{
  "legislationId": "10_2649",
  "lastUpdate": "2026-07-31T14:29:31.158Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-07-31T14:29:31.158Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2649/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2649 Warszawa, 15 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Dominika Jaśkowca. (-) Paweł Bliźniuk; (-) Joanna Frydrych; (-) Marta Golbik; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Piotr Kandyba; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Maciej Lasek; (-) Magdalena Łośko; (-) Alicja Łuczak; (-) Paweł Masełko; (-) Dorota Niedziela; (-) Jacek Niedźwiedzki; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Marzena Okła- Drewnowicz; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Renata Rak; (-) Krystyna Sibińska; (-) Henryk Szopiński; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Jarosław Wałęsa; (-) Anna Wojciechowska; (-) Bartosz Zawieja. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia ........... 2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym Art. 1. W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 36 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.”; 2) w art. 37 po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. Członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania.”; 3) po art. 37d dodaje się art. 37e w brzmieniu: „Art. 37e. 1. Wygaśnięcie mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, o którym mowa w art. 36 i 37 następuje w przypadku: 1) śmierci; 2) złożenia pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji; 3) utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub wyborczych; 4) częściowego lub całkowitego ograniczenia zdolności do czynności prawnych; 5) utraty prawa wyborczego w gminie, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza gminy lub braku tego prawa w dniu wyborów; 6) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. 2. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 – 6 wygaśnięcie mandatu stwierdza właściwa terytorialnie rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wygaśnięcie mandatu następuje z dniem podjęcia uchwały. 3. Przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 2 należy umożliwić członkowi organu jednostki pomocniczej gminy złożenie wyjaśnień. 4. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, z przyczyn określonych w ust. 1, przeprowadza się wybory uzupełniające, których zasady i tryb określa statut jednostki pomocniczej gminy.”. Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE W świetle zarówno obowiązujących przepisów, jak i braku jednolitości orzecznictwa oraz poglądów doktryny prawa administracyjnego nie sposób dokonać ustalenia, czy dopuszczalne jest wprowadzenie w statucie jednostki pomocniczej gminy regulacji umożliwiającej wygaszenie mandatu członka organu uchwałodawczego tej jednostki. Na ułomność obecnej regulacji prawnej zwraca się uwagę także w piśmiennictwie 1 . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 9.12.2014 r., III SA/Kr 1186/14, LEX nr 1602672, orzekł: „Upoważnienie rady gminy do określania «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych» nie zawiera upoważnienia do wprowadzania w statutach sołectw przesłanki wykluczającej możliwość sprawowania funkcji sołtysa lub członka rady sołeckiej, jaką jest prawomocny wyrok sądu, orzeczony za przestępstwo popełnione z winy umyślnej. Taka indywidualna kwalifikacja po stronie osoby piastującej funkcję sołtysa lub członka rady sołeckiej nie stanowi takiej regulacji w zakresie «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych», która nie wymagałaby szczegółowego upoważnienia, gdyż dotyka kwestii publicznych praw podmiotowych o charakterze politycznym do uczestnictwa we władczej działalności państwa, a zatem przede wszystkim kwestii materialnoprawnych a dopiero w ich następstwie kwestii ustrojowych. (...) Wprowadzone w zaskarżonej uchwale ograniczenia prawa wyborczego, bez istnienia w naszym systemie prawnym wyraźnego ustawowego upoważnienia do takiej regulacji, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 36 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak również zasad praworządności i legalności wynikających z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, wedle których organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje. Wprowadzenie dodatkowych ograniczeń prawa wyborczego, nieprzewidzianych ustawą, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jest nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego” 2 . W związku z powyższym celem projektowanej ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych 1 M. Augustyniak, Jednostki pomocnicze gminy, 2010, SIP LEX OMEGA. 2 M. Augustyniak [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 35. organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. Coraz większe znaczenie jednostek pomocniczych gminy w działalności publicznej i bulwersujące opinię publiczną przykłady zasiadania w ich organach prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Załącznik do uchwały nr 51 Prezydium Sejmu z dnia 26 sierpnia 2024 r. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Dominik Jaśkowiec I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Celem projektowanej zmiany ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Nie istnieją alternatywne środki w stosunku do uchwalenia projektowanej ustawy umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa zakłada zmianę brzmienia ust. 2 w art. 36 ustawy nowelizowanej polegającą na ty, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej będą wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zaproponowano również dodanie ust. 5 w art. 37, zgodnie z którym członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani będą w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, - 2 - w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania. Projekt przewiduje również dodanie w zmienianej ustawie nowego artykułu, tj. 37e określającego przypadki, w których będzie wygasał mandat członka organu jednostki pomocniczej gminy. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów uzupełniających ma określać statut jednostki pomocniczej gminy. Projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP oraz spójne z dotychczasowymi regulacjami. Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE. Projektowane rozwiązania są zgodne z prawem międzynarodowym. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa będzie miała pozytywne skutki społeczne. Przykłady zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej, która godzi w autorytet władzy publicznej. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Skutki finansowe wejścia w życie projektowanej ustawy są trudne do oszacowania. Precyzyjne określenie kosztów lub korzyści jest niemożliwe na etapie projektowania ustawy z uwagi na nieznaną na chwilę obecną skalę zjawiska będącego przedmiotem uregulowania. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. - 3 - Przedmiotowy projekt ustawy nie powoduje dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie ➢ Tak III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Clean hands in village councils: ban for convicted criminals\r\nSummary: New rules will prevent people convicted of intentional crimes from serving on village, district and estate councils. The change also affects election rules for village heads and council members – candidates must be eligible for municipal council elections.\r\nKey Points: Persons finally convicted of intentional crimes or fiscal offenses will lose mandates in auxiliary municipal bodies., Village heads and council members will be elected only from persons eligible for municipal council elections., Similar election rules now apply to district, estate councils and estate management boards., Municipal councils will be able to declare mandate expiration – e.g., upon resignation, loss of electoral rights or limited legal capacity., After mandate expiration, by-elections are held according to rules set in the unit's statute.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-31T14:27:49.246Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2649/text/index.html",
      "model": "kimi-k2.5",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2649 Warszawa, 15 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Dominika Jaśkowca. (-) Paweł Bliźniuk; (-) Joanna Frydrych; (-) Marta Golbik; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Piotr Kandyba; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Maciej Lasek; (-) Magdalena Łośko; (-) Alicja Łuczak; (-) Paweł Masełko; (-) Dorota Niedziela; (-) Jacek Niedźwiedzki; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Marzena Okła- Drewnowicz; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Renata Rak; (-) Krystyna Sibińska; (-) Henryk Szopiński; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Jarosław Wałęsa; (-) Anna Wojciechowska; (-) Bartosz Zawieja. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia ........... 2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym Art. 1. W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 36 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.”; 2) w art. 37 po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. Członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania.”; 3) po art. 37d dodaje się art. 37e w brzmieniu: „Art. 37e. 1. Wygaśnięcie mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, o którym mowa w art. 36 i 37 następuje w przypadku: 1) śmierci; 2) złożenia pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji; 3) utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub wyborczych; 4) częściowego lub całkowitego ograniczenia zdolności do czynności prawnych; 5) utraty prawa wyborczego w gminie, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza gminy lub braku tego prawa w dniu wyborów; 6) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. 2. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 – 6 wygaśnięcie mandatu stwierdza właściwa terytorialnie rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wygaśnięcie mandatu następuje z dniem podjęcia uchwały. 3. Przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 2 należy umożliwić członkowi organu jednostki pomocniczej gminy złożenie wyjaśnień. 4. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, z przyczyn określonych w ust. 1, przeprowadza się wybory uzupełniające, których zasady i tryb określa statut jednostki pomocniczej gminy.”. Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE W świetle zarówno obowiązujących przepisów, jak i braku jednolitości orzecznictwa oraz poglądów doktryny prawa administracyjnego nie sposób dokonać ustalenia, czy dopuszczalne jest wprowadzenie w statucie jednostki pomocniczej gminy regulacji umożliwiającej wygaszenie mandatu członka organu uchwałodawczego tej jednostki. Na ułomność obecnej regulacji prawnej zwraca się uwagę także w piśmiennictwie 1 . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 9.12.2014 r., III SA/Kr 1186/14, LEX nr 1602672, orzekł: „Upoważnienie rady gminy do określania «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych» nie zawiera upoważnienia do wprowadzania w statutach sołectw przesłanki wykluczającej możliwość sprawowania funkcji sołtysa lub członka rady sołeckiej, jaką jest prawomocny wyrok sądu, orzeczony za przestępstwo popełnione z winy umyślnej. Taka indywidualna kwalifikacja po stronie osoby piastującej funkcję sołtysa lub członka rady sołeckiej nie stanowi takiej regulacji w zakresie «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych», która nie wymagałaby szczegółowego upoważnienia, gdyż dotyka kwestii publicznych praw podmiotowych o charakterze politycznym do uczestnictwa we władczej działalności państwa, a zatem przede wszystkim kwestii materialnoprawnych a dopiero w ich następstwie kwestii ustrojowych. (...) Wprowadzone w zaskarżonej uchwale ograniczenia prawa wyborczego, bez istnienia w naszym systemie prawnym wyraźnego ustawowego upoważnienia do takiej regulacji, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 36 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak również zasad praworządności i legalności wynikających z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, wedle których organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje. Wprowadzenie dodatkowych ograniczeń prawa wyborczego, nieprzewidzianych ustawą, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jest nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego” 2 . W związku z powyższym celem projektowanej ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych 1 M. Augustyniak, Jednostki pomocnicze gminy, 2010, SIP LEX OMEGA. 2 M. Augustyniak [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 35. organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. Coraz większe znaczenie jednostek pomocniczych gminy w działalności publicznej i bulwersujące opinię publiczną przykłady zasiadania w ich organach prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Załącznik do uchwały nr 51 Prezydium Sejmu z dnia 26 sierpnia 2024 r. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Dominik Jaśkowiec I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Celem projektowanej zmiany ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Nie istnieją alternatywne środki w stosunku do uchwalenia projektowanej ustawy umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa zakłada zmianę brzmienia ust. 2 w art. 36 ustawy nowelizowanej polegającą na ty, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej będą wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zaproponowano również dodanie ust. 5 w art. 37, zgodnie z którym członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani będą w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, - 2 - w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania. Projekt przewiduje również dodanie w zmienianej ustawie nowego artykułu, tj. 37e określającego przypadki, w których będzie wygasał mandat członka organu jednostki pomocniczej gminy. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów uzupełniających ma określać statut jednostki pomocniczej gminy. Projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP oraz spójne z dotychczasowymi regulacjami. Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE. Projektowane rozwiązania są zgodne z prawem międzynarodowym. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa będzie miała pozytywne skutki społeczne. Przykłady zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej, która godzi w autorytet władzy publicznej. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Skutki finansowe wejścia w życie projektowanej ustawy są trudne do oszacowania. Precyzyjne określenie kosztów lub korzyści jest niemożliwe na etapie projektowania ustawy z uwagi na nieznaną na chwilę obecną skalę zjawiska będącego przedmiotem uregulowania. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. - 3 - Przedmiotowy projekt ustawy nie powoduje dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie ➢ Tak III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": " {\n  \"pl_ai_title\": \"Czyste ręce w sołectwach: zakaz dla skazanych przestępców\",\n  \"pl_summary\": \"Nowe przepisy uniemożliwią osobom skazanym za umyślne przestępstwa zasiadanie w radach sołeckich, dzielnic i osiedli. Zmiana dotyczy też zasad wyboru sołtysów i członków tych rad – kandydaci muszą mieć prawo wybieralności do rady gminy.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Osoby skazane prawomocnie za umyślne przestępstwa lub przestępstwa skarbowe stracą mandaty w organach jednostek pomocniczych gminy.\",\n    \"Sołtys i członkowie rady sołeckiej będą wybierani tylko spośród osób mających prawo wybieralności do rady gminy.\",\n    \"Podobne zasady wyboru obowiązują teraz rady dzielnic, osiedli i zarządy osiedli.\",\n    \"Rada gminy będzie mogła stwierdzić wygaśnięcie mandatu – np. przy rezygnacji, utracie praw wyborczych lub ograniczeniu zdolności do czynności prawnych.\",\n    \"Po wygaśnięciu mandatu przeprowadza się wybory uzupełniające według zasad określonych w statucie jednostki.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Clean hands in village councils: ban for convicted criminals\",\n  \"eng_summary\": \"New rules will prevent people convicted of intentional crimes from serving on village, district and estate councils. The change also affects election rules for village heads and council members – candidates must be eligible for municipal council elections.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Persons finally convicted of intentional crimes or fiscal offenses will lose mandates in auxiliary municipal bodies.\",\n    \"Village heads and council members will be elected only from persons eligible for municipal council elections.\",\n    \"Similar election rules now apply to district, estate councils and estate management boards.\",\n    \"Municipal councils will be able to declare mandate expiration – e.g., upon resignation, loss of electoral rights or limited legal capacity.\",\n    \"After mandate expiration, by-elections are held according to rules set in the unit's statute.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Saubere Hände in Dorfräten: Verbot für verurteilte Kriminelle\",\n  \"de_summary\": \"Neue Vorschriften verhindern, dass wegen vorsätzlicher Straftaten verurteilte Personen in Dorf-, Stadtbezirks- und Wohngebietsräten sitzen. Die Änderung betrifft auch die Wahlregeln für Dorfvorsteher und Ratsmitglieder – Kandidaten müssen wählbar für den Gemeinderat sein.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Endgültig wegen vorsätzlicher Straftaten oder Steuerdelikte verurteilte Personen verlieren ihr Mandat in kommunalen Hilfsorganen.\",\n    \"Dorfvorsteher und Ratsmitglieder werden nur aus Personen gewählt, die für den Gemeinderat wählbar sind.\",\n    \"Ähnliche Wahlregeln gelten nun für Stadtbezirks-, Wohngebietsräte und Wohngebietsvorstände.\",\n    \"Gemeinderäte können das Erlöschen des Mandats feststellen – z.B. bei Rücktritt, Verlust des Wahlrechts oder beschränkter Geschäftsfähigkeit.\",\n    \"Nach dem Mandatsverlust finden Nachwahlen nach Regeln der Satzung der Einheit statt.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Mains propres dans les conseils de village: interdiction pour les condamnés\",\n  \"fr_summary\": \"De nouvelles règles empêcheront les personnes condamnées pour crimes intentionnels de siéger dans les conseils de village, de quartier et de résidence. Le changement concerne aussi les règles d'élection des maires de village et des membres du conseil – les candidats doivent être éligibles au conseil municipal.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les personnes définitivement condamnées pour crimes intentionnels ou délits fiscaux perdront leur mandat dans les organes auxiliaires des communes.\",\n    \"Les maires de village et les membres du conseil seront élus uniquement parmi les personnes éligibles au conseil municipal.\",\n    \"Des règles électorales similaires s'appliquent désormais aux conseils de quartier, de résidence et aux conseils de gestion.\",\n    \"Les conseils municipaux pourront constater l'extinction du mandat – par exemple en cas de démission, perte des droits électoraux ou capacité juridique limitée.\",\n    \"Après l'extinction du mandat, des élections partielles sont organisées selon les règles du statut de l'unité.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Manos limpias en consejos de aldea: prohibición para condenados\",\n  \"es_summary\": \"Las nuevas normas impedirán que las personas condenadas por delitos intencionales formen parte de los consejos de aldea, distrito y residencia. El cambio también afecta a las reglas de elección de alcaldes de aldea y miembros del consejo – los candidatos deben ser elegibles para el consejo municipal.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Las personas condenadas definitivamente por delitos intencionales o fiscales perderán sus mandatos en los órganos auxiliares municipales.\",\n    \"Los alcaldes de aldea y los miembros del consejo se elegirán solo entre personas elegibles para el consejo municipal.\",\n    \"Reglas electorales similares se aplican ahora a los consejos de distrito, de residencia y juntas de gestión.\",\n    \"Los consejos municipales podrán declarar la extinción del mandato – por ejemplo, por renuncia, pérdida de derechos electorales o capacidad jurídica limitada.\",\n    \"Tras la extinción del mandato, se celebran elecciones complementarias según las reglas del estatuto de la unidad.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Mani pulite nei consigli di villaggio: divieto per i condannati\",\n  \"it_summary\": \"Le nuove norme impediranno alle persone condannate per reati intenzionali di far parte dei consigli di villaggio, quartiere e residenza. La modifica riguarda anche le regole di elezione dei sindaci di villaggio e dei membri del consiglio – i candidati devono essere eleggibili per il consiglio comunale.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le persone condannate definitivamente per reati intenzionali o fiscali perderanno i mandati negli organi ausiliari comunali.\",\n    \"I sindaci di villaggio e i membri del consiglio saranno eletti solo tra persone eleggibili per il consiglio comunale.\",\n    \"Regole elettorali simili si applicano ora ai consigli di quartiere, di residenza e ai consigli di gestione.\",\n    \"I consigli comunali potranno dichiarare la decadenza del mandato – ad esempio per dimissioni, perdita dei diritti elettorali o capacità giuridica limitata.\",\n    \"Dopo la decadenza del mandato, si tengono elezioni suppletive secondo le regole dello statuto dell'unità.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Schone handen in dorpsraden: verbod voor veroordeelden\",\n  \"nl_summary\": \"Nieuwe regels voorkomen dat mensen die zijn veroordeeld voor opzettelijke misdrijven zitting nemen in dorps-, wijk- en buurtraden. De wijziging betreft ook de verkiezingsregels voor dorpsoudsten en raadsleden – kandidaten moeten verkiesbaar zijn voor de gemeenteraad.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Personen die definitief zijn veroordeeld voor opzettelijke misdrijven of fiscale overtredingen verliezen hun mandaat in hulporganen van gemeenten.\",\n    \"Dorpsoudsten en raadsleden worden alleen gekozen uit personen die verkiesbaar zijn voor de gemeenteraad.\",\n    \"Vergelijkbare verkiezingsregels gelden nu voor wijk-, buurtraden en buurtbesturen.\",\n    \"Gemeenteraden kunnen het vervallen van het mandaat vaststellen – bijvoorbeeld bij ontslag, verlies van kiesrecht of beperkte rechtsbekwaamheid.\",\n    \"Na het vervallen van het mandaat worden aanvullende verkiezingen gehouden volgens de regels van het statuut van de eenheid.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Mãos limpas nos conselhos de aldeia: proibição para condenados\",\n  \"pt_summary\": \"As novas regras impedirão que pessoas condenadas por crimes intencionais façam parte dos conselhos de aldeia, freguesia e residência. A alteração afeta também as regras de eleição de presidentes de aldeia e membros do conselho – os candidatos devem ser elegíveis para a câmara municipal.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Pessoas condenadas definitivamente por crimes intencionais ou fiscais perderão os mandatos nos órgãos auxiliares das autarquias.\",\n    \"Presidentes de aldeia e membros do conselho serão eleitos apenas entre pessoas elegíveis para a câmara municipal.\",\n    \"Regras eleitorais semelhantes aplicam-se agora aos conselhos de freguesia, de residência e juntas de gestão.\",\n    \"As câmaras municipais poderão declarar a caducidade do mandato – por exemplo, por renúncia, perda de direitos eleitorais ou capacidade jurídica limitada.\",\n    \"Após a caducidade do mandato, realizam-se eleições suplementares segundo as regras do estatuto da unidade.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Local Government\", \"Courts and Law\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-09T16:25:40.549Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2649/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2649 Warszawa, 15 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Dominika Jaśkowca. (-) Paweł Bliźniuk; (-) Joanna Frydrych; (-) Marta Golbik; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Piotr Kandyba; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Maciej Lasek; (-) Magdalena Łośko; (-) Alicja Łuczak; (-) Paweł Masełko; (-) Dorota Niedziela; (-) Jacek Niedźwiedzki; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Marzena Okła- Drewnowicz; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Renata Rak; (-) Krystyna Sibińska; (-) Henryk Szopiński; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Jarosław Wałęsa; (-) Anna Wojciechowska; (-) Bartosz Zawieja. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia ........... 2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym Art. 1. W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 36 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.”; 2) w art. 37 po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. Członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania.”; 3) po art. 37d dodaje się art. 37e w brzmieniu: „Art. 37e. 1. Wygaśnięcie mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, o którym mowa w art. 36 i 37 następuje w przypadku: 1) śmierci; 2) złożenia pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji; 3) utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub wyborczych; 4) częściowego lub całkowitego ograniczenia zdolności do czynności prawnych; 5) utraty prawa wyborczego w gminie, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza gminy lub braku tego prawa w dniu wyborów; 6) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. 2. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 – 6 wygaśnięcie mandatu stwierdza właściwa terytorialnie rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wygaśnięcie mandatu następuje z dniem podjęcia uchwały. 3. Przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 2 należy umożliwić członkowi organu jednostki pomocniczej gminy złożenie wyjaśnień. 4. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, z przyczyn określonych w ust. 1, przeprowadza się wybory uzupełniające, których zasady i tryb określa statut jednostki pomocniczej gminy.”. Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE W świetle zarówno obowiązujących przepisów, jak i braku jednolitości orzecznictwa oraz poglądów doktryny prawa administracyjnego nie sposób dokonać ustalenia, czy dopuszczalne jest wprowadzenie w statucie jednostki pomocniczej gminy regulacji umożliwiającej wygaszenie mandatu członka organu uchwałodawczego tej jednostki. Na ułomność obecnej regulacji prawnej zwraca się uwagę także w piśmiennictwie 1 . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 9.12.2014 r., III SA/Kr 1186/14, LEX nr 1602672, orzekł: „Upoważnienie rady gminy do określania «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych» nie zawiera upoważnienia do wprowadzania w statutach sołectw przesłanki wykluczającej możliwość sprawowania funkcji sołtysa lub członka rady sołeckiej, jaką jest prawomocny wyrok sądu, orzeczony za przestępstwo popełnione z winy umyślnej. Taka indywidualna kwalifikacja po stronie osoby piastującej funkcję sołtysa lub członka rady sołeckiej nie stanowi takiej regulacji w zakresie «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych», która nie wymagałaby szczegółowego upoważnienia, gdyż dotyka kwestii publicznych praw podmiotowych o charakterze politycznym do uczestnictwa we władczej działalności państwa, a zatem przede wszystkim kwestii materialnoprawnych a dopiero w ich następstwie kwestii ustrojowych. (...) Wprowadzone w zaskarżonej uchwale ograniczenia prawa wyborczego, bez istnienia w naszym systemie prawnym wyraźnego ustawowego upoważnienia do takiej regulacji, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 36 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak również zasad praworządności i legalności wynikających z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, wedle których organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje. Wprowadzenie dodatkowych ograniczeń prawa wyborczego, nieprzewidzianych ustawą, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jest nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego” 2 . W związku z powyższym celem projektowanej ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych 1 M. Augustyniak, Jednostki pomocnicze gminy, 2010, SIP LEX OMEGA. 2 M. Augustyniak [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 35. organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. Coraz większe znaczenie jednostek pomocniczych gminy w działalności publicznej i bulwersujące opinię publiczną przykłady zasiadania w ich organach prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Załącznik do uchwały nr 51 Prezydium Sejmu z dnia 26 sierpnia 2024 r. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Dominik Jaśkowiec I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Celem projektowanej zmiany ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Nie istnieją alternatywne środki w stosunku do uchwalenia projektowanej ustawy umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa zakłada zmianę brzmienia ust. 2 w art. 36 ustawy nowelizowanej polegającą na ty, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej będą wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zaproponowano również dodanie ust. 5 w art. 37, zgodnie z którym członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani będą w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, - 2 - w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania. Projekt przewiduje również dodanie w zmienianej ustawie nowego artykułu, tj. 37e określającego przypadki, w których będzie wygasał mandat członka organu jednostki pomocniczej gminy. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów uzupełniających ma określać statut jednostki pomocniczej gminy. Projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP oraz spójne z dotychczasowymi regulacjami. Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE. Projektowane rozwiązania są zgodne z prawem międzynarodowym. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa będzie miała pozytywne skutki społeczne. Przykłady zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej, która godzi w autorytet władzy publicznej. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Skutki finansowe wejścia w życie projektowanej ustawy są trudne do oszacowania. Precyzyjne określenie kosztów lub korzyści jest niemożliwe na etapie projektowania ustawy z uwagi na nieznaną na chwilę obecną skalę zjawiska będącego przedmiotem uregulowania. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. - 3 - Przedmiotowy projekt ustawy nie powoduje dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie ➢ Tak III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: New rules for electing village heads and district councils and terminating their mandates\r\nSummary: This bill introduces uniform rules for electing village heads, village council members, and district or housing estate council members. Candidates must now have the right to be elected to the municipal council, which excludes individuals convicted of intentional crimes. The law also clearly defines when such a mandate expires, for example, due to resignation or a criminal conviction.\r\nKey Points: Village heads and village council members will be elected by secret ballot from candidates eligible to run for the municipal council., Similar rules apply to members of district, housing estate councils or boards., A list of situations is introduced that cause a mandate to expire: death, resignation, loss of public or electoral rights, partial or full incapacitation, loss of the right to vote in the municipality, or a final conviction for an intentional crime prosecuted by public indictment or an intentional fiscal crime., The municipal council decides on the expiration of the mandate by resolution, after allowing the person concerned to provide explanations., If a mandate expires, by-elections are held according to the rules set out in the statute of the auxiliary unit., The law will enter into force 3 months after its announcement.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-06-09T16:19:05.642Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2649/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2649 Warszawa, 15 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Dominika Jaśkowca. (-) Paweł Bliźniuk; (-) Joanna Frydrych; (-) Marta Golbik; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Piotr Kandyba; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Maciej Lasek; (-) Magdalena Łośko; (-) Alicja Łuczak; (-) Paweł Masełko; (-) Dorota Niedziela; (-) Jacek Niedźwiedzki; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Marzena Okła- Drewnowicz; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Renata Rak; (-) Krystyna Sibińska; (-) Henryk Szopiński; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Jarosław Wałęsa; (-) Anna Wojciechowska; (-) Bartosz Zawieja. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia ........... 2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym Art. 1. W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 36 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.”; 2) w art. 37 po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. Członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania.”; 3) po art. 37d dodaje się art. 37e w brzmieniu: „Art. 37e. 1. Wygaśnięcie mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, o którym mowa w art. 36 i 37 następuje w przypadku: 1) śmierci; 2) złożenia pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji; 3) utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub wyborczych; 4) częściowego lub całkowitego ograniczenia zdolności do czynności prawnych; 5) utraty prawa wyborczego w gminie, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza gminy lub braku tego prawa w dniu wyborów; 6) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. 2. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 – 6 wygaśnięcie mandatu stwierdza właściwa terytorialnie rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Wygaśnięcie mandatu następuje z dniem podjęcia uchwały. 3. Przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 2 należy umożliwić członkowi organu jednostki pomocniczej gminy złożenie wyjaśnień. 4. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy, z przyczyn określonych w ust. 1, przeprowadza się wybory uzupełniające, których zasady i tryb określa statut jednostki pomocniczej gminy.”. Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE W świetle zarówno obowiązujących przepisów, jak i braku jednolitości orzecznictwa oraz poglądów doktryny prawa administracyjnego nie sposób dokonać ustalenia, czy dopuszczalne jest wprowadzenie w statucie jednostki pomocniczej gminy regulacji umożliwiającej wygaszenie mandatu członka organu uchwałodawczego tej jednostki. Na ułomność obecnej regulacji prawnej zwraca się uwagę także w piśmiennictwie 1 . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 9.12.2014 r., III SA/Kr 1186/14, LEX nr 1602672, orzekł: „Upoważnienie rady gminy do określania «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych» nie zawiera upoważnienia do wprowadzania w statutach sołectw przesłanki wykluczającej możliwość sprawowania funkcji sołtysa lub członka rady sołeckiej, jaką jest prawomocny wyrok sądu, orzeczony za przestępstwo popełnione z winy umyślnej. Taka indywidualna kwalifikacja po stronie osoby piastującej funkcję sołtysa lub członka rady sołeckiej nie stanowi takiej regulacji w zakresie «wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych», która nie wymagałaby szczegółowego upoważnienia, gdyż dotyka kwestii publicznych praw podmiotowych o charakterze politycznym do uczestnictwa we władczej działalności państwa, a zatem przede wszystkim kwestii materialnoprawnych a dopiero w ich następstwie kwestii ustrojowych. (...) Wprowadzone w zaskarżonej uchwale ograniczenia prawa wyborczego, bez istnienia w naszym systemie prawnym wyraźnego ustawowego upoważnienia do takiej regulacji, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 36 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak również zasad praworządności i legalności wynikających z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, wedle których organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje. Wprowadzenie dodatkowych ograniczeń prawa wyborczego, nieprzewidzianych ustawą, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jest nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego” 2 . W związku z powyższym celem projektowanej ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych 1 M. Augustyniak, Jednostki pomocnicze gminy, 2010, SIP LEX OMEGA. 2 M. Augustyniak [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 35. organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. Coraz większe znaczenie jednostek pomocniczych gminy w działalności publicznej i bulwersujące opinię publiczną przykłady zasiadania w ich organach prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Załącznik do uchwały nr 51 Prezydium Sejmu z dnia 26 sierpnia 2024 r. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Dominik Jaśkowiec I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Celem projektowanej zmiany ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252) jest ujednolicenie przepisów w zakresie biernego prawa wyborczego (prawa wybieralności) w organach jednostek samorządu terytorialnego. Obecny stan prawny dopuszcza możliwość zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy (pomocniczych organów samorządu gminnego) osób skazanych prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych za przestępstwa popełnione z winy umyślnej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Nie istnieją alternatywne środki w stosunku do uchwalenia projektowanej ustawy umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa zakłada zmianę brzmienia ust. 2 w art. 36 ustawy nowelizowanej polegającą na ty, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej będą wybierani w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, w której kandydują, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zaproponowano również dodanie ust. 5 w art. 37, zgodnie z którym członkowie rady dzielnicy (osiedla) lub zarządu osiedla, jeżeli w danej jednostce pomocniczej gminy nie dokonuje się wyboru rady osiedla, wybierani będą w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, - 2 - w której kandydują, przez stałych mieszkańców właściwego terytorialnie osiedla lub dzielnicy uprawnionych do głosowania. Projekt przewiduje również dodanie w zmienianej ustawie nowego artykułu, tj. 37e określającego przypadki, w których będzie wygasał mandat członka organu jednostki pomocniczej gminy. Zasady i tryb przeprowadzenia wyborów uzupełniających ma określać statut jednostki pomocniczej gminy. Projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP oraz spójne z dotychczasowymi regulacjami. Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE. Projektowane rozwiązania są zgodne z prawem międzynarodowym. Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa będzie miała pozytywne skutki społeczne. Przykłady zasiadania w organach jednostek pomocniczych gminy prawomocnie skazanych przestępców przemawiają za ujednoliceniem przepisów w tym zakresie i eliminację występującej patologii prawnej, która godzi w autorytet władzy publicznej. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Skutki finansowe wejścia w życie projektowanej ustawy są trudne do oszacowania. Precyzyjne określenie kosztów lub korzyści jest niemożliwe na etapie projektowania ustawy z uwagi na nieznaną na chwilę obecną skalę zjawiska będącego przedmiotem uregulowania. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. - 3 - Przedmiotowy projekt ustawy nie powoduje dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie ➢ Tak III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Nowe zasady wyboru sołtysów i rad osiedli oraz wygaszania ich mandatów\",\n  \"pl_summary\": \"Projekt ustawy wprowadza jednolite zasady wyboru sołtysów, członków rad sołeckich, rad dzielnic i osiedli. Odtąd kandydaci muszą mieć prawo wybieralności do rady gminy, co wyklucza osoby skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo. Ustawa określa też jasne przypadki, kiedy mandat takiego członka wygasa, np. w wyniku rezygnacji lub skazania.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Sołtysi i członkowie rad sołeckich będą wybierani w tajnym głosowaniu spośród kandydatów, którzy mają prawo kandydować do rady gminy.\",\n    \"Podobne zasady dotyczą członków rad dzielnicy, osiedla lub zarządu osiedla.\",\n    \"Wprowadzono katalog sytuacji, w których mandat członka organu jednostki pomocniczej wygasa: śmierć, rezygnacja, utrata praw publicznych, ograniczenie zdolności do czynności prawnych, utrata prawa wyborczego w gminie, skazanie za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.\",\n    \"O wygaśnięciu mandatu decyduje rada gminy w drodze uchwały, po umożliwieniu zainteresowanemu złożenia wyjaśnień.\",\n    \"W przypadku wygaśnięcia mandatu przeprowadza się wybory uzupełniające według zasad określonych w statucie jednostki pomocniczej.\",\n    \"Ustawa wejdzie w życie po 3 miesiącach od ogłoszenia.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"New rules for electing village heads and district councils and terminating their mandates\",\n  \"eng_summary\": \"This bill introduces uniform rules for electing village heads, village council members, and district or housing estate council members. Candidates must now have the right to be elected to the municipal council, which excludes individuals convicted of intentional crimes. The law also clearly defines when such a mandate expires, for example, due to resignation or a criminal conviction.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Village heads and village council members will be elected by secret ballot from candidates eligible to run for the municipal council.\",\n    \"Similar rules apply to members of district, housing estate councils or boards.\",\n    \"A list of situations is introduced that cause a mandate to expire: death, resignation, loss of public or electoral rights, partial or full incapacitation, loss of the right to vote in the municipality, or a final conviction for an intentional crime prosecuted by public indictment or an intentional fiscal crime.\",\n    \"The municipal council decides on the expiration of the mandate by resolution, after allowing the person concerned to provide explanations.\",\n    \"If a mandate expires, by-elections are held according to the rules set out in the statute of the auxiliary unit.\",\n    \"The law will enter into force 3 months after its announcement.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Neue Regeln für die Wahl von Dorfvorstehern und Stadträten sowie die Beendigung ihrer Mandate\",\n  \"de_summary\": \"Der Gesetzesentwurf führt einheitliche Regeln für die Wahl von Dorfvorstehern, Mitgliedern von Dorfräten sowie Bezirks- und Siedlungsräten ein. Künftig müssen Kandidaten das passive Wahlrecht zum Gemeinderat besitzen, was Personen mit rechtskräftigen Verurteilungen wegen vorsätzlicher Straftaten ausschließt. Das Gesetz definiert auch klar die Fälle, in denen ein solches Mandat erlischt, z.B. durch Rücktritt oder Verurteilung.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Dorfvorsteher und Mitglieder von Dorfräten werden in geheimer Wahl aus Kandidaten gewählt, die das passive Wahlrecht zum Gemeinderat besitzen.\",\n    \"Ähnliche Regeln gelten für Mitglieder von Bezirks- oder Siedlungsräten und -vorständen.\",\n    \"Es wird ein Katalog von Gründen für das Erlöschen des Mandats eingeführt: Tod, Rücktritt, Verlust der öffentlichen oder Wahlrechte, teilweise oder vollständige Geschäftsunfähigkeit, Verlust des Wahlrechts in der Gemeinde, rechtskräftige Verurteilung wegen eines vorsätzlichen Verbrechens oder einer vorsätzlichen Steuerstraftat.\",\n    \"Der Gemeinderat stellt das Erlöschen des Mandats durch Beschluss fest, nachdem der Betroffene die Möglichkeit zur Stellungnahme hatte.\",\n    \"Bei Erlöschen des Mandats werden nach den Regeln des Statuts der Hilfseinheit Nachwahlen durchgeführt.\",\n    \"Das Gesetz tritt 3 Monate nach seiner Verkündung in Kraft.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Nouvelles règles pour l'élection des maires de village et des conseils de quartier et la fin de leurs mandats\",\n  \"fr_summary\": \"Ce projet de loi introduit des règles uniformes pour l'élection des maires de village, des membres des conseils de village, des conseils de district et de cité. Désormais, les candidats doivent avoir le droit d'être éligibles au conseil municipal, ce qui exclut les personnes condamnées pour crimes intentionnels. La loi définit également clairement les cas de fin de mandat, comme la démission ou une condamnation pénale.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les maires de village et les membres des conseils de village seront élus au scrutin secret parmi les candidats éligibles au conseil municipal.\",\n    \"Des règles similaires s'appliquent aux membres des conseils de district, de cité ou des conseils d'administration de cité.\",\n    \"Une liste de situations entraînant la fin du mandat est introduite : décès, démission, perte des droits publics ou électoraux, incapacité partielle ou totale, perte du droit de vote dans la commune, condamnation définitive pour un crime intentionnel poursuivi par le ministère public ou un délit fiscal intentionnel.\",\n    \"Le conseil municipal constate la fin du mandat par une résolution, après avoir permis à l'intéressé de fournir des explications.\",\n    \"En cas de fin de mandat, des élections partielles sont organisées selon les règles fixées par le statut de l'unité auxiliaire.\",\n    \"La loi entrera en vigueur 3 mois après sa publication.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Nuevas reglas para la elección de alcaldes de aldea y concejos de distrito y la terminación de sus mandatos\",\n  \"es_summary\": \"Este proyecto de ley introduce reglas uniformes para la elección de alcaldes de aldea, miembros de concejos de aldea, concejos de distrito y de barrio. A partir de ahora, los candidatos deben tener el derecho a ser elegidos para el concejo municipal, lo que excluye a las personas condenadas por delitos intencionales. La ley también define claramente los casos en que expira dicho mandato, por ejemplo, por renuncia o condena penal.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Los alcaldes de aldea y los miembros de los concejos de aldea serán elegidos en votación secreta entre candidatos que tengan derecho a ser elegidos para el concejo municipal.\",\n    \"Reglas similares se aplican a los miembros de los concejos de distrito, de barrio o de las juntas de barrio.\",\n    \"Se introduce un catálogo de situaciones que provocan la expiración del mandato: muerte, renuncia, pérdida de los derechos públicos o electorales, incapacidad parcial o total, pérdida del derecho de voto en el municipio, condena firme por un delito intencional perseguido de oficio o un delito fiscal intencional.\",\n    \"El concejo municipal declara la expiración del mandato mediante un acuerdo, después de permitir al interesado presentar explicaciones.\",\n    \"En caso de expiración del mandato, se celebran elecciones parciales según las reglas establecidas en el estatuto de la unidad auxiliar.\",\n    \"La ley entrará en vigor 3 meses después de su publicación.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Nuove regole per l'elezione di capivillaggio e consigli di quartiere e la cessazione dei loro mandati\",\n  \"it_summary\": \"Questo disegno di legge introduce regole uniformi per l'elezione di capivillaggio, membri dei consigli di villaggio, consigli di quartiere e di frazione. D'ora in poi, i candidati devono avere il diritto di essere eletti nel consiglio comunale, il che esclude le persone condannate per reati dolosi. La legge definisce anche chiaramente i casi in cui tale mandato decade, ad esempio per dimissioni o condanna penale.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"I capivillaggio e i membri dei consigli di villaggio saranno eletti a scrutinio segreto tra candidati che hanno il diritto di essere eletti nel consiglio comunale.\",\n    \"Regole simili si applicano ai membri dei consigli di quartiere, di frazione o dei consigli di amministrazione di frazione.\",\n    \"Viene introdotto un elenco di situazioni che causano la decadenza del mandato: morte, dimissioni, perdita dei diritti pubblici o elettorali, incapacità parziale o totale, perdita del diritto di voto nel comune, condanna definitiva per un reato doloso perseguibile d'ufficio o un reato fiscale doloso.\",\n    \"Il consiglio comunale accerta la decadenza del mandato con delibera, dopo aver consentito all'interessato di presentare spiegazioni.\",\n    \"In caso di decadenza del mandato, si tengono elezioni suppletive secondo le regole stabilite dallo statuto dell'unità ausiliaria.\",\n    \"La legge entrerà in vigore 3 mesi dopo la sua pubblicazione.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Nieuwe regels voor de verkiezing van dorpshoofden en wijkraden en het beëindigen van hun mandaten\",\n  \"nl_summary\": \"Dit wetsvoorstel introduceert uniforme regels voor de verkiezing van dorpshoofden, leden van dorpsraden, wijk- en buurtraden. Voortaan moeten kandidaten het recht hebben om verkozen te worden in de gemeenteraad, wat personen uitsluit die onherroepelijk zijn veroordeeld voor opzettelijke misdrijven. De wet definieert ook duidelijk de gevallen waarin een dergelijk mandaat vervalt, bijvoorbeeld door ontslag of een strafrechtelijke veroordeling.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Dorpshoofden en leden van dorpsraden worden gekozen via geheime stemming uit kandidaten die verkiesbaar zijn voor de gemeenteraad.\",\n    \"Soortgelijke regels gelden voor leden van wijkraden, buurtraden of buurtbesturen.\",\n    \"Er wordt een lijst geïntroduceerd van situaties die leiden tot het vervallen van het mandaat: overlijden, schriftelijk ontslag, verlies van publieke of kiesrechten, gedeeltelijke of volledige handelingsonbekwaamheid, verlies van het kiesrecht in de gemeente, onherroepelijke veroordeling voor een opzettelijk misdrijf vervolgd op openbare aanklacht of een opzettelijk fiscaal misdrijf.\",\n    \"De gemeenteraad stelt het vervallen van het mandaat vast bij besluit, nadat de betrokkene de gelegenheid heeft gehad om uitleg te geven.\",\n    \"Bij vervallen van het mandaat worden tussentijdse verkiezingen gehouden volgens de regels in het statuut van de hulpeenheid.\",\n    \"De wet treedt in werking 3 maanden na de bekendmaking.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Novas regras para a eleição de chefes de aldeia e conselhos de bairro e a cessação dos seus mandatos\",\n  \"pt_summary\": \"Este projeto de lei introduz regras uniformes para a eleição de chefes de aldeia, membros de conselhos de aldeia, conselhos de distrito e de bairro. A partir de agora, os candidatos devem ter o direito de ser eleitos para a câmara municipal, o que exclui pessoas condenadas por crimes dolosos. A lei também define claramente os casos em que esse mandato cessa, por exemplo, por renúncia ou condenação criminal.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Os chefes de aldeia e os membros dos conselhos de aldeia serão eleitos por voto secreto de entre candidatos com direito a ser eleitos para a câmara municipal.\",\n    \"Regras semelhantes aplicam-se aos membros dos conselhos de distrito, de bairro ou das juntas de bairro.\",\n    \"É introduzida uma lista de situações que levam à cessação do mandato: morte, renúncia por escrito, perda de direitos públicos ou eleitorais, incapacidade parcial ou total, perda do direito de voto no município, condenação definitiva por crime doloso de ação pública ou crime fiscal doloso.\",\n    \"A câmara municipal declara a cessação do mandato por deliberação, após permitir ao interessado apresentar explicações.\",\n    \"Em caso de cessação do mandato, realizam-se eleições suplementares de acordo com as regras estabelecidas no estatuto da unidade auxiliar.\",\n    \"A lei entra em vigor 3 meses após a sua publicação.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Local Government\", \"Courts and Law\"]\n}"
    }
  ]
}