{
  "legislationId": "10_2746",
  "lastUpdate": "2026-07-01T16:23:45.295Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-07-01T16:23:45.295Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2746/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2746 Warszawa, 22 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Pawła Śliza. (-) Agnieszka Buczyńska; (-) Adam Gomoła; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Michał Gramatyka; (-) Bożenna Hołownia; (-) Szymon Hołownia; (-) Adam Luboński; (-) Maja Ewa Nowak; (-) Łukasz Osmalak; (-) Bartosz Romowicz; (-) Ewa Schädler; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej PROJEKT U S TAWA z dnia ... 2024 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, 304, 1178, 1420 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 187) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 73 dodaje się § 5 w brzmieniu: „§ 5. Na zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 2 i 3 przysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie w terminie 3 dni.”; 2) art. 95b § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 249 § 5, art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art. 611ti § 1. W wypadku posiedzenia, o którym mowa w art. 249 § 5, sąd może z urzędu albo na wniosek oskarżonego lub prokuratora obecnego na posiedzeniu wyłączyć jego jawność ze względu na dobro postępowania.”; 3) w art. 117 § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Obrońcę i pełnomocnika zawiadamia się o każdej czynności procesowej, w której udział bierze reprezentowana przez tego obrońcę lub tego pełnomocnika strona procesowa.”; 4) w art. 143 w § 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie: „8) zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym oraz udostępnienie podejrzanemu i jego obrońcy akt sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania;”; 5) w art. 156: a) w § 5 dodaje się zdanie siódme w brzmieniu: „Na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy prokurator udostępnia akta w postaci elektronicznej.”, b) § 5a otrzymuje brzmienie: „§ 5a. W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść – 2 – dowodów dołączonych do wniosku oraz umożliwia się sporządzanie odpisów lub kopii tych akt, w tym za pomocą własnych urządzeń technicznych.”, c) po § 5a dodaje się § 5aa w brzmieniu: „§ 5aa. Podejrzany i jego obrońca, w przypadku o którym mowa w § 5a, może wystąpić z wnioskiem o udostępnienie całości akt sprawy i możliwości sporządzenia odpisów lub kopii tych akt, w tym za pomocą własnych urządzeń technicznych. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio.”; 6) art. 159 otrzymuje brzmienie: „Art. 159. Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym, w tym na postanowienie prokuratora o utrzymaniu w mocy zarządzenia prowadzącego postępowanie o odmowie udostępnienia akt oraz sporządzenia odpisów lub kopii przysługuje stronom oraz zatrzymanemu zażalenie; na zarządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu.”; 7) w art. 182 w § 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Nie dotyczy to osoby, o której mowa w art. 60 § 3 Kodeksu karnego.”; 8) art. 168a otrzymuje brzmienie „Art. 168a. Niedopuszczalne jest przeprowadzenie i wykorzystanie dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego.”; 9) uchyla się art. 168b; 10) art. 237a. otrzymuje brzmienie: „Art. 237a. § 1. Jeżeli w wyniku kontroli uzyskano dowód popełnienia przestępstwa wymienionego w art. 237 § 3, popełnionego przez osobę, wobec której kontrola była stosowana, innego niż objęte zarządzeniem kontroli, prokurator w czasie trwania kontroli alb o nie później niż w ciągu miesiąca od dnia jej zakończenia może wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na jego wykorzystanie w postępowaniu karnym. Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 14 dni na posiedzeniu bez udziału stron. § 2. Do postanowienia wydanego na podstawie § 1 zdanie drugie przepisy art. 239 stosuje się odpowiednio.”; 11) w art. 238 w § 4 wyrazy „art. 237a” zastępuje się wyrazami „art. 237a § 1”; – 3 – 12) art. 245 otrzymuje brzmienie: „Art. 245. § 1. Zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić nawiązanie w dostępnej formie kontaktu z obrońcą, a także bezpośrednią z nim rozmowę. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny. § 2. Dla umożliwienia zatrzymanemu korzystania z pomocy obrońcy ustanawia się obowiązek pełnienia przez adwokatów i radców prawnych dyżurów. W celu umożliwienia realizacji prawa określonego w § 1 zatrzymanemu udostępnia się listę obrońców pełniących dyżur. Koszty pomocy prawnej świadczonej przez obrońcę pełniącego dyżur, o której mowa w § 1, ponosi Skarb Państwa. § 3. Przepisy art. 261 stosuje się odpowiednio. Zawiadomienie następuje na żądanie zatrzymanego, chyba że nie ukończył on 18 lat. § 4. Osoba zatrzymana ma prawo do jednorazowego porozumienia się z wskazaną przez siebie osobą, na zasadach określonych przez zatrzymującego. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może odmówić zatrzymanemu zezwolenia na kontakt z tą osobą. § 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób zapewnienia zatrzymanemu korzystania z pomocy obrońcy i możliwości jego wyboru, w tym organizacji dyżurów, o których mowa w § 2, mając na uwadze prawidłowy przebieg postępowania przygotowawczego i postępowania przyspieszonego oraz konieczność zapewnienia zatrzymanemu możliwości wyboru obrońcy.”; 13) w art. 246 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu: „§ 1a. Zatrzymanemu oraz jego obrońcy udostępnia się akta postępowania przygotowawczego w zakresie dotyczącym podstaw zatrzymania.”; 14) w art. 249: a) § 2 otrzymuje brzmienie: § 2 W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów i tylko w zakresie przedstawionych zarzutów.”, b) w § 3 zdanie drugie otrzymuje brzmienie: – 4 – „W przesłuchaniu ma prawo wziąć udział obrońca, chyba że oskarżony wyrazi zgodę na przeprowadzenie czynności bez udziału obrońcy, którego udział nie jest obowiązkowy, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności.”; 15) w art. 250: a) w § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Każdy aresztowany ma prawo być sądzony w rozsądnym terminie albo zwolniony na czas postępowania.”, b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Prokurator, przesyłając wraz z aktami sprawy wniosek, o którym mowa w § 2, doręcza odpis wniosku podejrzanemu i jego obrońcy. Równocześnie prokurator poucza podejrzanego o przysługujących mu w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach oraz zarządza jednocześnie doprowadzenie go do sądu. Sąd może zarządzić doprowadzenie podejrzanego na posiedzenie w przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania, a zarządza jego doprowadzenie na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy.”, c) po § 3 dodaje się § 3a w brzmieniu: „§ 3a. Składając wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania prokurator przesyła sądowi odpis wniosku w postaci elektronicznej. Na wniosek obrońcy sąd niezwłocznie przesyła wniosek na wskazany przez obrońcę adres poczty elektronicznej.”; 16) po art. 250 dodaje się art. 250a i art. 250b w brzmieniu: „Art. 250a. Sąd, rozpoznając wniosek w przedmiocie zastosowania lub przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, dokonuje jego kontroli, również w zakresie prawidłowości i zasadności przyjętego przez prokuratora opisu czynu oraz zawartej we wniosku kwalifikacji prawnej, przy uwzględnieniu tylko dowodów jawnych dla oskarżonego i jego obrońcy. Art. 250b. § 1. Sąd rozpoznaje wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania niezwłocznie, nie później jednak niż przed upływem 24 godzin od jego złożenia. § 2. Udział prokuratora w posiedzeniu w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania jest obowiązkowy. Niestawiennictwo prokuratora uważa się za cofnięcie wniosku. W takim przypadku sąd pozostawia wniosek bez rozpoznania. – 5 – § 3. Na żądanie oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza się do tej czynności obrońcę z urzędu. Zarządzenie może wydać także referendarz sądowy. Niestawiennictwo obrońcy zawiadomionego o terminie nie tamuje rozpoznania sprawy. § 4. Posiedzenie rozpoczyna się od odczytania przez prokuratora wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania oraz zwięzłego przedstawienia uzasadnienia tego wniosku, wraz ze wskazaniem powodów, dla których inne środki zapobiegawcze w ocenie prokuratora nie są wystarczające dla prawidłowego zabezpieczenia przebiegu postępowania. Prokurator przedstawia również uzasadnienie dla wskazanego we wniosku terminu stosowania tymczasowego aresztowania wraz z wykazem czynności, które planuje przeprowadzić w okresie stosowania tego środka. § 5. Przewodniczący, po odczytaniu wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania, poucza oskarżonego o prawie składania wyjaśnień, odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, po czym pyta go, czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu oraz czy chce złożyć wyjaśnienia i jakie.” ; 17) w art. 252 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu: „§ 1a. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania sąd rozpoznaje w składzie trzech sędziów.”; 18) w art. 257 uchyla się § 3; 19) w art. 258 § 1 i 2 otrzymują brzmienie: „§ 1. Tymczasowe aresztowanie i pozostałe środki zapobiegawcze można stosować, jeżeli zachodzi: 1) realna obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości; 2) realna na danym etapie postępowania obawa, że oskarżony w zakresie przedstawionych mu zarzutów będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne. § 2. W razie skazania przez sąd pierwszej instancji na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą.”; 20) art. 258a otrzymuje brzmienie: „Art. 258a. Jeżeli oskarżony uniemożliwia lub utrudnia wykonywanie zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego lub umyślnie naruszył obowiązek – 6 – lub zakaz związany ze stosowaniem takiego środka, sąd lub prokurator może zastosować środek zapobiegawczy gwarantujący skuteczną realizację celów jego stosowania.”; 21) w art. 259: a) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat.”, b) po § 4 dodaje się § 5 w brzmieniu: „§ 5. Przepisów § 1–3 nie stosuje się w sprawach o przestępstwa określone w art. 157a, art. 200a § 2 lub art. 267 Kodeksu karnego.”; 22) w art. 261 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu: „§ 1a. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec osoby, która nie ukończyła 18 lat sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić jej przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której pieczą oskarżony pozostaje, chyba że zawiadomienie tych osób może prowadzić do naruszenia praw lub interesów oskarżonego lub jest niecelowe ze względu na jego dobro. Jeżeli zawiadomienie tych osób nie jest możliwe albo dopuszczalne z uwagi na okoliczności wskazane w zdaniu pierwszym, zawiadamia się inną osobę pełnoletnią, którą może wskazać oskarżony, albo innego członka rodziny, chyba że również nie jest to możliwe albo dopuszczalne z uwagi na okoliczności, o których mowa w zdaniu pierwszym. W takim wypadku zawiadamia się przedstawiciela organizacji społecznej lub instytucji zajmującej się ochroną praw i wolności osób, które nie ukończyły 18 lat.”; 23) w art. 263: a) w § 1 wyrazy „3 miesiące” zastępuje się wyrazami „1 miesiąc”, b) w § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w terminie określonym w § 1, na wniosek prokuratora, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy zachodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy. Sąd przedłużając tymczasowe aresztowanie oznacza jego termin na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.”, c) po § 2 dodaje się § 2a w brzmieniu: „§ 2a. Prokurator, składając wniosek o przedłużenie tymczasowego aresztowania, wskazuje szczegółowo czynności podjęte w czasie stosowania tego – 7 – środka, okoliczności uzasadniające jego dalsze stosowanie oraz czynności konieczne do przeprowadzenia w trakcie wnioskowanego czasu tymczasowego aresztowania.”, d) § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający terminy określone w § 2 i 3 może dokonać sąd apelacyjny, w którego okręgu prowadzi się postępowanie na wniosek sądu, przed którym sprawa się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śledztwo – jeżeli konieczność taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego, czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżonego, a także celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego.”, e) po § 4b dodaje się § 4c w następującym brzmieniu: „§ 4c. Sąd odmawia przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania w przypadku, w którym prokurator bez uzasadnionego powodu nie przeprowadził planowanych czynności procesowych na wcześniejszym etapie stosowania tego środka.”, f) § 5 otrzymuje brzmienie: „§ 5. Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyjnego.”; 24) w art. 266: a) uchyla się § 1a, b) uchyla się § 3; 25) w art. 374 po § 1a dodaje się § 1b w brzmieniu: „§ 1b. Obecność osoby określonej w art. 60 § 3 Kodeksu karnego podczas czynności, o których mowa w art. 385 i art. 386, jest obowiązkowa.”; 26) w art. 540 w § 1 w pkt 2 w lit. c kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu: „3) skazany, do którego zastosowano przepis art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, nie potwierdził w postępowaniu karnym ujawnionych przez siebie informacji.”; 27) w art. 540a uchyla się pkt 1. – 8 – Art. 2. 1. Przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. 2. Prokurator, który w postępowaniu niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podjął na podstawie art. 237a ustawy zmienianej w art. 1 decyzję w przedmiocie wykorzystania dowodu w postępowaniu karnym, jest obowiązany w terminie 6 miesię cy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na jego wykorzystanie w postępowaniu karnym w trybie art. 237a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 3. Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych. Art. 4. W razie wątpliwości, czy stosować prawo dotychczasowe, czy przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Jeżeli na podstawie niniejszej ustawy nastąpiła zmiana składu sądu, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji orzeka sąd dotychczasowym składzie. Art. 6. 1. W sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy złożono wniosek o zastosowanie lub przedłużenie tymczasowego aresztowania albo zastosowanie innego środka zapobiegawczego lub zabezpieczenia majątkowego, sąd, przed jego rozpoznaniem, może wyznaczyć termin na zmianę wniosku uwzględniającą zmiany dokonane niniejszą ustawą. 2. Jeżeli po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy brak jest podstaw prawnych do stosowania środka zapobiegawczego lub zabezpieczenia majątkowego, taki środek lub zabezpieczenie należy niezwłocznie uchylić lub zmienić. Art. 7. Art. 263 § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do orzeczeń w przedmiocie tymczasowego aresztowania wydanych po wejściu w życie niniejszej ustawy. Art. 8. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej nowelizacji jest reforma instytucji tymczasowego aresztowania w Polsce. Obowiązujący stan prawny i wynikająca z niego praktyka sądowa wymagają pilnego dostosowania do standardów wyznaczanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej oraz wiążące akty prawa międzynarodowego, w tym Europejską Konwencję Praw Człowieka. Stan prawny i ukształtowane na jego gruncie praktyki dotyczące tymczasowego aresztowania w Polsce są przedmiotem krytyki na poziomie instytucjonalnym w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – zob. m.in. wyrok ETPC z dnia 3.02.2009 r. w sprawie Kauczor przeciwko Polsce, skarga nr 45219/06, wyrok ETPC z dnia 6.02.2007 r. w sprawie Garycki przeciwko Polsce, skarga nr 14348/02 czy 10 wyroków skoncentrowanych wokół wyroku ETPC z dnia 18.10.2018 r. w sprawie Burża przeciwko Polsce, skarga nr 15333/16, zob. A. Klepczyński, K. Wiśniewska, w: P. Kładoczny, K. Wiśniewska (red.), Wyrok w Strasbourgu to nie koniec! Raport na temat wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2020, s. 27-30. Mankamenty przepisów dotyczących tymczasowego aresztowania wskazywane są w ramach krajowego systemu ochrony praw obywatela, sprawowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich – zob. m.in. pismo RPO do Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 stycznia 2024 r. w przedmiocie problematyki związanej z praktyką stosowania oraz przedłużania tymczasowego aresztowania. Omawiana instytucja prawna jest przedmiotem krytyki w licznych opracowaniach naukowych, raportach prezentujących dane statystyczne oraz ekspertyzach opublikowanych na przestrzeni ostatnich lat – zob. S. Tarapata, D. Zając, W. Górowski, M. Słomka, Tymczasowe aresztowanie w Polsce. Dlaczego jest źle? Jak powinno być? Analiza prawna na tle przepisów państw Europy, red. M. Małecki, Kraków 2023; Z. Ganczewska, P. Kładoczny, P. Kubaszewski, B. Wiercziński, O standardzie, który się nie przyjął (w Polsce). Praktyka stosowania tymczasowego aresztowania w świetle przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, red. P. Kładoczny, Warszawa 2023; B. Pilitowski (oprac.), Aktualna praktyka stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce. Raport z badań empirycznych. Toruń 2019; A. Klepczyński, P. Kładoczny, K. Wiśniewska, Tymczasowe aresztowanie. (Nie)tymczasowy problem. Analiza aktualnej praktyki stosowania tymczasowego aresztowania. Warszawa, 2019; P. Karlik, B. Pilitowski, Stosowanie tymczasowego aresztowania. Analiza praktyczna, red. B. Pilitowski, Warszawa 2022; M. Gnusowski (oprac.), Ocena przepisów i standardów stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce przez adwokatów i aplikantów adwokackich, – 2 – Warszawa 2023; B. Pilitowski, A. Rekowska, Z. Branicka, J. Michalski, M. Hoffman, Stosowanie tymczasowego aresztowania w Polsce. Wyniki badań ilościowych i jakościowych, red. B. Pilitowski, Toruń 2024; Z. Ganczewska, W. Górowski, P. Kładoczny, P. Kubaszewski, M. Małecki, B. Wiercziński, M. Słomka, S. Tarapata, D. Zając Tymczasowe aresztowanie. Standardy, które nie przyjęły się w Polsce. Dlaczego jest źle? Jak powinno być?, Kraków 2024. Tymczasowe aresztowanie jest najdotkliwszym spośród środków zapobiegawczych. Polega na objęciu przez państwo daleko idącej kontroli nad człowiekiem, zaś reżim jego wykonywania swoją dolegliwością wykracza nawet poza standardowe ramy warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Tymczasowe aresztowanie nie jest karą, jego stosowanie nie może być uznawane i traktowane jako odpłata za wyrządzone zło, lecz ma jedynie zabezpieczać prawidłowy tok sprawy karnej do wydania wyroku i ewentualnego rozpoczęcia wykonywana kary przez skazanego. Omawiany środek zapobiegawczy jest pozbawieniem człowieka wolności, czyli bardzo dotkliwą ingerencją w dobra osobiste obywatela (zob. T. Sroka. Prewencyjne pozbawienie wolności, Kraków 2022, s. 26 i n.). Środek ten stosowany jest wobec osoby w świetle prawa niewinnej – w tym wypadku ingerencja państwa w prawa i wolności człowieka musi ściśle wypełniać konstytucyjne zasady proporcjonalności, celowości i konieczności. Tymczasowe aresztowanie jako instytucja prawna nie jest środkiem dla zapewnienia komfortu pracy policji i prokuratury, lecz sytuacją, w ramach której system prawny zakłada, iż na organach ścigania zaczynają ciążyć dodatkowe obowiązki, w szczególności konieczność prowadzenia czynności procesowych w sposób zaplanowany, celowy i szybki. Przetrzymywanie obywatela w areszcie uzasadnione jest wyłącznie wtedy, gdy organy ścigania realizują w prawidłowy sposób swoje kompetencje. Szczególną rolę w procesie stosowania tymczasowego aresztowania spełnia niezależny sąd, który powinien weryfikować, czy zastosowanie i utrzymywanie izolacyjnego środka zapobiegawczego jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy i sposobem prowadzenia czynności przez organy władzy. Powinien on także zbadać, czy zastosowanie tymczasowego aresztowania spełnia wynikający z Konstytucji test proporcjonalności. Zakłada on, że jednostka może być ograniczona w swych prawach lub wolnościach jedynie wówczas, gdy jest to konieczne, celowe (celem tym jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania) oraz proporcjonalne. Proponowana nowelizacja stanowi pierwszy i niezbędny krok w kierunku dostosowania instytucji tymczasowego aresztowania do podstawowych wymogów ukształtowanych przez współczesne standardy europejskie. Kompleksowa reforma przepisów dotyczących szeroko – 3 – rozumianej polityki penalnej państwa powinna zmierzać do wydobycia wymiaru sprawiedliwości ze społecznej, organizacyjnej oraz prawnej zapaści, wywołanej latami zaniedbań, ignorowania głosów środowisk eksperckich i traktowania tego obszaru kompetencji państ wa jedynie jako narzędzia do budowania politycznego poparcia. Konieczna jest kompleksowa reforma systemu prawa karnego (procesowego, materialnego i wykonawczego), pozwalająca na wyposażenie wymiaru sprawiedliwości w doskonalsze narzędzia zabezpieczenia toku postępowania karnego, sprzyjająca zarazem powstawaniu wartościowych wzorców postępowania, co jest jednym z celów proponowanych regulacji. Nowelizacja przyniesie znaczące korzyści społeczne i finansowe, przyczyniając się do poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, ochrony praw człowieka oraz wzmocnienia zaufania do instytucji państwowych. Długość stosowania tymczasowego aresztu oraz brak efektywnego nadzoru sądowego nad jego zasadnością prowadzą do sytuacji, w której osoby oczekujące na wyrok często spędzają w areszcie czas znacznie dłuższy niż sama kara orzeczona po wyroku. Tak długotrwałe stosowanie aresztów godzi w konstytucyjne zasady proporcjonalności i konieczności. Dotychczasowa praktyka wskazuje, że aresztowanie bywa stosowane automatycznie, co często skutkuje zbędnym obciążeniem zarówno dla aresztowanych, jak i systemu sądownictwa. Brak efektywnej kontroli sądowej nad zasadnością przedłużania aresztu narusza również standardy Konstytucji RP, a szczególnie prawo do obrony, proporcjonalności w stosowaniu środków przymusu oraz zasady państwa prawa. W projekcie uregulowano również zmiany w zakresie dopuszczalności dowodów („owoce zatrutego drzewa\"). Obowiązujące przepisy dopuszczają wykorzystanie w procesie karnym dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa, w tym za pomocą czynu zabronionego, a także umożliwiają prokuratorowi samodzielne (bez kontroli sądowej) podejmowanie decyzji o wykorzystaniu materiałów uzyskanych w toku kontroli operacyjnej poza zakresem zarządzenia. Zmiany dotyczą: 1) Przywrócenia bezwzględnego zakazu przeprowadzania i wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Obecny przepis dopuszcza takie dowody z wyjątkiem jedynie skrajnych przypadków (zabójstwo, umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu, pozbawienie wolności). Po nowelizacji zakaz będzie miał charakter absolutny. 2) Likwidacji przepisu pozwalającego prokuratorowi samodzielnie decydować o wykorzystaniu dowodów uzyskanych „przy okazji\" kontroli operacyjnej zarówno dotyczących innego przestępstwa, jak i innej osoby niż objęta zarządzeniem kontroli. – 4 – 3) Wprowadzenia wymogu sądowej kontroli wykorzystania dowodów uzyskanych w ramach kontroli procesowej, wykraczających poza zakres zarządzenia. Prokurator będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o zgodę w trakcie kontroli albo w ciągu miesiąca od jej zakończenia. Sąd orzeka w terminie 14 dni, na posiedzeniu bez udziału stron. Istotne jest też zawężenie katalogu: nowy art. 237a dotyczy wyłącznie przestępstw z katalogu art. 237 § 3 popełnionych przez osobę kontrolowaną, podczas gdy obecne brzmienie obejmuje również przestępstwa popełnione przez inne osoby. Nowelizacja przyniesie znaczące korzyści społeczne i finansowe, przyczyniając się do poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, ochrony praw człowieka oraz wzmocnienia zaufania do instytucji państwowych. Szczegółowe skutki proponowanych zmian i różnice pomiędzy dotychczasowym a nowym stanem prawnym opisano w Deklarowanych skutkach regulacji. Wejście w życie ustawy związane jest koniecznością wydania przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenia na podstawie art. 245 § 5 Kodeksu postępowania karnego, w którym ma określić sposób zapewnienia zatrzymanemu korzystania z pomocy obrońcy i możliwości jego wyboru, w tym organizacji dyżurów adwokatów i radców prawnych. Podstawowe założenia treści rozporządzenia: – określenie sądów przy jakich organizowane są dyżury adwokatów i radców prawnych, prezes sądu będzie odpowiedzialny za organizację i koordynację systemu dyżurów obrońców z urzędu na obszarze właściwości sądu, – dyżury obrońców z urzędu będą pełnione w sposób ciągły, obejmujący 24 godziny na dobę, przez cały tydzień, w tym dni wolne od pracy według harmonogramu dyżurów ustalanego przez prezesa sądu w porozumieniu z okręgowymi radami adwokackimi i radami okręgowych izb radców prawnych, – liczba dyżurujących obrońców będzie dostosowana do potrzeb danego obszaru, uwzględniając statystyki zatrzymań i dostępność adwokatów oraz radców prawnych; dyżury będą pełnione w sposób rotacyjny, aby równomiernie rozłożyć obciążenia między prawnikami i zapewnić ich dostępność, – listy adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury będą zawierać: imię i nazwisko obrońcy, numer wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych, dane kontaktowe – 5 – umożliwiające natychmiastowy kontakt (numer telefonu komórkowego), informację o znajomości języków obcych, w celu zapewnienia pomocy cudzoziemcom, – sposób udostępniania zatrzymanym list adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury, w tym terminów dyżurów, określonych datami i godzinami, – obowiązki organów ścigania wobec zatrzymanego: niezwłoczne poinformowanie zatrzymanego o jego prawach, w tym o prawie do korzystania z pomocy obrońcy, udostępnienie aktualnej listy dyżurujących obrońców z urzędu z danego obszaru właściwości, zapewnienie możliwości skontaktowania się z wybranym obrońcą, w sposób umożliwiający zachowanie poufności rozmowy, umożliwienie kontaktu zatrzymanego z obrońcą, zapewnienie warunków poufności podczas rozmowy zatrzymanego z obrońcą, – wejście w życie rozporządzenie z dniem wejścia w życie ustawy zawierającej upoważnienie do wydania rozporządzenia. Zawarte w projekcie regulacje nie będą miały wpływu na mikro, małych i średnich przedsiębiorców, zgodnie z ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Przedkładany projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt nie podlega procedurze notyfikacji. 1 DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Pan poseł Paweł Śliz I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. a) Zidentyfikowany problem i jego skala: Projekt dotyczy reformy instytucji tymczasowego aresztowania w Polsce. Obowiązujący stan prawny i ukształtowana na jego gruncie praktyka sądowa wymagają pilnego dostosowania do standardów wyznaczanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej oraz wiążące akty prawa międzynarodowego, w tym Europejską Konwencję Praw Człowieka (EKPCz). Patologie dotychczasowej praktyki obejmują w szczególności: automatyczne stosowanie tymczasowego aresztowania bez rzeczywistej oceny konieczności i proporcjonalności, brak efektywnej kontroli sądowej nad zasadnością przedłużania aresztu, przetrzymywanie podejrzanych w areszcie dłużej niż wynosi orzeczona następnie kara, oraz ograniczony dostęp podejrzanego i jego obrońcy do akt sprawy przy wniosku o zastosowanie lub przedłużenie tymczasowego aresztowania. W projekcie zawarto również przepisy w zakresie dopuszczalności dowodów („owoce zatrutego drzewa\"). Obowiązujące przepisy dopuszczają wykorzystanie w procesie karnym dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa, w tym za pomocą czynu zabronionego, a także umożliwiają prokuratorowi samodzielne (bez kontroli sądowej) podejmowanie decyzji o wykorzystaniu materiałów uzyskanych w toku kontroli operacyjnej poza zakresem zarządzenia b) Opis proponowanych rozwiązań: 1) Prawo do obrońcy przy zatrzymaniu - wprowadzenie systemu dyżurów adwokatów i radców prawnych zapewniającego zatrzymanemu niezwłoczny dostęp do obrońcy z urzędu, finansowanego przez Skarb Państwa; tryb organizacji dyżurów określi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. 2) Jawność posiedzeń - posiedzenia w przedmiocie zastosowania i przedłużenia tymczasowego aresztowania stają się jawne, z możliwością wyłączenia jawności ze względu na dobro postępowania. 2 3) Dostęp do akt sprawy – niezwłoczne udostępnienie podejrzanemu i jego obrońcy akt w części obejmującej dowody dołączone do wniosku aresztowego (lub do całości akt po złożonym wniosku), w tym możliwość sporządzania kopii i dostępu do akt elektronicznie; udostępnienie akt co do podstaw zatrzymania. 4) Skrócenie maksymalnego czasu tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym - skrócenie pierwszego okresu stosowania tymczasowego aresztowania z 3 miesięcy do 1 miesiąca; łączny czas aresztowania w postępowaniu przygotowawczym nie może przekroczyć 12 miesięcy. 5) Obowiązek planowania czynności przez prokuratora - przy wniosku o przedłużenie aresztu prokurator musi wskazać szczegółowo przeprowadzone i planowane czynności; sąd odmawia przedłużenia, gdy prokurator bez uzasadnionej przyczyny nie przeprowadził zaplanowanych czynności procesowych. 6) Obowiązkowy udział prokuratora w posiedzeniu - niestawiennictwo prokuratora jest równoznaczne z cofnięciem wniosku. 7) Kontrola sądowa wniosku -sąd weryfikuje zasadność i prawidłowość opisu czynu oraz kwalifikacji prawnej we wniosku, wyłącznie w oparciu o dowody ujawnione podejrzanemu i jego obrońcy. 8) Termin rozpoznania wniosku - sąd rozpoznaje wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od jego złożenia. 9) Reformacja przesłanek tymczasowego aresztowania - wprowadzenie wymogu realności obawy ucieczki lub matactwa, podwyższenie progu zagrożenia karą jako podstawy aresztu (do 3 lat kary orzeczonej przez sąd I instancji); usunięcie możliwości stosowania aresztu wobec przestępstw zagrożonych karą do 2 lat pozbawienia wolności. 10) Zakaz aresztu małoletnich bez powiadamiania opiekunów - obowiązek bezzwłocznego zawiadomienia przedstawiciela ustawowego lub osoby sprawującej pieczę nad nieletnim. 11) Zażalenie na zarządzenia ograniczające kontakt z obrońcą - prawo zaskarżenia zarządzenia ograniczającego kontakt z obrońcą; sąd rozpoznaje zażalenie w terminie 3 dni. 12) S kład trzyosobowy przy rozpoznaniu zażalenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania rozpoznaje sąd w składzie trzech sędziów. 13) Przywrócenie bezwzględnego zakazu przeprowadzania i wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Obecny przepis dopuszcza takie dowody z wyjątkiem jedynie skrajnych przypadków (zabójstwo, umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu, pozbawienie wolności). Po nowelizacji zakaz będzie miał charakter absolutny. 14) Likwidacja przepisu pozwalającego prokuratorowi samodzielnie decydować o wykorzystaniu dowodów uzyskanych „przy okazji\" kontroli operacyjnej zarówno dotyczących innego przestępstwa, jak i innej osoby niż objęta zarządzeniem kontroli. 15) Wprowadzenie wymogu sądowej kontroli wykorzystania dowodów uzyskanych w ramach kontroli procesowej, wykraczających poza zakres zarządzenia. Prokurator będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o zgodę w trakcie kontroli albo w ciągu miesiąca od jej zakończenia. Sąd orzeka w terminie 14 dni, na posiedzeniu bez udziału stron. Istotne jest też zawężenie katalogu: nowy art. 237a dotyczy wyłącznie przestępstw z katalogu art. 237 § 3 popełnionych przez osobę kontrolowaną, podczas gdy obecne brzmienie obejmuje również przestępstwa popełnione przez inne osoby. Projekt wprowadza nową zmianę w art. 259 KPK (ograniczenia podmiotowe oraz przedmiotowe w stosowaniu tymczasowego aresztowania - ujemne przesłanki w stosowaniu tymczasowego aresztowania). Dodawany nowy przepis wskazuje, że do przestępstw z art. 157a KK (Uszczerbek na zdrowiu dziecka poczętego), art. 200a § 2 KK (Elektroniczna korupcja seksualna małoletniego) oraz art. 267 KK (Bezprawne uzyskanie informacji) nie stosuje się odstąpienia i wyłączenia w zakresie stosowania tymczasowego aresztowania. c) Skutki braku zmiany stanu obecnego: 3 W zakresie tymczasowego aresztowania: brak nowelizacji skutkowałby dalszą ekspozycją Państwa Polskiego na stwierdzenia naruszenia EKPCz przez ETPCz, koniecznością wypłaty zasądzonych odszkodowań, utrzymywaniem stanu, w którym tymczasowe aresztowanie bywa stosowane jako de facto kara wobec osoby formalnie niewinnej, pogłębianiem nieufności obywateli do wymiaru sprawiedliwości, przeciążeniem aresztów śledczych oraz naruszeniem konstytucyjnych zasad proporcjonalności, konieczności i celowości ingerencji państwa w wolność jednostki. W zakresie dopuszczalności dowodów: utrzymanie obecnego stanu prawnego oznaczałoby dalsze obowiązywanie przepisów pozwalających na wykorzystywanie w postępowaniu karnym dowodów uzyskanych w sposób nielegalny, w tym za pomocą przestępstwa, bez kontroli sądowej. Podważałoby to zaufanie obywateli do praworządności państwa, naruszało konstytucyjne prawa do prywatności i rzetelnego procesu oraz utrzymywało uprzywilejowaną pozycję prokuratora kosztem praw jednostki. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne?  Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. 4 II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3-5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? W stanie dotychczasowym: tymczasowe aresztowanie w postępowaniu przygotowawczym może trwać do 3 miesięcy, a na wniosek prokuratora może być przedłużane bez szczegółowego sprawozdania z podjętych czynności. Posiedzenia są niejawne. Grożąca surowa kara (powyżej 8 lat pozbawienia wolności) stanowi samoistną przesłankę aresztowania. Próg zagrożenia karą poniżej którego areszt jest niedopuszczalny wynosi 1 rok. Zatrzymany nie ma zagwarantowanego dostępu do obrońcy dyżurującego. Zażalenia na postanowienia rozpoznaje skład jednego sędziego. Przepisy dopuszczają do oceny dowody uzyskane z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego. Przepisy przyznają prokuratorowi wyłączną kompetencję do decydowania o wykorzystaniu materiałów z kontroli operacyjnej. Art. 237a k.p.k. analogicznie powierza prokuratorowi decyzję o wykorzystaniu dowodów z kontroli procesowej uzyskanych poza zakresem zarządzenia - bez udziału sądu. W stanie projektowanym: maksymalny okres pierwszego tymczasowego aresztowania wynosi 1 miesiąc. Prokurator musi szczegółowo wykazywać czynności podjęte i planowane. Posiedzenia są jawne, z możliwością wyłączenia jawności. Samoistną przesłankę surowej kary zastępuje się wymogiem skazania na nie mniej niż 3 lata. Próg zagrodzenia podniesiono do 2 lat. Wprowadza się obligatoryjne dyżury obrońców. Zażalenia rozpoznaje skład trzech sędziów. Sąd odmawia przedłużenia aresztu w razie bezczynności prokuratora. Projekt ustanawia bezwzględny zakaz przeprowadzania i wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Prokurator traci kompetencję do jednostronnej legalizacji materiałów z kontroli operacyjnej. Art. 237a k.p.k. wprowadza wymóg uzyskania zgody sądu na wykorzystanie dowodu z kontroli procesowej wykraczającego poza zarządzenie, ograniczonego do przestępstw z katalogu art. 237 § 3 i wyłącznie wobec osoby kontrolowanej. Projektowane rozwiązania realizują konstytucyjne zasady: - prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) - przez system dyżurów obrońców i gwarantowany dostęp do akt; - prawa do wolności osobistej (art. 41 Konstytucji RP) - przez skrócenie dopuszczalnych terminów aresztu; - prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP) - przez jawność posiedzeń; -demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i praworządności (art. 7 Konstytucji RP) - przez zakaz wykorzystywania dowodów uzyskanych w sposób nielegalny; - prawa do prywatności (art. 47 Konstytucji RP) i ochrony tajemnicy komunikowania się (art. 49 Konstytucji RP) - przez eliminację możliwości dowolnego wykorzystywania materiałów z kontroli operacyjnej. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Termin ten jest uzasadniony koniecznością wydania przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenia regulującego organizację systemu dyżurów obrońców (art. 245 § 5 k.p.k.) oraz koniecznością przygotowania organów ścigania i sądów do nowych wymogów proceduralnych. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? a) Podmioty, na które oddziałuje projekt: Projekt oddziałuje na osoby tymczasowo aresztowane, zatrzymanych, rodziny osób aresztowanych, sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i organizacje 5 pozarządowe. W zakresie zmian dotyczących dopuszczalności dowodów, projekt dotyczy na wszystkich uczestników postępowania karnego. b) Liczebność podmiotów: Według danych GUS (za rok 2024 r.) liczba osób tymczasowo aresztowanych wyniosła 7585. c) Wpływ projektu na wskazane podmioty: Projekt przynosi istotne korzyści społeczne: - wzmocnienie godności ludzkiej i domniemania niewinności - aresztowany ma prawo być traktowany jako osoba niewinna do wydania wyroku; - ograniczenie wtórnej wiktymizacji – skrócenie nieuzasadnionych aresztów zapobiega utracie pracy, rozpadowi rodziny i stygmatyzacji społecznej aresztowanych, wobec których postępowanie zostanie ostatecznie umorzone lub zakończone uniewinnieniem; - wzrost zaufania do wymiaru sprawiedliwości jawność posiedzeń i realny dostęp do obrońcy wzmacniają poczucie sprawiedliwości; - wzmocnienie praworządności - przywrócenie zakazu wykorzystywania dowodów nielegalnych oraz poddanie kontroli sądowej decyzji o legalizacji materiałów z kontroli eliminuje praktyki podważające zaufanie obywateli do państwa prawa; - ochrona praw jednostki - obywatel zyskuje gwarancję, że organy ścigania nie będą mogły wykorzystywać przeciwko niemu dowodów uzyskanych w sposób sprzeczny z prawem, w tym za pomocą przestępstwa. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Podmioty, na które wpływa projekt: Projekt nie zawiera przepisów bezpośrednio regulujących działalność gospodarczą. Pośredni wpływ na gospodarkę może wystąpić w odniesieniu do: - rynku usług prawnych (adwokatów i radców prawnych) - przez nowe obowiązki dyżurów i rozszerzone uprawnienia procesowe; - rynku pracy - przez ograniczenie nadużyć tymczasowego aresztowania, które powoduje utratę pracy przez podejrzanych i niekiedy właścicieli/pracowników przedsiębiorstw; - zmniejszenie wydatków na utrzymanie osób tymczasowo aresztowanych - ograniczenie liczby i czasu trwania aresztów przełoży się na obniżenie kosztów funkcjonowania aresztów śledczych; - ograniczenie kosztów odszkodowań za niesłuszne pozbawienie wolności - skrócenie okresów aresztowania i wzmocnienie kontroli sądowej zmniejszą ryzyko niesłusznego aresztowania i związanych z tym roszczeń wobec Skarbu Państwa; - zmniejszenie kosztów wypłacanych tytułem słusznych odszkodowań i zadośćuczynień z tytułu wyroków ETPCz - dostosowanie praktyki do standardów europejskich ograniczy liczbę przegrywanych spraw przed Trybunałem. [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Wydatki związane z wdrożeniem ustawy (w szczególności koszty dyżurów obrońców z urzędu) będą finansowane z budżetu państwa, z części budżetowej pozostającej w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. 6 Nowe wydatki związane z wdrożeniem przepisów - finansowanie systemu dyżurów obrońców z urzędu (koszty wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury,). Koszty te obciążą Skarb Państwa. Dokładne oszacowanie kosztów dyżurów wymaga uwzględnienia statystyk zatrzymań i stawek wynagrodzeń. Szczegółowe ustalenia zostaną określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Jednocześnie dojdzie do zmniejszenia kosztów utrzymania osób tymczasowo aresztowanych (z uwagi na zmniejszenie liczby osób tymczasowo aresztowanych), zmniejszenie liczby i wysokości odszkodowań za niesłuszne aresztowanie, ograniczenie słusznych odszkodowań i zadośćuczynień wypłacanych w wyniku wyroków ETPCz. Projekt nie będzie miał bezpośredniego wpływu na budżety jednostek samorządu terytorialnego. W długim okresie wdrożenie przepisów powinno być korzystny dla sektora finansów publicznych. Generowane oszczędności (zmniejszenie wydatków na areszt, zmniejszenie liczby odszkodowań) powinny przewyższyć koszty wdrożenia systemu dyżurów obrońców. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Wydatki związane z wdrożeniem ustawy (w szczególności koszty dyżurów obrońców z urzędu) będą finansowane z budżetu państwa, z części budżetowej pozostającej w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej?  Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?  Nie Projekt nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?  Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. 7 o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)?  Nie\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Reform of pre-trial detention and evidence in criminal proceedings\r\nSummary: The amendment to the Code of Criminal Procedure introduces significant changes to the rules of pre-trial detention, shortening its maximum duration and strengthening judicial oversight. Detainees will gain the right to a free public defender, and courts will have to process detention requests faster. The new law also bans the use of illegally obtained evidence in court, aiming to protect citizens' rights.\r\nKey Points: Shortening the maximum initial pre-trial detention period from 3 months to 1 month, with a total limit of 12 months during the investigation phase., Introduction of mandatory, 24/7 duty rosters for lawyers and legal advisors, paid by the state, to ensure immediate access to a lawyer for every detainee., An absolute ban on using evidence obtained by the prosecution through a criminal act (e.g., illegal surveillance) in court., Court hearings on detention will be public, and the prosecutor must attend in person; otherwise, the motion will be dismissed., The court must rule on a detention request within 24 hours, and appeals against detention decisions will be heard by a panel of three judges, not one.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-01T16:17:04.568Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2746/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2746 Warszawa, 22 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Pawła Śliza. (-) Agnieszka Buczyńska; (-) Adam Gomoła; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Michał Gramatyka; (-) Bożenna Hołownia; (-) Szymon Hołownia; (-) Adam Luboński; (-) Maja Ewa Nowak; (-) Łukasz Osmalak; (-) Bartosz Romowicz; (-) Ewa Schädler; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej PROJEKT U S TAWA z dnia ... 2024 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, 304, 1178, 1420 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 187) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 73 dodaje się § 5 w brzmieniu: „§ 5. Na zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 2 i 3 przysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie w terminie 3 dni.”; 2) art. 95b § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 249 § 5, art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art. 611ti § 1. W wypadku posiedzenia, o którym mowa w art. 249 § 5, sąd może z urzędu albo na wniosek oskarżonego lub prokuratora obecnego na posiedzeniu wyłączyć jego jawność ze względu na dobro postępowania.”; 3) w art. 117 § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Obrońcę i pełnomocnika zawiadamia się o każdej czynności procesowej, w której udział bierze reprezentowana przez tego obrońcę lub tego pełnomocnika strona procesowa.”; 4) w art. 143 w § 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie: „8) zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym oraz udostępnienie podejrzanemu i jego obrońcy akt sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania;”; 5) w art. 156: a) w § 5 dodaje się zdanie siódme w brzmieniu: „Na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy prokurator udostępnia akta w postaci elektronicznej.”, b) § 5a otrzymuje brzmienie: „§ 5a. W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść – 2 – dowodów dołączonych do wniosku oraz umożliwia się sporządzanie odpisów lub kopii tych akt, w tym za pomocą własnych urządzeń technicznych.”, c) po § 5a dodaje się § 5aa w brzmieniu: „§ 5aa. Podejrzany i jego obrońca, w przypadku o którym mowa w § 5a, może wystąpić z wnioskiem o udostępnienie całości akt sprawy i możliwości sporządzenia odpisów lub kopii tych akt, w tym za pomocą własnych urządzeń technicznych. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio.”; 6) art. 159 otrzymuje brzmienie: „Art. 159. Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym, w tym na postanowienie prokuratora o utrzymaniu w mocy zarządzenia prowadzącego postępowanie o odmowie udostępnienia akt oraz sporządzenia odpisów lub kopii przysługuje stronom oraz zatrzymanemu zażalenie; na zarządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu.”; 7) w art. 182 w § 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Nie dotyczy to osoby, o której mowa w art. 60 § 3 Kodeksu karnego.”; 8) art. 168a otrzymuje brzmienie „Art. 168a. Niedopuszczalne jest przeprowadzenie i wykorzystanie dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego.”; 9) uchyla się art. 168b; 10) art. 237a. otrzymuje brzmienie: „Art. 237a. § 1. Jeżeli w wyniku kontroli uzyskano dowód popełnienia przestępstwa wymienionego w art. 237 § 3, popełnionego przez osobę, wobec której kontrola była stosowana, innego niż objęte zarządzeniem kontroli, prokurator w czasie trwania kontroli alb o nie później niż w ciągu miesiąca od dnia jej zakończenia może wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na jego wykorzystanie w postępowaniu karnym. Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 14 dni na posiedzeniu bez udziału stron. § 2. Do postanowienia wydanego na podstawie § 1 zdanie drugie przepisy art. 239 stosuje się odpowiednio.”; 11) w art. 238 w § 4 wyrazy „art. 237a” zastępuje się wyrazami „art. 237a § 1”; – 3 – 12) art. 245 otrzymuje brzmienie: „Art. 245. § 1. Zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić nawiązanie w dostępnej formie kontaktu z obrońcą, a także bezpośrednią z nim rozmowę. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny. § 2. Dla umożliwienia zatrzymanemu korzystania z pomocy obrońcy ustanawia się obowiązek pełnienia przez adwokatów i radców prawnych dyżurów. W celu umożliwienia realizacji prawa określonego w § 1 zatrzymanemu udostępnia się listę obrońców pełniących dyżur. Koszty pomocy prawnej świadczonej przez obrońcę pełniącego dyżur, o której mowa w § 1, ponosi Skarb Państwa. § 3. Przepisy art. 261 stosuje się odpowiednio. Zawiadomienie następuje na żądanie zatrzymanego, chyba że nie ukończył on 18 lat. § 4. Osoba zatrzymana ma prawo do jednorazowego porozumienia się z wskazaną przez siebie osobą, na zasadach określonych przez zatrzymującego. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może odmówić zatrzymanemu zezwolenia na kontakt z tą osobą. § 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób zapewnienia zatrzymanemu korzystania z pomocy obrońcy i możliwości jego wyboru, w tym organizacji dyżurów, o których mowa w § 2, mając na uwadze prawidłowy przebieg postępowania przygotowawczego i postępowania przyspieszonego oraz konieczność zapewnienia zatrzymanemu możliwości wyboru obrońcy.”; 13) w art. 246 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu: „§ 1a. Zatrzymanemu oraz jego obrońcy udostępnia się akta postępowania przygotowawczego w zakresie dotyczącym podstaw zatrzymania.”; 14) w art. 249: a) § 2 otrzymuje brzmienie: § 2 W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów i tylko w zakresie przedstawionych zarzutów.”, b) w § 3 zdanie drugie otrzymuje brzmienie: – 4 – „W przesłuchaniu ma prawo wziąć udział obrońca, chyba że oskarżony wyrazi zgodę na przeprowadzenie czynności bez udziału obrońcy, którego udział nie jest obowiązkowy, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności.”; 15) w art. 250: a) w § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Każdy aresztowany ma prawo być sądzony w rozsądnym terminie albo zwolniony na czas postępowania.”, b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Prokurator, przesyłając wraz z aktami sprawy wniosek, o którym mowa w § 2, doręcza odpis wniosku podejrzanemu i jego obrońcy. Równocześnie prokurator poucza podejrzanego o przysługujących mu w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach oraz zarządza jednocześnie doprowadzenie go do sądu. Sąd może zarządzić doprowadzenie podejrzanego na posiedzenie w przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania, a zarządza jego doprowadzenie na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy.”, c) po § 3 dodaje się § 3a w brzmieniu: „§ 3a. Składając wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania prokurator przesyła sądowi odpis wniosku w postaci elektronicznej. Na wniosek obrońcy sąd niezwłocznie przesyła wniosek na wskazany przez obrońcę adres poczty elektronicznej.”; 16) po art. 250 dodaje się art. 250a i art. 250b w brzmieniu: „Art. 250a. Sąd, rozpoznając wniosek w przedmiocie zastosowania lub przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, dokonuje jego kontroli, również w zakresie prawidłowości i zasadności przyjętego przez prokuratora opisu czynu oraz zawartej we wniosku kwalifikacji prawnej, przy uwzględnieniu tylko dowodów jawnych dla oskarżonego i jego obrońcy. Art. 250b. § 1. Sąd rozpoznaje wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania niezwłocznie, nie później jednak niż przed upływem 24 godzin od jego złożenia. § 2. Udział prokuratora w posiedzeniu w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania jest obowiązkowy. Niestawiennictwo prokuratora uważa się za cofnięcie wniosku. W takim przypadku sąd pozostawia wniosek bez rozpoznania. – 5 – § 3. Na żądanie oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza się do tej czynności obrońcę z urzędu. Zarządzenie może wydać także referendarz sądowy. Niestawiennictwo obrońcy zawiadomionego o terminie nie tamuje rozpoznania sprawy. § 4. Posiedzenie rozpoczyna się od odczytania przez prokuratora wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania oraz zwięzłego przedstawienia uzasadnienia tego wniosku, wraz ze wskazaniem powodów, dla których inne środki zapobiegawcze w ocenie prokuratora nie są wystarczające dla prawidłowego zabezpieczenia przebiegu postępowania. Prokurator przedstawia również uzasadnienie dla wskazanego we wniosku terminu stosowania tymczasowego aresztowania wraz z wykazem czynności, które planuje przeprowadzić w okresie stosowania tego środka. § 5. Przewodniczący, po odczytaniu wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania, poucza oskarżonego o prawie składania wyjaśnień, odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, po czym pyta go, czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu oraz czy chce złożyć wyjaśnienia i jakie.” ; 17) w art. 252 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu: „§ 1a. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania sąd rozpoznaje w składzie trzech sędziów.”; 18) w art. 257 uchyla się § 3; 19) w art. 258 § 1 i 2 otrzymują brzmienie: „§ 1. Tymczasowe aresztowanie i pozostałe środki zapobiegawcze można stosować, jeżeli zachodzi: 1) realna obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości; 2) realna na danym etapie postępowania obawa, że oskarżony w zakresie przedstawionych mu zarzutów będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne. § 2. W razie skazania przez sąd pierwszej instancji na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą.”; 20) art. 258a otrzymuje brzmienie: „Art. 258a. Jeżeli oskarżony uniemożliwia lub utrudnia wykonywanie zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego lub umyślnie naruszył obowiązek – 6 – lub zakaz związany ze stosowaniem takiego środka, sąd lub prokurator może zastosować środek zapobiegawczy gwarantujący skuteczną realizację celów jego stosowania.”; 21) w art. 259: a) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat.”, b) po § 4 dodaje się § 5 w brzmieniu: „§ 5. Przepisów § 1–3 nie stosuje się w sprawach o przestępstwa określone w art. 157a, art. 200a § 2 lub art. 267 Kodeksu karnego.”; 22) w art. 261 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu: „§ 1a. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec osoby, która nie ukończyła 18 lat sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić jej przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której pieczą oskarżony pozostaje, chyba że zawiadomienie tych osób może prowadzić do naruszenia praw lub interesów oskarżonego lub jest niecelowe ze względu na jego dobro. Jeżeli zawiadomienie tych osób nie jest możliwe albo dopuszczalne z uwagi na okoliczności wskazane w zdaniu pierwszym, zawiadamia się inną osobę pełnoletnią, którą może wskazać oskarżony, albo innego członka rodziny, chyba że również nie jest to możliwe albo dopuszczalne z uwagi na okoliczności, o których mowa w zdaniu pierwszym. W takim wypadku zawiadamia się przedstawiciela organizacji społecznej lub instytucji zajmującej się ochroną praw i wolności osób, które nie ukończyły 18 lat.”; 23) w art. 263: a) w § 1 wyrazy „3 miesiące” zastępuje się wyrazami „1 miesiąc”, b) w § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w terminie określonym w § 1, na wniosek prokuratora, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy zachodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy. Sąd przedłużając tymczasowe aresztowanie oznacza jego termin na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.”, c) po § 2 dodaje się § 2a w brzmieniu: „§ 2a. Prokurator, składając wniosek o przedłużenie tymczasowego aresztowania, wskazuje szczegółowo czynności podjęte w czasie stosowania tego – 7 – środka, okoliczności uzasadniające jego dalsze stosowanie oraz czynności konieczne do przeprowadzenia w trakcie wnioskowanego czasu tymczasowego aresztowania.”, d) § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający terminy określone w § 2 i 3 może dokonać sąd apelacyjny, w którego okręgu prowadzi się postępowanie na wniosek sądu, przed którym sprawa się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śledztwo – jeżeli konieczność taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego, czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżonego, a także celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego.”, e) po § 4b dodaje się § 4c w następującym brzmieniu: „§ 4c. Sąd odmawia przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania w przypadku, w którym prokurator bez uzasadnionego powodu nie przeprowadził planowanych czynności procesowych na wcześniejszym etapie stosowania tego środka.”, f) § 5 otrzymuje brzmienie: „§ 5. Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyjnego.”; 24) w art. 266: a) uchyla się § 1a, b) uchyla się § 3; 25) w art. 374 po § 1a dodaje się § 1b w brzmieniu: „§ 1b. Obecność osoby określonej w art. 60 § 3 Kodeksu karnego podczas czynności, o których mowa w art. 385 i art. 386, jest obowiązkowa.”; 26) w art. 540 w § 1 w pkt 2 w lit. c kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu: „3) skazany, do którego zastosowano przepis art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, nie potwierdził w postępowaniu karnym ujawnionych przez siebie informacji.”; 27) w art. 540a uchyla się pkt 1. – 8 – Art. 2. 1. Przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. 2. Prokurator, który w postępowaniu niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podjął na podstawie art. 237a ustawy zmienianej w art. 1 decyzję w przedmiocie wykorzystania dowodu w postępowaniu karnym, jest obowiązany w terminie 6 miesię cy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na jego wykorzystanie w postępowaniu karnym w trybie art. 237a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 3. Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych. Art. 4. W razie wątpliwości, czy stosować prawo dotychczasowe, czy przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. Jeżeli na podstawie niniejszej ustawy nastąpiła zmiana składu sądu, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji orzeka sąd dotychczasowym składzie. Art. 6. 1. W sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy złożono wniosek o zastosowanie lub przedłużenie tymczasowego aresztowania albo zastosowanie innego środka zapobiegawczego lub zabezpieczenia majątkowego, sąd, przed jego rozpoznaniem, może wyznaczyć termin na zmianę wniosku uwzględniającą zmiany dokonane niniejszą ustawą. 2. Jeżeli po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy brak jest podstaw prawnych do stosowania środka zapobiegawczego lub zabezpieczenia majątkowego, taki środek lub zabezpieczenie należy niezwłocznie uchylić lub zmienić. Art. 7. Art. 263 § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do orzeczeń w przedmiocie tymczasowego aresztowania wydanych po wejściu w życie niniejszej ustawy. Art. 8. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Celem projektowanej nowelizacji jest reforma instytucji tymczasowego aresztowania w Polsce. Obowiązujący stan prawny i wynikająca z niego praktyka sądowa wymagają pilnego dostosowania do standardów wyznaczanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej oraz wiążące akty prawa międzynarodowego, w tym Europejską Konwencję Praw Człowieka. Stan prawny i ukształtowane na jego gruncie praktyki dotyczące tymczasowego aresztowania w Polsce są przedmiotem krytyki na poziomie instytucjonalnym w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – zob. m.in. wyrok ETPC z dnia 3.02.2009 r. w sprawie Kauczor przeciwko Polsce, skarga nr 45219/06, wyrok ETPC z dnia 6.02.2007 r. w sprawie Garycki przeciwko Polsce, skarga nr 14348/02 czy 10 wyroków skoncentrowanych wokół wyroku ETPC z dnia 18.10.2018 r. w sprawie Burża przeciwko Polsce, skarga nr 15333/16, zob. A. Klepczyński, K. Wiśniewska, w: P. Kładoczny, K. Wiśniewska (red.), Wyrok w Strasbourgu to nie koniec! Raport na temat wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2020, s. 27-30. Mankamenty przepisów dotyczących tymczasowego aresztowania wskazywane są w ramach krajowego systemu ochrony praw obywatela, sprawowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich – zob. m.in. pismo RPO do Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 stycznia 2024 r. w przedmiocie problematyki związanej z praktyką stosowania oraz przedłużania tymczasowego aresztowania. Omawiana instytucja prawna jest przedmiotem krytyki w licznych opracowaniach naukowych, raportach prezentujących dane statystyczne oraz ekspertyzach opublikowanych na przestrzeni ostatnich lat – zob. S. Tarapata, D. Zając, W. Górowski, M. Słomka, Tymczasowe aresztowanie w Polsce. Dlaczego jest źle? Jak powinno być? Analiza prawna na tle przepisów państw Europy, red. M. Małecki, Kraków 2023; Z. Ganczewska, P. Kładoczny, P. Kubaszewski, B. Wiercziński, O standardzie, który się nie przyjął (w Polsce). Praktyka stosowania tymczasowego aresztowania w świetle przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, red. P. Kładoczny, Warszawa 2023; B. Pilitowski (oprac.), Aktualna praktyka stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce. Raport z badań empirycznych. Toruń 2019; A. Klepczyński, P. Kładoczny, K. Wiśniewska, Tymczasowe aresztowanie. (Nie)tymczasowy problem. Analiza aktualnej praktyki stosowania tymczasowego aresztowania. Warszawa, 2019; P. Karlik, B. Pilitowski, Stosowanie tymczasowego aresztowania. Analiza praktyczna, red. B. Pilitowski, Warszawa 2022; M. Gnusowski (oprac.), Ocena przepisów i standardów stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce przez adwokatów i aplikantów adwokackich, – 2 – Warszawa 2023; B. Pilitowski, A. Rekowska, Z. Branicka, J. Michalski, M. Hoffman, Stosowanie tymczasowego aresztowania w Polsce. Wyniki badań ilościowych i jakościowych, red. B. Pilitowski, Toruń 2024; Z. Ganczewska, W. Górowski, P. Kładoczny, P. Kubaszewski, M. Małecki, B. Wiercziński, M. Słomka, S. Tarapata, D. Zając Tymczasowe aresztowanie. Standardy, które nie przyjęły się w Polsce. Dlaczego jest źle? Jak powinno być?, Kraków 2024. Tymczasowe aresztowanie jest najdotkliwszym spośród środków zapobiegawczych. Polega na objęciu przez państwo daleko idącej kontroli nad człowiekiem, zaś reżim jego wykonywania swoją dolegliwością wykracza nawet poza standardowe ramy warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Tymczasowe aresztowanie nie jest karą, jego stosowanie nie może być uznawane i traktowane jako odpłata za wyrządzone zło, lecz ma jedynie zabezpieczać prawidłowy tok sprawy karnej do wydania wyroku i ewentualnego rozpoczęcia wykonywana kary przez skazanego. Omawiany środek zapobiegawczy jest pozbawieniem człowieka wolności, czyli bardzo dotkliwą ingerencją w dobra osobiste obywatela (zob. T. Sroka. Prewencyjne pozbawienie wolności, Kraków 2022, s. 26 i n.). Środek ten stosowany jest wobec osoby w świetle prawa niewinnej – w tym wypadku ingerencja państwa w prawa i wolności człowieka musi ściśle wypełniać konstytucyjne zasady proporcjonalności, celowości i konieczności. Tymczasowe aresztowanie jako instytucja prawna nie jest środkiem dla zapewnienia komfortu pracy policji i prokuratury, lecz sytuacją, w ramach której system prawny zakłada, iż na organach ścigania zaczynają ciążyć dodatkowe obowiązki, w szczególności konieczność prowadzenia czynności procesowych w sposób zaplanowany, celowy i szybki. Przetrzymywanie obywatela w areszcie uzasadnione jest wyłącznie wtedy, gdy organy ścigania realizują w prawidłowy sposób swoje kompetencje. Szczególną rolę w procesie stosowania tymczasowego aresztowania spełnia niezależny sąd, który powinien weryfikować, czy zastosowanie i utrzymywanie izolacyjnego środka zapobiegawczego jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy i sposobem prowadzenia czynności przez organy władzy. Powinien on także zbadać, czy zastosowanie tymczasowego aresztowania spełnia wynikający z Konstytucji test proporcjonalności. Zakłada on, że jednostka może być ograniczona w swych prawach lub wolnościach jedynie wówczas, gdy jest to konieczne, celowe (celem tym jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania) oraz proporcjonalne. Proponowana nowelizacja stanowi pierwszy i niezbędny krok w kierunku dostosowania instytucji tymczasowego aresztowania do podstawowych wymogów ukształtowanych przez współczesne standardy europejskie. Kompleksowa reforma przepisów dotyczących szeroko – 3 – rozumianej polityki penalnej państwa powinna zmierzać do wydobycia wymiaru sprawiedliwości ze społecznej, organizacyjnej oraz prawnej zapaści, wywołanej latami zaniedbań, ignorowania głosów środowisk eksperckich i traktowania tego obszaru kompetencji państ wa jedynie jako narzędzia do budowania politycznego poparcia. Konieczna jest kompleksowa reforma systemu prawa karnego (procesowego, materialnego i wykonawczego), pozwalająca na wyposażenie wymiaru sprawiedliwości w doskonalsze narzędzia zabezpieczenia toku postępowania karnego, sprzyjająca zarazem powstawaniu wartościowych wzorców postępowania, co jest jednym z celów proponowanych regulacji. Nowelizacja przyniesie znaczące korzyści społeczne i finansowe, przyczyniając się do poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, ochrony praw człowieka oraz wzmocnienia zaufania do instytucji państwowych. Długość stosowania tymczasowego aresztu oraz brak efektywnego nadzoru sądowego nad jego zasadnością prowadzą do sytuacji, w której osoby oczekujące na wyrok często spędzają w areszcie czas znacznie dłuższy niż sama kara orzeczona po wyroku. Tak długotrwałe stosowanie aresztów godzi w konstytucyjne zasady proporcjonalności i konieczności. Dotychczasowa praktyka wskazuje, że aresztowanie bywa stosowane automatycznie, co często skutkuje zbędnym obciążeniem zarówno dla aresztowanych, jak i systemu sądownictwa. Brak efektywnej kontroli sądowej nad zasadnością przedłużania aresztu narusza również standardy Konstytucji RP, a szczególnie prawo do obrony, proporcjonalności w stosowaniu środków przymusu oraz zasady państwa prawa. W projekcie uregulowano również zmiany w zakresie dopuszczalności dowodów („owoce zatrutego drzewa\"). Obowiązujące przepisy dopuszczają wykorzystanie w procesie karnym dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa, w tym za pomocą czynu zabronionego, a także umożliwiają prokuratorowi samodzielne (bez kontroli sądowej) podejmowanie decyzji o wykorzystaniu materiałów uzyskanych w toku kontroli operacyjnej poza zakresem zarządzenia. Zmiany dotyczą: 1) Przywrócenia bezwzględnego zakazu przeprowadzania i wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Obecny przepis dopuszcza takie dowody z wyjątkiem jedynie skrajnych przypadków (zabójstwo, umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu, pozbawienie wolności). Po nowelizacji zakaz będzie miał charakter absolutny. 2) Likwidacji przepisu pozwalającego prokuratorowi samodzielnie decydować o wykorzystaniu dowodów uzyskanych „przy okazji\" kontroli operacyjnej zarówno dotyczących innego przestępstwa, jak i innej osoby niż objęta zarządzeniem kontroli. – 4 – 3) Wprowadzenia wymogu sądowej kontroli wykorzystania dowodów uzyskanych w ramach kontroli procesowej, wykraczających poza zakres zarządzenia. Prokurator będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o zgodę w trakcie kontroli albo w ciągu miesiąca od jej zakończenia. Sąd orzeka w terminie 14 dni, na posiedzeniu bez udziału stron. Istotne jest też zawężenie katalogu: nowy art. 237a dotyczy wyłącznie przestępstw z katalogu art. 237 § 3 popełnionych przez osobę kontrolowaną, podczas gdy obecne brzmienie obejmuje również przestępstwa popełnione przez inne osoby. Nowelizacja przyniesie znaczące korzyści społeczne i finansowe, przyczyniając się do poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, ochrony praw człowieka oraz wzmocnienia zaufania do instytucji państwowych. Szczegółowe skutki proponowanych zmian i różnice pomiędzy dotychczasowym a nowym stanem prawnym opisano w Deklarowanych skutkach regulacji. Wejście w życie ustawy związane jest koniecznością wydania przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenia na podstawie art. 245 § 5 Kodeksu postępowania karnego, w którym ma określić sposób zapewnienia zatrzymanemu korzystania z pomocy obrońcy i możliwości jego wyboru, w tym organizacji dyżurów adwokatów i radców prawnych. Podstawowe założenia treści rozporządzenia: – określenie sądów przy jakich organizowane są dyżury adwokatów i radców prawnych, prezes sądu będzie odpowiedzialny za organizację i koordynację systemu dyżurów obrońców z urzędu na obszarze właściwości sądu, – dyżury obrońców z urzędu będą pełnione w sposób ciągły, obejmujący 24 godziny na dobę, przez cały tydzień, w tym dni wolne od pracy według harmonogramu dyżurów ustalanego przez prezesa sądu w porozumieniu z okręgowymi radami adwokackimi i radami okręgowych izb radców prawnych, – liczba dyżurujących obrońców będzie dostosowana do potrzeb danego obszaru, uwzględniając statystyki zatrzymań i dostępność adwokatów oraz radców prawnych; dyżury będą pełnione w sposób rotacyjny, aby równomiernie rozłożyć obciążenia między prawnikami i zapewnić ich dostępność, – listy adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury będą zawierać: imię i nazwisko obrońcy, numer wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych, dane kontaktowe – 5 – umożliwiające natychmiastowy kontakt (numer telefonu komórkowego), informację o znajomości języków obcych, w celu zapewnienia pomocy cudzoziemcom, – sposób udostępniania zatrzymanym list adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury, w tym terminów dyżurów, określonych datami i godzinami, – obowiązki organów ścigania wobec zatrzymanego: niezwłoczne poinformowanie zatrzymanego o jego prawach, w tym o prawie do korzystania z pomocy obrońcy, udostępnienie aktualnej listy dyżurujących obrońców z urzędu z danego obszaru właściwości, zapewnienie możliwości skontaktowania się z wybranym obrońcą, w sposób umożliwiający zachowanie poufności rozmowy, umożliwienie kontaktu zatrzymanego z obrońcą, zapewnienie warunków poufności podczas rozmowy zatrzymanego z obrońcą, – wejście w życie rozporządzenie z dniem wejścia w życie ustawy zawierającej upoważnienie do wydania rozporządzenia. Zawarte w projekcie regulacje nie będą miały wpływu na mikro, małych i średnich przedsiębiorców, zgodnie z ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Przedkładany projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt nie podlega procedurze notyfikacji. 1 DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Pan poseł Paweł Śliz I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. a) Zidentyfikowany problem i jego skala: Projekt dotyczy reformy instytucji tymczasowego aresztowania w Polsce. Obowiązujący stan prawny i ukształtowana na jego gruncie praktyka sądowa wymagają pilnego dostosowania do standardów wyznaczanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej oraz wiążące akty prawa międzynarodowego, w tym Europejską Konwencję Praw Człowieka (EKPCz). Patologie dotychczasowej praktyki obejmują w szczególności: automatyczne stosowanie tymczasowego aresztowania bez rzeczywistej oceny konieczności i proporcjonalności, brak efektywnej kontroli sądowej nad zasadnością przedłużania aresztu, przetrzymywanie podejrzanych w areszcie dłużej niż wynosi orzeczona następnie kara, oraz ograniczony dostęp podejrzanego i jego obrońcy do akt sprawy przy wniosku o zastosowanie lub przedłużenie tymczasowego aresztowania. W projekcie zawarto również przepisy w zakresie dopuszczalności dowodów („owoce zatrutego drzewa\"). Obowiązujące przepisy dopuszczają wykorzystanie w procesie karnym dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa, w tym za pomocą czynu zabronionego, a także umożliwiają prokuratorowi samodzielne (bez kontroli sądowej) podejmowanie decyzji o wykorzystaniu materiałów uzyskanych w toku kontroli operacyjnej poza zakresem zarządzenia b) Opis proponowanych rozwiązań: 1) Prawo do obrońcy przy zatrzymaniu - wprowadzenie systemu dyżurów adwokatów i radców prawnych zapewniającego zatrzymanemu niezwłoczny dostęp do obrońcy z urzędu, finansowanego przez Skarb Państwa; tryb organizacji dyżurów określi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. 2) Jawność posiedzeń - posiedzenia w przedmiocie zastosowania i przedłużenia tymczasowego aresztowania stają się jawne, z możliwością wyłączenia jawności ze względu na dobro postępowania. 2 3) Dostęp do akt sprawy – niezwłoczne udostępnienie podejrzanemu i jego obrońcy akt w części obejmującej dowody dołączone do wniosku aresztowego (lub do całości akt po złożonym wniosku), w tym możliwość sporządzania kopii i dostępu do akt elektronicznie; udostępnienie akt co do podstaw zatrzymania. 4) Skrócenie maksymalnego czasu tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym - skrócenie pierwszego okresu stosowania tymczasowego aresztowania z 3 miesięcy do 1 miesiąca; łączny czas aresztowania w postępowaniu przygotowawczym nie może przekroczyć 12 miesięcy. 5) Obowiązek planowania czynności przez prokuratora - przy wniosku o przedłużenie aresztu prokurator musi wskazać szczegółowo przeprowadzone i planowane czynności; sąd odmawia przedłużenia, gdy prokurator bez uzasadnionej przyczyny nie przeprowadził zaplanowanych czynności procesowych. 6) Obowiązkowy udział prokuratora w posiedzeniu - niestawiennictwo prokuratora jest równoznaczne z cofnięciem wniosku. 7) Kontrola sądowa wniosku -sąd weryfikuje zasadność i prawidłowość opisu czynu oraz kwalifikacji prawnej we wniosku, wyłącznie w oparciu o dowody ujawnione podejrzanemu i jego obrońcy. 8) Termin rozpoznania wniosku - sąd rozpoznaje wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od jego złożenia. 9) Reformacja przesłanek tymczasowego aresztowania - wprowadzenie wymogu realności obawy ucieczki lub matactwa, podwyższenie progu zagrożenia karą jako podstawy aresztu (do 3 lat kary orzeczonej przez sąd I instancji); usunięcie możliwości stosowania aresztu wobec przestępstw zagrożonych karą do 2 lat pozbawienia wolności. 10) Zakaz aresztu małoletnich bez powiadamiania opiekunów - obowiązek bezzwłocznego zawiadomienia przedstawiciela ustawowego lub osoby sprawującej pieczę nad nieletnim. 11) Zażalenie na zarządzenia ograniczające kontakt z obrońcą - prawo zaskarżenia zarządzenia ograniczającego kontakt z obrońcą; sąd rozpoznaje zażalenie w terminie 3 dni. 12) S kład trzyosobowy przy rozpoznaniu zażalenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania rozpoznaje sąd w składzie trzech sędziów. 13) Przywrócenie bezwzględnego zakazu przeprowadzania i wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Obecny przepis dopuszcza takie dowody z wyjątkiem jedynie skrajnych przypadków (zabójstwo, umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu, pozbawienie wolności). Po nowelizacji zakaz będzie miał charakter absolutny. 14) Likwidacja przepisu pozwalającego prokuratorowi samodzielnie decydować o wykorzystaniu dowodów uzyskanych „przy okazji\" kontroli operacyjnej zarówno dotyczących innego przestępstwa, jak i innej osoby niż objęta zarządzeniem kontroli. 15) Wprowadzenie wymogu sądowej kontroli wykorzystania dowodów uzyskanych w ramach kontroli procesowej, wykraczających poza zakres zarządzenia. Prokurator będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o zgodę w trakcie kontroli albo w ciągu miesiąca od jej zakończenia. Sąd orzeka w terminie 14 dni, na posiedzeniu bez udziału stron. Istotne jest też zawężenie katalogu: nowy art. 237a dotyczy wyłącznie przestępstw z katalogu art. 237 § 3 popełnionych przez osobę kontrolowaną, podczas gdy obecne brzmienie obejmuje również przestępstwa popełnione przez inne osoby. Projekt wprowadza nową zmianę w art. 259 KPK (ograniczenia podmiotowe oraz przedmiotowe w stosowaniu tymczasowego aresztowania - ujemne przesłanki w stosowaniu tymczasowego aresztowania). Dodawany nowy przepis wskazuje, że do przestępstw z art. 157a KK (Uszczerbek na zdrowiu dziecka poczętego), art. 200a § 2 KK (Elektroniczna korupcja seksualna małoletniego) oraz art. 267 KK (Bezprawne uzyskanie informacji) nie stosuje się odstąpienia i wyłączenia w zakresie stosowania tymczasowego aresztowania. c) Skutki braku zmiany stanu obecnego: 3 W zakresie tymczasowego aresztowania: brak nowelizacji skutkowałby dalszą ekspozycją Państwa Polskiego na stwierdzenia naruszenia EKPCz przez ETPCz, koniecznością wypłaty zasądzonych odszkodowań, utrzymywaniem stanu, w którym tymczasowe aresztowanie bywa stosowane jako de facto kara wobec osoby formalnie niewinnej, pogłębianiem nieufności obywateli do wymiaru sprawiedliwości, przeciążeniem aresztów śledczych oraz naruszeniem konstytucyjnych zasad proporcjonalności, konieczności i celowości ingerencji państwa w wolność jednostki. W zakresie dopuszczalności dowodów: utrzymanie obecnego stanu prawnego oznaczałoby dalsze obowiązywanie przepisów pozwalających na wykorzystywanie w postępowaniu karnym dowodów uzyskanych w sposób nielegalny, w tym za pomocą przestępstwa, bez kontroli sądowej. Podważałoby to zaufanie obywateli do praworządności państwa, naruszało konstytucyjne prawa do prywatności i rzetelnego procesu oraz utrzymywało uprzywilejowaną pozycję prokuratora kosztem praw jednostki. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne?  Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. 4 II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3-5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? W stanie dotychczasowym: tymczasowe aresztowanie w postępowaniu przygotowawczym może trwać do 3 miesięcy, a na wniosek prokuratora może być przedłużane bez szczegółowego sprawozdania z podjętych czynności. Posiedzenia są niejawne. Grożąca surowa kara (powyżej 8 lat pozbawienia wolności) stanowi samoistną przesłankę aresztowania. Próg zagrożenia karą poniżej którego areszt jest niedopuszczalny wynosi 1 rok. Zatrzymany nie ma zagwarantowanego dostępu do obrońcy dyżurującego. Zażalenia na postanowienia rozpoznaje skład jednego sędziego. Przepisy dopuszczają do oceny dowody uzyskane z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego. Przepisy przyznają prokuratorowi wyłączną kompetencję do decydowania o wykorzystaniu materiałów z kontroli operacyjnej. Art. 237a k.p.k. analogicznie powierza prokuratorowi decyzję o wykorzystaniu dowodów z kontroli procesowej uzyskanych poza zakresem zarządzenia - bez udziału sądu. W stanie projektowanym: maksymalny okres pierwszego tymczasowego aresztowania wynosi 1 miesiąc. Prokurator musi szczegółowo wykazywać czynności podjęte i planowane. Posiedzenia są jawne, z możliwością wyłączenia jawności. Samoistną przesłankę surowej kary zastępuje się wymogiem skazania na nie mniej niż 3 lata. Próg zagrodzenia podniesiono do 2 lat. Wprowadza się obligatoryjne dyżury obrońców. Zażalenia rozpoznaje skład trzech sędziów. Sąd odmawia przedłużenia aresztu w razie bezczynności prokuratora. Projekt ustanawia bezwzględny zakaz przeprowadzania i wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Prokurator traci kompetencję do jednostronnej legalizacji materiałów z kontroli operacyjnej. Art. 237a k.p.k. wprowadza wymóg uzyskania zgody sądu na wykorzystanie dowodu z kontroli procesowej wykraczającego poza zarządzenie, ograniczonego do przestępstw z katalogu art. 237 § 3 i wyłącznie wobec osoby kontrolowanej. Projektowane rozwiązania realizują konstytucyjne zasady: - prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) - przez system dyżurów obrońców i gwarantowany dostęp do akt; - prawa do wolności osobistej (art. 41 Konstytucji RP) - przez skrócenie dopuszczalnych terminów aresztu; - prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP) - przez jawność posiedzeń; -demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i praworządności (art. 7 Konstytucji RP) - przez zakaz wykorzystywania dowodów uzyskanych w sposób nielegalny; - prawa do prywatności (art. 47 Konstytucji RP) i ochrony tajemnicy komunikowania się (art. 49 Konstytucji RP) - przez eliminację możliwości dowolnego wykorzystywania materiałów z kontroli operacyjnej. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Termin ten jest uzasadniony koniecznością wydania przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenia regulującego organizację systemu dyżurów obrońców (art. 245 § 5 k.p.k.) oraz koniecznością przygotowania organów ścigania i sądów do nowych wymogów proceduralnych. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? a) Podmioty, na które oddziałuje projekt: Projekt oddziałuje na osoby tymczasowo aresztowane, zatrzymanych, rodziny osób aresztowanych, sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i organizacje 5 pozarządowe. W zakresie zmian dotyczących dopuszczalności dowodów, projekt dotyczy na wszystkich uczestników postępowania karnego. b) Liczebność podmiotów: Według danych GUS (za rok 2024 r.) liczba osób tymczasowo aresztowanych wyniosła 7585. c) Wpływ projektu na wskazane podmioty: Projekt przynosi istotne korzyści społeczne: - wzmocnienie godności ludzkiej i domniemania niewinności - aresztowany ma prawo być traktowany jako osoba niewinna do wydania wyroku; - ograniczenie wtórnej wiktymizacji – skrócenie nieuzasadnionych aresztów zapobiega utracie pracy, rozpadowi rodziny i stygmatyzacji społecznej aresztowanych, wobec których postępowanie zostanie ostatecznie umorzone lub zakończone uniewinnieniem; - wzrost zaufania do wymiaru sprawiedliwości jawność posiedzeń i realny dostęp do obrońcy wzmacniają poczucie sprawiedliwości; - wzmocnienie praworządności - przywrócenie zakazu wykorzystywania dowodów nielegalnych oraz poddanie kontroli sądowej decyzji o legalizacji materiałów z kontroli eliminuje praktyki podważające zaufanie obywateli do państwa prawa; - ochrona praw jednostki - obywatel zyskuje gwarancję, że organy ścigania nie będą mogły wykorzystywać przeciwko niemu dowodów uzyskanych w sposób sprzeczny z prawem, w tym za pomocą przestępstwa. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Podmioty, na które wpływa projekt: Projekt nie zawiera przepisów bezpośrednio regulujących działalność gospodarczą. Pośredni wpływ na gospodarkę może wystąpić w odniesieniu do: - rynku usług prawnych (adwokatów i radców prawnych) - przez nowe obowiązki dyżurów i rozszerzone uprawnienia procesowe; - rynku pracy - przez ograniczenie nadużyć tymczasowego aresztowania, które powoduje utratę pracy przez podejrzanych i niekiedy właścicieli/pracowników przedsiębiorstw; - zmniejszenie wydatków na utrzymanie osób tymczasowo aresztowanych - ograniczenie liczby i czasu trwania aresztów przełoży się na obniżenie kosztów funkcjonowania aresztów śledczych; - ograniczenie kosztów odszkodowań za niesłuszne pozbawienie wolności - skrócenie okresów aresztowania i wzmocnienie kontroli sądowej zmniejszą ryzyko niesłusznego aresztowania i związanych z tym roszczeń wobec Skarbu Państwa; - zmniejszenie kosztów wypłacanych tytułem słusznych odszkodowań i zadośćuczynień z tytułu wyroków ETPCz - dostosowanie praktyki do standardów europejskich ograniczy liczbę przegrywanych spraw przed Trybunałem. [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Wydatki związane z wdrożeniem ustawy (w szczególności koszty dyżurów obrońców z urzędu) będą finansowane z budżetu państwa, z części budżetowej pozostającej w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. 6 Nowe wydatki związane z wdrożeniem przepisów - finansowanie systemu dyżurów obrońców z urzędu (koszty wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury,). Koszty te obciążą Skarb Państwa. Dokładne oszacowanie kosztów dyżurów wymaga uwzględnienia statystyk zatrzymań i stawek wynagrodzeń. Szczegółowe ustalenia zostaną określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Jednocześnie dojdzie do zmniejszenia kosztów utrzymania osób tymczasowo aresztowanych (z uwagi na zmniejszenie liczby osób tymczasowo aresztowanych), zmniejszenie liczby i wysokości odszkodowań za niesłuszne aresztowanie, ograniczenie słusznych odszkodowań i zadośćuczynień wypłacanych w wyniku wyroków ETPCz. Projekt nie będzie miał bezpośredniego wpływu na budżety jednostek samorządu terytorialnego. W długim okresie wdrożenie przepisów powinno być korzystny dla sektora finansów publicznych. Generowane oszczędności (zmniejszenie wydatków na areszt, zmniejszenie liczby odszkodowań) powinny przewyższyć koszty wdrożenia systemu dyżurów obrońców. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Wydatki związane z wdrożeniem ustawy (w szczególności koszty dyżurów obrońców z urzędu) będą finansowane z budżetu państwa, z części budżetowej pozostającej w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej?  Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?  Nie Projekt nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?  Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. 7 o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)?  Nie\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Reforma tymczasowego aresztowania i dowodów w procesie karnym\",\n  \"pl_summary\": \"Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego wprowadza istotne zmiany w zasadach stosowania tymczasowego aresztowania, skracając maksymalny czas jego trwania i wzmacniając kontrolę sądową. Osoby zatrzymane zyskają prawo do bezpłatnego obrońcy z urzędu, a sądy będą musiały szybciej rozpatrywać wnioski o areszt. Nowe przepisy zakazują również wykorzystywania w procesie dowodów zdobytych nielegalnie, co ma chronić prawa obywateli.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Skrócenie maksymalnego okresu tymczasowego aresztowania w śledztwie z 3 miesięcy do 1 miesiąca, a łączny czas aresztu nie będzie mógł przekroczyć 12 miesięcy.\",\n    \"Wprowadzenie obowiązkowych, całodobowych dyżurów adwokatów i radców prawnych, finansowanych przez państwo, aby każdy zatrzymany miał natychmiastowy dostęp do obrońcy.\",\n    \"Bezwzględny zakaz wykorzystywania w sądzie dowodów uzyskanych przez prokuraturę w wyniku przestępstwa (np. nielegalnej inwigilacji).\",\n    \"Posiedzenia sądu w sprawie aresztu będą jawne, a prokurator będzie musiał osobiście stawić się na posiedzeniu, w przeciwnym razie wniosek zostanie oddalony.\",\n    \"Sąd będzie musiał rozpatrzyć wniosek o areszt w ciągu 24 godzin, a zażalenie na decyzję o areszcie rozpatrzy trzech sędziów, a nie jeden.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Reform of pre-trial detention and evidence in criminal proceedings\",\n  \"eng_summary\": \"The amendment to the Code of Criminal Procedure introduces significant changes to the rules of pre-trial detention, shortening its maximum duration and strengthening judicial oversight. Detainees will gain the right to a free public defender, and courts will have to process detention requests faster. The new law also bans the use of illegally obtained evidence in court, aiming to protect citizens' rights.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"Shortening the maximum initial pre-trial detention period from 3 months to 1 month, with a total limit of 12 months during the investigation phase.\",\n    \"Introduction of mandatory, 24/7 duty rosters for lawyers and legal advisors, paid by the state, to ensure immediate access to a lawyer for every detainee.\",\n    \"An absolute ban on using evidence obtained by the prosecution through a criminal act (e.g., illegal surveillance) in court.\",\n    \"Court hearings on detention will be public, and the prosecutor must attend in person; otherwise, the motion will be dismissed.\",\n    \"The court must rule on a detention request within 24 hours, and appeals against detention decisions will be heard by a panel of three judges, not one.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Reform der Untersuchungshaft und Beweismittel im Strafverfahren\",\n  \"de_summary\": \"Die Novelle der Strafprozessordnung führt wesentliche Änderungen bei den Regeln für Untersuchungshaft ein, verkürzt deren Höchstdauer und stärkt die gerichtliche Kontrolle. Festgenommene erhalten das Recht auf einen kostenlosen Pflichtverteidiger, und Gerichte müssen Haftanträge schneller bearbeiten. Das neue Gesetz verbietet zudem die Verwendung illegal erlangter Beweise vor Gericht, um die Rechte der Bürger zu schützen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Verkürzung der maximalen ersten Untersuchungshaftdauer von 3 Monaten auf 1 Monat, mit einer Gesamtobergrenze von 12 Monaten im Ermittlungsverfahren.\",\n    \"Einführung von obligatorischen, rund um die Uhr Bereitschaftsdiensten für Rechtsanwälte, finanziert vom Staat, um jedem Festgenommenen sofortigen Zugang zu einem Verteidiger zu gewährleisten.\",\n    \"Ein absolutes Verbot der Verwendung von Beweisen vor Gericht, die von der Staatsanwaltschaft durch eine Straftat (z. B. illegale Überwachung) erlangt wurden.\",\n    \"Gerichtliche Anhörungen zur Haft werden öffentlich sein, und der Staatsanwalt muss persönlich erscheinen; andernfalls wird der Antrag abgewiesen.\",\n    \"Das Gericht muss innerhalb von 24 Stunden über einen Haftantrag entscheiden, und Beschwerden gegen Haftentscheidungen werden von drei Richtern und nicht von einem geprüft.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Réforme de la détention provisoire et des preuves dans le procès pénal\",\n  \"fr_summary\": \"La modification du Code de procédure pénale introduit des changements importants dans les règles de la détention provisoire, en raccourcissant sa durée maximale et en renforçant le contrôle judiciaire. Les personnes arrêtées obtiendront le droit à un avocat commis d'office gratuit, et les tribunaux devront traiter les demandes de détention plus rapidement. La nouvelle loi interdit également l'utilisation de preuves obtenues illégalement devant les tribunaux, afin de protéger les droits des citoyens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Réduction de la durée maximale initiale de la détention provisoire de 3 mois à 1 mois, avec une limite totale de 12 mois pendant la phase d'enquête.\",\n    \"Introduction de permanences obligatoires 24h/24 et 7j/7 pour les avocats, financées par l'État, afin de garantir un accès immédiat à un avocat pour toute personne arrêtée.\",\n    \"Une interdiction absolue d'utiliser devant le tribunal les preuves obtenues par le parquet par un acte criminel (par exemple, une surveillance illégale).\",\n    \"Les audiences du tribunal sur la détention seront publiques et le procureur doit comparaître en personne ; à défaut, la demande sera rejetée.\",\n    \"Le tribunal doit statuer sur une demande de détention dans les 24 heures, et les appels contre les décisions de détention seront examinés par un collège de trois juges, et non par un seul.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Reforma de la prisión preventiva y las pruebas en el proceso penal\",\n  \"es_summary\": \"La modificación del Código de Procedimiento Penal introduce cambios significativos en las reglas de la prisión preventiva, acortando su duración máxima y fortaleciendo la supervisión judicial. Los detenidos obtendrán el derecho a un abogado de oficio gratuito y los tribunales deberán procesar las solicitudes de detención más rápidamente. La nueva ley también prohíbe el uso de pruebas obtenidas ilegalmente en los tribunales, con el objetivo de proteger los derechos de los ciudadanos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Reducción del período máximo inicial de prisión preventiva de 3 meses a 1 mes, con un límite total de 12 meses durante la fase de investigación.\",\n    \"Introducción de guardias obligatorias las 24 horas del día para abogados, financiadas por el estado, para garantizar el acceso inmediato a un abogado para cada detenido.\",\n    \"Una prohibición absoluta de utilizar en los tribunales las pruebas obtenidas por la fiscalía mediante un acto delictivo (por ejemplo, vigilancia ilegal).\",\n    \"Las audiencias judiciales sobre la detención serán públicas y el fiscal debe comparecer en persona; de lo contrario, la solicitud será desestimada.\",\n    \"El tribunal debe resolver una solicitud de detención en un plazo de 24 horas, y las apelaciones contra las decisiones de detención serán examinadas por un panel de tres jueces, no por uno solo.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Riforma della custodia cautelare e delle prove nel processo penale\",\n  \"it_summary\": \"La modifica del Codice di procedura penale introduce cambiamenti significativi alle regole della custodia cautelare, abbreviandone la durata massima e rafforzando il controllo giudiziario. Le persone arrestate otterranno il diritto a un difensore d'ufficio gratuito e i tribunali dovranno trattare le richieste di custodia più rapidamente. La nuova legge vieta anche l'uso di prove ottenute illegalmente in tribunale, con l'obiettivo di proteggere i diritti dei cittadini.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Riduzione del periodo massimo iniziale di custodia cautelare da 3 mesi a 1 mese, con un limite totale di 12 mesi durante la fase investigativa.\",\n    \"Introduzione di turni di reperibilità obbligatori 24 ore su 24 per avvocati, finanziati dallo Stato, per garantire l'accesso immediato a un difensore per ogni arrestato.\",\n    \"Un divieto assoluto di utilizzare in tribunale le prove ottenute dalla procura attraverso un atto criminale (ad esempio, sorveglianza illegale).\",\n    \"Le udienze del tribunale sulla custodia cautelare saranno pubbliche e il pubblico ministero deve comparire di persona; in caso contrario, la richiesta sarà respinta.\",\n    \"Il tribunale deve decidere su una richiesta di custodia cautelare entro 24 ore e gli appelli contro le decisioni di custodia saranno esaminati da un collegio di tre giudici, non da uno solo.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Hervorming van voorlopige hechtenis en bewijs in het strafproces\",\n  \"nl_summary\": \"De wijziging van het Wetboek van Strafvordering brengt belangrijke veranderingen aan in de regels voor voorlopige hechtenis, verkort de maximale duur ervan en versterkt het rechterlijk toezicht. Gedetineerden krijgen recht op een gratis toegevoegde advocaat en rechtbanken moeten verzoeken tot hechtenis sneller behandelen. De nieuwe wet verbiedt ook het gebruik van onrechtmatig verkregen bewijs in de rechtbank, om de rechten van burgers te beschermen.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Verkorting van de maximale initiële periode van voorlopige hechtenis van 3 maanden naar 1 maand, met een totale limiet van 12 maanden tijdens de onderzoeksfase.\",\n    \"Invoering van verplichte, 24/7 diensten voor advocaten, betaald door de staat, om onmiddellijke toegang tot een advocaat voor elke gedetineerde te garanderen.\",\n    \"Een absoluut verbod op het gebruik van bewijs dat door het Openbaar Ministerie is verkregen door middel van een strafbaar feit (bijv. illegale surveillance) in de rechtbank.\",\n    \"Rechtbankzittingen over hechtenis zullen openbaar zijn en de officier van justitie moet persoonlijk verschijnen; anders wordt het verzoek afgewezen.\",\n    \"De rechtbank moet binnen 24 uur beslissen over een verzoek tot hechtenis, en beroepen tegen hechtenisbeslissingen worden behandeld door een panel van drie rechters, niet door één.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Reforma da prisão preventiva e das provas no processo penal\",\n  \"pt_summary\": \"A alteração ao Código de Processo Penal introduz alterações significativas nas regras da prisão preventiva, encurtando a sua duração máxima e reforçando a supervisão judicial. Os detidos terão direito a um defensor oficioso gratuito e os tribunais terão de processar os pedidos de detenção mais rapidamente. A nova lei proíbe também a utilização de provas obtidas ilegalmente em tribunal, com o objetivo de proteger os direitos dos cidadãos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"Redução do período máximo inicial de prisão preventiva de 3 meses para 1 mês, com um limite total de 12 meses durante a fase de investigação.\",\n    \"Introdução de turnos obrigatórios 24 horas por dia para advogados, financiados pelo Estado, para garantir o acesso imediato a um advogado para cada detido.\",\n    \"Uma proibição absoluta de usar em tribunal provas obtidas pelo Ministério Público através de um ato criminoso (por exemplo, vigilância ilegal).\",\n    \"As audiências judiciais sobre a detenção serão públicas e o procurador deve comparecer pessoalmente; caso contrário, o pedido será indeferido.\",\n    \"O tribunal deve decidir sobre um pedido de detenção no prazo de 24 horas e os recursos contra as decisões de detenção serão apreciados por um painel de três juízes, e não por um.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Courts and Law\"]\n}"
    }
  ]
}