju Elektromobilności i zarządzającym strefą wałbrzyską przeprowadzono konsultacje i spotkania robocze, przygotowano koncepcję integracji i dokumentację dotyczącą fuzji. Celem tego procesu jest stworzenie silnego klastra w obszarze automotive i elektromobilności o potencjale krajowym. Zarządzający jako członek zarządu stowarzyszenia Dolnośląski Klaster Lotniczy (DKL) prowadził działania ukierunkowane na wypracowanie nowych kierunków rozwoju klastra. Działania polegały na przygotowaniu analiz organizacyjnych, propozycji finansowania 70 i planów aktywizacji członków klastra. Ich celem było zdynamizowanie aktywności klastra i rozwój współpracy w sektorze lotniczym. Jako członek i partner klastrów zarządzający uczestniczył w następujących wydarzeniach branżowych: − Forum Polskich Klastrów Motoryzacyjnych, − Automotive CEE Day – współorganizując wspólne stoisko członków DKM, − Olimpiada Jakości – zorganizowanej wspólnie z QSense, Politechniką Wrocławską i Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu. 6. Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Tak jak w poprzednich latach zadania dotyczące wspierania szkolnictwa branżowego realizowane były głównie poprzez Technikum Automatyki i Robotyki w Łodzi (TAiR) prowadzone przez Strefę Edukacji sp. z o.o. ‒ spółkę zależną od zarządzającego strefą łódzką. Najważniejsze działania Technikum Automatyki i Robotyki oraz podmiotu prowadzącego tę szkołę podjęte na rzecz kształcenia zawodowego to: − uruchomienie nowego kierunku kształcenia pn. Technik cyberbezpieczeństwa, który obok Technika automatyki i robotyki jest drugim, w pełni odpowiadającym na zapotrzebowanie rynku pracy w Łodzi i regionie, kierunkiem kształcenia w technikum, − realizacja projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej: a) „Kwalifikacje dla Przemysłu 4.0 - Edycja III” – celem projektu jest przygotowanie uczniów do osiągania nowych kwalifikacji w obszarze programowania i obsługi obrabiarek sterowanych numerycznie CNC we współpracy z przedsiębiorstwami i pracodawcami z regionu, b) „Kwalifikacje dla Przemysłu 4.0 - Edycja IV” – program ma umożliwić uczniom uzyskanie międzynarodowego certyfikatu Siemens Mechatronic System Certification Program, − udział uczniów w krajowych i międzynarodowych konkursach i olimpiadach, takich jak: MiniMechaton organizowany przez Politechnikę Łódzką, półfinały i finał konkursu Explory!, finał konkursu w ramach programu Solve For Tomorrow organizowanego przez SAMSUNG Polska, finał XXII edycji konkursu „Najlepsza praca modelowo- konstrukcyjna w szkołach elektrycznych i elektronicznych”, złoty medal podczas prestiżowego konkursu IBS Global - Innovative Business Solutions E-NNOVATE 2025 w Rumunii, udział w europejskim finale konkursu Samsung Solve for Tomorrow 2025 w Mediolanie, − organizacja konferencji, seminariów i spotkań dla uczniów, w tym m.in.: a) udział uczniów Technikum w charakterze prelegentów w I Konferencji Naukowej „Technika jest wśród nas” na Wydziale Mechanicznym Politechniki Łódzkiej, b) udział w debacie oksfordzkiej nt. „Czy sztuczna inteligencja to więcej szans niż zagrożeń?” na zaproszenie Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Politechniki Łódzkiej, 71 c) organizacja konkursu Digital Wizards skierowanego do uczniów szkół podstawowych, którego celem jest rozwijanie wiedzy z zakresu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, marketingu cyfrowego oraz higieny cyfrowej. Ponadto uczniowie Technikum brali udział w wycieczkach dydaktycznych oraz wizytach studyjnych, w tym zwiedzili jedno z najnowocześniejszych centrów logistycznych w Polsce Central European Logistics Hub Media Expert w Łodzi czy w ESTEC ESA - European Space Agency, gdzie zwiedzili laboratoria, uczestniczyli w aktywnościach edukacyjnych, a także spotkali się z polskimi pracownikami ESA. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą łódzką jest członkiem dwóch klastrów: Łódzkiego Klastra ICT i LODZistics Logistyczna Sieć Biznesowa Polski Centralnej (LODZistics). Przedstawiciele zarządzającego wchodzą w skład zarządu klastra LODZistics oraz grupy roboczej do spraw edukacji. ŁSSE jest też aktywnym członkiem Klubu Pro Progressio, który zrzesza firmy z sektora BPO i SSC. Klaster LODZistics Logistyczna Sieć Biznesowa Polski Centralnej zrzesza przedsiębiorców z branży logistycznej, samorządy, jednostki badawczo-rozwojowe, instytucje otoczenia biznesu, a także inne podmioty działające w sektorze logistyki. W 2025 r. do klastra przyjęto 38 organizacji członkowskich oraz członka wspierającego – Stowarzyszenie Logistyków Polskich. W ramach klastra zorganizowano szereg spotkań i wydarzeń, m.in.: − wizyty u przedsiębiorców – członków klastra: Rohlig Suus Logistics, DOZ Direct, .mdd, Hutchinson Institute, Decathlon, − konkursy promujące klaster oraz sektor: konkurs dla studentów „Moja wizja logistyki” oraz Menedżer Roku, a także konkurs Menedżer Roku Logistyki we współpracy z Polska Press, − konferencje: Logistics and Warehouse Trends oraz „BHP Zintegrowane systemy bezpieczeństwa w logistyce i przemyśle. Wydajność zaczyna się od bezpieczeństwa”, − udział w targach branżowych: Targi Intralogistica Poland Expo - Nadarzyn, Targi MT TSL w Nadarzynie, Targi MODERNLOG w Poznaniu, Targi TransLogistica Poland w Warszawie, Klaster brał udział w projektach realizowanych przez zarządzającego, m.in. European Digital Innovation Hub (Digital Europe Programme), Program akceleracyjny Spark 4.0, Rethink, w ramach działania FENG.02.28 Startup Booster Poland, ELEVATE - Empowering Leading European SMEs in Advanced Semiconductor Technologies for Electronics and Photonics. Zrealizowano także Branżowe Centrum Umiejętności obejmujące badania aktualnych trendów rozwojowych oraz potrzeb kompetencyjnych branży logistycznej (raport analityczny) oraz przygotowano opis kwalifikacji i zgłoszenie go do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Łódzki Klaster ICT, którego zarządzający jest członkiem, skupia wiodących przedsiębiorców z branży IT/ICT z regionu łódzkiego. Zarządzający strefą bierze udział w posiedzeniach Rady Klastra oraz spotkaniach zespołów zadaniowych, m.in.: zespołu ds. Projektów i Promocji Klastra. Głównymi celami klastra są: integracja środowiska branży informatycznej, 72 telekomunikacyjnej i elektronicznej, wspieranie przedsiębiorczości oraz rozwój rynku pracy w obszarze ICT. W 2025 r. zarządzający strefą w partnerstwie z klastrem zorganizował: − scenę tematyczną podczas Kongresu Cyfrowa Regeneracja Miast (organizatorem był Open Eyes Economy), podczas którego omawiano zrównoważony cyfrowy rozwój miast oraz społeczne i kulturowe przemiany związane z rewolucją technologiczną, − Rethink Digital Fest: kolejną edycję festiwalu technologicznego o trendach i zmianach technologicznych w biznesie, − Business Mixer ‒ spotkanie networkingowe z udziałem ponad 300 przedstawicieli polskiego biznesu. Klaster ICT jest Partnerem Ekosystemowym programów realizowanych przez zarządzającego strefą, w tym European Digital Innovation Hub oraz programu akceleracyjnego dla startupów, Startup Spark 3.0. W 2025 r. zarządzający kontynuował członkostwo w Klubie Pro Progressio, w którym zorganizowano 11 spotkań z cyklu TALKS & DRINKS with Friends - networking dla członków Klubu w 10 miastach w Polsce, w tym w Łodzi. W 2025 r. zaangażowano się również w konferencje o tematyce R&D 360: Trendy, wyzwania i praktyczne zastosowanie, Praktyczne zastosowanie AI w biznesie oraz FOLLOW THE LEADERS – flagowa międzynarodowa konferencja i Gala Pro Progressio dla sektora. Z uwagi na duży potencjał regionu łódzkiego oraz działania akceleracyjne Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i wsparcie dla podmiotów z obszaru medtech, w 2025 r. rozpoczęto również analizę i działania związane z powołaniem klastra Life-Science. Rozpoczęto rozmowy z potencjalnymi współzałożycielami klastra, tj. Województwem Łódzkim, Uniwersytetem Medycznym w Łodzi, firmą Endolink oraz przeprowadzono analizę prawną dotyczącą formy prawnej ww. podmiotu. 7. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu (Mielecka SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający kontynuował i rozwijał działania ukierunkowane na dostosowanie systemu kształcenia branżowego do potrzeb przedsiębiorców funkcjonujących na terenie strefy mieleckiej i przypisanego mu obszaru, na którym realizuje zadania wynikające z ustawy o wni. Podejmowane inicjatywy koncentrowały się na promocji szkolnictwa technicznego, wzmacnianiu dialogu pomiędzy edukacją a biznesem oraz systematycznym monitorowaniu zapotrzebowania kadrowego w regionie. W 2025 r. przeprowadzono badanie potrzeb przedsiębiorców w zakresie współpracy z zarządzającym, w tym w obszarze kształcenia kadr. Uzyskane wyniki zostaną wykorzystane w dialogu ze szkołami oraz instytucjami rynku pracy. Zarządzający uczestniczył również w cyklicznym badaniu „Barometr zawodów” dotyczącym identyfikacji zawodów nadwyżkowych, zrównoważonych i deficytowych w powiatach. Zarządzający uczestniczył w pracach Rady Programowej Branżowego Centrum Umiejętności, w szczególności w obszarze rozwoju nowych zawodów dla przemysłu lotniczego w Mielcu. 73 Działania te miały na celu dostosowanie oferty kształcenia do potrzeb technologicznych przedsiębiorstw oraz wzmocnienie komponentu praktycznego w procesie nauczania. Kontynuowano również organizację „Dni Otwartych Strefy”, adresowanych do uczniów klas ósmych szkół podstawowych. W ramach spotkań młodzież miała możliwość zapoznania się z profilem działalności przedsiębiorstw funkcjonujących w strefie mieleckiej, poznania specyfiki wybranych zawodów technicznych oraz uzyskania informacji o ścieżkach kształcenia prowadzących do zatrudnienia w przemyśle. W celu aktywizacji młodzieży oraz budowania świadomego planowania kariery zawodowej zorganizowano konkurs filmowy „Nakręć swoją przyszłość”. Inicjatywa skierowana była do uczniów szkół technicznych i miała na celu promowanie zawodów poszukiwanych na rynku pracy. W ramach konkursu uczniowie mieli za zadanie nakręcić film promujący wybrany zawód techniczny, skierowany do ósmoklasistów i zachęcający ich do podjęcia takiej ścieżki kształcenia. Zorganizowano warsztaty dla maturzystów „Gotowi na Sukces”, podczas których uczniowie zdobywali wiedzę z zakresu przygotowania dokumentów aplikacyjnych i ich prezentacji oraz uczestniczyli w symulowanych rozmowach kwalifikacyjnych prowadzonych przez przedstawicieli działów HR przedsiębiorstw strefowych. W 2025 r. zarządzający podejmował również szereg działań wspierających organizację wydarzeń edukacyjnych i popularyzujących kształcenie techniczne w regionie. W ramach tych aktywności współorganizowano XV Mielecki Festiwal Nauki i Techniki wraz z Centrum Kształcenia Praktycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Mielcu, podczas którego prezentowano nowoczesne rozwiązania technologiczne stosowane w przemyśle, organizowano warsztaty i pokazy praktyczne oraz promowano kompetencje szczególnie poszukiwane przez przedsiębiorców. Zarządzający współorganizował także II Ogólnopolski Konkurs Robotyki Przemysłowej w Mielcu, skierowany do uczniów szkół technicznych, którego celem było rozwijanie umiejętności w zakresie automatyki, programowania oraz obsługi nowoczesnych systemów produkcyjnych, a także budowanie zainteresowania młodzieży technologiami przemysłowymi. Współorganizowano również XX Targi Edukacyjne w Mielcu, które stanowiły przestrzeń prezentacji oferty szkół ponadpodstawowych, a także okazję do promocji kierunków kształcenia odpowiadających potrzebom przedsiębiorstw działających w strefie. W ich ramach zorganizowano dla uczniów wizyty studyjne w przedsiębiorstwach strefowych umożliwiające obserwację przez uczniów nowoczesnego środowiska pracy w przemyśle. Zarządzający ponadto czynnie uczestniczył w Podkarpackim Festiwalu Nauki i Innowacji w Jasionce, biorąc udział w pracach rady programowej wydarzenia oraz organizując stoisko promujące nowoczesne metody edukacji łączące technologię i szkolnictwo. Stoisko nastawione było na promocję szkolnictwa technicznego w zawodach lotniczych i prezentowało m.in.: symulatory lotnicze, spadochronowe, szybowcowe oraz technologię VR w obsłudze statków powietrznych. Podejmowane działania sprzyjały popularyzacji nauk technicznych, integracji środowiska edukacyjnego z biznesem oraz promowaniu możliwości rozwoju zawodowego młodzieży w regionie. 74 W 2025 r. zarządzający wsparł organizację konferencji „Innowacje w kształceniu branżowym”, która była poświęcona nowoczesnym narzędziom wspierającym rozwój kompetencji uczniów w szkolnictwie branżowym oraz możliwościom, jakie oferują europejskie programy edukacyjne. W trakcie panelu dyskusyjnego omawiano również metody rozwijania kompetencji zawodowych i społecznych uczniów, w tym zastosowanie metodologii STEAM oraz działania wspierające przedsiębiorczość w środowisku szkolnym. Zarządzający wspierał również inicjatywy służące systemowemu dialogowi edukacji z biznesem, w tym przedsięwzięcie Think Tank „Edukacja Zawodowa” realizowane przez Wschodni Sojusz Motoryzacyjny. W ramach działań informacyjnych zarządzający popularyzował informację o konkursie Learn&Fly organizowanym przez Fundację Wspierania Edukacji przy Stowarzyszeniu „Dolina Lotnicza”. Konkurs skierowany jest do uczniów szkół średnich i ma na celu rozwijanie zainteresowania lotnictwem oraz naukami technicznymi. W 2025 r. wykonano mural upamiętniający historię strefy mieleckiej i podkreślający znaczenie kształcenia technicznego w rozwoju regionu. Inicjatywa ta miała również charakter edukacyjny i wizerunkowy, wzmacniając przekaz dotyczący roli szkolnictwa technicznego w budowaniu potencjału gospodarczego Podkarpacia. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą aktywnie wspiera inicjatywy klastrowe oraz promuje udział w działaniach realizowanych przez organizacje skupiające przedsiębiorstwa i instytucje otoczenia biznesu. Szczególny nacisk kładziony jest na klastry działające w obszarach inteligentnych specjalizacji województwa podkarpackiego, w tym w sektorze lotniczym i motoryzacyjnym. Struktury klastrowe sprzyjają integracji przedsiębiorstw, jednostek naukowych oraz ośrodków badawczo-rozwojowych, tworząc przestrzeń do wymiany wiedzy, transferu technologii oraz realizacji wspólnych przedsięwzięć innowacyjnych. Ponad 10 lat zarządzający jest członkiem wspierającym Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego „Dolina Lotnicza” – Krajowy Klaster Kluczowy, który stanowi największą organizację klastrową branży lotniczej w Polsce. Udział w strukturach klastra umożliwia rozwijanie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami sektora lotniczego, instytucjami naukowymi oraz partnerami zagranicznymi. W efekcie przedsiębiorcy uzyskują dostęp do nowych technologii, projektów badawczo-rozwojowych oraz międzynarodowych sieci kooperacyjnych, co sprzyja wzmacnianiu ich innowacyjności i konkurencyjności na rynkach krajowych i zagranicznych. Zarządzający strefą wspiera również działania podejmowane przez Klaster Wschodni Sojusz Motoryzacyjny zrzeszający przedsiębiorstwa związane z produkcją części samochodowych, elektromobilnością i nowoczesnymi technologiami motoryzacyjnymi. W 2025 r. uczestniczył w inicjatywie Think Tank „Edukacja Zawodowa”, której celem jest rozwijanie systemowego dialogu pomiędzy edukacją a biznesem, w szczególności poprzez wzmacnianie jakości kształcenia zawodowego, większe zaangażowanie ekspertów przemysłowych w proces dydaktyczny oraz rozwijanie współpracy szkół z uczelniami technicznymi i przedsiębiorstwami 75 w celu lepszego dostosowania programów nauczania i praktyk do aktualnych potrzeb rynku pracy. Istotnym elementem działań zarządzającego na rzecz rozwoju klastrów jest także ich promocja wśród przedsiębiorców, w tym podmiotów zainteresowanych uzyskaniem wsparcia na podstawie ustawy o wni oraz spełnieniem kryterium jakościowego dotyczącego przynależności do klastra posiadającego status Krajowego Klastra Kluczowego. Przedsiębiorcy informowani są o możliwościach współpracy z członkami klastrów, dostępnych instrumentach wsparcia oraz korzyściach wynikających z uczestnictwa w strukturach klastrowych. Promocja inicjatyw klastrowych prowadzona jest również podczas wydarzeń organizowanych lub współorganizowanych przez zarządzającego, takich jak konferencje, spotkania z przedsiębiorcami, misje gospodarcze czy targi branżowe. 8. Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. zarządzający strefą kontynuował realizację projektu „VKR 37578 − Industrial Robots Programming Centre - education for Industry 4.0” współfinansowanego ze środków Fundacji Villum. Celem projektu jest doposażenie i rozwój Centrum Programowania Robotów Przemysłowych (CPRP) oraz podnoszenie kompetencji uczniów i nauczycieli w obszarze nowoczesnych technologii. W ramach projektu w 2025 r. odbyło się 146 lekcji pokazowych z robotyki we Włocławku, Grudziądzu, Gdańsku i Inowrocławiu, łącznie dla 1864 uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Zorganizowano 116 warsztatów z doradztwa zawodowego w CPRP w ww. lokalizacjach dla 1512 uczniów oraz wizyty studyjne u pracodawców w ramach inicjatywy „Praktycznie u Pracodawcy” dla 615 uczniów. Zrealizowano także kursy z programowania i obsługi robotów przemysłowych, kursy z programowania i obsługi druku 3D i kursy z obsługi symulatorów spawania VR. Zarządzający kontynuował proces tworzenia Hubu Edukacyjnego „Strefa Edukacji”. W tym celu podpisano 26 listów intencyjnych z partnerami wyrażającymi wolę współpracy. Chęć przystąpienia do hubu zadeklarowali m.in. przedsiębiorcy korzystający ze wsparcia na podstawie ustawy o wni dla inwestycji realizowanych na obszarze przypisanym zarządzającemu strefą pomorską, jednostki samorządu terytorialnego, instytucje działające w obszarze edukacji, fundacje i organizacje pozarządowe. Celem inicjatywy jest budowa trwałego partnerstwa na rzecz rozwoju kompetencji zawodowych, lepszego dopasowania kształcenia do potrzeb rynku pracy oraz integracja środowiska edukacyjno-gospodarczego. Rok 2025 stanowił istotny etap w rozwoju działalności Centrum Programowania Robotów Przemysłowych, wyznaczając nowy kierunek jego ekspansji oraz umacniając pozycję instytucji w regionie. W ubiegłym roku nastąpiło uroczyste otwarcie nowej filii CPRP przy Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Inowrocławiu, co znacząco poszerzyło zakres oddziaływania Centrum oraz stworzyło nowe możliwości współpracy z lokalnymi szkołami i przedsiębiorcami. Bezpośrednia obecność w środowisku szkolnym umożliwia sprawniejsze reagowanie na potrzeby edukacyjne, intensyfikację współpracy oraz budowanie trwałych partnerstw opartych na codziennym dialogu i wymianie doświadczeń. 76 Równolegle przeprowadzono proces relokacji CPRP Włocławek do nowej siedziby, znajdującej się w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego we Włocławku. Zmiana lokalizacji stworzyła bardziej sprzyjające warunki do realizacji szkoleń, warsztatów i przedsięwzięć edukacyjnych z zakresu robotyki. Jednocześnie pozwoliła na jeszcze ściślejszą współpracę ze środowiskiem edukacyjnym, wzmacniając dostępność oferty Centrum dla uczniów i kadry pedagogicznej. Była to strategiczna decyzja umacniająca potencjał organizacyjny Centrum oraz podnosząca jakość i efektywność prowadzonych działań. W 2025 roku zrealizowano liczne targi edukacyjne, warsztaty oraz spotkania skierowane do uczniów, studentów, doradców zawodowych i przedsiębiorców. Przedsięwzięcia te stanowiły platformę wymiany wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk, umożliwiając bezpośredni dialog pomiędzy uczestnikami rynku pracy a osobami przygotowującymi się do wejścia na ścieżkę zawodową. Istotnym elementem działalności były również wizyty studyjne w CPRP Gdańsk, organizowane dla przedstawicieli krajowych jednostek samorządu terytorialnego, instytucji otoczenia biznesu oraz delegacji zagranicznych, w tym m.in. z Litwy i Ukrainy. Spotkania te sprzyjały międzynarodowej wymianie doświadczeń w zakresie kształcenia zawodowego, nowoczesnych technologii oraz efektywnych modeli współpracy edukacji z przemysłem. Zarządzający strefą był organizatorem i współorganizatorem prestiżowych wydarzeń środowiskowych, takich jak XIII Dzień Strefy na Politechnice Gdańskiej oraz IV Dzień Strefy na Politechnice Bydgoskiej. Stały się one przestrzenią prezentacji potencjału przedsiębiorców z obszaru przypisanego zarządzającego strefą pomorską oraz dostępnych ofert pracy i staży dla studentów oraz oferty edukacyjno-szkoleniowej CPRP. Szczególne znaczenie miała organizacja Wojewódzkiej Konferencji Doradców Zawodowych w Toruniu we współpracy z Kujawsko-Pomorskim Kuratorem Oświaty oraz miastem Toruń, a także Konferencji Doradców Zawodowych w Gdańsku, przygotowanej wspólnie z Pomorskim Kuratorem Oświaty oraz Pomorską Izbą Rzemieślniczą MŚP. Wydarzenia te stanowiły forum merytorycznej debaty nad kierunkami rozwoju doradztwa zawodowego, identyfikacją wyzwań rynku pracy oraz rolą kompetencji przyszłości w systemie edukacji. Ważnym obszarem aktywności była organizacja warsztatów we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych w ramach projektu „Zintegrowany System Kwalifikacji i jego narzędzia”, których celem było upowszechnianie wiedzy na temat systemowych rozwiązań wspierających rozwój kompetencji i potwierdzanie kwalifikacji. Zarządzający aktywnie uczestniczył również w podejmowanych przez inne podmioty i instytucje inicjatywach o zasięgu regionalnym i międzynarodowym, promując model nowoczesnego kształcenia zawodowego. W ramach Światowego Tygodnia Przedsiębiorczości w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim zrealizowano wizyty studyjne u pracodawców oraz warsztaty z doradztwa zawodowego na Politechnice Gdańskiej, wzmacniając świadomość młodych ludzi w zakresie planowania kariery i rozwoju kompetencji. 77 Przedstawiciele zarządzającego wzięli udział m.in. w targach Innoform 2025 w Bydgoszczy – jednym z kluczowych wydarzeń branżowych poświęconych innowacjom przemysłowym – prezentując ofertę edukacyjną oraz potencjał współpracy z sektorem przedsiębiorstw. Działania promocyjne obejmowały również prezentację oferty CPRP oraz projektu VKR podczas wydarzenia Power Connect 2025 w Gdańsku. Zarządzający wziął udział w wizycie studyjnej w Finlandii poświęconej analizie rozwiązań w obszarze kształcenia zawodowego tego kraju, zrealizowanej w ramach prac Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji oraz projektu „Pomorskie Kompetencje Jutra”. Doświadczenia te stanowiły źródło inspiracji w zakresie budowania efektywnych modeli edukacji dualnej i współpracy z pracodawcami. Uczestniczono także w panelu eksperckim organizowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, dotyczącym identyfikacji luk kompetencyjnych w ramach Inteligentnych Obszarów Gospodarki Pomorza, wnosząc wkład w diagnozowanie potrzeb rynku pracy oraz kierunków rozwoju regionalnej polityki edukacyjnej. Zarządzający prezentował swoje działania podczas posiedzenia Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający strefą pomorską zaangażowany jest w działalność: Pomorskiego Klastra ICT Interizon, Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego, Waste-Klaster i Transgranicznego Klastra Zielonych Technologii. W 2025 r. w siedzibie Pomorskiego Klastra ICT Interizon w Gdańskim Parku Naukowo- Technologicznym (GPN-T) zarządzanym przez Pomorską SSE sp. z o.o. odbyła się 15. edycja konferencji „Interizon Day”, której celem było podsumowanie osiągnięć klastra z ostatniego roku oraz przedstawienie możliwości współpracy w przyszłości. Klaster ICT Interizon jest jedną z instytucji tworzących konsorcjum Pomorskiego Hubu Innowacji Cyfrowych (PHIC), którego zarządzający jest liderem. Waste-Klaster został partnerem cyklicznego spotkania branżowego Eco-ON Technologie Ekoefektywne w GPN-T. Wydarzenie stworzyło przestrzeń do wymiany wiedzy oraz prezentacji najnowszych trendów i innowacyjnych rozwiązań w sektorze energetycznym, sprzyjając rozwojowi współpracy na rzecz transformacji energetycznej i ekoefektywności. W ramach podtrzymywania sieci współpracy w obszarze zielonych technologii przedstawiciele Transgranicznego Klastra Zielonych Technologii oraz jego interesariuszy byli zapraszani na wydarzenia i przedsięwzięcia organizowane przez zarządzającego, które były zgodne z celami klastra. Członkowie klastra wzięli m.in. udział w spotkaniu branżowym Eco-ON Technologie Ekoefektywne poświęconemu magazynowaniu energii i jej inteligentnemu zarządzaniu, innowacji w stosowaniu OZE oraz transformacji energetycznej przedsiębiorstw. Zarządzający na bieżąco współpracował z Bałtyckim Klastrem Morskim i Kosmicznym, biorąc udział w wydarzeniach organizowanych przez klaster, w tym w spotkaniu w Centrum Techniki Okrętowej, które zaprezentowało możliwości basenu modelowego. Ponadto klaster wspierał 78 i rozpowszechniał informacje o spółce zarządzającej strefą pomorską oraz GPN-T w swoich kanałach informacyjnych. 9. Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. (Słupska SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający przeprowadził pokaz działania druku 3D i skanowania dla uczniów Szkoły Podstawowej w Bierkowie oraz szkolenie z druku 3D dla 3 osób z Fundacji Przystań. Nawiązano współpracę z Uniwersytetem Pomorskim w Słupsku w zakresie objęcia patronatem Turnieju Robotyki RUMBLE ROBOTS. Inicjatywa ta wpisuje się w działania promujące nowoczesne technologie, innowacje oraz rozwój kompetencji technicznych wśród młodych ludzi. Zarządzający był sponsorem tego turnieju w zakresie druku 3D statuetek dla zwycięzców i bramek startowych. W ramach współpracy ze szkołami ponadpodstawowymi i uczelniami wyższymi zarządzający wsparł organizację IX Powiatowego Konkursu Recytatorskiego i Poezji Śpiewanej „Podróże z Herbertem”, realizowanego we współpracy z V Liceum Ogólnokształcącym im. Zbigniewa Herberta w Słupsku. Działania te miały na celu wspieranie rozwoju kompetencji humanistycznych oraz aktywizację młodzieży w obszarze kultury i edukacji. Zarządzający objął patronatem Międzywojewódzki Konkurs Informatyczny „InfoSłupia 2025”, organizowany przez Zespół Szkół „Elektryk” im. Noblistów Polskich w Słupsku, podkreślając tym samym znaczenie rozwoju kompetencji cyfrowych i informatycznych wśród młodzieży. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli w finale konkursu, wręczając ufundowaną nagrodę. Uzupełnieniem działań edukacyjnych był udział zarządzającego w 22. Środkowopomorskich Targach Pracy GlobalLogic Job Fair w Koszalinie. W ramach wydarzenia zorganizowano stoisko informacyjno-promocyjne, prezentując oferty pracy przedsiębiorców działających na terenie strefy oraz w Słupskim Inkubatorze Technologicznym, a także promując współpracę pomiędzy sektorem edukacji a rynkiem pracy. Zarządzający uczestniczył w cyklicznych spotkaniach organizowanych przez Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku pod tytułem Pomorskie Forum Umiejętności. Forum skupia uczniów, nauczycieli, przedsiębiorców, rzemieślników oraz samorządy. Działania na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r. zarządzający kontynuował współpracę z klastrami, w których jest współzałożycielem i partnerem. Są to: Szczecinecki Klaster Meblowy, Słupski Klaster Bioenergetyczny, Klaster Transportowo-Logistyczny Północ-Południe, Klaster ICT Interizon, Klaster Energii Zielone Karlino. Słupski Klaster Bioenergetyczny, przy wsparciu zarządzającego, uzyskał dofinasowanie z KPO w wysokości ponad 43 mln zł na realizację projektu „SWB Słupska Wyspa Bioenergetyczna – Rozwój kompetencji energetycznych koordynatora klastra SKB\". W ramach tego projektu przewidziano zawarcie porozumienia pomiędzy zarządzającym i klastrem reprezentowanym przez Wodociągi Słupsk sp. z o.o. – inicjatora, lidera i rzeczywistego odbiorcę dofinansowania. Na mocy tego porozumienia zarządzający miał odpowiadać za opracowanie dokumentacji 79 technicznej instalacji fotowoltaicznej (PV) i pełnić rolę zewnętrznego doradcy merytorycznego. Do zawarcia porozumienia doszło w styczniu 2026 r. 10. Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego i na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r. zarządzający strefą podjął działania zmierzające do reaktywacji Świętokrzyskiego Klastra Edukacji Zawodowej, którego celem jest integracja środowiska biznesu, szkół branżowych i uczelni wyższych w zakresie kształcenia kadr odpowiadających potrzebom regionalnego rynku pracy. Klaster ma stanowić platformę wymiany doświadczeń oraz inicjowania wspólnych przedsięwzięć edukacyjnych, w tym programów praktyk zawodowych, staży oraz projektów rozwojowych. Zarządzający uczestniczył w spotkaniach z inwestorami oraz przedstawicielami szkół branżowych dotyczących dostosowania oferty kształcenia do potrzeb przedsiębiorstw działających w regionie. W ramach tych działań zidentyfikowano przedsiębiorców zainteresowanych współpracą ze szkołami w zakresie organizacji praktyk zawodowych oraz kształcenia dualnego. Istotnym elementem działalności zarządzającego była aktywność w wydarzeniach gospodarczych i branżowych organizowanych w regionie świętokrzyskim, służących promocji oferty inwestycyjnej strefy oraz nawiązywaniu relacji z przedsiębiorcami. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli m.in. w konferencji Świętokrzyskiego Związku Przedsiębiorców i Pracodawców w Kielcach, Forum Biznesu i Przedsiębiorczości, spotkaniu networkingowym „O biznesie przy kawie” organizowanym przez Konfederację Lewiatan, wydarzeniu „Regionalne Misje Gospodarcze – Trójmiasto nad Kamienną” w Starachowicach, spotkaniu „Dla Biznesu – Kielce” na Politechnice Świętokrzyskiej, Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach, spotkaniach środowisk biznesowych organizowanych przez Krajową Izbę Gospodarczą i Business Centre Club. Zarządzający kontynuował działania informacyjne i networkingowe, uczestnicząc w licznych spotkaniach z przedsiębiorcami, organizowanych we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, m.in. w gminach: Rytwiany, Stopnica, Mniów, Piekoszów, Radoszyce i Morawica. Przedstawiciele zarządzającego uczestniczyli także w konferencji „Fundusze europejskie dla firm” oraz w wydarzeniach integrujących środowisko przedsiębiorców, takich jak śniadania biznesowe czy fora gospodarcze, poświęconych rozwojowi przedsiębiorczości, energetyki oraz współpracy gospodarczej. W ramach działań na rzecz rozwoju współpracy pomiędzy biznesem i środowiskiem akademickim zarządzający podpisał Porozumienia o współpracy z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Politechniką Świętokrzyską. Celem tych porozumień jest rozwijanie wspólnych inicjatyw w obszarze kształcenia kadr dla gospodarki regionu, realizacji projektów badawczo-rozwojowych oraz organizacji praktyk i staży dla studentów w przedsiębiorstwach korzystających ze wsparcia na podstawie ustawy o wni, działających na obszarze przypisanym zarządzającemu strefą starachowicką. 80 11. Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W 2025 r. działania zarządzającego obejmowały: − dofinasowanie doposażenia pracowni edukacyjnych kształcenia zawodowego w sprzęt edukacyjny służący rozwijaniu kompetencji zawodowych uczniów Zespołu Szkół Zawodowych w Gołdapi, kształcących się w zawodach: technik informatyk, technik logistyk, sprzedawca, technik ekonomista, technik żywienia i usług gastronomicznych oraz kucharz, − udział w uroczystym otwarciu pracowni dydaktycznej przedsiębiorcy Promostal korzystającego ze wsparcia w ramach PSI dla inwestycji realizowanej na obszarze przypisanym zarządzającemu strefą suwalską, − udział jako partner w kampanii #Zostaję w Podlaskiem skierowanej do młodych ludzi i maturzystów, mającej na celu pokazanie perspektyw rozwoju, edukacji oraz pracy w województwie podlaskim, zachęcającej ich do pozostania w regionie po zakończeniu nauki (panele dyskusyjne, prezentacje, spotkania z przedsiębiorcami), − udział w Dniach Inżyniera – wydarzeniu organizowanym przez Wydział Politechniczny Państwowej Uczelni Zawodowej im. prof. Edwarda F. Szczepanika (PUZ) w Suwałkach i prelekcja na temat instrumentu wsparcia nowych inwestycji wdrażanego przez zarządzającego, − wsparcie promocyjne wydarzenia Targi Nauki, Pracy i Umiejętności oraz Festiwal Umiejętności, które odbyły się w PUZ w Suwałkach, − udział w posiedzeniach Zespołu ds. Oceny Jakości Kształcenia: Logistyka przy Państwowej Uczelni Zawodowej w Suwałkach, − udział w posiedzeniach Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji wspierającego wdrażanie, koordynację i monitorowanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 w województwie podlaskim, działającego w ramach projektu pt. Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych, współfinansowanego z KPO, − wsparcie promocyjne Targów Pracy organizowanych przez Akademię Łomżyńską, − objęcie patronatem II Konferencji Naukowej pt. Synergia nauki, gospodarki i społeczeństwa w dobie dynamicznych zmian. Ujęcie ekonomiczne, filologiczne i pedagogiczne w Państwowej Uczelni Zawodowej w Suwałkach, wysyłka zaproszeń do przedsiębiorców, popularyzacja wydarzenia na stronie internetowej i w mediach społecznościowych, − udział w 30-tej Jubileuszowej Inauguracji Roku Akademickiego 2025/2026 Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, − współorganizację wizyt studyjnych studentów Wydziału Politechnicznego PUZ w Suwałkach w przedsiębiorstwach z obszaru działania zarządzającego, tj. w Podlaskich Zakładach Zbożowych, Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej w Suwałkach, ZWM Dojnikowscy, Zakładzie Komunikacji Miejskiej, AQUAEL oraz MTD Butkiewicz, 81 − współpracę w zakresie odbywania praktyk i staży przez studentów Politechniki Białostockiej u przedsiębiorców: Budimex, Metal-Fach, Danwood, Jaz-Bud, Mlekpol, PGE Dystrybucja Oddział Białystok, Plum, Pronar, Rosti Poland, SaMASZ, Masterpress, − spotkania z przedsiębiorcami: Malow, Decco, Aquael, Salag, Punchmetal Paweł Szyryński, przedstawicielami Wydziału Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta w Suwałkach oraz suwalskich szkół branżowych: Zespołu Szkół Technicznych i Zespołu Szkół nr 6 w celu omówienia inicjatywy dotyczącej wdrażania kształcenia dualnego w suwalskich szkołach, w szczególności kwestii przygotowania i przesłania do szkół roboczych ankiet dotyczących oczekiwań pracodawców działających w regionie, opracowania wniosku o dofinasowanie z funduszy europejskich projektu „Kształcenie Dualne z SSSE S.A.”, którego realizacja przewidziana jest na 2026 r., − promowanie szkół branżowych z obszaru działania zarządzającego, tj. Zespołu Szkół Technicznych nr 5 w Suwałkach, Zespołu Szkół nr 1 w Ełku, Zespołu Szkół Zawodowych w Gołdapi, Branżowej Szkoły I i II Stopnia nr 10 w Białymstoku, w mediach społecznościowych poprzez publikację wizytówek szkół i informacji o kierunkach kształcenia, naborach do szkół, wydarzeniach z życia placówek, − organizację konkursu filmowego skierowanego do uczniów szkół branżowych i techników pt. Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. zmienia gospodarcze oblicze regionu mającego na celu popularyzację przedsiębiorców z obszaru działania zarządzającego oraz ciekawych, wyspecjalizowanych miejsc pracy, które oni oferują. Działania na rzecz rozwoju klastrów Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. jest członkiem dwóch Krajowych Klastrów Kluczowych: Polskiego Klastra Budowlanego oraz Evoluma Klastra Przemysłowego (dawniej Klaster Obróbki Metali). Zarządzający bierze udział w spotkaniach członków klastrów oraz współpracuje przy realizacji działań klastrów, organizacji spotkań skierowanych do przedsiębiorców oraz wydarzeń gospodarczych takich jak: targi, misje gospodarcze, konferencje. W 2025 r. zarządzający strefą: − wspierał Evoluma Klaster Przemysłowy przy promowaniu cyklicznych spotkań (ok. 10 w ciągu roku) z cyklu Grup Zaawansowanej Współpracy Technologicznej (GZW TECH) oraz Grypy Zaawansowanej Współpracy w sektorze zbrojeniowym (GZW Defense) jako miejsca wymiany doświadczeń między firmami (udział w spotkaniach, publikacja informacji w mediach społecznościowych), − wraz z Klastrem Evoluma uczestniczył w projekcie „Kompetencyjna Synergia dla sektora metalowo-maszynowego”, biorąc udział w pracach grup roboczych przygotowujących rekomendację dot. kompetencji w zawodach sektora MM, opracowaniu ścieżek kariery zawodu, omówieniu kwestii kształcenia dualnego wdrażanego w szkołach branżowych), − współorganizował wydarzenie Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE, którego partnerami byli również Klaster Przemysłowy Evoluma i Polski Klaster Budowlany, − uczestniczył w Śniadaniu Biznesowym, współorganizowanym z Klastrem Evoluma, w Białystoku, podczas którego omówiono zasady wsparcia inwestorów przez zarządzającego, 82 − popularyzował w mediach społecznościowych działania Polskiego Klastra Budowlanego i Klastra Evoluma związane z organizacją misji gospodarczych, udziałem w targach (BUDMA, EXPO BUILD, Warsaw Industry Week) oraz warsztatach i seminariach. 12. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Tarnobrzegu (Tarnobrzeska SSE) Działania w zakresie szkolnictwa branżowego oraz klastrów W 2025 r. zarządzający brał udział w wydarzeniach lub inicjował wielorakie działania związane ze szkolnictwem branżowym i sektorem edukacji, w szczególności realizował inicjatywy na rzecz szkół, uczelni oraz kształcenia zawodowego takie jak warsztaty, konkursy, spotkania branżowe, wydarzenia edukacyjne i przedsięwzięcia łączące edukację z biznesem. Najważniejsze aktywności z tego obszaru to: − realizacja warsztatów kompetencji miękkich w ramach projektu Wisłosan Young Staff Academy w Zespole Szkół nr 2 w Nowej Dębie oraz Zespole Szkół w Woli Baranowskiej, − udział w konferencji „Liderzy Zmian – edukacja i biznes” organizowanej przez Izbę Przemysłowo-Handlową Ziemi Radomskiej, − spotkanie ze Wschodnim Sojuszem Motoryzacyjnym dotyczące wsparcia doradztwa zawodowego, − współpraca ze Stalowowolską Agencją Rozwoju Regionalnego w ramach projektu „Space 4 Talents” w Stalowej Woli, − udział w otwarciu nowej pracowni badawczej Wydziału Mechaniczno-Technologicznego Politechniki Rzeszowskiej w Stalowej Woli oraz nowego budynku Państwowej Akademii Nauk w Tarnobrzegu, − udział w Festiwalu Zawodów w Szkole Podstawowej nr 10 w Tarnobrzegu, − patronat nad konkursami języka angielskiego dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych organizowanymi przez Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach (UJK) Filię w Sandomierzu, − patronat nad konkursem matematycznym „6 na 6” zorganizowanym przez Zespół Szkół Społecznych im. Małego Księcia w Tarnobrzegu oraz konkursem „Najciekawsza postać obcojęzyczna” organizowanym przez Zespół Szkół nr 3 w Tarnobrzegu, − partnerstwo w kampanii Dzień Bezpiecznego Internetu w Centrum Edukacji Zawodowej w Stalowej Woli i w projekcie Stalowowolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego „Biznes – Edukacja”, − patronat nad konkursem wiedzy pożarniczej, − patronat nad konkursem „Supertechnik Regionu” organizowanym przez Zakład Mechatroniki UJK Filii w Sandomierzu, − udział w Targach Pracy, Nauki i Edukacji organizowanych przez Powiatowy Urząd Pracy i Państwową Uczelnię Zawodową w Tarnobrzegu, − partnerstwo w II edycji Ogólnopolskiego konkursu dla przedstawicieli kształcenia zawodowego, nauczycieli uczelni wyższych i biznesu w zakresie wzmacniania współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym a biznesem, organizowanego przez Branżowe Centrum Umiejętności nr 2 w Radomiu, 83 − współpraca z Radomską Radą Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej (FSNT NOT) i partnerstwo w Radomskich Dniach Nauki i Techniki, − udział w konferencjach naukowych realizowanych przez partnerskie uczelnie dot. sztucznej inteligencji oraz innowacji w przemyśle (m. in. Metades), − udział w radach programowych dot. kierunków na wydziałach inżynieryjno-technicznych i finansowo-ekonomicznych prowadzonych przez lokalne uniwersytety i uczelnie wyższe, z którymi zarządzający współpracuje, − rekomendacje utworzenia nowych kierunków zgodnych z potrzebami lokalnych rynków pracy, − współpraca z lokalnymi klastrami oraz instytucjami otoczenia biznesu na rzecz rozwoju kadr, m. in. ze Wschodnim Sojuszem Motoryzacyjnym, Izbą Przemysłowo-Handlową Ziemi Radomskiej, Tarnobrzeską Agencją Rozwoju Regionalnego oraz Stalowowolską Agencją Rozwoju Regionalnego, − działania informacyjne wśród przedsiębiorców dotyczące współpracy ze szkołami i uczelniami zawodowymi, także ze względu na kryteria jakościowe związane z kształceniem zawodowym i rozwojem kadr oraz działania podejmowane z lokalnymi urzędami pracy dotyczące możliwości aktywizacji zawodowej mieszkańców i podnoszenia kompetencji pracowników. 13. Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK sp. z o.o. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego Zarządzający strefą realizuje działania związane ze szkolnictwem branżowym w ramach powołanego przez siebie Klastra Edukacyjnego INVEST in EDU oraz działającego pod szyldem tego klastra Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK w Wałbrzychu. Klaster Edukacyjny prowadzi inicjatywy ukierunkowane na rozwój współpracy pomiędzy systemem edukacji, przedsiębiorstwami oraz instytucjami publicznymi. Celem tych działań jest wzmacnianie kompetencji przyszłych uczestników rynku pracy poprzez rozwój nowoczesnych form kształcenia praktycznego, wspieranie współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym a biznesem oraz promowanie kształcenia technicznego i zawodowego, odpowiadającego na aktualne i przyszłe potrzeby rynku pracy. W 2025 r. do klastra edukacyjnego przystąpiło 13 podmiotów, w tym 6 przedsiębiorstw i 7 szkół. Działania tego klastra koncentrowały się głównie na organizacji warsztatów i praktyk dla uczniów szkół średnich oraz studentów, rozwoju współpracy z przedsiębiorstwami i uczelniami wyższymi, realizacji projektów edukacyjno-technologicznych, a także promocji nowoczesnych technologii i tzw. kompetencji przyszłości. Działalność w obszarze współpracy instytucji edukacyjnych z przedsiębiorstwami polegała m.in. na organizowaniu spotkań roboczych z przedstawicielami przedsiębiorstw przemysłowych oraz uczelni wyższych, poświęconych w szczególności: − tworzeniu i rozwijaniu kierunków kształcenia odpowiadających potrzebom rynku pracy, − rozwijaniu nowych kierunków studiów, w tym studiów dualnych, a także programów praktyk zawodowych, − przygotowaniu oferty specjalistycznych szkoleń dedykowanych przedsiębiorstwom. 84 Równolegle prowadzono działania ukierunkowane na nawiązywanie współpracy z nowymi partnerami, w tym uczelniami wyższymi oraz instytucjami otoczenia biznesu, z którymi dotychczas nie realizowano wspólnych inicjatyw. Szczególną uwagę poświęcono włączeniu do współpracy podmiotów z obszaru województwa wielkopolskiego, w tym szkół średnich, z których dwie przystąpiły do klastra, a także Centrum Badań i Rozwoju Nowoczesnych Technologii w Grzymysławicach, z którym podpisano umowę o współpracy. W 2025 r. Klaster Edukacyjny INVEST in EDU prowadził również intensywne działania na rzecz rozwoju współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym, przemysłem oraz instytucjami publicznymi. Aktywności te koncentrowały się w szczególności na: − organizacji warsztatów i zajęć praktycznych dla uczniów oraz studentów, − rozwijaniu współpracy z przedsiębiorstwami oraz uczelniami wyższymi, − promocji kształcenia technicznego i zawodowego, − udziale w konferencjach, targach pracy i wydarzeniach branżowych, − rozwijaniu oferty szkoleniowej oraz infrastruktury Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK, − inicjowaniu projektów edukacyjnych i technologicznych. Działania realizowane były zarówno w formie wydarzeń stacjonarnych, jak i spotkań online, przy aktywnym udziale partnerów reprezentujących środowisko naukowe oraz sektor przemysłowy. W ramach działalności klastra w 2025 r. rozwijana była również oferta szkoleniowa Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK. Zrealizowano w sumie 66 wydarzeń szkoleniowych i warsztatowych, w których uczestniczyło łącznie ok. 2,1 tys. osób. Wydarzenia te obejmowały między innymi: − warsztaty technologiczne z zakresu: automatyki i elektroniki, programowania robotów przemysłowych, technologii lutowania i spawalnictwa, wykorzystania technologii VR w edukacji technicznej, − programy praktyk zawodowych dla dziewięciu uczniów z zakresu: elektroniki, mechatroniki, programowania i projektowania, − szkolenia pilotażowe dla przemysłu, w tym szkolenia z zakresu Lean Management, warsztaty prowadzone we współpracy z firmą Toyota oraz szkolenia z technologii lutowania, − testy nowych narzędzi edukacyjnych i aplikacji szkoleniowych, − działania promujące kierunki techniczne szkół średnich oraz dualny model kształcenia realizowany we współpracy z Akademią Nauk Stosowanych w Wałbrzychu. Równolegle prowadzone były działania związane z rozwojem nowych usług szkoleniowych, w tym przygotowaniem oferty szkoleń komercyjnych dla przedsiębiorstw w obszarze zarządzania procesami produkcyjnymi, optymalizacji procesów oraz doskonalenia organizacji pracy. W celu rozszerzenia działalności szkoleniowej w 2025 r. uzyskano wpis do Bazy Usług Rozwojowych, co umożliwi w przyszłości realizację szkoleń finansowanych ze środków publicznych oraz funduszy europejskich. Jednocześnie uzyskano certyfikat ISO 9001:2015 85 potwierdzający wysoką jakość usług szkoleniowych i doradczych realizowanych przez Centrum Szkoleniowe INNOVATION PARK. Prowadzono także działania organizacyjne i przygotowawcze związane z dalszym rozwojem infrastruktury szkoleniowej, testowaniem nowych narzędzi edukacyjnych oraz wdrażaniem rozwiązań podnoszących jakość kształcenia praktycznego. W celu promocji szkolnictwa zawodowego i technicznego oraz oferty Centrum Szkoleniowego przedstawiciele Klastra Edukacyjnego uczestniczyli w konferencjach, targach pracy oraz wydarzeniach branżowych poświęconych rozwojowi gospodarki, edukacji oraz rynku pracy. W trakcie tych wydarzeń prezentowano działalność klastra, możliwości współpracy z przedsiębiorstwami oraz rozwiązania wspierające rozwój kompetencji technologicznych poprzez szkolenia i praktyki realizowane w Centrum Szkoleniowym. W ramach działań promocyjnych organizowano również wydarzenia skierowane do uczniów i studentów, takie jak dni kariery, targi edukacyjne oraz inicjatywy popularyzujące kształcenie techniczne i zawodowe. W 2025 r. przedstawiciele Klastra Edukacyjnego uczestniczyli łącznie w 35 wydarzeniach zewnętrznych. W 2025 roku kontynuowano również projekty edukacyjne i rozwojowe. Jednym z nich był projekt edukacyjny poświęcony technologiom wodorowym pn. „Wodór – paliwo przyszłości”, którego celem było upowszechnianie wiedzy na temat nowoczesnych źródeł energii oraz przyszłych kierunków rozwoju przemysłu. Projekt obejmował działania edukacyjne, prezentacje technologiczne oraz wydarzenie podsumowujące skierowane do uczniów, studentów oraz przedstawicieli przedsiębiorstw. Działania na rzecz rozwoju klastrów W 2025 r., podobnie jak w poprzednich latach, działania zarządzającego strefą wałbrzyską w obszarze klastrów koncentrowały się na wsparciu i rozwoju Dolnośląskiego Klastra Motoryzacyjnego (DKM) oraz Dolnośląskiego Klastra Lotniczego (DKL). W ramach tych działań zarządzający organizował zarówno wydarzenia o charakterze zewnętrznym, takie jak udział w Automotive CEE Day, jak również warsztaty i spotkania robocze dla członków klastrów, odbywające się na terenie Centrum Szkoleniowego INNOVATION PARK. Spotkania te stanowiły kontynuację cyklu warsztatów pod nazwą „Burzymy silosy”, których celem było wzmacnianie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami, integracja środowiska przemysłowego oraz identyfikacja wspólnych obszarów rozwoju technologicznego i organizacyjnego. 14. Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Działania w zakresie szkolnictwa branżowego W obszarze współpracy z systemem edukacji oraz wspierania rozwoju kompetencji odpowiadających potrzebom rynku pracy zarządzający realizował działania ukierunkowane na wzmacnianie powiązań pomiędzy szkolnictwem a gospodarką regionu. Kontynuowano realizację programu stypendialnego dla uczniów szkół branżowych i technicznych „Kasa dla Asa”. Program stypendialny zarządzającego strefą skierowany jest do uczniów szkół branżowych I i II stopnia oraz techników z województwa warmińsko- 86 mazurskiego oraz północnego Mazowsza. Głównym celem jest wspieranie kształcenia zawodowego oraz docenienie uczniów osiągających wysokie wyniki w nauce i rozwijających swoje umiejętności zawodowe. W 2025 r. przeprowadzono dwie kolejne edycje programu, w ramach których złożono łącznie 276 wniosków o przyznanie stypendium. Przyznano 12 stypendiów oraz 4 wyróżnienia. Zarządzający, we współpracy z Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży OHP w Olsztynie, rozpoczął realizację pilotażowego programu „Laboratorium Kariery”. Program skierowany jest do uczniów szkół ponadpodstawowych i ma na celu rozwój kompetencji praktycznych, przedsiębiorczych i społecznych, a także przygotowanie młodzieży do świadomego funkcjonowania na rynku pracy. W ramach pilotażu programem objęto uczniów technikum z Zespołu Szkół Chemicznych i Ogólnokształcących w Olsztynie. Uczestnicy biorą udział w warsztatach z zakresu doradztwa zawodowego, przedsiębiorczości oraz przygotowania do wejścia na rynek pracy. W kolejnych etapach programu zaplanowano wizyty studyjne u przedsiębiorców oraz konkurs na biznesplan. Zarządzający jest członkiem Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji ds. Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 w województwie warmińsko-mazurskim (WZK). Działalność zespołu koncentruje się na wspieraniu systemu monitorowania i koordynacji uczenia się przez całe życie w regionach oraz wypracowywaniu trwałych mechanizmów współpracy pomiędzy systemem edukacji a rynkiem pracy. Udział przedstawicieli zarządzającego w tych pracach pozwala włączać perspektywę przedsiębiorców w proces kształtowania regionalnej polityki rozwoju kompetencji. Zarządzający wziął udział w siedmiu posiedzeniach zespołu, a także uczestniczył w szeregu działań realizowanych w jego ramach, w tym m.in.: − w wizytach studyjnych w Hiszpanii (Andaluzja) oraz we Włoszech, których celem było poznanie dobrych praktyk w zakresie współpracy szkół zawodowych z przedsiębiorstwami oraz innowacyjnych rozwiązań w obszarze uczenia się przez całe życie i kształcenia zawodowego, − w wizycie studyjnej w Hiszpanii (Madryt), podczas której analizowano funkcjonowanie systemu rynku pracy, edukacji zawodowej oraz mechanizmów współpracy pomiędzy biznesem a szkolnictwem. Szczególną uwagę poświęcono rozwiązaniom związanym z cyfryzacją procesów szkoleniowych oraz nowoczesnym modelom rozwijania kompetencji pracowników, − w szkoleniu „Wpływ AI na rynek pracy i nowe kompetencje cyfrowe – przywództwo lidera w sieci AI”, − w monitoringu i ewaluacji Zoperacjonalizowanego Programu Wdrażania ZSU 2030 (Zintegrowanej Strategii Umiejętności) oraz pracach nad jego aktualizacją, − w seminarium w ramach pilotażu sieciowania firm z branży hotelarsko-gastronomiczno- turystycznej ze szkołami zawodowymi. W 2025 r. zarządzający rozpoczął również prace w Wojewódzkim Zespole Koordynacji w województwie mazowieckim, m.in. wziął udział w konferencji „Partnerstwo dla kompetencji – Branżowe Centra Umiejętności miejscem edukacji i rynku pracy” oraz w konferencji „Edukacja zawodowa a rynek pracy – wspólna droga do kompetencji przyszłości”. 87 Zarządzający uczestniczył w konsultacjach oraz pięciu moderowanych seminariach w ramach projektu realizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego pn. „Współpraca szkoły z otoczeniem społeczno-gospodarczym w zakresie identyfikacji deficytowych umiejętności w regionalnej inteligentnej specjalizacji Zdrowe życie”. Efektem przeprowadzonych prac było opracowanie przez zespół specjalistów ekspertyzy pn. „Kompetencje jutra. Jak budować system współpracy edukacji z gospodarką w regionie”. Zarządzający angażował się w inicjatywy promujące kształcenie zawodowe oraz współpracę edukacji z biznesem. W 2025 r. uczestniczył jako wystawca w wydarzeniu „Miasteczka Zawodów 2025” zorganizowanym przez Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie. Inicjatywa skierowana była do młodzieży kończącej naukę w szkołach podstawowych i stojącej przed wyborem dalszego kierunku kształcenia. Celem wydarzenia była prezentacja różnorodnych możliwości zawodowych, wsparcie młodych ludzi w świadomym wyborze ścieżki edukacyjnej oraz promocja kształcenia zawodowego. Zarządzający uczestniczył także w wydarzeniu „Dzień z Ekonomią 2025”, zorganizowanym przez Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Przedstawiciel zarządzającego, pełniący funkcję członka Rady Patronackiej Wydziału, uczestniczył w debacie dotyczącej rozwoju regionalnego, kompetencji potrzebnych na współczesnym rynku pracy oraz współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym a gospodarczym. Zarządzający angażował się również w realizację cyklu seminariów „Przedsiębiorczość oparta na kompetencjach” organizowanych przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Tematyka seminariów koncentrowała się na zarządzaniu umiejętnościami w organizacjach, kompetencjach przyszłości oraz nowoczesnych modelach kształcenia i rozwoju pracowników. W ramach wydarzeń Zarządzający brał udział w panelach dyskusyjnych poświęconych wyzwaniom współczesnego rynku pracy, kompetencjom kluczowym dla rozwoju przedsiębiorstw oraz znaczeniu współpracy pomiędzy edukacją a biznesem w przygotowywaniu kadr dla nowoczesnej gospodarki. Seminaria odbyły się w sześciu powiatach województwa warmińsko-mazurskiego. Zarządzający podjął także działania zmierzające do utworzenia profilu patronackiego o specjalizacji operator dronów transportowych w Zespole Szkół Ekonomicznych w Olsztynie. Inicjatywa ma na celu rozwój nowoczesnych kompetencji technicznych oraz wzmocnienie współpracy pomiędzy edukacją zawodową a przedsiębiorstwami działającymi w regionie. Uruchomienie klasy o profilu operator dronów transportowych planowane jest na wrzesień 2026 r. Działania na rzecz rozwoju klastrów Zarządzający nawiązał kontakt z Bydgoskim Klastrem Przemysłowym „Dolina Narzędziowa”. Na terenie obszaru działania zarządzającego strefą funkcjonuje wiele zakładów z branży przetwórstwa tworzyw sztucznych, obróbki drewna, obróbki metalu, które mogą być zainteresowane współpracą z klastrem i czerpać z tego wymierne korzyści. W kolejnym roku zarządzający planował podjęcie działań zmierzających do zacieśnienia współpracy z tym klastrem. 88 Podsumowanie Rok 2025 charakteryzował się ujemną dynamiką zmiennych opisujących efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w porównaniu z 2024 r. Wartość inwestycji spadła o ponad 1,7%, co przełożyło się na zmniejszenie wartości inwestycji o 2,87 mld zł. Dynamika nowych miejsc pracy i zatrudnienia ogółem również była ujemna. Liczba nowych miejsc pracy skurczyła się o ponad 7,1 tys. etatów, natomiast zatrudnienie ogółem spadło o 12,2 tys. pracowników. W ujęciu procentowym spadki te wynosiły odpowiednio 2,8% i 3,3%. Taka sytuacja wynika z kilku czynników, z których najważniejszy i w największym stopniu determinujący wyniki instrumentu stref to fakt, że znalazł się on na końcowym etapie swego funkcjonowania. W 2018 r. specjalne strefy ekonomiczne zostały zastąpione wsparciem udzielanym na podstawie ustawy o wni. Na mocy tej ustawy zniesiono możliwość wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności w strefach. Ostatnie zezwolenie zostało wydane w czerwcu 2019 r. Zatem od niemal siedmiu lat instrument nie jest już stosowany w odniesieniu do kolejnych projektów inwestycyjnych. Zmiany wartości inwestycji, liczby miejsc pracy i zatrudnienia ogółem dotyczą więc inwestycji ulokowanych w strefach przed wejściem w życie ustawy o wni i zniesieniem możliwości wydawania kolejnych zezwoleń. Z jednej strony zmiany tych parametrów są konsekwencją finalizowania przedsięwzięć objętych wsparciem strefowym w 2019 r. i w latach wcześniejszych oraz ewentualnej fluktuacji zatrudnienia. Z drugiej strony olbrzymi wpływ na wyniki stref ma fakt, że duża część inwestycji objętych zezwoleniami jest już zrealizowana i sukcesywnie przybywa inwestorów, którzy wyczerpali pulę przysługującej im pomocy publicznej w formie zwolnienia podatkowego. Ustawa o sse daje takim przedsiębiorcom możliwość „wyjścia ze strefy” poprzez stwierdzenie – na ich wniosek – wygaśnięcia zezwolenia. Wycofanie z obrotu prawnego zezwolenia skutkuje tym, że inwestycje zrealizowane na ich podstawie nie są już ujmowane w sprawozdawczości stanowiącej podstawę do sporządzenia niniejszej Informacji. Wygaśnięcie zezwolenia dla projektu w pełni zrealizowanego nie oznacza natomiast, że działalność w granicach stref jest automatycznie likwidowana. W ostatnich latach z takiej możliwości skorzystało wielu przedsiębiorców, co przełożyło się na wyniki specjalnych stref ekonomicznych i było główną przyczyną spadku łącznej wartości inwestycji, liczby nowych etatów i poziomu zatrudnienia ogółem. Nie bez znaczenia dla wyników stref na koniec 2025 r. jest też sytuacja społeczno-gospodarcza i polityczna, skutkująca fluktuacją zatrudnienia u części przedsiębiorców, a w skrajnych przypadkach – ograniczeniem skali działalności lub likwidacją zakładu. Na poniższych wykresach przedstawiono wartość nakładów inwestycyjnych i liczbę nowych miejsc pracy w strefach w latach 2003–2025. 89 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 Inwestycje (w mld zł) Rok Wartość inwestycji 0 50 100 150 200 250 300 Nowe miejsca pracy (w tys.) Rok Liczba nowych miejsc pracy 90 Mapa specjalnych stref ekonomicznych w Polsce\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Raport o stanie Specjalnych Stref Ekonomicznych na koniec 2025 roku\",\n  \"pl_summary\": \"Dokument podsumowuje efekty działania 14 Specjalnych Stref Ekonomicznych (SSE) w Polsce na koniec 2025 roku. Strefy, które wygasają z końcem 2026 roku, odnotowały spadek wartości inwestycji o 1,7% (do 164,3 mld zł) oraz spadek zatrudnienia o 3,3% (do 356,7 tys. pracowników), głównie z powodu wygasania zezwoleń dla zrealizowanych już inwestycji. Raport wskazuje, że dominującymi branżami pozostają motoryzacja, produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych oraz sprzętu AGD, a najwięcej kapitału pochodzi z Niemiec i Polski.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Koniec wydawania nowych zezwoleń: Od czerwca 2019 roku nie wydano żadnego nowego zezwolenia na działalność w SSE, ponieważ zastąpiono je nowym instrumentem wsparcia (decyzją o wsparciu) dostępnym na terenie całego kraju.\",\n    \"Spadek inwestycji i zatrudnienia: Łączna wartość inwestycji spadła o 2,87 mld zł, a liczba miejsc pracy zmniejszyła się o 12,2 tys. w porównaniu z 2024 rokiem. Główną przyczyną jest wycofywanie z obrotu prawnego zezwoleń przez firmy, które zakończyły już inwestycje i wykorzystały przysługujące im zwolnienia podatkowe.\",\n    \"Dominacja branży motoryzacyjnej: Prawie 29,1% wszystkich inwestycji w strefach (ponad 47,78 mld zł) pochodzi z sektora motoryzacyjnego, który jest wiodącą branżą w strefach katowickiej, legnickiej i wałbrzyskiej.\",\n    \"Pochodzenie kapitału: Ponad 70% wartości inwestycji pochodzi z sześciu krajów: Niemiec (23,71%), Polski (21,37%), Belgii, Korei Południowej, Luksemburga i Holandii.\",\n    \"Zagospodarowanie terenu: Średni stopień zagospodarowania stref wzrósł do 77,74%, ale wciąż dostępnych jest ponad 5,1 tys. hektarów wolnych gruntów pod nowe inwestycje, szczególnie w strefie legnickiej i słupskiej.\",\n    \"Wydatki na infrastrukturę: W 2025 roku na rozwój infrastruktury w strefach wydano 464,2 mln zł, z czego prawie 25% pochodziło od spółek zarządzających strefami, a reszta od samorządów i gestorów mediów.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Report on the State of Special Economic Zones at the End of 2025\",\n  \"eng_summary\": \"The document summarizes the performance of the 14 Special Economic Zones (SEZs) in Poland as of the end of 2025. The zones, which will cease to operate at the end of 2026, recorded a 1.7% decrease in investment value (to PLN 164.3 billion) and a 3.3% drop in employment (to 356.7 thousand workers), mainly due to the expiration of permits for completed investments. The report indicates that the automotive, rubber and plastics, and household appliance sectors remain dominant, with most capital coming from Germany and Poland.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"End of new permits: No new permits for SEZ operations have been issued since June 2019, as they were replaced by a new support instrument (support decision) available nationwide.\",\n    \"Decline in investment and employment: Total investment value fell by PLN 2.87 billion, and the number of jobs decreased by 12.2 thousand compared to 2024. The main reason is the withdrawal of permits by companies that have completed their investments and used up their tax exemptions.\",\n    \"Dominance of the automotive sector: Nearly 29.1% of all investments in the zones (over PLN 47.78 billion) come from the automotive sector, which is the leading industry in the Katowice, Legnica, and Wałbrzych zones.\",\n    \"Origin of capital: Over 70% of the investment value comes from six countries: Germany (23.71%), Poland (21.37%), Belgium, South Korea, Luxembourg, and the Netherlands.\",\n    \"Land development: The average land development rate in the zones increased to 77.74%, but over 5.1 thousand hectares of free land are still available for new investments, especially in the Legnica and Słupsk zones.\",\n    \"Infrastructure spending: In 2025, PLN 464.2 million was spent on infrastructure development in the zones, with almost 25% coming from zone management companies and the rest from local governments and utility providers.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Bericht über den Stand der Sonderwirtschaftszonen Ende 2025\",\n  \"de_summary\": \"Das Dokument fasst die Ergebnisse der 14 Sonderwirtschaftszonen (SWZ) in Polen zum Ende des Jahres 2025 zusammen. Die Zonen, die Ende 2026 auslaufen, verzeichneten einen Rückgang des Investitionswerts um 1,7 % (auf 164,3 Mrd. PLN) und einen Beschäftigungsrückgang um 3,3 % (auf 356,7 Tsd. Arbeitnehmer), hauptsächlich aufgrund des Auslaufens von Genehmigungen für bereits abgeschlossene Investitionen. Der Bericht zeigt, dass die Automobil-, Gummi- und Kunststoff- sowie Haushaltsgerätebranche weiterhin dominieren, wobei das meiste Kapital aus Deutschland und Polen stammt.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Ende neuer Genehmigungen: Seit Juni 2019 wurden keine neuen Genehmigungen für den Betrieb in SWZ erteilt, da sie durch ein neues, landesweit verfügbares Förderinstrument (Förderentscheidung) ersetzt wurden.\",\n    \"Rückgang von Investitionen und Beschäftigung: Der Gesamtwert der Investitionen sank um 2,87 Mrd. PLN, und die Zahl der Arbeitsplätze ging im Vergleich zu 2024 um 12,2 Tsd. zurück. Hauptgrund ist die Rücknahme von Genehmigungen durch Unternehmen, die ihre Investitionen abgeschlossen und die Steuerbefreiungen ausgeschöpft haben.\",\n    \"Dominanz des Automobilsektors: Fast 29,1 % aller Investitionen in den Zonen (über 47,78 Mrd. PLN) entfallen auf den Automobilsektor, der die führende Branche in den Zonen Katowice, Legnica und Wałbrzych ist.\",\n    \"Kapitalherkunft: Über 70 % des Investitionswerts stammen aus sechs Ländern: Deutschland (23,71 %), Polen (21,37 %), Belgien, Südkorea, Luxemburg und den Niederlanden.\",\n    \"Flächenentwicklung: Der durchschnittliche Erschließungsgrad der Zonen stieg auf 77,74 %, aber es stehen noch über 5,1 Tsd. Hektar freie Flächen für neue Investitionen zur Verfügung, insbesondere in den Zonen Legnica und Słupsk.\",\n    \"Infrastrukturausgaben: Im Jahr 2025 wurden 464,2 Mio. PLN für den Infrastrukturausbau in den Zonen ausgegeben, wovon fast 25 % von den Verwaltungsgesellschaften der Zonen und der Rest von Kommunen und Versorgungsunternehmen stammten.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Rapport sur l'état des Zones Économiques Spéciales à la fin de 2025\",\n  \"fr_summary\": \"Le document résume les performances des 14 Zones Économiques Spéciales (ZES) en Pologne à la fin de 2025. Les zones, qui cesseront de fonctionner à la fin de 2026, ont enregistré une baisse de 1,7 % de la valeur des investissements (à 164,3 milliards de PLN) et une baisse de 3,3 % de l'emploi (à 356,7 mille travailleurs), principalement en raison de l'expiration des permis pour les investissements réalisés. Le rapport indique que les secteurs de l'automobile, du caoutchouc et des plastiques, et de l'électroménager restent dominants, la plupart des capitaux provenant d'Allemagne et de Pologne.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Fin des nouveaux permis : Aucun nouveau permis d'exploitation en ZES n'a été délivré depuis juin 2019, car ils ont été remplacés par un nouvel instrument de soutien (décision de soutien) disponible sur l'ensemble du territoire.\",\n    \"Baisse des investissements et de l'emploi : La valeur totale des investissements a chuté de 2,87 milliards de PLN et le nombre d'emplois a diminué de 12,2 mille par rapport à 2024. La raison principale est le retrait des permis par les entreprises qui ont terminé leurs investissements et épuisé leurs exonérations fiscales.\",\n    \"Domination du secteur automobile : Près de 29,1 % de tous les investissements dans les zones (plus de 47,78 milliards de PLN) proviennent du secteur automobile, qui est l'industrie dominante dans les zones de Katowice, Legnica et Wałbrzych.\",\n    \"Origine des capitaux : Plus de 70 % de la valeur des investissements proviennent de six pays : l'Allemagne (23,71 %), la Pologne (21,37 %), la Belgique, la Corée du Sud, le Luxembourg et les Pays-Bas.\",\n    \"Aménagement du territoire : Le taux moyen d'aménagement des zones est passé à 77,74 %, mais plus de 5,1 mille hectares de terrains libres sont encore disponibles pour de nouveaux investissements, en particulier dans les zones de Legnica et Słupsk.\",\n    \"Dépenses d'infrastructure : En 2025, 464,2 millions de PLN ont été consacrés au développement des infrastructures dans les zones, dont près de 25 % provenaient des sociétés de gestion des zones et le reste des collectivités locales et des fournisseurs de services publics.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Informe sobre el estado de las Zonas Económicas Especiales a finales de 2025\",\n  \"es_summary\": \"El documento resume los resultados de las 14 Zonas Económicas Especiales (ZEE) en Polonia a finales de 2025. Las zonas, que dejarán de funcionar a finales de 2026, registraron una disminución del 1,7% en el valor de la inversión (hasta 164.300 millones de PLN) y una caída del 3,3% en el empleo (hasta 356,7 mil trabajadores), principalmente debido a la expiración de los permisos para inversiones ya realizadas. El informe indica que los sectores de la automoción, el caucho y los plásticos, y los electrodomésticos siguen siendo dominantes, y la mayor parte del capital procede de Alemania y Polonia.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Fin de nuevos permisos: No se han emitido nuevos permisos para operar en las ZEE desde junio de 2019, ya que fueron reemplazados por un nuevo instrumento de apoyo (decisión de apoyo) disponible en todo el país.\",\n    \"Descenso de la inversión y el empleo: El valor total de la inversión cayó en 2.870 millones de PLN, y el número de puestos de trabajo disminuyó en 12,2 mil en comparación con 2024. La razón principal es la retirada de permisos por parte de empresas que han completado sus inversiones y agotado sus exenciones fiscales.\",\n    \"Dominio del sector de la automoción: Casi el 29,1% de todas las inversiones en las zonas (más de 47.780 millones de PLN) proceden del sector de la automoción, que es la industria líder en las zonas de Katowice, Legnica y Wałbrzych.\",\n    \"Origen del capital: Más del 70% del valor de la inversión procede de seis países: Alemania (23,71%), Polonia (21,37%), Bélgica, Corea del Sur, Luxemburgo y los Países Bajos.\",\n    \"Desarrollo del suelo: La tasa media de desarrollo del suelo en las zonas aumentó hasta el 77,74%, pero aún hay disponibles más de 5,1 mil hectáreas de terreno libre para nuevas inversiones, especialmente en las zonas de Legnica y Słupsk.\",\n    \"Gasto en infraestructura: En 2025, se gastaron 464,2 millones de PLN en el desarrollo de infraestructura en las zonas, de los cuales casi el 25% procedía de las empresas gestoras de las zonas y el resto de los gobiernos locales y los proveedores de servicios públicos.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Relazione sullo stato delle Zone Economiche Speciali alla fine del 2025\",\n  \"it_summary\": \"Il documento riassume le prestazioni delle 14 Zone Economiche Speciali (ZES) in Polonia alla fine del 2025. Le zone, che cesseranno di operare alla fine del 2026, hanno registrato un calo dell'1,7% del valore degli investimenti (a 164,3 miliardi di PLN) e un calo del 3,3% dell'occupazione (a 356,7 mila lavoratori), principalmente a causa della scadenza dei permessi per gli investimenti completati. Il rapporto indica che i settori automobilistico, della gomma e plastica e degli elettrodomestici rimangono dominanti, con la maggior parte del capitale proveniente da Germania e Polonia.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Fine dei nuovi permessi: Nessun nuovo permesso per operare nelle ZES è stato rilasciato da giugno 2019, poiché sono stati sostituiti da un nuovo strumento di sostegno (decisione di sostegno) disponibile a livello nazionale.\",\n    \"Calo degli investimenti e dell'occupazione: Il valore totale degli investimenti è diminuito di 2,87 miliardi di PLN e il numero di posti di lavoro è diminuito di 12,2 mila unità rispetto al 2024. Il motivo principale è il ritiro dei permessi da parte delle aziende che hanno completato i loro investimenti e utilizzato le loro esenzioni fiscali.\",\n    \"Dominanza del settore automobilistico: Quasi il 29,1% di tutti gli investimenti nelle zone (oltre 47,78 miliardi di PLN) proviene dal settore automobilistico, che è l'industria leader nelle zone di Katowice, Legnica e Wałbrzych.\",\n    \"Origine del capitale: Oltre il 70% del valore degli investimenti proviene da sei paesi: Germania (23,71%), Polonia (21,37%), Belgio, Corea del Sud, Lussemburgo e Paesi Bassi.\",\n    \"Sviluppo del territorio: Il tasso medio di sviluppo del territorio nelle zone è salito al 77,74%, ma sono ancora disponibili oltre 5,1 mila ettari di terreno libero per nuovi investimenti, soprattutto nelle zone di Legnica e Słupsk.\",\n    \"Spesa per infrastrutture: Nel 2025, sono stati spesi 464,2 milioni di PLN per lo sviluppo delle infrastrutture nelle zone, di cui quasi il 25% proveniente dalle società di gestione delle zone e il resto dai governi locali e dai fornitori di servizi pubblici.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Rapport over de stand van de Speciale Economische Zones eind 2025\",\n  \"nl_summary\": \"Het document vat de prestaties van de 14 Speciale Economische Zones (SEZ's) in Polen eind 2025 samen. De zones, die eind 2026 ophouden te bestaan, noteerden een daling van de investeringswaarde met 1,7% (tot 164,3 miljard PLN) en een daling van de werkgelegenheid met 3,3% (tot 356,7 duizend werknemers), voornamelijk door het verlopen van vergunningen voor voltooide investeringen. Het rapport geeft aan dat de automobiel-, rubber- en kunststof- en huishoudapparatensector dominant blijven, waarbij het meeste kapitaal uit Duitsland en Polen komt.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Einde van nieuwe vergunningen: Sinds juni 2019 zijn er geen nieuwe vergunningen voor SEZ-activiteiten meer afgegeven, omdat deze zijn vervangen door een nieuw, landelijk beschikbaar steuninstrument (steunbesluit).\",\n    \"Daling van investeringen en werkgelegenheid: De totale investeringswaarde daalde met 2,87 miljard PLN en het aantal banen nam met 12,2 duizend af in vergelijking met 2024. De belangrijkste reden is het intrekken van vergunningen door bedrijven die hun investeringen hebben voltooid en hun belastingvrijstellingen hebben opgebruikt.\",\n    \"Dominantie van de automobielsector: Bijna 29,1% van alle investeringen in de zones (meer dan 47,78 miljard PLN) is afkomstig uit de automobielsector, de leidende industrie in de zones Katowice, Legnica en Wałbrzych.\",\n    \"Herkomst van kapitaal: Meer dan 70% van de investeringswaarde is afkomstig uit zes landen: Duitsland (23,71%), Polen (21,37%), België, Zuid-Korea, Luxemburg en Nederland.\",\n    \"Grondontwikkeling: De gemiddelde ontwikkelingsgraad van de zones steeg tot 77,74%, maar er is nog meer dan 5,1 duizend hectare vrije grond beschikbaar voor nieuwe investeringen, met name in de zones Legnica en Słupsk.\",\n    \"Infrastructuuruitgaven: In 2025 werd 464,2 miljoen PLN uitgegeven aan infrastructuurontwikkeling in de zones, waarvan bijna 25% afkomstig was van de beheermaatschappijen van de zones en de rest van lokale overheden en nutsbedrijven.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Relatório sobre o Estado das Zonas Económicas Especiais no Final de 2025\",\n  \"pt_summary\": \"O documento resume o desempenho das 14 Zonas Económicas Especiais (ZEE) na Polónia no final de 2025. As zonas, que deixarão de funcionar no final de 2026, registaram uma queda de 1,7% no valor do investimento (para 164,3 mil milhões de PLN) e uma queda de 3,3% no emprego (para 356,7 mil trabalhadores), principalmente devido à caducidade das licenças para investimentos já concluídos. O relatório indica que os setores automóvel, da borracha e plásticos e de eletrodomésticos continuam a ser dominantes, com a maior parte do capital a provir da Alemanha e da Polónia.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Fim de novas licenças: Não foram emitidas novas licenças para operar nas ZEE desde junho de 2019, uma vez que foram substituídas por um novo instrumento de apoio (decisão de apoio) disponível em todo o país.\",\n    \"Declínio do investimento e do emprego: O valor total do investimento caiu 2,87 mil milhões de PLN e o número de postos de trabalho diminuiu em 12,2 mil em comparação com 2024. A principal razão é a retirada de licenças por empresas que concluíram os seus investimentos e esgotaram as suas isenções fiscais.\",\n    \"Domínio do setor automóvel: Quase 29,1% de todos os investimentos nas zonas (mais de 47,78 mil milhões de PLN) provêm do setor automóvel, que é a indústria líder nas zonas de Katowice, Legnica e Wałbrzych.\",\n    \"Origem do capital: Mais de 70% do valor do investimento provém de seis países: Alemanha (23,71%), Polónia (21,37%), Bélgica, Coreia do Sul, Luxemburgo e Países Baixos.\",\n    \"Desenvolvimento do terreno: A taxa média de desenvolvimento do terreno nas zonas aumentou para 77,74%, mas ainda estão disponíveis mais de 5,1 mil hectares de terreno livre para novos investimentos, especialmente nas zonas de Legnica e Słupsk.\",\n    \"Despesas com infraestruturas: Em 2025, foram gastos 464,2 milhões de PLN no desenvolvimento de infraestruturas nas zonas, dos quais quase 25% provieram das empresas de gestão das zonas e o restante dos governos locais e fornecedores de serviços públicos.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Economy\", \"Taxes\", \"Labor\"]\n}"
    }
  ]
}