{
  "legislationId": "10_2749",
  "lastUpdate": "2026-07-02T16:23:36.873Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-07-02T16:23:36.873Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2749/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2749 Warszawa, 12 lutego 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - \"godki śląskiej\". Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Marka Wesołego. (-) Andrzej Adamczyk; (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska- Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Marek Ast; (-) Barbara Bartuś; (-) Rafał Bochenek; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Artur Chojecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Lidia Czechak; (-) Władysław Dajczak; (-) Przemysław Drabek; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Andrzej Gawron; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Agnieszka Górska; (-) Marcin Grabowski; (-) Marek Gróbarczyk; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Czesław Hoc; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Michał Jach; (-) Sebastian Kaleta; (-) Jan Kanthak; (-) Łukasz Kmita; (-) Maria Koc; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Janusz Kowalski; (-) Michał Kowalski; (-) Bartosz Józef Kownacki; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Joanna Lichocka; (-) Grzegorz Lorek; (-) Ewa Malik; (-) Grzegorz Matusiak; (-) Marek Matuszewski; (-) Michał Moskal; (-) Jacek Osuch; (-) Bolesław Piecha; (-) Kacper Płażyński; (-) Jerzy Polaczek; (-) Urszula Rusecka; (-) Paweł Sałek; (-) Kazimierz Smoliński; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Katarzyna Sójka; (-) Marek Subocz; (-) Marek Suski; (-) Wojciech Szarama; (-) Robert Telus; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Jan Warzecha; (-) Marek Wesoły; (-) Jarosław Wiesław Wieczorek; (-) Agata Wojtyszek; (-) Michał Woś; (-) Wojciech Michał Zubowski; (-) Ireneusz Zyska. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia .... o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” 1) Art. 1. W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81) wprowadza się następujące zmiany: 1) po art. 10 dodaje się art. 10a w brzmieniu: „Art. 10a. 1. Ochrona języka polskiego polegająca na upowszechnianiu szacunku dla regionalizmów i gwar, a także przeciwdziałaniu ich zanikowi, może być realizowana przez objęcie etnolektu języka polskiego oraz związanego z nim dziedzictwa kulturowego szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi. 2. Za etnolekt języka polskiego objęty szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi może być uznany etnolekt, który: 1) jest tradycyjnie używany przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej stanowiących znaczną grupę jako istotny element kultury lokalnej; 2) jest zagrożony zanikiem lub wykazuje oznaki osłabienia funkcji komunikacyjnej przez m.in. spadek liczby użytkowników, osłabienie transmisji międzypokoleniowej i ograniczenie funkcji społecznej. 3. Etnolektem języka polskiego objętym szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwoju jest śląski etnolekt języka polskiego – „godka śląska”. Ochrona o której mowa w ust. 1 obejmuje również tradycje, stroje, potrawy kuchni śląskiej, obyczaje, obrzędy wspólnotowe również o charakterze religijnym a także inne elementy dziedzictwa kulturowego w połączeniu z „godką śląską”. 4. Realizacja prawa osób posługujących się etnolektem, o którym mowa w ust. 3, do nauki tego etnolektu odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881). 5. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju etnolektu – godki śląskiej, o 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. którym mowa w ust. 3. Przepisy art. 18 ust. 2, 3 i 3a oraz ust. 5 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 75) stosuje się odpowiednio z uwzględnieniem związków etnolektu z językiem polskim, a także polską kulturą i tożsamością narodową. 6. Środkami, o których mowa w ust. 5, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące zachowaniu i rozwojowi etnolektu – „godki śląskiej”, o którym mowa w ust. 3. Art. 2. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881) w art. 13 w ust. 7 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 3. W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1722) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 15: a) w ust. 2 wyrazy „języku regionalnym w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym” zastępuje się wyrazami „języku regionalnym, o którym mowa w art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, lub etnolekcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”, b) w ust. 4 w pkt 3 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim”; 2) w art. 21 w ust. la pkt 8a otrzymuje brzmienie: „8a) uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnymi lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, w tym emitowanie programów informacyjnych w językach mniejszości narodowych i etnicznych języku regionalnym lub etnolektcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim;”; 3) w art. 30 ust. 4a otrzymuje brzmienie: „4a. Powołując rady programowe oddziałów emitujących programy w językach mniejszości narodowych i etnicznych, języku regionalnym, oraz etnolekcie języka polskiego dyrektorzy oddziałów uwzględnią kandydatów zgłaszanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.”. Art. 4. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275) w art. 30 w pkt 2 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się „oraz etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 5. W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) w art. 4 w ust. 1 w pkt 5 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się wyrazy „lub etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 6. Środki, o których mowa w art. 10a ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, na wspieranie działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju „godki śląskiej” przyznaje się po raz pierwszy na rok 2027. Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. „Godka śląska” zachowuje liczne cechy dawnej polszczyzny, w tym formy leksykalne i fonetyczne obecne w języku staropolskim, które w języku ogólnym uległy zanikowi lub przekształceniu. W szczególności wskazać można: – słownictwo o staropolskim rodowodzie, takie jak „kaj” (gdzie), „kery” (który), „ino” (tylko), „choby” (jakby), „dziepiero/dopiero”, – formy fleksyjne i składniowe typowe dla dawnych dialektów małopolskich i śląskich, – charakterystyczne cechy fonetyczne stanowiące kontynuację historycznych właściwości regionalnej polszczyzny, – bogatą tradycję pieśni, modlitw, przysłów i tekstów ludowych, w których utrwalone zostały dawne formy językowe. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Jednocześnie obserwowane są procesy typowe dla zaniku gwar i dialektów, w szczególności zmniejszanie się liczby użytkowników, osłabienie przekazu międzypokoleniowego oraz ograniczenie użycia do sfery prywatnej i nieformalnej. Brak systemowych działań ochronnych może w dłuższej perspektywie prowadzić do stopniowej utraty tej odmiany języka, a tym samym do zubożenia dziedzictwa kulturowego regionu i całego kraju. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie projekt uwzględnia naturalną różnorodność „godki śląskiej”, wynikającą z historycznego zróżnicowania poszczególnych części regionu. Regulacja nie zmierza do ujednolicania ani standaryzowania etnolektu, lecz do ochrony jego lokalnych odmian i form użycia. Celem ustawy jest zachowanie żywej, zróżnicowanej tradycji językowej rozwijającej się w sposób oddolny i zgodny z praktyką społeczności, które się nią posługują. Projektowana regulacja wprowadza praktyczne instrumenty wsparcia, obejmujące w szczególności: – możliwość nauczania etnolektu w systemie oświaty, – uwzględnianie go w działalności mediów publicznych, – wspieranie inicjatyw kulturalnych i edukacyjnych, – finansowanie działań służących zachowaniu i dokumentowaniu dziedzictwa językowego. Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. Projektowana ustawa nie dotyczy praw i obowiązków majątkowych przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej, a także nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców oraz nie powoduje dodatkowych obciążeń regulacyjnych dla gospodarki Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. z 2002 r., poz. 2039). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Marek Wesoły I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci - 2 - historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami. b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP. c) Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. d) Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. e) Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. f) Regulacja zmierza do ochrony lokalnych odmian etnolektu i form jego użycia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt może: • wzmocnić tożsamość regionalną, • zwiększyć integrację społeczności lokalnych, • przeciwdziałać marginalizacji kulturowej, • wspierać rozwój kapitału społecznego. - 3 - [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Możliwy jest pośredni pozytywny wpływ poprzez rozwój sektora kultury, turystyki regionalnej i przemysłów kreatywnych. Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projekt ustawy nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców oraz praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie - 4 - [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Act on the Protection and Development of the Silesian Ethnolect\r\nSummary: This law officially recognizes the Silesian ethnolect (\"godka śląska\") as a part of the Polish language and provides it with legal protection. It allows for teaching the ethnolect in schools, its use in public media, and funding for cultural activities. For Silesian residents, this means official support for preserving their language and traditions.\r\nKey Points: The Silesian ethnolect is officially recognized as a variant of Polish and granted legal protection., Teaching of the Silesian ethnolect in schools is now permitted, similar to regional languages., Public media can broadcast programs in Silesian, and representatives of the Silesian community can join program councils., Local governments and organizations can receive funding for projects that protect and promote the Silesian ethnolect, such as festivals and workshops., Protection also covers Silesian traditions, costumes, cuisine, and customs linked to the ethnolect.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-02T16:17:18.328Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2749/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2749 Warszawa, 12 lutego 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - \"godki śląskiej\". Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Marka Wesołego. (-) Andrzej Adamczyk; (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska- Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Marek Ast; (-) Barbara Bartuś; (-) Rafał Bochenek; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Artur Chojecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Lidia Czechak; (-) Władysław Dajczak; (-) Przemysław Drabek; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Andrzej Gawron; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Agnieszka Górska; (-) Marcin Grabowski; (-) Marek Gróbarczyk; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Czesław Hoc; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Michał Jach; (-) Sebastian Kaleta; (-) Jan Kanthak; (-) Łukasz Kmita; (-) Maria Koc; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Janusz Kowalski; (-) Michał Kowalski; (-) Bartosz Józef Kownacki; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Joanna Lichocka; (-) Grzegorz Lorek; (-) Ewa Malik; (-) Grzegorz Matusiak; (-) Marek Matuszewski; (-) Michał Moskal; (-) Jacek Osuch; (-) Bolesław Piecha; (-) Kacper Płażyński; (-) Jerzy Polaczek; (-) Urszula Rusecka; (-) Paweł Sałek; (-) Kazimierz Smoliński; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Katarzyna Sójka; (-) Marek Subocz; (-) Marek Suski; (-) Wojciech Szarama; (-) Robert Telus; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Jan Warzecha; (-) Marek Wesoły; (-) Jarosław Wiesław Wieczorek; (-) Agata Wojtyszek; (-) Michał Woś; (-) Wojciech Michał Zubowski; (-) Ireneusz Zyska. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia .... o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” 1) Art. 1. W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81) wprowadza się następujące zmiany: 1) po art. 10 dodaje się art. 10a w brzmieniu: „Art. 10a. 1. Ochrona języka polskiego polegająca na upowszechnianiu szacunku dla regionalizmów i gwar, a także przeciwdziałaniu ich zanikowi, może być realizowana przez objęcie etnolektu języka polskiego oraz związanego z nim dziedzictwa kulturowego szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi. 2. Za etnolekt języka polskiego objęty szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi może być uznany etnolekt, który: 1) jest tradycyjnie używany przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej stanowiących znaczną grupę jako istotny element kultury lokalnej; 2) jest zagrożony zanikiem lub wykazuje oznaki osłabienia funkcji komunikacyjnej przez m.in. spadek liczby użytkowników, osłabienie transmisji międzypokoleniowej i ograniczenie funkcji społecznej. 3. Etnolektem języka polskiego objętym szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwoju jest śląski etnolekt języka polskiego – „godka śląska”. Ochrona o której mowa w ust. 1 obejmuje również tradycje, stroje, potrawy kuchni śląskiej, obyczaje, obrzędy wspólnotowe również o charakterze religijnym a także inne elementy dziedzictwa kulturowego w połączeniu z „godką śląską”. 4. Realizacja prawa osób posługujących się etnolektem, o którym mowa w ust. 3, do nauki tego etnolektu odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881). 5. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju etnolektu – godki śląskiej, o 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. którym mowa w ust. 3. Przepisy art. 18 ust. 2, 3 i 3a oraz ust. 5 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 75) stosuje się odpowiednio z uwzględnieniem związków etnolektu z językiem polskim, a także polską kulturą i tożsamością narodową. 6. Środkami, o których mowa w ust. 5, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące zachowaniu i rozwojowi etnolektu – „godki śląskiej”, o którym mowa w ust. 3. Art. 2. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881) w art. 13 w ust. 7 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 3. W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1722) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 15: a) w ust. 2 wyrazy „języku regionalnym w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym” zastępuje się wyrazami „języku regionalnym, o którym mowa w art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, lub etnolekcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”, b) w ust. 4 w pkt 3 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim”; 2) w art. 21 w ust. la pkt 8a otrzymuje brzmienie: „8a) uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnymi lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, w tym emitowanie programów informacyjnych w językach mniejszości narodowych i etnicznych języku regionalnym lub etnolektcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim;”; 3) w art. 30 ust. 4a otrzymuje brzmienie: „4a. Powołując rady programowe oddziałów emitujących programy w językach mniejszości narodowych i etnicznych, języku regionalnym, oraz etnolekcie języka polskiego dyrektorzy oddziałów uwzględnią kandydatów zgłaszanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.”. Art. 4. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275) w art. 30 w pkt 2 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się „oraz etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 5. W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) w art. 4 w ust. 1 w pkt 5 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się wyrazy „lub etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 6. Środki, o których mowa w art. 10a ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, na wspieranie działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju „godki śląskiej” przyznaje się po raz pierwszy na rok 2027. Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. „Godka śląska” zachowuje liczne cechy dawnej polszczyzny, w tym formy leksykalne i fonetyczne obecne w języku staropolskim, które w języku ogólnym uległy zanikowi lub przekształceniu. W szczególności wskazać można: – słownictwo o staropolskim rodowodzie, takie jak „kaj” (gdzie), „kery” (który), „ino” (tylko), „choby” (jakby), „dziepiero/dopiero”, – formy fleksyjne i składniowe typowe dla dawnych dialektów małopolskich i śląskich, – charakterystyczne cechy fonetyczne stanowiące kontynuację historycznych właściwości regionalnej polszczyzny, – bogatą tradycję pieśni, modlitw, przysłów i tekstów ludowych, w których utrwalone zostały dawne formy językowe. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Jednocześnie obserwowane są procesy typowe dla zaniku gwar i dialektów, w szczególności zmniejszanie się liczby użytkowników, osłabienie przekazu międzypokoleniowego oraz ograniczenie użycia do sfery prywatnej i nieformalnej. Brak systemowych działań ochronnych może w dłuższej perspektywie prowadzić do stopniowej utraty tej odmiany języka, a tym samym do zubożenia dziedzictwa kulturowego regionu i całego kraju. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie projekt uwzględnia naturalną różnorodność „godki śląskiej”, wynikającą z historycznego zróżnicowania poszczególnych części regionu. Regulacja nie zmierza do ujednolicania ani standaryzowania etnolektu, lecz do ochrony jego lokalnych odmian i form użycia. Celem ustawy jest zachowanie żywej, zróżnicowanej tradycji językowej rozwijającej się w sposób oddolny i zgodny z praktyką społeczności, które się nią posługują. Projektowana regulacja wprowadza praktyczne instrumenty wsparcia, obejmujące w szczególności: – możliwość nauczania etnolektu w systemie oświaty, – uwzględnianie go w działalności mediów publicznych, – wspieranie inicjatyw kulturalnych i edukacyjnych, – finansowanie działań służących zachowaniu i dokumentowaniu dziedzictwa językowego. Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. Projektowana ustawa nie dotyczy praw i obowiązków majątkowych przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej, a także nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców oraz nie powoduje dodatkowych obciążeń regulacyjnych dla gospodarki Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. z 2002 r., poz. 2039). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Marek Wesoły I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci - 2 - historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami. b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP. c) Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. d) Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. e) Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. f) Regulacja zmierza do ochrony lokalnych odmian etnolektu i form jego użycia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt może: • wzmocnić tożsamość regionalną, • zwiększyć integrację społeczności lokalnych, • przeciwdziałać marginalizacji kulturowej, • wspierać rozwój kapitału społecznego. - 3 - [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Możliwy jest pośredni pozytywny wpływ poprzez rozwój sektora kultury, turystyki regionalnej i przemysłów kreatywnych. Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projekt ustawy nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców oraz praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie - 4 - [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Ustawa o ochronie i rozwoju śląskiej godki\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa uznaje śląską godkę za etnolekt języka polskiego i wprowadza jej ochronę prawną. Dzięki temu możliwe będzie nauczanie godki w szkołach, jej obecność w mediach publicznych oraz finansowanie działań na rzecz jej zachowania. Dla mieszkańców Śląska oznacza to możliwość oficjalnego kultywowania swojego języka i tradycji.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Śląska godka zostaje oficjalnie uznana za etnolekt języka polskiego i objęta ochroną prawną.\",\n    \"Wprowadzono możliwość nauczania godki śląskiej w szkołach na zasadach podobnych do języka regionalnego.\",\n    \"Media publiczne będą mogły emitować programy w śląskiej godce, a w ich radach programowych zasiądą przedstawiciele społeczności śląskiej.\",\n    \"Samorządy i organizacje mogą otrzymać finansowanie na działania chroniące i rozwijające godkę śląską, np. na festiwale, warsztaty czy publikacje.\",\n    \"Ochrona obejmuje również śląskie tradycje, stroje, potrawy i obrzędy związane z godką.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Act on the Protection and Development of the Silesian Ethnolect\",\n  \"eng_summary\": \"This law officially recognizes the Silesian ethnolect (\\\"godka śląska\\\") as a part of the Polish language and provides it with legal protection. It allows for teaching the ethnolect in schools, its use in public media, and funding for cultural activities. For Silesian residents, this means official support for preserving their language and traditions.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"The Silesian ethnolect is officially recognized as a variant of Polish and granted legal protection.\",\n    \"Teaching of the Silesian ethnolect in schools is now permitted, similar to regional languages.\",\n    \"Public media can broadcast programs in Silesian, and representatives of the Silesian community can join program councils.\",\n    \"Local governments and organizations can receive funding for projects that protect and promote the Silesian ethnolect, such as festivals and workshops.\",\n    \"Protection also covers Silesian traditions, costumes, cuisine, and customs linked to the ethnolect.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Gesetz zum Schutz und zur Entwicklung des schlesischen Ethnolekts\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz erkennt den schlesischen Ethnolekt („godka śląska“) offiziell als Teil der polnischen Sprache an und stellt ihn unter rechtlichen Schutz. Es ermöglicht den Unterricht des Ethnolekts in Schulen, seine Nutzung in öffentlichen Medien und die Finanzierung von Kulturprojekten. Für die Bewohner Schlesiens bedeutet dies eine offizielle Unterstützung zur Bewahrung ihrer Sprache und Traditionen.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Der schlesische Ethnolekt wird offiziell als Variante des Polnischen anerkannt und rechtlich geschützt.\",\n    \"Der Unterricht des schlesischen Ethnolekts in Schulen wird ermöglicht, ähnlich wie bei Regionalsprachen.\",\n    \"Öffentliche Medien können Sendungen auf Schlesisch ausstrahlen, und Vertreter der schlesischen Gemeinschaft können in Programmräte berufen werden.\",\n    \"Kommunen und Organisationen können Fördermittel für Projekte zum Schutz und zur Förderung des schlesischen Ethnolekts erhalten, z. B. für Feste und Workshops.\",\n    \"Der Schutz umfasst auch schlesische Traditionen, Trachten, Küche und Bräuche, die mit dem Ethnolekt verbunden sind.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Loi sur la protection et le développement de l'ethnolecte silésien\",\n  \"fr_summary\": \"Cette loi reconnaît officiellement l'ethnolecte silésien (\\\"godka śląska\\\") comme une variante du polonais et lui accorde une protection juridique. Elle permet son enseignement dans les écoles, son utilisation dans les médias publics et le financement d'activités culturelles. Pour les habitants de Silésie, cela signifie un soutien officiel pour la préservation de leur langue et de leurs traditions.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"L'ethnolecte silésien est officiellement reconnu comme une variante du polonais et bénéficie d'une protection juridique.\",\n    \"L'enseignement de l'ethnolecte silésien dans les écoles est désormais autorisé, de manière similaire aux langues régionales.\",\n    \"Les médias publics peuvent diffuser des programmes en silésien, et des représentants de la communauté silésienne peuvent siéger dans les conseils de programme.\",\n    \"Les collectivités locales et les organisations peuvent recevoir des financements pour des projets de protection et de promotion de l'ethnolecte silésien, comme des festivals et des ateliers.\",\n    \"La protection couvre également les traditions, costumes, cuisine et coutumes silésiennes liés à l'ethnolecte.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Ley de protección y desarrollo del etnolecto silesio\",\n  \"es_summary\": \"Esta ley reconoce oficialmente el etnolecto silesio (\\\"godka śląska\\\") como una variante del polaco y le otorga protección legal. Permite su enseñanza en las escuelas, su uso en los medios públicos y la financiación de actividades culturales. Para los residentes de Silesia, esto significa un apoyo oficial para preservar su lengua y tradiciones.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"El etnolecto silesio es reconocido oficialmente como una variante del polaco y recibe protección legal.\",\n    \"Se permite la enseñanza del etnolecto silesio en las escuelas, de manera similar a las lenguas regionales.\",\n    \"Los medios públicos pueden emitir programas en silesio, y representantes de la comunidad silesia pueden formar parte de los consejos de programación.\",\n    \"Los gobiernos locales y las organizaciones pueden recibir financiación para proyectos que protejan y promuevan el etnolecto silesio, como festivales y talleres.\",\n    \"La protección también cubre las tradiciones, trajes, gastronomía y costumbres silesias vinculadas al etnolecto.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Legge sulla protezione e lo sviluppo dell'etnoletto slesiano\",\n  \"it_summary\": \"Questa legge riconosce ufficialmente l'etnoletto slesiano (\\\"godka śląska\\\") come variante del polacco e gli conferisce protezione legale. Ne consente l'insegnamento nelle scuole, l'uso nei media pubblici e il finanziamento di attività culturali. Per i residenti della Slesia, ciò significa un sostegno ufficiale per preservare la loro lingua e le loro tradizioni.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"L'etnoletto slesiano è ufficialmente riconosciuto come variante del polacco e gode di protezione legale.\",\n    \"È consentito l'insegnamento dell'etnoletto slesiano nelle scuole, in modo simile alle lingue regionali.\",\n    \"I media pubblici possono trasmettere programmi in slesiano e rappresentanti della comunità slesiana possono far parte dei consigli di programmazione.\",\n    \"Gli enti locali e le organizzazioni possono ricevere finanziamenti per progetti di protezione e promozione dell'etnoletto slesiano, come festival e laboratori.\",\n    \"La protezione riguarda anche le tradizioni, i costumi, la cucina e le usanze slesiane legate all'etnoletto.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Wet ter bescherming en ontwikkeling van het Silezische etnolect\",\n  \"nl_summary\": \"Deze wet erkent het Silezische etnolect (\\\"godka śląska\\\") officieel als een variant van het Pools en verleent het juridische bescherming. Het maakt onderwijs in het etnolect op scholen mogelijk, het gebruik ervan in publieke media en financiering van culturele activiteiten. Voor inwoners van Silezië betekent dit officiële steun voor het behoud van hun taal en tradities.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Het Silezische etnolect wordt officieel erkend als een variant van het Pools en krijgt juridische bescherming.\",\n    \"Onderwijs in het Silezische etnolect op scholen wordt mogelijk gemaakt, vergelijkbaar met regionale talen.\",\n    \"Publieke media kunnen uitzendingen in het Silezisch verzorgen en vertegenwoordigers van de Silezische gemeenschap kunnen zitting nemen in programmaraden.\",\n    \"Lokale overheden en organisaties kunnen financiering krijgen voor projecten die het Silezische etnolect beschermen en promoten, zoals festivals en workshops.\",\n    \"De bescherming omvat ook Silezische tradities, klederdracht, keuken en gebruiken die verbonden zijn met het etnolect.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Lei de proteção e desenvolvimento do etnoleto silesiano\",\n  \"pt_summary\": \"Esta lei reconhece oficialmente o etnoleto silesiano (\\\"godka śląska\\\") como uma variante do polaco e concede-lhe proteção legal. Permite o seu ensino nas escolas, a sua utilização nos meios de comunicação públicos e o financiamento de atividades culturais. Para os residentes da Silésia, isto significa um apoio oficial para preservar a sua língua e tradições.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"O etnoleto silesiano é oficialmente reconhecido como uma variante do polaco e recebe proteção legal.\",\n    \"O ensino do etnoleto silesiano nas escolas é agora permitido, de forma semelhante às línguas regionais.\",\n    \"Os meios de comunicação públicos podem transmitir programas em silesiano e representantes da comunidade silesiana podem integrar os conselhos de programação.\",\n    \"Os governos locais e as organizações podem receber financiamento para projetos que protejam e promovam o etnoleto silesiano, como festivais e workshops.\",\n    \"A proteção abrange também as tradições, trajes, gastronomia e costumes silesianos ligados ao etnoleto.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Media and Culture\", \"Education\", \"Local Government\"]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-01T16:24:15.274Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2749/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2749 Warszawa, 12 lutego 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - \"godki śląskiej\". Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Marka Wesołego. (-) Andrzej Adamczyk; (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska- Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Marek Ast; (-) Barbara Bartuś; (-) Rafał Bochenek; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Artur Chojecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Lidia Czechak; (-) Władysław Dajczak; (-) Przemysław Drabek; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Andrzej Gawron; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Agnieszka Górska; (-) Marcin Grabowski; (-) Marek Gróbarczyk; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Czesław Hoc; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Michał Jach; (-) Sebastian Kaleta; (-) Jan Kanthak; (-) Łukasz Kmita; (-) Maria Koc; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Janusz Kowalski; (-) Michał Kowalski; (-) Bartosz Józef Kownacki; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Joanna Lichocka; (-) Grzegorz Lorek; (-) Ewa Malik; (-) Grzegorz Matusiak; (-) Marek Matuszewski; (-) Michał Moskal; (-) Jacek Osuch; (-) Bolesław Piecha; (-) Kacper Płażyński; (-) Jerzy Polaczek; (-) Urszula Rusecka; (-) Paweł Sałek; (-) Kazimierz Smoliński; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Katarzyna Sójka; (-) Marek Subocz; (-) Marek Suski; (-) Wojciech Szarama; (-) Robert Telus; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Jan Warzecha; (-) Marek Wesoły; (-) Jarosław Wiesław Wieczorek; (-) Agata Wojtyszek; (-) Michał Woś; (-) Wojciech Michał Zubowski; (-) Ireneusz Zyska. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia .... o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” 1) Art. 1. W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81) wprowadza się następujące zmiany: 1) po art. 10 dodaje się art. 10a w brzmieniu: „Art. 10a. 1. Ochrona języka polskiego polegająca na upowszechnianiu szacunku dla regionalizmów i gwar, a także przeciwdziałaniu ich zanikowi, może być realizowana przez objęcie etnolektu języka polskiego oraz związanego z nim dziedzictwa kulturowego szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi. 2. Za etnolekt języka polskiego objęty szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi może być uznany etnolekt, który: 1) jest tradycyjnie używany przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej stanowiących znaczną grupę jako istotny element kultury lokalnej; 2) jest zagrożony zanikiem lub wykazuje oznaki osłabienia funkcji komunikacyjnej przez m.in. spadek liczby użytkowników, osłabienie transmisji międzypokoleniowej i ograniczenie funkcji społecznej. 3. Etnolektem języka polskiego objętym szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwoju jest śląski etnolekt języka polskiego – „godka śląska”. Ochrona o której mowa w ust. 1 obejmuje również tradycje, stroje, potrawy kuchni śląskiej, obyczaje, obrzędy wspólnotowe również o charakterze religijnym a także inne elementy dziedzictwa kulturowego w połączeniu z „godką śląską”. 4. Realizacja prawa osób posługujących się etnolektem, o którym mowa w ust. 3, do nauki tego etnolektu odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881). 5. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju etnolektu – godki śląskiej, o 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. którym mowa w ust. 3. Przepisy art. 18 ust. 2, 3 i 3a oraz ust. 5 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 75) stosuje się odpowiednio z uwzględnieniem związków etnolektu z językiem polskim, a także polską kulturą i tożsamością narodową. 6. Środkami, o których mowa w ust. 5, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące zachowaniu i rozwojowi etnolektu – „godki śląskiej”, o którym mowa w ust. 3. Art. 2. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881) w art. 13 w ust. 7 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 3. W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1722) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 15: a) w ust. 2 wyrazy „języku regionalnym w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym” zastępuje się wyrazami „języku regionalnym, o którym mowa w art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, lub etnolekcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”, b) w ust. 4 w pkt 3 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim”; 2) w art. 21 w ust. la pkt 8a otrzymuje brzmienie: „8a) uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnymi lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, w tym emitowanie programów informacyjnych w językach mniejszości narodowych i etnicznych języku regionalnym lub etnolektcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim;”; 3) w art. 30 ust. 4a otrzymuje brzmienie: „4a. Powołując rady programowe oddziałów emitujących programy w językach mniejszości narodowych i etnicznych, języku regionalnym, oraz etnolekcie języka polskiego dyrektorzy oddziałów uwzględnią kandydatów zgłaszanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.”. Art. 4. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275) w art. 30 w pkt 2 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się „oraz etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 5. W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) w art. 4 w ust. 1 w pkt 5 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się wyrazy „lub etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 6. Środki, o których mowa w art. 10a ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, na wspieranie działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju „godki śląskiej” przyznaje się po raz pierwszy na rok 2027. Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. „Godka śląska” zachowuje liczne cechy dawnej polszczyzny, w tym formy leksykalne i fonetyczne obecne w języku staropolskim, które w języku ogólnym uległy zanikowi lub przekształceniu. W szczególności wskazać można: – słownictwo o staropolskim rodowodzie, takie jak „kaj” (gdzie), „kery” (który), „ino” (tylko), „choby” (jakby), „dziepiero/dopiero”, – formy fleksyjne i składniowe typowe dla dawnych dialektów małopolskich i śląskich, – charakterystyczne cechy fonetyczne stanowiące kontynuację historycznych właściwości regionalnej polszczyzny, – bogatą tradycję pieśni, modlitw, przysłów i tekstów ludowych, w których utrwalone zostały dawne formy językowe. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Jednocześnie obserwowane są procesy typowe dla zaniku gwar i dialektów, w szczególności zmniejszanie się liczby użytkowników, osłabienie przekazu międzypokoleniowego oraz ograniczenie użycia do sfery prywatnej i nieformalnej. Brak systemowych działań ochronnych może w dłuższej perspektywie prowadzić do stopniowej utraty tej odmiany języka, a tym samym do zubożenia dziedzictwa kulturowego regionu i całego kraju. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie projekt uwzględnia naturalną różnorodność „godki śląskiej”, wynikającą z historycznego zróżnicowania poszczególnych części regionu. Regulacja nie zmierza do ujednolicania ani standaryzowania etnolektu, lecz do ochrony jego lokalnych odmian i form użycia. Celem ustawy jest zachowanie żywej, zróżnicowanej tradycji językowej rozwijającej się w sposób oddolny i zgodny z praktyką społeczności, które się nią posługują. Projektowana regulacja wprowadza praktyczne instrumenty wsparcia, obejmujące w szczególności: – możliwość nauczania etnolektu w systemie oświaty, – uwzględnianie go w działalności mediów publicznych, – wspieranie inicjatyw kulturalnych i edukacyjnych, – finansowanie działań służących zachowaniu i dokumentowaniu dziedzictwa językowego. Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. Projektowana ustawa nie dotyczy praw i obowiązków majątkowych przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej, a także nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców oraz nie powoduje dodatkowych obciążeń regulacyjnych dla gospodarki Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. z 2002 r., poz. 2039). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Marek Wesoły I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci - 2 - historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami. b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP. c) Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. d) Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. e) Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. f) Regulacja zmierza do ochrony lokalnych odmian etnolektu i form jego użycia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt może: • wzmocnić tożsamość regionalną, • zwiększyć integrację społeczności lokalnych, • przeciwdziałać marginalizacji kulturowej, • wspierać rozwój kapitału społecznego. - 3 - [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Możliwy jest pośredni pozytywny wpływ poprzez rozwój sektora kultury, turystyki regionalnej i przemysłów kreatywnych. Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projekt ustawy nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców oraz praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie - 4 - [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Act on the Protection and Development of the Silesian Ethnolect\r\nSummary: This law officially recognizes the Silesian ethnolect (\"godka śląska\") as a variant of the Polish language and provides it with legal protection. It allows for teaching the ethnolect in schools and for public media to broadcast programs in it. Local governments may also fund initiatives to preserve Silesian cultural heritage, including traditions, costumes, and customs.\r\nKey Points: The Silesian ethnolect is officially recognized and protected as a variant of the Polish language., Teaching of the Silesian ethnolect in schools will be possible, similar to regional language education., Public media (TVP, Polish Radio) will be allowed to broadcast programs in the Silesian ethnolect., Local governments may allocate funds to support cultural and educational activities related to the ethnolect and Silesian heritage., The law takes effect 14 days after publication, with initial funding planned for 2027.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": false,\n  \"issue\": \"fabricated_entity\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-01T16:18:19.870Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2749/text/index.html",
      "model": "deepseek-v4-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2749 Warszawa, 12 lutego 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: - o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - \"godki śląskiej\". Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Marka Wesołego. (-) Andrzej Adamczyk; (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska- Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Marek Ast; (-) Barbara Bartuś; (-) Rafał Bochenek; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Artur Chojecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Lidia Czechak; (-) Władysław Dajczak; (-) Przemysław Drabek; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Andrzej Gawron; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Agnieszka Górska; (-) Marcin Grabowski; (-) Marek Gróbarczyk; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Czesław Hoc; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Michał Jach; (-) Sebastian Kaleta; (-) Jan Kanthak; (-) Łukasz Kmita; (-) Maria Koc; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Janusz Kowalski; (-) Michał Kowalski; (-) Bartosz Józef Kownacki; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Joanna Lichocka; (-) Grzegorz Lorek; (-) Ewa Malik; (-) Grzegorz Matusiak; (-) Marek Matuszewski; (-) Michał Moskal; (-) Jacek Osuch; (-) Bolesław Piecha; (-) Kacper Płażyński; (-) Jerzy Polaczek; (-) Urszula Rusecka; (-) Paweł Sałek; (-) Kazimierz Smoliński; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Katarzyna Sójka; (-) Marek Subocz; (-) Marek Suski; (-) Wojciech Szarama; (-) Robert Telus; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Jan Warzecha; (-) Marek Wesoły; (-) Jarosław Wiesław Wieczorek; (-) Agata Wojtyszek; (-) Michał Woś; (-) Wojciech Michał Zubowski; (-) Ireneusz Zyska. Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia .... o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” 1) Art. 1. W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81) wprowadza się następujące zmiany: 1) po art. 10 dodaje się art. 10a w brzmieniu: „Art. 10a. 1. Ochrona języka polskiego polegająca na upowszechnianiu szacunku dla regionalizmów i gwar, a także przeciwdziałaniu ich zanikowi, może być realizowana przez objęcie etnolektu języka polskiego oraz związanego z nim dziedzictwa kulturowego szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi. 2. Za etnolekt języka polskiego objęty szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwojowi może być uznany etnolekt, który: 1) jest tradycyjnie używany przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej stanowiących znaczną grupę jako istotny element kultury lokalnej; 2) jest zagrożony zanikiem lub wykazuje oznaki osłabienia funkcji komunikacyjnej przez m.in. spadek liczby użytkowników, osłabienie transmisji międzypokoleniowej i ograniczenie funkcji społecznej. 3. Etnolektem języka polskiego objętym szczególnymi rozwiązaniami służącymi jego zachowaniu i rozwoju jest śląski etnolekt języka polskiego – „godka śląska”. Ochrona o której mowa w ust. 1 obejmuje również tradycje, stroje, potrawy kuchni śląskiej, obyczaje, obrzędy wspólnotowe również o charakterze religijnym a także inne elementy dziedzictwa kulturowego w połączeniu z „godką śląską”. 4. Realizacja prawa osób posługujących się etnolektem, o którym mowa w ust. 3, do nauki tego etnolektu odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881). 5. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju etnolektu – godki śląskiej, o 1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. którym mowa w ust. 3. Przepisy art. 18 ust. 2, 3 i 3a oraz ust. 5 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 75) stosuje się odpowiednio z uwzględnieniem związków etnolektu z językiem polskim, a także polską kulturą i tożsamością narodową. 6. Środkami, o których mowa w ust. 5, mogą być również środki przekazywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania służące zachowaniu i rozwojowi etnolektu – „godki śląskiej”, o którym mowa w ust. 3. Art. 2. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881) w art. 13 w ust. 7 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 3. W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1722) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 15: a) w ust. 2 wyrazy „języku regionalnym w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym” zastępuje się wyrazami „języku regionalnym, o którym mowa w art. 19 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, lub etnolekcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”, b) w ust. 4 w pkt 3 wyrazy „posługującej się językiem regionalnym” zastępuje się wyrazami „posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim”; 2) w art. 21 w ust. la pkt 8a otrzymuje brzmienie: „8a) uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługujących się językiem regionalnymi lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, w tym emitowanie programów informacyjnych w językach mniejszości narodowych i etnicznych języku regionalnym lub etnolektcie języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim;”; 3) w art. 30 ust. 4a otrzymuje brzmienie: „4a. Powołując rady programowe oddziałów emitujących programy w językach mniejszości narodowych i etnicznych, języku regionalnym, oraz etnolekcie języka polskiego dyrektorzy oddziałów uwzględnią kandydatów zgłaszanych przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym lub etnolektem języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.”. Art. 4. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275) w art. 30 w pkt 2 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się „oraz etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 5. W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) w art. 4 w ust. 1 w pkt 5 po wyrazach „języka regionalnego” dodaje się wyrazy „lub etnolektu języka polskiego, o którym mowa w art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81)”. Art. 6. Środki, o których mowa w art. 10a ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, na wspieranie działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju „godki śląskiej” przyznaje się po raz pierwszy na rok 2027. Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. „Godka śląska” zachowuje liczne cechy dawnej polszczyzny, w tym formy leksykalne i fonetyczne obecne w języku staropolskim, które w języku ogólnym uległy zanikowi lub przekształceniu. W szczególności wskazać można: – słownictwo o staropolskim rodowodzie, takie jak „kaj” (gdzie), „kery” (który), „ino” (tylko), „choby” (jakby), „dziepiero/dopiero”, – formy fleksyjne i składniowe typowe dla dawnych dialektów małopolskich i śląskich, – charakterystyczne cechy fonetyczne stanowiące kontynuację historycznych właściwości regionalnej polszczyzny, – bogatą tradycję pieśni, modlitw, przysłów i tekstów ludowych, w których utrwalone zostały dawne formy językowe. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Jednocześnie obserwowane są procesy typowe dla zaniku gwar i dialektów, w szczególności zmniejszanie się liczby użytkowników, osłabienie przekazu międzypokoleniowego oraz ograniczenie użycia do sfery prywatnej i nieformalnej. Brak systemowych działań ochronnych może w dłuższej perspektywie prowadzić do stopniowej utraty tej odmiany języka, a tym samym do zubożenia dziedzictwa kulturowego regionu i całego kraju. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie projekt uwzględnia naturalną różnorodność „godki śląskiej”, wynikającą z historycznego zróżnicowania poszczególnych części regionu. Regulacja nie zmierza do ujednolicania ani standaryzowania etnolektu, lecz do ochrony jego lokalnych odmian i form użycia. Celem ustawy jest zachowanie żywej, zróżnicowanej tradycji językowej rozwijającej się w sposób oddolny i zgodny z praktyką społeczności, które się nią posługują. Projektowana regulacja wprowadza praktyczne instrumenty wsparcia, obejmujące w szczególności: – możliwość nauczania etnolektu w systemie oświaty, – uwzględnianie go w działalności mediów publicznych, – wspieranie inicjatyw kulturalnych i edukacyjnych, – finansowanie działań służących zachowaniu i dokumentowaniu dziedzictwa językowego. Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. Projektowana ustawa nie dotyczy praw i obowiązków majątkowych przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej, a także nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców oraz nie powoduje dodatkowych obciążeń regulacyjnych dla gospodarki Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. z 2002 r., poz. 2039). Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy Informacja o projekcie a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zachowania i rozwoju śląskiego etnolektu języka polskiego - „godki śląskiej” b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Marek Wesoły I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego szczególnych rozwiązań służących zachowaniu i rozwojowi śląskiego etnolektu języka polskiego, potocznie określanego jako „godka śląska”, jako elementu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem regulacji jest objęcie „godki śląskiej” ochroną w ramach systemu ochrony języka polskiego. Projekt jednoznacznie przyjmuje, że „godka śląska” stanowi etnolekt języka polskiego – jego historycznie ukształtowaną odmianę regionalną, wywodzącą się z dialektów staropolskich i rozwijającą się w specyficznych warunkach kulturowych i społecznych Górnego Śląska. Zróżnicowanie regionalne jest naturalną i trwałą cechą każdego języka narodowego. Dialekty, gwary i etnolekty są żywym świadectwem historii języka, migracji ludności oraz przemian społecznych. Ich ochrona jest elementem ochrony języka polskiego jako całości i służy zachowaniu ciągłości kulturowej państwa. Z punktu widzenia językoznawstwa „godka śląska” mieści się w kontinuum dialektów języka polskiego i stanowi część jego historycznego i kulturowego dziedzictwa. Projekt stanowi odpowiedź na utrwalone potrzeby i oczekiwania społeczności lokalnych posługujących się „godką śląską”, które od lat podejmują działania na rzecz zachowania i przekazywania kolejnym pokoleniom swojego dziedzictwa językowego i kulturowego. Wspólnoty te, poprzez działalność edukacyjną, społeczną, religijną i kulturalną, traktują etnolekt jako naturalny element codziennej komunikacji oraz ważny nośnik pamięci - 2 - historycznej i tożsamości regionalnej. Rolą państwa jest stworzenie stabilnych ram prawnych umożliwiających ochronę i rozwój tej spuścizny jako części dziedzictwa narodowego. Ochrona etnolektu została powiązana z ochroną szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego Śląska, obejmującego tradycje, stroje, zwyczaje, obrzędy religijne i wspólnotowe, twórczość ludową oraz inne materialne i niematerialne przejawy kultury regionalnej. Elementy te współtworzą historyczną tożsamość mieszkańców regionu i stanowią integralną część dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie. II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami. b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP. c) Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. d) Wprowadzane rozwiązania mają charakter systemowy i mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również wobec innych etnolektów języka polskiego, które spełniają przesłanki znaczenia kulturowego oraz zagrożenia zanikiem. e) Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, natomiast finansowanie działań rozpoczęło się od roku budżetowego 2027, co umożliwi właściwe przygotowanie organizacyjne administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego. f) Regulacja zmierza do ochrony lokalnych odmian etnolektu i form jego użycia. [4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt ma charakter ochronny i kulturowy. Jego celem jest zachowanie regionalnej odmiany języka polskiego jako dobra wspólnego, przekazywanego kolejnym pokoleniom, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego statusu języka polskiego jako języka urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt może: • wzmocnić tożsamość regionalną, • zwiększyć integrację społeczności lokalnych, • przeciwdziałać marginalizacji kulturowej, • wspierać rozwój kapitału społecznego. - 3 - [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Możliwy jest pośredni pozytywny wpływ poprzez rozwój sektora kultury, turystyki regionalnej i przemysłów kreatywnych. Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projekt ustawy nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców oraz praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego uzyskują możliwość (nie obowiązek) finansowania działań wspierających etnolekt. Skala wydatków będzie zależna od decyzji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego i możliwości budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżet państwa, która wysokość będzie uzależniona od możliwości finansowych budżetu oraz przewidzianych środków w ustawie budżetowej na rok 2027. [8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie - 4 - [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Ustawa o ochronie i rozwoju śląskiej godki\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa uznaje śląską godkę za etnolekt języka polskiego i wprowadza jej ochronę prawną. Oznacza to, że możliwe będzie nauczanie godki w szkołach, a media publiczne będą mogły emitować w niej programy. Samorządy będą mogły finansować działania na rzecz zachowania śląskiego dziedzictwa kulturowego, w tym tradycji, strojów i obrzędów.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Śląska godka zostaje oficjalnie uznana za etnolekt języka polskiego i objęta ochroną prawną.\",\n    \"Wprowadzona zostaje możliwość nauczania godki śląskiej w szkołach na zasadach podobnych do języka regionalnego.\",\n    \"Media publiczne (TVP, Polskie Radio) będą mogły emitować programy w śląskiej godce.\",\n    \"Samorządy lokalne będą mogły przeznaczać środki z budżetu na wspieranie działań kulturalnych i edukacyjnych związanych z godką i śląskim dziedzictwem.\",\n    \"Ustawa wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu, a pierwsze finansowanie działań przewidziano na rok 2027.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Act on the Protection and Development of the Silesian Ethnolect\",\n  \"eng_summary\": \"This law officially recognizes the Silesian ethnolect (\\\"godka śląska\\\") as a variant of the Polish language and provides it with legal protection. It allows for teaching the ethnolect in schools and for public media to broadcast programs in it. Local governments may also fund initiatives to preserve Silesian cultural heritage, including traditions, costumes, and customs.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"The Silesian ethnolect is officially recognized and protected as a variant of the Polish language.\",\n    \"Teaching of the Silesian ethnolect in schools will be possible, similar to regional language education.\",\n    \"Public media (TVP, Polish Radio) will be allowed to broadcast programs in the Silesian ethnolect.\",\n    \"Local governments may allocate funds to support cultural and educational activities related to the ethnolect and Silesian heritage.\",\n    \"The law takes effect 14 days after publication, with initial funding planned for 2027.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Gesetz zum Schutz und zur Entwicklung des schlesischen Ethnolekts\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz erkennt den schlesischen Ethnolekt (\\\"godka śląska\\\") offiziell als eine Variante der polnischen Sprache an und stellt ihn unter rechtlichen Schutz. Es ermöglicht den Unterricht des Ethnolekts in Schulen und die Ausstrahlung von Sendungen in öffentlichen Medien. Kommunen können Maßnahmen zur Bewahrung des schlesischen Kulturerbes finanzieren.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Der schlesische Ethnolekt wird offiziell als Variante der polnischen Sprache anerkannt und geschützt.\",\n    \"Der Unterricht des schlesischen Ethnolekts in Schulen wird ermöglicht, ähnlich dem regionalen Sprachunterricht.\",\n    \"Öffentliche Medien (TVP, Polskie Radio) dürfen Sendungen im schlesischen Ethnolekt ausstrahlen.\",\n    \"Kommunen können Mittel für kulturelle und bildungsbezogene Aktivitäten im Zusammenhang mit dem Ethnolekt und dem schlesischen Erbe bereitstellen.\",\n    \"Das Gesetz tritt 14 Tage nach der Verkündung in Kraft, die erste Finanzierung ist für 2027 vorgesehen.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Loi sur la protection et le développement de l'ethnolecte silésien\",\n  \"fr_summary\": \"Cette loi reconnaît officiellement l'ethnolecte silésien (\\\"godka śląska\\\") comme une variante de la langue polonaise et lui accorde une protection juridique. Elle permet l'enseignement de l'ethnolecte dans les écoles et la diffusion de programmes dans les médias publics. Les collectivités locales peuvent financer des initiatives de préservation du patrimoine culturel silésien.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"L'ethnolecte silésien est officiellement reconnu et protégé comme une variante de la langue polonaise.\",\n    \"L'enseignement de l'ethnolecte silésien dans les écoles sera possible, similaire à l'enseignement des langues régionales.\",\n    \"Les médias publics (TVP, Polskie Radio) seront autorisés à diffuser des programmes en ethnolecte silésien.\",\n    \"Les collectivités locales peuvent allouer des fonds pour soutenir les activités culturelles et éducatives liées à l'ethnolecte et au patrimoine silésien.\",\n    \"La loi entre en vigueur 14 jours après sa publication, avec un premier financement prévu pour 2027.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Ley de protección y desarrollo del etnolecto silesio\",\n  \"es_summary\": \"Esta ley reconoce oficialmente el etnolecto silesio (\\\"godka śląska\\\") como una variante del idioma polaco y le otorga protección legal. Permite la enseñanza del etnolecto en las escuelas y la emisión de programas en los medios públicos. Los gobiernos locales pueden financiar iniciativas para preservar el patrimonio cultural silesio.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"El etnolecto silesio es reconocido y protegido oficialmente como una variante del idioma polaco.\",\n    \"Se permitirá la enseñanza del etnolecto silesio en las escuelas, de manera similar a la enseñanza de lenguas regionales.\",\n    \"Los medios públicos (TVP, Radio Polaca) podrán emitir programas en etnolecto silesio.\",\n    \"Los gobiernos locales pueden asignar fondos para apoyar actividades culturales y educativas relacionadas con el etnolecto y el patrimonio silesio.\",\n    \"La ley entra en vigor 14 días después de su publicación, con la primera financiación prevista para 2027.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Legge sulla protezione e lo sviluppo dell'etnoletto slesiano\",\n  \"it_summary\": \"Questa legge riconosce ufficialmente l'etnoletto slesiano (\\\"godka śląska\\\") come variante della lingua polacca e gli conferisce protezione legale. Consente l'insegnamento dell'etnoletto nelle scuole e la trasmissione di programmi nei media pubblici. Gli enti locali possono finanziare iniziative per preservare il patrimonio culturale slesiano.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"L'etnoletto slesiano è ufficialmente riconosciuto e protetto come variante della lingua polacca.\",\n    \"Sarà possibile l'insegnamento dell'etnoletto slesiano nelle scuole, in modo simile all'insegnamento delle lingue regionali.\",\n    \"I media pubblici (TVP, Radio Polacca) potranno trasmettere programmi in etnoletto slesiano.\",\n    \"Gli enti locali possono stanziare fondi per sostenere attività culturali ed educative legate all'etnoletto e al patrimonio slesiano.\",\n    \"La legge entra in vigore 14 giorni dopo la pubblicazione, con il primo finanziamento previsto per il 2027.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Wet ter bescherming en ontwikkeling van het Silezische etnolect\",\n  \"nl_summary\": \"Deze wet erkent het Silezische etnolect (\\\"godka śląska\\\") officieel als een variant van de Poolse taal en verleent het juridische bescherming. Het maakt onderwijs in het etnolect op scholen mogelijk en uitzendingen in de publieke media. Lokale overheden kunnen initiatieven financieren om het Silezische culturele erfgoed te behouden.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Het Silezische etnolect wordt officieel erkend en beschermd als een variant van de Poolse taal.\",\n    \"Onderwijs in het Silezische etnolect op scholen wordt mogelijk, vergelijkbaar met regionaal taalonderwijs.\",\n    \"Publieke media (TVP, Poolse Radio) mogen programma's in het Silezische etnolect uitzenden.\",\n    \"Lokale overheden kunnen geld toewijzen voor culturele en educatieve activiteiten met betrekking tot het etnolect en het Silezische erfgoed.\",\n    \"De wet treedt in werking 14 dagen na publicatie, met de eerste financiering gepland voor 2027.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Lei de proteção e desenvolvimento do etnolecto silesiano\",\n  \"pt_summary\": \"Esta lei reconhece oficialmente o etnolecto silesiano (\\\"godka śląska\\\") como uma variante da língua polaca e concede-lhe proteção legal. Permite o ensino do etnolecto nas escolas e a transmissão de programas nos meios de comunicação públicos. Os governos locais podem financiar iniciativas para preservar o património cultural silesiano.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"O etnolecto silesiano é oficialmente reconhecido e protegido como uma variante da língua polaca.\",\n    \"O ensino do etnolecto silesiano nas escolas será possível, de forma semelhante ao ensino de línguas regionais.\",\n    \"Os meios de comunicação públicos (TVP, Rádio Polaca) poderão transmitir programas em etnolecto silesiano.\",\n    \"Os governos locais podem atribuir fundos para apoiar atividades culturais e educativas relacionadas com o etnolecto e o património silesiano.\",\n    \"A lei entra em vigor 14 dias após a sua publicação, com o primeiro financiamento previsto para 2027.\"\n  ],\n  \"category\": [\"Media and Culture\", \"Education\", \"Local Government\"]\n}"
    }
  ]
}