{
  "legislationId": "10_2823",
  "lastUpdate": "2026-07-17T11:53:27.199Z",
  "history": [
    {
      "timestamp": "2026-07-17T11:53:27.199Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2823/text/index.html",
      "model": "gemini-flash-lite-latest",
      "prompt_sent": "\r\nROLE: Fact Checker.\r\nTASK: Compare SOURCE (the original) and SUMMARY (a summary prepared by another AI).\r\n\r\nYour goal is to detect \"FABRICATED SPECIFICS\" (Fabricated Entities) in SUMMARY.\r\n\r\nSOURCE:\r\nDruk nr 2823 Warszawa, 15 lipca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-92-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Klimatu i Środowiska. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2 % przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Art. 2. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 401 w ust. 7 w pkt 22 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 23 w brzmieniu: „23) wpływy z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.”; 2) w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a w brzmieniu: „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości niemniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 23, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak niewięcej niż o 0,2 % kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz zespołów parków krajobrazowych i parków krajobrazowych, 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1080, 1812 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 176, 426, 605, 607 i 635. – 2 – 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska – z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna.”. Art. 3. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. Art. 4. 1. W latach 2027–2036 maksymalny limit wydatków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, będących skutkiem finansowym wejścia w życie ustawy, wynosi w roku: 1) 2027 – 226 000 000 zł; 2) 2028 – 231 650 000 zł; 3) 2029 – 237 441 000 zł; 4) 2030 – 243 377 000 zł; 5) 2031 – 249 462 000 zł; 6) 2032 – 255 698 000 zł; 7) 2033 – 262 091 000 zł; 8) 2034 – 268 643 000 zł; 9) 2035 – 275 359 000 zł; 10) 2036 – 282 243 000 zł. 2. Minister właściwy do spraw środowiska monitoruje wykorzystanie limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, oraz wdraża mechanizm korygujący, o którym mowa w ust. 3. 3. W przypadku gdy wielkość wydatków po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie więcej niż 65 % limitu wydatków przewidzianych na dany rok, dysponent środków obniża wielkość środków przeznaczonych na wydatki w drugim półroczu o kwotę stanowiącą różnicę między wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE I. Cel i potrzeba regulacji Przedkładany projekt ustawy zakłada wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, oraz w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”. Ochrona przyrody w Polsce boryka się z problemem braku wystarczających środków finansowych na podejmowanie działań w tym obszarze. Pilna realizacja części z tych działań, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z obowiązków nałożonych przepisami prawa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak istotnie ograniczony przez niemożność sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Dotyczy to również województw, jako jednostek samorządu terytorialnego odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, które, podobnie jak inne podmioty systemu ochrony przyrody, realizują zadania na obszarach cennych przyrodniczo, często pokrywających się z obszarami Natura 2000. Przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. II. Stan aktualny Potrzeba realizacji określonych zadań z zakresu ochrony przyrody wynika z istniejących uregulowań prawnych, w tym zobowiązań Polski jako członka Unii Europejskiej (UE). Także społeczeństwo postuluje konieczność realizacji dodatkowych działań na rzecz ochrony szczególnie cennych przyrodniczo obszarów i gatunków. Jak już wyżej wspomniano, dostęp do środków na ochronę różnorodności biologicznej ulega istotnym ograniczeniom z uwagi na brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich 2 kluczową grupę stanowią parki narodowe. Istotnym elementem systemu ochrony przyrody są również parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, obejmujące rozległe obszary cenne przyrodniczo, często pokrywające się z obszarami Natura 2000 lub otulinami parków narodowych. Ograniczenia finansowe jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych utrudniają realizację działań ochronnych i wykorzystanie dostępnych instrumentów wsparcia, w tym wymagających zapewnienia wkładu własnego. Alokacja środków finansowych w dwóch programach krajowych (FEPW 1) oraz FEnIKS 2) ) na działania dotyczące usprawnienia zarządzania obszarami chronionymi, w tym rozbudowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej, wynosiła ponad 310 000 000 zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 000 000 zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem uzyskania tych środków finansowych jest jednak pozyskanie minimum 15 % wartości kwalifikowalnej projektów na wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa. Analogiczna bariera wkładu własnego może występować także po stronie jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, jeżeli realizują działania kwalifikujące się do wsparcia w ramach programów krajowych lub regionalnych. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki finansowe z dotacji celowych z budżetu państwa w wysokości 134 849 000 zł (dane za 2023 r. z wykonania budżetu) pokrywają około 31 % potrzeb finansowych parków 1) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 2) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 3 narodowych (zabezpieczają niemal wyłącznie koszty związane z wynagrodzeniami pracowników parków narodowych), środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 1 % przychodów stanowią środki otrzymane z UE. Niski udział środków otrzymywanych z UE w pokrywaniu potrzeb finansowych parków narodowych wynika, jak już wspomniano powyżej, z braku środków na finansowanie przez parki narodowe wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć wkładów własnych projektów, gdyż pozyskane środki finansowe przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem realizacja potrzeb parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, określonych w szczególności na podstawie danych pozyskanych przy tworzeniu projektu ustawy budżetowej na 2025 r., obejmuje: 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 000 zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 000 zł rocznie); 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie). Dodatkowo parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski Park Narodowy – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 000 zł; 2) Wielkopolski Park Narodowy – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 000 zł; 3) Narwiański Park Narodowy – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 000 zł; 4) Biebrzański Park Narodowy – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 000 zł; 5) Poleski Park Narodowy – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 000 zł; 6) Ojcowski Park Narodowy – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 000 zł; 4 7) Wigierski Park Narodowy – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 000 zł. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody regionalni dyrektorzy ochrony środowiska (RDOŚ) odpowiadają za nadzór i zarządzanie rezerwatami przyrody oraz obszarami Natura 2000, co wiąże się m.in. z koniecznością opracowania dla każdego obszaru dokumentu planistycznego, uzupełniania wiedzy o przedmiotach ochrony, a także w przypadku obszarów Natura 2000 prowadzenia monitoringu oceny efektów podejmowanych działań. W całej Polsce funkcjonują obecnie 1523 rezerwaty przyrody. Natomiast w skład europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7, z późn. zm.), zajmujących około 16 % powierzchni lądowej, oraz 868 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102), zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie stanowi to 1013 obszarów Natura 2000 (w tym 10 obszarów ptasich i siedliskowych posiadających wspólne granice), zajmujących około 30 % powierzchni lądowej kraju. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi (z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów). Największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. Realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony przyrody jest wysoce obciążająca dla tych instytucji. Koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3 250 000 000 zł rocznie, w tym ponad 3 000 000 000 zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 000 000 zł to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4 800 000 000 euro. Potrzeba pozyskania znacznych środków finansowych jest również widoczna w przypadku rezerwatów przyrody. Dla każdego rezerwatu należy ustanowić plan ochrony, którego średni szacunkowy koszt opracowania wynosi 50 000 zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów 5 nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę potrzeb 42 800 000 zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). W krajowym systemie ochrony przyrody ważną rolę, oprócz parków narodowych, rezerwatów przyrody oraz obszarów Natura 2000, odgrywają parki krajobrazowe. Aktualnie w Polsce funkcjonuje 126 parków krajobrazowych, obejmujących około 8,6 % powierzchni kraju. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania i popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Dla parku krajobrazowego, podobnie jak dla parków narodowych i rezerwatów przyrody, sporządza się plan ochrony będący podstawowym dokumentem w zakresie planowania i realizacji zadań, zgodnie z celami utworzenia tej formy ochrony przyrody. Tym samym potrzeby finansowe związane z pozyskaniem większych środków na zadania dotyczące ochrony przyrody dotyczą również parków krajobrazowych lub ich zespołów, w których są realizowane działania związane m.in. z ochroną wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ograniczaniem presji turystycznej, edukacją przyrodniczą oraz wspieraniem ochrony obszarów Natura 2000. Ze względu na powiązanie funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów z budżetami jednostek samorządu terytorialnego, dostępność środków na te działania bywa ograniczona i zmienna w czasie. Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) wyniosły prawie 5 500 000 zł (średnio 370 000 zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom finansowym pozyskiwanym z NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 000 000 zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskali 11 400 000 zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów unijnych, takich jak FEnIKS czy LIFE 3) . 3) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 6 Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po okresie obowiązywania programów (2021–2027). Z uwagi na powyższe istnieje potrzeba wprowadzenia dodatkowego mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z czynną ochroną przyrody, realizowanych przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz jednostki odpowiedzialne za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z PGL LP do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. III. Projektowane zmiany Projekt ustawy w art. 1 zakłada wprowadzenie zmian w ustawie o lasach przez dodanie przepisu art. 58c przewidującego obowiązek dokonywania przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych ze środków PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Określona w projektowanym art. 58c ust. 1 ustawy o lasach wysokość kwartalnych wpłat przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW dedykowana finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody będzie stanowiła, zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 2, równowartość 2 % przychodów uzyskanych za każdy kwartał przez PGL LP ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Ograniczenie obowiązku dokonywania wpłat przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych do kwoty uzyskanej od sprzedaży drewna w nadleśnictwach, tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP również prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę, zabezpiecza możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego w przypadku powstania ewentualnych niedoborów finansowych, który w istniejącym stanie prawnym w odniesieniu do ww. zakładów nie miałby zastosowania. Fundusz Leśny pełni bowiem, co do zasady, rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążały koszty działalności nadleśnictw, przez co część takich nadleśnictw może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 3 wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do trzydziestego dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale. 7 Mechanizm dokonywania analogicznych wpłat jest znany i stosowany w oparciu o art. 58b ustawy o lasach, a przewidziane w nim są wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg 4) . Projektowana zmiana w ustawie o lasach powoduje konieczność wprowadzenia zmian w ustawie – Prawo ochrony środowiska. Zmiany te przewiduje art. 2 projektu ustawy, w świetle których w art. 401 ust. 7 ustawy – Prawo ochrony środowiska zostanie wprowadzony punkt 23, uzupełniający listę przychodów NFOŚiGW o wpłaty Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy o lasach. Projektowana nowelizacja obejmuje również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie ust. 8a, określającego kierunki finansowania zadań z zakresu ochrony przyrody, jak też beneficjentów środków. Projektowany art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska przewiduje przeznaczenie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP (po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów) na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań realizowanych przez parki narodowe oraz parki krajobrazowe lub ich zespoły, za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego właściwych dla funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, GDOŚ i RDOŚ – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39 ustawy. Z dofinansowania przez NFOŚiGW zostaną wyłączone przedsięwzięcia, zadania i działania, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie drewna. Projekt ustawy przewiduje w art. 3, że pierwsza wpłata Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. Projekt ustawy przewiduje w art. 4 regułę wydatkową, zgodnie z art. 50 ust. 1a, 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. IV. Przewidywane skutki projektowanych zmian ustawowych Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. 4) Art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz. U. z 2025 r. poz. 94, z późn. zm.). 8 Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe podmioty w systemie, tj. parki narodowe. W przypadku parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych wsparcie będzie przekazywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych przez NFOŚiGW z właściwymi województwami. Perspektywa zwiększenia możliwości finansowania ważnych inicjatyw (nie tylko przy udziale środków europejskich) pozwoli także na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek do realizacji nie tylko obligatoryjnych, ale także bardziej ambitnych, dodatkowych działań na rzecz ochrony przyrody. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania. W latach 2019–2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892 800 zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626 500 m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555 500 zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232 500 m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320 000 zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573 700 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517 400 m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013 000 zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316 500 m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931 600 zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486 200 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070 600 m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227 900 zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756 500 m 3 . Sytuacja finansowa PGL LP pozostaje zatem stabilna, a nałożenie na PGL LP przewidzianego w projektowanej ustawie obowiązku dokonywania wpłat nią nie zachwieje. Założenia planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2024 r. były realizowane bez większych 9 przeszkód, mimo dodatkowych potrzeb związanych z usuwaniem skutków klęski żywiołowej wywołanej wielkoskalową powodzią na południu kraju, która miała miejsce w okresie wrzesień-październik 2024 r. Z aktualnej sprawozdawczości finansowej wynika, że Lasy Państwowe zamknęły finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 000 000 zł netto. Plan finansowo-gospodarczy PGL LP na 2025 r. również wskazywał na wynik finansowy w wysokości 390 500 000 zł brutto, tj. około 332 200 000 zł netto. Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna wzrastają: 2020 r. – 7 524 226 000 zł; 2021 r. – 8 919 116 000 zł; 2022 r. – 13 510 803 000 zł; 2023 r. – 12 524 240 500 zł, 2024 r. – 11 200 000 000 zł. Należy zwrócić uwagę, że PGL LP zarządza majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część środków pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. PGL LP jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (i jego jednostki organizacyjne) nie posiada odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, a jego funkcjonowanie jako statio fisci wiąże się ściśle z działaniem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w ramach zarządu mieniem, którego najważniejszym składnikiem są lasy. Biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, należy stwierdzić, że PGL LP zostało powierzone zarówno zarządzanie, jak i reprezentacja w zakresie zarządzanego mienia. Tym samym w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego, jest w zasadzie zawsze Skarb Państwa. PGL LP sprawuje zarząd mieniem Skarbu Państwa na zasadach określonych w ustawie o lasach. Ustawodawca może zatem, z poszanowaniem zasad konstytucyjnych, kształtować publicznoprawne mechanizmy redystrybucji części środków pozostających do dyspozycji tego podmiotu na realizacje innych zadań publicznych, w szczególności z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody. W świetle powyższego ustawodawca może zdecydować o przeznaczeniu środków finansowych wypracowanych przez PGL LP na majątku Skarbu Państwa na cele związane z ochroną przyrody bez naruszenia konstytucyjnego prawa własności. Takie przesunięcie środków finansowych stanowi wyraz racjonalnego wykorzystania mienia państwowego do realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, która to ochrona jest konstytucyjnym zadaniem władz publicznych oraz realizacją zobowiązań międzynarodowych. Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu czynnej ochrony przyrody nie będzie miało istotnego wpływu na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności lub 10 nieznacznego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochrony i monitoringu przyrody. Istotne będzie znaczenie społeczne projektowanych zmian. Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody, w szczególności działania ochrony czynnej, mają duży wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wysokość zobowiązania wieloletniego utworzonego dzięki corocznym wpłatom PGL LP. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli np. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. V. Pozostałe informacje Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt ustawy nie podlega notyfikacji aktów prawnych określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Klimatu i Środowiska Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Mikołaj Dorożała – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Konserwator Przyrody Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Magdalena Bukowska – Dyrektor Departamentu Leśnictwa i Łowiectwa w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Zbigniew Sepioł – radca prawny w Wydziale Obsługi Prawno-Legislacyjnej w Departamencie Leśnictwa i Łowiectwa tel. (22) 36 91 050 e-mail: Zbigniew.Sepiol@klimat.gov.pl Data sporządzenia 28.05.2026 Źródło: Inne Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UD108 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Istotnym problemem identyfikowanym przez Ministra Klimatu i Środowiska jest brak wystarczających środków na finansowanie działań w obszarze ochrony przyrody. Pilna realizacja części z nich, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z przepisów prawa krajowego i unijnego. Inne, takie jak wzmożenie działań ochronnych na terenach obszarów chronionych, w tym na obszarze Puszczy Białowieskiej, czy tworzenie nowych parków narodowych i rezerwatów przyrody, stanowią postulat podnoszony od lat nie tylko przez naukowców i sektor pozarządowy, ale również znaczną część społeczeństwa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak limitowany przez brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich kluczową grupę stanowią parki narodowe, które to m.in. podmioty tworzą podstawę systemu ochrony przyrody w Polsce. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki dotacji celowej z budżetu państwa w wysokości 182 517 tys. zł (dane na 2026 r. z ustawy budżetowej na 2026 r.) pokrywają około 31 % potrzeb parków narodowych, środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 3 % przychodów stanowią środki otrzymane z Unii Europejskiej (UE). Niski udział środków otrzymywanych z UE wynika z braku środków na finansowanie wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć kosztów współfinansowania projektów, gdyż pozyskane środki przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Główne grupy wydatków parków narodowych obejmują: wynagrodzenia pracowników – około 35 %, składki na ubezpieczenia społeczne – około 6 %, amortyzacja – około 15 %, podatki i opłaty – około 2 %, pozostałe koszty funkcjonowania, w tym materiały i energia – około 30 %. Koszty realizacji zadań określonych w ustawie stanowią około 12 % wydatków parków narodowych. Dotacja budżetowa zabezpiecza niemal wyłącznie koszty związane z wypłatą wynagrodzeń pracownikom parków narodowych. Potrzeby parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, obejmują (dane odzwierciedlają koszty uśrednione potrzeb parków narodowych dot. realizacji zadań parków narodowych określonych w art. 8b ustawy o ochronie przyrody): 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 tys. zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 tys. zł rocznie); 2 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie). Parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski PN – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 tys. zł; 2) Wielkopolski PN – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 tys. zł; 3) Narwiański PN – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 tys. zł; 4) Biebrzański PN – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 tys. zł; 5) Poleski PN – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 tys. zł; 6) Ojcowski PN – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 tys. zł; 7) Wigierski PN – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 tys. zł. W latach 2024–2025 niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe na wykupy gruntów z rezerwy celowej budżetu państwa: 1) Biebrzański PN – 2 131 tys. zł; 2) Gorczański PN – 132 tys. zł; 3) PN „Ujście Warty” – 30 tys. zł; 4) Poleski PN – 376 tys. zł; 5) Roztoczański PN – 140 tys. zł; 6) Kampinoski PN – 3 769 tys. zł; 7) Wigierski PN – 1 861 tys. zł. W 2026 r. niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na wykupy gruntów: 1) Biebrzański PN – 1 500 tys. zł; 2) Narwiański PN – 500 tys. zł; 3) Poleski PN – 500 tys. zł; 4) Pieniński PN – 500 tys. zł; 5) Kampinoski PN – 2 000 tys. zł; 6) Wigierski PN – 1 000 tys. zł. Odrębną kwestią są zobowiązania nałożone na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (RDOŚ), jako sprawujących nadzór nad rezerwatami przyrody i obszarami Natura 2000, wynikające z przepisów prawa krajowego i unijnego. W Polsce obecnie funkcjonują 1523 rezerwaty przyrody i jest planowane utworzenie kilkuset kolejnych. Natomiast w skład sieci Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów specjalnej ochrony ptaków, zajmujących około 16 % powierzchni lądowej oraz 868 specjalnych obszarów ochrony siedlisk zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie sieć obszarów Natura 2000 zajmuje około 30 % powierzchni lądowej kraju. Na terenie wszystkich tych obszarów RDOŚ są zobowiązane nie tylko do realizacji ochrony w oparciu o ustalone dokumenty planistyczne, ale również w przypadku obszarów Natura 2000 do bieżącej oceny ich efektów i określania stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i populacji chronionych gatunków w terenie. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów, a największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. W związku z tym realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony jest wysoce obciążająca te instytucje. Należy tu podkreślić, że koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3,25 mld zł rocznie, w tym ponad 3 mld zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 mln złotych to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4,8 mld euro. W przypadku rezerwatów dla każdego rezerwatu przyrody należy ustanowić plan ochrony, przy czym średni szacunkowy koszt na obszar wynosi 50 tys. zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę 42,8 mln zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). Równolegle istotną rolę w systemie ochrony przyrody odgrywają parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Parki krajobrazowe obejmują rozległe obszary o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych, pełniąc funkcję ochrony obszarowej o znaczeniu regionalnym oraz stanowiąc ważne otoczenie i bufor dla form ochrony przyrody 3 o wyższym reżimie prawnym. Znaczna część obszarów cennych przyrodniczo, w tym liczne obszary sieci Natura 2000, jest zlokalizowana na terenach parków krajobrazowych lub w otulinach parków narodowych, co generuje realną potrzebę prowadzenia działań ochrony czynnej, pozwalającej na ograniczanie zagrożeń zewnętrznych dla innych form ochrony przyrody, inwentaryzacji i monitoringu przyrodniczego oraz edukacji przyrodniczej i działań ukierunkowanych na ograniczanie presji antropogenicznej. Możliwości finansowania powyższych działań w parkach krajobrazowych i zespołach parków krajobrazowych są bowiem zróżnicowane regionalnie i zależą od przyjętego w danym województwie modelu organizacyjnego oraz uwarunkowań budżetowych jednostek odpowiedzialnych za ich funkcjonowanie. W praktyce ogranicza to zdolność do systematycznego prowadzenia monitoringu i działań ochronnych oraz do przygotowania projektów współfinansowanych ze środków UE i zapewnienia wkładu własnego, co analogicznie jak w przypadku innych beneficjentów ogranicza realne wykorzystanie dostępnych instrumentów finansowania zewnętrznego na ochronę przyrody. Przy wykorzystaniu dostępnych danych dotyczących środków wykorzystywanych w parkach krajobrazowych i ich zespołach w wybranych województwach w latach 2018–2025 (okres realnego wdrażania projektów perspektywy finansowej 2014–2020) wyznaczono wskaźnik przeliczeniowy (roczne nakłady na zadania z zakresu ochrony przyrody i krajobrazu/ha). W oparciu o wskaźnik, dane na temat powierzchni województw oraz skumulowany wskaźnik inflacji dla zadanego okresu oszacowano średnioroczne zapotrzebowanie parków krajobrazowych na środki na poziomie około 66 mln zł, czyli około 25 % kwoty, która (zgodnie z przyjętymi założeniami) będzie dostępna w ujęciu rocznym. Należy przyjąć, że jest to kwota minimalna. W perspektywie finansowej 2014–2020 dla wielu parków krajobrazowych zostały opracowane plany ochrony z założeniem, że mają być podstawą do realizacji konkretnych działań ochronnych w najbliższych latach. Zapotrzebowanie na środki dla parków krajobrazowych i ich zespołów Województwo Powierzchnia parków krajobrazowych (ha) Zapotrzebowanie na środki (zł/rok) 66,7 DOLNOŚLĄSKIE 206 882 5,3 KUJAWSKO-POMORSKIE 235 499 6,0 LUBELSKIE 235 772 6,0 LUBUSKIE 77 447 2,0 ŁÓDZKIE 100 136 2,6 MAŁOPOLSKIE 182 833 4,7 MAZOWIECKIE 171 259 4,4 OPOLSKIE 62 591 1,6 PODKARPACKIE 283 747 7,2 PODLASKIE 86 566 2,2 POMORSKIE 167 908 4,3 ŚLĄSKIE 229 725 5,9 ŚWIĘTOKRZYSKIE 126 353 3,2 WARMIŃSKO-MAZURSKIE 147 521 3,8 WIELKOPOLSKIE 180 519 4,6 ZACHODNIOPOMORSKIE 119 501 3,0 Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) to łącznie przez cały ten okres prawie 5,5 mln zł (średnio 0,37 mln zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom pozyskiwanym z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 mln zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskały 11,4 mln zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów 4 unijnych jak np. FEnIKS 1) i LIFE 2) . Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po perspektywie 2021–2027. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych występuje ograniczona przewidywalność finansowania działań z zakresu ochrony przyrody. W praktyce może to ograniczać zdolność do planowania i prowadzenia działań ochronnych w skali krajobrazowej, w tym na obszarach Natura 2000 zlokalizowanych w granicach parków krajobrazowych. Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z ochroną przyrody przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych (dyrektorzy parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych lub jednostki zapewniające ich funkcjonowanie). Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. W latach 2019– 2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892,8 tys. zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626,5 tys. m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555,5 tys. zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232,5 tys. m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573,7 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517,4 tys. m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316,5 tys. m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931,6 tys. zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486,2 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070,6 tys. m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227,9 tys. zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756,5 tys. m 3 . Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna kształtują się następująco: 2020 r. – 7 524 226 tys. zł; 2021 r. – 8 919 116 tys. zł; 2022 r. – 13 510 803 tys. zł; 2023 r. – 12 524 240 tys. zł; 2024 r. 11 200 000 tys. zł. Procentowy udział przychodów ze sprzedaży drewna w przychodach ogółem PGL LP w kolejnych latach kształtował się odpowiednio: 2020 – 87,7 %; 2021 – 88,3 %; 2022 – 89,2 %, 2023 – 85,9 %, 2024 – 86,2 %. Projektowany ustawą mechanizm wpłat nie determinuje ilości pozyskiwanego drewna, został za to wprost powiązany z przychodami z jego sprzedaży. Projekt nie będzie miał również wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna. Ewentualna fluktuacja ceny drewna jest spowodowana warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym. Z tych też względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na przemysł drzewny. Przyjęty mechanizm, zgodnie z którym wzrost przychodów ze sprzedaży drewna wiąże się wprost ze zwiększeniem środków na ochronę przyrody, może przyczynić się do wzrostu społecznej świadomości, że działalność gospodarcza PGL LP, poza zapewnianiem podaży drewna dla krajowego przemysłu, przynosi dodatkowe korzyści w postaci wspierania działań proprzyrodniczych prowadzonych przez umocowane ustawowo podmioty. Dodatkowe środki z PGL LP umożliwią przede wszystkim realizację zadań GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych związanych z udostępnianiem obszarów chronionych, z działaniami na rzecz zapewnienia przestrzegania ograniczeń, zakazów i nakazów obowiązujących na terenach form ochrony przyrody oraz inwentaryzacją przyrodniczą i edukacją przyrodniczą. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki te mogą w szczególności wspierać działania ograniczające presję na obszary cenne przyrodniczo (w tym na obszarach Natura 2000) oraz poprawę podstaw informacyjnych dla zarządzania ochroną przyrody w skali krajobrazowej. Środki unijne w dwóch programach krajowych (FEPW 3) oraz FEnIKS) na działania dotyczące budowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej dla samych tylko parków narodowych wynosiły ponad 310 mln zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 mln zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem sięgnięcia po te środki jest jednak pozyskanie min. 15 % wartości projektów na obowiązkowy 1) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 2) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 3) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 5 wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa (obok środków na bieżącą działalność). Analiza aktualnych potrzeb określonych przez parki narodowe, dotyczących tylko 15 % środków na współfinansowanie wydatków kwalifikowalnych w ramach dwóch głównych programów wsparcia: FEnIKS oraz FEPW, wykazała kwotę blisko 100 mln 4) zł w latach 2024–2028 (70 mln dla projektów aktualnie procedowanych, tj. wyłonionych do dofinansowania lub będących w trakcie oceny). Do tego należy doliczyć wartość podatku VAT, niekwalifikowalnego w przypadku części projektów (w zależności od rodzaju projektu wynosi średnio 15–18 % wartości całkowitej projektu 5) ). Tylko w przypadku dwóch ww. programów wartość podatku VAT, przy założeniu uzyskania dofinansowania ze środków UE na wszystkie aktualnie procedowane projekty, w których może on stanowić wydatek niekwalifikowalny, wyniosłaby pomiędzy 69–82 mln zł w latach 2024–2028 (z czego znaczna część nie będzie mogła zostać odzyskana, stanowiąc realne obciążenie dla beneficjentów). Projektodawca zakłada zatem, że średnioroczny koszt współfinansowania projektów realizowanych przez parki narodowe z udziałem środków unijnych, w tym FEnIKS oraz FEPW, a także podatków z tym związanych, wyniesie w latach 2024–2028 około 40 000 tys. zł. Łączne dodatkowe średnioroczne zapotrzebowanie parków narodowych na środki finansowe obrazuje poniższe zestawienie: Rodzaj wydatków Kwota w tys. zł Koszty realizacji działań ochronnych 70 000 Koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego 10 000 Koszty budowy i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej 50 000 Koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego 10 000 Wykup nieruchomości 20 000 Współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE, w tym FEnIKS oraz FEPW 40 000 Razem 200 000 Należy mieć na względzie, że potrzeby zgłaszane przez parki narodowe, dotyczące realizacji projektów, w znacznej mierze wiążą się z możliwością wykonywania przez nie zadań ustawowych, tj. opracowania planów ochrony, udostępniania zasobów parku społeczeństwu w sposób bezpieczny dla przedmiotu ochrony, prowadzenia działań edukacyjnych etc. Brak środków na finansowanie lub współfinansowanie projektów przyrodniczych będzie skutkowało nie tylko niepełnym wykorzystaniem ostatnich tak dużych unijnych środków na ochronę przyrody, ale również problemami w skutecznej realizacji obowiązkowych zadań podmiotów publicznych. Ponadto wpłynie to negatywnie na liczbę i jakość projektów m.in. wskutek obserwowanego odpływu kadry na skutek niedofinansowania. W parkach narodowych są zauważalne trudności z zatrudnianiem wykwalifikowanych pracowników, co wynika z niższych wynagrodzeń, w szczególności między parkami narodowymi a PGL LP. Przeciętne wynagrodzenie w 2024 r. w PGL LP wyniosło 11 471 zł, natomiast w parkach narodowych 8 400 zł. Nie można również pominąć kwestii dążenia do utrzymania i poprawy jakości zasobów przyrodniczych kraju i coraz większej świadomości społecznej w tym zakresie. Obywatele oczekują od administracji państwowej skutecznego reagowania w sytuacji pogarszania się stanu środowiska i dóbr przyrodniczych, które traktują jak dobro wspólne. Bez dysponowania dostatecznymi zasobami finansowymi w dobie postępujących zmian klimatu i rosnącej skali zagrożeń dla przyrody realizacja tego zadania będzie istotnie utrudniona. Nie bez znaczenia jest również przyjęte ostatnio przez Parlament Europejski rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law), które w perspektywie kilku najbliższych lat nałoży na organy ochrony przyrody dodatkowe obowiązki związane z ochroną zasobów przyrodniczych Polski. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Przekierowanie do NFOŚiGW części środków finansowych z PGL LP w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w poszczególnych kwartałach w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody i zadań 4) Dotyczy projektów parków narodowych wyłanianych zarówno w naborach niekonkurencyjnych, jak i konkurencyjnych. 5) Podatek VAT stanowi koszt kwalifikowalny jedynie wówczas, gdy został poniesiony przez beneficjenta w związku z kosztami kwalifikowalnymi, zaś beneficjent nie ma prawnej możliwości odzyskania podatku VAT nawet w części. W pozostałych przypadkach VAT jest niekwalifikowalny. Taka sytuacja zachodzi w przypadku zdecydowanej większości projektów parków narodowych dotyczących inwestycji, np. budowy baz edukacyjnych, termomodernizacji oraz części projektów z zakresu kanalizacji ruchu turystycznego. Finalna wartość dodatkowego obciążenia beneficjentów projektów z tytułu niekwalifikowalnego VAT-u będzie zależna od liczby i wartości dofinansowanych projektów oraz ich rodzaju, tj. liczby działań projektowych dotyczących czynności opodatkowanych, dla których beneficjent posiada prawną możliwość odzyskania przynajmniej w części podatku VAT (niezależnie od tego czy rzeczywiście go odzyska i wg jakiego współczynnika). 6 związanych ze zwiększeniem lesistości pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące i przyszłe potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. Jednocześnie zwiększenie ilości środków przeznaczanych przez PGL LP na ochronę przyrody przyczyni się do wzmocnienia wizerunku tej organizacji jako podmiotu zaufania społecznego, dbającego o wspólne dobro, jakim jest przyroda. Podczas projektowania zmian były rozważane różne rozwiązania dotyczące możliwości wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, w szczególności przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Przyjęto rozwiązanie, które pozwoli na efektywne korzystanie ze środków finansowych (uproszczony dostęp do środków przez beneficjentów), bez konieczności nadmiernego obciążania budżetu państwa. Warto zwrócić uwagę, że PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część przychodów pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. Wdrożenie projektowanego rozwiązania wymaga dodania w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, przepisu przewidującego obowiązek dokonywania przez PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Wielkość środków przekazywanych do NFOŚiGW będzie zależna od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, stanowiąc koszt działalności podstawowej w PGL LP w ramach gospodarki leśnej. Zmiana w ustawie o lasach spowoduje konieczność wprowadzenia zmian w art. 401 ust. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”, przez uzupełnienie listy źródeł wpływów NFOŚiGW o wpłaty PGL LP. Nowelizacja obejmie również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie przepisu, określającego kierunki finansowania ochrony środowiska, o których mowa w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, ze środków pochodzących z wpłat PGL LP. Wejście w życie projektowanych zmian będzie miało pośredni wpływ na Fundusz Leśny, który co do zasady pełni rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążać koszty działalności nadleśnictw, przez co część nadleśnictw, obciążonych dodatkowo tymi wpłatami, może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Dzięki ograniczeniu obowiązku dokonywania wpłat do nadleśnictw (tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę) zabezpieczona zostaje możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego, który w istniejącym stanie prawnym w przypadku zakładów nie miałby zastosowania. W 2024 r. PGL LP uzyskało dodatni wynik finansowy na poziomie około 764 mln zł netto, przy planowanym wyniku w wysokości około 350 mln zł. Analiza planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2025 r. wskazała na wynik finansowy wysokości 390,5 mln zł brutto, tj. około 332,2 mln zł netto (dane wykorzystane w powyższej analizie obejmują minione lata). Dodatkowe obciążenie nadleśnictw wpłatami 2 % przychodów od sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w planie w odniesieniu do 2 % wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłoby około 214 mln zł w skali roku, obniżając wartość wyniku finansowego, który jednak nadal byłby dodatni, i kształtował się na poziomie około 177 mln zł brutto. Szczegółowa analiza skutków finansowych planowanej regulacji znajduje się w pkt 6 OSR. Zamiarem jest, aby środki zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW zostały skierowane w szczególności na realizację przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych zadań niezbędnych do ochrony przyrody polegających m.in. na nabywaniu, w tym w ramach pierwokupu, przez parki narodowe na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w obszarze parku narodowego oraz tworzeniu infrastruktury niezbędnej do prowadzenia ochrony przyrody. Intencją jest również skierowanie tych środków na prace związane z badaniami, oceną i prognozowaniem stanu zasobów przyrodniczych, działania z zakresu ochrony w ekosystemach parków narodowych, parków krajobrazowych, obszarów Natura 2000 i rezerwatów przyrody, współfinansowanie projektów z zakresu ochrony przyrody, w tym funkcjonowania, zachowania i ochrony ekosystemów leśnych oraz zwiększania lesistości i bioróżnorodności w lasach, oraz związanych z zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki mogą wspierać w szczególności działania ochrony czynnej, inwentaryzacje i monitoring przyrodniczy, edukację przyrodniczą oraz działania ukierunkowane na ograniczanie presji na obszary cenne przyrodniczo, w tym na obszarach Natura 2000 położonych w granicach parków krajobrazowych i w ich otulinach. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe w tym zakresie podmioty – parki narodowe. Rozwiązanie będzie również sprzyjało przygotowaniu i współfinansowaniu projektów z udziałem środków UE realizowanych na obszarach parków 7 krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych, w szczególności pokrywających się z obszarami Natura 2000. Pozwoli to na efektywne wykorzystanie dostępnych środków unijnych i osiągnięcie efektów ekologicznych w skali niewspółmiernej do wartości wykorzystanych środków krajowych. Środki w ramach tych programów będą kierowane na konkretne działania z zakresu ochrony, z wyłączeniem zadań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Środki przekazywane w ramach współfinansowania projektów będą dotyczyły działań zależnych od typów projektów, które uzyskają dofinansowanie UE. Nie przewiduje się odrębnego finansowania wynagrodzeń i działalności bieżącej wskazanych beneficjentów. Poprawa bieżącego dostępu do finansowania wartościowych inicjatyw pozwoli na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek (GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych) w realizacji nie tylko obligatoryjnych działań na rzecz ochrony przyrody, ale także tych dodatkowych, bardziej ambitnych. Na etapie projektowania mechanizmu wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody rozważano następujące warianty: 1) zwiększenie finansowania z budżetu państwa – rozwiązanie to oceniono jako trudne do realizacji ze względu na liczne, konkurencyjne potrzeby w zakresie wydatków budżetowych; z uwagi na charakter potrzeb ochrony przyrody – w tym wymóg stabilności i przewidywalności finansowania – uznano, że systemowe zwiększenie dotacji budżetowej nie zapewni długofalowego rozwiązania problemu; 2) utworzenie specjalnego funduszu celowego finansowanego z wpływów z budżetu lub opłat środowiskowych – rozwiązanie polegające na powołaniu nowej jednostki organizacyjnej (lub subfunduszu w ramach NFOŚiGW), zasilanej ze środków publicznych, uznano za obciążone wysokim ryzykiem przedłużającego się procesu legislacyjnego oraz generujące dodatkowe koszty administracyjne; 3) rozszerzenie obecnych programów NFOŚiGW o komponenty dedykowane ochronie przyrody (w tym realizowanej przez parki narodowe, RDOŚ i GDOŚ oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) – choć rozwiązanie to pozwalałoby na zachowanie istniejącej struktury instytucjonalnej, jego wdrożenie wymagałoby zwiększenia alokacji środków, co i tak ostatecznie prowadziłoby do konieczności wskazania nowych źródeł przychodu; przy braku dodatkowego zasilania funduszy uznano, że realna skala wsparcia byłaby niewystarczająca względem zidentyfikowanych potrzeb. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Z uwagi na odmienne systemy finansowania ochrony przyrody i brak analogii – odstępuje się od badania tego zagadnienia. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie PGL LP (429 nadleśnictw) 1 (429) Dane własne Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa Minister właściwy ds. środowiska 1 Dane własne Umożliwienie wykorzystania dostępnych środków UE przez jednostki nadzorowane. Nadzór nad prawidłowością ustalania wysokości wpłat oraz wydatkowania środków przez NFOŚiGW NFOŚiGW 1 Dane własne Zwiększenie środków na finansowanie zadań związanych z ochroną przyrody i zwiększeniem lesistości kraju. Zwiększenie zadań związanych z udzielaniem dofinansowania, w tym: opracowanie niezbędnych procedur warunkujących skierowanie środków na zadania wskazane w projekcie ustawy, organizacja i przeprowadzanie naborów, rozpatrywanie wniosków o udzielenie 8 dofinansowania, zawieranie umów i ich rozliczanie oraz monitorowanie i kontrola projektów Parki narodowe 23 Dane własne Możliwość: 1) pozyskania środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody ze środków innych niż dotacja celowa z budżetu państwa; 2) wykorzystania środków dotacji budżetowej na funkcjonowanie, w tym wynagrodzenia; 3) pozyskania współfinansowania dla projektów, na które parki narodowe pozyskały dotację ze środków UE GDOŚ/RDOŚ 1/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Parki krajobrazowe/zespoły parków krajobrazowych 126/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Jednostki samorządu terytorialnego 16 województw, 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu, 2479 gmin (w tym 302 gminy miejskie, 718 gmin miejsko- wiejskich i 1459 gmin wiejskich) https://stat.gov.pl/statystyka- regionalna/jednostki- terytorialne/podzial- administracyjny-polski/ Wpływ pośredni, w postaci ożywienia lokalnych rynków pracy oraz pozytywnych efektów ekologicznych towarzyszących wdrażanym w dużej skali projektom przyrodniczym (w tym związanych z zachowaniem różnorodności biologicznej) 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Na etapie wypracowywania rozwiązań projekt był omawiany z PGL LP oraz GDOŚ. Projekt był skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r. Ze względu na istotne zmiany treści projektu było konieczne ich ponowienie w lutym 2026 r. W toku procesu legislacyjnego projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), w celu umożliwienia zgłaszania uwag oraz zainteresowania pracami nad przedmiotowym projektem ustawy. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. W ramach ponownych konsultacji publicznych projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących podmiotów: 1) Stowarzyszenia Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenia Papierników Polskich; 3) Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego; 5) Polskiego Towarzystwa Leśnego; 6) Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polskiego Związku Zrzeszeń Leśnych; 8) Klubu Przyrodników; 9) Ligi Ochrony Przyrody; 9 10) Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków; 11) Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”; 12) Towarzystwa Przyrodniczego „Bocian”; 13) Klubu Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacji Greenmind; 16) Stowarzyszenia – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. W ramach ponownego opiniowania projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących instytucji: 1) parków narodowych; 2) marszałków województw; 3) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowej Rady Ochrony Przyrody; 5) Państwowej Rady Ochrony Środowiska; 6) Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych; 7) Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; 8) regionalnych dyrektorów ochrony środowiska; 9) Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt podlega opiniowaniu przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego nie wydała jeszcze opinii na temat projektu. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom UE, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały omówione w raporcie z konsultacji, zawierającym zestawienie przedstawionych stanowisk lub opinii i odniesienie się do nich przez organ wnioskujący, udostępnionym na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącz nie (0- 10) Dochody ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 00 231,65 00 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Wydatki ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 231,65 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 10 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Saldo ogółem – NFOŚiGW 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Parki narodowe 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Środki do NFOŚiGW będą przekazywane kwartalnie przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych, z przeznaczeniem na zadania z zakresu ochrony środowiska, określone w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy – Prawo ochrony środowiska, związane z ochroną przyrody, w tym ochroną lasów i zwiększeniem lesistości. Finansowanie wykonania zadań przez GDOŚ i RDOŚ znajdzie swoje odzwierciedlenie w rezerwie 59 budżetu państwa, przeznaczonej dla państwowych jednostek budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżety jednostek samorządu terytorialnego. Parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych będą dofinansowywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych między NFOŚiGW a województwami, a następnie środki będą kierowane do parków krajobrazowych lub ich zespołów. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wysokość wpłat dokonywanych przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych będzie uzależniona od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna, a te stanowią wypadkową wielkości pozyskania i ceny surowca na rynku. Zgodnie z przyjętymi założeniami, bazując na danych z trzech lat (tj. 2022–2024) wskazanych w pkt 1 OSR oraz przyjętym w dniu 30 kwietnia 2026 r. planie finansowo-gospodarczym PGL LP na rok 2026, roczne pozyskanie drewna przez PGL LP oscyluje w granicach 37–40 mln m 3 , a przychód ze sprzedaży drewna – pomiędzy 13,5–11,2 mld zł (11,2 mld zł w planie na 2026 r.). Wielkość pozyskania drewna co do zasady jest przede wszystkim uwarunkowana przyrodniczo i wynika z planów urządzenia lasu. Zważywszy na podjęcie na poziomie resortu klimatu i środowiska, począwszy od 2024 r., działań zmierzających do wzmocnienia funkcji pozaprodukcyjnych (przyrodniczych i społecznych) lasów w zarządzie PGL LP, na potrzeby analiz przyjęto, jako minimalną, wartość pozyskania równą 38 mln m 3 i związanego z tym pozyskaniem przychodu ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach zaplanowaną dla 2025 r. (z uwzględnieniem istniejących ograniczeń): 10,7 mld zł. Wysokość wpłat do NFOŚiGW równa 2 % przychodów ze sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w odniesieniu do wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłaby wówczas około 214 mln zł. Maksymalna wartość pozyskania (a więc i przychodu ze sprzedaży drewna) w okresie 10 lat objętych analizą jest trudna do oszacowania, z uwagi na pojawiające się coraz częściej zaburzenia naturalnych trendów wynikające ze zmian klimatu (wzmożone gradacje szkodników, zamieranie i rozpad drzewostanów w wyniku suszy, zwiększona liczba huraganowych wiatrów siejąca spustoszenie w lasach etc.) Przyjmując jednak brak istotnych zaburzeń, na potrzeby analiz przyjęto maksymalne pozyskanie na poziomie około 40 mln m 3 i przychód ze sprzedaży wynoszący około 11,9 mld zł (uśrednione dane za lata 2023–2024 w których wielkość pozyskania oscylowała wokół 40 mln m 3 ). Wysokość 2 % wpłat do NFOŚiGW wyniosłaby wówczas około 238 mln zł. Uśredniając przewidywaną wysokość pozyskania i przychód ze sprzedaży drewna, od którego byłaby naliczona wartość wpłat, przyjęto, że środki finansowe wpływające z PGL LP do NFOŚiGW w ramach uruchomionego mechanizmu wpłat będą się kształtować średnio na poziomie około 226 mln zł (238–214). Na ceny drewna ma wpływ inflacja. W związku z tym kwoty dochodów oraz wydatków w okresie 10 lat zostały w tabeli zwiększone o wskaźnik inflacji (CPI). Projekt ustawy zakłada przekierowanie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP na finansowanie zadań realizowanych przez parki narodowe i województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych 11 w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy oraz przez RDOŚ i GDOŚ w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, i 39 ustawy. Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %, przy czym nie przewiduje się utworzenia nowych etatów. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Na potrzeby szacunkowego określenia skutków dla poszczególnych części sektora finansów publicznych przyjęto, że około 40 % środków z wpłat PGL LP (po odliczeniu kosztów obsługi NFOŚiGW w wysokości 0,2 % przychodów), tj. około 90 mln zł rocznie, będzie kierowane na zadania realizowane przez państwowe jednostki budżetowe – w szczególności GDOŚ oraz RDOŚ, około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do parków narodowych jako państwowych osób prawnych, natomiast około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do jednostek samorządu terytorialnego (marszałków województw) w celu finansowania zadań parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych. Przyjęta struktura ma charakter analityczny i może ulec korekcie na etapie programów priorytetowych NFOŚiGW, jednak pozwala odwzorować potencjalny rozkład skutków regulacji między budżet państwa, budżety jednostek samorządu terytorialnego oraz NFOŚiGW. Dokonując podziału środków między poszczególne podmioty (GDOŚ/RDOŚ, parki narodowe, parki krajobrazowe), kierowano się ich potrzebami związanymi z realizacją zadań z zakresu ochrony przyrody. Zwiększenie środków na ten cel jest głównym założeniem projektu ustawy. Z posiadanych danych wynika, że realizacja zadań ochrony czynnej w parkach narodowych to koszt około 70 mln zł rocznie. Z kolei w parkach krajobrazowych koszt ten wynosi około 30–35 % rocznych kosztów funkcjonowania tych jednostek, co również daje potrzeby na poziomie około 70 mln zł (koszt funkcjonowania wszystkich parków krajobrazowych to około 200 mln zł rocznie). Obie wartości stanowią około 30 % środków z PGL LP przeznaczonych na dofinansowanie zadań z zakresu ochrony przyrody. Pozostałe środki zostaną przeznaczone na wsparcie działań z zakresu ochrony przyrody realizowanych przez GDOŚ oraz RDOŚ, które zarządzają rezerwatami przyrody oraz siecią Natura 2000 pokrywającą około 30 % powierzchni kraju. Proponowane zmiany przepisów będą miały neutralny wpływ na dochody podatkowe. Zważywszy, że zarówno NFOŚiGW, jak i parki narodowe objęte są stabilizującą regułą wydatkową, zwaną dalej „SRW”, o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), zwaną dalej „uofp”, wydatki tych podmiotów są objęte limitem wydatków SRW. Jednocześnie, im wyższy udział środków przeznaczonych na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE w kwocie wydatków ogółem, tym mniejszy wpływ projektowanych zmian na kwestie SRW. Na współfinansowanie projektów z udziałem środków UE w 2026 r. w NFOŚiGW zaplanowano środki w wysokości 36,57 mln zł. Projektowana ustawa daje stosunkowo ograniczone możliwości współfinansowania projektów realizowanych z udziałem środków UE. Spośród planowanych beneficjentów środków przekazywanych przez PGL LP (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, województwa – parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) będzie możliwe przekazanie współfinansowania wyłącznie parkom narodowym i województwom na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. W tym zakresie środki pozyskane z PGL LP na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE zastąpią dotychczasowy mechanizm dla takich zadań w ramach funduszu podstawowego NFOŚiGW, a tym samym nie spowoduje to zwiększenia wydatków w ramach SRW. Pozostałe podmioty wskazane z projekcie zmiany ustawy (GDOŚ, RDOŚ) będą nadal otrzymywać dofinansowanie do projektów realizowanych z udziałem środków UE bezpośrednio z budżetu państwa. 12 FENX.01.05 6) FEPW.02.03 7) całkowity wkład własny do projektów UE z wyłączeniem państwowych jednostek budżetowych (PJB) 88 313 082,94 20 361 078,30 w tym wkład własny parków narodowych 33 109 986,83 1 937 834,86 wkład własny zapewniany przez pozostałych Beneficjentów 55 203 096,11 18 423 243,44 Warto zauważyć, że sytuacja finansowa PGL LP jest stabilna, a wpłaty w zakreślonej szacunkowej wysokości jej nie zachwieją. Wg aktualnej sprawozdawczości finansowej PGL LP zamknęło finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 mln zł netto. Jednostki organizacyjne PGL LP utrzymują bezpieczny poziom płynności finansowej przy jednoczesnym terminowym regulowaniu zobowiązań względem kontrahentów, własnych pracowników oraz Skarbu Państwa. W przypadku powstania niedoborów jest uruchamiany mechanizm wyrównawczy przy wykorzystaniu środków Funduszu Leśnego. Środki pochodzące z wpłat PGL LP będą stanowiły odrębne źródło finansowania projektów ochrony przyrody w stosunku do programów dotychczas obsługiwanych przez NFOŚiGW. Będzie się z tym wiązało odmienne podejście łączące w sobie maksymalne uproszczenie zasad przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka nieprawidłowego wydatkowania środków przez beneficjentów o różnym statusie prawnym (GDOŚ/RDOŚ, jako organy administracji rządowej wykonujące swoje zadania przy pomocy państwowych jednostek budżetowych; parki narodowe, jako państwowe osoby prawne; parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, jako jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego – województw). Zgodnie z przyjętymi założeniami, procedury obsługi środków, których dotyczy niniejszy projekt ustawy, powinny mieć charakter maksymalnie uproszczony, jednocześnie jednak muszą zapewniać ich prawidłowe wydatkowanie, stąd jest niezbędne zabezpieczenie m.in. systemu elektronicznego (aplikacji) dedykowanej obsłudze projektów i umów oraz optymalnego systemu informacji, komunikacji i szkoleń. Ze środków przekazywanych do NFOŚiGW przez PGL LP, po ich pomniejszeniu o wskazane maksymalnie 0,2 % puli, w ramach wypłat dla beneficjentów jest przewidywane przekazywanie środków w wysokości 270 284 tys. zł rocznie. Jednakże należy mieć na uwadze, iż przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej mają charakter w znacznym stopniu zmienny. Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Podział środków alokowanych w ramach programu/programów priorytetowych będzie określany z uwzględnieniem najbardziej aktualnych uwarunkowań (m.in. potrzeb parków narodowych, parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych oraz GDOŚ lub RDOŚ wynikających ze zobowiązań prawnych). W kalkulacji kosztów wejścia w życie przedmiotowej ustawy uwzględniono najnowsze dane dotyczące prognozowanego wzrostu wskaźnika inflacji CPI, zawarte w Wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Zgodnie z wytycznymi ostatnia aktualizacja została wykonana 18 lipca 2025 r. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) duże przedsiębiorstwa 6) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 7) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 13 W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze PGL LP 0 -226 -232 -237 -249 -282 -2758 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze Niemierzalne (dodaj/usuń) Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Projekt nie będzie miał istotnego wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe, jak również na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób niepełnosprawnych i starszych. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. Wskazane powyżej kwoty obrazują wysokość dokonywanych przez PGL LP wpłat do NFOŚiGW. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Regulacja nie będzie miała wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroki zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów”. Finansowanie zadań ustawowych następuje przez uzyskiwane przychody, które pochodzą w głównej mierze z produkcji drewna. W obszarze podaży drewna obowiązują ograniczenia ilościowe podaży wynikające z planu urządzenia lasu mające na celu przede wszystkim bezpieczeństwo przyrodnicze i ekologiczne kraju. To determinuje gospodarkę finansową w PGL LP, której głównym celem jest zapewnienie środków na realizację wyżej wymienionych zadań ustawowych, określonych w ustawie o lasach, przy zachowaniu zasady samofinansowania się. Niniejszy projekt, mający na celu finansowe wsparcie realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody ze środków PGL LP (2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach), będzie skutkował wzrostem kosztów działalności operacyjnej w nadleśnictwach w wysokości 2 % przychodów ze sprzedaży drewna, co oznacza np., że jeżeli prognozowane na 2026 r. przychody ze sprzedaży drewna wyniosą 10,6 mld zł, to koszty działalności leśnej wzrosną o 212 mln zł (2 % x 10,6 mld zł). Aby sfinansować dodatkowe koszty i niedobór powstały na zadania gospodarki leśnej, należałoby zwiększyć przychody PGL LP. Analizując przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej, należy mieć na uwadze, iż mają one charakter w znacznym stopniu zmienny. Trzeba wyraźnie podkreślić, że PGL LP nie ma jakiegokolwiek wpływu na zwiększenie ilości sprzedawanego drewna, a co za tym idzie na przychody generowane ze sprzedaży (nie można sprzedać więcej drewna niż jest to zaplanowane, co wynika m.in. z zasady trwałości lasu). W konsekwencji PGL LP jest podmiotem, który de facto pozbawiony jest realnej możliwości zwiększania przychodów ze sprzedaży drewna, gdyż, w odróżnieniu od większości przedsiębiorców, decyzja o ilości produktów przeznaczonych do sprzedaży nie leży 14 w kompetencjach PGL LP. Ponadto zadania (w tym związane z możliwością generowania przychodów) są ściśle określone przepisami ustawy o lasach. Oznacza to, że przychody, a co za tym idzie również wynik finansowy, w bardzo dużym stopniu uzależnione są od koniunktury na rynku surowca drzewnego i wahań cen drewna. Mając na uwadze ograniczone możliwości powiększenia przychodów mających na celu finansowanie kosztów prowadzenia gospodarki leśnej w nadleśnictwach, wykorzystywany jest mechanizm finansowy w postaci rachunku wyrównawczego, jakim jest fundusz leśny. Nadleśnictwa, w zależności od ich kondycji finansowej, w różny sposób zareagują na wzrost kosztów przewidziany w nowelizacji ustawy, a mianowicie: 1) w nadleśnictwach deficytowych niedobory ulegną zwiększeniu – niezbędna będzie wyższa dopłata z funduszu leśnego; 2) w nadleśnictwach niskodochodowych wystąpi niedobór (zabraknie przychodów na pokrycie podwyższonych kosztów) – niezbędna będzie dopłata z funduszu leśnego (do tej pory były samofinansujące się i z odpisu podstawowego zasilały); 3) w nadleśnictwach wysokodochodowych niedobór nie wystąpi (wystarczy przychodów na pokrycie zwiększonych kosztów), jednakże z tytułu podwyższonych kosztów obniżeniu ulegnie wartość odpisu podstawowego odprowadzanego na fundusz leśny (zmniejszy się zasilenie funduszu leśnego). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym (funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swojego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóki saldo jest dodatnie. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☐ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... ☒ zwiększenie liczby dokumentów ☒ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☒ tak ☐ nie ☐ nie dotyczy Komentarz: Od Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych wymagane będzie określenie procedury przekazywania środków w odpowiedniej wysokości do dyspozycji NFOŚiGW. Po stronie NFOŚiGW muszą zostać wypracowane procedury obsługi środków pochodzących z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, dotyczące zasad przyznawania środków (programy priorytetowe służące wdrażaniu celów zobowiązań wieloletnich wynikających z projektowanej ustawy). Wzrost obciążeń regulacyjnych jest niewielki w stosunku do spodziewanych korzyści z wdrożenia procedowanego projektu ustawy. 9. Wpływ na rynek pracy Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu ochrony przyrody będzie miało pozytywny wpływ na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności oraz niewielkiego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochronnych i monitoringu przyrody. Środki te stanowią istotne wzmocnienie branży ochrony przyrody. Ożywienie rynku pracy dotyczy w szczególności okolicy parków narodowych i parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych realizujących projekty, na które pozyskają dofinansowanie, oraz w obszarach Natura 2000 i rezerwatach przyrody (realizacja działań przez RDOŚ). 10. Wpływ na pozostałe obszary 15 ☒ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: edukacja ☐ informatyzacja ☒ zdrowie Omówienie wpływu Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody mają istotny wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych realizowanych przez parki narodowe, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wartość subfunduszu utworzonego dzięki corocznym wpłatom. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym jak i emocjonalnym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli m.in. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wdrażanie działań wynikających z projektowanych przepisów nastąpi niezwłocznie po ich wejściu w życie. Przygotowanie przez NFOŚiGW stosownych procedur i programów priorytetowych na potrzeby uruchomienia naborów wniosków o dofinansowanie będzie miało miejsce w okresie procedowania projektu ustawy oraz w czasie vacatio legis. Rozpoczęcie dofinansowania działań będzie możliwe po dokonaniu pierwszej wpłaty przez PGL LP, która nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów projektowanej ustawy może nastąpić nie wcześniej niż po trzech latach jej obowiązywania. Wcześniejsze oceny mogą nie być adekwatne, gdyż w 2027 r. kończy się okres wdrażania programów: FEPW oraz FEnIKS. Biorąc pod uwagę cele parków narodowych, a także cel ustawy, jakim jest zwiększenie finansowania ochrony przyrody, efektywność nowego systemu będzie mogła być oceniana w szczególności na podstawie: 1) powierzchni, na której parki narodowe i RDOŚ realizują działania ochronne w ekosystemach; 2) wysokości zaabsorbowanych przez parki narodowe środków finansowych w programach FEPW oraz FEnIKS. Ewaluacja programów priorytetowych dotyczących wsparcia działań w zakresie ochrony przyrody będzie oparta na określeniu powierzchni siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, na których przywrócono lub utrzymano ich właściwy stan ochrony, oraz liczby gatunków roślin lub zwierząt, dla których utrzymano lub przywrócono właściwy stan ochrony. Ewaluacji będzie również podlegał wpływ projektowanej ustawy na sytuację finansową PGL LP. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. RAPORT Z KONSULTACJI PUBLICZNYCH i OPINIOWANIA projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) 1. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania Projekt, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Projekt został przekazany do konsultacji publicznych trzykrotnie: przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnych konsultacji publicznych projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Ogólnopolski Związek Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 5) Polskie Towarzystwo Leśne; 6) Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych; 8) Klub Przyrodników; 9) Liga Ochrony Przyrody; 10) Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków; 11) Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra\"; 12) Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian\"; 13) Klub Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacja Greenmind; 16) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. Analogicznie jak w odniesieniu do etapu konsultacji publicznych projekt został przekazany do zaopiniowania trzykrotnie: pierwotnie – przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnego opiniowania projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) parki narodowe; 2) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 3) marszałkowie województw; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 7) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska; 8) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 9) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych. Projekt w dniu 2 lutego 2026 r. został wysłany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców oraz zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Uwagi do projektu w ramach kolejnych konsultacji publicznych (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych z siedzibą w Sękocinie Starym; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór; 4) Stowarzyszenie Zagórze; 5) Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko; 6) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 7) Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej; 8) Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność; 9) Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej; 10) Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność”; 11) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce; 12) Związek Zawodowy „Budowlani”; 13) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 14) Polskie Towarzystwo Leśne; 15) Forum Związków Zawodowych. W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Wpłynęły również liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie dla projektu. Uwagi do projektu w ramach kolejnego opiniowania (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych; 2) Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze; 3) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Babiogórski Park Narodowy; 7) Białowieski Park Narodowy. Szczegółowe uwagi ww. podmiotów oraz stanowisko organu wnioskującego do uwag stanowią załączniki do niniejszego raportu. 2. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. 3. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Załączniki: 1) tabela uwag z konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego; 2) tabela uwag z opiniowania wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Lp. Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1 Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 POLSKI ZWIĄZEK ZRZESZEŃ LEŚNYCH z siedzibą w Sękocinie Starym Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach) Obecna definicja lasu jest niespójna ze standardami FAO większością regulacji światowych. Postuluje się urealnienie progu powierzchniowego uznania gruntu za las do 0,5 ha, co pozwoli na racjonalizację statystyki leśnej i planowania. W art. 3 pkt 1 lit. a wyrazy „o powierzchni co najmniej 0,10 ha” zastępuje się wyrazami „o powierzchni co najmniej 0,5 ha” Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Jednocześnie, uwagi 1-5 zostały przekazane do MKiŚ z ramach prac nad Narodowym Programem Leśnym i będą podlegały analizie w przewidzianym tam trybie 2 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 6 ust. 1 ustawy o lasach) Brak ustawowej definicji gospodarstwa leśnego uniemożliwia traktowanie lasu jako zintegrowanej jednostki ekonomicznej. Jest to niezbędne dla profesjonalizacji sektora niepaństwowego i ubiegania się o wsparcie zewnętrzne W art. 6 ust. 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu: „1b) gospodarstwo leśne – zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia gospodarki leśnej w lasach państwowych i niepaństwowych”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 3 Art. 1 projektu (poprzez dodanie nowego Rozdziału 2a w ustawie o lasach) Konieczność instytucjonalizacji zrzeszeń jako podmiotów realizujących cele publiczne. Nowy rozdział powinien definiować zrzeszenia jako dobrowolne i samorządne organizacje powołane do trwałej gospodarki leśnej. Dodaje się Rozdział 2a „Zrzeszenia Właścicieli Lasów”, określający ich status jako podmiotów wspierających nadzór i prowadzących wspólną sprzedaż surowca oraz edukację przyrodniczą Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 4 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 19 i 22 ustawy o lasach) Uproszczone Plany Urządzenia Lasu (UPUL) pełnią obecnie rolę sztywnych limitów, co utrudnia elastyczne zabiegi hodowlane. Należy nadać im charakter orientacyjny w zakresie możliwości produkcyjnych. W art. 19 dodaje się ust. 6: „Zadania określone w uproszczonym planie urządzenia lasu mają charakter orientacyjny w zakresie przewidywanego poziomu pozyskania surowca”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 5 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 54-58 ustawy o lasach) Fundusz Leśny powinien aktywnie wspierać legalność obrotu drewnem w sektorze prywatnym poprzez finansowanie W art. 58 ust. 3a dodaje się pkt 4 „dofinansowanie systemów cyfrowych i platform aukcyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nowoczesnych narzędzi cyfrowych, takich jak WoodMall. wspierających legalność obrotu drewnem z lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa”. 6 Całość projektu UD108 (w kontekście OSR) Projekt skupia się na transferze środków do NFOŚiGW , pomijając potrzeby 19,2% lasów prywatnych. Należy włączyć do reformy mechanizmy subwencji za usługi ekosystemowe dla właścicieli prywatnych. Wprowadzenie systemowych rekompensat dla właścicieli lasów prywatnych za świadczone usługi ekosystemowe, finansowanych z Funduszu Leśnego lub budżetu państwa. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 7 Stowarzyszenie Papierników Polskich Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska jest kolejnym projektem w tym obszarze, który budzi uzasadniony niepokój naszej branży. Projekt ten wskazuje na możliwość przekazania części środków finansowych zgromadzonych przez PGL LP na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Większość zadań realizowanych przez LP ma na celu zagwarantowanie trwałości lasów co bezpośrednio wynika z Ustawy o lasach: wypełnianie funkcji przyrodniczych i ochronnych bezpośrednio wpływających na kondycję środowiska leśnego, społecznych – istotnych dla społeczeństwa, czy w końcu gospodarczych, zapewniających utrzymanie ciągłości tych działań na właściwym poziomie staranności. LP same w sobie są unikalną strukturą nastawioną przede wszystkim na ochronę środowiska, a wypełniana przez nie rola gospodarcza umożliwia realizację tych funkcji w pełnym zakresie. Przekazywanie funduszy na projekty zgodnie z zapisami projektu może prowadzić do osłabienia strategicznej roli Lasów Państwowych w zarządzaniu zasobami leśnymi kraju i Uwagi nieuwzględnione Przekazywanie środków do NFOŚiGW jako podmiotu wyspecjalizowanego w dystrybucji środków- unijnych i krajowych na projekty z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody znacząco uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnich działań. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody co pomoże w wyeliminowaniu ryzyka nieprawidłowego wykorzystania środków. PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, a środki uzyskiwane w wyniku prowadzenia gospodarki leśnej oraz sprzedaży drewna, mogą być wydatkowane na inne zadania publiczne. Już teraz funkcjonuje art. 58b zmienianej/ustawy o lasach ustawy, na podstawie którego DGLP dokonuje corocznie wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Tym bardziej uzasadnione jest Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podważać ich misję w zakresie odpowiedzialnej ochrony oraz racjonalnego użytkowania lasów. Należy podkreślić, że większość środków finansowych Lasów Państwowych pochodzi ze sprzedaży drewna – przynajmniej w 90% i jest dedykowana do prowadzenia szeroko rozumianej zrównoważonej gospodarki leśnej, w tym zabezpieczeniu szczególnie cennych obszarów podlegających ochronie częściowej lub całkowitej, a także utrzymania i poprawy bioróżnorodności w lasach zarządzanych przez Lasy Państwowe. Działania te mają znaczący wpływ na kształtowanie klimatu, stosunków wodnych, stabilności gruntów i gleb, zachowanie siedlisk ptaków i zwierzyny leśnej. Uważamy, że Lasy Państwowe powinny odprowadzać środki do budżetu Państwa, skąd będzie prowadzona ich redystrybucja. Taki mechanizm działania umożliwia zachowanie należytej transparentności i właściwej kontroli nad sposobem wydatkowania. Istotnym jest, aby ochrona przyrody była finansowana przez całe społeczeństwo, tak aby kreować świadomość działań z nią związanych. Tylko zaangażowanie całego społeczeństwa pozwoli na budowanie świadomości ekologicznej, w tym również konieczności ponoszenia kosztów społecznych i gospodarczych związanych z ochroną przyrody. W uzasadnieniu do projektu wskazuje się na problem braku środków finansowych na prowadzenie działalności parków narodowych itp. Jest to zaskakujące przeznaczenie analogicznej części przychodu na zadania związane z ochroną przyrody. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych stwierdzenie, gdyż ciągle trwają nabory na pozyskanie funduszy unijnych. Obecnie inwestycje proekologiczne w usługi ekosystemowe są wysoko wyceniane, a dobrze skonstruowany i uzasadniony biznesplan powinien zagwarantować zwrot z inwestycji nie tylko na ochronę przyrody w ramach parków narodowych, ale również na infrastrukturę umożliwiającą korzystanie z nich przez turystów, którzy w ten sposób poszerzają swoją wiedzę na temat przyrody i form jej ochrony na terenie Polski. Należy również zaznaczyć, że fundusz leśny, który ma zgodnie z projektem zostać obciążony wyrównaniem niedoborów powstałych w nadleśnictwach w wyniku zastosowania proponowanego mechanizmu odprowadzania środków finansowych jest przede wszystkim przeznaczony do likwidacji skutków zdarzeń losowych, jak na przykład klęski żywiołowe, w tym huragany, gradacje owadów, długotrwałe susze oraz powstałe w ich wyniku wielkoobszarowe uszkodzenia drzewostanów. W efekcie środki z funduszu leśnego kierowane są głównie na cele związane z ochroną polskiej przyrody na dużą skalę i jej utrzymanie dla przyszłych pokoleń. Ponadto, należy podkreślić wymiar gospodarczo-społeczny. Dostępność surowca jest dla firm branży drzewnej kluczowa dla utrzymania działalności, jak i zatrudnienia. Zaproponowany mechanizm określony w art. 1 uzależniający wysokość przekazywanych środków od ilości sprzedanego drewna i jego ceny Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych bezpośrednio przełoży się na wzrost cen drewna dla klienta końcowego, a więc i na wzrost kosztów działalności przedsiębiorstw branży drzewnej i spadek ich rentowności oraz konkurencyjności. To z kolei spowoduje ograniczenie zatrudnienia i wzrost bezrobocia na terenach wiejskich i w małych ośrodkach miejskich. W opinii Stowarzyszenia Papierników Polskich proponowane rozwiązanie w przedstawionym projekcie zmian w ustawie jest nie do przyjęcia. Wnioskujemy o ponowne przeanalizowanie i zmodyfikowanie redystrybucji środków przeznaczonych na wsparcie funkcjonowania parków narodowych oraz innych form ochrony przyrody. 8 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Najczęściej pojawiąjącymi się uwagami były: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z nich obowiązek osiągania nadwyżki, przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, ze niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 9 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL LP, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p. pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Uwaga nieuwzględniona Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 10 3. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). Uwaga nieuwzględniona Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 11 4. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy - albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej Uwaga nieuwzględniona Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 12 Projekt nie został poprzedzony wystarczającą oceną skutków regulacji. Nie przeanalizowano długofalowych konsekwencji dla funkcjonowania PGL Lasy Państwowe, stabilności finansowej Nadleśnictw oraz wpływu na lokalne rynki pracy w regionach silnie związanych z gospodarką leśną Uwaga nieuwzględniona Uwaga bez związku z treścią projektowanej regulacji. 13 Powiązanie obowiązkowej wpłaty wyłącznie z przychodami ze sprzedaży drewna, a nie z rzeczywistym wynikiem finansowych , nie uwzględnia zróżnicowanych warunków funkcjonowania Nadleśnictw ani zmienności kosztów prowadzenia gospodarki leśnej. Już obecnie znaczna część Nadleśnictw realizuje zadania ustawowe wyłącznie dzięki redystrybucji środków z Funduszu Leśnego. Proponowane regulacje znacznie osłabiają ten mechanizm, będzie skutkować ograniczeniem zdolności do wykonywania podstawowych obowiązków ustawowych Uwaga nieuwzględniona Wpłata została zaplanowana podobnie jak w obecnie funkcjonującym art. 58b ustawy o lasach – będzie liczona na poziomie PGL LP a nie poszczególnych nadleśnictw, ze środków ze sprzedaży drewna a nie z puli Funduszu Leśnego. 14 Znaczna część form ochrony przyrody w Polsce zlokalizowana jest na terenach zarządzanych przez LP. To właśnie LP ponoszą główny ciężar finansowy związany z ochroną różnorodności biologicznej, ochroną przeciwpożarową, przeciwdziałaniem chorobom i szkodnikom, usuwaniem skutków klęsk żywiołowych oraz zabezpieczeniem mienia Skarbu Państwa , co nie zostało w projekcie Uwaga nieuwzględniona Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych należycie uwzględnione. Przykładowa sytuacja: przypadek powstania gradacji szkodników liściożernych , gdzie konieczny jest drogi oprysk samolotowy środkami biologicznymi, żeby nie dopuścić do obumarcia bardzo dużych powierzchni lasów. Kto wtedy wesprze LP finansowo i czy w tym przypadku nie należy odstąpić od obciążeń? finansowej Lasów Państwowych – nawet w sytuacjach wydarzeń ekstraordynaryjnych. Lasy Państwowe posiadają zasoby finansowe uruchamiane w sytuacjach kryzysowych – bilans funduszu stabilizacji w ostatnim roku nie wykazał tendencji spadkowej i plasuje się na bezpiecznym, wysokim poziomie. 15 Projekt prowadzi do nieuzasadnionego osłabienia stabilnej instytucji państwowej bez wykazania realnych korzyści dla finansów państwa, jednocześnie pomijając alternatywne źródła finansowania z innych sektorów gospodarki lub organizacji non profit. W projekcie zmian wszystkie projekty np. rezerwaty, które merytorycznie zostały negatywnie zaopiniowane przez PGL LP, a zostały powołane zarządzeniem RDOŚ powinny być całkowicie sfinansowane przez organizacje non profit. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem regulacji. Organem ustawowo właściwym do podejmowania decyzji o zasadności powołania rezerwatu przyrody jest RDOŚ, nie PGL LP. 16 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie projektu. W ramach konsultacji wyrażam swoje poparcie dla proponowanych zmian w obu ustawach, zmierzające do wsparcia ochrony przyrody w Polsce poprzez przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jest to logiczne, że główny podmiot czerpiący zyski z eksploatacji zasobów Uwaga przyjęta do wiadomości Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych leśnych kraju powinien jednocześnie partycypować w ochronie najcenniejszych obszarów przyrodniczych. 17 Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór Ja niżej podpisany: Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór z siedzibą Kryg 219A 38-304 Kryg zgłaszam następujące uwagi do treści projektu zmiany ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy prawo ochrony środowiska (nr UD108 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: 1. Zmiana ustawy o lasach wprowadzająca kolejny podatek w wysokości 2% od sprzedaży drewna z przeznaczeniem na finansowanie ochrony przyrody w parkach narodowych, krajobrazowych i zadań realizowanych w tym zakresie przez dyrekcje ochrony środowiska spowoduje nieuchronnie wzrost kosztów działalności Lasów Państwowych. Wzrost kosztów prowadzenia gospodarki leśnej spowodują także podejmowane przez M K i Ś inne inicjatywy np. tworzenie kategorii lasów społecznych, wymagających kosztownych modyfikacji gospodarki leśnej. Inne inicjatywy krajowe spowodują z kolei spadek przychodów ze sprzedaży drewna . Należą do Uwagi nieuwzględnione 1. Analiza zamieszczona w Ocenie Skutków Regulacji nie zakłada istotnego wzrostu pozyskania drewna tylko stabilizację na poziomie 38-40 mln m 3 (czyli takim, jaki obserwujemy w ostatnich latach). Takie dane wynikają również z założeń prowadzonego obecnie wspólnie z Lasami Państwowymi, procesu wzmacniania funkcji społecznej i przyrodniczej lasów, którego jednym z kluczowych założeń jest zabezpieczenie pozyskania, czyli puli drewna dla przemysłu na poziomie nie mniejszej niż obecnie. 2. Analiza sytuacji finansowej Lasów Państwowych wskazuje na stabilność finansów PGL LP jak również przestrzeń do redukcji kosztów administracyjnych i stałego zarządu, które istotnie wzrosły szczególnie w latach 2022-2023. 3. Wyjaśnione w pkt.1 4. Ocena „sprawiedliwości” i zasadności kierowania środków publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk śmieci nie ma związku z niniejszą regulacją. 5. Środki są dedykowane ograniczonemu zakresowi działań w obszarze ochrony przyrody, ze wskazaniem na konkretne przepisy uPOŚ z wyłączeniem kosztów ogólnoadministracyjnych i wynagrodzeń. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nich : wyłączanie lasów z gospodarki leśnej w związku z powstawaniem nowych parkow narodowych, rezerwatów. Spadek przychodów spowoduje także wdrażanie prawa Unii Europejskiej przez wyłączanie kolejnych obszarów lasów z gospodarki leśnej. kraju. Te okoliczności nie zostały uwzględnione w ocenie skutków finansowych projektowanych zmian. W projekcie ustawy zakłada się wprost, że w ciągu najbliższych 10 lat przychody LP ze sprzedaży drewna znacząco wzrosną co nie znajduje uzasadnienia z wyżej wymienionych powodów. Proponowane zmiany w ustawie o lasach zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych określonej w ustawie o lasach, będącej gwarancją prowadzenia zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki leśnej 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, ochrona gatunkowa, znajduje się w lasach będących 6. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych w zarządzie PGL LP, które ponoszą z tego tytułu znaczące koszty z tytułu dozoru, ochrony przed szkodnictwem, ochrony przeciwpożarowej, inwentaryzacji zasobów, dostosowania metod gospodarki leśnej do wymagań ochronnych . Obciążenie LP kolejnym podatkiem spowoduje potrzebę szukania oszczędności i może spowodować pogorszenie stanu ochrony przyrody w formach ochrony przyrody na terenach zarządzanych przez LP. 3. Nałożenie podatku na Lasy Państwowe może spowodować niezamierzony wzrost cen drewna, niekorzystny dla gospodarki. 4. Propozycja pozyskania środków na ochronę przyrody poprzez nałożenie podatku na LP jest rozwiązaniem prostym i skutecznym ale niegospodarnym i niesprawiedliwym. Dodatkowe środki w budżecie NFOŚ i GW powinny być uzyskane poprzez poprawę egzekucji prawa, przewidzianych opłat i gospodarne wydatkowanie zgromadzonych środków. (Np. czy jest zasadne wydatkowanie ogromnych środków Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk odpadów). 5. Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że pozyskane dodatkowe środki finansowe nie przełożą się na poprawę stanu ochrony przyrody in situ, a zostaną wykorzystane np. na rozbudowę administracji i inne działania pozorne o małym znaczeniu dla ochrony przyrody. Kierunki wydatkowania nie zostały precyzyjnie określone. Preferowanie dzisiaj w ochronie przyrody ochronny ścisłej ( biernej) nie powinno generować wysokich kosztów ochrony in situ, a w innych sferach działalności organów i instytucji zasada gospodarności przy wydatkowaniu środków powinna być bezwzględnie przestrzegana. 6. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy i zaproszenie wybranych instytucji i organizacji. Waga problemu wymaga bowiem pogłębionej analizy wszystkich możliwych skutków zmian wobec Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych licznych niedoskonałości dotychczasowego uzasadnienia zmian , a to wymaga rzeczywistych konsultacji społecznych. 7. Naszym zdaniem proponowane w ustawie o lasach zmiany mogą wywołać negatywne skutki w wielu dziedzinach, także w gospodarce i z tego powodu nie powinny być wprowadzone w życie. 18 Stowarzyszenie Zagórze Całość projektu nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska W pełni popieramy zmiany objęte projektem nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. Takie zmiany prawne oznaczają bardzo istotne finansowe wsparcie dla form ochrony przyrody środkami pozyskiwanymi w głównej mierze ze sprzedaży drewna z wycinanych nieustannie lasów. Jednak mając na uwadze proponowane zmiany należy zwrócić uwagę na wprowadzenie mechanizmów kontrolnych zapobiegających wydatkowaniu środków i wspieraniu działań nie mających wpływu bezpośredniego na rzeczywistą ochronę przyrody – w postaci np. zakup specjalistycznych urządzeń i technicznych do działań na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (nie wiadomo o jakie urządzenia i sprzęt chodzi i do czego i jakie podmioty będą go wykorzystywały- być może do dalszego trzebienia lasów zamiast ochrony przyrody), urządzanie i utrzymanie terenów zieleni, zakrzewień, zadrzewień oraz parków (to są zadania własne samorządów i nie mają nic wspólnego z Uwaga przyjęta do wiadomości Środki będą kierowane do beneficjentów wg szczegółowych zasad opisanych w programach priorytetowych, w pierwszej kolejności na zadania najbardziej istotne w odniesieniu do celów ochrony /zadań ochronnych określonych dla danych obszarów będących w zarządzie parków narodowych, krajobrazowych czy RDOŚ. Trudno zakładać, że beneficjenci – podmioty statutowo zajmujące się ochroną przyrody i krajobrazu dopuszczą do marnotrawienia środków na cele poboczne; będzie to zresztą przedmiotem działań monitoringowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona dzikiej przyrody). Warto zatem skupić się w dużej mierze na dofinansowaniach działań rzeczywiście wpływających na zachowanie naturalnych ekosystemów- finansowaniu badań, ekspertyz przyrodniczych, monitorowanie stanu ekosystemów naturalnych, inwestycjach związanych z ochroną istniejących naturalnych ekosystemów oraz edukacją mającą na celu nie ogólną wiedzę o przyrodzie ale dążenie do poszerzania wiedzy i świadomości publicznej dla ochrony niezmienionych i naturalnych ekosystemów. 19 Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec planowanych zmian w ustawie o lasach. Proponowane regulacje budzą poważne obawy w kontekście ochrony przyrody, interesu społecznego oraz długofalowych skutków dla gospodarki leśnej. W szczególności zwracamy uwagę na: 1. ryzyko zwiększenia nadużyć, 2. ograniczenie realnego udziału społeczeństwa w decyzjach dotyczących lasów, 3. zagrożenie dla obszarów cennych przyrodniczo i lokalnych społeczności, 4. brak rzetelnych konsultacji społecznych przy tak istotnych zmianach prawnych. Lasy pełnią kluczową rolę w ochronie klimatu, bioróżnorodności oraz jakości Uwagi nieuwzględniona Projekt jest konsultowany ponownie – pierwsze uzgodnienia i konsultacje projektu w obecnym kształcie (w 2025 r.) trwały 21 dni. Trudno się również zgodzić z twierdzeniem, że projektowana regulacja nie leży w interesie społecznym i ochrony przyrody, doprowadzi do nadużyć i ograniczenia udziału społeczeństwa w decydowaniu o lasach a ponadto stworzy zagrożenie dla obszarów chronionych – założenia i kształt ustawy idą w dokładnie przeciwnym kierunku. Powyższe uwagi są niezrozumiałe w świetle projektowanej regulacji i przedstawionego do niej uzasadnienia. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych życia mieszkańców. Zmiany w prawie regulującym ich funkcjonowanie powinny być poprzedzone szeroką debatą społeczną oraz analizą długoterminowych konsekwencji. W związku z powyższym apelujemy o: • wstrzymanie procedowania proponowanych zmian, • przeprowadzenie szerokich i rzeczywistych konsultacji społecznych, • uwzględnienie głosu organizacji społecznych i ekspertów przyrodniczych. 20 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego Całość projektu Wniosek o całkowite odrzucenie projektu Projekt ustawy w proponowanym brzmieniu jest niezasadny i nie powinien być procedowany. Proponowane zmiany są szkodliwe dla firm branży drzewnej i będą prowadzić do negatywnych konsekwencji gospodarczych, społecznych i prawnych. Szczególnie wpłynie na wzrost cen surowca drzewnego pochodzącego z PGL Lasy Państwowe, które są monopolistą na rynku surowca drzewnego. Nie przedstawiono żadnych analiz skutków regulacji (OSR) proponowanej regulacji na ostateczne ceny drewna okrągłego z PGL Lasy Państwowe, zakładając jedynie, że ich nie będzie. Wprowadzenie zmian w obecnym kształcie stanowi zagrożenie dla pozycji polskich - Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy nie zakłada zmniejszenia pozyskiwania drewna przez PGLLP nie będzie, więc miał wpływu na sytuację branży drzewnej ani na ceny wskazanego w uwadze drewna okrągłego (stąd brak analiz w OSR skutków zjawiska, które w związku z projektowaną ustawą nie nastąpi). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych firm sektora drzewnego na rynku międzynarodowym, zwiększając w ostatecznym rozrachunku ceny surowca. Projektodawca pragnie obłożyć dodatkowym obciążeniem na rzecz ochrony przyrody surowiec drzewny, który jest najbardziej ekologicznym i odnawialnym surowcem. Zwiększając tym samym jego ostateczny koszt i ograniczając ostatecznie jego atrakcyjność w porównaniu z innymi materiałami substytucyjnymi, takimi jak beton, plastik, czy stal. W opinii PIGPD, na ochronę środowiska powinni łożyć ci, którzy je najbardziej obciążają – producenci betonu, plastiku, stali i ropy, gdyż to te branże mają największy wpływ na zanieczyszczenia i zmiany klimatu. 21 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu drzewnego Art. 1. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. Dostrzegając potrzebę dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody, wnosimy o przeniesienie tego obowiązku na branże, które w największym stopniu przyczyniają się do degradacji środowiska i zmian klimatycznych. W szczególności powinno to dotyczyć producentów betonu, plastiku, stali oraz sektora paliw kopalnych, które generują największy ślad węglowy i zanieczyszczenia dla środowiska. Nakładanie dodatkowych obciążeń na surowiec drzewny, które ma ujemny ślad węglowy jest zaprzeczeniem idei odchodzenia od wykorzystywania materiałów, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska. - Uwaga nieuwzględniona Branże przyczyniające się do degradacji środowiska uiszczają z tego tytułu kary bądź inne opłaty, przeznaczane za pośrednictwem NFOŚiGW na działania związane z ochroną środowiska. Na PGLLP nie nałożono obowiązków związanych z opłacaniem kar. Zasadne jest jednak, by część środków z tytułu sprzedaży drewna (majątek Skarbu Państwa) przeznaczyć na działania związane z ochroną przyrody, w szczególności na obszarach podlegających ochronie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. 22 Art. 2 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 projektu ustawy, art. 2 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 2 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 powoduje, że regulacje zawarte w art. 2 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 23 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Dotyczy wprowadzenia pkt. 21 w art. 401 w ust. 7 w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu Jak wskazano w pkt. 2 niniejszej tabeli, planowane wprowadzenie dodatkowych obciążeń na pozyskanie surowca drzewnego w PGL Lasy Państwowe, jest całkowitym zaprzeczeniem słusznych celów planowanych zmian, a mianowicie dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody. Na te cele w pierwszej kolejności powinny być obciążone materiały, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska (beton, stal, paliwa kopalne, plastik). Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. - Uwaga nieuwzględniona j.w. 24 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o wykreślenie „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” Nowe środki publiczne w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: Uwaga nieuwzględniona Środki mają być przeznaczane na działania związane z ochroną przyrody. Tymczasem gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna nie wynika z realizacji działań ochronnych, lecz Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Dotyczy wprowadzenia ust. 8a w art. 401c w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) nie powinny wyłączać arbitralnie przedsięwzięć, których celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Drewno, jako naturalny, odnawialny surowiec, stanowi kluczowy element zrównoważonej gospodarki i odgrywa istotną rolę w ochronie środowiska oraz klimatu. Wykorzystanie drewna jako zamiennika materiałów obciążających środowisko, takich jak beton, stal czy plastik, jest de facto działaniem na rzecz ochrony środowiska i klimatu. Drewno ma znacznie mniejszy ślad węglowy w porównaniu do tych materiałów, a jego zastosowanie w budownictwie, przemyśle czy produkcji przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Ponadto, gospodarka leśna oparta na zasadach zrównoważonego rozwoju zapewnia, że pozyskiwanie drewna nie prowadzi do degradacji lasów, lecz wspiera ich regenerację i zachowanie bioróżnorodności. Wykluczenie z finansowania przedsięwzięć związanych z gospodarczym wykorzystaniem drewna byłoby sprzeczne z celami ochrony środowiska i klimatu, ponieważ ograniczałoby możliwość zastępowania wysokoemisyjnych materiałów ekologicznymi alternatywami. W związku z tym, środki publiczne w NFOŚiGW powinny być kierowane również na projekty, które promują wykorzystanie 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska” stanowi przedmiot działań gospodarczych. Nie takie są założenia ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych drewna jako zrównoważonego surowca, wspierając tym samym transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i przyjaznej środowisku. Tym bardziej jakiekolwiek dodatkowe środki obciążające pozyskanie surowca drzewnego powinny być w pierwszej kolejności kierowane na promocję jego wykorzystania. 25. Art. 3 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 i 2 projektu ustawy, art. 3 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 3 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1 i 2, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 i 2 powoduje, że regulacje zawarte w art. 3 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1 i 2. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 i 2. 26 Art. 4 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2 i 3 projektu ustawy, art. 4 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 4 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2 i 3, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2 i 3 powoduje, że regulacje zawarte w art. 4 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2 i 3. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1, 2 i 3. 27 Art. 5 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 projektu ustawy, art. 5 traci swoją Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1,2,3 i 4. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 5 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2, 3 i 4, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 powoduje, że regulacje zawarte w art. 5 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2, 3 i 4. 28 Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej OSR – pkt 1 „Jaki problem jest rozwiązywany?” OSR nie przedstawia rzetelnej analizy przyczyn niedofinansowania ochrony przyrody, ograniczając się do wskazania braku środków finansowych bez oceny efektywności dotychczasowych mechanizmów finansowania oraz struktury wydatków beneficjentów. Pominięto analizę alternatywnych rozwiązań systemowych po stronie budżetu państwa. Uwaga częściowo uwzględniona W OSR dodano dodatkowe informacje dotyczy potrzeb finansowych przyszłych beneficjentów. 29 OSR – pkt 2 „Rekomendowane rozwiązanie” Projekt zakłada trwałe obciążenie PGL Lasy Państwowe nowym obowiązkiem finansowym, bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy gospodarką leśną a obowiązkiem finansowania zadań realizowanych przez inne podmioty administracji publicznej. Rozwiązanie narusza zasadę samofinansowania PGL LP. Uwaga nieuwzględniona. Patrz art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych i ustawowej zasady samofinansowania. 30 OSR – pkt 6 „Wpływ na sektor finansów publicznych” Analiza skutków finansowych nie uwzględnia długofalowych skutków dla Funduszu Leśnego, w tym ryzyka ograniczenia jego funkcji wyrównawczej Uwaga nieuwzględniona. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGLLP jak i przyszłe Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych oraz zdolności do finansowania zadań własnych PGL LP, zwłaszcza w warunkach niestabilnych rynków drewna. zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. 31 OSR – pkt „Wpływ na konkurencyjność gospodarki” Stwierdzenie o braku wpływu regulacji na sektor drzewny nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Pośrednie skutki obniżenia zdolności inwestycyjnych PGL LP mogą przełożyć się na podaż drewna i stabilność rynku surowca. Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona. Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym 32 OSR – warianty alternatywne Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona W świetle walki z deficytem budżetowym, rosnących obciążeń systemu ochrony przyrody związanych m.in. z wdrażanymi regulacjami unijnymi (np. rozporządzenie NRL) oraz wobec faktu, że zadania NFOŚiGW i wdrażane przez niego instrumenty są przedmiotem decyzji wnioskodawcy – MKiŚ, dokonywanie tego rodzaju analiz było bezprzedmiotowe. 33 OSR – całość OSR pomija ryzyko precedensowego charakteru regulacji, polegającej na trwałym transferze środków z jednego państwowego podmiotu gospodarczego na finansowanie zadań innych jednostek, co może prowadzić do dalszego rozszerzania tego mechanizmu w przyszłości. Uwaga nieuwzględniona Poszerzenie projektowanego mechanizmu każdorazowo wymagałoby przeprowadzenia odrębnych analiz i oceny skutków regulacji, jak również całego odrębnego procesu legislacyjnego dedykowanego takiej próbie. 34 Art. 1 – dodawany art. 58c ust. 1 ustawy o lasach Projekt wprowadza obligatoryjne, kwartalne wpłaty Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW bez wskazania konstytucyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych i systemowych podstaw trwałego obciążania jednego państwowego podmiotu finansowaniem zadań innych organów administracji publicznej. Rozwiązanie to narusza zasadę samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 35 Art. 1 – art. 58c ust. 2 ustawy o lasach Ustalenie sztywnej stawki 2% przychodów ze sprzedaży drewna nie uwzględnia zmienności koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów realizacji ustawowych zadań Lasów Państwowych, w tym związanych z adaptacją lasów do zmian klimatu. Uwaga nieuwzględniona Patrz również art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji na wypadek zdarzeń nagłych, mogących stanowić dodatkowe istotne obciążenie finansowe PGL LP. 36 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Projekt nie określa precyzyjnych kryteriów podziału środków pomiędzy beneficjentów, pozostawiając szeroką uznaniowość ministrowi właściwemu do spraw środowiska, co rodzi ryzyko braku przejrzystości i nierównego traktowania podmiotów. Uwaga nieuwzględniona Tego rodzaju szczegóły nie stanowią materii ustawowej. Ustawa wskazuje na obszary wsparcia (z odwołaniem do przepisów ustawy POŚ) i beneficjentów, a szczegóły dystrybucji środków będą wynikały z bieżących potrzeb i poziomu wpływających środków. Ograniczanie tego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych mechanizmu byłoby nieuzasadnione i mogłoby zagrażać jego celom. 37 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Wyłączenie z finansowania działań, których „bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna”, jest pojęciem nieostrym i może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz arbitralnych decyzji. Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy sytuacji związanych np. z potrzebą cięć sanitarnych, bezpieczeństwem publicznym, ochroną przeciwpożarową czy usuwaniem skutków klęsk, w których pozyskane drewno będzie stanowiło „efekt uboczny” przeprowadzonych działań. Zwracam uwagę, że beneficjentami środków będą podmioty ochrony przyrody, nie przedsiębiorstwa czy osoby fizyczne nastawione na zysk. 38 Art. 4 ust. 1–3 Mechanizm limitów wydatków i korekty po przekroczeniu 65% limitu nie uwzględnia specyfiki realizacji projektów przyrodniczych, które często mają charakter sezonowy i wieloletni, co może skutkować paraliżem finansowania w drugiej połowie roku. Uwaga nieuwzględniona Mechanizm stanowi wynik wieloletnich korelacji pomiędzy kontraktacją w wydatkowaniem środków, które sukcesywnie wzrasta z biegiem lat obowiązywania danego programu wsparcia. Dostępność środków umożliwi zaciąganie zobowiązań, ale faktyczne wydatkowanie jest ograniczone zarówno sezonowo, jak i proceduralnie (przepisy Pzp). 39 Art. 5 – wejście w życie ustawy Vacatio legis wynoszące 14 dni jest niewystarczające dla dostosowania planów finansowych Lasów Państwowych oraz Funduszu Leśnego do nowych, istotnych obciążeń finansowych. Uwaga nieuwzględniona W zakresie skutków dla głównych podmiotów na które oddziałuje ustawa (PGL LP, NFOŚiGW) art.3.: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. 40 Uzasadnienie – „Cel i potrzeba regulacji” Uzasadnienie powiela tezy o „braku środków” oraz „pilności” bez wykazania, że Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przyczyną jest brak mechanizmu finansowania, a nie np. struktura wydatków, priorytety, efektywność dotychczasowych programów, bariery proceduralne lub brak przygotowania projektów. Brakuje analizy przyczynowej (co konkretnie blokuje absorpcję środków UE i dlaczego nie działa finansowanie budżetowe). Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Jego założenia były przygotowane z udziałem komórek MKiŚ oraz podmiotów nadzorowanych, zaangażowanych w obsługę beneficjentów i programów wsparcia. Ewaluacja programów obecnej perspektywy finansowej wykaże szczegółowo główne problemy z absorpcją środków, ale z analiz resortu jasno wynika, że jedną z głównych przyczyn był brak współfinansowania krajowego projektów. 41 Uzasadnienie – „Stan aktualny” (część o wkładzie własnym i programach FEPW/FEnIKS) Wskazanie alokacji (310 mln zł, 34 mln zł) nie dowodzi konieczności stałego obciążenia PGL LP – brak informacji, jaka część alokacji realnie przepadnie bez nowego źródła, jakie są terminy naborów, ile projektów jest gotowych i na jaką wartość wkładu własnego. Uzasadnienie ma charakter argumentacji publicystycznej, nie analitycznej. Uwaga nieuwzględniona Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Procedowane obecnie założenia WRF – Nowej Perspektywy Finansowej 2028-2034 przewidują jeszcze większy udział wkładu własnego beneficjentów (ok. 40 %) zatem należy oczekiwać, że potrzeby w zakresie współfinansowania istotnie wzrosną. 42 Uzasadnienie – „Projektowane zmiany” (opis wpływu na Fundusz Leśny i „zabezpieczenia”) Uzasadnienie przyznaje, że wpłaty obciążą koszty nadleśnictw i część z nich może wymagać dopłat z Funduszu Leśnego, ale nie przedstawia analizy ryzyk: osłabienia funkcji wyrównawczej Funduszu, ograniczenia zdolności reagowania na klęski (susze, gradacje, pożary), ani skutków dla wykonywania ustawowych zadań LP. Uwaga nieuwzględniona Analiza była oparta zarówno o dane historyczne jak i dane prognozowanego pozyskania drewna i jego cen (które od lat kształtują się stabilnie). Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 43 Uzasadnienie – „Przewidywane skutki...” (teza: brak naruszenia samofinansowania i stabilności) Stwierdzenie, że wpłaty „nie zagrożą stabilności” i „nie naruszą zasady samofinansowania” jest nieudowodnione: przywołano wyłącznie historyczne zyski, bez analizy cykliczności rynku drewna, kosztów adaptacji do zmian klimatu oraz ryzyk nadzwyczajnych. Zysk historyczny nie jest gwarancją utrzymania możliwości finansowania zadań ustawowych przy nowym stałym obciążeniu. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie j.w. 44 Uzasadnienie – argumentacja „statio fisci / brak odrębności od Skarbu Państwa” Fragment uzasadnienia sugeruje, że skoro PGL LP nie ma odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, to ustawodawca może dowolnie przekierowywać środki, a przesunięcie nie narusza samofinansowania. To rozumowanie jest nadmiernie uproszczone i nie odnosi się do konstrukcji gospodarki finansowej LP, funkcji Funduszu Leśnego oraz wymogów ciągłości finansowania zadań własnych LP. Uzasadnienie nie powinno zastępować analizy legalności i proporcjonalności tezą o „możliwości” przesunięć. Uwaga nieuwzględniona Wnioskodawca jako organ nadzorujący PGL LP i zatwierdzający plan finansowo-gospodarczy tej organizacji ma wystarczającą wiedze nt. potrzeb i możliwości finansowych Lasów Państwowych. Należy przypomnieć, że od lat funkcjonuje analogiczny mechanizm przekierowujący taki sam, 2 % strumień środków na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg i dotychczas ani jego proporcjonalność, ani legalność nie była kwestionowana. 45 Uzasadnienie – „Wpływ społeczny / rynek pracy / zdrowie” Uzasadnienie zawiera szerokie, niedookreślone deklaracje (poprawa zdrowia, mikroklimatu, efekt emocjonalny, „skanalizowanie ruchu turystycznego”) bez wskaźników, mechanizmu osiągania efektów i bez ryzyka kosztów ubocznych (np. ograniczeń finansowania działań LP w terenie). Taka argumentacja nie spełnia standardu uzasadnienia regulacji. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie jest wystarczające względem charakteru projektu i skali jego oddziaływania. 46 Uzasadnienie – „Pozostałe informacje” Stwierdzenie „Projekt ustawy jest zgodny z prawem UE” nie jest poparte analizą. Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych (teza o zgodności z prawem UE) Uzasadnienie powinno wykazać, czy mechanizm nie narusza zasad pomocy publicznej, przejrzystości finansów, oraz czy nie powoduje ryzyk w zakresie konkurencji w sektorze leśno-drzewnym (choćby pośrednio). Weryfikacja w tym względzie następuje na późniejszym etapie legislacyjnym – jeśli właściwy organ poweźmie wątpliwość co do prawdziwości deklaracji w świetle treści projektu. 47 Uzasadnienie – całość (brak ograniczeń czasowych i ewaluacji) Uzasadnienie nie przedstawia uzasadnienia dla stałego, bezterminowego charakteru mechanizmu. Brak planu ewaluacji, przeglądu skuteczności oraz kryteriów zakończenia/zmiany mechanizmu po wykorzystaniu perspektywy 2021–2027 lub po poprawie finansowania ochrony przyrody. Uwaga nieuwzględniona Na etapie ustawowym nie można założyć tymczasowości projektowanych rozwiązań. Projekt zakłada ewaluację wprowadzanego mechanizmu ustawowego i przeglądu jego efektów w świetle przyszłych uwarunkowań. 48 Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność Działając z upoważnienia Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MOZ NSZZ „Solidarność” przy RDLP w Radomiu następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85% wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym- nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy – albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi. Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 49 Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ STANOWISKO nr 1/02/2026 1. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ stanowczo protestuje przeciwko kolejnemu pominięciu — w pracach opiniodawczych wyżej wymienionego projektu — reprezentatywnych związków zawodowych. Niedopuszczalny jest również zbyt krótki termin (7 dni) ustalony dla konsultacji publicznych. Uzasadnienie: . Projektodawcy w punkcie 5 OSR (Ocena Skutków Regulacji) decydują: cyt. „Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe”. Teza ta nie jest zgodna z prawdą, gdyż projekt jest kolejną ustawą, który próbuje obciążyć Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe(PGL Uwagi nieuwzględnione Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 2.Uwaga bez związku z zakresem regulacji – działania, o których mowa w uwadze, nie są działaniami nieuprawnionymi (są wdrażane przez podmioty takie jak PGL LP i RDOŚ/GDOŚ), nie mają też w charakteru systemowego, lecz tymczasowy (zabezpieczenie w postaci moratorium, weryfikacja potencjalnych rezerwatów z Shadow list) a przez to trudno zakładać, że przyczynią się do likwidacji podmiotu z ponad 100-letnią historią funkcjonowania. Jak wskazywano wcześniej, założenia projektu były poparte analizą już istniejących zobowiązań Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP) kolejną daniną w wysokości 2% przychodów. Takie działanie musi mieć wpływ na stabilność firmy PGL LP oraz na warunki pracy i płacy jej pracowników. 2. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ Solidarność negatywnie ocenia projekt ustawy UD108, który w powiązaniu z innymi nieprawnymi działaniami MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), może doprowadzić do likwidacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Uzasadnienie: W punkcie 4 OSR projektodawcy przyjmują, że projekt wpłynie na PGL LP poprzez cyt. „Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa“. Chociaż gdyby projektodawca uważniej przeczytał ustawę o lasach napisałby poprawnie „Pogorszenie wyniku PGL LP“, gdyż celem tej firmy nie jest osiąganie zysków. Ponadto w punkcie 7 OSR w wierszu dodatkowe informacje projektodawcy, szczegółowo informują o warunkach gospodarowania PGL LP, cyt: „Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroko zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na PGL LP, jak również dostępnych danych finansowych. Nie bez wpływu pozostały informacje o wynikach licznych kontroli, które wskazywały na nieprawidłowości i niezgodne z prawem wykorzystywanie majątku Skarbu Państwa przez jednostki PGL LP. Mimo kilkukrotnie większej skali niż proponowane 2 % przychodu, działania te nie zachwiały finansami ani wynikiem finansowym organizacji. Działania podjęte w ramach resortu, reformujące system zarządzania i finansowy LP przynoszą efekty m.in. w postaci ograniczania kosztów administracyjnych oraz wymuszają analizę prowadzonych działań również w aspekcie ekonomicznym. Daje to dodatkową gwarancję zabezpieczenia środków na działania przewidziane w projekcie ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów... kończąc ją wyjaśnieniami cyt. „ ....Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda funduszu leśnego, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2% przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóty saldo funduszu leśnego jest dodatnie“. Potwierdzają więc, że po wyczerpaniu funduszu leśnego, takie rozwiązanie będzie niemożliwe lub zabójcze dla PGL LP. Projektodawcy nie analizują wpływu nieprawnych decyzji podjętych dotychczas przez MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), znacząco ograniczających możliwości przychodowe PGL LP (ok. 2 mld zł). W OSR brak jest również Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych informacji, że saldo funduszu leśnego w ostatnich latach drastycznie spada i przy takim tempie spadku, wystarczy go na 2-3 lata. Lasy Państwowe są już obciążone daniną w wysokości 2% przychodów rocznie (ok. 230 mln zł) na potrzeby dróg samorządowych. Odprowadzają również do budżetu znaczące podatki: VAT, PIT, CIT oraz podatki lokalne (ok. 2,5 mld). Istniejące w Polsce formy ochrony przyrody w większości leżą na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe. PGL LP ponosi znaczące koszty inwentaryzacji zasobów, często opracowania planów zadań ochronnych oraz ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p.pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem i innym szkodnictwem). Lasy Państwowe od wielu lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Łączne roczne koszty wydatkowane na ten cel to ok. 30 mln zł. Nieracjonalne drenowanie finansów Lasów Państwowych doprowadzi finalnie do ich likwidacji – przykłady z przeszłości na innych przedsiębiorstwach państwowych są doskonale znane. Wobec powyższego Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ wnosi do wszystkich organów państwa, mających wpływ na stanowienie prawa, o odrzucenie projektu w całości. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 50 Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce Ustawa o lasach: art. 58c (Projekt: art. 1 ... – zmiana dot. art. 58c) Projektowana regulacja dotycząca dystrybucji środków pochodzących z Lasów Państwowych powinna zapewniać jednoznaczne zakwalifikowanie środków w systemie finansów publicznych oraz pełną transparentność i kontrolę (parlamentarną/budżetową). Model „dystrybucji środków” poza reżimem budżetowym zwiększa ryzyko nieczytelności strumienia finansowego i rozproszenia odpowiedzialności. skreślić projektowaną zmianę art. 58c Uwaga nieuwzględniona Przekazywanie środków do NFOŚiGW uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich co jest bardzo istotne w ochronie przyrody. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnie. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody. Należy zauważyć, że NFOŚiGW objęty jest stabilizującą regułą wydatkową (SRW), o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (uofp), a jego wydatki podmiotów objęte są limitem wydatków SRW i podlegają ścisłej kontroli. 51 Prawo ochrony środowiska: art. 401c ust. 8 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 401c ust. 8) Powierzenie gospodarowania środkami (uzyskanymi z Lasów Państwowych) Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zamiast budżetowi państwa zwiększa pośrednictwo instytucjonalne, może osłabiać przejrzystość oraz utrudniać kontrolę publiczną i parlamentarną nad strumieniem wydatków. Skreślić projektowaną zmianę art. 401c ust. 8 POŚ (tj. pozostawić rozwiązanie budżetowe / nie przenosić gospodarowania środkami do NFOŚiGW). Uwaga nieuwzględniona Wyjaśnienie jw. 52 Prawo ochrony środowiska: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 400a ust. 1 wskazanych punktów) Projektowane wyłączenie typu: „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” jest nieostre i może blokować działania ochronne, w których pozyskanie drewna jest skutkiem ubocznym (np. cięcia sanitarne, bezpieczeństwo publiczne, Skreślić projektowaną zmianę Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy przykładów przywołanych w uwadze („skutków ubocznych”). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona przeciwpożarowa, usuwanie skutków klęsk). 53 Związek Zawodowy „Budowlani” Biorąc udział w konsultacjach społecznych dotyczących projektu ustawy UD108, Krajowa Sekcja Leśnictwa i Ochrony Środowiska ZZ „Budowlani” przedstawia negatywną opinię oraz zastrzeżenia merytoryczne wobec zaproponowanych rozwiązań legislacyjnych. 1. Brak systemowego rozwiązania problemu finansowania ochrony przyrody. Choć projekt identyfikuje realny problem niedofinansowania ochrony przyrody (w szczególności parków narodowych i RDOŚ), proponowany mechanizm nie rozwiązuje go w sposób systemowy. Przeniesienie ciężaru finansowania z budżetu państwa na Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe stanowi w istocie quasi-podatek sektorowy, który zastępuje odpowiedzialność Skarbu Państwa za realizację konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska. Rozwiązanie to nie eliminuje przyczyn niedofinansowania, a jedynie przesuwa je na jeden podmiot gospodarczy przez co może doprowadzić do narusza zasady samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe wynikającej z Art. 50 UoL. 2. Wątpliwa zasadność progresywnego systemu stawek (art. 58c ust. 2 ustawy o lasach) Projektowany progresywny system stawek uzależniony od wolumenu pozyskania drewna wprowadza mechanizm fiskalny o charakterze sankcyjnym, który nie jest Uwagi nieuwzględnione 1.Zadaniem ustawy jest stworzenie dodatkowego mechanizmu wsparcia (finansowania) ochrony przyrody, realizowanej przez podmioty ustawowo do tego wskazane; nie ma na celu systemowego rozwiązania problemu, bo do tego potrzebne byłyby środki znacznie przewyższające możliwości Lasów Państwowych. 2. Uwaga nieadekwatna do konsultowanego projektu ustawy (progresywny system stawek był proponowany w pierwotnym projekcie ustawy, w roku 2024, i projektodawca odstąpił od tego pomysłu na początku 2025 roku, przedstawiając nowy projekt ustawy) 3. Zakres został zawężony względem postulowanych przez organy ochrony przyrody do obszarów priorytetowych. Aktualny projekt ustawy dokładnie je precyzuje. Pozostałe uwagi odnoszą się do pierwotnego projektu ustawy (z 2024 r.), co pozwala sądzić, że konsultujący nie zapoznał się z projektem aktualnym, konsultowanym powtórnie – w sierpniu 2025 r. i obecnie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych powiązany z rzeczywistym oddziaływaniem na środowisko, lecz wyłącznie z ilością pozyskanego surowca. Pomija się takie czynniki jak struktura wiekowa drzewostanów, cele hodowlane, potrzeby sanitarne czy zobowiązania międzynarodowe. W praktyce może to prowadzić do zniekształcenia racjonalnej gospodarki leśnej oraz decyzji podejmowanych pod presją fiskalną, a nie przyrodniczą. Dodatkowo, w sytuacji ograniczania pozyskania drewna w związku z realizacją celów klimatycznych (LULUCF), wpływy do NFOŚiGW mogą okazać się niestałe i niewystarczające, co podważa stabilność całego mechanizmu finansowego. 3. Nieprecyzyjne i zbyt szerokie kierunki wydatkowania środków (art. 401c ust. 8a POŚ)Projekt nie zawiera wystarczająco precyzyjnych gwarancji, że środki pochodzące z wpłat Lasów Państwowych będą kierowane na jasno zdefiniowane, priorytetowe cele ochrony przyrody. Brak ustawowego katalogu zadań oraz pozostawienie kluczowych decyzji programom priorytetowym NFOŚiGW stwarza ryzyko rozproszenia środków, finansowania działań o niskiej efektywności ekologicznej lub dublowania innych instrumentów wsparcia. 4.Ryzyko naruszenia stabilności finansowej Lasów Państwowych Choć OSR wskazuje, że planowane wpłaty nie zagrażają zasadzie samofinansowania Lasów Państwowych, ocena ta opiera się na danych historycznych i krótkookresowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Nie uwzględnia ona w wystarczającym stopniu zmienności rynku drewna, rosnących kosztów pracy, energii oraz realizacji dodatkowych obowiązków środowiskowych. Stałe obciążenie finansowe może w dłuższej perspektywie ograniczyć zdolność LP do inwestowania w trwałość lasów i adaptację do zmian klimatu. 5. Niewystarczające zabezpieczenia w zakresie klęsk żywiołowych (art. 58c ust. 5)Choć projekt przewiduje możliwość wyłączenia drewna pozyskanego w wyniku klęsk żywiołowych z podstawy naliczania wpłat, mechanizm ten pozostaje uznaniowy i nieprecyzyjny. Brak jednoznacznych kryteriów może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz niepewności planistycznej po stronie jednostek Lasów Państwowych, szczególnie w warunkach nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych. 6. Automatyczna waloryzacja stawek bez mechanizmu korekcyjnego (art. 58c ust. 7)Wprowadzenie corocznej waloryzacji stawek o wskaźnik CPI, bez powiązania jej z kondycją finansową Lasów Państwowych ani realnymi potrzebami ochrony przyrody, może prowadzić do automatycznego wzrostu obciążeń, niezależnie od sytuacji gospodarczej sektora leśnego. Brak mechanizmu okresowej ewaluacji zasadności stawek należy uznać za istotną lukę regulacyjną. 7. Skutki pośrednie dla sektora drzewnego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wprowadzenie dodatkowych obciążeń finansowych dla Lasów Państwowych w dobie dekoniunktury na rynku surowców drzewnych może skutkować wzrostem cen drewna, co uderzy w konkurencyjność polskiego przemysłu meblarskiego i budowlanego, pogłębiając negatywne skutki gospodarcze. Projekt UD108, mimo słusznie zidentyfikowanego problemu, w obecnym kształcie należy ocenić negatywnie. Proponowane rozwiązania mają charakter doraźny i fiskalny, nie zapewniają stabilnego, systemowego finansowania ochrony przyrody oraz przerzucają odpowiedzialność państwa na jeden podmiot gospodarczy – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. 54 Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej Działając z upoważnienia Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MSPL NSZZ „Solidarność” RŚ i ZR następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy — albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), do kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 55 Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot Cała nowelizacja; Art. 1 ustęp 2 Dochodowe użytkowanie lasów publicznych przez Lasy Państwowe powinno przekładać się na godne finansowanie ochrony przyrody. Stowarzyszenie wskazuje, że środki te powinny trafić bezpośrednio (bez pośrednictwa ze strony NFOŚiGW) do polskich parków narodowych czyli instytucji zarządzających najcenniejszymi fragmentami rodzimej przyrody, które jednak pozostają w stanie permanentnego niedofinansowania (wyjątek stanowi Tatrzański Park Narodowy). Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „1. Dyrektor Generalny dokonuje corocznie wpłat na rzecz parków narodowych w łącznej wysokości stanowiącej równowartość 5% przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. 2. Wysokość środków wypłacanych poszczególnym parkom narodowym określana jest na podstawie podziału kwoty, o której mowa w ust. 1 przez liczbę ustanowionych parków narodowych.”. Uwaga nieuwzględniona. Podmioty publiczne które mają być beneficjentami środków, to w większości podmioty funkcjonujące w systemie finansów publicznych. Nie ma prawnej możliwości bezpośredniego przekazywania im środków przez Lasy Państwowe. Pozostałe uwagi („Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna”) dotyczą projektu w wersji z 2024 r. i są nieadekwatne do procedowanego projektu ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Taki mechanizm jest prosty i uniezależniony od interpretacji (obecnie nie wiadomo nawet czy projekt wskazuje na m3 grubizny netto czy brutto). Podobny mechanizm już funkcjonuje i dotyczy odpisu na Fundusz Drogowy. Należy zrezygnować także z uznaniowych wyłączeń, dotyczących drewna pozyskanego „z obszarów objętych działaniem siły wyższej”. Praktyka pokazuje, że jest to pojęcie bardzo szeroko interpretowane przez Lasy Państwowe. Każdorazowo więc będzie to wymagać całej procedury sprawdzającej i dużego zaangażowania kadrowego po stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska, generując zbędne koszty. 56 Cała nowelizacja Jak wskazano w opinii PROP nr 2024-12 funkcjonujące zapisy promują dofinansowywanie parków narodowych z Funduszu Leśnego na działania ochronne „realizowane metodami gospodarki leśnej. Stoi to w jaskrawej sprzeczności z główną ideą powoływania parków narodowych czyli zachowaniu spontanicznych procesów przyrodniczych kształtujących naturalną dynamikę ekosystemów leśnych. Należy poprawić przepisy, które de facto w zamian za dofinansowanie z Funduszu Leśnego wymuszają na parkach narodowych nieprawidłowe i szkodliwe przyrodniczo praktyki. zmienić art. 58 ust 3a punkt 1 poprzez skreślenie sformułowania „realizowanej metodami gospodarki leśnej, dodać pkt 1a o brzmieniu „badania naukowe i ochronę przyrody, z wyłączeniem działań związanych z pozyskaniem drewna z ekosystemów leśnych. Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji 57 Cała nowelizacja Projekt nowelizacji powinien być okazją nie tylko do sprawiedliwego finansowania ochrony przyrody ze środków wypracowanych przez Lasy Państwowe z po art. 58b dodaje się art. 58ab w brzmieniu: „art. 58ab. 1. Zabroniona jest działalność Lasów Państwowych wykraczająca poza zakres zarządu Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych użytkowania lasów publicznych, ale także powinien uniemożliwić wydatkowanie tych środków na cele niezwiązane z zarządem nad lasami. Decyzje i zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych wydawane są w oparciu o art. 33 ust. 3 pkt 3, 8 i art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, jednak zadania Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych określone w tych przepisach traktowane są bardzo szeroko i wykorzystywane do wydatkowania środków na cele wykraczające poza te, do realizacji których Lasy Państwowe zostały powołane. Jednocześnie w ustawie o lasach brakuje regulacji określających zakres i sposób prowadzenia nadzoru nad Lasami Państwowymi, w tym w odniesieniu do gospodarki finansowej. Społeczeństwo, w tym organizacje społeczne, nie ma zagwarantowanej ścieżki prawnej, po zwalającej na zakwestionowanie budzących wątpliwości działań Lasów Państwowych. W efekcie mamy do czynienia z taką strukturą zarządzania finansami w Lasach Państwowych, w której przeważająca część decyzji podejmowana jest na poziomie wewnętrznych dokumentów Dyrektora Generalnego i dyrektorów regionalnych, a społeczeństwo obywatelskie nie ma narzędzi ich kwestionowania, pomimo że lasy stanowią dobro publiczne. W dacie konsultacji publicznych znane są już ustalenia związane z audytem gospodarki finansowej Lasów Państwowych lasami wynikający z art. 4 ust. 3 polegająca, w szczególności na: a) bezpośrednim lub pośrednim finansowaniu przez Lasu Państwowe projektów lub przedsięwzięć służących celom wykraczającym poza zadania określone ustawą, w tym działań promocyjnych lub wspierających na rzecz samorządów, partii politycznych oraz osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej; b) przekazywaniu środków funduszu leśnego na cele wykraczające poza określone w art. 58.”. oraz art. 59 otrzymuje brzmienie: 24 „art. 59. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej w Lasach Państwowych, mając na uwadze, że niedopuszczalne jest przekazywanie przez Lasy Państwowe środków na rzecz innych podmiotów poza określonymi w ustawie przypadkami.” oraz wykreślenie w § 19 ust. 2 lit. pkt. 3 z rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych za lata 2019-2023 r. Skala niegospodarności i marnotrawstwa jest uderzająca, ale nie wystarczy jedynie pociągnąć do odpowiedzialności za nadużycia, lecz trzeba uszczelnić obecne regulacje. Należy ukrócić praktykę niekontrolowanego i uznaniowego przekazywania przez nadleśniczych części dodatniego wyniku finansowego wypracowanego przez zarządzane przez nich nadleśnictwa na cele niezwiązane z ich podstawową działalnością. 58 Polskie Towarzystwo Leśne Zaproponowane w projekcie Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (projekt z dnia 30 stycznia 2026 r. Druk UD 108) zmiany zakładają obciążenie Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe stałą daniną w wysokości 2% przychodu ze sprzedaży drewna, niezależnie od jego bieżącej kondycji finansowej, czy osiąganego zysku. Założono, że z tego tytułu każdego roku Lasy Państwowe odprowadzać będą przeciętnie ok. 214-216 mln złotych. Projektodawcy, w ocenie skutk6w regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu do ww. projektu nie zakładają żadnych negatywnych skutków wprowadzanej regulacji, m.in. projekt nie będzie miał wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna (ponieważ ewentualna fluktuacja ceny drewna spowodowana jest warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym). Z tych tez względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz Uwagi nieuwzględnione Projekt nie ma wpływu na wielkość pozyskania i sprzedaży drewna przez PGL LP. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGL LP jak i przyszłe zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. Ocenie w OSR podlegają długoterminowe skutki powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, w tym ich skumulowane efekty: pozytywne oraz negatywne. OSR nie może jednak – wbrew przedstawionym sugestiom – uwzględniać tymczasowych zadań resortu realizowanych w ramach aktów wewnętrznych o charakterze zarządczym, nie normatywnym. Są one ograniczone czasowo i terytorialnie, podlegają stałemu monitoringowi i zawierają mechanizmy odstępstw, a ich celem jest jedynie zabezpieczenie wartości przyrodniczych lub społecznych do czasu wdrożenia docelowych rozwiązań legislacyjnych, których skutki zostaną poddane w przyszłości oddzielnej ocenie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych papierniczą. Zmiany nie będą miały też istotnego wpływu na dzialalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu, ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Polskie Towarzystwo Leśne z niepokojem przyjmuje diagnozy (bardzo optymistyczne) zawarte w ocenie skutków regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu, dotyczące możliwych konsekwencji wdrażanej regulacji. W naszej ocenie są one błędne. Zdaniem PTL istnieje realne ryzyko wystąpienia znaczących negatywnych skutków dla funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w dalszej kolejności całego sektora leśno-drzewnego. W ocenie skutków regulacji należy uwzględnić również efekt skumulowany proponowanej regulacji wraz z szeregiem inicjatyw realizowanych obecnie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w szczególności wskazać należy: trwającą obecnie ogólnopolską akcję wyznaczania starolasów, konsekwentne utrzymywanie moratorium na obszarze kilkudziesięciu tysięcy hektarów, intensywną akcję wyznaczania nowych rezerwat6w, propozycję objęcia 17% lasów (w zarządzie PGL LP) - tzw. lasów cennych przyrodniczo wzmocnioną ochroną, wyznaczanie lasów społecznych wokół jedenastu aglomeracji miejskich. Większość przedstawionych uwag dotyczy opisu bieżących trudności branży drzewnej, zdarzeń niezwiązanych w żaden sposób z ustawą, jak również trwających procesów, których rezultat nie jest obecnie znany (jak np. pilotażowy proces wzmacniania funkcji społecznych lasów wokół wybranych dużych miast, tworzenie nowych rezerwatów przyrody, wyznaczanie starolasów). Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym. Dowodzą temu dane wielokrotnie prezentowane publicznie w ostatnich miesiącach przez MKiŚ zarówno w mediach, jak i przy okazji spotkań z przedstawicielami branży leśno-drzewnej oraz resortu finansów i gospodarki w ramach udziału przedstawicieli MKiŚ i PGL LP w pracach Rady ds. Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego. Osiągnięto to przy stałym wzroście pozyskania drewna, do poziomu który należy utrzymać, jako wsparcie rodzimego przemysłu i którego przekroczenie byłoby sprzeczne z ideą zrównoważonej gospodarki leśnej. W ciągu ostatnich dekad systematycznie wdrażano w PGL LP szereg rozwiązań pro-przyrodniczych, zgodnych z koncepcją leśnictwa bliższego naturze. Działania te wiązały się ze znacznymi nakładami finansowymi lub zwiększonymi kosztami pozyskania drewna. Nie przeszkodziło to jednak w osiąganiu stabilnych i wysokich wyników finansowych PGL LP. Tworzenie nowych form ochrony, biogrup, znaczna redukcja rębni złożonych, certyfikacja FSC i tworzenie sieci powierzchni referencyjnych – te i inne działania Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Niezależnie od oceny powyższych działań należy stwierdzić, że ich nieuchronnym skutkiem będzie znaczące ograniczenie podaży drewna, w szczególnosci wielkowymiarowego drewna liściastego. Już w tej chwili zaznaczający się deficyt surowca drzewnego skutkuje wzrostem jego ceny, a branża drzewna odnotowuje bardzo znaczący spadek produkcji oraz rentowności. Niewątpliwie problem ten będzie się pogłębiał, wskutek postępującego ograniczania gospodarki leśnej na kolejnych obszarach. Wiarygodne rozpoznanie faktycznych konsekwencji gospodarczych, społecznych, a także przyrodniczych możliwe będzie dopiero po zakończeniu realizacji ww. inicjatyw (po ich pełnym praktycznym wdrożeniu). W związku z powyższym wprowadzanie na tym etapie (w sytuacji niedookreślonych warunków ekonomicznych przyszłego funkcjonowania PGL LP) kolejnego istotnego obciążenia finansowego dla PGL LP należy ocenić jako wysoce ryzykowne, ponieważ może ono zainicjować wystąpienie szeregu niebezpiecznych zjawisk zagrażających dalszemu funkcjonowaniu Lasów Państwowych oraz prowadzących do załamania sektora leśno-drzewnego. W szczególności zagrożona będzie samowystarczalność finansowa Lasów Państwowych, z której wynika obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Przedmiotowa danina w połączeniu z postępującymi ww. ograniczeniami możliwości prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej finalnie nie miały wpływu ani na ceny, ani sytuację finansową PGL LP. Analiza danych historycznych, w tym okresów stagnacji gospodarczej, nie pozwala zatem przyjąć hipotezy o jakimkolwiek zagrożeniu dla bezpieczeństwa organizacyjnego PGL LP, jak również cen i dostępności surowca. Wynika to z faktu, że równoważenie funkcji przyrodniczych, społecznych i przyrodniczych zbiega się ze stałym zwiększaniem kompetencji pracowników PGL LP, optymalizacją procesów, wdrażaniem nowoczesnych technologii, mechanizacją, informatyzacją itd. Dodatkowo, zaplanowane działania związane ze wzmacnianiem funkcji przyrodniczych i społecznych lasów będą co najmniej równoważone przez gwałtownie rosnącą liczbę drzewostanów w wieku rębnym pochodzących z nasadzeń powojennych, jak również przyspieszenie przebudowy części drzewostanów, szczególnie monokultur degradujących siedliska. OSR opiera się na wieloletnich średnich danych, nie na krótkookresowych trendach gospodarczych, które mają wpływ zarówno na sytuację przedsiębiorstw sektora drzewnego, jak i wyniki PGL LP. Wskazane nakłady PGL LP na ochronę przyrody to, jak określono w uwagach, również jedynie „wiarygodne szacunki” które nie znajdują pokrycia w bezpośrednich danych finansowych systemów księgowego PGL LP. Bez wątpienia działalność PGL LP w pewnej mierze przyczynia się także do ochrony zasobów przyrodniczych, ale wynika to m.in. z faktu istniejących w tym zakresie zobowiązań ustawowych (art. 7 uol) oraz gospodarowania na majątku Skarbu Państwa. „Podzielenie się” wypracowanym przychodem ze Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych doprowadzi do tego, ze Lasy Państwowe staną się deficytowe. Obecnie, głównie ze względu na pełnienie licznych funkcji pozaprodukcyjnych (usługi regulacyjne, rekreacyjne, ochrona walorów przyrodniczych) ponad połowa nadleśnictw jest deficytowa, są one dotowane dopłatami z funduszu leśnego, który zasilają pozostałe nadleśnictwa (dochodowe). Obecną kruchą równowagę łatwo zburzyć nieodpowiedzialnymi, nie popartymi rzetelną analizą ryzyka wystąpienia negatywnych skutków, zmianami w Ustawie o lasach, takim przykładem są zmiany proponowane w przedmiotowej nowelizacji oznaczonej symbolem UD108. Potencjalne straty, także przyrodnicze, mogą być drastyczne. Obecnie przytłaczającą większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody znajduje się na obszarach leśnych zarządzanych przez Lasy Państwowe, np. rezerwaty (85% na gruntach LP), parki krajobrazowe (88 % lasów w granicach PK stanowią grunty zarządzane przez LP), obszary Natura 2000 (ekosystemy leśne w Naturze 2000 zajmują 3,3 mln ha, w tym ogromna większość, bo aż 87,5% znajduje się na gruntach zarządzanych przez LP), użytki ekologiczne (w zarządzie LP zewidencjonowano 8253 użytków ekologicznych o pow. 30 442 ha, co stanowi 99 % użytków ekologicznych w Polsce), ochrona strefowa (w Polsce funkcjonuje średnio 3989 stref z tego 3893 - 97,6% zlokalizowanych jest na gruntach zarządzanych przez LP), na gruntach PGL sprzedaży drewna z podmiotami ochrony przyrody pozwoli uzyskać efekt synergii i wzmocnić krajowy system, bez uszczerbku dla realizacji innych zadań ustawowych PGL LP. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP ustanowiono zaewidencjonowano 11 314 pomnik6w przyrody, co stanowi jedną trzecią wszystkich pomników przyrody w Polsce. Należy podkreślić, że Lasy Państwowe już teraz ponoszą ogromne koszty ochrony rodzimej przyrody (ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk przyrodniczych, ochrona krajobrazowa, szeroko definiowana ochrona różnorodności biologicznej, ochrona przed pożarami, chorobami, szkodnikami, przed kradzieżami, kłusownictwem, ochrona zasobów genowych polskiej fauny i flory). Wiarygodne szacunki wskazują, że roczny wkład Lasów Państwowych w ochronę polskiej przyrody wynosi ok. 1 miliarda złotych. Upadek finansowy Lasów Państwowych oznaczał będzie również załamanie się obecnego systemu ochrony przyrody w Polsce. Uwzględniając powyższą argumentację Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje propozycję obciążenia Lasów Państwowych dodatkową daniną, w postaci 2% przychodu ze sprzedaży drewna na rzecz instytucji państwowych ustawowo odpowiedzialnych za ochronę przyrody w Polsce. 59 Forum Związków Zawodowych Z niepokojem przyjęłam informację, iż projekt ten nie został dotychczas skierowany do Rady Dialogu Społecznego (dalej: „RDS”) celem umożliwienia reprezentatywnym partnerom społecznym wyrażenia opinii. Informuję, iż w dniu 10 lutego br., niezwłocznie po powzięciu informacji o Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) przewiduje przekierowywanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych procedowaniu projektu, Forum Związków Zawodowych zwróciło się do Biura RDS z zapytaniem, czy rzeczony dokument został przekazany do Rady przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. W odpowiedzi udzielonej tego samego dnia, Biuro RDS poinformowało, iż projekt ten oficjalnie nie wpłynął do konsultacji w ramach Rady. Brak skierowania projektu UD108 do RDS stanowi rażące naruszenie zasad dialogu społecznego oraz złamanie przepisów ustawy o RDS, w szczególności art. 5 ust. 1–4 ustawy, która nakłada na członków Rady Ministrów obligatoryjny obowiązek kierowania projektów aktów prawnych w sprawach społeczno-gospodarczych do opinii strony pracowników i pracodawców. Projekt UD108 w sposób oczywisty dotyczy tych kwestii, wprowadzając zmiany o fundamentalnym znaczeniu dla sektora leśnego i polskiej gospodarki. Zakłada on m.in. wprowadzenie obowiązkowych, kwartalnych wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej: „PGL LP”) na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 2% przychodów ze sprzedaży drewna, co uderza w ustawową zasadę samodzielności finansowej i samofinansowania się PGL LP. Co więcej, rozwiązanie to nie uwzględnia zmiennej koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów adaptacji lasów do zmian klimatu, co grozi osłabieniem funkcji wyrównawczej Funduszu Leśnego oraz ograniczeniem zdolności jednostek do reagowania na klęski żywiołowe. Państwowe (PGL LP) w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jak zostało zaznaczone w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu ustawy, projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlega opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie będzie miał bowiem co do zasady wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców. W szczególności projektowana regulacja nie będzie oddziaływać na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Istotą projektowanej ustawy jest wprowadzenie mechanizmu przepływu finansowego między PGL LP i NFOŚiGW, co pozostaje bez wpływu na ogólną sytuację społeczno-gospodarczą kraju. Odnośnie do zarzutu dot. uchybień proceduralnych: Zgodnie z § 40 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) organ wnioskujący, kierując projekt dokumentu rządowego do uzgodnień, konsultacji publicznych lub opiniowania, wskazuje termin do zajęcia stanowiska. W przypadku projektu ustawy szczegółowego uzasadnienia wymaga wyznaczenie terminu do zajęcia stanowiska krótszego niż 21 dni od udostępnienia tego projektu. Takie uzasadnienie zostało zamieszczone przez Ministerstwo Klimatu i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wobec istotnej wagi projektowanych zmian, wyznaczony przez Ministerstwo zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje tak złożonego i fundamentalnego dokumentu uznaję za absolutnie niewystarczający. Jednocześnie, wyrażam głębokie rozczarowanie faktem, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zwróciło się bezpośrednio o opinię do Związku Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej — największej, reprezentatywnej, zrzeszającej ponad 12 tysięcy członków organizacji związkowej w PGL Lasy Państwowe. Pominięcie tak istotnego, reprezentatywnego partnera społecznego przy zmianach mających kluczowe znaczenie dla przyszłości przedsiębiorstwa i warunków pracy leśników jest działaniem niezrozumiałym. W związku z powyższym, proszę o pilne udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Kiedy Ministerstwo zamierza formalnie skierować projekt UD108 do konsultacji w ramach Rady Dialogu Społecznego? 2. Czy w związku z dotychczasowymi uchybieniami proceduralnymi, proces konsultacyjny zostanie odpowiednio wydłużony, aby zapewnić realny udział partnerów społecznych? 3. Z jakich przyczyn merytorycznych przyjęto zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje projektu o tak szerokim wpływie na sektor finansów publicznych i gospodarkę? Środowiska zarówno w piśmie przewodnim, kierującym projekt do konsultacji w dniu 2 lutego br., jak i w OSR projektu ustawy. Jest nim fakt, że projekt był już wcześniej dwukrotnie kierowany do konsultacji: w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r., a przekazanie projektu do konsultacji w dniu 2 lutego br. stanowiło jedynie ponowienie tego etapu rządowego procesu legislacyjnego wobec wprowadzenia zmiany dotyczącej listy beneficjentów, co pozostaje bez wpływu na zasadniczy cel i kształt regulacji. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konstatując, Forum Związków Zawodowych oczekuje niezwłocznego podjęcia działań naprawczych mających na celu przywrócenie ustawowych ram trójstronnego dialogu społecznego w procesie legislacyjnym dotyczącym polskiego leśnictwa i ochrony przyrody, jak i wszelkich innych istotnych projektów o charakterze społeczno-gospodarczym, gdzie głos strony pracowniczej jest ustawowo gwarantowany i merytorycznie niezbędny. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) – tabela uwag z opiniowania 1) W przypadku aktu nowelizującego należy wskazać jednostkę redakcyjną projektu oraz jednostkę redakcyjną zmienianego aktu prawnego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych Art. 1 Realizacja obowiązku dokonywania opłaty powinna odbywać się w sposób uwzględniający sytuację finansową LP, tak aby nie doprowadzić do sytuacji, w której wniesienie opłaty przekroczy możliwości płatnicze Lasów Państwowych, w szczególności możliwość wyrównania niedoborów w nadleśnictwach, z wykorzystaniem środków funduszu leśnego. Prowadzić to może do sytuacji, w której zagrożona będzie możliwość samofinansowania się Lasów. Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567 i 1795) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przypadku, gdy przychody uzyskane ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, będą wyższe, a co najmniej równe kosztom działalności administracyjnej i podstawowej w nadleśnictwach. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2% przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ). 2 Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.). Art. 400a ust 1 Rozszerzenie katalogu działań z ustawy Prawo ochrony środowiska wspieranych finansowo w ramach działalności parków narodowych ze środków redystrybuowanych przez NFOŚIGW o art. 400a ust 1 pkt 5. Parki Narodowe w katalogu działań ochronnych mają przypisane działania w zakresie realizacji zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód. Na realizację tych działań potrzebują zabezpieczenia środków finansowych. Przykładami takich potrzeb są regulacja gospodarki wodno-kanalizacyjnej w obiektach administrowanych przez Parki Narodowe, w obiektach zlokalizowanych na obszarach parków narodowych. Utrzymanie i odbudowa urządzeń służących gospodarowaniu wodami na terenach art. 400a ust. 1 pkt 5 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga nieuwzględniona Zadania z zakresu inwestycji służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód wykraczają poza zakres działań, służących stricte ochronie przyrody. W odniesieniu do możliwości wspófinansowania projektów: również w zakresie funduszy unijnych posiadają dedykowane, odrębne instrumenty od tych, przeznaczonych na prowadzenie działań z zakresu ochrony przyrody i bioróżnorodności. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parków narodowych, w tym ochronie przeciwpowodziowej, małej retencji, ponownemu wykorzystaniu wód. Zabezpieczenie możliwości ubiegania się o dofinansowanie realizowania zabiegów ochronnych przez parki narodowe w zakresie w/w zadań umożliwi wypełnianie zapisów planów ochrony parków narodowych, realizacje polityk i strategii gospodarowania wodami, zwiększania odporności na zmiany klimatu w obszarach administrowanych przez PN. 3. NFOŚiGW Wariant I Wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska (art. 2 pkt 2 projektu) Wariant II Art. 401c ust. 1 oraz wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska 1. W projektowanym art. 401c ust. 8a ustawy Poś konieczne jest zwiększenie obniżonego na tym etapie prac poziomu 0,2 % kosztów ponoszonych przez NFOŚiGW w związku z obsługą nowego zobowiązania wieloletniego do poziomu pierwotnie zakładanego, który wynosił 1 %. 2. NFOŚiGW zauważa, że ustalony w trakcie wcześniejszych prac nad projektem poziom 1% był rozwiązaniem kompromisowym (wobec proponowanego wcześniej poziomu 2%), który wskazywał, że obsługa nowych zadań przez NFOŚiGW będzie realizowana w Wariant I Art. 401c „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 1% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. Wariant II Art. 401c „1. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 1, po pomniejszeniu o Uwaga nieuwzględniona Przeznaczanie części środków z zobowiązania wieloletniego pozwolenia zintegrowane na pokrywanie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie jest możliwe. Nie można się zgodzić na zaproponowane brzmienie art. 401c ust. 1, gdyż przepis ten: 1) byłby niespójny z pozostałymi przepisami art. 401c (koszty obsługi określonych przychodów są pokrywane z tych przychodów, a nie z innych środków NFOŚiGW), 2) w świetle art. 8a projektowanej ustawy, oznaczałby ryzyko wystąpienia podwójnego Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi (art. 2 pkt 2 projektu) Pkt 6 OSR „Dodatkowe informacje ...” sposób oszczędny, również z częściowym wykorzystaniem obecnych zasobów kadrowych, i pozwoli na prawidłową obsługę wszystkich zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 3. Należy podkreślić, że w projektowanej ustawie oraz OSR nie wskazano przesłanek uzasadniających obniżenie aż 5- krotnie rocznego kosztu obsługi przez NFOŚiGW zadań w 2026 r. i w latach następnych, a także nie wykazano, w jaki sposób taki poziom kosztów zapewni NFOŚiGW efektywne i skuteczne realizowanie nowych zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 4. W projektowanym OSR nie ma żadnych możliwych do zweryfikowania danych na temat ukształtowania kosztów obsługi w stałej wysokości 452 tys. zł i jaki był powód nieuwzględniania w projekcie wytycznych Ministra Finansów do stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych koszty obsługi tych przychodów, przeznacza się na: 1) finansowanie zadań ministra właściwego do spraw klimatu, o których mowa w art. 206 i 212; 2) pokrycie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21.”. „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. W pkt 6 OSR proponuje się zastąpić dwa akapity w brzmieniu: „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %. Maksymalny roczny koszt obsługi szacowany na rok 2026 wyniesie 452 tys. zł. Aktualnie szacuje się, że w 2026 r. koszt ten obejmie w finansowana kosztów obsługi przychodów z LP. Zgodnie ze stanowiskiem MF przekazanym na wcześniejszym etapie procedowania niniejszego projektu finansowanie obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie może obejmować finansowania nowych etatów. Zakłada się, że środki przekazywane przez LP w ramach projektowanego zobowiązania ustawowego będą obsługiwane przy wykorzystaniu odrębnego trybu i przy minimalnym zaangażowaniu proceduralnym, pozwalającym na minimalizowanie ryzyka nieprawidłowości, ale niegenerującym dodatkowych obciążeń dla systemu (tak instytucji, jak i beneficjentów). Należy przy tym zauważyć, że beneficjenci środków w ramach projektowanej regulacji to podmioty z sektora administracji (rządowej i samorządowej), na co dzień funkcjonujące w reżimie finansów publicznych (jako jsfp lub odbiorcy środków publicznych). Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi ustaw, które nakazują m.in. uwzględnianie zmiany wartości pieniądza w czasie. 5. Z uwagi na konieczność zapewnienia finansowania w sposób ciągły kosztów obsługi ponoszonych przez NFOŚiGW w ramach zobowiązania wieloletniego, niezbędne jest zwiększenie poziomu tych kosztów w stosunku do poziomu określonego w projekcie w celu pełnej realizacji nowych zadań, które będą dotyczyć zadań komórki ekologicznej w zakresie: − programowania systemu wsparcia (m.in. przygotowanie nowych programów priorytetowych, dokumentacji naboru, w tym regulaminu naboru, wzorów wniosków, szkoleń dla potencjalnych beneficjentów), − ogłaszania i przeprowadzania naborów (rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie, zawieranie umów), − udzielania i rozliczania wsparcia (ocena wniosków o płatność, monitorowanie szczególności koszty usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi ww. zadań (w szczególności usługi informatyczne, w tym związane z budową i utrzymaniem dedykowanej aplikacji dla obsługi wniosków o dofinansowanie i umów zawartych z beneficjentami, działania informacyjno-promocyjne, w tym szkolenia dla wnioskodawców/beneficjentów, inne usługi, w tym doradcze), a także koszty podróży służbowych oraz koszty ogólne NFOŚiGW (pośrednie). Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Należy także zwrócić uwagę, że koordynacja projektów finansowanych ze środków krajowych wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego poziomu obsługi przez NFOŚIGW. Zakładając brak zwiększenia poziomu aktualnego zatrudnienia, pewna pula środków (w wysokości nie większej niż 0,2% wpłat PGL LP) zostanie skierowana do MKiŚ deklaruje zaangażowanie i wsparcie dla NFOŚiGW na etapie ustalania optymalnego i zakładającego minimum obciążeń sposobu obsługi środków w ramach dedykowanego programu priorytetowego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi osiąganych efektów rzeczowych i ekologicznych, dokonywanie rozliczeń). 6. Należy również zauważyć, że w każdym procesie udzielanego dofinansowania konieczne jest zaangażowanie komórek horyzontalnych niezbędnych do realizacji obsługi naborów i udzielanego dofinansowania, w tym: przeprowadzania analiz finansowych, badania dopuszczalności pomocy publicznej, ustanawiania zabezpieczeń, weryfikacji rozliczeń, obsługi finansowo- księgowej dofinansowania, przeprowadzanie dedykowanych kontroli, dochodzenie zwrotów środków podlegających zwrotowi, obsługi prawnej. 7. W ocenie NFOŚiGW jeżeli w projekcie nie odwołano się do zasady ogólnej, przyjętej dla zobowiązań wieloletnich wskazanych w art. 401c ust. 1-5 i 8-9b ustawy Poś, tj. pomniejszania kosztów obsługi przychodów bez wskazania konkretnego udziału procentowego, to określenie finansowania obsługi zadań wynikających z projektu ustawy.” Dwoma akapitami w następującym brzmieniu: Wariant I „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 1%. W ramach tych środków zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi konkretnego poziomu tych kosztów musi być oparte na wskazanej pracochłonności poszczególnych procesów realizowanych przez NFOŚiGW, związanego z udzielaniem i rozliczaniem dofinansowania ze środków NFOŚiGW. W przypadku braku zgody na takie działanie, konieczne jest wskazanie nowego źródła pokrycia kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, lub dodanie nowego celu w art. 401c ust. 1 ustawy Poś (określającego zobowiązanie wieloletnie „pozwolenia zintegrowane”, którego środki są przeznaczane na finansowanie przez ministra właściwego do spraw klimatu, zadań o których mowa w art. 206 i 212 ustawy Poś) dla możliwości pokrywania kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś. tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. Wariant II „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2%. Koszty obsługi przychodów uzupełniająco będą mogły być pokrywane również ze środków zobowiązania wieloletniego „pozwolenia zintegrowane”. W ramach tych środków pochodzących z dwóch źródeł zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. 4 Państwowa Rada Ochrony Przyrody 1. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraziła już zdanie w sprawie proponowanych rozwiązań w opinii PROP/2025-08 z 6 lutego 2025 r. i potwierdziła ją (w stosunku do drugiej wersji projektu ustawy) pismem PROP/PREZ/2025-09 z 28 maja 2025 r. Tezy tej opinii są nadal aktualne, w szczególności podtrzymujemy te rekomendacje, które nie zostały dotychczas uwzględnione. 2. Zwracamy uwagę na potrzebę ustawowego zagwarantowania, że uzyskane środki będą rzeczywiście wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody. W tym kontekście, biorąc także pod uwagę doświadczenia z Uwaga częściowo uwzględniona. Ad 1 i 2. Projektodawca podziela stanowisko PROP że uzyskane środki powinny być wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody i w taki sposób został skonstruowany projekt ustawy. Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi funkcjonowaniem NFOŚiGW w przeszłości, ponownie akcentujemy, że nie powinno być możliwości przeznaczania ich na cele określone w art. 400a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska: a) pkt 19 (przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i likwidowanie ich skutków), b) pkt 30 (zwiększanie lesistości kraju i ochrona lasu; zapobieganie szkodom w lasach i likwidacja szkód), c) pkt 36 (nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych). Głębsze i bardziej szczegółowe propozycje, na co powinny, a na co nie powinny być kierowane środki, przedstawiliśmy w poprzedniej opinii. 3. W art. 4 projektu określono „maksymalny limit wydatków” na kolejne lata w wysokości dokładnie równej prognozie wydatków bazującej na sytuacji ekonomicznej z 2024 r., zakładając czteroletni okres potrzebny NFOŚiGW na pełne wykorzystywanie otrzymanych środków. Logika nakazywałaby określenie „maksymalnego limitu” w taki sposób, by nie paraliżował on funkcjonowania rozwiązań uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, w szczególności odnoszących się do wyłączenia finansowania działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna, zapewnia wystarczające ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Należy przy tym zauważyć, że skuteczna realizacja celów ochronnych w określonych przypadkach nie może zostać osiągnięta na obszarze objętym stanem klęski żywiołowej (pkt 19) lub w lesie objętym ochroną, a zagrożonym wystąpieniem istotnej szkody biotycznej lub abiotycznej (pkt 30, zatem przewidzenie możliwości finansowania - w ściśle uzasadnionych sytuacjach - działań również w tym zakresie wydaje się w pełni uzasadnione. Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi wprowadzanych ustawą np. w przypadku wzrostu ceny drewna lub wykorzystania środków na projekty o krótszym lub dłuższym okresie realizacji – tj. z marginesem na takie sytuacje, np. na poziomie 150–200% najbardziej prawdopodobnego scenariusza finansowego. Projekty dotyczące ochrony przyrody cechują się sezonową, uwarunkowaną fenologicznie zmiennością wydatków – zatem zbędny i szkodliwy wydaje się mechanizm zaproponowany w ust. 3. dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. Ad 3 Maksymalny limit wydatków w kolejnych latach został określony na poziomie wynikającym z prognoz pozyskania i sprzedaży drewna w Lasach Państwowych a z drugiej strony- w oparciu o wieloletnie doświadczenia NFOŚiGW w obsłudze projektów i beneficjentów (w tym: relacji pomiędzy poziomem kontraktacji a realnym wydatkowaniem środków w ramach zobowiązań wieloletnich). 5 Państwowa Rada Ochrony Środowiska UD 108 uzasadnienie Wskazane jest dopracowanie uzasadnienia projektu, w szczególności ograniczenie powtórzeń względem OSR oraz powtórzeń tezy głównej. Konieczna wydaje się także korekta językowa. Zasadne wydaje się skrócenie uzasadnienia oraz przeprowadzenie kontroli redakcyjno-językowej. Uwaga częściowo uwzględniona Dokonano ponownej weryfikacji i naniesiono korekty na projekt uzasadnienia i OSR 6 UD 108 projekt Art. 2) 2) 20 Wskazuje się, że zaproponowany zapis wyłączający przedsięwzięcia służące pozyskiwaniu drewna nie adresuje ryzyka finansowania innych wydatków nieuzasadnionych lub niewystarczająco uzasadnionych ze środków udostępnianych przez regulację. ... z wyłączeniem przedsięwzięć, działań i zadań, które nie pozostają w bezpośrednim i uzasadnionym związku z realizacją celu głównego i priorytetowego, jakim jest ochrona przyrody i krajobrazu, ani nie przyczyniają się do jego długofalowego osiągnięcia. Uwaga nieuwzględniona Możliwość finansowania działań w ramach projektowanego mechanizmu została ograniczona do wybranych aspektów dotyczących ochrony przyrody i krajobrazu, wskazanych w ustawie POŚ, a na etapie wdrażania zostanie doprecyzowana w treści programu priorytetowego, na podstawie którego będzie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi dokonywane przekazywanie środków do uprawnionych podmiotów. W świetle tych zasad dodatkowe wyłączenie przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna wydaje się wystarczającym zaadresowaniem wskazanego ryzyka. 7 Całość regulacji – uwaga natury ogólnej Pozytywnie ocenia się wprowadzenie zmiany polegającej na rozszerzeniu katalogu beneficjentów, co odpowiada kierunkowi wskazywanemu w dotychczas zgłaszanych uwagach. Nd. Uwaga przyjęta do wiadomości 8 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Uzupełnienie listy zadań, które będą mogły być finansowane ze środków NFOŚiGW o pozycje wynikające z wejścia w życie Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych; Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, a także na przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych w ramach Rozporządzenia UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39 a także na opracowywanie krajowego planu odbudowy zasobów przyrodniczych przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych o którym mowa w Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska 9 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Wyłączenie z celów, które mogą być finansowane ze środków NFOŚiGW przez parki narodowe, GDOŚ i RDOŚ oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, tych z nich, które nie są niezbędne dla wdrażania efektywnych działań w zakresie ochrony przyrody, a które tworzą poważne ryzyko nadużyć i działań nie służących ochronie przyrody. Wykreślenie pkt 30 i 36 z art. 2. ust 2 projektu UD 108 Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga częściowo uwzględniona Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych. Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, zapewnia optymalne Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Pkt 30) w art. 400a POŚ: zadania związane ze zwiększaniem lesistości kraju oraz zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód, spowodowanych przez czynniki biotyczne i abiotyczne umożliwi będzie finansowanie działań podejmowanych często np. w parkach narodowych, pod warunkiem ich należytego uzasadnienia Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. 10 Babiogórski Park Narodowy art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39 Propozycja dopisania do katalogu działań związanych z udostępnianiem obszaru Parku, określonego w ustawie z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647), punktów 38 i 42, który ma charakter katalogu zamkniętego. Proponowana zmiana wynika z braku ...przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36, 38, 39, 38 i 42 Uwaga nieuwzględniona Pkt 42) inne zadania służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju i zgodne z polityką ochrony środowiska określa bardzo szeroki katalog potencjalnych zadań służących (ogólnie) ochronie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi uwzględnienia jednego z podstawowych zadań Parku, jakim jest udostępnianie jego obszaru. środowiska i gospodarce wodnej, tymczasem założeniem projektu jest skoncentrowanie dodatkowego wsparcia na zadaniach priorytetowych z punktu widzenia ochrony przyrody i zadań, realizowanych przez podmioty ustawowo do tego powołane. 11 Ustawa z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) Dopisanie do art. 400a pkt 43 do ustawy z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) 43) o zadania związane z udostępnianiem obszaru Parku Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. 12 Białowieski Park Narodowy Projekt: Art. 2 ust 2) Zmieniany akt: w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a (...) ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39,...” Brak uwzględnienia dofinansowania do realizacji zadania 26, czyli: 26) działania związane z utrzymaniem i zachowaniem parków oraz ogrodów, będących przedmiotem ochrony na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 26–30, 32, 36 i 39,...” Uwaga nieuwzględniona Proponowane zadania wykraczają poza katalog działań, służących stricte ochronie przyrody – podstawą do ich realizacji są przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.\r\n\r\nSUMMARY TO EVALUATE:\r\nTitle: Nature conservation support: State Forests to transfer 2% of timber sales revenue to national and landscape parks\r\nSummary: The new regulations oblige the State Forests to transfer 2% of their timber sales revenue to support nature conservation. These funds will go to national and landscape parks as well as environmental protection authorities, enabling better care of Polish nature and the development of tourist infrastructure. For citizens, this means better-protected forests, a cleaner environment, and more attractive, safer places for recreation.\r\nKey Points: State Forests will make quarterly payments of 2% of timber sales revenue to the National Fund for Environmental Protection and Water Management (NFOŚiGW)., The money will be used to finance nature conservation in national parks, landscape parks, and nature reserves., The funds will help national parks cover their required own contribution (minimum 15%), unlocking millions of PLN in EU funding for ecological projects., Projects directly aimed at the commercial use of harvested timber are excluded from this funding., The new funds will support the creation of educational trails, tourist infrastructure, and the buyout of ecologically valuable private land within park boundaries., The changes will not directly affect market timber prices or the financial stability of the State Forests.\r\n\r\nEVALUATION RULES:\r\n1. Check all NUMBERS, DATES, and AMOUNTS in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n2. Check all NAMES, ORGANIZATIONS, and PLACES in SUMMARY. If any of them is missing from SOURCE -> is_valid: false.\r\n3. Check all specific LEGAL ACTIONS. If that mechanism is not present in SOURCE -> is_valid: false.\r\n\r\nIMPORTANT: Abstract concepts (e.g. \"transparency\", \"trust\") are allowed as conclusions.\r\n\r\nOUTPUT (JSON):\r\n{\r\n  \"is_valid\": true/false,\r\n  \"issue\": \"fabricated_entity\" / \"contradiction\" / \"none\"\r\n}\r\n\r\nFORMATTING REQUIREMENTS:\r\n1. Respond ONLY with a raw JSON object.\r\n2. DO NOT use Markdown code blocks.\r\n3. DO NOT add any introductions or explanations before or after the JSON.\r\n4. The JSON must be valid and ready to parse.\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"is_valid\": true,\n  \"issue\": \"none\"\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-17T11:49:54.767Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2823/text/index.html",
      "model": "gemini-3.5-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2823 Warszawa, 15 lipca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-92-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Klimatu i Środowiska. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2 % przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Art. 2. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 401 w ust. 7 w pkt 22 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 23 w brzmieniu: „23) wpływy z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.”; 2) w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a w brzmieniu: „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości niemniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 23, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak niewięcej niż o 0,2 % kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz zespołów parków krajobrazowych i parków krajobrazowych, 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1080, 1812 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 176, 426, 605, 607 i 635. – 2 – 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska – z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna.”. Art. 3. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. Art. 4. 1. W latach 2027–2036 maksymalny limit wydatków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, będących skutkiem finansowym wejścia w życie ustawy, wynosi w roku: 1) 2027 – 226 000 000 zł; 2) 2028 – 231 650 000 zł; 3) 2029 – 237 441 000 zł; 4) 2030 – 243 377 000 zł; 5) 2031 – 249 462 000 zł; 6) 2032 – 255 698 000 zł; 7) 2033 – 262 091 000 zł; 8) 2034 – 268 643 000 zł; 9) 2035 – 275 359 000 zł; 10) 2036 – 282 243 000 zł. 2. Minister właściwy do spraw środowiska monitoruje wykorzystanie limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, oraz wdraża mechanizm korygujący, o którym mowa w ust. 3. 3. W przypadku gdy wielkość wydatków po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie więcej niż 65 % limitu wydatków przewidzianych na dany rok, dysponent środków obniża wielkość środków przeznaczonych na wydatki w drugim półroczu o kwotę stanowiącą różnicę między wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE I. Cel i potrzeba regulacji Przedkładany projekt ustawy zakłada wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, oraz w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”. Ochrona przyrody w Polsce boryka się z problemem braku wystarczających środków finansowych na podejmowanie działań w tym obszarze. Pilna realizacja części z tych działań, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z obowiązków nałożonych przepisami prawa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak istotnie ograniczony przez niemożność sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Dotyczy to również województw, jako jednostek samorządu terytorialnego odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, które, podobnie jak inne podmioty systemu ochrony przyrody, realizują zadania na obszarach cennych przyrodniczo, często pokrywających się z obszarami Natura 2000. Przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. II. Stan aktualny Potrzeba realizacji określonych zadań z zakresu ochrony przyrody wynika z istniejących uregulowań prawnych, w tym zobowiązań Polski jako członka Unii Europejskiej (UE). Także społeczeństwo postuluje konieczność realizacji dodatkowych działań na rzecz ochrony szczególnie cennych przyrodniczo obszarów i gatunków. Jak już wyżej wspomniano, dostęp do środków na ochronę różnorodności biologicznej ulega istotnym ograniczeniom z uwagi na brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich 2 kluczową grupę stanowią parki narodowe. Istotnym elementem systemu ochrony przyrody są również parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, obejmujące rozległe obszary cenne przyrodniczo, często pokrywające się z obszarami Natura 2000 lub otulinami parków narodowych. Ograniczenia finansowe jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych utrudniają realizację działań ochronnych i wykorzystanie dostępnych instrumentów wsparcia, w tym wymagających zapewnienia wkładu własnego. Alokacja środków finansowych w dwóch programach krajowych (FEPW 1) oraz FEnIKS 2) ) na działania dotyczące usprawnienia zarządzania obszarami chronionymi, w tym rozbudowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej, wynosiła ponad 310 000 000 zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 000 000 zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem uzyskania tych środków finansowych jest jednak pozyskanie minimum 15 % wartości kwalifikowalnej projektów na wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa. Analogiczna bariera wkładu własnego może występować także po stronie jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, jeżeli realizują działania kwalifikujące się do wsparcia w ramach programów krajowych lub regionalnych. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki finansowe z dotacji celowych z budżetu państwa w wysokości 134 849 000 zł (dane za 2023 r. z wykonania budżetu) pokrywają około 31 % potrzeb finansowych parków 1) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 2) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 3 narodowych (zabezpieczają niemal wyłącznie koszty związane z wynagrodzeniami pracowników parków narodowych), środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 1 % przychodów stanowią środki otrzymane z UE. Niski udział środków otrzymywanych z UE w pokrywaniu potrzeb finansowych parków narodowych wynika, jak już wspomniano powyżej, z braku środków na finansowanie przez parki narodowe wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć wkładów własnych projektów, gdyż pozyskane środki finansowe przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem realizacja potrzeb parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, określonych w szczególności na podstawie danych pozyskanych przy tworzeniu projektu ustawy budżetowej na 2025 r., obejmuje: 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 000 zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 000 zł rocznie); 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie). Dodatkowo parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski Park Narodowy – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 000 zł; 2) Wielkopolski Park Narodowy – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 000 zł; 3) Narwiański Park Narodowy – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 000 zł; 4) Biebrzański Park Narodowy – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 000 zł; 5) Poleski Park Narodowy – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 000 zł; 6) Ojcowski Park Narodowy – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 000 zł; 4 7) Wigierski Park Narodowy – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 000 zł. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody regionalni dyrektorzy ochrony środowiska (RDOŚ) odpowiadają za nadzór i zarządzanie rezerwatami przyrody oraz obszarami Natura 2000, co wiąże się m.in. z koniecznością opracowania dla każdego obszaru dokumentu planistycznego, uzupełniania wiedzy o przedmiotach ochrony, a także w przypadku obszarów Natura 2000 prowadzenia monitoringu oceny efektów podejmowanych działań. W całej Polsce funkcjonują obecnie 1523 rezerwaty przyrody. Natomiast w skład europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7, z późn. zm.), zajmujących około 16 % powierzchni lądowej, oraz 868 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102), zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie stanowi to 1013 obszarów Natura 2000 (w tym 10 obszarów ptasich i siedliskowych posiadających wspólne granice), zajmujących około 30 % powierzchni lądowej kraju. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi (z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów). Największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. Realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony przyrody jest wysoce obciążająca dla tych instytucji. Koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3 250 000 000 zł rocznie, w tym ponad 3 000 000 000 zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 000 000 zł to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4 800 000 000 euro. Potrzeba pozyskania znacznych środków finansowych jest również widoczna w przypadku rezerwatów przyrody. Dla każdego rezerwatu należy ustanowić plan ochrony, którego średni szacunkowy koszt opracowania wynosi 50 000 zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów 5 nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę potrzeb 42 800 000 zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). W krajowym systemie ochrony przyrody ważną rolę, oprócz parków narodowych, rezerwatów przyrody oraz obszarów Natura 2000, odgrywają parki krajobrazowe. Aktualnie w Polsce funkcjonuje 126 parków krajobrazowych, obejmujących około 8,6 % powierzchni kraju. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania i popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Dla parku krajobrazowego, podobnie jak dla parków narodowych i rezerwatów przyrody, sporządza się plan ochrony będący podstawowym dokumentem w zakresie planowania i realizacji zadań, zgodnie z celami utworzenia tej formy ochrony przyrody. Tym samym potrzeby finansowe związane z pozyskaniem większych środków na zadania dotyczące ochrony przyrody dotyczą również parków krajobrazowych lub ich zespołów, w których są realizowane działania związane m.in. z ochroną wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ograniczaniem presji turystycznej, edukacją przyrodniczą oraz wspieraniem ochrony obszarów Natura 2000. Ze względu na powiązanie funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów z budżetami jednostek samorządu terytorialnego, dostępność środków na te działania bywa ograniczona i zmienna w czasie. Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) wyniosły prawie 5 500 000 zł (średnio 370 000 zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom finansowym pozyskiwanym z NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 000 000 zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskali 11 400 000 zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów unijnych, takich jak FEnIKS czy LIFE 3) . 3) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 6 Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po okresie obowiązywania programów (2021–2027). Z uwagi na powyższe istnieje potrzeba wprowadzenia dodatkowego mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z czynną ochroną przyrody, realizowanych przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz jednostki odpowiedzialne za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z PGL LP do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. III. Projektowane zmiany Projekt ustawy w art. 1 zakłada wprowadzenie zmian w ustawie o lasach przez dodanie przepisu art. 58c przewidującego obowiązek dokonywania przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych ze środków PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Określona w projektowanym art. 58c ust. 1 ustawy o lasach wysokość kwartalnych wpłat przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW dedykowana finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody będzie stanowiła, zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 2, równowartość 2 % przychodów uzyskanych za każdy kwartał przez PGL LP ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Ograniczenie obowiązku dokonywania wpłat przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych do kwoty uzyskanej od sprzedaży drewna w nadleśnictwach, tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP również prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę, zabezpiecza możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego w przypadku powstania ewentualnych niedoborów finansowych, który w istniejącym stanie prawnym w odniesieniu do ww. zakładów nie miałby zastosowania. Fundusz Leśny pełni bowiem, co do zasady, rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążały koszty działalności nadleśnictw, przez co część takich nadleśnictw może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 3 wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do trzydziestego dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale. 7 Mechanizm dokonywania analogicznych wpłat jest znany i stosowany w oparciu o art. 58b ustawy o lasach, a przewidziane w nim są wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg 4) . Projektowana zmiana w ustawie o lasach powoduje konieczność wprowadzenia zmian w ustawie – Prawo ochrony środowiska. Zmiany te przewiduje art. 2 projektu ustawy, w świetle których w art. 401 ust. 7 ustawy – Prawo ochrony środowiska zostanie wprowadzony punkt 23, uzupełniający listę przychodów NFOŚiGW o wpłaty Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy o lasach. Projektowana nowelizacja obejmuje również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie ust. 8a, określającego kierunki finansowania zadań z zakresu ochrony przyrody, jak też beneficjentów środków. Projektowany art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska przewiduje przeznaczenie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP (po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów) na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań realizowanych przez parki narodowe oraz parki krajobrazowe lub ich zespoły, za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego właściwych dla funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, GDOŚ i RDOŚ – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39 ustawy. Z dofinansowania przez NFOŚiGW zostaną wyłączone przedsięwzięcia, zadania i działania, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie drewna. Projekt ustawy przewiduje w art. 3, że pierwsza wpłata Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. Projekt ustawy przewiduje w art. 4 regułę wydatkową, zgodnie z art. 50 ust. 1a, 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. IV. Przewidywane skutki projektowanych zmian ustawowych Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. 4) Art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz. U. z 2025 r. poz. 94, z późn. zm.). 8 Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe podmioty w systemie, tj. parki narodowe. W przypadku parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych wsparcie będzie przekazywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych przez NFOŚiGW z właściwymi województwami. Perspektywa zwiększenia możliwości finansowania ważnych inicjatyw (nie tylko przy udziale środków europejskich) pozwoli także na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek do realizacji nie tylko obligatoryjnych, ale także bardziej ambitnych, dodatkowych działań na rzecz ochrony przyrody. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania. W latach 2019–2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892 800 zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626 500 m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555 500 zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232 500 m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320 000 zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573 700 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517 400 m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013 000 zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316 500 m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931 600 zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486 200 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070 600 m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227 900 zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756 500 m 3 . Sytuacja finansowa PGL LP pozostaje zatem stabilna, a nałożenie na PGL LP przewidzianego w projektowanej ustawie obowiązku dokonywania wpłat nią nie zachwieje. Założenia planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2024 r. były realizowane bez większych 9 przeszkód, mimo dodatkowych potrzeb związanych z usuwaniem skutków klęski żywiołowej wywołanej wielkoskalową powodzią na południu kraju, która miała miejsce w okresie wrzesień-październik 2024 r. Z aktualnej sprawozdawczości finansowej wynika, że Lasy Państwowe zamknęły finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 000 000 zł netto. Plan finansowo-gospodarczy PGL LP na 2025 r. również wskazywał na wynik finansowy w wysokości 390 500 000 zł brutto, tj. około 332 200 000 zł netto. Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna wzrastają: 2020 r. – 7 524 226 000 zł; 2021 r. – 8 919 116 000 zł; 2022 r. – 13 510 803 000 zł; 2023 r. – 12 524 240 500 zł, 2024 r. – 11 200 000 000 zł. Należy zwrócić uwagę, że PGL LP zarządza majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część środków pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. PGL LP jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (i jego jednostki organizacyjne) nie posiada odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, a jego funkcjonowanie jako statio fisci wiąże się ściśle z działaniem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w ramach zarządu mieniem, którego najważniejszym składnikiem są lasy. Biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, należy stwierdzić, że PGL LP zostało powierzone zarówno zarządzanie, jak i reprezentacja w zakresie zarządzanego mienia. Tym samym w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego, jest w zasadzie zawsze Skarb Państwa. PGL LP sprawuje zarząd mieniem Skarbu Państwa na zasadach określonych w ustawie o lasach. Ustawodawca może zatem, z poszanowaniem zasad konstytucyjnych, kształtować publicznoprawne mechanizmy redystrybucji części środków pozostających do dyspozycji tego podmiotu na realizacje innych zadań publicznych, w szczególności z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody. W świetle powyższego ustawodawca może zdecydować o przeznaczeniu środków finansowych wypracowanych przez PGL LP na majątku Skarbu Państwa na cele związane z ochroną przyrody bez naruszenia konstytucyjnego prawa własności. Takie przesunięcie środków finansowych stanowi wyraz racjonalnego wykorzystania mienia państwowego do realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, która to ochrona jest konstytucyjnym zadaniem władz publicznych oraz realizacją zobowiązań międzynarodowych. Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu czynnej ochrony przyrody nie będzie miało istotnego wpływu na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności lub 10 nieznacznego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochrony i monitoringu przyrody. Istotne będzie znaczenie społeczne projektowanych zmian. Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody, w szczególności działania ochrony czynnej, mają duży wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wysokość zobowiązania wieloletniego utworzonego dzięki corocznym wpłatom PGL LP. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli np. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. V. Pozostałe informacje Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt ustawy nie podlega notyfikacji aktów prawnych określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Klimatu i Środowiska Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Mikołaj Dorożała – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Konserwator Przyrody Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Magdalena Bukowska – Dyrektor Departamentu Leśnictwa i Łowiectwa w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Zbigniew Sepioł – radca prawny w Wydziale Obsługi Prawno-Legislacyjnej w Departamencie Leśnictwa i Łowiectwa tel. (22) 36 91 050 e-mail: Zbigniew.Sepiol@klimat.gov.pl Data sporządzenia 28.05.2026 Źródło: Inne Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UD108 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Istotnym problemem identyfikowanym przez Ministra Klimatu i Środowiska jest brak wystarczających środków na finansowanie działań w obszarze ochrony przyrody. Pilna realizacja części z nich, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z przepisów prawa krajowego i unijnego. Inne, takie jak wzmożenie działań ochronnych na terenach obszarów chronionych, w tym na obszarze Puszczy Białowieskiej, czy tworzenie nowych parków narodowych i rezerwatów przyrody, stanowią postulat podnoszony od lat nie tylko przez naukowców i sektor pozarządowy, ale również znaczną część społeczeństwa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak limitowany przez brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich kluczową grupę stanowią parki narodowe, które to m.in. podmioty tworzą podstawę systemu ochrony przyrody w Polsce. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki dotacji celowej z budżetu państwa w wysokości 182 517 tys. zł (dane na 2026 r. z ustawy budżetowej na 2026 r.) pokrywają około 31 % potrzeb parków narodowych, środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 3 % przychodów stanowią środki otrzymane z Unii Europejskiej (UE). Niski udział środków otrzymywanych z UE wynika z braku środków na finansowanie wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć kosztów współfinansowania projektów, gdyż pozyskane środki przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Główne grupy wydatków parków narodowych obejmują: wynagrodzenia pracowników – około 35 %, składki na ubezpieczenia społeczne – około 6 %, amortyzacja – około 15 %, podatki i opłaty – około 2 %, pozostałe koszty funkcjonowania, w tym materiały i energia – około 30 %. Koszty realizacji zadań określonych w ustawie stanowią około 12 % wydatków parków narodowych. Dotacja budżetowa zabezpiecza niemal wyłącznie koszty związane z wypłatą wynagrodzeń pracownikom parków narodowych. Potrzeby parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, obejmują (dane odzwierciedlają koszty uśrednione potrzeb parków narodowych dot. realizacji zadań parków narodowych określonych w art. 8b ustawy o ochronie przyrody): 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 tys. zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 tys. zł rocznie); 2 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie). Parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski PN – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 tys. zł; 2) Wielkopolski PN – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 tys. zł; 3) Narwiański PN – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 tys. zł; 4) Biebrzański PN – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 tys. zł; 5) Poleski PN – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 tys. zł; 6) Ojcowski PN – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 tys. zł; 7) Wigierski PN – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 tys. zł. W latach 2024–2025 niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe na wykupy gruntów z rezerwy celowej budżetu państwa: 1) Biebrzański PN – 2 131 tys. zł; 2) Gorczański PN – 132 tys. zł; 3) PN „Ujście Warty” – 30 tys. zł; 4) Poleski PN – 376 tys. zł; 5) Roztoczański PN – 140 tys. zł; 6) Kampinoski PN – 3 769 tys. zł; 7) Wigierski PN – 1 861 tys. zł. W 2026 r. niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na wykupy gruntów: 1) Biebrzański PN – 1 500 tys. zł; 2) Narwiański PN – 500 tys. zł; 3) Poleski PN – 500 tys. zł; 4) Pieniński PN – 500 tys. zł; 5) Kampinoski PN – 2 000 tys. zł; 6) Wigierski PN – 1 000 tys. zł. Odrębną kwestią są zobowiązania nałożone na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (RDOŚ), jako sprawujących nadzór nad rezerwatami przyrody i obszarami Natura 2000, wynikające z przepisów prawa krajowego i unijnego. W Polsce obecnie funkcjonują 1523 rezerwaty przyrody i jest planowane utworzenie kilkuset kolejnych. Natomiast w skład sieci Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów specjalnej ochrony ptaków, zajmujących około 16 % powierzchni lądowej oraz 868 specjalnych obszarów ochrony siedlisk zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie sieć obszarów Natura 2000 zajmuje około 30 % powierzchni lądowej kraju. Na terenie wszystkich tych obszarów RDOŚ są zobowiązane nie tylko do realizacji ochrony w oparciu o ustalone dokumenty planistyczne, ale również w przypadku obszarów Natura 2000 do bieżącej oceny ich efektów i określania stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i populacji chronionych gatunków w terenie. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów, a największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. W związku z tym realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony jest wysoce obciążająca te instytucje. Należy tu podkreślić, że koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3,25 mld zł rocznie, w tym ponad 3 mld zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 mln złotych to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4,8 mld euro. W przypadku rezerwatów dla każdego rezerwatu przyrody należy ustanowić plan ochrony, przy czym średni szacunkowy koszt na obszar wynosi 50 tys. zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę 42,8 mln zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). Równolegle istotną rolę w systemie ochrony przyrody odgrywają parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Parki krajobrazowe obejmują rozległe obszary o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych, pełniąc funkcję ochrony obszarowej o znaczeniu regionalnym oraz stanowiąc ważne otoczenie i bufor dla form ochrony przyrody 3 o wyższym reżimie prawnym. Znaczna część obszarów cennych przyrodniczo, w tym liczne obszary sieci Natura 2000, jest zlokalizowana na terenach parków krajobrazowych lub w otulinach parków narodowych, co generuje realną potrzebę prowadzenia działań ochrony czynnej, pozwalającej na ograniczanie zagrożeń zewnętrznych dla innych form ochrony przyrody, inwentaryzacji i monitoringu przyrodniczego oraz edukacji przyrodniczej i działań ukierunkowanych na ograniczanie presji antropogenicznej. Możliwości finansowania powyższych działań w parkach krajobrazowych i zespołach parków krajobrazowych są bowiem zróżnicowane regionalnie i zależą od przyjętego w danym województwie modelu organizacyjnego oraz uwarunkowań budżetowych jednostek odpowiedzialnych za ich funkcjonowanie. W praktyce ogranicza to zdolność do systematycznego prowadzenia monitoringu i działań ochronnych oraz do przygotowania projektów współfinansowanych ze środków UE i zapewnienia wkładu własnego, co analogicznie jak w przypadku innych beneficjentów ogranicza realne wykorzystanie dostępnych instrumentów finansowania zewnętrznego na ochronę przyrody. Przy wykorzystaniu dostępnych danych dotyczących środków wykorzystywanych w parkach krajobrazowych i ich zespołach w wybranych województwach w latach 2018–2025 (okres realnego wdrażania projektów perspektywy finansowej 2014–2020) wyznaczono wskaźnik przeliczeniowy (roczne nakłady na zadania z zakresu ochrony przyrody i krajobrazu/ha). W oparciu o wskaźnik, dane na temat powierzchni województw oraz skumulowany wskaźnik inflacji dla zadanego okresu oszacowano średnioroczne zapotrzebowanie parków krajobrazowych na środki na poziomie około 66 mln zł, czyli około 25 % kwoty, która (zgodnie z przyjętymi założeniami) będzie dostępna w ujęciu rocznym. Należy przyjąć, że jest to kwota minimalna. W perspektywie finansowej 2014–2020 dla wielu parków krajobrazowych zostały opracowane plany ochrony z założeniem, że mają być podstawą do realizacji konkretnych działań ochronnych w najbliższych latach. Zapotrzebowanie na środki dla parków krajobrazowych i ich zespołów Województwo Powierzchnia parków krajobrazowych (ha) Zapotrzebowanie na środki (zł/rok) 66,7 DOLNOŚLĄSKIE 206 882 5,3 KUJAWSKO-POMORSKIE 235 499 6,0 LUBELSKIE 235 772 6,0 LUBUSKIE 77 447 2,0 ŁÓDZKIE 100 136 2,6 MAŁOPOLSKIE 182 833 4,7 MAZOWIECKIE 171 259 4,4 OPOLSKIE 62 591 1,6 PODKARPACKIE 283 747 7,2 PODLASKIE 86 566 2,2 POMORSKIE 167 908 4,3 ŚLĄSKIE 229 725 5,9 ŚWIĘTOKRZYSKIE 126 353 3,2 WARMIŃSKO-MAZURSKIE 147 521 3,8 WIELKOPOLSKIE 180 519 4,6 ZACHODNIOPOMORSKIE 119 501 3,0 Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) to łącznie przez cały ten okres prawie 5,5 mln zł (średnio 0,37 mln zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom pozyskiwanym z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 mln zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskały 11,4 mln zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów 4 unijnych jak np. FEnIKS 1) i LIFE 2) . Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po perspektywie 2021–2027. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych występuje ograniczona przewidywalność finansowania działań z zakresu ochrony przyrody. W praktyce może to ograniczać zdolność do planowania i prowadzenia działań ochronnych w skali krajobrazowej, w tym na obszarach Natura 2000 zlokalizowanych w granicach parków krajobrazowych. Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z ochroną przyrody przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych (dyrektorzy parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych lub jednostki zapewniające ich funkcjonowanie). Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. W latach 2019– 2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892,8 tys. zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626,5 tys. m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555,5 tys. zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232,5 tys. m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573,7 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517,4 tys. m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316,5 tys. m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931,6 tys. zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486,2 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070,6 tys. m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227,9 tys. zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756,5 tys. m 3 . Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna kształtują się następująco: 2020 r. – 7 524 226 tys. zł; 2021 r. – 8 919 116 tys. zł; 2022 r. – 13 510 803 tys. zł; 2023 r. – 12 524 240 tys. zł; 2024 r. 11 200 000 tys. zł. Procentowy udział przychodów ze sprzedaży drewna w przychodach ogółem PGL LP w kolejnych latach kształtował się odpowiednio: 2020 – 87,7 %; 2021 – 88,3 %; 2022 – 89,2 %, 2023 – 85,9 %, 2024 – 86,2 %. Projektowany ustawą mechanizm wpłat nie determinuje ilości pozyskiwanego drewna, został za to wprost powiązany z przychodami z jego sprzedaży. Projekt nie będzie miał również wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna. Ewentualna fluktuacja ceny drewna jest spowodowana warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym. Z tych też względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na przemysł drzewny. Przyjęty mechanizm, zgodnie z którym wzrost przychodów ze sprzedaży drewna wiąże się wprost ze zwiększeniem środków na ochronę przyrody, może przyczynić się do wzrostu społecznej świadomości, że działalność gospodarcza PGL LP, poza zapewnianiem podaży drewna dla krajowego przemysłu, przynosi dodatkowe korzyści w postaci wspierania działań proprzyrodniczych prowadzonych przez umocowane ustawowo podmioty. Dodatkowe środki z PGL LP umożliwią przede wszystkim realizację zadań GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych związanych z udostępnianiem obszarów chronionych, z działaniami na rzecz zapewnienia przestrzegania ograniczeń, zakazów i nakazów obowiązujących na terenach form ochrony przyrody oraz inwentaryzacją przyrodniczą i edukacją przyrodniczą. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki te mogą w szczególności wspierać działania ograniczające presję na obszary cenne przyrodniczo (w tym na obszarach Natura 2000) oraz poprawę podstaw informacyjnych dla zarządzania ochroną przyrody w skali krajobrazowej. Środki unijne w dwóch programach krajowych (FEPW 3) oraz FEnIKS) na działania dotyczące budowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej dla samych tylko parków narodowych wynosiły ponad 310 mln zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 mln zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem sięgnięcia po te środki jest jednak pozyskanie min. 15 % wartości projektów na obowiązkowy 1) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 2) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 3) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 5 wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa (obok środków na bieżącą działalność). Analiza aktualnych potrzeb określonych przez parki narodowe, dotyczących tylko 15 % środków na współfinansowanie wydatków kwalifikowalnych w ramach dwóch głównych programów wsparcia: FEnIKS oraz FEPW, wykazała kwotę blisko 100 mln 4) zł w latach 2024–2028 (70 mln dla projektów aktualnie procedowanych, tj. wyłonionych do dofinansowania lub będących w trakcie oceny). Do tego należy doliczyć wartość podatku VAT, niekwalifikowalnego w przypadku części projektów (w zależności od rodzaju projektu wynosi średnio 15–18 % wartości całkowitej projektu 5) ). Tylko w przypadku dwóch ww. programów wartość podatku VAT, przy założeniu uzyskania dofinansowania ze środków UE na wszystkie aktualnie procedowane projekty, w których może on stanowić wydatek niekwalifikowalny, wyniosłaby pomiędzy 69–82 mln zł w latach 2024–2028 (z czego znaczna część nie będzie mogła zostać odzyskana, stanowiąc realne obciążenie dla beneficjentów). Projektodawca zakłada zatem, że średnioroczny koszt współfinansowania projektów realizowanych przez parki narodowe z udziałem środków unijnych, w tym FEnIKS oraz FEPW, a także podatków z tym związanych, wyniesie w latach 2024–2028 około 40 000 tys. zł. Łączne dodatkowe średnioroczne zapotrzebowanie parków narodowych na środki finansowe obrazuje poniższe zestawienie: Rodzaj wydatków Kwota w tys. zł Koszty realizacji działań ochronnych 70 000 Koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego 10 000 Koszty budowy i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej 50 000 Koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego 10 000 Wykup nieruchomości 20 000 Współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE, w tym FEnIKS oraz FEPW 40 000 Razem 200 000 Należy mieć na względzie, że potrzeby zgłaszane przez parki narodowe, dotyczące realizacji projektów, w znacznej mierze wiążą się z możliwością wykonywania przez nie zadań ustawowych, tj. opracowania planów ochrony, udostępniania zasobów parku społeczeństwu w sposób bezpieczny dla przedmiotu ochrony, prowadzenia działań edukacyjnych etc. Brak środków na finansowanie lub współfinansowanie projektów przyrodniczych będzie skutkowało nie tylko niepełnym wykorzystaniem ostatnich tak dużych unijnych środków na ochronę przyrody, ale również problemami w skutecznej realizacji obowiązkowych zadań podmiotów publicznych. Ponadto wpłynie to negatywnie na liczbę i jakość projektów m.in. wskutek obserwowanego odpływu kadry na skutek niedofinansowania. W parkach narodowych są zauważalne trudności z zatrudnianiem wykwalifikowanych pracowników, co wynika z niższych wynagrodzeń, w szczególności między parkami narodowymi a PGL LP. Przeciętne wynagrodzenie w 2024 r. w PGL LP wyniosło 11 471 zł, natomiast w parkach narodowych 8 400 zł. Nie można również pominąć kwestii dążenia do utrzymania i poprawy jakości zasobów przyrodniczych kraju i coraz większej świadomości społecznej w tym zakresie. Obywatele oczekują od administracji państwowej skutecznego reagowania w sytuacji pogarszania się stanu środowiska i dóbr przyrodniczych, które traktują jak dobro wspólne. Bez dysponowania dostatecznymi zasobami finansowymi w dobie postępujących zmian klimatu i rosnącej skali zagrożeń dla przyrody realizacja tego zadania będzie istotnie utrudniona. Nie bez znaczenia jest również przyjęte ostatnio przez Parlament Europejski rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law), które w perspektywie kilku najbliższych lat nałoży na organy ochrony przyrody dodatkowe obowiązki związane z ochroną zasobów przyrodniczych Polski. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Przekierowanie do NFOŚiGW części środków finansowych z PGL LP w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w poszczególnych kwartałach w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody i zadań 4) Dotyczy projektów parków narodowych wyłanianych zarówno w naborach niekonkurencyjnych, jak i konkurencyjnych. 5) Podatek VAT stanowi koszt kwalifikowalny jedynie wówczas, gdy został poniesiony przez beneficjenta w związku z kosztami kwalifikowalnymi, zaś beneficjent nie ma prawnej możliwości odzyskania podatku VAT nawet w części. W pozostałych przypadkach VAT jest niekwalifikowalny. Taka sytuacja zachodzi w przypadku zdecydowanej większości projektów parków narodowych dotyczących inwestycji, np. budowy baz edukacyjnych, termomodernizacji oraz części projektów z zakresu kanalizacji ruchu turystycznego. Finalna wartość dodatkowego obciążenia beneficjentów projektów z tytułu niekwalifikowalnego VAT-u będzie zależna od liczby i wartości dofinansowanych projektów oraz ich rodzaju, tj. liczby działań projektowych dotyczących czynności opodatkowanych, dla których beneficjent posiada prawną możliwość odzyskania przynajmniej w części podatku VAT (niezależnie od tego czy rzeczywiście go odzyska i wg jakiego współczynnika). 6 związanych ze zwiększeniem lesistości pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące i przyszłe potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. Jednocześnie zwiększenie ilości środków przeznaczanych przez PGL LP na ochronę przyrody przyczyni się do wzmocnienia wizerunku tej organizacji jako podmiotu zaufania społecznego, dbającego o wspólne dobro, jakim jest przyroda. Podczas projektowania zmian były rozważane różne rozwiązania dotyczące możliwości wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, w szczególności przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Przyjęto rozwiązanie, które pozwoli na efektywne korzystanie ze środków finansowych (uproszczony dostęp do środków przez beneficjentów), bez konieczności nadmiernego obciążania budżetu państwa. Warto zwrócić uwagę, że PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część przychodów pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. Wdrożenie projektowanego rozwiązania wymaga dodania w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, przepisu przewidującego obowiązek dokonywania przez PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Wielkość środków przekazywanych do NFOŚiGW będzie zależna od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, stanowiąc koszt działalności podstawowej w PGL LP w ramach gospodarki leśnej. Zmiana w ustawie o lasach spowoduje konieczność wprowadzenia zmian w art. 401 ust. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”, przez uzupełnienie listy źródeł wpływów NFOŚiGW o wpłaty PGL LP. Nowelizacja obejmie również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie przepisu, określającego kierunki finansowania ochrony środowiska, o których mowa w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, ze środków pochodzących z wpłat PGL LP. Wejście w życie projektowanych zmian będzie miało pośredni wpływ na Fundusz Leśny, który co do zasady pełni rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążać koszty działalności nadleśnictw, przez co część nadleśnictw, obciążonych dodatkowo tymi wpłatami, może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Dzięki ograniczeniu obowiązku dokonywania wpłat do nadleśnictw (tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę) zabezpieczona zostaje możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego, który w istniejącym stanie prawnym w przypadku zakładów nie miałby zastosowania. W 2024 r. PGL LP uzyskało dodatni wynik finansowy na poziomie około 764 mln zł netto, przy planowanym wyniku w wysokości około 350 mln zł. Analiza planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2025 r. wskazała na wynik finansowy wysokości 390,5 mln zł brutto, tj. około 332,2 mln zł netto (dane wykorzystane w powyższej analizie obejmują minione lata). Dodatkowe obciążenie nadleśnictw wpłatami 2 % przychodów od sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w planie w odniesieniu do 2 % wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłoby około 214 mln zł w skali roku, obniżając wartość wyniku finansowego, który jednak nadal byłby dodatni, i kształtował się na poziomie około 177 mln zł brutto. Szczegółowa analiza skutków finansowych planowanej regulacji znajduje się w pkt 6 OSR. Zamiarem jest, aby środki zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW zostały skierowane w szczególności na realizację przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych zadań niezbędnych do ochrony przyrody polegających m.in. na nabywaniu, w tym w ramach pierwokupu, przez parki narodowe na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w obszarze parku narodowego oraz tworzeniu infrastruktury niezbędnej do prowadzenia ochrony przyrody. Intencją jest również skierowanie tych środków na prace związane z badaniami, oceną i prognozowaniem stanu zasobów przyrodniczych, działania z zakresu ochrony w ekosystemach parków narodowych, parków krajobrazowych, obszarów Natura 2000 i rezerwatów przyrody, współfinansowanie projektów z zakresu ochrony przyrody, w tym funkcjonowania, zachowania i ochrony ekosystemów leśnych oraz zwiększania lesistości i bioróżnorodności w lasach, oraz związanych z zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki mogą wspierać w szczególności działania ochrony czynnej, inwentaryzacje i monitoring przyrodniczy, edukację przyrodniczą oraz działania ukierunkowane na ograniczanie presji na obszary cenne przyrodniczo, w tym na obszarach Natura 2000 położonych w granicach parków krajobrazowych i w ich otulinach. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe w tym zakresie podmioty – parki narodowe. Rozwiązanie będzie również sprzyjało przygotowaniu i współfinansowaniu projektów z udziałem środków UE realizowanych na obszarach parków 7 krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych, w szczególności pokrywających się z obszarami Natura 2000. Pozwoli to na efektywne wykorzystanie dostępnych środków unijnych i osiągnięcie efektów ekologicznych w skali niewspółmiernej do wartości wykorzystanych środków krajowych. Środki w ramach tych programów będą kierowane na konkretne działania z zakresu ochrony, z wyłączeniem zadań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Środki przekazywane w ramach współfinansowania projektów będą dotyczyły działań zależnych od typów projektów, które uzyskają dofinansowanie UE. Nie przewiduje się odrębnego finansowania wynagrodzeń i działalności bieżącej wskazanych beneficjentów. Poprawa bieżącego dostępu do finansowania wartościowych inicjatyw pozwoli na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek (GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych) w realizacji nie tylko obligatoryjnych działań na rzecz ochrony przyrody, ale także tych dodatkowych, bardziej ambitnych. Na etapie projektowania mechanizmu wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody rozważano następujące warianty: 1) zwiększenie finansowania z budżetu państwa – rozwiązanie to oceniono jako trudne do realizacji ze względu na liczne, konkurencyjne potrzeby w zakresie wydatków budżetowych; z uwagi na charakter potrzeb ochrony przyrody – w tym wymóg stabilności i przewidywalności finansowania – uznano, że systemowe zwiększenie dotacji budżetowej nie zapewni długofalowego rozwiązania problemu; 2) utworzenie specjalnego funduszu celowego finansowanego z wpływów z budżetu lub opłat środowiskowych – rozwiązanie polegające na powołaniu nowej jednostki organizacyjnej (lub subfunduszu w ramach NFOŚiGW), zasilanej ze środków publicznych, uznano za obciążone wysokim ryzykiem przedłużającego się procesu legislacyjnego oraz generujące dodatkowe koszty administracyjne; 3) rozszerzenie obecnych programów NFOŚiGW o komponenty dedykowane ochronie przyrody (w tym realizowanej przez parki narodowe, RDOŚ i GDOŚ oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) – choć rozwiązanie to pozwalałoby na zachowanie istniejącej struktury instytucjonalnej, jego wdrożenie wymagałoby zwiększenia alokacji środków, co i tak ostatecznie prowadziłoby do konieczności wskazania nowych źródeł przychodu; przy braku dodatkowego zasilania funduszy uznano, że realna skala wsparcia byłaby niewystarczająca względem zidentyfikowanych potrzeb. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Z uwagi na odmienne systemy finansowania ochrony przyrody i brak analogii – odstępuje się od badania tego zagadnienia. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie PGL LP (429 nadleśnictw) 1 (429) Dane własne Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa Minister właściwy ds. środowiska 1 Dane własne Umożliwienie wykorzystania dostępnych środków UE przez jednostki nadzorowane. Nadzór nad prawidłowością ustalania wysokości wpłat oraz wydatkowania środków przez NFOŚiGW NFOŚiGW 1 Dane własne Zwiększenie środków na finansowanie zadań związanych z ochroną przyrody i zwiększeniem lesistości kraju. Zwiększenie zadań związanych z udzielaniem dofinansowania, w tym: opracowanie niezbędnych procedur warunkujących skierowanie środków na zadania wskazane w projekcie ustawy, organizacja i przeprowadzanie naborów, rozpatrywanie wniosków o udzielenie 8 dofinansowania, zawieranie umów i ich rozliczanie oraz monitorowanie i kontrola projektów Parki narodowe 23 Dane własne Możliwość: 1) pozyskania środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody ze środków innych niż dotacja celowa z budżetu państwa; 2) wykorzystania środków dotacji budżetowej na funkcjonowanie, w tym wynagrodzenia; 3) pozyskania współfinansowania dla projektów, na które parki narodowe pozyskały dotację ze środków UE GDOŚ/RDOŚ 1/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Parki krajobrazowe/zespoły parków krajobrazowych 126/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Jednostki samorządu terytorialnego 16 województw, 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu, 2479 gmin (w tym 302 gminy miejskie, 718 gmin miejsko- wiejskich i 1459 gmin wiejskich) https://stat.gov.pl/statystyka- regionalna/jednostki- terytorialne/podzial- administracyjny-polski/ Wpływ pośredni, w postaci ożywienia lokalnych rynków pracy oraz pozytywnych efektów ekologicznych towarzyszących wdrażanym w dużej skali projektom przyrodniczym (w tym związanych z zachowaniem różnorodności biologicznej) 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Na etapie wypracowywania rozwiązań projekt był omawiany z PGL LP oraz GDOŚ. Projekt był skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r. Ze względu na istotne zmiany treści projektu było konieczne ich ponowienie w lutym 2026 r. W toku procesu legislacyjnego projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), w celu umożliwienia zgłaszania uwag oraz zainteresowania pracami nad przedmiotowym projektem ustawy. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. W ramach ponownych konsultacji publicznych projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących podmiotów: 1) Stowarzyszenia Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenia Papierników Polskich; 3) Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego; 5) Polskiego Towarzystwa Leśnego; 6) Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polskiego Związku Zrzeszeń Leśnych; 8) Klubu Przyrodników; 9) Ligi Ochrony Przyrody; 9 10) Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków; 11) Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”; 12) Towarzystwa Przyrodniczego „Bocian”; 13) Klubu Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacji Greenmind; 16) Stowarzyszenia – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. W ramach ponownego opiniowania projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących instytucji: 1) parków narodowych; 2) marszałków województw; 3) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowej Rady Ochrony Przyrody; 5) Państwowej Rady Ochrony Środowiska; 6) Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych; 7) Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; 8) regionalnych dyrektorów ochrony środowiska; 9) Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt podlega opiniowaniu przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego nie wydała jeszcze opinii na temat projektu. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom UE, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały omówione w raporcie z konsultacji, zawierającym zestawienie przedstawionych stanowisk lub opinii i odniesienie się do nich przez organ wnioskujący, udostępnionym na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącz nie (0- 10) Dochody ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 00 231,65 00 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Wydatki ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 231,65 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 10 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Saldo ogółem – NFOŚiGW 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Parki narodowe 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Środki do NFOŚiGW będą przekazywane kwartalnie przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych, z przeznaczeniem na zadania z zakresu ochrony środowiska, określone w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy – Prawo ochrony środowiska, związane z ochroną przyrody, w tym ochroną lasów i zwiększeniem lesistości. Finansowanie wykonania zadań przez GDOŚ i RDOŚ znajdzie swoje odzwierciedlenie w rezerwie 59 budżetu państwa, przeznaczonej dla państwowych jednostek budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżety jednostek samorządu terytorialnego. Parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych będą dofinansowywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych między NFOŚiGW a województwami, a następnie środki będą kierowane do parków krajobrazowych lub ich zespołów. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wysokość wpłat dokonywanych przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych będzie uzależniona od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna, a te stanowią wypadkową wielkości pozyskania i ceny surowca na rynku. Zgodnie z przyjętymi założeniami, bazując na danych z trzech lat (tj. 2022–2024) wskazanych w pkt 1 OSR oraz przyjętym w dniu 30 kwietnia 2026 r. planie finansowo-gospodarczym PGL LP na rok 2026, roczne pozyskanie drewna przez PGL LP oscyluje w granicach 37–40 mln m 3 , a przychód ze sprzedaży drewna – pomiędzy 13,5–11,2 mld zł (11,2 mld zł w planie na 2026 r.). Wielkość pozyskania drewna co do zasady jest przede wszystkim uwarunkowana przyrodniczo i wynika z planów urządzenia lasu. Zważywszy na podjęcie na poziomie resortu klimatu i środowiska, począwszy od 2024 r., działań zmierzających do wzmocnienia funkcji pozaprodukcyjnych (przyrodniczych i społecznych) lasów w zarządzie PGL LP, na potrzeby analiz przyjęto, jako minimalną, wartość pozyskania równą 38 mln m 3 i związanego z tym pozyskaniem przychodu ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach zaplanowaną dla 2025 r. (z uwzględnieniem istniejących ograniczeń): 10,7 mld zł. Wysokość wpłat do NFOŚiGW równa 2 % przychodów ze sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w odniesieniu do wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłaby wówczas około 214 mln zł. Maksymalna wartość pozyskania (a więc i przychodu ze sprzedaży drewna) w okresie 10 lat objętych analizą jest trudna do oszacowania, z uwagi na pojawiające się coraz częściej zaburzenia naturalnych trendów wynikające ze zmian klimatu (wzmożone gradacje szkodników, zamieranie i rozpad drzewostanów w wyniku suszy, zwiększona liczba huraganowych wiatrów siejąca spustoszenie w lasach etc.) Przyjmując jednak brak istotnych zaburzeń, na potrzeby analiz przyjęto maksymalne pozyskanie na poziomie około 40 mln m 3 i przychód ze sprzedaży wynoszący około 11,9 mld zł (uśrednione dane za lata 2023–2024 w których wielkość pozyskania oscylowała wokół 40 mln m 3 ). Wysokość 2 % wpłat do NFOŚiGW wyniosłaby wówczas około 238 mln zł. Uśredniając przewidywaną wysokość pozyskania i przychód ze sprzedaży drewna, od którego byłaby naliczona wartość wpłat, przyjęto, że środki finansowe wpływające z PGL LP do NFOŚiGW w ramach uruchomionego mechanizmu wpłat będą się kształtować średnio na poziomie około 226 mln zł (238–214). Na ceny drewna ma wpływ inflacja. W związku z tym kwoty dochodów oraz wydatków w okresie 10 lat zostały w tabeli zwiększone o wskaźnik inflacji (CPI). Projekt ustawy zakłada przekierowanie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP na finansowanie zadań realizowanych przez parki narodowe i województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych 11 w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy oraz przez RDOŚ i GDOŚ w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, i 39 ustawy. Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %, przy czym nie przewiduje się utworzenia nowych etatów. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Na potrzeby szacunkowego określenia skutków dla poszczególnych części sektora finansów publicznych przyjęto, że około 40 % środków z wpłat PGL LP (po odliczeniu kosztów obsługi NFOŚiGW w wysokości 0,2 % przychodów), tj. około 90 mln zł rocznie, będzie kierowane na zadania realizowane przez państwowe jednostki budżetowe – w szczególności GDOŚ oraz RDOŚ, około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do parków narodowych jako państwowych osób prawnych, natomiast około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do jednostek samorządu terytorialnego (marszałków województw) w celu finansowania zadań parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych. Przyjęta struktura ma charakter analityczny i może ulec korekcie na etapie programów priorytetowych NFOŚiGW, jednak pozwala odwzorować potencjalny rozkład skutków regulacji między budżet państwa, budżety jednostek samorządu terytorialnego oraz NFOŚiGW. Dokonując podziału środków między poszczególne podmioty (GDOŚ/RDOŚ, parki narodowe, parki krajobrazowe), kierowano się ich potrzebami związanymi z realizacją zadań z zakresu ochrony przyrody. Zwiększenie środków na ten cel jest głównym założeniem projektu ustawy. Z posiadanych danych wynika, że realizacja zadań ochrony czynnej w parkach narodowych to koszt około 70 mln zł rocznie. Z kolei w parkach krajobrazowych koszt ten wynosi około 30–35 % rocznych kosztów funkcjonowania tych jednostek, co również daje potrzeby na poziomie około 70 mln zł (koszt funkcjonowania wszystkich parków krajobrazowych to około 200 mln zł rocznie). Obie wartości stanowią około 30 % środków z PGL LP przeznaczonych na dofinansowanie zadań z zakresu ochrony przyrody. Pozostałe środki zostaną przeznaczone na wsparcie działań z zakresu ochrony przyrody realizowanych przez GDOŚ oraz RDOŚ, które zarządzają rezerwatami przyrody oraz siecią Natura 2000 pokrywającą około 30 % powierzchni kraju. Proponowane zmiany przepisów będą miały neutralny wpływ na dochody podatkowe. Zważywszy, że zarówno NFOŚiGW, jak i parki narodowe objęte są stabilizującą regułą wydatkową, zwaną dalej „SRW”, o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), zwaną dalej „uofp”, wydatki tych podmiotów są objęte limitem wydatków SRW. Jednocześnie, im wyższy udział środków przeznaczonych na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE w kwocie wydatków ogółem, tym mniejszy wpływ projektowanych zmian na kwestie SRW. Na współfinansowanie projektów z udziałem środków UE w 2026 r. w NFOŚiGW zaplanowano środki w wysokości 36,57 mln zł. Projektowana ustawa daje stosunkowo ograniczone możliwości współfinansowania projektów realizowanych z udziałem środków UE. Spośród planowanych beneficjentów środków przekazywanych przez PGL LP (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, województwa – parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) będzie możliwe przekazanie współfinansowania wyłącznie parkom narodowym i województwom na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. W tym zakresie środki pozyskane z PGL LP na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE zastąpią dotychczasowy mechanizm dla takich zadań w ramach funduszu podstawowego NFOŚiGW, a tym samym nie spowoduje to zwiększenia wydatków w ramach SRW. Pozostałe podmioty wskazane z projekcie zmiany ustawy (GDOŚ, RDOŚ) będą nadal otrzymywać dofinansowanie do projektów realizowanych z udziałem środków UE bezpośrednio z budżetu państwa. 12 FENX.01.05 6) FEPW.02.03 7) całkowity wkład własny do projektów UE z wyłączeniem państwowych jednostek budżetowych (PJB) 88 313 082,94 20 361 078,30 w tym wkład własny parków narodowych 33 109 986,83 1 937 834,86 wkład własny zapewniany przez pozostałych Beneficjentów 55 203 096,11 18 423 243,44 Warto zauważyć, że sytuacja finansowa PGL LP jest stabilna, a wpłaty w zakreślonej szacunkowej wysokości jej nie zachwieją. Wg aktualnej sprawozdawczości finansowej PGL LP zamknęło finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 mln zł netto. Jednostki organizacyjne PGL LP utrzymują bezpieczny poziom płynności finansowej przy jednoczesnym terminowym regulowaniu zobowiązań względem kontrahentów, własnych pracowników oraz Skarbu Państwa. W przypadku powstania niedoborów jest uruchamiany mechanizm wyrównawczy przy wykorzystaniu środków Funduszu Leśnego. Środki pochodzące z wpłat PGL LP będą stanowiły odrębne źródło finansowania projektów ochrony przyrody w stosunku do programów dotychczas obsługiwanych przez NFOŚiGW. Będzie się z tym wiązało odmienne podejście łączące w sobie maksymalne uproszczenie zasad przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka nieprawidłowego wydatkowania środków przez beneficjentów o różnym statusie prawnym (GDOŚ/RDOŚ, jako organy administracji rządowej wykonujące swoje zadania przy pomocy państwowych jednostek budżetowych; parki narodowe, jako państwowe osoby prawne; parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, jako jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego – województw). Zgodnie z przyjętymi założeniami, procedury obsługi środków, których dotyczy niniejszy projekt ustawy, powinny mieć charakter maksymalnie uproszczony, jednocześnie jednak muszą zapewniać ich prawidłowe wydatkowanie, stąd jest niezbędne zabezpieczenie m.in. systemu elektronicznego (aplikacji) dedykowanej obsłudze projektów i umów oraz optymalnego systemu informacji, komunikacji i szkoleń. Ze środków przekazywanych do NFOŚiGW przez PGL LP, po ich pomniejszeniu o wskazane maksymalnie 0,2 % puli, w ramach wypłat dla beneficjentów jest przewidywane przekazywanie środków w wysokości 270 284 tys. zł rocznie. Jednakże należy mieć na uwadze, iż przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej mają charakter w znacznym stopniu zmienny. Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Podział środków alokowanych w ramach programu/programów priorytetowych będzie określany z uwzględnieniem najbardziej aktualnych uwarunkowań (m.in. potrzeb parków narodowych, parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych oraz GDOŚ lub RDOŚ wynikających ze zobowiązań prawnych). W kalkulacji kosztów wejścia w życie przedmiotowej ustawy uwzględniono najnowsze dane dotyczące prognozowanego wzrostu wskaźnika inflacji CPI, zawarte w Wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Zgodnie z wytycznymi ostatnia aktualizacja została wykonana 18 lipca 2025 r. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) duże przedsiębiorstwa 6) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 7) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 13 W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze PGL LP 0 -226 -232 -237 -249 -282 -2758 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze Niemierzalne (dodaj/usuń) Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Projekt nie będzie miał istotnego wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe, jak również na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób niepełnosprawnych i starszych. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. Wskazane powyżej kwoty obrazują wysokość dokonywanych przez PGL LP wpłat do NFOŚiGW. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Regulacja nie będzie miała wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroki zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów”. Finansowanie zadań ustawowych następuje przez uzyskiwane przychody, które pochodzą w głównej mierze z produkcji drewna. W obszarze podaży drewna obowiązują ograniczenia ilościowe podaży wynikające z planu urządzenia lasu mające na celu przede wszystkim bezpieczeństwo przyrodnicze i ekologiczne kraju. To determinuje gospodarkę finansową w PGL LP, której głównym celem jest zapewnienie środków na realizację wyżej wymienionych zadań ustawowych, określonych w ustawie o lasach, przy zachowaniu zasady samofinansowania się. Niniejszy projekt, mający na celu finansowe wsparcie realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody ze środków PGL LP (2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach), będzie skutkował wzrostem kosztów działalności operacyjnej w nadleśnictwach w wysokości 2 % przychodów ze sprzedaży drewna, co oznacza np., że jeżeli prognozowane na 2026 r. przychody ze sprzedaży drewna wyniosą 10,6 mld zł, to koszty działalności leśnej wzrosną o 212 mln zł (2 % x 10,6 mld zł). Aby sfinansować dodatkowe koszty i niedobór powstały na zadania gospodarki leśnej, należałoby zwiększyć przychody PGL LP. Analizując przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej, należy mieć na uwadze, iż mają one charakter w znacznym stopniu zmienny. Trzeba wyraźnie podkreślić, że PGL LP nie ma jakiegokolwiek wpływu na zwiększenie ilości sprzedawanego drewna, a co za tym idzie na przychody generowane ze sprzedaży (nie można sprzedać więcej drewna niż jest to zaplanowane, co wynika m.in. z zasady trwałości lasu). W konsekwencji PGL LP jest podmiotem, który de facto pozbawiony jest realnej możliwości zwiększania przychodów ze sprzedaży drewna, gdyż, w odróżnieniu od większości przedsiębiorców, decyzja o ilości produktów przeznaczonych do sprzedaży nie leży 14 w kompetencjach PGL LP. Ponadto zadania (w tym związane z możliwością generowania przychodów) są ściśle określone przepisami ustawy o lasach. Oznacza to, że przychody, a co za tym idzie również wynik finansowy, w bardzo dużym stopniu uzależnione są od koniunktury na rynku surowca drzewnego i wahań cen drewna. Mając na uwadze ograniczone możliwości powiększenia przychodów mających na celu finansowanie kosztów prowadzenia gospodarki leśnej w nadleśnictwach, wykorzystywany jest mechanizm finansowy w postaci rachunku wyrównawczego, jakim jest fundusz leśny. Nadleśnictwa, w zależności od ich kondycji finansowej, w różny sposób zareagują na wzrost kosztów przewidziany w nowelizacji ustawy, a mianowicie: 1) w nadleśnictwach deficytowych niedobory ulegną zwiększeniu – niezbędna będzie wyższa dopłata z funduszu leśnego; 2) w nadleśnictwach niskodochodowych wystąpi niedobór (zabraknie przychodów na pokrycie podwyższonych kosztów) – niezbędna będzie dopłata z funduszu leśnego (do tej pory były samofinansujące się i z odpisu podstawowego zasilały); 3) w nadleśnictwach wysokodochodowych niedobór nie wystąpi (wystarczy przychodów na pokrycie zwiększonych kosztów), jednakże z tytułu podwyższonych kosztów obniżeniu ulegnie wartość odpisu podstawowego odprowadzanego na fundusz leśny (zmniejszy się zasilenie funduszu leśnego). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym (funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swojego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóki saldo jest dodatnie. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☐ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... ☒ zwiększenie liczby dokumentów ☒ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☒ tak ☐ nie ☐ nie dotyczy Komentarz: Od Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych wymagane będzie określenie procedury przekazywania środków w odpowiedniej wysokości do dyspozycji NFOŚiGW. Po stronie NFOŚiGW muszą zostać wypracowane procedury obsługi środków pochodzących z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, dotyczące zasad przyznawania środków (programy priorytetowe służące wdrażaniu celów zobowiązań wieloletnich wynikających z projektowanej ustawy). Wzrost obciążeń regulacyjnych jest niewielki w stosunku do spodziewanych korzyści z wdrożenia procedowanego projektu ustawy. 9. Wpływ na rynek pracy Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu ochrony przyrody będzie miało pozytywny wpływ na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności oraz niewielkiego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochronnych i monitoringu przyrody. Środki te stanowią istotne wzmocnienie branży ochrony przyrody. Ożywienie rynku pracy dotyczy w szczególności okolicy parków narodowych i parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych realizujących projekty, na które pozyskają dofinansowanie, oraz w obszarach Natura 2000 i rezerwatach przyrody (realizacja działań przez RDOŚ). 10. Wpływ na pozostałe obszary 15 ☒ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: edukacja ☐ informatyzacja ☒ zdrowie Omówienie wpływu Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody mają istotny wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych realizowanych przez parki narodowe, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wartość subfunduszu utworzonego dzięki corocznym wpłatom. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym jak i emocjonalnym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli m.in. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wdrażanie działań wynikających z projektowanych przepisów nastąpi niezwłocznie po ich wejściu w życie. Przygotowanie przez NFOŚiGW stosownych procedur i programów priorytetowych na potrzeby uruchomienia naborów wniosków o dofinansowanie będzie miało miejsce w okresie procedowania projektu ustawy oraz w czasie vacatio legis. Rozpoczęcie dofinansowania działań będzie możliwe po dokonaniu pierwszej wpłaty przez PGL LP, która nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów projektowanej ustawy może nastąpić nie wcześniej niż po trzech latach jej obowiązywania. Wcześniejsze oceny mogą nie być adekwatne, gdyż w 2027 r. kończy się okres wdrażania programów: FEPW oraz FEnIKS. Biorąc pod uwagę cele parków narodowych, a także cel ustawy, jakim jest zwiększenie finansowania ochrony przyrody, efektywność nowego systemu będzie mogła być oceniana w szczególności na podstawie: 1) powierzchni, na której parki narodowe i RDOŚ realizują działania ochronne w ekosystemach; 2) wysokości zaabsorbowanych przez parki narodowe środków finansowych w programach FEPW oraz FEnIKS. Ewaluacja programów priorytetowych dotyczących wsparcia działań w zakresie ochrony przyrody będzie oparta na określeniu powierzchni siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, na których przywrócono lub utrzymano ich właściwy stan ochrony, oraz liczby gatunków roślin lub zwierząt, dla których utrzymano lub przywrócono właściwy stan ochrony. Ewaluacji będzie również podlegał wpływ projektowanej ustawy na sytuację finansową PGL LP. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. RAPORT Z KONSULTACJI PUBLICZNYCH i OPINIOWANIA projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) 1. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania Projekt, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Projekt został przekazany do konsultacji publicznych trzykrotnie: przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnych konsultacji publicznych projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Ogólnopolski Związek Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 5) Polskie Towarzystwo Leśne; 6) Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych; 8) Klub Przyrodników; 9) Liga Ochrony Przyrody; 10) Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków; 11) Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra\"; 12) Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian\"; 13) Klub Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacja Greenmind; 16) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. Analogicznie jak w odniesieniu do etapu konsultacji publicznych projekt został przekazany do zaopiniowania trzykrotnie: pierwotnie – przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnego opiniowania projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) parki narodowe; 2) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 3) marszałkowie województw; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 7) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska; 8) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 9) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych. Projekt w dniu 2 lutego 2026 r. został wysłany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców oraz zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Uwagi do projektu w ramach kolejnych konsultacji publicznych (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych z siedzibą w Sękocinie Starym; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór; 4) Stowarzyszenie Zagórze; 5) Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko; 6) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 7) Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej; 8) Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność; 9) Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej; 10) Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność”; 11) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce; 12) Związek Zawodowy „Budowlani”; 13) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 14) Polskie Towarzystwo Leśne; 15) Forum Związków Zawodowych. W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Wpłynęły również liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie dla projektu. Uwagi do projektu w ramach kolejnego opiniowania (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych; 2) Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze; 3) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Babiogórski Park Narodowy; 7) Białowieski Park Narodowy. Szczegółowe uwagi ww. podmiotów oraz stanowisko organu wnioskującego do uwag stanowią załączniki do niniejszego raportu. 2. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. 3. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Załączniki: 1) tabela uwag z konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego; 2) tabela uwag z opiniowania wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Lp. Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1 Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 POLSKI ZWIĄZEK ZRZESZEŃ LEŚNYCH z siedzibą w Sękocinie Starym Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach) Obecna definicja lasu jest niespójna ze standardami FAO większością regulacji światowych. Postuluje się urealnienie progu powierzchniowego uznania gruntu za las do 0,5 ha, co pozwoli na racjonalizację statystyki leśnej i planowania. W art. 3 pkt 1 lit. a wyrazy „o powierzchni co najmniej 0,10 ha” zastępuje się wyrazami „o powierzchni co najmniej 0,5 ha” Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Jednocześnie, uwagi 1-5 zostały przekazane do MKiŚ z ramach prac nad Narodowym Programem Leśnym i będą podlegały analizie w przewidzianym tam trybie 2 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 6 ust. 1 ustawy o lasach) Brak ustawowej definicji gospodarstwa leśnego uniemożliwia traktowanie lasu jako zintegrowanej jednostki ekonomicznej. Jest to niezbędne dla profesjonalizacji sektora niepaństwowego i ubiegania się o wsparcie zewnętrzne W art. 6 ust. 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu: „1b) gospodarstwo leśne – zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia gospodarki leśnej w lasach państwowych i niepaństwowych”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 3 Art. 1 projektu (poprzez dodanie nowego Rozdziału 2a w ustawie o lasach) Konieczność instytucjonalizacji zrzeszeń jako podmiotów realizujących cele publiczne. Nowy rozdział powinien definiować zrzeszenia jako dobrowolne i samorządne organizacje powołane do trwałej gospodarki leśnej. Dodaje się Rozdział 2a „Zrzeszenia Właścicieli Lasów”, określający ich status jako podmiotów wspierających nadzór i prowadzących wspólną sprzedaż surowca oraz edukację przyrodniczą Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 4 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 19 i 22 ustawy o lasach) Uproszczone Plany Urządzenia Lasu (UPUL) pełnią obecnie rolę sztywnych limitów, co utrudnia elastyczne zabiegi hodowlane. Należy nadać im charakter orientacyjny w zakresie możliwości produkcyjnych. W art. 19 dodaje się ust. 6: „Zadania określone w uproszczonym planie urządzenia lasu mają charakter orientacyjny w zakresie przewidywanego poziomu pozyskania surowca”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 5 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 54-58 ustawy o lasach) Fundusz Leśny powinien aktywnie wspierać legalność obrotu drewnem w sektorze prywatnym poprzez finansowanie W art. 58 ust. 3a dodaje się pkt 4 „dofinansowanie systemów cyfrowych i platform aukcyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nowoczesnych narzędzi cyfrowych, takich jak WoodMall. wspierających legalność obrotu drewnem z lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa”. 6 Całość projektu UD108 (w kontekście OSR) Projekt skupia się na transferze środków do NFOŚiGW , pomijając potrzeby 19,2% lasów prywatnych. Należy włączyć do reformy mechanizmy subwencji za usługi ekosystemowe dla właścicieli prywatnych. Wprowadzenie systemowych rekompensat dla właścicieli lasów prywatnych za świadczone usługi ekosystemowe, finansowanych z Funduszu Leśnego lub budżetu państwa. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 7 Stowarzyszenie Papierników Polskich Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska jest kolejnym projektem w tym obszarze, który budzi uzasadniony niepokój naszej branży. Projekt ten wskazuje na możliwość przekazania części środków finansowych zgromadzonych przez PGL LP na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Większość zadań realizowanych przez LP ma na celu zagwarantowanie trwałości lasów co bezpośrednio wynika z Ustawy o lasach: wypełnianie funkcji przyrodniczych i ochronnych bezpośrednio wpływających na kondycję środowiska leśnego, społecznych – istotnych dla społeczeństwa, czy w końcu gospodarczych, zapewniających utrzymanie ciągłości tych działań na właściwym poziomie staranności. LP same w sobie są unikalną strukturą nastawioną przede wszystkim na ochronę środowiska, a wypełniana przez nie rola gospodarcza umożliwia realizację tych funkcji w pełnym zakresie. Przekazywanie funduszy na projekty zgodnie z zapisami projektu może prowadzić do osłabienia strategicznej roli Lasów Państwowych w zarządzaniu zasobami leśnymi kraju i Uwagi nieuwzględnione Przekazywanie środków do NFOŚiGW jako podmiotu wyspecjalizowanego w dystrybucji środków- unijnych i krajowych na projekty z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody znacząco uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnich działań. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody co pomoże w wyeliminowaniu ryzyka nieprawidłowego wykorzystania środków. PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, a środki uzyskiwane w wyniku prowadzenia gospodarki leśnej oraz sprzedaży drewna, mogą być wydatkowane na inne zadania publiczne. Już teraz funkcjonuje art. 58b zmienianej/ustawy o lasach ustawy, na podstawie którego DGLP dokonuje corocznie wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Tym bardziej uzasadnione jest Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podważać ich misję w zakresie odpowiedzialnej ochrony oraz racjonalnego użytkowania lasów. Należy podkreślić, że większość środków finansowych Lasów Państwowych pochodzi ze sprzedaży drewna – przynajmniej w 90% i jest dedykowana do prowadzenia szeroko rozumianej zrównoważonej gospodarki leśnej, w tym zabezpieczeniu szczególnie cennych obszarów podlegających ochronie częściowej lub całkowitej, a także utrzymania i poprawy bioróżnorodności w lasach zarządzanych przez Lasy Państwowe. Działania te mają znaczący wpływ na kształtowanie klimatu, stosunków wodnych, stabilności gruntów i gleb, zachowanie siedlisk ptaków i zwierzyny leśnej. Uważamy, że Lasy Państwowe powinny odprowadzać środki do budżetu Państwa, skąd będzie prowadzona ich redystrybucja. Taki mechanizm działania umożliwia zachowanie należytej transparentności i właściwej kontroli nad sposobem wydatkowania. Istotnym jest, aby ochrona przyrody była finansowana przez całe społeczeństwo, tak aby kreować świadomość działań z nią związanych. Tylko zaangażowanie całego społeczeństwa pozwoli na budowanie świadomości ekologicznej, w tym również konieczności ponoszenia kosztów społecznych i gospodarczych związanych z ochroną przyrody. W uzasadnieniu do projektu wskazuje się na problem braku środków finansowych na prowadzenie działalności parków narodowych itp. Jest to zaskakujące przeznaczenie analogicznej części przychodu na zadania związane z ochroną przyrody. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych stwierdzenie, gdyż ciągle trwają nabory na pozyskanie funduszy unijnych. Obecnie inwestycje proekologiczne w usługi ekosystemowe są wysoko wyceniane, a dobrze skonstruowany i uzasadniony biznesplan powinien zagwarantować zwrot z inwestycji nie tylko na ochronę przyrody w ramach parków narodowych, ale również na infrastrukturę umożliwiającą korzystanie z nich przez turystów, którzy w ten sposób poszerzają swoją wiedzę na temat przyrody i form jej ochrony na terenie Polski. Należy również zaznaczyć, że fundusz leśny, który ma zgodnie z projektem zostać obciążony wyrównaniem niedoborów powstałych w nadleśnictwach w wyniku zastosowania proponowanego mechanizmu odprowadzania środków finansowych jest przede wszystkim przeznaczony do likwidacji skutków zdarzeń losowych, jak na przykład klęski żywiołowe, w tym huragany, gradacje owadów, długotrwałe susze oraz powstałe w ich wyniku wielkoobszarowe uszkodzenia drzewostanów. W efekcie środki z funduszu leśnego kierowane są głównie na cele związane z ochroną polskiej przyrody na dużą skalę i jej utrzymanie dla przyszłych pokoleń. Ponadto, należy podkreślić wymiar gospodarczo-społeczny. Dostępność surowca jest dla firm branży drzewnej kluczowa dla utrzymania działalności, jak i zatrudnienia. Zaproponowany mechanizm określony w art. 1 uzależniający wysokość przekazywanych środków od ilości sprzedanego drewna i jego ceny Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych bezpośrednio przełoży się na wzrost cen drewna dla klienta końcowego, a więc i na wzrost kosztów działalności przedsiębiorstw branży drzewnej i spadek ich rentowności oraz konkurencyjności. To z kolei spowoduje ograniczenie zatrudnienia i wzrost bezrobocia na terenach wiejskich i w małych ośrodkach miejskich. W opinii Stowarzyszenia Papierników Polskich proponowane rozwiązanie w przedstawionym projekcie zmian w ustawie jest nie do przyjęcia. Wnioskujemy o ponowne przeanalizowanie i zmodyfikowanie redystrybucji środków przeznaczonych na wsparcie funkcjonowania parków narodowych oraz innych form ochrony przyrody. 8 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Najczęściej pojawiąjącymi się uwagami były: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z nich obowiązek osiągania nadwyżki, przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, ze niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 9 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL LP, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p. pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Uwaga nieuwzględniona Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 10 3. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). Uwaga nieuwzględniona Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 11 4. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy - albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej Uwaga nieuwzględniona Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 12 Projekt nie został poprzedzony wystarczającą oceną skutków regulacji. Nie przeanalizowano długofalowych konsekwencji dla funkcjonowania PGL Lasy Państwowe, stabilności finansowej Nadleśnictw oraz wpływu na lokalne rynki pracy w regionach silnie związanych z gospodarką leśną Uwaga nieuwzględniona Uwaga bez związku z treścią projektowanej regulacji. 13 Powiązanie obowiązkowej wpłaty wyłącznie z przychodami ze sprzedaży drewna, a nie z rzeczywistym wynikiem finansowych , nie uwzględnia zróżnicowanych warunków funkcjonowania Nadleśnictw ani zmienności kosztów prowadzenia gospodarki leśnej. Już obecnie znaczna część Nadleśnictw realizuje zadania ustawowe wyłącznie dzięki redystrybucji środków z Funduszu Leśnego. Proponowane regulacje znacznie osłabiają ten mechanizm, będzie skutkować ograniczeniem zdolności do wykonywania podstawowych obowiązków ustawowych Uwaga nieuwzględniona Wpłata została zaplanowana podobnie jak w obecnie funkcjonującym art. 58b ustawy o lasach – będzie liczona na poziomie PGL LP a nie poszczególnych nadleśnictw, ze środków ze sprzedaży drewna a nie z puli Funduszu Leśnego. 14 Znaczna część form ochrony przyrody w Polsce zlokalizowana jest na terenach zarządzanych przez LP. To właśnie LP ponoszą główny ciężar finansowy związany z ochroną różnorodności biologicznej, ochroną przeciwpożarową, przeciwdziałaniem chorobom i szkodnikom, usuwaniem skutków klęsk żywiołowych oraz zabezpieczeniem mienia Skarbu Państwa , co nie zostało w projekcie Uwaga nieuwzględniona Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych należycie uwzględnione. Przykładowa sytuacja: przypadek powstania gradacji szkodników liściożernych , gdzie konieczny jest drogi oprysk samolotowy środkami biologicznymi, żeby nie dopuścić do obumarcia bardzo dużych powierzchni lasów. Kto wtedy wesprze LP finansowo i czy w tym przypadku nie należy odstąpić od obciążeń? finansowej Lasów Państwowych – nawet w sytuacjach wydarzeń ekstraordynaryjnych. Lasy Państwowe posiadają zasoby finansowe uruchamiane w sytuacjach kryzysowych – bilans funduszu stabilizacji w ostatnim roku nie wykazał tendencji spadkowej i plasuje się na bezpiecznym, wysokim poziomie. 15 Projekt prowadzi do nieuzasadnionego osłabienia stabilnej instytucji państwowej bez wykazania realnych korzyści dla finansów państwa, jednocześnie pomijając alternatywne źródła finansowania z innych sektorów gospodarki lub organizacji non profit. W projekcie zmian wszystkie projekty np. rezerwaty, które merytorycznie zostały negatywnie zaopiniowane przez PGL LP, a zostały powołane zarządzeniem RDOŚ powinny być całkowicie sfinansowane przez organizacje non profit. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem regulacji. Organem ustawowo właściwym do podejmowania decyzji o zasadności powołania rezerwatu przyrody jest RDOŚ, nie PGL LP. 16 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie projektu. W ramach konsultacji wyrażam swoje poparcie dla proponowanych zmian w obu ustawach, zmierzające do wsparcia ochrony przyrody w Polsce poprzez przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jest to logiczne, że główny podmiot czerpiący zyski z eksploatacji zasobów Uwaga przyjęta do wiadomości Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych leśnych kraju powinien jednocześnie partycypować w ochronie najcenniejszych obszarów przyrodniczych. 17 Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór Ja niżej podpisany: Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór z siedzibą Kryg 219A 38-304 Kryg zgłaszam następujące uwagi do treści projektu zmiany ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy prawo ochrony środowiska (nr UD108 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: 1. Zmiana ustawy o lasach wprowadzająca kolejny podatek w wysokości 2% od sprzedaży drewna z przeznaczeniem na finansowanie ochrony przyrody w parkach narodowych, krajobrazowych i zadań realizowanych w tym zakresie przez dyrekcje ochrony środowiska spowoduje nieuchronnie wzrost kosztów działalności Lasów Państwowych. Wzrost kosztów prowadzenia gospodarki leśnej spowodują także podejmowane przez M K i Ś inne inicjatywy np. tworzenie kategorii lasów społecznych, wymagających kosztownych modyfikacji gospodarki leśnej. Inne inicjatywy krajowe spowodują z kolei spadek przychodów ze sprzedaży drewna . Należą do Uwagi nieuwzględnione 1. Analiza zamieszczona w Ocenie Skutków Regulacji nie zakłada istotnego wzrostu pozyskania drewna tylko stabilizację na poziomie 38-40 mln m 3 (czyli takim, jaki obserwujemy w ostatnich latach). Takie dane wynikają również z założeń prowadzonego obecnie wspólnie z Lasami Państwowymi, procesu wzmacniania funkcji społecznej i przyrodniczej lasów, którego jednym z kluczowych założeń jest zabezpieczenie pozyskania, czyli puli drewna dla przemysłu na poziomie nie mniejszej niż obecnie. 2. Analiza sytuacji finansowej Lasów Państwowych wskazuje na stabilność finansów PGL LP jak również przestrzeń do redukcji kosztów administracyjnych i stałego zarządu, które istotnie wzrosły szczególnie w latach 2022-2023. 3. Wyjaśnione w pkt.1 4. Ocena „sprawiedliwości” i zasadności kierowania środków publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk śmieci nie ma związku z niniejszą regulacją. 5. Środki są dedykowane ograniczonemu zakresowi działań w obszarze ochrony przyrody, ze wskazaniem na konkretne przepisy uPOŚ z wyłączeniem kosztów ogólnoadministracyjnych i wynagrodzeń. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nich : wyłączanie lasów z gospodarki leśnej w związku z powstawaniem nowych parkow narodowych, rezerwatów. Spadek przychodów spowoduje także wdrażanie prawa Unii Europejskiej przez wyłączanie kolejnych obszarów lasów z gospodarki leśnej. kraju. Te okoliczności nie zostały uwzględnione w ocenie skutków finansowych projektowanych zmian. W projekcie ustawy zakłada się wprost, że w ciągu najbliższych 10 lat przychody LP ze sprzedaży drewna znacząco wzrosną co nie znajduje uzasadnienia z wyżej wymienionych powodów. Proponowane zmiany w ustawie o lasach zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych określonej w ustawie o lasach, będącej gwarancją prowadzenia zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki leśnej 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, ochrona gatunkowa, znajduje się w lasach będących 6. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych w zarządzie PGL LP, które ponoszą z tego tytułu znaczące koszty z tytułu dozoru, ochrony przed szkodnictwem, ochrony przeciwpożarowej, inwentaryzacji zasobów, dostosowania metod gospodarki leśnej do wymagań ochronnych . Obciążenie LP kolejnym podatkiem spowoduje potrzebę szukania oszczędności i może spowodować pogorszenie stanu ochrony przyrody w formach ochrony przyrody na terenach zarządzanych przez LP. 3. Nałożenie podatku na Lasy Państwowe może spowodować niezamierzony wzrost cen drewna, niekorzystny dla gospodarki. 4. Propozycja pozyskania środków na ochronę przyrody poprzez nałożenie podatku na LP jest rozwiązaniem prostym i skutecznym ale niegospodarnym i niesprawiedliwym. Dodatkowe środki w budżecie NFOŚ i GW powinny być uzyskane poprzez poprawę egzekucji prawa, przewidzianych opłat i gospodarne wydatkowanie zgromadzonych środków. (Np. czy jest zasadne wydatkowanie ogromnych środków Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk odpadów). 5. Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że pozyskane dodatkowe środki finansowe nie przełożą się na poprawę stanu ochrony przyrody in situ, a zostaną wykorzystane np. na rozbudowę administracji i inne działania pozorne o małym znaczeniu dla ochrony przyrody. Kierunki wydatkowania nie zostały precyzyjnie określone. Preferowanie dzisiaj w ochronie przyrody ochronny ścisłej ( biernej) nie powinno generować wysokich kosztów ochrony in situ, a w innych sferach działalności organów i instytucji zasada gospodarności przy wydatkowaniu środków powinna być bezwzględnie przestrzegana. 6. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy i zaproszenie wybranych instytucji i organizacji. Waga problemu wymaga bowiem pogłębionej analizy wszystkich możliwych skutków zmian wobec Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych licznych niedoskonałości dotychczasowego uzasadnienia zmian , a to wymaga rzeczywistych konsultacji społecznych. 7. Naszym zdaniem proponowane w ustawie o lasach zmiany mogą wywołać negatywne skutki w wielu dziedzinach, także w gospodarce i z tego powodu nie powinny być wprowadzone w życie. 18 Stowarzyszenie Zagórze Całość projektu nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska W pełni popieramy zmiany objęte projektem nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. Takie zmiany prawne oznaczają bardzo istotne finansowe wsparcie dla form ochrony przyrody środkami pozyskiwanymi w głównej mierze ze sprzedaży drewna z wycinanych nieustannie lasów. Jednak mając na uwadze proponowane zmiany należy zwrócić uwagę na wprowadzenie mechanizmów kontrolnych zapobiegających wydatkowaniu środków i wspieraniu działań nie mających wpływu bezpośredniego na rzeczywistą ochronę przyrody – w postaci np. zakup specjalistycznych urządzeń i technicznych do działań na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (nie wiadomo o jakie urządzenia i sprzęt chodzi i do czego i jakie podmioty będą go wykorzystywały- być może do dalszego trzebienia lasów zamiast ochrony przyrody), urządzanie i utrzymanie terenów zieleni, zakrzewień, zadrzewień oraz parków (to są zadania własne samorządów i nie mają nic wspólnego z Uwaga przyjęta do wiadomości Środki będą kierowane do beneficjentów wg szczegółowych zasad opisanych w programach priorytetowych, w pierwszej kolejności na zadania najbardziej istotne w odniesieniu do celów ochrony /zadań ochronnych określonych dla danych obszarów będących w zarządzie parków narodowych, krajobrazowych czy RDOŚ. Trudno zakładać, że beneficjenci – podmioty statutowo zajmujące się ochroną przyrody i krajobrazu dopuszczą do marnotrawienia środków na cele poboczne; będzie to zresztą przedmiotem działań monitoringowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona dzikiej przyrody). Warto zatem skupić się w dużej mierze na dofinansowaniach działań rzeczywiście wpływających na zachowanie naturalnych ekosystemów- finansowaniu badań, ekspertyz przyrodniczych, monitorowanie stanu ekosystemów naturalnych, inwestycjach związanych z ochroną istniejących naturalnych ekosystemów oraz edukacją mającą na celu nie ogólną wiedzę o przyrodzie ale dążenie do poszerzania wiedzy i świadomości publicznej dla ochrony niezmienionych i naturalnych ekosystemów. 19 Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec planowanych zmian w ustawie o lasach. Proponowane regulacje budzą poważne obawy w kontekście ochrony przyrody, interesu społecznego oraz długofalowych skutków dla gospodarki leśnej. W szczególności zwracamy uwagę na: 1. ryzyko zwiększenia nadużyć, 2. ograniczenie realnego udziału społeczeństwa w decyzjach dotyczących lasów, 3. zagrożenie dla obszarów cennych przyrodniczo i lokalnych społeczności, 4. brak rzetelnych konsultacji społecznych przy tak istotnych zmianach prawnych. Lasy pełnią kluczową rolę w ochronie klimatu, bioróżnorodności oraz jakości Uwagi nieuwzględniona Projekt jest konsultowany ponownie – pierwsze uzgodnienia i konsultacje projektu w obecnym kształcie (w 2025 r.) trwały 21 dni. Trudno się również zgodzić z twierdzeniem, że projektowana regulacja nie leży w interesie społecznym i ochrony przyrody, doprowadzi do nadużyć i ograniczenia udziału społeczeństwa w decydowaniu o lasach a ponadto stworzy zagrożenie dla obszarów chronionych – założenia i kształt ustawy idą w dokładnie przeciwnym kierunku. Powyższe uwagi są niezrozumiałe w świetle projektowanej regulacji i przedstawionego do niej uzasadnienia. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych życia mieszkańców. Zmiany w prawie regulującym ich funkcjonowanie powinny być poprzedzone szeroką debatą społeczną oraz analizą długoterminowych konsekwencji. W związku z powyższym apelujemy o: • wstrzymanie procedowania proponowanych zmian, • przeprowadzenie szerokich i rzeczywistych konsultacji społecznych, • uwzględnienie głosu organizacji społecznych i ekspertów przyrodniczych. 20 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego Całość projektu Wniosek o całkowite odrzucenie projektu Projekt ustawy w proponowanym brzmieniu jest niezasadny i nie powinien być procedowany. Proponowane zmiany są szkodliwe dla firm branży drzewnej i będą prowadzić do negatywnych konsekwencji gospodarczych, społecznych i prawnych. Szczególnie wpłynie na wzrost cen surowca drzewnego pochodzącego z PGL Lasy Państwowe, które są monopolistą na rynku surowca drzewnego. Nie przedstawiono żadnych analiz skutków regulacji (OSR) proponowanej regulacji na ostateczne ceny drewna okrągłego z PGL Lasy Państwowe, zakładając jedynie, że ich nie będzie. Wprowadzenie zmian w obecnym kształcie stanowi zagrożenie dla pozycji polskich - Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy nie zakłada zmniejszenia pozyskiwania drewna przez PGLLP nie będzie, więc miał wpływu na sytuację branży drzewnej ani na ceny wskazanego w uwadze drewna okrągłego (stąd brak analiz w OSR skutków zjawiska, które w związku z projektowaną ustawą nie nastąpi). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych firm sektora drzewnego na rynku międzynarodowym, zwiększając w ostatecznym rozrachunku ceny surowca. Projektodawca pragnie obłożyć dodatkowym obciążeniem na rzecz ochrony przyrody surowiec drzewny, który jest najbardziej ekologicznym i odnawialnym surowcem. Zwiększając tym samym jego ostateczny koszt i ograniczając ostatecznie jego atrakcyjność w porównaniu z innymi materiałami substytucyjnymi, takimi jak beton, plastik, czy stal. W opinii PIGPD, na ochronę środowiska powinni łożyć ci, którzy je najbardziej obciążają – producenci betonu, plastiku, stali i ropy, gdyż to te branże mają największy wpływ na zanieczyszczenia i zmiany klimatu. 21 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu drzewnego Art. 1. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. Dostrzegając potrzebę dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody, wnosimy o przeniesienie tego obowiązku na branże, które w największym stopniu przyczyniają się do degradacji środowiska i zmian klimatycznych. W szczególności powinno to dotyczyć producentów betonu, plastiku, stali oraz sektora paliw kopalnych, które generują największy ślad węglowy i zanieczyszczenia dla środowiska. Nakładanie dodatkowych obciążeń na surowiec drzewny, które ma ujemny ślad węglowy jest zaprzeczeniem idei odchodzenia od wykorzystywania materiałów, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska. - Uwaga nieuwzględniona Branże przyczyniające się do degradacji środowiska uiszczają z tego tytułu kary bądź inne opłaty, przeznaczane za pośrednictwem NFOŚiGW na działania związane z ochroną środowiska. Na PGLLP nie nałożono obowiązków związanych z opłacaniem kar. Zasadne jest jednak, by część środków z tytułu sprzedaży drewna (majątek Skarbu Państwa) przeznaczyć na działania związane z ochroną przyrody, w szczególności na obszarach podlegających ochronie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. 22 Art. 2 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 projektu ustawy, art. 2 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 2 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 powoduje, że regulacje zawarte w art. 2 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 23 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Dotyczy wprowadzenia pkt. 21 w art. 401 w ust. 7 w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu Jak wskazano w pkt. 2 niniejszej tabeli, planowane wprowadzenie dodatkowych obciążeń na pozyskanie surowca drzewnego w PGL Lasy Państwowe, jest całkowitym zaprzeczeniem słusznych celów planowanych zmian, a mianowicie dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody. Na te cele w pierwszej kolejności powinny być obciążone materiały, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska (beton, stal, paliwa kopalne, plastik). Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. - Uwaga nieuwzględniona j.w. 24 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o wykreślenie „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” Nowe środki publiczne w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: Uwaga nieuwzględniona Środki mają być przeznaczane na działania związane z ochroną przyrody. Tymczasem gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna nie wynika z realizacji działań ochronnych, lecz Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Dotyczy wprowadzenia ust. 8a w art. 401c w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) nie powinny wyłączać arbitralnie przedsięwzięć, których celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Drewno, jako naturalny, odnawialny surowiec, stanowi kluczowy element zrównoważonej gospodarki i odgrywa istotną rolę w ochronie środowiska oraz klimatu. Wykorzystanie drewna jako zamiennika materiałów obciążających środowisko, takich jak beton, stal czy plastik, jest de facto działaniem na rzecz ochrony środowiska i klimatu. Drewno ma znacznie mniejszy ślad węglowy w porównaniu do tych materiałów, a jego zastosowanie w budownictwie, przemyśle czy produkcji przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Ponadto, gospodarka leśna oparta na zasadach zrównoważonego rozwoju zapewnia, że pozyskiwanie drewna nie prowadzi do degradacji lasów, lecz wspiera ich regenerację i zachowanie bioróżnorodności. Wykluczenie z finansowania przedsięwzięć związanych z gospodarczym wykorzystaniem drewna byłoby sprzeczne z celami ochrony środowiska i klimatu, ponieważ ograniczałoby możliwość zastępowania wysokoemisyjnych materiałów ekologicznymi alternatywami. W związku z tym, środki publiczne w NFOŚiGW powinny być kierowane również na projekty, które promują wykorzystanie 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska” stanowi przedmiot działań gospodarczych. Nie takie są założenia ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych drewna jako zrównoważonego surowca, wspierając tym samym transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i przyjaznej środowisku. Tym bardziej jakiekolwiek dodatkowe środki obciążające pozyskanie surowca drzewnego powinny być w pierwszej kolejności kierowane na promocję jego wykorzystania. 25. Art. 3 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 i 2 projektu ustawy, art. 3 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 3 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1 i 2, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 i 2 powoduje, że regulacje zawarte w art. 3 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1 i 2. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 i 2. 26 Art. 4 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2 i 3 projektu ustawy, art. 4 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 4 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2 i 3, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2 i 3 powoduje, że regulacje zawarte w art. 4 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2 i 3. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1, 2 i 3. 27 Art. 5 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 projektu ustawy, art. 5 traci swoją Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1,2,3 i 4. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 5 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2, 3 i 4, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 powoduje, że regulacje zawarte w art. 5 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2, 3 i 4. 28 Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej OSR – pkt 1 „Jaki problem jest rozwiązywany?” OSR nie przedstawia rzetelnej analizy przyczyn niedofinansowania ochrony przyrody, ograniczając się do wskazania braku środków finansowych bez oceny efektywności dotychczasowych mechanizmów finansowania oraz struktury wydatków beneficjentów. Pominięto analizę alternatywnych rozwiązań systemowych po stronie budżetu państwa. Uwaga częściowo uwzględniona W OSR dodano dodatkowe informacje dotyczy potrzeb finansowych przyszłych beneficjentów. 29 OSR – pkt 2 „Rekomendowane rozwiązanie” Projekt zakłada trwałe obciążenie PGL Lasy Państwowe nowym obowiązkiem finansowym, bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy gospodarką leśną a obowiązkiem finansowania zadań realizowanych przez inne podmioty administracji publicznej. Rozwiązanie narusza zasadę samofinansowania PGL LP. Uwaga nieuwzględniona. Patrz art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych i ustawowej zasady samofinansowania. 30 OSR – pkt 6 „Wpływ na sektor finansów publicznych” Analiza skutków finansowych nie uwzględnia długofalowych skutków dla Funduszu Leśnego, w tym ryzyka ograniczenia jego funkcji wyrównawczej Uwaga nieuwzględniona. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGLLP jak i przyszłe Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych oraz zdolności do finansowania zadań własnych PGL LP, zwłaszcza w warunkach niestabilnych rynków drewna. zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. 31 OSR – pkt „Wpływ na konkurencyjność gospodarki” Stwierdzenie o braku wpływu regulacji na sektor drzewny nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Pośrednie skutki obniżenia zdolności inwestycyjnych PGL LP mogą przełożyć się na podaż drewna i stabilność rynku surowca. Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona. Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym 32 OSR – warianty alternatywne Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona W świetle walki z deficytem budżetowym, rosnących obciążeń systemu ochrony przyrody związanych m.in. z wdrażanymi regulacjami unijnymi (np. rozporządzenie NRL) oraz wobec faktu, że zadania NFOŚiGW i wdrażane przez niego instrumenty są przedmiotem decyzji wnioskodawcy – MKiŚ, dokonywanie tego rodzaju analiz było bezprzedmiotowe. 33 OSR – całość OSR pomija ryzyko precedensowego charakteru regulacji, polegającej na trwałym transferze środków z jednego państwowego podmiotu gospodarczego na finansowanie zadań innych jednostek, co może prowadzić do dalszego rozszerzania tego mechanizmu w przyszłości. Uwaga nieuwzględniona Poszerzenie projektowanego mechanizmu każdorazowo wymagałoby przeprowadzenia odrębnych analiz i oceny skutków regulacji, jak również całego odrębnego procesu legislacyjnego dedykowanego takiej próbie. 34 Art. 1 – dodawany art. 58c ust. 1 ustawy o lasach Projekt wprowadza obligatoryjne, kwartalne wpłaty Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW bez wskazania konstytucyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych i systemowych podstaw trwałego obciążania jednego państwowego podmiotu finansowaniem zadań innych organów administracji publicznej. Rozwiązanie to narusza zasadę samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 35 Art. 1 – art. 58c ust. 2 ustawy o lasach Ustalenie sztywnej stawki 2% przychodów ze sprzedaży drewna nie uwzględnia zmienności koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów realizacji ustawowych zadań Lasów Państwowych, w tym związanych z adaptacją lasów do zmian klimatu. Uwaga nieuwzględniona Patrz również art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji na wypadek zdarzeń nagłych, mogących stanowić dodatkowe istotne obciążenie finansowe PGL LP. 36 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Projekt nie określa precyzyjnych kryteriów podziału środków pomiędzy beneficjentów, pozostawiając szeroką uznaniowość ministrowi właściwemu do spraw środowiska, co rodzi ryzyko braku przejrzystości i nierównego traktowania podmiotów. Uwaga nieuwzględniona Tego rodzaju szczegóły nie stanowią materii ustawowej. Ustawa wskazuje na obszary wsparcia (z odwołaniem do przepisów ustawy POŚ) i beneficjentów, a szczegóły dystrybucji środków będą wynikały z bieżących potrzeb i poziomu wpływających środków. Ograniczanie tego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych mechanizmu byłoby nieuzasadnione i mogłoby zagrażać jego celom. 37 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Wyłączenie z finansowania działań, których „bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna”, jest pojęciem nieostrym i może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz arbitralnych decyzji. Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy sytuacji związanych np. z potrzebą cięć sanitarnych, bezpieczeństwem publicznym, ochroną przeciwpożarową czy usuwaniem skutków klęsk, w których pozyskane drewno będzie stanowiło „efekt uboczny” przeprowadzonych działań. Zwracam uwagę, że beneficjentami środków będą podmioty ochrony przyrody, nie przedsiębiorstwa czy osoby fizyczne nastawione na zysk. 38 Art. 4 ust. 1–3 Mechanizm limitów wydatków i korekty po przekroczeniu 65% limitu nie uwzględnia specyfiki realizacji projektów przyrodniczych, które często mają charakter sezonowy i wieloletni, co może skutkować paraliżem finansowania w drugiej połowie roku. Uwaga nieuwzględniona Mechanizm stanowi wynik wieloletnich korelacji pomiędzy kontraktacją w wydatkowaniem środków, które sukcesywnie wzrasta z biegiem lat obowiązywania danego programu wsparcia. Dostępność środków umożliwi zaciąganie zobowiązań, ale faktyczne wydatkowanie jest ograniczone zarówno sezonowo, jak i proceduralnie (przepisy Pzp). 39 Art. 5 – wejście w życie ustawy Vacatio legis wynoszące 14 dni jest niewystarczające dla dostosowania planów finansowych Lasów Państwowych oraz Funduszu Leśnego do nowych, istotnych obciążeń finansowych. Uwaga nieuwzględniona W zakresie skutków dla głównych podmiotów na które oddziałuje ustawa (PGL LP, NFOŚiGW) art.3.: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. 40 Uzasadnienie – „Cel i potrzeba regulacji” Uzasadnienie powiela tezy o „braku środków” oraz „pilności” bez wykazania, że Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przyczyną jest brak mechanizmu finansowania, a nie np. struktura wydatków, priorytety, efektywność dotychczasowych programów, bariery proceduralne lub brak przygotowania projektów. Brakuje analizy przyczynowej (co konkretnie blokuje absorpcję środków UE i dlaczego nie działa finansowanie budżetowe). Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Jego założenia były przygotowane z udziałem komórek MKiŚ oraz podmiotów nadzorowanych, zaangażowanych w obsługę beneficjentów i programów wsparcia. Ewaluacja programów obecnej perspektywy finansowej wykaże szczegółowo główne problemy z absorpcją środków, ale z analiz resortu jasno wynika, że jedną z głównych przyczyn był brak współfinansowania krajowego projektów. 41 Uzasadnienie – „Stan aktualny” (część o wkładzie własnym i programach FEPW/FEnIKS) Wskazanie alokacji (310 mln zł, 34 mln zł) nie dowodzi konieczności stałego obciążenia PGL LP – brak informacji, jaka część alokacji realnie przepadnie bez nowego źródła, jakie są terminy naborów, ile projektów jest gotowych i na jaką wartość wkładu własnego. Uzasadnienie ma charakter argumentacji publicystycznej, nie analitycznej. Uwaga nieuwzględniona Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Procedowane obecnie założenia WRF – Nowej Perspektywy Finansowej 2028-2034 przewidują jeszcze większy udział wkładu własnego beneficjentów (ok. 40 %) zatem należy oczekiwać, że potrzeby w zakresie współfinansowania istotnie wzrosną. 42 Uzasadnienie – „Projektowane zmiany” (opis wpływu na Fundusz Leśny i „zabezpieczenia”) Uzasadnienie przyznaje, że wpłaty obciążą koszty nadleśnictw i część z nich może wymagać dopłat z Funduszu Leśnego, ale nie przedstawia analizy ryzyk: osłabienia funkcji wyrównawczej Funduszu, ograniczenia zdolności reagowania na klęski (susze, gradacje, pożary), ani skutków dla wykonywania ustawowych zadań LP. Uwaga nieuwzględniona Analiza była oparta zarówno o dane historyczne jak i dane prognozowanego pozyskania drewna i jego cen (które od lat kształtują się stabilnie). Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 43 Uzasadnienie – „Przewidywane skutki...” (teza: brak naruszenia samofinansowania i stabilności) Stwierdzenie, że wpłaty „nie zagrożą stabilności” i „nie naruszą zasady samofinansowania” jest nieudowodnione: przywołano wyłącznie historyczne zyski, bez analizy cykliczności rynku drewna, kosztów adaptacji do zmian klimatu oraz ryzyk nadzwyczajnych. Zysk historyczny nie jest gwarancją utrzymania możliwości finansowania zadań ustawowych przy nowym stałym obciążeniu. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie j.w. 44 Uzasadnienie – argumentacja „statio fisci / brak odrębności od Skarbu Państwa” Fragment uzasadnienia sugeruje, że skoro PGL LP nie ma odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, to ustawodawca może dowolnie przekierowywać środki, a przesunięcie nie narusza samofinansowania. To rozumowanie jest nadmiernie uproszczone i nie odnosi się do konstrukcji gospodarki finansowej LP, funkcji Funduszu Leśnego oraz wymogów ciągłości finansowania zadań własnych LP. Uzasadnienie nie powinno zastępować analizy legalności i proporcjonalności tezą o „możliwości” przesunięć. Uwaga nieuwzględniona Wnioskodawca jako organ nadzorujący PGL LP i zatwierdzający plan finansowo-gospodarczy tej organizacji ma wystarczającą wiedze nt. potrzeb i możliwości finansowych Lasów Państwowych. Należy przypomnieć, że od lat funkcjonuje analogiczny mechanizm przekierowujący taki sam, 2 % strumień środków na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg i dotychczas ani jego proporcjonalność, ani legalność nie była kwestionowana. 45 Uzasadnienie – „Wpływ społeczny / rynek pracy / zdrowie” Uzasadnienie zawiera szerokie, niedookreślone deklaracje (poprawa zdrowia, mikroklimatu, efekt emocjonalny, „skanalizowanie ruchu turystycznego”) bez wskaźników, mechanizmu osiągania efektów i bez ryzyka kosztów ubocznych (np. ograniczeń finansowania działań LP w terenie). Taka argumentacja nie spełnia standardu uzasadnienia regulacji. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie jest wystarczające względem charakteru projektu i skali jego oddziaływania. 46 Uzasadnienie – „Pozostałe informacje” Stwierdzenie „Projekt ustawy jest zgodny z prawem UE” nie jest poparte analizą. Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych (teza o zgodności z prawem UE) Uzasadnienie powinno wykazać, czy mechanizm nie narusza zasad pomocy publicznej, przejrzystości finansów, oraz czy nie powoduje ryzyk w zakresie konkurencji w sektorze leśno-drzewnym (choćby pośrednio). Weryfikacja w tym względzie następuje na późniejszym etapie legislacyjnym – jeśli właściwy organ poweźmie wątpliwość co do prawdziwości deklaracji w świetle treści projektu. 47 Uzasadnienie – całość (brak ograniczeń czasowych i ewaluacji) Uzasadnienie nie przedstawia uzasadnienia dla stałego, bezterminowego charakteru mechanizmu. Brak planu ewaluacji, przeglądu skuteczności oraz kryteriów zakończenia/zmiany mechanizmu po wykorzystaniu perspektywy 2021–2027 lub po poprawie finansowania ochrony przyrody. Uwaga nieuwzględniona Na etapie ustawowym nie można założyć tymczasowości projektowanych rozwiązań. Projekt zakłada ewaluację wprowadzanego mechanizmu ustawowego i przeglądu jego efektów w świetle przyszłych uwarunkowań. 48 Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność Działając z upoważnienia Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MOZ NSZZ „Solidarność” przy RDLP w Radomiu następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85% wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym- nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy – albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi. Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 49 Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ STANOWISKO nr 1/02/2026 1. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ stanowczo protestuje przeciwko kolejnemu pominięciu — w pracach opiniodawczych wyżej wymienionego projektu — reprezentatywnych związków zawodowych. Niedopuszczalny jest również zbyt krótki termin (7 dni) ustalony dla konsultacji publicznych. Uzasadnienie: . Projektodawcy w punkcie 5 OSR (Ocena Skutków Regulacji) decydują: cyt. „Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe”. Teza ta nie jest zgodna z prawdą, gdyż projekt jest kolejną ustawą, który próbuje obciążyć Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe(PGL Uwagi nieuwzględnione Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 2.Uwaga bez związku z zakresem regulacji – działania, o których mowa w uwadze, nie są działaniami nieuprawnionymi (są wdrażane przez podmioty takie jak PGL LP i RDOŚ/GDOŚ), nie mają też w charakteru systemowego, lecz tymczasowy (zabezpieczenie w postaci moratorium, weryfikacja potencjalnych rezerwatów z Shadow list) a przez to trudno zakładać, że przyczynią się do likwidacji podmiotu z ponad 100-letnią historią funkcjonowania. Jak wskazywano wcześniej, założenia projektu były poparte analizą już istniejących zobowiązań Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP) kolejną daniną w wysokości 2% przychodów. Takie działanie musi mieć wpływ na stabilność firmy PGL LP oraz na warunki pracy i płacy jej pracowników. 2. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ Solidarność negatywnie ocenia projekt ustawy UD108, który w powiązaniu z innymi nieprawnymi działaniami MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), może doprowadzić do likwidacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Uzasadnienie: W punkcie 4 OSR projektodawcy przyjmują, że projekt wpłynie na PGL LP poprzez cyt. „Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa“. Chociaż gdyby projektodawca uważniej przeczytał ustawę o lasach napisałby poprawnie „Pogorszenie wyniku PGL LP“, gdyż celem tej firmy nie jest osiąganie zysków. Ponadto w punkcie 7 OSR w wierszu dodatkowe informacje projektodawcy, szczegółowo informują o warunkach gospodarowania PGL LP, cyt: „Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroko zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na PGL LP, jak również dostępnych danych finansowych. Nie bez wpływu pozostały informacje o wynikach licznych kontroli, które wskazywały na nieprawidłowości i niezgodne z prawem wykorzystywanie majątku Skarbu Państwa przez jednostki PGL LP. Mimo kilkukrotnie większej skali niż proponowane 2 % przychodu, działania te nie zachwiały finansami ani wynikiem finansowym organizacji. Działania podjęte w ramach resortu, reformujące system zarządzania i finansowy LP przynoszą efekty m.in. w postaci ograniczania kosztów administracyjnych oraz wymuszają analizę prowadzonych działań również w aspekcie ekonomicznym. Daje to dodatkową gwarancję zabezpieczenia środków na działania przewidziane w projekcie ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów... kończąc ją wyjaśnieniami cyt. „ ....Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda funduszu leśnego, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2% przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóty saldo funduszu leśnego jest dodatnie“. Potwierdzają więc, że po wyczerpaniu funduszu leśnego, takie rozwiązanie będzie niemożliwe lub zabójcze dla PGL LP. Projektodawcy nie analizują wpływu nieprawnych decyzji podjętych dotychczas przez MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), znacząco ograniczających możliwości przychodowe PGL LP (ok. 2 mld zł). W OSR brak jest również Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych informacji, że saldo funduszu leśnego w ostatnich latach drastycznie spada i przy takim tempie spadku, wystarczy go na 2-3 lata. Lasy Państwowe są już obciążone daniną w wysokości 2% przychodów rocznie (ok. 230 mln zł) na potrzeby dróg samorządowych. Odprowadzają również do budżetu znaczące podatki: VAT, PIT, CIT oraz podatki lokalne (ok. 2,5 mld). Istniejące w Polsce formy ochrony przyrody w większości leżą na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe. PGL LP ponosi znaczące koszty inwentaryzacji zasobów, często opracowania planów zadań ochronnych oraz ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p.pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem i innym szkodnictwem). Lasy Państwowe od wielu lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Łączne roczne koszty wydatkowane na ten cel to ok. 30 mln zł. Nieracjonalne drenowanie finansów Lasów Państwowych doprowadzi finalnie do ich likwidacji – przykłady z przeszłości na innych przedsiębiorstwach państwowych są doskonale znane. Wobec powyższego Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ wnosi do wszystkich organów państwa, mających wpływ na stanowienie prawa, o odrzucenie projektu w całości. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 50 Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce Ustawa o lasach: art. 58c (Projekt: art. 1 ... – zmiana dot. art. 58c) Projektowana regulacja dotycząca dystrybucji środków pochodzących z Lasów Państwowych powinna zapewniać jednoznaczne zakwalifikowanie środków w systemie finansów publicznych oraz pełną transparentność i kontrolę (parlamentarną/budżetową). Model „dystrybucji środków” poza reżimem budżetowym zwiększa ryzyko nieczytelności strumienia finansowego i rozproszenia odpowiedzialności. skreślić projektowaną zmianę art. 58c Uwaga nieuwzględniona Przekazywanie środków do NFOŚiGW uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich co jest bardzo istotne w ochronie przyrody. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnie. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody. Należy zauważyć, że NFOŚiGW objęty jest stabilizującą regułą wydatkową (SRW), o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (uofp), a jego wydatki podmiotów objęte są limitem wydatków SRW i podlegają ścisłej kontroli. 51 Prawo ochrony środowiska: art. 401c ust. 8 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 401c ust. 8) Powierzenie gospodarowania środkami (uzyskanymi z Lasów Państwowych) Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zamiast budżetowi państwa zwiększa pośrednictwo instytucjonalne, może osłabiać przejrzystość oraz utrudniać kontrolę publiczną i parlamentarną nad strumieniem wydatków. Skreślić projektowaną zmianę art. 401c ust. 8 POŚ (tj. pozostawić rozwiązanie budżetowe / nie przenosić gospodarowania środkami do NFOŚiGW). Uwaga nieuwzględniona Wyjaśnienie jw. 52 Prawo ochrony środowiska: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 400a ust. 1 wskazanych punktów) Projektowane wyłączenie typu: „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” jest nieostre i może blokować działania ochronne, w których pozyskanie drewna jest skutkiem ubocznym (np. cięcia sanitarne, bezpieczeństwo publiczne, Skreślić projektowaną zmianę Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy przykładów przywołanych w uwadze („skutków ubocznych”). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona przeciwpożarowa, usuwanie skutków klęsk). 53 Związek Zawodowy „Budowlani” Biorąc udział w konsultacjach społecznych dotyczących projektu ustawy UD108, Krajowa Sekcja Leśnictwa i Ochrony Środowiska ZZ „Budowlani” przedstawia negatywną opinię oraz zastrzeżenia merytoryczne wobec zaproponowanych rozwiązań legislacyjnych. 1. Brak systemowego rozwiązania problemu finansowania ochrony przyrody. Choć projekt identyfikuje realny problem niedofinansowania ochrony przyrody (w szczególności parków narodowych i RDOŚ), proponowany mechanizm nie rozwiązuje go w sposób systemowy. Przeniesienie ciężaru finansowania z budżetu państwa na Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe stanowi w istocie quasi-podatek sektorowy, który zastępuje odpowiedzialność Skarbu Państwa za realizację konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska. Rozwiązanie to nie eliminuje przyczyn niedofinansowania, a jedynie przesuwa je na jeden podmiot gospodarczy przez co może doprowadzić do narusza zasady samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe wynikającej z Art. 50 UoL. 2. Wątpliwa zasadność progresywnego systemu stawek (art. 58c ust. 2 ustawy o lasach) Projektowany progresywny system stawek uzależniony od wolumenu pozyskania drewna wprowadza mechanizm fiskalny o charakterze sankcyjnym, który nie jest Uwagi nieuwzględnione 1.Zadaniem ustawy jest stworzenie dodatkowego mechanizmu wsparcia (finansowania) ochrony przyrody, realizowanej przez podmioty ustawowo do tego wskazane; nie ma na celu systemowego rozwiązania problemu, bo do tego potrzebne byłyby środki znacznie przewyższające możliwości Lasów Państwowych. 2. Uwaga nieadekwatna do konsultowanego projektu ustawy (progresywny system stawek był proponowany w pierwotnym projekcie ustawy, w roku 2024, i projektodawca odstąpił od tego pomysłu na początku 2025 roku, przedstawiając nowy projekt ustawy) 3. Zakres został zawężony względem postulowanych przez organy ochrony przyrody do obszarów priorytetowych. Aktualny projekt ustawy dokładnie je precyzuje. Pozostałe uwagi odnoszą się do pierwotnego projektu ustawy (z 2024 r.), co pozwala sądzić, że konsultujący nie zapoznał się z projektem aktualnym, konsultowanym powtórnie – w sierpniu 2025 r. i obecnie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych powiązany z rzeczywistym oddziaływaniem na środowisko, lecz wyłącznie z ilością pozyskanego surowca. Pomija się takie czynniki jak struktura wiekowa drzewostanów, cele hodowlane, potrzeby sanitarne czy zobowiązania międzynarodowe. W praktyce może to prowadzić do zniekształcenia racjonalnej gospodarki leśnej oraz decyzji podejmowanych pod presją fiskalną, a nie przyrodniczą. Dodatkowo, w sytuacji ograniczania pozyskania drewna w związku z realizacją celów klimatycznych (LULUCF), wpływy do NFOŚiGW mogą okazać się niestałe i niewystarczające, co podważa stabilność całego mechanizmu finansowego. 3. Nieprecyzyjne i zbyt szerokie kierunki wydatkowania środków (art. 401c ust. 8a POŚ)Projekt nie zawiera wystarczająco precyzyjnych gwarancji, że środki pochodzące z wpłat Lasów Państwowych będą kierowane na jasno zdefiniowane, priorytetowe cele ochrony przyrody. Brak ustawowego katalogu zadań oraz pozostawienie kluczowych decyzji programom priorytetowym NFOŚiGW stwarza ryzyko rozproszenia środków, finansowania działań o niskiej efektywności ekologicznej lub dublowania innych instrumentów wsparcia. 4.Ryzyko naruszenia stabilności finansowej Lasów Państwowych Choć OSR wskazuje, że planowane wpłaty nie zagrażają zasadzie samofinansowania Lasów Państwowych, ocena ta opiera się na danych historycznych i krótkookresowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Nie uwzględnia ona w wystarczającym stopniu zmienności rynku drewna, rosnących kosztów pracy, energii oraz realizacji dodatkowych obowiązków środowiskowych. Stałe obciążenie finansowe może w dłuższej perspektywie ograniczyć zdolność LP do inwestowania w trwałość lasów i adaptację do zmian klimatu. 5. Niewystarczające zabezpieczenia w zakresie klęsk żywiołowych (art. 58c ust. 5)Choć projekt przewiduje możliwość wyłączenia drewna pozyskanego w wyniku klęsk żywiołowych z podstawy naliczania wpłat, mechanizm ten pozostaje uznaniowy i nieprecyzyjny. Brak jednoznacznych kryteriów może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz niepewności planistycznej po stronie jednostek Lasów Państwowych, szczególnie w warunkach nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych. 6. Automatyczna waloryzacja stawek bez mechanizmu korekcyjnego (art. 58c ust. 7)Wprowadzenie corocznej waloryzacji stawek o wskaźnik CPI, bez powiązania jej z kondycją finansową Lasów Państwowych ani realnymi potrzebami ochrony przyrody, może prowadzić do automatycznego wzrostu obciążeń, niezależnie od sytuacji gospodarczej sektora leśnego. Brak mechanizmu okresowej ewaluacji zasadności stawek należy uznać za istotną lukę regulacyjną. 7. Skutki pośrednie dla sektora drzewnego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wprowadzenie dodatkowych obciążeń finansowych dla Lasów Państwowych w dobie dekoniunktury na rynku surowców drzewnych może skutkować wzrostem cen drewna, co uderzy w konkurencyjność polskiego przemysłu meblarskiego i budowlanego, pogłębiając negatywne skutki gospodarcze. Projekt UD108, mimo słusznie zidentyfikowanego problemu, w obecnym kształcie należy ocenić negatywnie. Proponowane rozwiązania mają charakter doraźny i fiskalny, nie zapewniają stabilnego, systemowego finansowania ochrony przyrody oraz przerzucają odpowiedzialność państwa na jeden podmiot gospodarczy – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. 54 Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej Działając z upoważnienia Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MSPL NSZZ „Solidarność” RŚ i ZR następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy — albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), do kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 55 Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot Cała nowelizacja; Art. 1 ustęp 2 Dochodowe użytkowanie lasów publicznych przez Lasy Państwowe powinno przekładać się na godne finansowanie ochrony przyrody. Stowarzyszenie wskazuje, że środki te powinny trafić bezpośrednio (bez pośrednictwa ze strony NFOŚiGW) do polskich parków narodowych czyli instytucji zarządzających najcenniejszymi fragmentami rodzimej przyrody, które jednak pozostają w stanie permanentnego niedofinansowania (wyjątek stanowi Tatrzański Park Narodowy). Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „1. Dyrektor Generalny dokonuje corocznie wpłat na rzecz parków narodowych w łącznej wysokości stanowiącej równowartość 5% przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. 2. Wysokość środków wypłacanych poszczególnym parkom narodowym określana jest na podstawie podziału kwoty, o której mowa w ust. 1 przez liczbę ustanowionych parków narodowych.”. Uwaga nieuwzględniona. Podmioty publiczne które mają być beneficjentami środków, to w większości podmioty funkcjonujące w systemie finansów publicznych. Nie ma prawnej możliwości bezpośredniego przekazywania im środków przez Lasy Państwowe. Pozostałe uwagi („Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna”) dotyczą projektu w wersji z 2024 r. i są nieadekwatne do procedowanego projektu ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Taki mechanizm jest prosty i uniezależniony od interpretacji (obecnie nie wiadomo nawet czy projekt wskazuje na m3 grubizny netto czy brutto). Podobny mechanizm już funkcjonuje i dotyczy odpisu na Fundusz Drogowy. Należy zrezygnować także z uznaniowych wyłączeń, dotyczących drewna pozyskanego „z obszarów objętych działaniem siły wyższej”. Praktyka pokazuje, że jest to pojęcie bardzo szeroko interpretowane przez Lasy Państwowe. Każdorazowo więc będzie to wymagać całej procedury sprawdzającej i dużego zaangażowania kadrowego po stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska, generując zbędne koszty. 56 Cała nowelizacja Jak wskazano w opinii PROP nr 2024-12 funkcjonujące zapisy promują dofinansowywanie parków narodowych z Funduszu Leśnego na działania ochronne „realizowane metodami gospodarki leśnej. Stoi to w jaskrawej sprzeczności z główną ideą powoływania parków narodowych czyli zachowaniu spontanicznych procesów przyrodniczych kształtujących naturalną dynamikę ekosystemów leśnych. Należy poprawić przepisy, które de facto w zamian za dofinansowanie z Funduszu Leśnego wymuszają na parkach narodowych nieprawidłowe i szkodliwe przyrodniczo praktyki. zmienić art. 58 ust 3a punkt 1 poprzez skreślenie sformułowania „realizowanej metodami gospodarki leśnej, dodać pkt 1a o brzmieniu „badania naukowe i ochronę przyrody, z wyłączeniem działań związanych z pozyskaniem drewna z ekosystemów leśnych. Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji 57 Cała nowelizacja Projekt nowelizacji powinien być okazją nie tylko do sprawiedliwego finansowania ochrony przyrody ze środków wypracowanych przez Lasy Państwowe z po art. 58b dodaje się art. 58ab w brzmieniu: „art. 58ab. 1. Zabroniona jest działalność Lasów Państwowych wykraczająca poza zakres zarządu Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych użytkowania lasów publicznych, ale także powinien uniemożliwić wydatkowanie tych środków na cele niezwiązane z zarządem nad lasami. Decyzje i zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych wydawane są w oparciu o art. 33 ust. 3 pkt 3, 8 i art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, jednak zadania Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych określone w tych przepisach traktowane są bardzo szeroko i wykorzystywane do wydatkowania środków na cele wykraczające poza te, do realizacji których Lasy Państwowe zostały powołane. Jednocześnie w ustawie o lasach brakuje regulacji określających zakres i sposób prowadzenia nadzoru nad Lasami Państwowymi, w tym w odniesieniu do gospodarki finansowej. Społeczeństwo, w tym organizacje społeczne, nie ma zagwarantowanej ścieżki prawnej, po zwalającej na zakwestionowanie budzących wątpliwości działań Lasów Państwowych. W efekcie mamy do czynienia z taką strukturą zarządzania finansami w Lasach Państwowych, w której przeważająca część decyzji podejmowana jest na poziomie wewnętrznych dokumentów Dyrektora Generalnego i dyrektorów regionalnych, a społeczeństwo obywatelskie nie ma narzędzi ich kwestionowania, pomimo że lasy stanowią dobro publiczne. W dacie konsultacji publicznych znane są już ustalenia związane z audytem gospodarki finansowej Lasów Państwowych lasami wynikający z art. 4 ust. 3 polegająca, w szczególności na: a) bezpośrednim lub pośrednim finansowaniu przez Lasu Państwowe projektów lub przedsięwzięć służących celom wykraczającym poza zadania określone ustawą, w tym działań promocyjnych lub wspierających na rzecz samorządów, partii politycznych oraz osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej; b) przekazywaniu środków funduszu leśnego na cele wykraczające poza określone w art. 58.”. oraz art. 59 otrzymuje brzmienie: 24 „art. 59. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej w Lasach Państwowych, mając na uwadze, że niedopuszczalne jest przekazywanie przez Lasy Państwowe środków na rzecz innych podmiotów poza określonymi w ustawie przypadkami.” oraz wykreślenie w § 19 ust. 2 lit. pkt. 3 z rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych za lata 2019-2023 r. Skala niegospodarności i marnotrawstwa jest uderzająca, ale nie wystarczy jedynie pociągnąć do odpowiedzialności za nadużycia, lecz trzeba uszczelnić obecne regulacje. Należy ukrócić praktykę niekontrolowanego i uznaniowego przekazywania przez nadleśniczych części dodatniego wyniku finansowego wypracowanego przez zarządzane przez nich nadleśnictwa na cele niezwiązane z ich podstawową działalnością. 58 Polskie Towarzystwo Leśne Zaproponowane w projekcie Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (projekt z dnia 30 stycznia 2026 r. Druk UD 108) zmiany zakładają obciążenie Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe stałą daniną w wysokości 2% przychodu ze sprzedaży drewna, niezależnie od jego bieżącej kondycji finansowej, czy osiąganego zysku. Założono, że z tego tytułu każdego roku Lasy Państwowe odprowadzać będą przeciętnie ok. 214-216 mln złotych. Projektodawcy, w ocenie skutk6w regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu do ww. projektu nie zakładają żadnych negatywnych skutków wprowadzanej regulacji, m.in. projekt nie będzie miał wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna (ponieważ ewentualna fluktuacja ceny drewna spowodowana jest warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym). Z tych tez względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz Uwagi nieuwzględnione Projekt nie ma wpływu na wielkość pozyskania i sprzedaży drewna przez PGL LP. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGL LP jak i przyszłe zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. Ocenie w OSR podlegają długoterminowe skutki powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, w tym ich skumulowane efekty: pozytywne oraz negatywne. OSR nie może jednak – wbrew przedstawionym sugestiom – uwzględniać tymczasowych zadań resortu realizowanych w ramach aktów wewnętrznych o charakterze zarządczym, nie normatywnym. Są one ograniczone czasowo i terytorialnie, podlegają stałemu monitoringowi i zawierają mechanizmy odstępstw, a ich celem jest jedynie zabezpieczenie wartości przyrodniczych lub społecznych do czasu wdrożenia docelowych rozwiązań legislacyjnych, których skutki zostaną poddane w przyszłości oddzielnej ocenie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych papierniczą. Zmiany nie będą miały też istotnego wpływu na dzialalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu, ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Polskie Towarzystwo Leśne z niepokojem przyjmuje diagnozy (bardzo optymistyczne) zawarte w ocenie skutków regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu, dotyczące możliwych konsekwencji wdrażanej regulacji. W naszej ocenie są one błędne. Zdaniem PTL istnieje realne ryzyko wystąpienia znaczących negatywnych skutków dla funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w dalszej kolejności całego sektora leśno-drzewnego. W ocenie skutków regulacji należy uwzględnić również efekt skumulowany proponowanej regulacji wraz z szeregiem inicjatyw realizowanych obecnie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w szczególności wskazać należy: trwającą obecnie ogólnopolską akcję wyznaczania starolasów, konsekwentne utrzymywanie moratorium na obszarze kilkudziesięciu tysięcy hektarów, intensywną akcję wyznaczania nowych rezerwat6w, propozycję objęcia 17% lasów (w zarządzie PGL LP) - tzw. lasów cennych przyrodniczo wzmocnioną ochroną, wyznaczanie lasów społecznych wokół jedenastu aglomeracji miejskich. Większość przedstawionych uwag dotyczy opisu bieżących trudności branży drzewnej, zdarzeń niezwiązanych w żaden sposób z ustawą, jak również trwających procesów, których rezultat nie jest obecnie znany (jak np. pilotażowy proces wzmacniania funkcji społecznych lasów wokół wybranych dużych miast, tworzenie nowych rezerwatów przyrody, wyznaczanie starolasów). Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym. Dowodzą temu dane wielokrotnie prezentowane publicznie w ostatnich miesiącach przez MKiŚ zarówno w mediach, jak i przy okazji spotkań z przedstawicielami branży leśno-drzewnej oraz resortu finansów i gospodarki w ramach udziału przedstawicieli MKiŚ i PGL LP w pracach Rady ds. Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego. Osiągnięto to przy stałym wzroście pozyskania drewna, do poziomu który należy utrzymać, jako wsparcie rodzimego przemysłu i którego przekroczenie byłoby sprzeczne z ideą zrównoważonej gospodarki leśnej. W ciągu ostatnich dekad systematycznie wdrażano w PGL LP szereg rozwiązań pro-przyrodniczych, zgodnych z koncepcją leśnictwa bliższego naturze. Działania te wiązały się ze znacznymi nakładami finansowymi lub zwiększonymi kosztami pozyskania drewna. Nie przeszkodziło to jednak w osiąganiu stabilnych i wysokich wyników finansowych PGL LP. Tworzenie nowych form ochrony, biogrup, znaczna redukcja rębni złożonych, certyfikacja FSC i tworzenie sieci powierzchni referencyjnych – te i inne działania Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Niezależnie od oceny powyższych działań należy stwierdzić, że ich nieuchronnym skutkiem będzie znaczące ograniczenie podaży drewna, w szczególnosci wielkowymiarowego drewna liściastego. Już w tej chwili zaznaczający się deficyt surowca drzewnego skutkuje wzrostem jego ceny, a branża drzewna odnotowuje bardzo znaczący spadek produkcji oraz rentowności. Niewątpliwie problem ten będzie się pogłębiał, wskutek postępującego ograniczania gospodarki leśnej na kolejnych obszarach. Wiarygodne rozpoznanie faktycznych konsekwencji gospodarczych, społecznych, a także przyrodniczych możliwe będzie dopiero po zakończeniu realizacji ww. inicjatyw (po ich pełnym praktycznym wdrożeniu). W związku z powyższym wprowadzanie na tym etapie (w sytuacji niedookreślonych warunków ekonomicznych przyszłego funkcjonowania PGL LP) kolejnego istotnego obciążenia finansowego dla PGL LP należy ocenić jako wysoce ryzykowne, ponieważ może ono zainicjować wystąpienie szeregu niebezpiecznych zjawisk zagrażających dalszemu funkcjonowaniu Lasów Państwowych oraz prowadzących do załamania sektora leśno-drzewnego. W szczególności zagrożona będzie samowystarczalność finansowa Lasów Państwowych, z której wynika obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Przedmiotowa danina w połączeniu z postępującymi ww. ograniczeniami możliwości prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej finalnie nie miały wpływu ani na ceny, ani sytuację finansową PGL LP. Analiza danych historycznych, w tym okresów stagnacji gospodarczej, nie pozwala zatem przyjąć hipotezy o jakimkolwiek zagrożeniu dla bezpieczeństwa organizacyjnego PGL LP, jak również cen i dostępności surowca. Wynika to z faktu, że równoważenie funkcji przyrodniczych, społecznych i przyrodniczych zbiega się ze stałym zwiększaniem kompetencji pracowników PGL LP, optymalizacją procesów, wdrażaniem nowoczesnych technologii, mechanizacją, informatyzacją itd. Dodatkowo, zaplanowane działania związane ze wzmacnianiem funkcji przyrodniczych i społecznych lasów będą co najmniej równoważone przez gwałtownie rosnącą liczbę drzewostanów w wieku rębnym pochodzących z nasadzeń powojennych, jak również przyspieszenie przebudowy części drzewostanów, szczególnie monokultur degradujących siedliska. OSR opiera się na wieloletnich średnich danych, nie na krótkookresowych trendach gospodarczych, które mają wpływ zarówno na sytuację przedsiębiorstw sektora drzewnego, jak i wyniki PGL LP. Wskazane nakłady PGL LP na ochronę przyrody to, jak określono w uwagach, również jedynie „wiarygodne szacunki” które nie znajdują pokrycia w bezpośrednich danych finansowych systemów księgowego PGL LP. Bez wątpienia działalność PGL LP w pewnej mierze przyczynia się także do ochrony zasobów przyrodniczych, ale wynika to m.in. z faktu istniejących w tym zakresie zobowiązań ustawowych (art. 7 uol) oraz gospodarowania na majątku Skarbu Państwa. „Podzielenie się” wypracowanym przychodem ze Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych doprowadzi do tego, ze Lasy Państwowe staną się deficytowe. Obecnie, głównie ze względu na pełnienie licznych funkcji pozaprodukcyjnych (usługi regulacyjne, rekreacyjne, ochrona walorów przyrodniczych) ponad połowa nadleśnictw jest deficytowa, są one dotowane dopłatami z funduszu leśnego, który zasilają pozostałe nadleśnictwa (dochodowe). Obecną kruchą równowagę łatwo zburzyć nieodpowiedzialnymi, nie popartymi rzetelną analizą ryzyka wystąpienia negatywnych skutków, zmianami w Ustawie o lasach, takim przykładem są zmiany proponowane w przedmiotowej nowelizacji oznaczonej symbolem UD108. Potencjalne straty, także przyrodnicze, mogą być drastyczne. Obecnie przytłaczającą większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody znajduje się na obszarach leśnych zarządzanych przez Lasy Państwowe, np. rezerwaty (85% na gruntach LP), parki krajobrazowe (88 % lasów w granicach PK stanowią grunty zarządzane przez LP), obszary Natura 2000 (ekosystemy leśne w Naturze 2000 zajmują 3,3 mln ha, w tym ogromna większość, bo aż 87,5% znajduje się na gruntach zarządzanych przez LP), użytki ekologiczne (w zarządzie LP zewidencjonowano 8253 użytków ekologicznych o pow. 30 442 ha, co stanowi 99 % użytków ekologicznych w Polsce), ochrona strefowa (w Polsce funkcjonuje średnio 3989 stref z tego 3893 - 97,6% zlokalizowanych jest na gruntach zarządzanych przez LP), na gruntach PGL sprzedaży drewna z podmiotami ochrony przyrody pozwoli uzyskać efekt synergii i wzmocnić krajowy system, bez uszczerbku dla realizacji innych zadań ustawowych PGL LP. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP ustanowiono zaewidencjonowano 11 314 pomnik6w przyrody, co stanowi jedną trzecią wszystkich pomników przyrody w Polsce. Należy podkreślić, że Lasy Państwowe już teraz ponoszą ogromne koszty ochrony rodzimej przyrody (ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk przyrodniczych, ochrona krajobrazowa, szeroko definiowana ochrona różnorodności biologicznej, ochrona przed pożarami, chorobami, szkodnikami, przed kradzieżami, kłusownictwem, ochrona zasobów genowych polskiej fauny i flory). Wiarygodne szacunki wskazują, że roczny wkład Lasów Państwowych w ochronę polskiej przyrody wynosi ok. 1 miliarda złotych. Upadek finansowy Lasów Państwowych oznaczał będzie również załamanie się obecnego systemu ochrony przyrody w Polsce. Uwzględniając powyższą argumentację Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje propozycję obciążenia Lasów Państwowych dodatkową daniną, w postaci 2% przychodu ze sprzedaży drewna na rzecz instytucji państwowych ustawowo odpowiedzialnych za ochronę przyrody w Polsce. 59 Forum Związków Zawodowych Z niepokojem przyjęłam informację, iż projekt ten nie został dotychczas skierowany do Rady Dialogu Społecznego (dalej: „RDS”) celem umożliwienia reprezentatywnym partnerom społecznym wyrażenia opinii. Informuję, iż w dniu 10 lutego br., niezwłocznie po powzięciu informacji o Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) przewiduje przekierowywanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych procedowaniu projektu, Forum Związków Zawodowych zwróciło się do Biura RDS z zapytaniem, czy rzeczony dokument został przekazany do Rady przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. W odpowiedzi udzielonej tego samego dnia, Biuro RDS poinformowało, iż projekt ten oficjalnie nie wpłynął do konsultacji w ramach Rady. Brak skierowania projektu UD108 do RDS stanowi rażące naruszenie zasad dialogu społecznego oraz złamanie przepisów ustawy o RDS, w szczególności art. 5 ust. 1–4 ustawy, która nakłada na członków Rady Ministrów obligatoryjny obowiązek kierowania projektów aktów prawnych w sprawach społeczno-gospodarczych do opinii strony pracowników i pracodawców. Projekt UD108 w sposób oczywisty dotyczy tych kwestii, wprowadzając zmiany o fundamentalnym znaczeniu dla sektora leśnego i polskiej gospodarki. Zakłada on m.in. wprowadzenie obowiązkowych, kwartalnych wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej: „PGL LP”) na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 2% przychodów ze sprzedaży drewna, co uderza w ustawową zasadę samodzielności finansowej i samofinansowania się PGL LP. Co więcej, rozwiązanie to nie uwzględnia zmiennej koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów adaptacji lasów do zmian klimatu, co grozi osłabieniem funkcji wyrównawczej Funduszu Leśnego oraz ograniczeniem zdolności jednostek do reagowania na klęski żywiołowe. Państwowe (PGL LP) w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jak zostało zaznaczone w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu ustawy, projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlega opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie będzie miał bowiem co do zasady wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców. W szczególności projektowana regulacja nie będzie oddziaływać na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Istotą projektowanej ustawy jest wprowadzenie mechanizmu przepływu finansowego między PGL LP i NFOŚiGW, co pozostaje bez wpływu na ogólną sytuację społeczno-gospodarczą kraju. Odnośnie do zarzutu dot. uchybień proceduralnych: Zgodnie z § 40 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) organ wnioskujący, kierując projekt dokumentu rządowego do uzgodnień, konsultacji publicznych lub opiniowania, wskazuje termin do zajęcia stanowiska. W przypadku projektu ustawy szczegółowego uzasadnienia wymaga wyznaczenie terminu do zajęcia stanowiska krótszego niż 21 dni od udostępnienia tego projektu. Takie uzasadnienie zostało zamieszczone przez Ministerstwo Klimatu i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wobec istotnej wagi projektowanych zmian, wyznaczony przez Ministerstwo zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje tak złożonego i fundamentalnego dokumentu uznaję za absolutnie niewystarczający. Jednocześnie, wyrażam głębokie rozczarowanie faktem, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zwróciło się bezpośrednio o opinię do Związku Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej — największej, reprezentatywnej, zrzeszającej ponad 12 tysięcy członków organizacji związkowej w PGL Lasy Państwowe. Pominięcie tak istotnego, reprezentatywnego partnera społecznego przy zmianach mających kluczowe znaczenie dla przyszłości przedsiębiorstwa i warunków pracy leśników jest działaniem niezrozumiałym. W związku z powyższym, proszę o pilne udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Kiedy Ministerstwo zamierza formalnie skierować projekt UD108 do konsultacji w ramach Rady Dialogu Społecznego? 2. Czy w związku z dotychczasowymi uchybieniami proceduralnymi, proces konsultacyjny zostanie odpowiednio wydłużony, aby zapewnić realny udział partnerów społecznych? 3. Z jakich przyczyn merytorycznych przyjęto zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje projektu o tak szerokim wpływie na sektor finansów publicznych i gospodarkę? Środowiska zarówno w piśmie przewodnim, kierującym projekt do konsultacji w dniu 2 lutego br., jak i w OSR projektu ustawy. Jest nim fakt, że projekt był już wcześniej dwukrotnie kierowany do konsultacji: w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r., a przekazanie projektu do konsultacji w dniu 2 lutego br. stanowiło jedynie ponowienie tego etapu rządowego procesu legislacyjnego wobec wprowadzenia zmiany dotyczącej listy beneficjentów, co pozostaje bez wpływu na zasadniczy cel i kształt regulacji. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konstatując, Forum Związków Zawodowych oczekuje niezwłocznego podjęcia działań naprawczych mających na celu przywrócenie ustawowych ram trójstronnego dialogu społecznego w procesie legislacyjnym dotyczącym polskiego leśnictwa i ochrony przyrody, jak i wszelkich innych istotnych projektów o charakterze społeczno-gospodarczym, gdzie głos strony pracowniczej jest ustawowo gwarantowany i merytorycznie niezbędny. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) – tabela uwag z opiniowania 1) W przypadku aktu nowelizującego należy wskazać jednostkę redakcyjną projektu oraz jednostkę redakcyjną zmienianego aktu prawnego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych Art. 1 Realizacja obowiązku dokonywania opłaty powinna odbywać się w sposób uwzględniający sytuację finansową LP, tak aby nie doprowadzić do sytuacji, w której wniesienie opłaty przekroczy możliwości płatnicze Lasów Państwowych, w szczególności możliwość wyrównania niedoborów w nadleśnictwach, z wykorzystaniem środków funduszu leśnego. Prowadzić to może do sytuacji, w której zagrożona będzie możliwość samofinansowania się Lasów. Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567 i 1795) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przypadku, gdy przychody uzyskane ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, będą wyższe, a co najmniej równe kosztom działalności administracyjnej i podstawowej w nadleśnictwach. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2% przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ). 2 Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.). Art. 400a ust 1 Rozszerzenie katalogu działań z ustawy Prawo ochrony środowiska wspieranych finansowo w ramach działalności parków narodowych ze środków redystrybuowanych przez NFOŚIGW o art. 400a ust 1 pkt 5. Parki Narodowe w katalogu działań ochronnych mają przypisane działania w zakresie realizacji zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód. Na realizację tych działań potrzebują zabezpieczenia środków finansowych. Przykładami takich potrzeb są regulacja gospodarki wodno-kanalizacyjnej w obiektach administrowanych przez Parki Narodowe, w obiektach zlokalizowanych na obszarach parków narodowych. Utrzymanie i odbudowa urządzeń służących gospodarowaniu wodami na terenach art. 400a ust. 1 pkt 5 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga nieuwzględniona Zadania z zakresu inwestycji służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód wykraczają poza zakres działań, służących stricte ochronie przyrody. W odniesieniu do możliwości wspófinansowania projektów: również w zakresie funduszy unijnych posiadają dedykowane, odrębne instrumenty od tych, przeznaczonych na prowadzenie działań z zakresu ochrony przyrody i bioróżnorodności. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parków narodowych, w tym ochronie przeciwpowodziowej, małej retencji, ponownemu wykorzystaniu wód. Zabezpieczenie możliwości ubiegania się o dofinansowanie realizowania zabiegów ochronnych przez parki narodowe w zakresie w/w zadań umożliwi wypełnianie zapisów planów ochrony parków narodowych, realizacje polityk i strategii gospodarowania wodami, zwiększania odporności na zmiany klimatu w obszarach administrowanych przez PN. 3. NFOŚiGW Wariant I Wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska (art. 2 pkt 2 projektu) Wariant II Art. 401c ust. 1 oraz wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska 1. W projektowanym art. 401c ust. 8a ustawy Poś konieczne jest zwiększenie obniżonego na tym etapie prac poziomu 0,2 % kosztów ponoszonych przez NFOŚiGW w związku z obsługą nowego zobowiązania wieloletniego do poziomu pierwotnie zakładanego, który wynosił 1 %. 2. NFOŚiGW zauważa, że ustalony w trakcie wcześniejszych prac nad projektem poziom 1% był rozwiązaniem kompromisowym (wobec proponowanego wcześniej poziomu 2%), który wskazywał, że obsługa nowych zadań przez NFOŚiGW będzie realizowana w Wariant I Art. 401c „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 1% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. Wariant II Art. 401c „1. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 1, po pomniejszeniu o Uwaga nieuwzględniona Przeznaczanie części środków z zobowiązania wieloletniego pozwolenia zintegrowane na pokrywanie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie jest możliwe. Nie można się zgodzić na zaproponowane brzmienie art. 401c ust. 1, gdyż przepis ten: 1) byłby niespójny z pozostałymi przepisami art. 401c (koszty obsługi określonych przychodów są pokrywane z tych przychodów, a nie z innych środków NFOŚiGW), 2) w świetle art. 8a projektowanej ustawy, oznaczałby ryzyko wystąpienia podwójnego Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi (art. 2 pkt 2 projektu) Pkt 6 OSR „Dodatkowe informacje ...” sposób oszczędny, również z częściowym wykorzystaniem obecnych zasobów kadrowych, i pozwoli na prawidłową obsługę wszystkich zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 3. Należy podkreślić, że w projektowanej ustawie oraz OSR nie wskazano przesłanek uzasadniających obniżenie aż 5- krotnie rocznego kosztu obsługi przez NFOŚiGW zadań w 2026 r. i w latach następnych, a także nie wykazano, w jaki sposób taki poziom kosztów zapewni NFOŚiGW efektywne i skuteczne realizowanie nowych zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 4. W projektowanym OSR nie ma żadnych możliwych do zweryfikowania danych na temat ukształtowania kosztów obsługi w stałej wysokości 452 tys. zł i jaki był powód nieuwzględniania w projekcie wytycznych Ministra Finansów do stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych koszty obsługi tych przychodów, przeznacza się na: 1) finansowanie zadań ministra właściwego do spraw klimatu, o których mowa w art. 206 i 212; 2) pokrycie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21.”. „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. W pkt 6 OSR proponuje się zastąpić dwa akapity w brzmieniu: „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %. Maksymalny roczny koszt obsługi szacowany na rok 2026 wyniesie 452 tys. zł. Aktualnie szacuje się, że w 2026 r. koszt ten obejmie w finansowana kosztów obsługi przychodów z LP. Zgodnie ze stanowiskiem MF przekazanym na wcześniejszym etapie procedowania niniejszego projektu finansowanie obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie może obejmować finansowania nowych etatów. Zakłada się, że środki przekazywane przez LP w ramach projektowanego zobowiązania ustawowego będą obsługiwane przy wykorzystaniu odrębnego trybu i przy minimalnym zaangażowaniu proceduralnym, pozwalającym na minimalizowanie ryzyka nieprawidłowości, ale niegenerującym dodatkowych obciążeń dla systemu (tak instytucji, jak i beneficjentów). Należy przy tym zauważyć, że beneficjenci środków w ramach projektowanej regulacji to podmioty z sektora administracji (rządowej i samorządowej), na co dzień funkcjonujące w reżimie finansów publicznych (jako jsfp lub odbiorcy środków publicznych). Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi ustaw, które nakazują m.in. uwzględnianie zmiany wartości pieniądza w czasie. 5. Z uwagi na konieczność zapewnienia finansowania w sposób ciągły kosztów obsługi ponoszonych przez NFOŚiGW w ramach zobowiązania wieloletniego, niezbędne jest zwiększenie poziomu tych kosztów w stosunku do poziomu określonego w projekcie w celu pełnej realizacji nowych zadań, które będą dotyczyć zadań komórki ekologicznej w zakresie: − programowania systemu wsparcia (m.in. przygotowanie nowych programów priorytetowych, dokumentacji naboru, w tym regulaminu naboru, wzorów wniosków, szkoleń dla potencjalnych beneficjentów), − ogłaszania i przeprowadzania naborów (rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie, zawieranie umów), − udzielania i rozliczania wsparcia (ocena wniosków o płatność, monitorowanie szczególności koszty usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi ww. zadań (w szczególności usługi informatyczne, w tym związane z budową i utrzymaniem dedykowanej aplikacji dla obsługi wniosków o dofinansowanie i umów zawartych z beneficjentami, działania informacyjno-promocyjne, w tym szkolenia dla wnioskodawców/beneficjentów, inne usługi, w tym doradcze), a także koszty podróży służbowych oraz koszty ogólne NFOŚiGW (pośrednie). Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Należy także zwrócić uwagę, że koordynacja projektów finansowanych ze środków krajowych wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego poziomu obsługi przez NFOŚIGW. Zakładając brak zwiększenia poziomu aktualnego zatrudnienia, pewna pula środków (w wysokości nie większej niż 0,2% wpłat PGL LP) zostanie skierowana do MKiŚ deklaruje zaangażowanie i wsparcie dla NFOŚiGW na etapie ustalania optymalnego i zakładającego minimum obciążeń sposobu obsługi środków w ramach dedykowanego programu priorytetowego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi osiąganych efektów rzeczowych i ekologicznych, dokonywanie rozliczeń). 6. Należy również zauważyć, że w każdym procesie udzielanego dofinansowania konieczne jest zaangażowanie komórek horyzontalnych niezbędnych do realizacji obsługi naborów i udzielanego dofinansowania, w tym: przeprowadzania analiz finansowych, badania dopuszczalności pomocy publicznej, ustanawiania zabezpieczeń, weryfikacji rozliczeń, obsługi finansowo- księgowej dofinansowania, przeprowadzanie dedykowanych kontroli, dochodzenie zwrotów środków podlegających zwrotowi, obsługi prawnej. 7. W ocenie NFOŚiGW jeżeli w projekcie nie odwołano się do zasady ogólnej, przyjętej dla zobowiązań wieloletnich wskazanych w art. 401c ust. 1-5 i 8-9b ustawy Poś, tj. pomniejszania kosztów obsługi przychodów bez wskazania konkretnego udziału procentowego, to określenie finansowania obsługi zadań wynikających z projektu ustawy.” Dwoma akapitami w następującym brzmieniu: Wariant I „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 1%. W ramach tych środków zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi konkretnego poziomu tych kosztów musi być oparte na wskazanej pracochłonności poszczególnych procesów realizowanych przez NFOŚiGW, związanego z udzielaniem i rozliczaniem dofinansowania ze środków NFOŚiGW. W przypadku braku zgody na takie działanie, konieczne jest wskazanie nowego źródła pokrycia kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, lub dodanie nowego celu w art. 401c ust. 1 ustawy Poś (określającego zobowiązanie wieloletnie „pozwolenia zintegrowane”, którego środki są przeznaczane na finansowanie przez ministra właściwego do spraw klimatu, zadań o których mowa w art. 206 i 212 ustawy Poś) dla możliwości pokrywania kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś. tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. Wariant II „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2%. Koszty obsługi przychodów uzupełniająco będą mogły być pokrywane również ze środków zobowiązania wieloletniego „pozwolenia zintegrowane”. W ramach tych środków pochodzących z dwóch źródeł zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. 4 Państwowa Rada Ochrony Przyrody 1. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraziła już zdanie w sprawie proponowanych rozwiązań w opinii PROP/2025-08 z 6 lutego 2025 r. i potwierdziła ją (w stosunku do drugiej wersji projektu ustawy) pismem PROP/PREZ/2025-09 z 28 maja 2025 r. Tezy tej opinii są nadal aktualne, w szczególności podtrzymujemy te rekomendacje, które nie zostały dotychczas uwzględnione. 2. Zwracamy uwagę na potrzebę ustawowego zagwarantowania, że uzyskane środki będą rzeczywiście wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody. W tym kontekście, biorąc także pod uwagę doświadczenia z Uwaga częściowo uwzględniona. Ad 1 i 2. Projektodawca podziela stanowisko PROP że uzyskane środki powinny być wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody i w taki sposób został skonstruowany projekt ustawy. Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi funkcjonowaniem NFOŚiGW w przeszłości, ponownie akcentujemy, że nie powinno być możliwości przeznaczania ich na cele określone w art. 400a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska: a) pkt 19 (przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i likwidowanie ich skutków), b) pkt 30 (zwiększanie lesistości kraju i ochrona lasu; zapobieganie szkodom w lasach i likwidacja szkód), c) pkt 36 (nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych). Głębsze i bardziej szczegółowe propozycje, na co powinny, a na co nie powinny być kierowane środki, przedstawiliśmy w poprzedniej opinii. 3. W art. 4 projektu określono „maksymalny limit wydatków” na kolejne lata w wysokości dokładnie równej prognozie wydatków bazującej na sytuacji ekonomicznej z 2024 r., zakładając czteroletni okres potrzebny NFOŚiGW na pełne wykorzystywanie otrzymanych środków. Logika nakazywałaby określenie „maksymalnego limitu” w taki sposób, by nie paraliżował on funkcjonowania rozwiązań uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, w szczególności odnoszących się do wyłączenia finansowania działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna, zapewnia wystarczające ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Należy przy tym zauważyć, że skuteczna realizacja celów ochronnych w określonych przypadkach nie może zostać osiągnięta na obszarze objętym stanem klęski żywiołowej (pkt 19) lub w lesie objętym ochroną, a zagrożonym wystąpieniem istotnej szkody biotycznej lub abiotycznej (pkt 30, zatem przewidzenie możliwości finansowania - w ściśle uzasadnionych sytuacjach - działań również w tym zakresie wydaje się w pełni uzasadnione. Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi wprowadzanych ustawą np. w przypadku wzrostu ceny drewna lub wykorzystania środków na projekty o krótszym lub dłuższym okresie realizacji – tj. z marginesem na takie sytuacje, np. na poziomie 150–200% najbardziej prawdopodobnego scenariusza finansowego. Projekty dotyczące ochrony przyrody cechują się sezonową, uwarunkowaną fenologicznie zmiennością wydatków – zatem zbędny i szkodliwy wydaje się mechanizm zaproponowany w ust. 3. dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. Ad 3 Maksymalny limit wydatków w kolejnych latach został określony na poziomie wynikającym z prognoz pozyskania i sprzedaży drewna w Lasach Państwowych a z drugiej strony- w oparciu o wieloletnie doświadczenia NFOŚiGW w obsłudze projektów i beneficjentów (w tym: relacji pomiędzy poziomem kontraktacji a realnym wydatkowaniem środków w ramach zobowiązań wieloletnich). 5 Państwowa Rada Ochrony Środowiska UD 108 uzasadnienie Wskazane jest dopracowanie uzasadnienia projektu, w szczególności ograniczenie powtórzeń względem OSR oraz powtórzeń tezy głównej. Konieczna wydaje się także korekta językowa. Zasadne wydaje się skrócenie uzasadnienia oraz przeprowadzenie kontroli redakcyjno-językowej. Uwaga częściowo uwzględniona Dokonano ponownej weryfikacji i naniesiono korekty na projekt uzasadnienia i OSR 6 UD 108 projekt Art. 2) 2) 20 Wskazuje się, że zaproponowany zapis wyłączający przedsięwzięcia służące pozyskiwaniu drewna nie adresuje ryzyka finansowania innych wydatków nieuzasadnionych lub niewystarczająco uzasadnionych ze środków udostępnianych przez regulację. ... z wyłączeniem przedsięwzięć, działań i zadań, które nie pozostają w bezpośrednim i uzasadnionym związku z realizacją celu głównego i priorytetowego, jakim jest ochrona przyrody i krajobrazu, ani nie przyczyniają się do jego długofalowego osiągnięcia. Uwaga nieuwzględniona Możliwość finansowania działań w ramach projektowanego mechanizmu została ograniczona do wybranych aspektów dotyczących ochrony przyrody i krajobrazu, wskazanych w ustawie POŚ, a na etapie wdrażania zostanie doprecyzowana w treści programu priorytetowego, na podstawie którego będzie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi dokonywane przekazywanie środków do uprawnionych podmiotów. W świetle tych zasad dodatkowe wyłączenie przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna wydaje się wystarczającym zaadresowaniem wskazanego ryzyka. 7 Całość regulacji – uwaga natury ogólnej Pozytywnie ocenia się wprowadzenie zmiany polegającej na rozszerzeniu katalogu beneficjentów, co odpowiada kierunkowi wskazywanemu w dotychczas zgłaszanych uwagach. Nd. Uwaga przyjęta do wiadomości 8 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Uzupełnienie listy zadań, które będą mogły być finansowane ze środków NFOŚiGW o pozycje wynikające z wejścia w życie Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych; Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, a także na przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych w ramach Rozporządzenia UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39 a także na opracowywanie krajowego planu odbudowy zasobów przyrodniczych przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych o którym mowa w Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska 9 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Wyłączenie z celów, które mogą być finansowane ze środków NFOŚiGW przez parki narodowe, GDOŚ i RDOŚ oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, tych z nich, które nie są niezbędne dla wdrażania efektywnych działań w zakresie ochrony przyrody, a które tworzą poważne ryzyko nadużyć i działań nie służących ochronie przyrody. Wykreślenie pkt 30 i 36 z art. 2. ust 2 projektu UD 108 Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga częściowo uwzględniona Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych. Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, zapewnia optymalne Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Pkt 30) w art. 400a POŚ: zadania związane ze zwiększaniem lesistości kraju oraz zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód, spowodowanych przez czynniki biotyczne i abiotyczne umożliwi będzie finansowanie działań podejmowanych często np. w parkach narodowych, pod warunkiem ich należytego uzasadnienia Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. 10 Babiogórski Park Narodowy art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39 Propozycja dopisania do katalogu działań związanych z udostępnianiem obszaru Parku, określonego w ustawie z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647), punktów 38 i 42, który ma charakter katalogu zamkniętego. Proponowana zmiana wynika z braku ...przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36, 38, 39, 38 i 42 Uwaga nieuwzględniona Pkt 42) inne zadania służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju i zgodne z polityką ochrony środowiska określa bardzo szeroki katalog potencjalnych zadań służących (ogólnie) ochronie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi uwzględnienia jednego z podstawowych zadań Parku, jakim jest udostępnianie jego obszaru. środowiska i gospodarce wodnej, tymczasem założeniem projektu jest skoncentrowanie dodatkowego wsparcia na zadaniach priorytetowych z punktu widzenia ochrony przyrody i zadań, realizowanych przez podmioty ustawowo do tego powołane. 11 Ustawa z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) Dopisanie do art. 400a pkt 43 do ustawy z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) 43) o zadania związane z udostępnianiem obszaru Parku Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. 12 Białowieski Park Narodowy Projekt: Art. 2 ust 2) Zmieniany akt: w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a (...) ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39,...” Brak uwzględnienia dofinansowania do realizacji zadania 26, czyli: 26) działania związane z utrzymaniem i zachowaniem parków oraz ogrodów, będących przedmiotem ochrony na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 26–30, 32, 36 i 39,...” Uwaga nieuwzględniona Proponowane zadania wykraczają poza katalog działań, służących stricte ochronie przyrody – podstawą do ich realizacji są przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Wsparcie ochrony przyrody: Lasy Państwowe przekażą 2% przychodów ze sprzedaży drewna na parki narodowe i krajobrazowe\",\n  \"pl_summary\": \"Nowe przepisy nakładają na Lasy Państwowe obowiązek przekazywania 2% przychodów ze sprzedaży drewna na rzecz ochrony przyrody. Środki te trafią do parków narodowych i krajobrazowych oraz urzędów ochrony środowiska, co pozwoli na lepsze dbanie o polską przyrodę i rozwój infrastruktury turystycznej. Dla obywateli oznacza to lepiej chronione lasy, czystsze środowisko oraz atrakcyjniejsze i bezpieczniejsze miejsca do wypoczynku.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Lasy Państwowe będą co kwartał wpłacać 2% przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).\",\n    \"Pieniądze zostaną przeznaczone na finansowanie ochrony przyrody w parkach narodowych, parkach krajobrazowych oraz rezerwatach.\",\n    \"Środki pomogą parkom narodowym w sfinansowaniu wkładu własnego (wymagane minimum 15%), co odblokuje miliony złotych z funduszy unijnych na projekty ekologiczne.\",\n    \"Z dofinansowania wyłączone będą projekty, których bezpośrednim celem jest komercyjne wykorzystanie pozyskanego drewna.\",\n    \"Dzięki nowym środkom powstaną m.in. nowe ścieżki edukacyjne, infrastruktura turystyczna oraz zostaną wykupione cenne przyrodniczo grunty prywatne leżące w granicach parków.\",\n    \"Zmiany nie wpłyną bezpośrednio na ceny drewna na rynku ani na stabilność finansową Lasów Państwowych.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"Nature conservation support: State Forests to transfer 2% of timber sales revenue to national and landscape parks\",\n  \"eng_summary\": \"The new regulations oblige the State Forests to transfer 2% of their timber sales revenue to support nature conservation. These funds will go to national and landscape parks as well as environmental protection authorities, enabling better care of Polish nature and the development of tourist infrastructure. For citizens, this means better-protected forests, a cleaner environment, and more attractive, safer places for recreation.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"State Forests will make quarterly payments of 2% of timber sales revenue to the National Fund for Environmental Protection and Water Management (NFOŚiGW).\",\n    \"The money will be used to finance nature conservation in national parks, landscape parks, and nature reserves.\",\n    \"The funds will help national parks cover their required own contribution (minimum 15%), unlocking millions of PLN in EU funding for ecological projects.\",\n    \"Projects directly aimed at the commercial use of harvested timber are excluded from this funding.\",\n    \"The new funds will support the creation of educational trails, tourist infrastructure, and the buyout of ecologically valuable private land within park boundaries.\",\n    \"The changes will not directly affect market timber prices or the financial stability of the State Forests.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Unterstützung des Naturschutzes: Staatsforste spenden 2 % der Holzerlöse für National- und Landschaftsparks\",\n  \"de_summary\": \"Die neuen Vorschriften verpflichten die Staatsforste, 2 % ihrer Einnahmen aus dem Holzverkauf für den Naturschutz abzuführen. Diese Mittel fließen in National- und Landschaftsparks sowie in Umweltschutzbehörden, was eine bessere Pflege der polnischen Natur und den Ausbau der touristischen Infrastruktur ermöglicht. Für die Bürger bedeutet dies besser geschützte Wälder, eine sauberere Umwelt sowie attraktivere und sicherere Erholungsorte.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Die Staatsforste werden vierteljährlich 2 % der Einnahmen aus dem Holzverkauf in den Forstbezirken an den Nationalen Fonds für Umweltschutz und Wasserwirtschaft (NFOŚiGW) einzahlen.\",\n    \"Das Geld wird zur Finanzierung des Naturschutzes in Nationalparks, Landschaftsparks und Naturschutzgebieten verwendet.\",\n    \"Die Mittel helfen den Nationalparks, den erforderlichen Eigenanteil (mindestens 15 %) zu finanzieren, wodurch EU-Mittel für ökologische Projekte freigesetzt werden.\",\n    \"Projekte, die direkt auf die kommerzielle Nutzung des gewonnenen Holzes abzielen, sind von dieser Förderung ausgeschlossen.\",\n    \"Mit den neuen Mitteln werden unter anderem Lehrpfade und touristische Infrastrukturen errichtet sowie ökologisch wertvolle Privatgrundstücke innerhalb der Parkgrenzen angekauft.\",\n    \"Die Änderungen haben keine direkten Auswirkungen auf die Holzpreise am Markt oder die finanzielle Stabilität der Staatsforste.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Soutien à la protection de la nature : les Forêts d'État verseront 2 % des ventes de bois aux parcs nationaux et paysagers\",\n  \"fr_summary\": \"Les nouvelles réglementations obligent les Forêts d'État à reverser 2 % de leurs revenus issus de la vente de bois pour soutenir la protection de la nature. Ces fonds seront alloués aux parcs nationaux et paysagers ainsi qu'aux autorités de protection de l'environnement, permettant un meilleur entretien de la nature polonaise et le développement des infrastructures touristiques. Pour les citoyens, cela se traduit par des forêts mieux protégées, un environnement plus propre et des espaces de loisirs plus attractifs et sécurisés.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les Forêts d'État verseront chaque trimestre 2 % des revenus de la vente de bois dans les districts forestiers au Fonds National pour la Protection de l'Environnement et la Gestion de l'Eau (NFOŚiGW).\",\n    \"L'argent sera utilisé pour financer la conservation de la nature dans les parcs nationaux, les parcs paysagers et les réserves naturelles.\",\n    \"Ces fonds aideront les parcs nationaux à financer leur contribution propre obligatoire (minimum 15 %), débloquant ainsi des millions de zlotys de fonds européens pour des projets écologiques.\",\n    \"Les projets visant directement l'exploitation commerciale du bois récolté sont exclus de ce financement.\",\n    \"Les nouveaux fonds permettront notamment de créer des sentiers pédagogiques, des infrastructures touristiques et de racheter des terrains privés de grande valeur écologique situés dans les parcs.\",\n    \"Ces changements n'auront pas d'impact direct sur les prix du bois sur le marché ni sur la stabilité financière des Forêts d'État.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Apoyo a la conservación de la naturaleza: los Bosques Estatales destinarán el 2% de las ventas de madera a parques nacionales y paisajísticos\",\n  \"es_summary\": \"Las nuevas normas obligan a los Bosques Estatales a transferir el 2% de sus ingresos por venta de madera para apoyar la conservación de la naturaleza. Estos fondos se destinarán a parques nacionales y paisajísticos, así como a las autoridades de protección ambiental, lo que permitirá un mejor cuidado de la naturaleza polaca y el desarrollo de infraestructuras turísticas. Para los ciudadanos, esto se traduce en bosques mejor protegidos, un medio ambiente más limpio y lugares de recreación más atractivos y seguros.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Los Bosques Estatales realizarán pagos trimestrales equivalentes al 2% de los ingresos por venta de madera en los distritos forestales al Fondo Nacional para la Protección del Medio Ambiente y la Gestión del Agua (NFOŚiGW).\",\n    \"El dinero se utilizará para financiar la conservación de la naturaleza en parques nacionales, parques paisajísticos y reservas naturales.\",\n    \"Los fondos ayudarán a los parques nacionales a cubrir su contribución propia obligatoria (mínimo 15%), desbloqueando millones de zlotys en fondos de la UE para proyectos ecológicos.\",\n    \"Se excluyen de esta financiación los proyectos cuyo objetivo directo sea el aprovechamiento comercial de la madera obtenida.\",\n    \"Con los nuevos recursos se crearán senderos educativos, infraestructuras turísticas y se comprarán terrenos privados de alto valor ecológico dentro de los límites de los parques.\",\n    \"Los cambios no afectarán directamente a los precios de la madera en el mercado ni a la estabilidad financiera de los Bosques Estatales.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Sostegno alla conservazione della natura: le Foreste Demaniali destineranno il 2% delle vendite di legname ai parchi nazionali e paesaggistici\",\n  \"it_summary\": \"Le nuove norme obbligano le Foreste Demaniali a trasferire il 2% dei ricavi delle vendite di legname a favore della tutela della natura. Questi fondi saranno destinati ai parchi nazionali e paesaggistici e alle autorità di protezione ambientale, consentendo una migliore cura della natura polacca e lo sviluppo di infrastrutture turistiche. Per i cittadini, ciò significa foreste meglio protette, un ambiente più pulito e aree ricreative più attraenti e sicure.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le Foreste Demaniali effettueranno versamenti trimestrali pari al 2% dei ricavi delle vendite di legname nei distretti forestali al Fondo Nazionale per la Protezione dell'Ambiente e la Gestione dell'Acqua (NFOŚiGW).\",\n    \"Il denaro sarà utilizzato per finanziare la conservazione della natura nei parchi nazionali, nei parchi paesaggistici e nelle riserve naturali.\",\n    \"I fondi aiuteranno i parchi nazionali a coprire la quota di cofinanziamento obbligatoria (minimo 15%), sbloccando milioni di zloty di fondi UE per progetti ecologici.\",\n    \"Sono esclusi da questo finanziamento i progetti che hanno come obiettivo diretto lo sfruttamento commerciale del legname raccolto.\",\n    \"I nuovi fondi sosterranno la creazione di percorsi didattici, infrastrutture turistiche e l'acquisto di terreni privati di pregio ecologico all'interno dei parchi.\",\n    \"Le modifiche non influiranno direttamente sui prezzi del legname sul mercato né sulla stabilità finanziaria delle Foreste Demaniali.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Steun voor natuurbescherming: Staatsbossen dragen 2% van de houtverkoop af aan nationale en landschapsparken\",\n  \"nl_summary\": \"De nieuwe regels verplichten de Staatsbossen om 2% van hun inkomsten uit houtverkoop af te dragen aan natuurbescherming. Deze middelen gaan naar nationale en landschapsparken en milieubeschermingsinstanties, wat zorgt voor een betere zorg voor de Poolse natuur en de ontwikkeling van toeristische infrastructuur. Voor burgers betekent dit beter beschermde bossen, een schoner milieu en aantrekkelijkere en veiligere recreatieplekken.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"De Staatsbossen zullen elk kwartaal 2% van de inkomsten uit houtverkoop in de bosdistricten storten in het Nationaal Fonds voor Milieubescherming en Waterbeheer (NFOŚiGW).\",\n    \"Het geld wordt gebruikt voor de financiering van natuurbescherming in nationale parken, landschapsparken en natuurreservaten.\",\n    \"De middelen helpen nationale parken om hun verplichte eigen bijdrage (minimaal 15%) te financieren, waardoor miljoenen zloty's aan EU-subsidies voor ecologische projecten worden vrijgemaakt.\",\n    \"Projecten die direct gericht zijn op het commerciële gebruik van het geoogste hout zijn uitgesloten van deze financiering.\",\n    \"Met de nieuwe middelen worden onder andere educatieve paden en toeristische infrastructuur aangelegd, en worden ecologisch waardevolle privégronden binnen de parkgrenzen aangekocht.\",\n    \"De wijzigingen hebben geen directe invloed op de houtprijzen op de markt of de financiële stabiliteit van de Staatsbossen.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Apoio à conservação da natureza: Florestas Estatais vão transferir 2% das receitas de venda de madeira para parques nacionais e paisagísticos\",\n  \"pt_summary\": \"Os novos regulamentos obrigam as Florestas Estatais a transferir 2% das suas receitas de venda de madeira para apoiar a conservação da natureza. Estes fundos serão destinados a parques nacionais e paisagísticos, bem como às autoridades de proteção ambiental, permitindo um melhor cuidado da natureza polaca e o desenvolvimento de infraestruturas turísticas. Para os cidadãos, isto traduz-se em florestas mais protegidas, um ambiente mais limpo e locais de lazer mais atraentes e seguros.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As Florestas Estatais farão pagamentos trimestrais equivalentes a 2% das receitas de venda de madeira nos distritos florestais ao Fundo Nacional de Proteção Ambiental e Gestão da Água (NFOŚiGW).\",\n    \"O dinheiro será utilizado para financiar a conservação da natureza em parques nacionais, parques paisagísticos e reservas naturais.\",\n    \"Os fundos ajudarão os parques nacionais a cobrir a sua contribuição própria obrigatória (mínimo de 15%), desbloqueando milhões de zlotys em fundos da UE para projetos ecológicos.\",\n    \"Excluem-se deste financiamento os projetos cujo objetivo direto seja o aproveitamento comercial da madeira obtida.\",\n    \"Com os novos recursos, serão criados trilhos educativos, infraestruturas turísticas e adquiridos terrenos privados de elevado valor ecológico dentro dos limites dos parques.\",\n    \"As alterações não afetarão diretamente os preços da madeira no mercado nem a estabilidade financeira das Florestas Estatais.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Environment\",\n    \"Economy\",\n    \"Local Government\"\n  ]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-17T11:45:58.527Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2823/text/index.html",
      "model": "gemini-3.5-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2823 Warszawa, 15 lipca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-92-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Klimatu i Środowiska. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2 % przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Art. 2. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 401 w ust. 7 w pkt 22 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 23 w brzmieniu: „23) wpływy z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.”; 2) w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a w brzmieniu: „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości niemniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 23, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak niewięcej niż o 0,2 % kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz zespołów parków krajobrazowych i parków krajobrazowych, 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1080, 1812 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 176, 426, 605, 607 i 635. – 2 – 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska – z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna.”. Art. 3. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. Art. 4. 1. W latach 2027–2036 maksymalny limit wydatków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, będących skutkiem finansowym wejścia w życie ustawy, wynosi w roku: 1) 2027 – 226 000 000 zł; 2) 2028 – 231 650 000 zł; 3) 2029 – 237 441 000 zł; 4) 2030 – 243 377 000 zł; 5) 2031 – 249 462 000 zł; 6) 2032 – 255 698 000 zł; 7) 2033 – 262 091 000 zł; 8) 2034 – 268 643 000 zł; 9) 2035 – 275 359 000 zł; 10) 2036 – 282 243 000 zł. 2. Minister właściwy do spraw środowiska monitoruje wykorzystanie limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, oraz wdraża mechanizm korygujący, o którym mowa w ust. 3. 3. W przypadku gdy wielkość wydatków po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie więcej niż 65 % limitu wydatków przewidzianych na dany rok, dysponent środków obniża wielkość środków przeznaczonych na wydatki w drugim półroczu o kwotę stanowiącą różnicę między wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE I. Cel i potrzeba regulacji Przedkładany projekt ustawy zakłada wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, oraz w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”. Ochrona przyrody w Polsce boryka się z problemem braku wystarczających środków finansowych na podejmowanie działań w tym obszarze. Pilna realizacja części z tych działań, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z obowiązków nałożonych przepisami prawa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak istotnie ograniczony przez niemożność sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Dotyczy to również województw, jako jednostek samorządu terytorialnego odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, które, podobnie jak inne podmioty systemu ochrony przyrody, realizują zadania na obszarach cennych przyrodniczo, często pokrywających się z obszarami Natura 2000. Przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. II. Stan aktualny Potrzeba realizacji określonych zadań z zakresu ochrony przyrody wynika z istniejących uregulowań prawnych, w tym zobowiązań Polski jako członka Unii Europejskiej (UE). Także społeczeństwo postuluje konieczność realizacji dodatkowych działań na rzecz ochrony szczególnie cennych przyrodniczo obszarów i gatunków. Jak już wyżej wspomniano, dostęp do środków na ochronę różnorodności biologicznej ulega istotnym ograniczeniom z uwagi na brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich 2 kluczową grupę stanowią parki narodowe. Istotnym elementem systemu ochrony przyrody są również parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, obejmujące rozległe obszary cenne przyrodniczo, często pokrywające się z obszarami Natura 2000 lub otulinami parków narodowych. Ograniczenia finansowe jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych utrudniają realizację działań ochronnych i wykorzystanie dostępnych instrumentów wsparcia, w tym wymagających zapewnienia wkładu własnego. Alokacja środków finansowych w dwóch programach krajowych (FEPW 1) oraz FEnIKS 2) ) na działania dotyczące usprawnienia zarządzania obszarami chronionymi, w tym rozbudowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej, wynosiła ponad 310 000 000 zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 000 000 zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem uzyskania tych środków finansowych jest jednak pozyskanie minimum 15 % wartości kwalifikowalnej projektów na wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa. Analogiczna bariera wkładu własnego może występować także po stronie jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, jeżeli realizują działania kwalifikujące się do wsparcia w ramach programów krajowych lub regionalnych. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki finansowe z dotacji celowych z budżetu państwa w wysokości 134 849 000 zł (dane za 2023 r. z wykonania budżetu) pokrywają około 31 % potrzeb finansowych parków 1) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 2) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 3 narodowych (zabezpieczają niemal wyłącznie koszty związane z wynagrodzeniami pracowników parków narodowych), środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 1 % przychodów stanowią środki otrzymane z UE. Niski udział środków otrzymywanych z UE w pokrywaniu potrzeb finansowych parków narodowych wynika, jak już wspomniano powyżej, z braku środków na finansowanie przez parki narodowe wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć wkładów własnych projektów, gdyż pozyskane środki finansowe przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem realizacja potrzeb parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, określonych w szczególności na podstawie danych pozyskanych przy tworzeniu projektu ustawy budżetowej na 2025 r., obejmuje: 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 000 zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 000 zł rocznie); 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie). Dodatkowo parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski Park Narodowy – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 000 zł; 2) Wielkopolski Park Narodowy – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 000 zł; 3) Narwiański Park Narodowy – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 000 zł; 4) Biebrzański Park Narodowy – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 000 zł; 5) Poleski Park Narodowy – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 000 zł; 6) Ojcowski Park Narodowy – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 000 zł; 4 7) Wigierski Park Narodowy – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 000 zł. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody regionalni dyrektorzy ochrony środowiska (RDOŚ) odpowiadają za nadzór i zarządzanie rezerwatami przyrody oraz obszarami Natura 2000, co wiąże się m.in. z koniecznością opracowania dla każdego obszaru dokumentu planistycznego, uzupełniania wiedzy o przedmiotach ochrony, a także w przypadku obszarów Natura 2000 prowadzenia monitoringu oceny efektów podejmowanych działań. W całej Polsce funkcjonują obecnie 1523 rezerwaty przyrody. Natomiast w skład europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7, z późn. zm.), zajmujących około 16 % powierzchni lądowej, oraz 868 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102), zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie stanowi to 1013 obszarów Natura 2000 (w tym 10 obszarów ptasich i siedliskowych posiadających wspólne granice), zajmujących około 30 % powierzchni lądowej kraju. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi (z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów). Największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. Realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony przyrody jest wysoce obciążająca dla tych instytucji. Koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3 250 000 000 zł rocznie, w tym ponad 3 000 000 000 zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 000 000 zł to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4 800 000 000 euro. Potrzeba pozyskania znacznych środków finansowych jest również widoczna w przypadku rezerwatów przyrody. Dla każdego rezerwatu należy ustanowić plan ochrony, którego średni szacunkowy koszt opracowania wynosi 50 000 zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów 5 nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę potrzeb 42 800 000 zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). W krajowym systemie ochrony przyrody ważną rolę, oprócz parków narodowych, rezerwatów przyrody oraz obszarów Natura 2000, odgrywają parki krajobrazowe. Aktualnie w Polsce funkcjonuje 126 parków krajobrazowych, obejmujących około 8,6 % powierzchni kraju. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania i popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Dla parku krajobrazowego, podobnie jak dla parków narodowych i rezerwatów przyrody, sporządza się plan ochrony będący podstawowym dokumentem w zakresie planowania i realizacji zadań, zgodnie z celami utworzenia tej formy ochrony przyrody. Tym samym potrzeby finansowe związane z pozyskaniem większych środków na zadania dotyczące ochrony przyrody dotyczą również parków krajobrazowych lub ich zespołów, w których są realizowane działania związane m.in. z ochroną wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ograniczaniem presji turystycznej, edukacją przyrodniczą oraz wspieraniem ochrony obszarów Natura 2000. Ze względu na powiązanie funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów z budżetami jednostek samorządu terytorialnego, dostępność środków na te działania bywa ograniczona i zmienna w czasie. Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) wyniosły prawie 5 500 000 zł (średnio 370 000 zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom finansowym pozyskiwanym z NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 000 000 zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskali 11 400 000 zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów unijnych, takich jak FEnIKS czy LIFE 3) . 3) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 6 Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po okresie obowiązywania programów (2021–2027). Z uwagi na powyższe istnieje potrzeba wprowadzenia dodatkowego mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z czynną ochroną przyrody, realizowanych przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz jednostki odpowiedzialne za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z PGL LP do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. III. Projektowane zmiany Projekt ustawy w art. 1 zakłada wprowadzenie zmian w ustawie o lasach przez dodanie przepisu art. 58c przewidującego obowiązek dokonywania przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych ze środków PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Określona w projektowanym art. 58c ust. 1 ustawy o lasach wysokość kwartalnych wpłat przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW dedykowana finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody będzie stanowiła, zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 2, równowartość 2 % przychodów uzyskanych za każdy kwartał przez PGL LP ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Ograniczenie obowiązku dokonywania wpłat przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych do kwoty uzyskanej od sprzedaży drewna w nadleśnictwach, tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP również prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę, zabezpiecza możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego w przypadku powstania ewentualnych niedoborów finansowych, który w istniejącym stanie prawnym w odniesieniu do ww. zakładów nie miałby zastosowania. Fundusz Leśny pełni bowiem, co do zasady, rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążały koszty działalności nadleśnictw, przez co część takich nadleśnictw może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 3 wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do trzydziestego dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale. 7 Mechanizm dokonywania analogicznych wpłat jest znany i stosowany w oparciu o art. 58b ustawy o lasach, a przewidziane w nim są wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg 4) . Projektowana zmiana w ustawie o lasach powoduje konieczność wprowadzenia zmian w ustawie – Prawo ochrony środowiska. Zmiany te przewiduje art. 2 projektu ustawy, w świetle których w art. 401 ust. 7 ustawy – Prawo ochrony środowiska zostanie wprowadzony punkt 23, uzupełniający listę przychodów NFOŚiGW o wpłaty Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy o lasach. Projektowana nowelizacja obejmuje również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie ust. 8a, określającego kierunki finansowania zadań z zakresu ochrony przyrody, jak też beneficjentów środków. Projektowany art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska przewiduje przeznaczenie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP (po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów) na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań realizowanych przez parki narodowe oraz parki krajobrazowe lub ich zespoły, za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego właściwych dla funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, GDOŚ i RDOŚ – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39 ustawy. Z dofinansowania przez NFOŚiGW zostaną wyłączone przedsięwzięcia, zadania i działania, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie drewna. Projekt ustawy przewiduje w art. 3, że pierwsza wpłata Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. Projekt ustawy przewiduje w art. 4 regułę wydatkową, zgodnie z art. 50 ust. 1a, 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. IV. Przewidywane skutki projektowanych zmian ustawowych Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. 4) Art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz. U. z 2025 r. poz. 94, z późn. zm.). 8 Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe podmioty w systemie, tj. parki narodowe. W przypadku parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych wsparcie będzie przekazywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych przez NFOŚiGW z właściwymi województwami. Perspektywa zwiększenia możliwości finansowania ważnych inicjatyw (nie tylko przy udziale środków europejskich) pozwoli także na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek do realizacji nie tylko obligatoryjnych, ale także bardziej ambitnych, dodatkowych działań na rzecz ochrony przyrody. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania. W latach 2019–2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892 800 zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626 500 m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555 500 zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232 500 m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320 000 zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573 700 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517 400 m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013 000 zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316 500 m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931 600 zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486 200 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070 600 m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227 900 zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756 500 m 3 . Sytuacja finansowa PGL LP pozostaje zatem stabilna, a nałożenie na PGL LP przewidzianego w projektowanej ustawie obowiązku dokonywania wpłat nią nie zachwieje. Założenia planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2024 r. były realizowane bez większych 9 przeszkód, mimo dodatkowych potrzeb związanych z usuwaniem skutków klęski żywiołowej wywołanej wielkoskalową powodzią na południu kraju, która miała miejsce w okresie wrzesień-październik 2024 r. Z aktualnej sprawozdawczości finansowej wynika, że Lasy Państwowe zamknęły finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 000 000 zł netto. Plan finansowo-gospodarczy PGL LP na 2025 r. również wskazywał na wynik finansowy w wysokości 390 500 000 zł brutto, tj. około 332 200 000 zł netto. Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna wzrastają: 2020 r. – 7 524 226 000 zł; 2021 r. – 8 919 116 000 zł; 2022 r. – 13 510 803 000 zł; 2023 r. – 12 524 240 500 zł, 2024 r. – 11 200 000 000 zł. Należy zwrócić uwagę, że PGL LP zarządza majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część środków pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. PGL LP jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (i jego jednostki organizacyjne) nie posiada odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, a jego funkcjonowanie jako statio fisci wiąże się ściśle z działaniem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w ramach zarządu mieniem, którego najważniejszym składnikiem są lasy. Biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, należy stwierdzić, że PGL LP zostało powierzone zarówno zarządzanie, jak i reprezentacja w zakresie zarządzanego mienia. Tym samym w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego, jest w zasadzie zawsze Skarb Państwa. PGL LP sprawuje zarząd mieniem Skarbu Państwa na zasadach określonych w ustawie o lasach. Ustawodawca może zatem, z poszanowaniem zasad konstytucyjnych, kształtować publicznoprawne mechanizmy redystrybucji części środków pozostających do dyspozycji tego podmiotu na realizacje innych zadań publicznych, w szczególności z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody. W świetle powyższego ustawodawca może zdecydować o przeznaczeniu środków finansowych wypracowanych przez PGL LP na majątku Skarbu Państwa na cele związane z ochroną przyrody bez naruszenia konstytucyjnego prawa własności. Takie przesunięcie środków finansowych stanowi wyraz racjonalnego wykorzystania mienia państwowego do realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, która to ochrona jest konstytucyjnym zadaniem władz publicznych oraz realizacją zobowiązań międzynarodowych. Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu czynnej ochrony przyrody nie będzie miało istotnego wpływu na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności lub 10 nieznacznego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochrony i monitoringu przyrody. Istotne będzie znaczenie społeczne projektowanych zmian. Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody, w szczególności działania ochrony czynnej, mają duży wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wysokość zobowiązania wieloletniego utworzonego dzięki corocznym wpłatom PGL LP. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli np. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. V. Pozostałe informacje Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt ustawy nie podlega notyfikacji aktów prawnych określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Klimatu i Środowiska Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Mikołaj Dorożała – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Konserwator Przyrody Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Magdalena Bukowska – Dyrektor Departamentu Leśnictwa i Łowiectwa w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Zbigniew Sepioł – radca prawny w Wydziale Obsługi Prawno-Legislacyjnej w Departamencie Leśnictwa i Łowiectwa tel. (22) 36 91 050 e-mail: Zbigniew.Sepiol@klimat.gov.pl Data sporządzenia 28.05.2026 Źródło: Inne Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UD108 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Istotnym problemem identyfikowanym przez Ministra Klimatu i Środowiska jest brak wystarczających środków na finansowanie działań w obszarze ochrony przyrody. Pilna realizacja części z nich, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z przepisów prawa krajowego i unijnego. Inne, takie jak wzmożenie działań ochronnych na terenach obszarów chronionych, w tym na obszarze Puszczy Białowieskiej, czy tworzenie nowych parków narodowych i rezerwatów przyrody, stanowią postulat podnoszony od lat nie tylko przez naukowców i sektor pozarządowy, ale również znaczną część społeczeństwa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak limitowany przez brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich kluczową grupę stanowią parki narodowe, które to m.in. podmioty tworzą podstawę systemu ochrony przyrody w Polsce. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki dotacji celowej z budżetu państwa w wysokości 182 517 tys. zł (dane na 2026 r. z ustawy budżetowej na 2026 r.) pokrywają około 31 % potrzeb parków narodowych, środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 3 % przychodów stanowią środki otrzymane z Unii Europejskiej (UE). Niski udział środków otrzymywanych z UE wynika z braku środków na finansowanie wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć kosztów współfinansowania projektów, gdyż pozyskane środki przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Główne grupy wydatków parków narodowych obejmują: wynagrodzenia pracowników – około 35 %, składki na ubezpieczenia społeczne – około 6 %, amortyzacja – około 15 %, podatki i opłaty – około 2 %, pozostałe koszty funkcjonowania, w tym materiały i energia – około 30 %. Koszty realizacji zadań określonych w ustawie stanowią około 12 % wydatków parków narodowych. Dotacja budżetowa zabezpiecza niemal wyłącznie koszty związane z wypłatą wynagrodzeń pracownikom parków narodowych. Potrzeby parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, obejmują (dane odzwierciedlają koszty uśrednione potrzeb parków narodowych dot. realizacji zadań parków narodowych określonych w art. 8b ustawy o ochronie przyrody): 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 tys. zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 tys. zł rocznie); 2 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie). Parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski PN – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 tys. zł; 2) Wielkopolski PN – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 tys. zł; 3) Narwiański PN – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 tys. zł; 4) Biebrzański PN – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 tys. zł; 5) Poleski PN – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 tys. zł; 6) Ojcowski PN – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 tys. zł; 7) Wigierski PN – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 tys. zł. W latach 2024–2025 niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe na wykupy gruntów z rezerwy celowej budżetu państwa: 1) Biebrzański PN – 2 131 tys. zł; 2) Gorczański PN – 132 tys. zł; 3) PN „Ujście Warty” – 30 tys. zł; 4) Poleski PN – 376 tys. zł; 5) Roztoczański PN – 140 tys. zł; 6) Kampinoski PN – 3 769 tys. zł; 7) Wigierski PN – 1 861 tys. zł. W 2026 r. niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na wykupy gruntów: 1) Biebrzański PN – 1 500 tys. zł; 2) Narwiański PN – 500 tys. zł; 3) Poleski PN – 500 tys. zł; 4) Pieniński PN – 500 tys. zł; 5) Kampinoski PN – 2 000 tys. zł; 6) Wigierski PN – 1 000 tys. zł. Odrębną kwestią są zobowiązania nałożone na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (RDOŚ), jako sprawujących nadzór nad rezerwatami przyrody i obszarami Natura 2000, wynikające z przepisów prawa krajowego i unijnego. W Polsce obecnie funkcjonują 1523 rezerwaty przyrody i jest planowane utworzenie kilkuset kolejnych. Natomiast w skład sieci Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów specjalnej ochrony ptaków, zajmujących około 16 % powierzchni lądowej oraz 868 specjalnych obszarów ochrony siedlisk zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie sieć obszarów Natura 2000 zajmuje około 30 % powierzchni lądowej kraju. Na terenie wszystkich tych obszarów RDOŚ są zobowiązane nie tylko do realizacji ochrony w oparciu o ustalone dokumenty planistyczne, ale również w przypadku obszarów Natura 2000 do bieżącej oceny ich efektów i określania stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i populacji chronionych gatunków w terenie. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów, a największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. W związku z tym realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony jest wysoce obciążająca te instytucje. Należy tu podkreślić, że koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3,25 mld zł rocznie, w tym ponad 3 mld zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 mln złotych to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4,8 mld euro. W przypadku rezerwatów dla każdego rezerwatu przyrody należy ustanowić plan ochrony, przy czym średni szacunkowy koszt na obszar wynosi 50 tys. zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę 42,8 mln zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). Równolegle istotną rolę w systemie ochrony przyrody odgrywają parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Parki krajobrazowe obejmują rozległe obszary o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych, pełniąc funkcję ochrony obszarowej o znaczeniu regionalnym oraz stanowiąc ważne otoczenie i bufor dla form ochrony przyrody 3 o wyższym reżimie prawnym. Znaczna część obszarów cennych przyrodniczo, w tym liczne obszary sieci Natura 2000, jest zlokalizowana na terenach parków krajobrazowych lub w otulinach parków narodowych, co generuje realną potrzebę prowadzenia działań ochrony czynnej, pozwalającej na ograniczanie zagrożeń zewnętrznych dla innych form ochrony przyrody, inwentaryzacji i monitoringu przyrodniczego oraz edukacji przyrodniczej i działań ukierunkowanych na ograniczanie presji antropogenicznej. Możliwości finansowania powyższych działań w parkach krajobrazowych i zespołach parków krajobrazowych są bowiem zróżnicowane regionalnie i zależą od przyjętego w danym województwie modelu organizacyjnego oraz uwarunkowań budżetowych jednostek odpowiedzialnych za ich funkcjonowanie. W praktyce ogranicza to zdolność do systematycznego prowadzenia monitoringu i działań ochronnych oraz do przygotowania projektów współfinansowanych ze środków UE i zapewnienia wkładu własnego, co analogicznie jak w przypadku innych beneficjentów ogranicza realne wykorzystanie dostępnych instrumentów finansowania zewnętrznego na ochronę przyrody. Przy wykorzystaniu dostępnych danych dotyczących środków wykorzystywanych w parkach krajobrazowych i ich zespołach w wybranych województwach w latach 2018–2025 (okres realnego wdrażania projektów perspektywy finansowej 2014–2020) wyznaczono wskaźnik przeliczeniowy (roczne nakłady na zadania z zakresu ochrony przyrody i krajobrazu/ha). W oparciu o wskaźnik, dane na temat powierzchni województw oraz skumulowany wskaźnik inflacji dla zadanego okresu oszacowano średnioroczne zapotrzebowanie parków krajobrazowych na środki na poziomie około 66 mln zł, czyli około 25 % kwoty, która (zgodnie z przyjętymi założeniami) będzie dostępna w ujęciu rocznym. Należy przyjąć, że jest to kwota minimalna. W perspektywie finansowej 2014–2020 dla wielu parków krajobrazowych zostały opracowane plany ochrony z założeniem, że mają być podstawą do realizacji konkretnych działań ochronnych w najbliższych latach. Zapotrzebowanie na środki dla parków krajobrazowych i ich zespołów Województwo Powierzchnia parków krajobrazowych (ha) Zapotrzebowanie na środki (zł/rok) 66,7 DOLNOŚLĄSKIE 206 882 5,3 KUJAWSKO-POMORSKIE 235 499 6,0 LUBELSKIE 235 772 6,0 LUBUSKIE 77 447 2,0 ŁÓDZKIE 100 136 2,6 MAŁOPOLSKIE 182 833 4,7 MAZOWIECKIE 171 259 4,4 OPOLSKIE 62 591 1,6 PODKARPACKIE 283 747 7,2 PODLASKIE 86 566 2,2 POMORSKIE 167 908 4,3 ŚLĄSKIE 229 725 5,9 ŚWIĘTOKRZYSKIE 126 353 3,2 WARMIŃSKO-MAZURSKIE 147 521 3,8 WIELKOPOLSKIE 180 519 4,6 ZACHODNIOPOMORSKIE 119 501 3,0 Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) to łącznie przez cały ten okres prawie 5,5 mln zł (średnio 0,37 mln zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom pozyskiwanym z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 mln zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskały 11,4 mln zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów 4 unijnych jak np. FEnIKS 1) i LIFE 2) . Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po perspektywie 2021–2027. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych występuje ograniczona przewidywalność finansowania działań z zakresu ochrony przyrody. W praktyce może to ograniczać zdolność do planowania i prowadzenia działań ochronnych w skali krajobrazowej, w tym na obszarach Natura 2000 zlokalizowanych w granicach parków krajobrazowych. Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z ochroną przyrody przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych (dyrektorzy parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych lub jednostki zapewniające ich funkcjonowanie). Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. W latach 2019– 2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892,8 tys. zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626,5 tys. m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555,5 tys. zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232,5 tys. m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573,7 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517,4 tys. m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316,5 tys. m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931,6 tys. zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486,2 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070,6 tys. m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227,9 tys. zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756,5 tys. m 3 . Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna kształtują się następująco: 2020 r. – 7 524 226 tys. zł; 2021 r. – 8 919 116 tys. zł; 2022 r. – 13 510 803 tys. zł; 2023 r. – 12 524 240 tys. zł; 2024 r. 11 200 000 tys. zł. Procentowy udział przychodów ze sprzedaży drewna w przychodach ogółem PGL LP w kolejnych latach kształtował się odpowiednio: 2020 – 87,7 %; 2021 – 88,3 %; 2022 – 89,2 %, 2023 – 85,9 %, 2024 – 86,2 %. Projektowany ustawą mechanizm wpłat nie determinuje ilości pozyskiwanego drewna, został za to wprost powiązany z przychodami z jego sprzedaży. Projekt nie będzie miał również wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna. Ewentualna fluktuacja ceny drewna jest spowodowana warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym. Z tych też względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na przemysł drzewny. Przyjęty mechanizm, zgodnie z którym wzrost przychodów ze sprzedaży drewna wiąże się wprost ze zwiększeniem środków na ochronę przyrody, może przyczynić się do wzrostu społecznej świadomości, że działalność gospodarcza PGL LP, poza zapewnianiem podaży drewna dla krajowego przemysłu, przynosi dodatkowe korzyści w postaci wspierania działań proprzyrodniczych prowadzonych przez umocowane ustawowo podmioty. Dodatkowe środki z PGL LP umożliwią przede wszystkim realizację zadań GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych związanych z udostępnianiem obszarów chronionych, z działaniami na rzecz zapewnienia przestrzegania ograniczeń, zakazów i nakazów obowiązujących na terenach form ochrony przyrody oraz inwentaryzacją przyrodniczą i edukacją przyrodniczą. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki te mogą w szczególności wspierać działania ograniczające presję na obszary cenne przyrodniczo (w tym na obszarach Natura 2000) oraz poprawę podstaw informacyjnych dla zarządzania ochroną przyrody w skali krajobrazowej. Środki unijne w dwóch programach krajowych (FEPW 3) oraz FEnIKS) na działania dotyczące budowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej dla samych tylko parków narodowych wynosiły ponad 310 mln zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 mln zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem sięgnięcia po te środki jest jednak pozyskanie min. 15 % wartości projektów na obowiązkowy 1) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 2) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 3) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 5 wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa (obok środków na bieżącą działalność). Analiza aktualnych potrzeb określonych przez parki narodowe, dotyczących tylko 15 % środków na współfinansowanie wydatków kwalifikowalnych w ramach dwóch głównych programów wsparcia: FEnIKS oraz FEPW, wykazała kwotę blisko 100 mln 4) zł w latach 2024–2028 (70 mln dla projektów aktualnie procedowanych, tj. wyłonionych do dofinansowania lub będących w trakcie oceny). Do tego należy doliczyć wartość podatku VAT, niekwalifikowalnego w przypadku części projektów (w zależności od rodzaju projektu wynosi średnio 15–18 % wartości całkowitej projektu 5) ). Tylko w przypadku dwóch ww. programów wartość podatku VAT, przy założeniu uzyskania dofinansowania ze środków UE na wszystkie aktualnie procedowane projekty, w których może on stanowić wydatek niekwalifikowalny, wyniosłaby pomiędzy 69–82 mln zł w latach 2024–2028 (z czego znaczna część nie będzie mogła zostać odzyskana, stanowiąc realne obciążenie dla beneficjentów). Projektodawca zakłada zatem, że średnioroczny koszt współfinansowania projektów realizowanych przez parki narodowe z udziałem środków unijnych, w tym FEnIKS oraz FEPW, a także podatków z tym związanych, wyniesie w latach 2024–2028 około 40 000 tys. zł. Łączne dodatkowe średnioroczne zapotrzebowanie parków narodowych na środki finansowe obrazuje poniższe zestawienie: Rodzaj wydatków Kwota w tys. zł Koszty realizacji działań ochronnych 70 000 Koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego 10 000 Koszty budowy i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej 50 000 Koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego 10 000 Wykup nieruchomości 20 000 Współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE, w tym FEnIKS oraz FEPW 40 000 Razem 200 000 Należy mieć na względzie, że potrzeby zgłaszane przez parki narodowe, dotyczące realizacji projektów, w znacznej mierze wiążą się z możliwością wykonywania przez nie zadań ustawowych, tj. opracowania planów ochrony, udostępniania zasobów parku społeczeństwu w sposób bezpieczny dla przedmiotu ochrony, prowadzenia działań edukacyjnych etc. Brak środków na finansowanie lub współfinansowanie projektów przyrodniczych będzie skutkowało nie tylko niepełnym wykorzystaniem ostatnich tak dużych unijnych środków na ochronę przyrody, ale również problemami w skutecznej realizacji obowiązkowych zadań podmiotów publicznych. Ponadto wpłynie to negatywnie na liczbę i jakość projektów m.in. wskutek obserwowanego odpływu kadry na skutek niedofinansowania. W parkach narodowych są zauważalne trudności z zatrudnianiem wykwalifikowanych pracowników, co wynika z niższych wynagrodzeń, w szczególności między parkami narodowymi a PGL LP. Przeciętne wynagrodzenie w 2024 r. w PGL LP wyniosło 11 471 zł, natomiast w parkach narodowych 8 400 zł. Nie można również pominąć kwestii dążenia do utrzymania i poprawy jakości zasobów przyrodniczych kraju i coraz większej świadomości społecznej w tym zakresie. Obywatele oczekują od administracji państwowej skutecznego reagowania w sytuacji pogarszania się stanu środowiska i dóbr przyrodniczych, które traktują jak dobro wspólne. Bez dysponowania dostatecznymi zasobami finansowymi w dobie postępujących zmian klimatu i rosnącej skali zagrożeń dla przyrody realizacja tego zadania będzie istotnie utrudniona. Nie bez znaczenia jest również przyjęte ostatnio przez Parlament Europejski rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law), które w perspektywie kilku najbliższych lat nałoży na organy ochrony przyrody dodatkowe obowiązki związane z ochroną zasobów przyrodniczych Polski. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Przekierowanie do NFOŚiGW części środków finansowych z PGL LP w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w poszczególnych kwartałach w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody i zadań 4) Dotyczy projektów parków narodowych wyłanianych zarówno w naborach niekonkurencyjnych, jak i konkurencyjnych. 5) Podatek VAT stanowi koszt kwalifikowalny jedynie wówczas, gdy został poniesiony przez beneficjenta w związku z kosztami kwalifikowalnymi, zaś beneficjent nie ma prawnej możliwości odzyskania podatku VAT nawet w części. W pozostałych przypadkach VAT jest niekwalifikowalny. Taka sytuacja zachodzi w przypadku zdecydowanej większości projektów parków narodowych dotyczących inwestycji, np. budowy baz edukacyjnych, termomodernizacji oraz części projektów z zakresu kanalizacji ruchu turystycznego. Finalna wartość dodatkowego obciążenia beneficjentów projektów z tytułu niekwalifikowalnego VAT-u będzie zależna od liczby i wartości dofinansowanych projektów oraz ich rodzaju, tj. liczby działań projektowych dotyczących czynności opodatkowanych, dla których beneficjent posiada prawną możliwość odzyskania przynajmniej w części podatku VAT (niezależnie od tego czy rzeczywiście go odzyska i wg jakiego współczynnika). 6 związanych ze zwiększeniem lesistości pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące i przyszłe potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. Jednocześnie zwiększenie ilości środków przeznaczanych przez PGL LP na ochronę przyrody przyczyni się do wzmocnienia wizerunku tej organizacji jako podmiotu zaufania społecznego, dbającego o wspólne dobro, jakim jest przyroda. Podczas projektowania zmian były rozważane różne rozwiązania dotyczące możliwości wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, w szczególności przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Przyjęto rozwiązanie, które pozwoli na efektywne korzystanie ze środków finansowych (uproszczony dostęp do środków przez beneficjentów), bez konieczności nadmiernego obciążania budżetu państwa. Warto zwrócić uwagę, że PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część przychodów pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. Wdrożenie projektowanego rozwiązania wymaga dodania w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, przepisu przewidującego obowiązek dokonywania przez PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Wielkość środków przekazywanych do NFOŚiGW będzie zależna od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, stanowiąc koszt działalności podstawowej w PGL LP w ramach gospodarki leśnej. Zmiana w ustawie o lasach spowoduje konieczność wprowadzenia zmian w art. 401 ust. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”, przez uzupełnienie listy źródeł wpływów NFOŚiGW o wpłaty PGL LP. Nowelizacja obejmie również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie przepisu, określającego kierunki finansowania ochrony środowiska, o których mowa w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, ze środków pochodzących z wpłat PGL LP. Wejście w życie projektowanych zmian będzie miało pośredni wpływ na Fundusz Leśny, który co do zasady pełni rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążać koszty działalności nadleśnictw, przez co część nadleśnictw, obciążonych dodatkowo tymi wpłatami, może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Dzięki ograniczeniu obowiązku dokonywania wpłat do nadleśnictw (tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę) zabezpieczona zostaje możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego, który w istniejącym stanie prawnym w przypadku zakładów nie miałby zastosowania. W 2024 r. PGL LP uzyskało dodatni wynik finansowy na poziomie około 764 mln zł netto, przy planowanym wyniku w wysokości około 350 mln zł. Analiza planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2025 r. wskazała na wynik finansowy wysokości 390,5 mln zł brutto, tj. około 332,2 mln zł netto (dane wykorzystane w powyższej analizie obejmują minione lata). Dodatkowe obciążenie nadleśnictw wpłatami 2 % przychodów od sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w planie w odniesieniu do 2 % wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłoby około 214 mln zł w skali roku, obniżając wartość wyniku finansowego, który jednak nadal byłby dodatni, i kształtował się na poziomie około 177 mln zł brutto. Szczegółowa analiza skutków finansowych planowanej regulacji znajduje się w pkt 6 OSR. Zamiarem jest, aby środki zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW zostały skierowane w szczególności na realizację przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych zadań niezbędnych do ochrony przyrody polegających m.in. na nabywaniu, w tym w ramach pierwokupu, przez parki narodowe na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w obszarze parku narodowego oraz tworzeniu infrastruktury niezbędnej do prowadzenia ochrony przyrody. Intencją jest również skierowanie tych środków na prace związane z badaniami, oceną i prognozowaniem stanu zasobów przyrodniczych, działania z zakresu ochrony w ekosystemach parków narodowych, parków krajobrazowych, obszarów Natura 2000 i rezerwatów przyrody, współfinansowanie projektów z zakresu ochrony przyrody, w tym funkcjonowania, zachowania i ochrony ekosystemów leśnych oraz zwiększania lesistości i bioróżnorodności w lasach, oraz związanych z zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki mogą wspierać w szczególności działania ochrony czynnej, inwentaryzacje i monitoring przyrodniczy, edukację przyrodniczą oraz działania ukierunkowane na ograniczanie presji na obszary cenne przyrodniczo, w tym na obszarach Natura 2000 położonych w granicach parków krajobrazowych i w ich otulinach. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe w tym zakresie podmioty – parki narodowe. Rozwiązanie będzie również sprzyjało przygotowaniu i współfinansowaniu projektów z udziałem środków UE realizowanych na obszarach parków 7 krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych, w szczególności pokrywających się z obszarami Natura 2000. Pozwoli to na efektywne wykorzystanie dostępnych środków unijnych i osiągnięcie efektów ekologicznych w skali niewspółmiernej do wartości wykorzystanych środków krajowych. Środki w ramach tych programów będą kierowane na konkretne działania z zakresu ochrony, z wyłączeniem zadań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Środki przekazywane w ramach współfinansowania projektów będą dotyczyły działań zależnych od typów projektów, które uzyskają dofinansowanie UE. Nie przewiduje się odrębnego finansowania wynagrodzeń i działalności bieżącej wskazanych beneficjentów. Poprawa bieżącego dostępu do finansowania wartościowych inicjatyw pozwoli na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek (GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych) w realizacji nie tylko obligatoryjnych działań na rzecz ochrony przyrody, ale także tych dodatkowych, bardziej ambitnych. Na etapie projektowania mechanizmu wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody rozważano następujące warianty: 1) zwiększenie finansowania z budżetu państwa – rozwiązanie to oceniono jako trudne do realizacji ze względu na liczne, konkurencyjne potrzeby w zakresie wydatków budżetowych; z uwagi na charakter potrzeb ochrony przyrody – w tym wymóg stabilności i przewidywalności finansowania – uznano, że systemowe zwiększenie dotacji budżetowej nie zapewni długofalowego rozwiązania problemu; 2) utworzenie specjalnego funduszu celowego finansowanego z wpływów z budżetu lub opłat środowiskowych – rozwiązanie polegające na powołaniu nowej jednostki organizacyjnej (lub subfunduszu w ramach NFOŚiGW), zasilanej ze środków publicznych, uznano za obciążone wysokim ryzykiem przedłużającego się procesu legislacyjnego oraz generujące dodatkowe koszty administracyjne; 3) rozszerzenie obecnych programów NFOŚiGW o komponenty dedykowane ochronie przyrody (w tym realizowanej przez parki narodowe, RDOŚ i GDOŚ oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) – choć rozwiązanie to pozwalałoby na zachowanie istniejącej struktury instytucjonalnej, jego wdrożenie wymagałoby zwiększenia alokacji środków, co i tak ostatecznie prowadziłoby do konieczności wskazania nowych źródeł przychodu; przy braku dodatkowego zasilania funduszy uznano, że realna skala wsparcia byłaby niewystarczająca względem zidentyfikowanych potrzeb. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Z uwagi na odmienne systemy finansowania ochrony przyrody i brak analogii – odstępuje się od badania tego zagadnienia. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie PGL LP (429 nadleśnictw) 1 (429) Dane własne Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa Minister właściwy ds. środowiska 1 Dane własne Umożliwienie wykorzystania dostępnych środków UE przez jednostki nadzorowane. Nadzór nad prawidłowością ustalania wysokości wpłat oraz wydatkowania środków przez NFOŚiGW NFOŚiGW 1 Dane własne Zwiększenie środków na finansowanie zadań związanych z ochroną przyrody i zwiększeniem lesistości kraju. Zwiększenie zadań związanych z udzielaniem dofinansowania, w tym: opracowanie niezbędnych procedur warunkujących skierowanie środków na zadania wskazane w projekcie ustawy, organizacja i przeprowadzanie naborów, rozpatrywanie wniosków o udzielenie 8 dofinansowania, zawieranie umów i ich rozliczanie oraz monitorowanie i kontrola projektów Parki narodowe 23 Dane własne Możliwość: 1) pozyskania środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody ze środków innych niż dotacja celowa z budżetu państwa; 2) wykorzystania środków dotacji budżetowej na funkcjonowanie, w tym wynagrodzenia; 3) pozyskania współfinansowania dla projektów, na które parki narodowe pozyskały dotację ze środków UE GDOŚ/RDOŚ 1/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Parki krajobrazowe/zespoły parków krajobrazowych 126/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Jednostki samorządu terytorialnego 16 województw, 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu, 2479 gmin (w tym 302 gminy miejskie, 718 gmin miejsko- wiejskich i 1459 gmin wiejskich) https://stat.gov.pl/statystyka- regionalna/jednostki- terytorialne/podzial- administracyjny-polski/ Wpływ pośredni, w postaci ożywienia lokalnych rynków pracy oraz pozytywnych efektów ekologicznych towarzyszących wdrażanym w dużej skali projektom przyrodniczym (w tym związanych z zachowaniem różnorodności biologicznej) 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Na etapie wypracowywania rozwiązań projekt był omawiany z PGL LP oraz GDOŚ. Projekt był skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r. Ze względu na istotne zmiany treści projektu było konieczne ich ponowienie w lutym 2026 r. W toku procesu legislacyjnego projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), w celu umożliwienia zgłaszania uwag oraz zainteresowania pracami nad przedmiotowym projektem ustawy. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. W ramach ponownych konsultacji publicznych projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących podmiotów: 1) Stowarzyszenia Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenia Papierników Polskich; 3) Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego; 5) Polskiego Towarzystwa Leśnego; 6) Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polskiego Związku Zrzeszeń Leśnych; 8) Klubu Przyrodników; 9) Ligi Ochrony Przyrody; 9 10) Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków; 11) Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”; 12) Towarzystwa Przyrodniczego „Bocian”; 13) Klubu Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacji Greenmind; 16) Stowarzyszenia – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. W ramach ponownego opiniowania projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących instytucji: 1) parków narodowych; 2) marszałków województw; 3) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowej Rady Ochrony Przyrody; 5) Państwowej Rady Ochrony Środowiska; 6) Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych; 7) Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; 8) regionalnych dyrektorów ochrony środowiska; 9) Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt podlega opiniowaniu przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego nie wydała jeszcze opinii na temat projektu. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom UE, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały omówione w raporcie z konsultacji, zawierającym zestawienie przedstawionych stanowisk lub opinii i odniesienie się do nich przez organ wnioskujący, udostępnionym na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącz nie (0- 10) Dochody ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 00 231,65 00 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Wydatki ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 231,65 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 10 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Saldo ogółem – NFOŚiGW 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Parki narodowe 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Środki do NFOŚiGW będą przekazywane kwartalnie przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych, z przeznaczeniem na zadania z zakresu ochrony środowiska, określone w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy – Prawo ochrony środowiska, związane z ochroną przyrody, w tym ochroną lasów i zwiększeniem lesistości. Finansowanie wykonania zadań przez GDOŚ i RDOŚ znajdzie swoje odzwierciedlenie w rezerwie 59 budżetu państwa, przeznaczonej dla państwowych jednostek budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżety jednostek samorządu terytorialnego. Parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych będą dofinansowywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych między NFOŚiGW a województwami, a następnie środki będą kierowane do parków krajobrazowych lub ich zespołów. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wysokość wpłat dokonywanych przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych będzie uzależniona od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna, a te stanowią wypadkową wielkości pozyskania i ceny surowca na rynku. Zgodnie z przyjętymi założeniami, bazując na danych z trzech lat (tj. 2022–2024) wskazanych w pkt 1 OSR oraz przyjętym w dniu 30 kwietnia 2026 r. planie finansowo-gospodarczym PGL LP na rok 2026, roczne pozyskanie drewna przez PGL LP oscyluje w granicach 37–40 mln m 3 , a przychód ze sprzedaży drewna – pomiędzy 13,5–11,2 mld zł (11,2 mld zł w planie na 2026 r.). Wielkość pozyskania drewna co do zasady jest przede wszystkim uwarunkowana przyrodniczo i wynika z planów urządzenia lasu. Zważywszy na podjęcie na poziomie resortu klimatu i środowiska, począwszy od 2024 r., działań zmierzających do wzmocnienia funkcji pozaprodukcyjnych (przyrodniczych i społecznych) lasów w zarządzie PGL LP, na potrzeby analiz przyjęto, jako minimalną, wartość pozyskania równą 38 mln m 3 i związanego z tym pozyskaniem przychodu ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach zaplanowaną dla 2025 r. (z uwzględnieniem istniejących ograniczeń): 10,7 mld zł. Wysokość wpłat do NFOŚiGW równa 2 % przychodów ze sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w odniesieniu do wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłaby wówczas około 214 mln zł. Maksymalna wartość pozyskania (a więc i przychodu ze sprzedaży drewna) w okresie 10 lat objętych analizą jest trudna do oszacowania, z uwagi na pojawiające się coraz częściej zaburzenia naturalnych trendów wynikające ze zmian klimatu (wzmożone gradacje szkodników, zamieranie i rozpad drzewostanów w wyniku suszy, zwiększona liczba huraganowych wiatrów siejąca spustoszenie w lasach etc.) Przyjmując jednak brak istotnych zaburzeń, na potrzeby analiz przyjęto maksymalne pozyskanie na poziomie około 40 mln m 3 i przychód ze sprzedaży wynoszący około 11,9 mld zł (uśrednione dane za lata 2023–2024 w których wielkość pozyskania oscylowała wokół 40 mln m 3 ). Wysokość 2 % wpłat do NFOŚiGW wyniosłaby wówczas około 238 mln zł. Uśredniając przewidywaną wysokość pozyskania i przychód ze sprzedaży drewna, od którego byłaby naliczona wartość wpłat, przyjęto, że środki finansowe wpływające z PGL LP do NFOŚiGW w ramach uruchomionego mechanizmu wpłat będą się kształtować średnio na poziomie około 226 mln zł (238–214). Na ceny drewna ma wpływ inflacja. W związku z tym kwoty dochodów oraz wydatków w okresie 10 lat zostały w tabeli zwiększone o wskaźnik inflacji (CPI). Projekt ustawy zakłada przekierowanie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP na finansowanie zadań realizowanych przez parki narodowe i województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych 11 w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy oraz przez RDOŚ i GDOŚ w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, i 39 ustawy. Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %, przy czym nie przewiduje się utworzenia nowych etatów. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Na potrzeby szacunkowego określenia skutków dla poszczególnych części sektora finansów publicznych przyjęto, że około 40 % środków z wpłat PGL LP (po odliczeniu kosztów obsługi NFOŚiGW w wysokości 0,2 % przychodów), tj. około 90 mln zł rocznie, będzie kierowane na zadania realizowane przez państwowe jednostki budżetowe – w szczególności GDOŚ oraz RDOŚ, około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do parków narodowych jako państwowych osób prawnych, natomiast około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do jednostek samorządu terytorialnego (marszałków województw) w celu finansowania zadań parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych. Przyjęta struktura ma charakter analityczny i może ulec korekcie na etapie programów priorytetowych NFOŚiGW, jednak pozwala odwzorować potencjalny rozkład skutków regulacji między budżet państwa, budżety jednostek samorządu terytorialnego oraz NFOŚiGW. Dokonując podziału środków między poszczególne podmioty (GDOŚ/RDOŚ, parki narodowe, parki krajobrazowe), kierowano się ich potrzebami związanymi z realizacją zadań z zakresu ochrony przyrody. Zwiększenie środków na ten cel jest głównym założeniem projektu ustawy. Z posiadanych danych wynika, że realizacja zadań ochrony czynnej w parkach narodowych to koszt około 70 mln zł rocznie. Z kolei w parkach krajobrazowych koszt ten wynosi około 30–35 % rocznych kosztów funkcjonowania tych jednostek, co również daje potrzeby na poziomie około 70 mln zł (koszt funkcjonowania wszystkich parków krajobrazowych to około 200 mln zł rocznie). Obie wartości stanowią około 30 % środków z PGL LP przeznaczonych na dofinansowanie zadań z zakresu ochrony przyrody. Pozostałe środki zostaną przeznaczone na wsparcie działań z zakresu ochrony przyrody realizowanych przez GDOŚ oraz RDOŚ, które zarządzają rezerwatami przyrody oraz siecią Natura 2000 pokrywającą około 30 % powierzchni kraju. Proponowane zmiany przepisów będą miały neutralny wpływ na dochody podatkowe. Zważywszy, że zarówno NFOŚiGW, jak i parki narodowe objęte są stabilizującą regułą wydatkową, zwaną dalej „SRW”, o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), zwaną dalej „uofp”, wydatki tych podmiotów są objęte limitem wydatków SRW. Jednocześnie, im wyższy udział środków przeznaczonych na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE w kwocie wydatków ogółem, tym mniejszy wpływ projektowanych zmian na kwestie SRW. Na współfinansowanie projektów z udziałem środków UE w 2026 r. w NFOŚiGW zaplanowano środki w wysokości 36,57 mln zł. Projektowana ustawa daje stosunkowo ograniczone możliwości współfinansowania projektów realizowanych z udziałem środków UE. Spośród planowanych beneficjentów środków przekazywanych przez PGL LP (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, województwa – parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) będzie możliwe przekazanie współfinansowania wyłącznie parkom narodowym i województwom na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. W tym zakresie środki pozyskane z PGL LP na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE zastąpią dotychczasowy mechanizm dla takich zadań w ramach funduszu podstawowego NFOŚiGW, a tym samym nie spowoduje to zwiększenia wydatków w ramach SRW. Pozostałe podmioty wskazane z projekcie zmiany ustawy (GDOŚ, RDOŚ) będą nadal otrzymywać dofinansowanie do projektów realizowanych z udziałem środków UE bezpośrednio z budżetu państwa. 12 FENX.01.05 6) FEPW.02.03 7) całkowity wkład własny do projektów UE z wyłączeniem państwowych jednostek budżetowych (PJB) 88 313 082,94 20 361 078,30 w tym wkład własny parków narodowych 33 109 986,83 1 937 834,86 wkład własny zapewniany przez pozostałych Beneficjentów 55 203 096,11 18 423 243,44 Warto zauważyć, że sytuacja finansowa PGL LP jest stabilna, a wpłaty w zakreślonej szacunkowej wysokości jej nie zachwieją. Wg aktualnej sprawozdawczości finansowej PGL LP zamknęło finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 mln zł netto. Jednostki organizacyjne PGL LP utrzymują bezpieczny poziom płynności finansowej przy jednoczesnym terminowym regulowaniu zobowiązań względem kontrahentów, własnych pracowników oraz Skarbu Państwa. W przypadku powstania niedoborów jest uruchamiany mechanizm wyrównawczy przy wykorzystaniu środków Funduszu Leśnego. Środki pochodzące z wpłat PGL LP będą stanowiły odrębne źródło finansowania projektów ochrony przyrody w stosunku do programów dotychczas obsługiwanych przez NFOŚiGW. Będzie się z tym wiązało odmienne podejście łączące w sobie maksymalne uproszczenie zasad przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka nieprawidłowego wydatkowania środków przez beneficjentów o różnym statusie prawnym (GDOŚ/RDOŚ, jako organy administracji rządowej wykonujące swoje zadania przy pomocy państwowych jednostek budżetowych; parki narodowe, jako państwowe osoby prawne; parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, jako jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego – województw). Zgodnie z przyjętymi założeniami, procedury obsługi środków, których dotyczy niniejszy projekt ustawy, powinny mieć charakter maksymalnie uproszczony, jednocześnie jednak muszą zapewniać ich prawidłowe wydatkowanie, stąd jest niezbędne zabezpieczenie m.in. systemu elektronicznego (aplikacji) dedykowanej obsłudze projektów i umów oraz optymalnego systemu informacji, komunikacji i szkoleń. Ze środków przekazywanych do NFOŚiGW przez PGL LP, po ich pomniejszeniu o wskazane maksymalnie 0,2 % puli, w ramach wypłat dla beneficjentów jest przewidywane przekazywanie środków w wysokości 270 284 tys. zł rocznie. Jednakże należy mieć na uwadze, iż przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej mają charakter w znacznym stopniu zmienny. Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Podział środków alokowanych w ramach programu/programów priorytetowych będzie określany z uwzględnieniem najbardziej aktualnych uwarunkowań (m.in. potrzeb parków narodowych, parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych oraz GDOŚ lub RDOŚ wynikających ze zobowiązań prawnych). W kalkulacji kosztów wejścia w życie przedmiotowej ustawy uwzględniono najnowsze dane dotyczące prognozowanego wzrostu wskaźnika inflacji CPI, zawarte w Wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Zgodnie z wytycznymi ostatnia aktualizacja została wykonana 18 lipca 2025 r. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) duże przedsiębiorstwa 6) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 7) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 13 W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze PGL LP 0 -226 -232 -237 -249 -282 -2758 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze Niemierzalne (dodaj/usuń) Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Projekt nie będzie miał istotnego wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe, jak również na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób niepełnosprawnych i starszych. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. Wskazane powyżej kwoty obrazują wysokość dokonywanych przez PGL LP wpłat do NFOŚiGW. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Regulacja nie będzie miała wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroki zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów”. Finansowanie zadań ustawowych następuje przez uzyskiwane przychody, które pochodzą w głównej mierze z produkcji drewna. W obszarze podaży drewna obowiązują ograniczenia ilościowe podaży wynikające z planu urządzenia lasu mające na celu przede wszystkim bezpieczeństwo przyrodnicze i ekologiczne kraju. To determinuje gospodarkę finansową w PGL LP, której głównym celem jest zapewnienie środków na realizację wyżej wymienionych zadań ustawowych, określonych w ustawie o lasach, przy zachowaniu zasady samofinansowania się. Niniejszy projekt, mający na celu finansowe wsparcie realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody ze środków PGL LP (2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach), będzie skutkował wzrostem kosztów działalności operacyjnej w nadleśnictwach w wysokości 2 % przychodów ze sprzedaży drewna, co oznacza np., że jeżeli prognozowane na 2026 r. przychody ze sprzedaży drewna wyniosą 10,6 mld zł, to koszty działalności leśnej wzrosną o 212 mln zł (2 % x 10,6 mld zł). Aby sfinansować dodatkowe koszty i niedobór powstały na zadania gospodarki leśnej, należałoby zwiększyć przychody PGL LP. Analizując przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej, należy mieć na uwadze, iż mają one charakter w znacznym stopniu zmienny. Trzeba wyraźnie podkreślić, że PGL LP nie ma jakiegokolwiek wpływu na zwiększenie ilości sprzedawanego drewna, a co za tym idzie na przychody generowane ze sprzedaży (nie można sprzedać więcej drewna niż jest to zaplanowane, co wynika m.in. z zasady trwałości lasu). W konsekwencji PGL LP jest podmiotem, który de facto pozbawiony jest realnej możliwości zwiększania przychodów ze sprzedaży drewna, gdyż, w odróżnieniu od większości przedsiębiorców, decyzja o ilości produktów przeznaczonych do sprzedaży nie leży 14 w kompetencjach PGL LP. Ponadto zadania (w tym związane z możliwością generowania przychodów) są ściśle określone przepisami ustawy o lasach. Oznacza to, że przychody, a co za tym idzie również wynik finansowy, w bardzo dużym stopniu uzależnione są od koniunktury na rynku surowca drzewnego i wahań cen drewna. Mając na uwadze ograniczone możliwości powiększenia przychodów mających na celu finansowanie kosztów prowadzenia gospodarki leśnej w nadleśnictwach, wykorzystywany jest mechanizm finansowy w postaci rachunku wyrównawczego, jakim jest fundusz leśny. Nadleśnictwa, w zależności od ich kondycji finansowej, w różny sposób zareagują na wzrost kosztów przewidziany w nowelizacji ustawy, a mianowicie: 1) w nadleśnictwach deficytowych niedobory ulegną zwiększeniu – niezbędna będzie wyższa dopłata z funduszu leśnego; 2) w nadleśnictwach niskodochodowych wystąpi niedobór (zabraknie przychodów na pokrycie podwyższonych kosztów) – niezbędna będzie dopłata z funduszu leśnego (do tej pory były samofinansujące się i z odpisu podstawowego zasilały); 3) w nadleśnictwach wysokodochodowych niedobór nie wystąpi (wystarczy przychodów na pokrycie zwiększonych kosztów), jednakże z tytułu podwyższonych kosztów obniżeniu ulegnie wartość odpisu podstawowego odprowadzanego na fundusz leśny (zmniejszy się zasilenie funduszu leśnego). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym (funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swojego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóki saldo jest dodatnie. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☐ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... ☒ zwiększenie liczby dokumentów ☒ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☒ tak ☐ nie ☐ nie dotyczy Komentarz: Od Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych wymagane będzie określenie procedury przekazywania środków w odpowiedniej wysokości do dyspozycji NFOŚiGW. Po stronie NFOŚiGW muszą zostać wypracowane procedury obsługi środków pochodzących z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, dotyczące zasad przyznawania środków (programy priorytetowe służące wdrażaniu celów zobowiązań wieloletnich wynikających z projektowanej ustawy). Wzrost obciążeń regulacyjnych jest niewielki w stosunku do spodziewanych korzyści z wdrożenia procedowanego projektu ustawy. 9. Wpływ na rynek pracy Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu ochrony przyrody będzie miało pozytywny wpływ na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności oraz niewielkiego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochronnych i monitoringu przyrody. Środki te stanowią istotne wzmocnienie branży ochrony przyrody. Ożywienie rynku pracy dotyczy w szczególności okolicy parków narodowych i parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych realizujących projekty, na które pozyskają dofinansowanie, oraz w obszarach Natura 2000 i rezerwatach przyrody (realizacja działań przez RDOŚ). 10. Wpływ na pozostałe obszary 15 ☒ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: edukacja ☐ informatyzacja ☒ zdrowie Omówienie wpływu Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody mają istotny wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych realizowanych przez parki narodowe, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wartość subfunduszu utworzonego dzięki corocznym wpłatom. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym jak i emocjonalnym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli m.in. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wdrażanie działań wynikających z projektowanych przepisów nastąpi niezwłocznie po ich wejściu w życie. Przygotowanie przez NFOŚiGW stosownych procedur i programów priorytetowych na potrzeby uruchomienia naborów wniosków o dofinansowanie będzie miało miejsce w okresie procedowania projektu ustawy oraz w czasie vacatio legis. Rozpoczęcie dofinansowania działań będzie możliwe po dokonaniu pierwszej wpłaty przez PGL LP, która nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów projektowanej ustawy może nastąpić nie wcześniej niż po trzech latach jej obowiązywania. Wcześniejsze oceny mogą nie być adekwatne, gdyż w 2027 r. kończy się okres wdrażania programów: FEPW oraz FEnIKS. Biorąc pod uwagę cele parków narodowych, a także cel ustawy, jakim jest zwiększenie finansowania ochrony przyrody, efektywność nowego systemu będzie mogła być oceniana w szczególności na podstawie: 1) powierzchni, na której parki narodowe i RDOŚ realizują działania ochronne w ekosystemach; 2) wysokości zaabsorbowanych przez parki narodowe środków finansowych w programach FEPW oraz FEnIKS. Ewaluacja programów priorytetowych dotyczących wsparcia działań w zakresie ochrony przyrody będzie oparta na określeniu powierzchni siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, na których przywrócono lub utrzymano ich właściwy stan ochrony, oraz liczby gatunków roślin lub zwierząt, dla których utrzymano lub przywrócono właściwy stan ochrony. Ewaluacji będzie również podlegał wpływ projektowanej ustawy na sytuację finansową PGL LP. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. RAPORT Z KONSULTACJI PUBLICZNYCH i OPINIOWANIA projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) 1. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania Projekt, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Projekt został przekazany do konsultacji publicznych trzykrotnie: przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnych konsultacji publicznych projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Ogólnopolski Związek Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 5) Polskie Towarzystwo Leśne; 6) Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych; 8) Klub Przyrodników; 9) Liga Ochrony Przyrody; 10) Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków; 11) Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra\"; 12) Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian\"; 13) Klub Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacja Greenmind; 16) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. Analogicznie jak w odniesieniu do etapu konsultacji publicznych projekt został przekazany do zaopiniowania trzykrotnie: pierwotnie – przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnego opiniowania projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) parki narodowe; 2) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 3) marszałkowie województw; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 7) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska; 8) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 9) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych. Projekt w dniu 2 lutego 2026 r. został wysłany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców oraz zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Uwagi do projektu w ramach kolejnych konsultacji publicznych (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych z siedzibą w Sękocinie Starym; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór; 4) Stowarzyszenie Zagórze; 5) Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko; 6) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 7) Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej; 8) Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność; 9) Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej; 10) Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność”; 11) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce; 12) Związek Zawodowy „Budowlani”; 13) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 14) Polskie Towarzystwo Leśne; 15) Forum Związków Zawodowych. W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Wpłynęły również liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie dla projektu. Uwagi do projektu w ramach kolejnego opiniowania (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych; 2) Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze; 3) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Babiogórski Park Narodowy; 7) Białowieski Park Narodowy. Szczegółowe uwagi ww. podmiotów oraz stanowisko organu wnioskującego do uwag stanowią załączniki do niniejszego raportu. 2. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. 3. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Załączniki: 1) tabela uwag z konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego; 2) tabela uwag z opiniowania wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Lp. Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1 Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 POLSKI ZWIĄZEK ZRZESZEŃ LEŚNYCH z siedzibą w Sękocinie Starym Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach) Obecna definicja lasu jest niespójna ze standardami FAO większością regulacji światowych. Postuluje się urealnienie progu powierzchniowego uznania gruntu za las do 0,5 ha, co pozwoli na racjonalizację statystyki leśnej i planowania. W art. 3 pkt 1 lit. a wyrazy „o powierzchni co najmniej 0,10 ha” zastępuje się wyrazami „o powierzchni co najmniej 0,5 ha” Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Jednocześnie, uwagi 1-5 zostały przekazane do MKiŚ z ramach prac nad Narodowym Programem Leśnym i będą podlegały analizie w przewidzianym tam trybie 2 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 6 ust. 1 ustawy o lasach) Brak ustawowej definicji gospodarstwa leśnego uniemożliwia traktowanie lasu jako zintegrowanej jednostki ekonomicznej. Jest to niezbędne dla profesjonalizacji sektora niepaństwowego i ubiegania się o wsparcie zewnętrzne W art. 6 ust. 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu: „1b) gospodarstwo leśne – zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia gospodarki leśnej w lasach państwowych i niepaństwowych”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 3 Art. 1 projektu (poprzez dodanie nowego Rozdziału 2a w ustawie o lasach) Konieczność instytucjonalizacji zrzeszeń jako podmiotów realizujących cele publiczne. Nowy rozdział powinien definiować zrzeszenia jako dobrowolne i samorządne organizacje powołane do trwałej gospodarki leśnej. Dodaje się Rozdział 2a „Zrzeszenia Właścicieli Lasów”, określający ich status jako podmiotów wspierających nadzór i prowadzących wspólną sprzedaż surowca oraz edukację przyrodniczą Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 4 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 19 i 22 ustawy o lasach) Uproszczone Plany Urządzenia Lasu (UPUL) pełnią obecnie rolę sztywnych limitów, co utrudnia elastyczne zabiegi hodowlane. Należy nadać im charakter orientacyjny w zakresie możliwości produkcyjnych. W art. 19 dodaje się ust. 6: „Zadania określone w uproszczonym planie urządzenia lasu mają charakter orientacyjny w zakresie przewidywanego poziomu pozyskania surowca”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 5 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 54-58 ustawy o lasach) Fundusz Leśny powinien aktywnie wspierać legalność obrotu drewnem w sektorze prywatnym poprzez finansowanie W art. 58 ust. 3a dodaje się pkt 4 „dofinansowanie systemów cyfrowych i platform aukcyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nowoczesnych narzędzi cyfrowych, takich jak WoodMall. wspierających legalność obrotu drewnem z lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa”. 6 Całość projektu UD108 (w kontekście OSR) Projekt skupia się na transferze środków do NFOŚiGW , pomijając potrzeby 19,2% lasów prywatnych. Należy włączyć do reformy mechanizmy subwencji za usługi ekosystemowe dla właścicieli prywatnych. Wprowadzenie systemowych rekompensat dla właścicieli lasów prywatnych za świadczone usługi ekosystemowe, finansowanych z Funduszu Leśnego lub budżetu państwa. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 7 Stowarzyszenie Papierników Polskich Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska jest kolejnym projektem w tym obszarze, który budzi uzasadniony niepokój naszej branży. Projekt ten wskazuje na możliwość przekazania części środków finansowych zgromadzonych przez PGL LP na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Większość zadań realizowanych przez LP ma na celu zagwarantowanie trwałości lasów co bezpośrednio wynika z Ustawy o lasach: wypełnianie funkcji przyrodniczych i ochronnych bezpośrednio wpływających na kondycję środowiska leśnego, społecznych – istotnych dla społeczeństwa, czy w końcu gospodarczych, zapewniających utrzymanie ciągłości tych działań na właściwym poziomie staranności. LP same w sobie są unikalną strukturą nastawioną przede wszystkim na ochronę środowiska, a wypełniana przez nie rola gospodarcza umożliwia realizację tych funkcji w pełnym zakresie. Przekazywanie funduszy na projekty zgodnie z zapisami projektu może prowadzić do osłabienia strategicznej roli Lasów Państwowych w zarządzaniu zasobami leśnymi kraju i Uwagi nieuwzględnione Przekazywanie środków do NFOŚiGW jako podmiotu wyspecjalizowanego w dystrybucji środków- unijnych i krajowych na projekty z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody znacząco uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnich działań. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody co pomoże w wyeliminowaniu ryzyka nieprawidłowego wykorzystania środków. PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, a środki uzyskiwane w wyniku prowadzenia gospodarki leśnej oraz sprzedaży drewna, mogą być wydatkowane na inne zadania publiczne. Już teraz funkcjonuje art. 58b zmienianej/ustawy o lasach ustawy, na podstawie którego DGLP dokonuje corocznie wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Tym bardziej uzasadnione jest Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podważać ich misję w zakresie odpowiedzialnej ochrony oraz racjonalnego użytkowania lasów. Należy podkreślić, że większość środków finansowych Lasów Państwowych pochodzi ze sprzedaży drewna – przynajmniej w 90% i jest dedykowana do prowadzenia szeroko rozumianej zrównoważonej gospodarki leśnej, w tym zabezpieczeniu szczególnie cennych obszarów podlegających ochronie częściowej lub całkowitej, a także utrzymania i poprawy bioróżnorodności w lasach zarządzanych przez Lasy Państwowe. Działania te mają znaczący wpływ na kształtowanie klimatu, stosunków wodnych, stabilności gruntów i gleb, zachowanie siedlisk ptaków i zwierzyny leśnej. Uważamy, że Lasy Państwowe powinny odprowadzać środki do budżetu Państwa, skąd będzie prowadzona ich redystrybucja. Taki mechanizm działania umożliwia zachowanie należytej transparentności i właściwej kontroli nad sposobem wydatkowania. Istotnym jest, aby ochrona przyrody była finansowana przez całe społeczeństwo, tak aby kreować świadomość działań z nią związanych. Tylko zaangażowanie całego społeczeństwa pozwoli na budowanie świadomości ekologicznej, w tym również konieczności ponoszenia kosztów społecznych i gospodarczych związanych z ochroną przyrody. W uzasadnieniu do projektu wskazuje się na problem braku środków finansowych na prowadzenie działalności parków narodowych itp. Jest to zaskakujące przeznaczenie analogicznej części przychodu na zadania związane z ochroną przyrody. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych stwierdzenie, gdyż ciągle trwają nabory na pozyskanie funduszy unijnych. Obecnie inwestycje proekologiczne w usługi ekosystemowe są wysoko wyceniane, a dobrze skonstruowany i uzasadniony biznesplan powinien zagwarantować zwrot z inwestycji nie tylko na ochronę przyrody w ramach parków narodowych, ale również na infrastrukturę umożliwiającą korzystanie z nich przez turystów, którzy w ten sposób poszerzają swoją wiedzę na temat przyrody i form jej ochrony na terenie Polski. Należy również zaznaczyć, że fundusz leśny, który ma zgodnie z projektem zostać obciążony wyrównaniem niedoborów powstałych w nadleśnictwach w wyniku zastosowania proponowanego mechanizmu odprowadzania środków finansowych jest przede wszystkim przeznaczony do likwidacji skutków zdarzeń losowych, jak na przykład klęski żywiołowe, w tym huragany, gradacje owadów, długotrwałe susze oraz powstałe w ich wyniku wielkoobszarowe uszkodzenia drzewostanów. W efekcie środki z funduszu leśnego kierowane są głównie na cele związane z ochroną polskiej przyrody na dużą skalę i jej utrzymanie dla przyszłych pokoleń. Ponadto, należy podkreślić wymiar gospodarczo-społeczny. Dostępność surowca jest dla firm branży drzewnej kluczowa dla utrzymania działalności, jak i zatrudnienia. Zaproponowany mechanizm określony w art. 1 uzależniający wysokość przekazywanych środków od ilości sprzedanego drewna i jego ceny Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych bezpośrednio przełoży się na wzrost cen drewna dla klienta końcowego, a więc i na wzrost kosztów działalności przedsiębiorstw branży drzewnej i spadek ich rentowności oraz konkurencyjności. To z kolei spowoduje ograniczenie zatrudnienia i wzrost bezrobocia na terenach wiejskich i w małych ośrodkach miejskich. W opinii Stowarzyszenia Papierników Polskich proponowane rozwiązanie w przedstawionym projekcie zmian w ustawie jest nie do przyjęcia. Wnioskujemy o ponowne przeanalizowanie i zmodyfikowanie redystrybucji środków przeznaczonych na wsparcie funkcjonowania parków narodowych oraz innych form ochrony przyrody. 8 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Najczęściej pojawiąjącymi się uwagami były: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z nich obowiązek osiągania nadwyżki, przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, ze niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 9 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL LP, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p. pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Uwaga nieuwzględniona Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 10 3. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). Uwaga nieuwzględniona Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 11 4. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy - albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej Uwaga nieuwzględniona Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 12 Projekt nie został poprzedzony wystarczającą oceną skutków regulacji. Nie przeanalizowano długofalowych konsekwencji dla funkcjonowania PGL Lasy Państwowe, stabilności finansowej Nadleśnictw oraz wpływu na lokalne rynki pracy w regionach silnie związanych z gospodarką leśną Uwaga nieuwzględniona Uwaga bez związku z treścią projektowanej regulacji. 13 Powiązanie obowiązkowej wpłaty wyłącznie z przychodami ze sprzedaży drewna, a nie z rzeczywistym wynikiem finansowych , nie uwzględnia zróżnicowanych warunków funkcjonowania Nadleśnictw ani zmienności kosztów prowadzenia gospodarki leśnej. Już obecnie znaczna część Nadleśnictw realizuje zadania ustawowe wyłącznie dzięki redystrybucji środków z Funduszu Leśnego. Proponowane regulacje znacznie osłabiają ten mechanizm, będzie skutkować ograniczeniem zdolności do wykonywania podstawowych obowiązków ustawowych Uwaga nieuwzględniona Wpłata została zaplanowana podobnie jak w obecnie funkcjonującym art. 58b ustawy o lasach – będzie liczona na poziomie PGL LP a nie poszczególnych nadleśnictw, ze środków ze sprzedaży drewna a nie z puli Funduszu Leśnego. 14 Znaczna część form ochrony przyrody w Polsce zlokalizowana jest na terenach zarządzanych przez LP. To właśnie LP ponoszą główny ciężar finansowy związany z ochroną różnorodności biologicznej, ochroną przeciwpożarową, przeciwdziałaniem chorobom i szkodnikom, usuwaniem skutków klęsk żywiołowych oraz zabezpieczeniem mienia Skarbu Państwa , co nie zostało w projekcie Uwaga nieuwzględniona Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych należycie uwzględnione. Przykładowa sytuacja: przypadek powstania gradacji szkodników liściożernych , gdzie konieczny jest drogi oprysk samolotowy środkami biologicznymi, żeby nie dopuścić do obumarcia bardzo dużych powierzchni lasów. Kto wtedy wesprze LP finansowo i czy w tym przypadku nie należy odstąpić od obciążeń? finansowej Lasów Państwowych – nawet w sytuacjach wydarzeń ekstraordynaryjnych. Lasy Państwowe posiadają zasoby finansowe uruchamiane w sytuacjach kryzysowych – bilans funduszu stabilizacji w ostatnim roku nie wykazał tendencji spadkowej i plasuje się na bezpiecznym, wysokim poziomie. 15 Projekt prowadzi do nieuzasadnionego osłabienia stabilnej instytucji państwowej bez wykazania realnych korzyści dla finansów państwa, jednocześnie pomijając alternatywne źródła finansowania z innych sektorów gospodarki lub organizacji non profit. W projekcie zmian wszystkie projekty np. rezerwaty, które merytorycznie zostały negatywnie zaopiniowane przez PGL LP, a zostały powołane zarządzeniem RDOŚ powinny być całkowicie sfinansowane przez organizacje non profit. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem regulacji. Organem ustawowo właściwym do podejmowania decyzji o zasadności powołania rezerwatu przyrody jest RDOŚ, nie PGL LP. 16 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie projektu. W ramach konsultacji wyrażam swoje poparcie dla proponowanych zmian w obu ustawach, zmierzające do wsparcia ochrony przyrody w Polsce poprzez przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jest to logiczne, że główny podmiot czerpiący zyski z eksploatacji zasobów Uwaga przyjęta do wiadomości Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych leśnych kraju powinien jednocześnie partycypować w ochronie najcenniejszych obszarów przyrodniczych. 17 Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór Ja niżej podpisany: Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór z siedzibą Kryg 219A 38-304 Kryg zgłaszam następujące uwagi do treści projektu zmiany ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy prawo ochrony środowiska (nr UD108 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: 1. Zmiana ustawy o lasach wprowadzająca kolejny podatek w wysokości 2% od sprzedaży drewna z przeznaczeniem na finansowanie ochrony przyrody w parkach narodowych, krajobrazowych i zadań realizowanych w tym zakresie przez dyrekcje ochrony środowiska spowoduje nieuchronnie wzrost kosztów działalności Lasów Państwowych. Wzrost kosztów prowadzenia gospodarki leśnej spowodują także podejmowane przez M K i Ś inne inicjatywy np. tworzenie kategorii lasów społecznych, wymagających kosztownych modyfikacji gospodarki leśnej. Inne inicjatywy krajowe spowodują z kolei spadek przychodów ze sprzedaży drewna . Należą do Uwagi nieuwzględnione 1. Analiza zamieszczona w Ocenie Skutków Regulacji nie zakłada istotnego wzrostu pozyskania drewna tylko stabilizację na poziomie 38-40 mln m 3 (czyli takim, jaki obserwujemy w ostatnich latach). Takie dane wynikają również z założeń prowadzonego obecnie wspólnie z Lasami Państwowymi, procesu wzmacniania funkcji społecznej i przyrodniczej lasów, którego jednym z kluczowych założeń jest zabezpieczenie pozyskania, czyli puli drewna dla przemysłu na poziomie nie mniejszej niż obecnie. 2. Analiza sytuacji finansowej Lasów Państwowych wskazuje na stabilność finansów PGL LP jak również przestrzeń do redukcji kosztów administracyjnych i stałego zarządu, które istotnie wzrosły szczególnie w latach 2022-2023. 3. Wyjaśnione w pkt.1 4. Ocena „sprawiedliwości” i zasadności kierowania środków publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk śmieci nie ma związku z niniejszą regulacją. 5. Środki są dedykowane ograniczonemu zakresowi działań w obszarze ochrony przyrody, ze wskazaniem na konkretne przepisy uPOŚ z wyłączeniem kosztów ogólnoadministracyjnych i wynagrodzeń. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nich : wyłączanie lasów z gospodarki leśnej w związku z powstawaniem nowych parkow narodowych, rezerwatów. Spadek przychodów spowoduje także wdrażanie prawa Unii Europejskiej przez wyłączanie kolejnych obszarów lasów z gospodarki leśnej. kraju. Te okoliczności nie zostały uwzględnione w ocenie skutków finansowych projektowanych zmian. W projekcie ustawy zakłada się wprost, że w ciągu najbliższych 10 lat przychody LP ze sprzedaży drewna znacząco wzrosną co nie znajduje uzasadnienia z wyżej wymienionych powodów. Proponowane zmiany w ustawie o lasach zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych określonej w ustawie o lasach, będącej gwarancją prowadzenia zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki leśnej 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, ochrona gatunkowa, znajduje się w lasach będących 6. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych w zarządzie PGL LP, które ponoszą z tego tytułu znaczące koszty z tytułu dozoru, ochrony przed szkodnictwem, ochrony przeciwpożarowej, inwentaryzacji zasobów, dostosowania metod gospodarki leśnej do wymagań ochronnych . Obciążenie LP kolejnym podatkiem spowoduje potrzebę szukania oszczędności i może spowodować pogorszenie stanu ochrony przyrody w formach ochrony przyrody na terenach zarządzanych przez LP. 3. Nałożenie podatku na Lasy Państwowe może spowodować niezamierzony wzrost cen drewna, niekorzystny dla gospodarki. 4. Propozycja pozyskania środków na ochronę przyrody poprzez nałożenie podatku na LP jest rozwiązaniem prostym i skutecznym ale niegospodarnym i niesprawiedliwym. Dodatkowe środki w budżecie NFOŚ i GW powinny być uzyskane poprzez poprawę egzekucji prawa, przewidzianych opłat i gospodarne wydatkowanie zgromadzonych środków. (Np. czy jest zasadne wydatkowanie ogromnych środków Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk odpadów). 5. Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że pozyskane dodatkowe środki finansowe nie przełożą się na poprawę stanu ochrony przyrody in situ, a zostaną wykorzystane np. na rozbudowę administracji i inne działania pozorne o małym znaczeniu dla ochrony przyrody. Kierunki wydatkowania nie zostały precyzyjnie określone. Preferowanie dzisiaj w ochronie przyrody ochronny ścisłej ( biernej) nie powinno generować wysokich kosztów ochrony in situ, a w innych sferach działalności organów i instytucji zasada gospodarności przy wydatkowaniu środków powinna być bezwzględnie przestrzegana. 6. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy i zaproszenie wybranych instytucji i organizacji. Waga problemu wymaga bowiem pogłębionej analizy wszystkich możliwych skutków zmian wobec Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych licznych niedoskonałości dotychczasowego uzasadnienia zmian , a to wymaga rzeczywistych konsultacji społecznych. 7. Naszym zdaniem proponowane w ustawie o lasach zmiany mogą wywołać negatywne skutki w wielu dziedzinach, także w gospodarce i z tego powodu nie powinny być wprowadzone w życie. 18 Stowarzyszenie Zagórze Całość projektu nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska W pełni popieramy zmiany objęte projektem nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. Takie zmiany prawne oznaczają bardzo istotne finansowe wsparcie dla form ochrony przyrody środkami pozyskiwanymi w głównej mierze ze sprzedaży drewna z wycinanych nieustannie lasów. Jednak mając na uwadze proponowane zmiany należy zwrócić uwagę na wprowadzenie mechanizmów kontrolnych zapobiegających wydatkowaniu środków i wspieraniu działań nie mających wpływu bezpośredniego na rzeczywistą ochronę przyrody – w postaci np. zakup specjalistycznych urządzeń i technicznych do działań na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (nie wiadomo o jakie urządzenia i sprzęt chodzi i do czego i jakie podmioty będą go wykorzystywały- być może do dalszego trzebienia lasów zamiast ochrony przyrody), urządzanie i utrzymanie terenów zieleni, zakrzewień, zadrzewień oraz parków (to są zadania własne samorządów i nie mają nic wspólnego z Uwaga przyjęta do wiadomości Środki będą kierowane do beneficjentów wg szczegółowych zasad opisanych w programach priorytetowych, w pierwszej kolejności na zadania najbardziej istotne w odniesieniu do celów ochrony /zadań ochronnych określonych dla danych obszarów będących w zarządzie parków narodowych, krajobrazowych czy RDOŚ. Trudno zakładać, że beneficjenci – podmioty statutowo zajmujące się ochroną przyrody i krajobrazu dopuszczą do marnotrawienia środków na cele poboczne; będzie to zresztą przedmiotem działań monitoringowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona dzikiej przyrody). Warto zatem skupić się w dużej mierze na dofinansowaniach działań rzeczywiście wpływających na zachowanie naturalnych ekosystemów- finansowaniu badań, ekspertyz przyrodniczych, monitorowanie stanu ekosystemów naturalnych, inwestycjach związanych z ochroną istniejących naturalnych ekosystemów oraz edukacją mającą na celu nie ogólną wiedzę o przyrodzie ale dążenie do poszerzania wiedzy i świadomości publicznej dla ochrony niezmienionych i naturalnych ekosystemów. 19 Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec planowanych zmian w ustawie o lasach. Proponowane regulacje budzą poważne obawy w kontekście ochrony przyrody, interesu społecznego oraz długofalowych skutków dla gospodarki leśnej. W szczególności zwracamy uwagę na: 1. ryzyko zwiększenia nadużyć, 2. ograniczenie realnego udziału społeczeństwa w decyzjach dotyczących lasów, 3. zagrożenie dla obszarów cennych przyrodniczo i lokalnych społeczności, 4. brak rzetelnych konsultacji społecznych przy tak istotnych zmianach prawnych. Lasy pełnią kluczową rolę w ochronie klimatu, bioróżnorodności oraz jakości Uwagi nieuwzględniona Projekt jest konsultowany ponownie – pierwsze uzgodnienia i konsultacje projektu w obecnym kształcie (w 2025 r.) trwały 21 dni. Trudno się również zgodzić z twierdzeniem, że projektowana regulacja nie leży w interesie społecznym i ochrony przyrody, doprowadzi do nadużyć i ograniczenia udziału społeczeństwa w decydowaniu o lasach a ponadto stworzy zagrożenie dla obszarów chronionych – założenia i kształt ustawy idą w dokładnie przeciwnym kierunku. Powyższe uwagi są niezrozumiałe w świetle projektowanej regulacji i przedstawionego do niej uzasadnienia. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych życia mieszkańców. Zmiany w prawie regulującym ich funkcjonowanie powinny być poprzedzone szeroką debatą społeczną oraz analizą długoterminowych konsekwencji. W związku z powyższym apelujemy o: • wstrzymanie procedowania proponowanych zmian, • przeprowadzenie szerokich i rzeczywistych konsultacji społecznych, • uwzględnienie głosu organizacji społecznych i ekspertów przyrodniczych. 20 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego Całość projektu Wniosek o całkowite odrzucenie projektu Projekt ustawy w proponowanym brzmieniu jest niezasadny i nie powinien być procedowany. Proponowane zmiany są szkodliwe dla firm branży drzewnej i będą prowadzić do negatywnych konsekwencji gospodarczych, społecznych i prawnych. Szczególnie wpłynie na wzrost cen surowca drzewnego pochodzącego z PGL Lasy Państwowe, które są monopolistą na rynku surowca drzewnego. Nie przedstawiono żadnych analiz skutków regulacji (OSR) proponowanej regulacji na ostateczne ceny drewna okrągłego z PGL Lasy Państwowe, zakładając jedynie, że ich nie będzie. Wprowadzenie zmian w obecnym kształcie stanowi zagrożenie dla pozycji polskich - Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy nie zakłada zmniejszenia pozyskiwania drewna przez PGLLP nie będzie, więc miał wpływu na sytuację branży drzewnej ani na ceny wskazanego w uwadze drewna okrągłego (stąd brak analiz w OSR skutków zjawiska, które w związku z projektowaną ustawą nie nastąpi). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych firm sektora drzewnego na rynku międzynarodowym, zwiększając w ostatecznym rozrachunku ceny surowca. Projektodawca pragnie obłożyć dodatkowym obciążeniem na rzecz ochrony przyrody surowiec drzewny, który jest najbardziej ekologicznym i odnawialnym surowcem. Zwiększając tym samym jego ostateczny koszt i ograniczając ostatecznie jego atrakcyjność w porównaniu z innymi materiałami substytucyjnymi, takimi jak beton, plastik, czy stal. W opinii PIGPD, na ochronę środowiska powinni łożyć ci, którzy je najbardziej obciążają – producenci betonu, plastiku, stali i ropy, gdyż to te branże mają największy wpływ na zanieczyszczenia i zmiany klimatu. 21 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu drzewnego Art. 1. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. Dostrzegając potrzebę dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody, wnosimy o przeniesienie tego obowiązku na branże, które w największym stopniu przyczyniają się do degradacji środowiska i zmian klimatycznych. W szczególności powinno to dotyczyć producentów betonu, plastiku, stali oraz sektora paliw kopalnych, które generują największy ślad węglowy i zanieczyszczenia dla środowiska. Nakładanie dodatkowych obciążeń na surowiec drzewny, które ma ujemny ślad węglowy jest zaprzeczeniem idei odchodzenia od wykorzystywania materiałów, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska. - Uwaga nieuwzględniona Branże przyczyniające się do degradacji środowiska uiszczają z tego tytułu kary bądź inne opłaty, przeznaczane za pośrednictwem NFOŚiGW na działania związane z ochroną środowiska. Na PGLLP nie nałożono obowiązków związanych z opłacaniem kar. Zasadne jest jednak, by część środków z tytułu sprzedaży drewna (majątek Skarbu Państwa) przeznaczyć na działania związane z ochroną przyrody, w szczególności na obszarach podlegających ochronie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. 22 Art. 2 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 projektu ustawy, art. 2 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 2 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 powoduje, że regulacje zawarte w art. 2 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 23 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Dotyczy wprowadzenia pkt. 21 w art. 401 w ust. 7 w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu Jak wskazano w pkt. 2 niniejszej tabeli, planowane wprowadzenie dodatkowych obciążeń na pozyskanie surowca drzewnego w PGL Lasy Państwowe, jest całkowitym zaprzeczeniem słusznych celów planowanych zmian, a mianowicie dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody. Na te cele w pierwszej kolejności powinny być obciążone materiały, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska (beton, stal, paliwa kopalne, plastik). Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. - Uwaga nieuwzględniona j.w. 24 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o wykreślenie „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” Nowe środki publiczne w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: Uwaga nieuwzględniona Środki mają być przeznaczane na działania związane z ochroną przyrody. Tymczasem gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna nie wynika z realizacji działań ochronnych, lecz Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Dotyczy wprowadzenia ust. 8a w art. 401c w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) nie powinny wyłączać arbitralnie przedsięwzięć, których celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Drewno, jako naturalny, odnawialny surowiec, stanowi kluczowy element zrównoważonej gospodarki i odgrywa istotną rolę w ochronie środowiska oraz klimatu. Wykorzystanie drewna jako zamiennika materiałów obciążających środowisko, takich jak beton, stal czy plastik, jest de facto działaniem na rzecz ochrony środowiska i klimatu. Drewno ma znacznie mniejszy ślad węglowy w porównaniu do tych materiałów, a jego zastosowanie w budownictwie, przemyśle czy produkcji przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Ponadto, gospodarka leśna oparta na zasadach zrównoważonego rozwoju zapewnia, że pozyskiwanie drewna nie prowadzi do degradacji lasów, lecz wspiera ich regenerację i zachowanie bioróżnorodności. Wykluczenie z finansowania przedsięwzięć związanych z gospodarczym wykorzystaniem drewna byłoby sprzeczne z celami ochrony środowiska i klimatu, ponieważ ograniczałoby możliwość zastępowania wysokoemisyjnych materiałów ekologicznymi alternatywami. W związku z tym, środki publiczne w NFOŚiGW powinny być kierowane również na projekty, które promują wykorzystanie 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska” stanowi przedmiot działań gospodarczych. Nie takie są założenia ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych drewna jako zrównoważonego surowca, wspierając tym samym transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i przyjaznej środowisku. Tym bardziej jakiekolwiek dodatkowe środki obciążające pozyskanie surowca drzewnego powinny być w pierwszej kolejności kierowane na promocję jego wykorzystania. 25. Art. 3 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 i 2 projektu ustawy, art. 3 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 3 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1 i 2, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 i 2 powoduje, że regulacje zawarte w art. 3 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1 i 2. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 i 2. 26 Art. 4 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2 i 3 projektu ustawy, art. 4 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 4 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2 i 3, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2 i 3 powoduje, że regulacje zawarte w art. 4 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2 i 3. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1, 2 i 3. 27 Art. 5 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 projektu ustawy, art. 5 traci swoją Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1,2,3 i 4. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 5 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2, 3 i 4, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 powoduje, że regulacje zawarte w art. 5 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2, 3 i 4. 28 Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej OSR – pkt 1 „Jaki problem jest rozwiązywany?” OSR nie przedstawia rzetelnej analizy przyczyn niedofinansowania ochrony przyrody, ograniczając się do wskazania braku środków finansowych bez oceny efektywności dotychczasowych mechanizmów finansowania oraz struktury wydatków beneficjentów. Pominięto analizę alternatywnych rozwiązań systemowych po stronie budżetu państwa. Uwaga częściowo uwzględniona W OSR dodano dodatkowe informacje dotyczy potrzeb finansowych przyszłych beneficjentów. 29 OSR – pkt 2 „Rekomendowane rozwiązanie” Projekt zakłada trwałe obciążenie PGL Lasy Państwowe nowym obowiązkiem finansowym, bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy gospodarką leśną a obowiązkiem finansowania zadań realizowanych przez inne podmioty administracji publicznej. Rozwiązanie narusza zasadę samofinansowania PGL LP. Uwaga nieuwzględniona. Patrz art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych i ustawowej zasady samofinansowania. 30 OSR – pkt 6 „Wpływ na sektor finansów publicznych” Analiza skutków finansowych nie uwzględnia długofalowych skutków dla Funduszu Leśnego, w tym ryzyka ograniczenia jego funkcji wyrównawczej Uwaga nieuwzględniona. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGLLP jak i przyszłe Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych oraz zdolności do finansowania zadań własnych PGL LP, zwłaszcza w warunkach niestabilnych rynków drewna. zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. 31 OSR – pkt „Wpływ na konkurencyjność gospodarki” Stwierdzenie o braku wpływu regulacji na sektor drzewny nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Pośrednie skutki obniżenia zdolności inwestycyjnych PGL LP mogą przełożyć się na podaż drewna i stabilność rynku surowca. Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona. Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym 32 OSR – warianty alternatywne Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona W świetle walki z deficytem budżetowym, rosnących obciążeń systemu ochrony przyrody związanych m.in. z wdrażanymi regulacjami unijnymi (np. rozporządzenie NRL) oraz wobec faktu, że zadania NFOŚiGW i wdrażane przez niego instrumenty są przedmiotem decyzji wnioskodawcy – MKiŚ, dokonywanie tego rodzaju analiz było bezprzedmiotowe. 33 OSR – całość OSR pomija ryzyko precedensowego charakteru regulacji, polegającej na trwałym transferze środków z jednego państwowego podmiotu gospodarczego na finansowanie zadań innych jednostek, co może prowadzić do dalszego rozszerzania tego mechanizmu w przyszłości. Uwaga nieuwzględniona Poszerzenie projektowanego mechanizmu każdorazowo wymagałoby przeprowadzenia odrębnych analiz i oceny skutków regulacji, jak również całego odrębnego procesu legislacyjnego dedykowanego takiej próbie. 34 Art. 1 – dodawany art. 58c ust. 1 ustawy o lasach Projekt wprowadza obligatoryjne, kwartalne wpłaty Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW bez wskazania konstytucyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych i systemowych podstaw trwałego obciążania jednego państwowego podmiotu finansowaniem zadań innych organów administracji publicznej. Rozwiązanie to narusza zasadę samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 35 Art. 1 – art. 58c ust. 2 ustawy o lasach Ustalenie sztywnej stawki 2% przychodów ze sprzedaży drewna nie uwzględnia zmienności koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów realizacji ustawowych zadań Lasów Państwowych, w tym związanych z adaptacją lasów do zmian klimatu. Uwaga nieuwzględniona Patrz również art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji na wypadek zdarzeń nagłych, mogących stanowić dodatkowe istotne obciążenie finansowe PGL LP. 36 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Projekt nie określa precyzyjnych kryteriów podziału środków pomiędzy beneficjentów, pozostawiając szeroką uznaniowość ministrowi właściwemu do spraw środowiska, co rodzi ryzyko braku przejrzystości i nierównego traktowania podmiotów. Uwaga nieuwzględniona Tego rodzaju szczegóły nie stanowią materii ustawowej. Ustawa wskazuje na obszary wsparcia (z odwołaniem do przepisów ustawy POŚ) i beneficjentów, a szczegóły dystrybucji środków będą wynikały z bieżących potrzeb i poziomu wpływających środków. Ograniczanie tego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych mechanizmu byłoby nieuzasadnione i mogłoby zagrażać jego celom. 37 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Wyłączenie z finansowania działań, których „bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna”, jest pojęciem nieostrym i może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz arbitralnych decyzji. Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy sytuacji związanych np. z potrzebą cięć sanitarnych, bezpieczeństwem publicznym, ochroną przeciwpożarową czy usuwaniem skutków klęsk, w których pozyskane drewno będzie stanowiło „efekt uboczny” przeprowadzonych działań. Zwracam uwagę, że beneficjentami środków będą podmioty ochrony przyrody, nie przedsiębiorstwa czy osoby fizyczne nastawione na zysk. 38 Art. 4 ust. 1–3 Mechanizm limitów wydatków i korekty po przekroczeniu 65% limitu nie uwzględnia specyfiki realizacji projektów przyrodniczych, które często mają charakter sezonowy i wieloletni, co może skutkować paraliżem finansowania w drugiej połowie roku. Uwaga nieuwzględniona Mechanizm stanowi wynik wieloletnich korelacji pomiędzy kontraktacją w wydatkowaniem środków, które sukcesywnie wzrasta z biegiem lat obowiązywania danego programu wsparcia. Dostępność środków umożliwi zaciąganie zobowiązań, ale faktyczne wydatkowanie jest ograniczone zarówno sezonowo, jak i proceduralnie (przepisy Pzp). 39 Art. 5 – wejście w życie ustawy Vacatio legis wynoszące 14 dni jest niewystarczające dla dostosowania planów finansowych Lasów Państwowych oraz Funduszu Leśnego do nowych, istotnych obciążeń finansowych. Uwaga nieuwzględniona W zakresie skutków dla głównych podmiotów na które oddziałuje ustawa (PGL LP, NFOŚiGW) art.3.: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. 40 Uzasadnienie – „Cel i potrzeba regulacji” Uzasadnienie powiela tezy o „braku środków” oraz „pilności” bez wykazania, że Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przyczyną jest brak mechanizmu finansowania, a nie np. struktura wydatków, priorytety, efektywność dotychczasowych programów, bariery proceduralne lub brak przygotowania projektów. Brakuje analizy przyczynowej (co konkretnie blokuje absorpcję środków UE i dlaczego nie działa finansowanie budżetowe). Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Jego założenia były przygotowane z udziałem komórek MKiŚ oraz podmiotów nadzorowanych, zaangażowanych w obsługę beneficjentów i programów wsparcia. Ewaluacja programów obecnej perspektywy finansowej wykaże szczegółowo główne problemy z absorpcją środków, ale z analiz resortu jasno wynika, że jedną z głównych przyczyn był brak współfinansowania krajowego projektów. 41 Uzasadnienie – „Stan aktualny” (część o wkładzie własnym i programach FEPW/FEnIKS) Wskazanie alokacji (310 mln zł, 34 mln zł) nie dowodzi konieczności stałego obciążenia PGL LP – brak informacji, jaka część alokacji realnie przepadnie bez nowego źródła, jakie są terminy naborów, ile projektów jest gotowych i na jaką wartość wkładu własnego. Uzasadnienie ma charakter argumentacji publicystycznej, nie analitycznej. Uwaga nieuwzględniona Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Procedowane obecnie założenia WRF – Nowej Perspektywy Finansowej 2028-2034 przewidują jeszcze większy udział wkładu własnego beneficjentów (ok. 40 %) zatem należy oczekiwać, że potrzeby w zakresie współfinansowania istotnie wzrosną. 42 Uzasadnienie – „Projektowane zmiany” (opis wpływu na Fundusz Leśny i „zabezpieczenia”) Uzasadnienie przyznaje, że wpłaty obciążą koszty nadleśnictw i część z nich może wymagać dopłat z Funduszu Leśnego, ale nie przedstawia analizy ryzyk: osłabienia funkcji wyrównawczej Funduszu, ograniczenia zdolności reagowania na klęski (susze, gradacje, pożary), ani skutków dla wykonywania ustawowych zadań LP. Uwaga nieuwzględniona Analiza była oparta zarówno o dane historyczne jak i dane prognozowanego pozyskania drewna i jego cen (które od lat kształtują się stabilnie). Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 43 Uzasadnienie – „Przewidywane skutki...” (teza: brak naruszenia samofinansowania i stabilności) Stwierdzenie, że wpłaty „nie zagrożą stabilności” i „nie naruszą zasady samofinansowania” jest nieudowodnione: przywołano wyłącznie historyczne zyski, bez analizy cykliczności rynku drewna, kosztów adaptacji do zmian klimatu oraz ryzyk nadzwyczajnych. Zysk historyczny nie jest gwarancją utrzymania możliwości finansowania zadań ustawowych przy nowym stałym obciążeniu. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie j.w. 44 Uzasadnienie – argumentacja „statio fisci / brak odrębności od Skarbu Państwa” Fragment uzasadnienia sugeruje, że skoro PGL LP nie ma odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, to ustawodawca może dowolnie przekierowywać środki, a przesunięcie nie narusza samofinansowania. To rozumowanie jest nadmiernie uproszczone i nie odnosi się do konstrukcji gospodarki finansowej LP, funkcji Funduszu Leśnego oraz wymogów ciągłości finansowania zadań własnych LP. Uzasadnienie nie powinno zastępować analizy legalności i proporcjonalności tezą o „możliwości” przesunięć. Uwaga nieuwzględniona Wnioskodawca jako organ nadzorujący PGL LP i zatwierdzający plan finansowo-gospodarczy tej organizacji ma wystarczającą wiedze nt. potrzeb i możliwości finansowych Lasów Państwowych. Należy przypomnieć, że od lat funkcjonuje analogiczny mechanizm przekierowujący taki sam, 2 % strumień środków na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg i dotychczas ani jego proporcjonalność, ani legalność nie była kwestionowana. 45 Uzasadnienie – „Wpływ społeczny / rynek pracy / zdrowie” Uzasadnienie zawiera szerokie, niedookreślone deklaracje (poprawa zdrowia, mikroklimatu, efekt emocjonalny, „skanalizowanie ruchu turystycznego”) bez wskaźników, mechanizmu osiągania efektów i bez ryzyka kosztów ubocznych (np. ograniczeń finansowania działań LP w terenie). Taka argumentacja nie spełnia standardu uzasadnienia regulacji. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie jest wystarczające względem charakteru projektu i skali jego oddziaływania. 46 Uzasadnienie – „Pozostałe informacje” Stwierdzenie „Projekt ustawy jest zgodny z prawem UE” nie jest poparte analizą. Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych (teza o zgodności z prawem UE) Uzasadnienie powinno wykazać, czy mechanizm nie narusza zasad pomocy publicznej, przejrzystości finansów, oraz czy nie powoduje ryzyk w zakresie konkurencji w sektorze leśno-drzewnym (choćby pośrednio). Weryfikacja w tym względzie następuje na późniejszym etapie legislacyjnym – jeśli właściwy organ poweźmie wątpliwość co do prawdziwości deklaracji w świetle treści projektu. 47 Uzasadnienie – całość (brak ograniczeń czasowych i ewaluacji) Uzasadnienie nie przedstawia uzasadnienia dla stałego, bezterminowego charakteru mechanizmu. Brak planu ewaluacji, przeglądu skuteczności oraz kryteriów zakończenia/zmiany mechanizmu po wykorzystaniu perspektywy 2021–2027 lub po poprawie finansowania ochrony przyrody. Uwaga nieuwzględniona Na etapie ustawowym nie można założyć tymczasowości projektowanych rozwiązań. Projekt zakłada ewaluację wprowadzanego mechanizmu ustawowego i przeglądu jego efektów w świetle przyszłych uwarunkowań. 48 Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność Działając z upoważnienia Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MOZ NSZZ „Solidarność” przy RDLP w Radomiu następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85% wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym- nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy – albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi. Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 49 Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ STANOWISKO nr 1/02/2026 1. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ stanowczo protestuje przeciwko kolejnemu pominięciu — w pracach opiniodawczych wyżej wymienionego projektu — reprezentatywnych związków zawodowych. Niedopuszczalny jest również zbyt krótki termin (7 dni) ustalony dla konsultacji publicznych. Uzasadnienie: . Projektodawcy w punkcie 5 OSR (Ocena Skutków Regulacji) decydują: cyt. „Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe”. Teza ta nie jest zgodna z prawdą, gdyż projekt jest kolejną ustawą, który próbuje obciążyć Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe(PGL Uwagi nieuwzględnione Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 2.Uwaga bez związku z zakresem regulacji – działania, o których mowa w uwadze, nie są działaniami nieuprawnionymi (są wdrażane przez podmioty takie jak PGL LP i RDOŚ/GDOŚ), nie mają też w charakteru systemowego, lecz tymczasowy (zabezpieczenie w postaci moratorium, weryfikacja potencjalnych rezerwatów z Shadow list) a przez to trudno zakładać, że przyczynią się do likwidacji podmiotu z ponad 100-letnią historią funkcjonowania. Jak wskazywano wcześniej, założenia projektu były poparte analizą już istniejących zobowiązań Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP) kolejną daniną w wysokości 2% przychodów. Takie działanie musi mieć wpływ na stabilność firmy PGL LP oraz na warunki pracy i płacy jej pracowników. 2. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ Solidarność negatywnie ocenia projekt ustawy UD108, który w powiązaniu z innymi nieprawnymi działaniami MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), może doprowadzić do likwidacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Uzasadnienie: W punkcie 4 OSR projektodawcy przyjmują, że projekt wpłynie na PGL LP poprzez cyt. „Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa“. Chociaż gdyby projektodawca uważniej przeczytał ustawę o lasach napisałby poprawnie „Pogorszenie wyniku PGL LP“, gdyż celem tej firmy nie jest osiąganie zysków. Ponadto w punkcie 7 OSR w wierszu dodatkowe informacje projektodawcy, szczegółowo informują o warunkach gospodarowania PGL LP, cyt: „Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroko zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na PGL LP, jak również dostępnych danych finansowych. Nie bez wpływu pozostały informacje o wynikach licznych kontroli, które wskazywały na nieprawidłowości i niezgodne z prawem wykorzystywanie majątku Skarbu Państwa przez jednostki PGL LP. Mimo kilkukrotnie większej skali niż proponowane 2 % przychodu, działania te nie zachwiały finansami ani wynikiem finansowym organizacji. Działania podjęte w ramach resortu, reformujące system zarządzania i finansowy LP przynoszą efekty m.in. w postaci ograniczania kosztów administracyjnych oraz wymuszają analizę prowadzonych działań również w aspekcie ekonomicznym. Daje to dodatkową gwarancję zabezpieczenia środków na działania przewidziane w projekcie ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów... kończąc ją wyjaśnieniami cyt. „ ....Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda funduszu leśnego, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2% przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóty saldo funduszu leśnego jest dodatnie“. Potwierdzają więc, że po wyczerpaniu funduszu leśnego, takie rozwiązanie będzie niemożliwe lub zabójcze dla PGL LP. Projektodawcy nie analizują wpływu nieprawnych decyzji podjętych dotychczas przez MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), znacząco ograniczających możliwości przychodowe PGL LP (ok. 2 mld zł). W OSR brak jest również Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych informacji, że saldo funduszu leśnego w ostatnich latach drastycznie spada i przy takim tempie spadku, wystarczy go na 2-3 lata. Lasy Państwowe są już obciążone daniną w wysokości 2% przychodów rocznie (ok. 230 mln zł) na potrzeby dróg samorządowych. Odprowadzają również do budżetu znaczące podatki: VAT, PIT, CIT oraz podatki lokalne (ok. 2,5 mld). Istniejące w Polsce formy ochrony przyrody w większości leżą na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe. PGL LP ponosi znaczące koszty inwentaryzacji zasobów, często opracowania planów zadań ochronnych oraz ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p.pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem i innym szkodnictwem). Lasy Państwowe od wielu lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Łączne roczne koszty wydatkowane na ten cel to ok. 30 mln zł. Nieracjonalne drenowanie finansów Lasów Państwowych doprowadzi finalnie do ich likwidacji – przykłady z przeszłości na innych przedsiębiorstwach państwowych są doskonale znane. Wobec powyższego Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ wnosi do wszystkich organów państwa, mających wpływ na stanowienie prawa, o odrzucenie projektu w całości. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 50 Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce Ustawa o lasach: art. 58c (Projekt: art. 1 ... – zmiana dot. art. 58c) Projektowana regulacja dotycząca dystrybucji środków pochodzących z Lasów Państwowych powinna zapewniać jednoznaczne zakwalifikowanie środków w systemie finansów publicznych oraz pełną transparentność i kontrolę (parlamentarną/budżetową). Model „dystrybucji środków” poza reżimem budżetowym zwiększa ryzyko nieczytelności strumienia finansowego i rozproszenia odpowiedzialności. skreślić projektowaną zmianę art. 58c Uwaga nieuwzględniona Przekazywanie środków do NFOŚiGW uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich co jest bardzo istotne w ochronie przyrody. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnie. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody. Należy zauważyć, że NFOŚiGW objęty jest stabilizującą regułą wydatkową (SRW), o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (uofp), a jego wydatki podmiotów objęte są limitem wydatków SRW i podlegają ścisłej kontroli. 51 Prawo ochrony środowiska: art. 401c ust. 8 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 401c ust. 8) Powierzenie gospodarowania środkami (uzyskanymi z Lasów Państwowych) Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zamiast budżetowi państwa zwiększa pośrednictwo instytucjonalne, może osłabiać przejrzystość oraz utrudniać kontrolę publiczną i parlamentarną nad strumieniem wydatków. Skreślić projektowaną zmianę art. 401c ust. 8 POŚ (tj. pozostawić rozwiązanie budżetowe / nie przenosić gospodarowania środkami do NFOŚiGW). Uwaga nieuwzględniona Wyjaśnienie jw. 52 Prawo ochrony środowiska: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 400a ust. 1 wskazanych punktów) Projektowane wyłączenie typu: „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” jest nieostre i może blokować działania ochronne, w których pozyskanie drewna jest skutkiem ubocznym (np. cięcia sanitarne, bezpieczeństwo publiczne, Skreślić projektowaną zmianę Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy przykładów przywołanych w uwadze („skutków ubocznych”). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona przeciwpożarowa, usuwanie skutków klęsk). 53 Związek Zawodowy „Budowlani” Biorąc udział w konsultacjach społecznych dotyczących projektu ustawy UD108, Krajowa Sekcja Leśnictwa i Ochrony Środowiska ZZ „Budowlani” przedstawia negatywną opinię oraz zastrzeżenia merytoryczne wobec zaproponowanych rozwiązań legislacyjnych. 1. Brak systemowego rozwiązania problemu finansowania ochrony przyrody. Choć projekt identyfikuje realny problem niedofinansowania ochrony przyrody (w szczególności parków narodowych i RDOŚ), proponowany mechanizm nie rozwiązuje go w sposób systemowy. Przeniesienie ciężaru finansowania z budżetu państwa na Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe stanowi w istocie quasi-podatek sektorowy, który zastępuje odpowiedzialność Skarbu Państwa za realizację konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska. Rozwiązanie to nie eliminuje przyczyn niedofinansowania, a jedynie przesuwa je na jeden podmiot gospodarczy przez co może doprowadzić do narusza zasady samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe wynikającej z Art. 50 UoL. 2. Wątpliwa zasadność progresywnego systemu stawek (art. 58c ust. 2 ustawy o lasach) Projektowany progresywny system stawek uzależniony od wolumenu pozyskania drewna wprowadza mechanizm fiskalny o charakterze sankcyjnym, który nie jest Uwagi nieuwzględnione 1.Zadaniem ustawy jest stworzenie dodatkowego mechanizmu wsparcia (finansowania) ochrony przyrody, realizowanej przez podmioty ustawowo do tego wskazane; nie ma na celu systemowego rozwiązania problemu, bo do tego potrzebne byłyby środki znacznie przewyższające możliwości Lasów Państwowych. 2. Uwaga nieadekwatna do konsultowanego projektu ustawy (progresywny system stawek był proponowany w pierwotnym projekcie ustawy, w roku 2024, i projektodawca odstąpił od tego pomysłu na początku 2025 roku, przedstawiając nowy projekt ustawy) 3. Zakres został zawężony względem postulowanych przez organy ochrony przyrody do obszarów priorytetowych. Aktualny projekt ustawy dokładnie je precyzuje. Pozostałe uwagi odnoszą się do pierwotnego projektu ustawy (z 2024 r.), co pozwala sądzić, że konsultujący nie zapoznał się z projektem aktualnym, konsultowanym powtórnie – w sierpniu 2025 r. i obecnie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych powiązany z rzeczywistym oddziaływaniem na środowisko, lecz wyłącznie z ilością pozyskanego surowca. Pomija się takie czynniki jak struktura wiekowa drzewostanów, cele hodowlane, potrzeby sanitarne czy zobowiązania międzynarodowe. W praktyce może to prowadzić do zniekształcenia racjonalnej gospodarki leśnej oraz decyzji podejmowanych pod presją fiskalną, a nie przyrodniczą. Dodatkowo, w sytuacji ograniczania pozyskania drewna w związku z realizacją celów klimatycznych (LULUCF), wpływy do NFOŚiGW mogą okazać się niestałe i niewystarczające, co podważa stabilność całego mechanizmu finansowego. 3. Nieprecyzyjne i zbyt szerokie kierunki wydatkowania środków (art. 401c ust. 8a POŚ)Projekt nie zawiera wystarczająco precyzyjnych gwarancji, że środki pochodzące z wpłat Lasów Państwowych będą kierowane na jasno zdefiniowane, priorytetowe cele ochrony przyrody. Brak ustawowego katalogu zadań oraz pozostawienie kluczowych decyzji programom priorytetowym NFOŚiGW stwarza ryzyko rozproszenia środków, finansowania działań o niskiej efektywności ekologicznej lub dublowania innych instrumentów wsparcia. 4.Ryzyko naruszenia stabilności finansowej Lasów Państwowych Choć OSR wskazuje, że planowane wpłaty nie zagrażają zasadzie samofinansowania Lasów Państwowych, ocena ta opiera się na danych historycznych i krótkookresowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Nie uwzględnia ona w wystarczającym stopniu zmienności rynku drewna, rosnących kosztów pracy, energii oraz realizacji dodatkowych obowiązków środowiskowych. Stałe obciążenie finansowe może w dłuższej perspektywie ograniczyć zdolność LP do inwestowania w trwałość lasów i adaptację do zmian klimatu. 5. Niewystarczające zabezpieczenia w zakresie klęsk żywiołowych (art. 58c ust. 5)Choć projekt przewiduje możliwość wyłączenia drewna pozyskanego w wyniku klęsk żywiołowych z podstawy naliczania wpłat, mechanizm ten pozostaje uznaniowy i nieprecyzyjny. Brak jednoznacznych kryteriów może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz niepewności planistycznej po stronie jednostek Lasów Państwowych, szczególnie w warunkach nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych. 6. Automatyczna waloryzacja stawek bez mechanizmu korekcyjnego (art. 58c ust. 7)Wprowadzenie corocznej waloryzacji stawek o wskaźnik CPI, bez powiązania jej z kondycją finansową Lasów Państwowych ani realnymi potrzebami ochrony przyrody, może prowadzić do automatycznego wzrostu obciążeń, niezależnie od sytuacji gospodarczej sektora leśnego. Brak mechanizmu okresowej ewaluacji zasadności stawek należy uznać za istotną lukę regulacyjną. 7. Skutki pośrednie dla sektora drzewnego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wprowadzenie dodatkowych obciążeń finansowych dla Lasów Państwowych w dobie dekoniunktury na rynku surowców drzewnych może skutkować wzrostem cen drewna, co uderzy w konkurencyjność polskiego przemysłu meblarskiego i budowlanego, pogłębiając negatywne skutki gospodarcze. Projekt UD108, mimo słusznie zidentyfikowanego problemu, w obecnym kształcie należy ocenić negatywnie. Proponowane rozwiązania mają charakter doraźny i fiskalny, nie zapewniają stabilnego, systemowego finansowania ochrony przyrody oraz przerzucają odpowiedzialność państwa na jeden podmiot gospodarczy – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. 54 Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej Działając z upoważnienia Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MSPL NSZZ „Solidarność” RŚ i ZR następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy — albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), do kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 55 Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot Cała nowelizacja; Art. 1 ustęp 2 Dochodowe użytkowanie lasów publicznych przez Lasy Państwowe powinno przekładać się na godne finansowanie ochrony przyrody. Stowarzyszenie wskazuje, że środki te powinny trafić bezpośrednio (bez pośrednictwa ze strony NFOŚiGW) do polskich parków narodowych czyli instytucji zarządzających najcenniejszymi fragmentami rodzimej przyrody, które jednak pozostają w stanie permanentnego niedofinansowania (wyjątek stanowi Tatrzański Park Narodowy). Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „1. Dyrektor Generalny dokonuje corocznie wpłat na rzecz parków narodowych w łącznej wysokości stanowiącej równowartość 5% przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. 2. Wysokość środków wypłacanych poszczególnym parkom narodowym określana jest na podstawie podziału kwoty, o której mowa w ust. 1 przez liczbę ustanowionych parków narodowych.”. Uwaga nieuwzględniona. Podmioty publiczne które mają być beneficjentami środków, to w większości podmioty funkcjonujące w systemie finansów publicznych. Nie ma prawnej możliwości bezpośredniego przekazywania im środków przez Lasy Państwowe. Pozostałe uwagi („Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna”) dotyczą projektu w wersji z 2024 r. i są nieadekwatne do procedowanego projektu ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Taki mechanizm jest prosty i uniezależniony od interpretacji (obecnie nie wiadomo nawet czy projekt wskazuje na m3 grubizny netto czy brutto). Podobny mechanizm już funkcjonuje i dotyczy odpisu na Fundusz Drogowy. Należy zrezygnować także z uznaniowych wyłączeń, dotyczących drewna pozyskanego „z obszarów objętych działaniem siły wyższej”. Praktyka pokazuje, że jest to pojęcie bardzo szeroko interpretowane przez Lasy Państwowe. Każdorazowo więc będzie to wymagać całej procedury sprawdzającej i dużego zaangażowania kadrowego po stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska, generując zbędne koszty. 56 Cała nowelizacja Jak wskazano w opinii PROP nr 2024-12 funkcjonujące zapisy promują dofinansowywanie parków narodowych z Funduszu Leśnego na działania ochronne „realizowane metodami gospodarki leśnej. Stoi to w jaskrawej sprzeczności z główną ideą powoływania parków narodowych czyli zachowaniu spontanicznych procesów przyrodniczych kształtujących naturalną dynamikę ekosystemów leśnych. Należy poprawić przepisy, które de facto w zamian za dofinansowanie z Funduszu Leśnego wymuszają na parkach narodowych nieprawidłowe i szkodliwe przyrodniczo praktyki. zmienić art. 58 ust 3a punkt 1 poprzez skreślenie sformułowania „realizowanej metodami gospodarki leśnej, dodać pkt 1a o brzmieniu „badania naukowe i ochronę przyrody, z wyłączeniem działań związanych z pozyskaniem drewna z ekosystemów leśnych. Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji 57 Cała nowelizacja Projekt nowelizacji powinien być okazją nie tylko do sprawiedliwego finansowania ochrony przyrody ze środków wypracowanych przez Lasy Państwowe z po art. 58b dodaje się art. 58ab w brzmieniu: „art. 58ab. 1. Zabroniona jest działalność Lasów Państwowych wykraczająca poza zakres zarządu Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych użytkowania lasów publicznych, ale także powinien uniemożliwić wydatkowanie tych środków na cele niezwiązane z zarządem nad lasami. Decyzje i zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych wydawane są w oparciu o art. 33 ust. 3 pkt 3, 8 i art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, jednak zadania Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych określone w tych przepisach traktowane są bardzo szeroko i wykorzystywane do wydatkowania środków na cele wykraczające poza te, do realizacji których Lasy Państwowe zostały powołane. Jednocześnie w ustawie o lasach brakuje regulacji określających zakres i sposób prowadzenia nadzoru nad Lasami Państwowymi, w tym w odniesieniu do gospodarki finansowej. Społeczeństwo, w tym organizacje społeczne, nie ma zagwarantowanej ścieżki prawnej, po zwalającej na zakwestionowanie budzących wątpliwości działań Lasów Państwowych. W efekcie mamy do czynienia z taką strukturą zarządzania finansami w Lasach Państwowych, w której przeważająca część decyzji podejmowana jest na poziomie wewnętrznych dokumentów Dyrektora Generalnego i dyrektorów regionalnych, a społeczeństwo obywatelskie nie ma narzędzi ich kwestionowania, pomimo że lasy stanowią dobro publiczne. W dacie konsultacji publicznych znane są już ustalenia związane z audytem gospodarki finansowej Lasów Państwowych lasami wynikający z art. 4 ust. 3 polegająca, w szczególności na: a) bezpośrednim lub pośrednim finansowaniu przez Lasu Państwowe projektów lub przedsięwzięć służących celom wykraczającym poza zadania określone ustawą, w tym działań promocyjnych lub wspierających na rzecz samorządów, partii politycznych oraz osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej; b) przekazywaniu środków funduszu leśnego na cele wykraczające poza określone w art. 58.”. oraz art. 59 otrzymuje brzmienie: 24 „art. 59. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej w Lasach Państwowych, mając na uwadze, że niedopuszczalne jest przekazywanie przez Lasy Państwowe środków na rzecz innych podmiotów poza określonymi w ustawie przypadkami.” oraz wykreślenie w § 19 ust. 2 lit. pkt. 3 z rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych za lata 2019-2023 r. Skala niegospodarności i marnotrawstwa jest uderzająca, ale nie wystarczy jedynie pociągnąć do odpowiedzialności za nadużycia, lecz trzeba uszczelnić obecne regulacje. Należy ukrócić praktykę niekontrolowanego i uznaniowego przekazywania przez nadleśniczych części dodatniego wyniku finansowego wypracowanego przez zarządzane przez nich nadleśnictwa na cele niezwiązane z ich podstawową działalnością. 58 Polskie Towarzystwo Leśne Zaproponowane w projekcie Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (projekt z dnia 30 stycznia 2026 r. Druk UD 108) zmiany zakładają obciążenie Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe stałą daniną w wysokości 2% przychodu ze sprzedaży drewna, niezależnie od jego bieżącej kondycji finansowej, czy osiąganego zysku. Założono, że z tego tytułu każdego roku Lasy Państwowe odprowadzać będą przeciętnie ok. 214-216 mln złotych. Projektodawcy, w ocenie skutk6w regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu do ww. projektu nie zakładają żadnych negatywnych skutków wprowadzanej regulacji, m.in. projekt nie będzie miał wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna (ponieważ ewentualna fluktuacja ceny drewna spowodowana jest warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym). Z tych tez względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz Uwagi nieuwzględnione Projekt nie ma wpływu na wielkość pozyskania i sprzedaży drewna przez PGL LP. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGL LP jak i przyszłe zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. Ocenie w OSR podlegają długoterminowe skutki powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, w tym ich skumulowane efekty: pozytywne oraz negatywne. OSR nie może jednak – wbrew przedstawionym sugestiom – uwzględniać tymczasowych zadań resortu realizowanych w ramach aktów wewnętrznych o charakterze zarządczym, nie normatywnym. Są one ograniczone czasowo i terytorialnie, podlegają stałemu monitoringowi i zawierają mechanizmy odstępstw, a ich celem jest jedynie zabezpieczenie wartości przyrodniczych lub społecznych do czasu wdrożenia docelowych rozwiązań legislacyjnych, których skutki zostaną poddane w przyszłości oddzielnej ocenie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych papierniczą. Zmiany nie będą miały też istotnego wpływu na dzialalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu, ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Polskie Towarzystwo Leśne z niepokojem przyjmuje diagnozy (bardzo optymistyczne) zawarte w ocenie skutków regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu, dotyczące możliwych konsekwencji wdrażanej regulacji. W naszej ocenie są one błędne. Zdaniem PTL istnieje realne ryzyko wystąpienia znaczących negatywnych skutków dla funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w dalszej kolejności całego sektora leśno-drzewnego. W ocenie skutków regulacji należy uwzględnić również efekt skumulowany proponowanej regulacji wraz z szeregiem inicjatyw realizowanych obecnie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w szczególności wskazać należy: trwającą obecnie ogólnopolską akcję wyznaczania starolasów, konsekwentne utrzymywanie moratorium na obszarze kilkudziesięciu tysięcy hektarów, intensywną akcję wyznaczania nowych rezerwat6w, propozycję objęcia 17% lasów (w zarządzie PGL LP) - tzw. lasów cennych przyrodniczo wzmocnioną ochroną, wyznaczanie lasów społecznych wokół jedenastu aglomeracji miejskich. Większość przedstawionych uwag dotyczy opisu bieżących trudności branży drzewnej, zdarzeń niezwiązanych w żaden sposób z ustawą, jak również trwających procesów, których rezultat nie jest obecnie znany (jak np. pilotażowy proces wzmacniania funkcji społecznych lasów wokół wybranych dużych miast, tworzenie nowych rezerwatów przyrody, wyznaczanie starolasów). Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym. Dowodzą temu dane wielokrotnie prezentowane publicznie w ostatnich miesiącach przez MKiŚ zarówno w mediach, jak i przy okazji spotkań z przedstawicielami branży leśno-drzewnej oraz resortu finansów i gospodarki w ramach udziału przedstawicieli MKiŚ i PGL LP w pracach Rady ds. Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego. Osiągnięto to przy stałym wzroście pozyskania drewna, do poziomu który należy utrzymać, jako wsparcie rodzimego przemysłu i którego przekroczenie byłoby sprzeczne z ideą zrównoważonej gospodarki leśnej. W ciągu ostatnich dekad systematycznie wdrażano w PGL LP szereg rozwiązań pro-przyrodniczych, zgodnych z koncepcją leśnictwa bliższego naturze. Działania te wiązały się ze znacznymi nakładami finansowymi lub zwiększonymi kosztami pozyskania drewna. Nie przeszkodziło to jednak w osiąganiu stabilnych i wysokich wyników finansowych PGL LP. Tworzenie nowych form ochrony, biogrup, znaczna redukcja rębni złożonych, certyfikacja FSC i tworzenie sieci powierzchni referencyjnych – te i inne działania Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Niezależnie od oceny powyższych działań należy stwierdzić, że ich nieuchronnym skutkiem będzie znaczące ograniczenie podaży drewna, w szczególnosci wielkowymiarowego drewna liściastego. Już w tej chwili zaznaczający się deficyt surowca drzewnego skutkuje wzrostem jego ceny, a branża drzewna odnotowuje bardzo znaczący spadek produkcji oraz rentowności. Niewątpliwie problem ten będzie się pogłębiał, wskutek postępującego ograniczania gospodarki leśnej na kolejnych obszarach. Wiarygodne rozpoznanie faktycznych konsekwencji gospodarczych, społecznych, a także przyrodniczych możliwe będzie dopiero po zakończeniu realizacji ww. inicjatyw (po ich pełnym praktycznym wdrożeniu). W związku z powyższym wprowadzanie na tym etapie (w sytuacji niedookreślonych warunków ekonomicznych przyszłego funkcjonowania PGL LP) kolejnego istotnego obciążenia finansowego dla PGL LP należy ocenić jako wysoce ryzykowne, ponieważ może ono zainicjować wystąpienie szeregu niebezpiecznych zjawisk zagrażających dalszemu funkcjonowaniu Lasów Państwowych oraz prowadzących do załamania sektora leśno-drzewnego. W szczególności zagrożona będzie samowystarczalność finansowa Lasów Państwowych, z której wynika obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Przedmiotowa danina w połączeniu z postępującymi ww. ograniczeniami możliwości prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej finalnie nie miały wpływu ani na ceny, ani sytuację finansową PGL LP. Analiza danych historycznych, w tym okresów stagnacji gospodarczej, nie pozwala zatem przyjąć hipotezy o jakimkolwiek zagrożeniu dla bezpieczeństwa organizacyjnego PGL LP, jak również cen i dostępności surowca. Wynika to z faktu, że równoważenie funkcji przyrodniczych, społecznych i przyrodniczych zbiega się ze stałym zwiększaniem kompetencji pracowników PGL LP, optymalizacją procesów, wdrażaniem nowoczesnych technologii, mechanizacją, informatyzacją itd. Dodatkowo, zaplanowane działania związane ze wzmacnianiem funkcji przyrodniczych i społecznych lasów będą co najmniej równoważone przez gwałtownie rosnącą liczbę drzewostanów w wieku rębnym pochodzących z nasadzeń powojennych, jak również przyspieszenie przebudowy części drzewostanów, szczególnie monokultur degradujących siedliska. OSR opiera się na wieloletnich średnich danych, nie na krótkookresowych trendach gospodarczych, które mają wpływ zarówno na sytuację przedsiębiorstw sektora drzewnego, jak i wyniki PGL LP. Wskazane nakłady PGL LP na ochronę przyrody to, jak określono w uwagach, również jedynie „wiarygodne szacunki” które nie znajdują pokrycia w bezpośrednich danych finansowych systemów księgowego PGL LP. Bez wątpienia działalność PGL LP w pewnej mierze przyczynia się także do ochrony zasobów przyrodniczych, ale wynika to m.in. z faktu istniejących w tym zakresie zobowiązań ustawowych (art. 7 uol) oraz gospodarowania na majątku Skarbu Państwa. „Podzielenie się” wypracowanym przychodem ze Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych doprowadzi do tego, ze Lasy Państwowe staną się deficytowe. Obecnie, głównie ze względu na pełnienie licznych funkcji pozaprodukcyjnych (usługi regulacyjne, rekreacyjne, ochrona walorów przyrodniczych) ponad połowa nadleśnictw jest deficytowa, są one dotowane dopłatami z funduszu leśnego, który zasilają pozostałe nadleśnictwa (dochodowe). Obecną kruchą równowagę łatwo zburzyć nieodpowiedzialnymi, nie popartymi rzetelną analizą ryzyka wystąpienia negatywnych skutków, zmianami w Ustawie o lasach, takim przykładem są zmiany proponowane w przedmiotowej nowelizacji oznaczonej symbolem UD108. Potencjalne straty, także przyrodnicze, mogą być drastyczne. Obecnie przytłaczającą większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody znajduje się na obszarach leśnych zarządzanych przez Lasy Państwowe, np. rezerwaty (85% na gruntach LP), parki krajobrazowe (88 % lasów w granicach PK stanowią grunty zarządzane przez LP), obszary Natura 2000 (ekosystemy leśne w Naturze 2000 zajmują 3,3 mln ha, w tym ogromna większość, bo aż 87,5% znajduje się na gruntach zarządzanych przez LP), użytki ekologiczne (w zarządzie LP zewidencjonowano 8253 użytków ekologicznych o pow. 30 442 ha, co stanowi 99 % użytków ekologicznych w Polsce), ochrona strefowa (w Polsce funkcjonuje średnio 3989 stref z tego 3893 - 97,6% zlokalizowanych jest na gruntach zarządzanych przez LP), na gruntach PGL sprzedaży drewna z podmiotami ochrony przyrody pozwoli uzyskać efekt synergii i wzmocnić krajowy system, bez uszczerbku dla realizacji innych zadań ustawowych PGL LP. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP ustanowiono zaewidencjonowano 11 314 pomnik6w przyrody, co stanowi jedną trzecią wszystkich pomników przyrody w Polsce. Należy podkreślić, że Lasy Państwowe już teraz ponoszą ogromne koszty ochrony rodzimej przyrody (ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk przyrodniczych, ochrona krajobrazowa, szeroko definiowana ochrona różnorodności biologicznej, ochrona przed pożarami, chorobami, szkodnikami, przed kradzieżami, kłusownictwem, ochrona zasobów genowych polskiej fauny i flory). Wiarygodne szacunki wskazują, że roczny wkład Lasów Państwowych w ochronę polskiej przyrody wynosi ok. 1 miliarda złotych. Upadek finansowy Lasów Państwowych oznaczał będzie również załamanie się obecnego systemu ochrony przyrody w Polsce. Uwzględniając powyższą argumentację Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje propozycję obciążenia Lasów Państwowych dodatkową daniną, w postaci 2% przychodu ze sprzedaży drewna na rzecz instytucji państwowych ustawowo odpowiedzialnych za ochronę przyrody w Polsce. 59 Forum Związków Zawodowych Z niepokojem przyjęłam informację, iż projekt ten nie został dotychczas skierowany do Rady Dialogu Społecznego (dalej: „RDS”) celem umożliwienia reprezentatywnym partnerom społecznym wyrażenia opinii. Informuję, iż w dniu 10 lutego br., niezwłocznie po powzięciu informacji o Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) przewiduje przekierowywanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych procedowaniu projektu, Forum Związków Zawodowych zwróciło się do Biura RDS z zapytaniem, czy rzeczony dokument został przekazany do Rady przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. W odpowiedzi udzielonej tego samego dnia, Biuro RDS poinformowało, iż projekt ten oficjalnie nie wpłynął do konsultacji w ramach Rady. Brak skierowania projektu UD108 do RDS stanowi rażące naruszenie zasad dialogu społecznego oraz złamanie przepisów ustawy o RDS, w szczególności art. 5 ust. 1–4 ustawy, która nakłada na członków Rady Ministrów obligatoryjny obowiązek kierowania projektów aktów prawnych w sprawach społeczno-gospodarczych do opinii strony pracowników i pracodawców. Projekt UD108 w sposób oczywisty dotyczy tych kwestii, wprowadzając zmiany o fundamentalnym znaczeniu dla sektora leśnego i polskiej gospodarki. Zakłada on m.in. wprowadzenie obowiązkowych, kwartalnych wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej: „PGL LP”) na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 2% przychodów ze sprzedaży drewna, co uderza w ustawową zasadę samodzielności finansowej i samofinansowania się PGL LP. Co więcej, rozwiązanie to nie uwzględnia zmiennej koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów adaptacji lasów do zmian klimatu, co grozi osłabieniem funkcji wyrównawczej Funduszu Leśnego oraz ograniczeniem zdolności jednostek do reagowania na klęski żywiołowe. Państwowe (PGL LP) w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jak zostało zaznaczone w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu ustawy, projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlega opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie będzie miał bowiem co do zasady wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców. W szczególności projektowana regulacja nie będzie oddziaływać na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Istotą projektowanej ustawy jest wprowadzenie mechanizmu przepływu finansowego między PGL LP i NFOŚiGW, co pozostaje bez wpływu na ogólną sytuację społeczno-gospodarczą kraju. Odnośnie do zarzutu dot. uchybień proceduralnych: Zgodnie z § 40 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) organ wnioskujący, kierując projekt dokumentu rządowego do uzgodnień, konsultacji publicznych lub opiniowania, wskazuje termin do zajęcia stanowiska. W przypadku projektu ustawy szczegółowego uzasadnienia wymaga wyznaczenie terminu do zajęcia stanowiska krótszego niż 21 dni od udostępnienia tego projektu. Takie uzasadnienie zostało zamieszczone przez Ministerstwo Klimatu i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wobec istotnej wagi projektowanych zmian, wyznaczony przez Ministerstwo zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje tak złożonego i fundamentalnego dokumentu uznaję za absolutnie niewystarczający. Jednocześnie, wyrażam głębokie rozczarowanie faktem, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zwróciło się bezpośrednio o opinię do Związku Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej — największej, reprezentatywnej, zrzeszającej ponad 12 tysięcy członków organizacji związkowej w PGL Lasy Państwowe. Pominięcie tak istotnego, reprezentatywnego partnera społecznego przy zmianach mających kluczowe znaczenie dla przyszłości przedsiębiorstwa i warunków pracy leśników jest działaniem niezrozumiałym. W związku z powyższym, proszę o pilne udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Kiedy Ministerstwo zamierza formalnie skierować projekt UD108 do konsultacji w ramach Rady Dialogu Społecznego? 2. Czy w związku z dotychczasowymi uchybieniami proceduralnymi, proces konsultacyjny zostanie odpowiednio wydłużony, aby zapewnić realny udział partnerów społecznych? 3. Z jakich przyczyn merytorycznych przyjęto zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje projektu o tak szerokim wpływie na sektor finansów publicznych i gospodarkę? Środowiska zarówno w piśmie przewodnim, kierującym projekt do konsultacji w dniu 2 lutego br., jak i w OSR projektu ustawy. Jest nim fakt, że projekt był już wcześniej dwukrotnie kierowany do konsultacji: w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r., a przekazanie projektu do konsultacji w dniu 2 lutego br. stanowiło jedynie ponowienie tego etapu rządowego procesu legislacyjnego wobec wprowadzenia zmiany dotyczącej listy beneficjentów, co pozostaje bez wpływu na zasadniczy cel i kształt regulacji. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konstatując, Forum Związków Zawodowych oczekuje niezwłocznego podjęcia działań naprawczych mających na celu przywrócenie ustawowych ram trójstronnego dialogu społecznego w procesie legislacyjnym dotyczącym polskiego leśnictwa i ochrony przyrody, jak i wszelkich innych istotnych projektów o charakterze społeczno-gospodarczym, gdzie głos strony pracowniczej jest ustawowo gwarantowany i merytorycznie niezbędny. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) – tabela uwag z opiniowania 1) W przypadku aktu nowelizującego należy wskazać jednostkę redakcyjną projektu oraz jednostkę redakcyjną zmienianego aktu prawnego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych Art. 1 Realizacja obowiązku dokonywania opłaty powinna odbywać się w sposób uwzględniający sytuację finansową LP, tak aby nie doprowadzić do sytuacji, w której wniesienie opłaty przekroczy możliwości płatnicze Lasów Państwowych, w szczególności możliwość wyrównania niedoborów w nadleśnictwach, z wykorzystaniem środków funduszu leśnego. Prowadzić to może do sytuacji, w której zagrożona będzie możliwość samofinansowania się Lasów. Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567 i 1795) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przypadku, gdy przychody uzyskane ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, będą wyższe, a co najmniej równe kosztom działalności administracyjnej i podstawowej w nadleśnictwach. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2% przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ). 2 Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.). Art. 400a ust 1 Rozszerzenie katalogu działań z ustawy Prawo ochrony środowiska wspieranych finansowo w ramach działalności parków narodowych ze środków redystrybuowanych przez NFOŚIGW o art. 400a ust 1 pkt 5. Parki Narodowe w katalogu działań ochronnych mają przypisane działania w zakresie realizacji zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód. Na realizację tych działań potrzebują zabezpieczenia środków finansowych. Przykładami takich potrzeb są regulacja gospodarki wodno-kanalizacyjnej w obiektach administrowanych przez Parki Narodowe, w obiektach zlokalizowanych na obszarach parków narodowych. Utrzymanie i odbudowa urządzeń służących gospodarowaniu wodami na terenach art. 400a ust. 1 pkt 5 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga nieuwzględniona Zadania z zakresu inwestycji służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód wykraczają poza zakres działań, służących stricte ochronie przyrody. W odniesieniu do możliwości wspófinansowania projektów: również w zakresie funduszy unijnych posiadają dedykowane, odrębne instrumenty od tych, przeznaczonych na prowadzenie działań z zakresu ochrony przyrody i bioróżnorodności. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parków narodowych, w tym ochronie przeciwpowodziowej, małej retencji, ponownemu wykorzystaniu wód. Zabezpieczenie możliwości ubiegania się o dofinansowanie realizowania zabiegów ochronnych przez parki narodowe w zakresie w/w zadań umożliwi wypełnianie zapisów planów ochrony parków narodowych, realizacje polityk i strategii gospodarowania wodami, zwiększania odporności na zmiany klimatu w obszarach administrowanych przez PN. 3. NFOŚiGW Wariant I Wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska (art. 2 pkt 2 projektu) Wariant II Art. 401c ust. 1 oraz wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska 1. W projektowanym art. 401c ust. 8a ustawy Poś konieczne jest zwiększenie obniżonego na tym etapie prac poziomu 0,2 % kosztów ponoszonych przez NFOŚiGW w związku z obsługą nowego zobowiązania wieloletniego do poziomu pierwotnie zakładanego, który wynosił 1 %. 2. NFOŚiGW zauważa, że ustalony w trakcie wcześniejszych prac nad projektem poziom 1% był rozwiązaniem kompromisowym (wobec proponowanego wcześniej poziomu 2%), który wskazywał, że obsługa nowych zadań przez NFOŚiGW będzie realizowana w Wariant I Art. 401c „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 1% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. Wariant II Art. 401c „1. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 1, po pomniejszeniu o Uwaga nieuwzględniona Przeznaczanie części środków z zobowiązania wieloletniego pozwolenia zintegrowane na pokrywanie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie jest możliwe. Nie można się zgodzić na zaproponowane brzmienie art. 401c ust. 1, gdyż przepis ten: 1) byłby niespójny z pozostałymi przepisami art. 401c (koszty obsługi określonych przychodów są pokrywane z tych przychodów, a nie z innych środków NFOŚiGW), 2) w świetle art. 8a projektowanej ustawy, oznaczałby ryzyko wystąpienia podwójnego Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi (art. 2 pkt 2 projektu) Pkt 6 OSR „Dodatkowe informacje ...” sposób oszczędny, również z częściowym wykorzystaniem obecnych zasobów kadrowych, i pozwoli na prawidłową obsługę wszystkich zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 3. Należy podkreślić, że w projektowanej ustawie oraz OSR nie wskazano przesłanek uzasadniających obniżenie aż 5- krotnie rocznego kosztu obsługi przez NFOŚiGW zadań w 2026 r. i w latach następnych, a także nie wykazano, w jaki sposób taki poziom kosztów zapewni NFOŚiGW efektywne i skuteczne realizowanie nowych zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 4. W projektowanym OSR nie ma żadnych możliwych do zweryfikowania danych na temat ukształtowania kosztów obsługi w stałej wysokości 452 tys. zł i jaki był powód nieuwzględniania w projekcie wytycznych Ministra Finansów do stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych koszty obsługi tych przychodów, przeznacza się na: 1) finansowanie zadań ministra właściwego do spraw klimatu, o których mowa w art. 206 i 212; 2) pokrycie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21.”. „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. W pkt 6 OSR proponuje się zastąpić dwa akapity w brzmieniu: „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %. Maksymalny roczny koszt obsługi szacowany na rok 2026 wyniesie 452 tys. zł. Aktualnie szacuje się, że w 2026 r. koszt ten obejmie w finansowana kosztów obsługi przychodów z LP. Zgodnie ze stanowiskiem MF przekazanym na wcześniejszym etapie procedowania niniejszego projektu finansowanie obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie może obejmować finansowania nowych etatów. Zakłada się, że środki przekazywane przez LP w ramach projektowanego zobowiązania ustawowego będą obsługiwane przy wykorzystaniu odrębnego trybu i przy minimalnym zaangażowaniu proceduralnym, pozwalającym na minimalizowanie ryzyka nieprawidłowości, ale niegenerującym dodatkowych obciążeń dla systemu (tak instytucji, jak i beneficjentów). Należy przy tym zauważyć, że beneficjenci środków w ramach projektowanej regulacji to podmioty z sektora administracji (rządowej i samorządowej), na co dzień funkcjonujące w reżimie finansów publicznych (jako jsfp lub odbiorcy środków publicznych). Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi ustaw, które nakazują m.in. uwzględnianie zmiany wartości pieniądza w czasie. 5. Z uwagi na konieczność zapewnienia finansowania w sposób ciągły kosztów obsługi ponoszonych przez NFOŚiGW w ramach zobowiązania wieloletniego, niezbędne jest zwiększenie poziomu tych kosztów w stosunku do poziomu określonego w projekcie w celu pełnej realizacji nowych zadań, które będą dotyczyć zadań komórki ekologicznej w zakresie: − programowania systemu wsparcia (m.in. przygotowanie nowych programów priorytetowych, dokumentacji naboru, w tym regulaminu naboru, wzorów wniosków, szkoleń dla potencjalnych beneficjentów), − ogłaszania i przeprowadzania naborów (rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie, zawieranie umów), − udzielania i rozliczania wsparcia (ocena wniosków o płatność, monitorowanie szczególności koszty usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi ww. zadań (w szczególności usługi informatyczne, w tym związane z budową i utrzymaniem dedykowanej aplikacji dla obsługi wniosków o dofinansowanie i umów zawartych z beneficjentami, działania informacyjno-promocyjne, w tym szkolenia dla wnioskodawców/beneficjentów, inne usługi, w tym doradcze), a także koszty podróży służbowych oraz koszty ogólne NFOŚiGW (pośrednie). Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Należy także zwrócić uwagę, że koordynacja projektów finansowanych ze środków krajowych wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego poziomu obsługi przez NFOŚIGW. Zakładając brak zwiększenia poziomu aktualnego zatrudnienia, pewna pula środków (w wysokości nie większej niż 0,2% wpłat PGL LP) zostanie skierowana do MKiŚ deklaruje zaangażowanie i wsparcie dla NFOŚiGW na etapie ustalania optymalnego i zakładającego minimum obciążeń sposobu obsługi środków w ramach dedykowanego programu priorytetowego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi osiąganych efektów rzeczowych i ekologicznych, dokonywanie rozliczeń). 6. Należy również zauważyć, że w każdym procesie udzielanego dofinansowania konieczne jest zaangażowanie komórek horyzontalnych niezbędnych do realizacji obsługi naborów i udzielanego dofinansowania, w tym: przeprowadzania analiz finansowych, badania dopuszczalności pomocy publicznej, ustanawiania zabezpieczeń, weryfikacji rozliczeń, obsługi finansowo- księgowej dofinansowania, przeprowadzanie dedykowanych kontroli, dochodzenie zwrotów środków podlegających zwrotowi, obsługi prawnej. 7. W ocenie NFOŚiGW jeżeli w projekcie nie odwołano się do zasady ogólnej, przyjętej dla zobowiązań wieloletnich wskazanych w art. 401c ust. 1-5 i 8-9b ustawy Poś, tj. pomniejszania kosztów obsługi przychodów bez wskazania konkretnego udziału procentowego, to określenie finansowania obsługi zadań wynikających z projektu ustawy.” Dwoma akapitami w następującym brzmieniu: Wariant I „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 1%. W ramach tych środków zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi konkretnego poziomu tych kosztów musi być oparte na wskazanej pracochłonności poszczególnych procesów realizowanych przez NFOŚiGW, związanego z udzielaniem i rozliczaniem dofinansowania ze środków NFOŚiGW. W przypadku braku zgody na takie działanie, konieczne jest wskazanie nowego źródła pokrycia kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, lub dodanie nowego celu w art. 401c ust. 1 ustawy Poś (określającego zobowiązanie wieloletnie „pozwolenia zintegrowane”, którego środki są przeznaczane na finansowanie przez ministra właściwego do spraw klimatu, zadań o których mowa w art. 206 i 212 ustawy Poś) dla możliwości pokrywania kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś. tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. Wariant II „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2%. Koszty obsługi przychodów uzupełniająco będą mogły być pokrywane również ze środków zobowiązania wieloletniego „pozwolenia zintegrowane”. W ramach tych środków pochodzących z dwóch źródeł zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. 4 Państwowa Rada Ochrony Przyrody 1. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraziła już zdanie w sprawie proponowanych rozwiązań w opinii PROP/2025-08 z 6 lutego 2025 r. i potwierdziła ją (w stosunku do drugiej wersji projektu ustawy) pismem PROP/PREZ/2025-09 z 28 maja 2025 r. Tezy tej opinii są nadal aktualne, w szczególności podtrzymujemy te rekomendacje, które nie zostały dotychczas uwzględnione. 2. Zwracamy uwagę na potrzebę ustawowego zagwarantowania, że uzyskane środki będą rzeczywiście wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody. W tym kontekście, biorąc także pod uwagę doświadczenia z Uwaga częściowo uwzględniona. Ad 1 i 2. Projektodawca podziela stanowisko PROP że uzyskane środki powinny być wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody i w taki sposób został skonstruowany projekt ustawy. Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi funkcjonowaniem NFOŚiGW w przeszłości, ponownie akcentujemy, że nie powinno być możliwości przeznaczania ich na cele określone w art. 400a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska: a) pkt 19 (przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i likwidowanie ich skutków), b) pkt 30 (zwiększanie lesistości kraju i ochrona lasu; zapobieganie szkodom w lasach i likwidacja szkód), c) pkt 36 (nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych). Głębsze i bardziej szczegółowe propozycje, na co powinny, a na co nie powinny być kierowane środki, przedstawiliśmy w poprzedniej opinii. 3. W art. 4 projektu określono „maksymalny limit wydatków” na kolejne lata w wysokości dokładnie równej prognozie wydatków bazującej na sytuacji ekonomicznej z 2024 r., zakładając czteroletni okres potrzebny NFOŚiGW na pełne wykorzystywanie otrzymanych środków. Logika nakazywałaby określenie „maksymalnego limitu” w taki sposób, by nie paraliżował on funkcjonowania rozwiązań uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, w szczególności odnoszących się do wyłączenia finansowania działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna, zapewnia wystarczające ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Należy przy tym zauważyć, że skuteczna realizacja celów ochronnych w określonych przypadkach nie może zostać osiągnięta na obszarze objętym stanem klęski żywiołowej (pkt 19) lub w lesie objętym ochroną, a zagrożonym wystąpieniem istotnej szkody biotycznej lub abiotycznej (pkt 30, zatem przewidzenie możliwości finansowania - w ściśle uzasadnionych sytuacjach - działań również w tym zakresie wydaje się w pełni uzasadnione. Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi wprowadzanych ustawą np. w przypadku wzrostu ceny drewna lub wykorzystania środków na projekty o krótszym lub dłuższym okresie realizacji – tj. z marginesem na takie sytuacje, np. na poziomie 150–200% najbardziej prawdopodobnego scenariusza finansowego. Projekty dotyczące ochrony przyrody cechują się sezonową, uwarunkowaną fenologicznie zmiennością wydatków – zatem zbędny i szkodliwy wydaje się mechanizm zaproponowany w ust. 3. dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. Ad 3 Maksymalny limit wydatków w kolejnych latach został określony na poziomie wynikającym z prognoz pozyskania i sprzedaży drewna w Lasach Państwowych a z drugiej strony- w oparciu o wieloletnie doświadczenia NFOŚiGW w obsłudze projektów i beneficjentów (w tym: relacji pomiędzy poziomem kontraktacji a realnym wydatkowaniem środków w ramach zobowiązań wieloletnich). 5 Państwowa Rada Ochrony Środowiska UD 108 uzasadnienie Wskazane jest dopracowanie uzasadnienia projektu, w szczególności ograniczenie powtórzeń względem OSR oraz powtórzeń tezy głównej. Konieczna wydaje się także korekta językowa. Zasadne wydaje się skrócenie uzasadnienia oraz przeprowadzenie kontroli redakcyjno-językowej. Uwaga częściowo uwzględniona Dokonano ponownej weryfikacji i naniesiono korekty na projekt uzasadnienia i OSR 6 UD 108 projekt Art. 2) 2) 20 Wskazuje się, że zaproponowany zapis wyłączający przedsięwzięcia służące pozyskiwaniu drewna nie adresuje ryzyka finansowania innych wydatków nieuzasadnionych lub niewystarczająco uzasadnionych ze środków udostępnianych przez regulację. ... z wyłączeniem przedsięwzięć, działań i zadań, które nie pozostają w bezpośrednim i uzasadnionym związku z realizacją celu głównego i priorytetowego, jakim jest ochrona przyrody i krajobrazu, ani nie przyczyniają się do jego długofalowego osiągnięcia. Uwaga nieuwzględniona Możliwość finansowania działań w ramach projektowanego mechanizmu została ograniczona do wybranych aspektów dotyczących ochrony przyrody i krajobrazu, wskazanych w ustawie POŚ, a na etapie wdrażania zostanie doprecyzowana w treści programu priorytetowego, na podstawie którego będzie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi dokonywane przekazywanie środków do uprawnionych podmiotów. W świetle tych zasad dodatkowe wyłączenie przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna wydaje się wystarczającym zaadresowaniem wskazanego ryzyka. 7 Całość regulacji – uwaga natury ogólnej Pozytywnie ocenia się wprowadzenie zmiany polegającej na rozszerzeniu katalogu beneficjentów, co odpowiada kierunkowi wskazywanemu w dotychczas zgłaszanych uwagach. Nd. Uwaga przyjęta do wiadomości 8 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Uzupełnienie listy zadań, które będą mogły być finansowane ze środków NFOŚiGW o pozycje wynikające z wejścia w życie Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych; Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, a także na przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych w ramach Rozporządzenia UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39 a także na opracowywanie krajowego planu odbudowy zasobów przyrodniczych przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych o którym mowa w Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska 9 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Wyłączenie z celów, które mogą być finansowane ze środków NFOŚiGW przez parki narodowe, GDOŚ i RDOŚ oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, tych z nich, które nie są niezbędne dla wdrażania efektywnych działań w zakresie ochrony przyrody, a które tworzą poważne ryzyko nadużyć i działań nie służących ochronie przyrody. Wykreślenie pkt 30 i 36 z art. 2. ust 2 projektu UD 108 Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga częściowo uwzględniona Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych. Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, zapewnia optymalne Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Pkt 30) w art. 400a POŚ: zadania związane ze zwiększaniem lesistości kraju oraz zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód, spowodowanych przez czynniki biotyczne i abiotyczne umożliwi będzie finansowanie działań podejmowanych często np. w parkach narodowych, pod warunkiem ich należytego uzasadnienia Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. 10 Babiogórski Park Narodowy art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39 Propozycja dopisania do katalogu działań związanych z udostępnianiem obszaru Parku, określonego w ustawie z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647), punktów 38 i 42, który ma charakter katalogu zamkniętego. Proponowana zmiana wynika z braku ...przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36, 38, 39, 38 i 42 Uwaga nieuwzględniona Pkt 42) inne zadania służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju i zgodne z polityką ochrony środowiska określa bardzo szeroki katalog potencjalnych zadań służących (ogólnie) ochronie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi uwzględnienia jednego z podstawowych zadań Parku, jakim jest udostępnianie jego obszaru. środowiska i gospodarce wodnej, tymczasem założeniem projektu jest skoncentrowanie dodatkowego wsparcia na zadaniach priorytetowych z punktu widzenia ochrony przyrody i zadań, realizowanych przez podmioty ustawowo do tego powołane. 11 Ustawa z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) Dopisanie do art. 400a pkt 43 do ustawy z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) 43) o zadania związane z udostępnianiem obszaru Parku Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. 12 Białowieski Park Narodowy Projekt: Art. 2 ust 2) Zmieniany akt: w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a (...) ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39,...” Brak uwzględnienia dofinansowania do realizacji zadania 26, czyli: 26) działania związane z utrzymaniem i zachowaniem parków oraz ogrodów, będących przedmiotem ochrony na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 26–30, 32, 36 i 39,...” Uwaga nieuwzględniona Proponowane zadania wykraczają poza katalog działań, służących stricte ochronie przyrody – podstawą do ich realizacji są przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Więcej pieniędzy ze sprzedaży drewna na ochronę polskich parków i lasów\",\n  \"pl_summary\": \"Ustawa nakłada na Lasy Państwowe obowiązek przekazywania 2% przychodów ze sprzedaży drewna na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Środki te zostaną przeznaczone na wsparcie parków narodowych, krajobrazowych oraz rezerwatów przyrody, co przełoży się na lepszą ochronę przyrody i rozwój infrastruktury turystycznej dla obywateli.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Lasy Państwowe przekażą co kwartał 2% wpływów ze sprzedaży drewna na ochronę przyrody.\",\n    \"Pieniądze trafią m.in. do parków narodowych i krajobrazowych na ochronę czynną oraz wykup cennych gruntów.\",\n    \"Nowe fundusze pomogą parkom narodowym uzyskać unijne dotacje dzięki pokryciu wymaganego wkładu własnego.\",\n    \"Zmiany ułatwią budowę i modernizację ścieżek edukacyjnych oraz infrastruktury turystycznej dla odwiedzających.\",\n    \"Z finansowania wyłączono projekty, których celem jest komercyjne wykorzystanie pozyskanego drewna.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"More funds from timber sales for protecting Polish parks and forests\",\n  \"eng_summary\": \"The act requires the State Forests to transfer 2% of their timber sales revenue to the National Fund for Environmental Protection and Water Management. These funds will support national and landscape parks as well as nature reserves, leading to better environmental protection and improved tourist infrastructure for citizens.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"State Forests will quarterly transfer 2% of timber sales revenue to support nature conservation.\",\n    \"The funds will go to national and landscape parks for active protection and purchasing valuable land.\",\n    \"New funding will help national parks secure EU grants by covering the required co-financing.\",\n    \"The changes will facilitate building and modernizing educational paths and tourist facilities for visitors.\",\n    \"Projects aimed at the commercial use of harvested timber are excluded from this funding.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Mehr Geld aus dem Holzverkauf für den Schutz polnischer Parks und Wälder\",\n  \"de_summary\": \"Das Gesetz verpflichtet die Staatsforsten, 2 % ihrer Einnahmen aus dem Holzverkauf an den Nationalen Fonds für Umweltschutz und Wasserwirtschaft abzuführen. Diese Mittel fließen in den Schutz von National- und Landschaftsparks sowie Naturschutzgebieten, was zu einem besseren Umweltschutz und einer moderneren touristischen Infrastruktur für die Bürger führt.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Die Staatsforsten führen vierteljährlich 2 % der Holzverkaufserlöse für den Naturschutz ab.\",\n    \"Das Geld geht an National- und Landschaftsparks für aktiven Naturschutz und den Ankauf wertvoller Flächen.\",\n    \"Die neuen Mittel helfen Nationalparks, durch die Deckung des Eigenanteils EU-Fördergelder zu sichern.\",\n    \"Die Änderungen erleichtern den Bau und die Modernisierung von Lehrpfaden und touristischen Einrichtungen für Besucher.\",\n    \"Projekte zur kommerziellen Nutzung des eingeschlagenen Holzes sind von dieser Förderung ausgeschlossen.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Plus d'argent issu des ventes de bois pour protéger les parcs et forêts polonais\",\n  \"fr_summary\": \"La loi oblige l'Office des Forêts de l'État à verser 2 % de ses revenus issus de la vente de bois au Fonds National pour la Protection de l'Environnement et la Gestion de l'Eau. Ces fonds soutiendront les parcs nationaux et paysagers ainsi que les réserves naturelles, améliorant ainsi la protection de l'environnement et les infrastructures touristiques pour les citoyens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"L'Office des Forêts versera chaque trimestre 2 % des revenus du bois pour la conservation de la nature.\",\n    \"Les fonds iront aux parcs nationaux et paysagers pour la protection active et l'achat de terrains de grande valeur.\",\n    \"Ces nouveaux financements aideront les parcs nationaux à obtenir des subventions de l'UE en couvrant l'apport personnel requis.\",\n    \"Les changements faciliteront la construction et la modernisation de sentiers éducatifs et d'infrastructures pour les visiteurs.\",\n    \"Les projets visant l'exploitation commerciale du bois récolté sont exclus de ce financement.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Más fondos de la venta de madera para proteger los parques y bosques polacos\",\n  \"es_summary\": \"La ley obliga a los Bosques del Estado a transferir el 2% de sus ingresos por venta de madera al Fondo Nacional para la Protección del Medio Ambiente y la Gestión del Agua. Estos fondos apoyarán a los parques nacionales y paisajísticos, así como a las reservas naturales, lo que se traducirá en una mejor protección ambiental y mejores infraestructuras turísticas para los ciudadanos.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Los Bosques del Estado transferirán trimestralmente el 2% de los ingresos por venta de madera a la conservación de la naturaleza.\",\n    \"El dinero se destinará a parques nacionales y paisajísticos para la protección activa y la compra de terrenos valiosos.\",\n    \"Los nuevos fondos ayudarán a los parques nacionales a obtener subvenciones de la UE al cubrir la cofinanciación requerida.\",\n    \"Los cambios facilitarán la construcción y modernización de senderos educativos e instalaciones turísticas para los visitantes.\",\n    \"Se excluyen de esta financiación los proyectos destinados al aprovechamiento comercial de la madera extraída.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Più fondi dalla vendita di legname per proteggere i parchi e le foreste polacche\",\n  \"it_summary\": \"La legge impone alle Foreste demaniali di trasferire il 2% delle entrate derivanti dalla vendita di legname al Fondo Nazionale per la Protezione dell'Ambiente e la Gestione dell'Acqua. Questi fondi sosterranno i parchi nazionali e paesaggistici e le riserves naturali, garantendo una migliore tutela dell'ambiente e infrastrutture turistiche più moderne per i cittadini.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le Foreste demaniali trasferiranno trimestralmente il 2% dei ricavi del legname alla conservazione della natura.\",\n    \"I fondi saranno destinati ai parchi nazionali e paesaggistici per la tutela attiva e l'acquisto di terreni di pregio.\",\n    \"I nuovi finanziamenti aiuteranno i parchi nazionali a ottenere fondi UE coprendo la quota di cofinanziamento richiesta.\",\n    \"Le modifiche faciliteranno la creazione e l'ammodernamento di percorsi didattici e strutture turistiche per i visitatori.\",\n    \"Sono esclusi dal finanziamento i progetti finalizzati allo sfruttamento commerciale del legname raccolto.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Meer geld uit houtverkoop voor de bescherming van Poolse parken en bossen\",\n  \"nl_summary\": \"De wet verplicht de Staatsbossen om 2% van hun inkomsten uit houtverkoop af te dragen aan het Nationaal Fonds voor Milieubescherming en Waterbeheer. Deze middelen zullen worden gebruikt ter ondersteuning van nationale en landschapsparken en natuurreservaten, wat leidt tot betere natuurbescherming en modernere toeristische voorzieningen voor burgers.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"De Staatsbossen dragen elk kwartaal 2% van de houtverkoopopbrengsten af voor natuurbescherming.\",\n    \"Het geld gaat naar nationale en landschapsparken voor actieve bescherming en de aankoop van waardevolle gronden.\",\n    \"Nieuwe middelen helpen nationale parken om EU-subsidies te verkrijgen door de vereiste eigen bijdrage te dekken.\",\n    \"De wijzigingen vergemakkelijken de aanleg en modernisering van educatieve paden en toeristische infrastructuur voor bezoekers.\",\n    \"Projecten gericht op het commerciële gebruik van geoogst hout zijn uitgesloten van deze financiering.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças\",\n  \"pt_summary\": \"A lei obriga as Florestas Estatais a transferir 2% das suas receitas de venda de madeira para o Fundo Nacional de Proteção Ambiental e Gestão da Água. Estes fundos apoiarão os parques nacionais e paisagísticos, bem como as reservas naturais, resultando numa melhor proteção ambiental e em infraestruturas turísticas melhoradas para os cidadãos.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As Florestas Estatais transferirão trimestralmente 2% das receitas da venda de madeira para a conservação da natureza.\",\n    \"Os fundos serão destinados a parques nacionais e paisagísticos para proteção ativa e aquisição de terrenos valiosos.\",\n    \"O novo financiamento ajudará os parques nacionais a obter subsídios da UE, cobrindo o cofinanciamento obrigatório.\",\n    \"As alterações facilitarão a construção e modernização de trilhos educativos e instalações turísticas para os visitantes.\",\n    \"Excluem-se deste financiamento os projetos que visem o aproveitamento comercial da madeira extraída.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Environment\",\n    \"Economy\",\n    \"Public Investments\"\n  ]\n}"
    },
    {
      "timestamp": "2026-07-17T11:44:11.188Z",
      "source_url": "https://storage.googleapis.com/lustra-web-prod/pl/sejm/10/legislations/10_2823/text/index.html",
      "model": "gemini-3.5-flash",
      "prompt_sent": "\r\nYou are an expert in the law of the Poland, whose task is to analyze bills, resolutions, and other legislative documents, and then prepare information from them in an accessible way for citizens. Your goal is to present information so that citizens can assess the impact of legislation on their lives themselves, even without specialized legislative knowledge. Focus on facts and the objective effects of the introduced changes, avoiding value judgments and personal opinions. All legal jargon is forbidden. Present information in a clear, concise, and engaging way, so that it is understandable to a person without legal education. Avoid long, complex sentences. Instead of writing \"the bill aims to amend the tax code...\", write \"Tax changes: new reliefs and obligations for...\". Continue your work until you solve your task. If you are not certain about the generated content, analyze the document again – do not guess. Plan your task well before starting it. In the summary and key points, if possible and justified, emphasize what specific benefits or effects (positive or negative) the law introduces for citizens' everyday life, their rights and obligations, personal finances, safety, and other important issues (e.g. categorical prohibitions and orders, or the most important specific financial and territorial allocations).\r\n\r\nYour response MUST be in JSON format - and contain the following keys.\r\nBefore returning the response, carefully verify that the entire JSON structure is 100% correct, including all commas, curly braces, square brackets, and quotation marks. Invalid JSON is unacceptable and will make it impossible to process your work.\r\n\r\nCarefully analyze the following text of the legal document. This is the content on the basis of which you must generate the summary and key points:\r\n--- DOCUMENT START ---\r\nDruk nr 2823 Warszawa, 15 lipca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-92-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy - o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Klimatu i Środowiska. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2 % przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Art. 2. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 401 w ust. 7 w pkt 22 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 23 w brzmieniu: „23) wpływy z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.”; 2) w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a w brzmieniu: „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości niemniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 23, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak niewięcej niż o 0,2 % kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz zespołów parków krajobrazowych i parków krajobrazowych, 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1080, 1812 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 176, 426, 605, 607 i 635. – 2 – 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska – z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna.”. Art. 3. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. Art. 4. 1. W latach 2027–2036 maksymalny limit wydatków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, będących skutkiem finansowym wejścia w życie ustawy, wynosi w roku: 1) 2027 – 226 000 000 zł; 2) 2028 – 231 650 000 zł; 3) 2029 – 237 441 000 zł; 4) 2030 – 243 377 000 zł; 5) 2031 – 249 462 000 zł; 6) 2032 – 255 698 000 zł; 7) 2033 – 262 091 000 zł; 8) 2034 – 268 643 000 zł; 9) 2035 – 275 359 000 zł; 10) 2036 – 282 243 000 zł. 2. Minister właściwy do spraw środowiska monitoruje wykorzystanie limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, oraz wdraża mechanizm korygujący, o którym mowa w ust. 3. 3. W przypadku gdy wielkość wydatków po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie więcej niż 65 % limitu wydatków przewidzianych na dany rok, dysponent środków obniża wielkość środków przeznaczonych na wydatki w drugim półroczu o kwotę stanowiącą różnicę między wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków. Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE I. Cel i potrzeba regulacji Przedkładany projekt ustawy zakłada wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, oraz w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”. Ochrona przyrody w Polsce boryka się z problemem braku wystarczających środków finansowych na podejmowanie działań w tym obszarze. Pilna realizacja części z tych działań, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z obowiązków nałożonych przepisami prawa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak istotnie ograniczony przez niemożność sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Dotyczy to również województw, jako jednostek samorządu terytorialnego odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, które, podobnie jak inne podmioty systemu ochrony przyrody, realizują zadania na obszarach cennych przyrodniczo, często pokrywających się z obszarami Natura 2000. Przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. II. Stan aktualny Potrzeba realizacji określonych zadań z zakresu ochrony przyrody wynika z istniejących uregulowań prawnych, w tym zobowiązań Polski jako członka Unii Europejskiej (UE). Także społeczeństwo postuluje konieczność realizacji dodatkowych działań na rzecz ochrony szczególnie cennych przyrodniczo obszarów i gatunków. Jak już wyżej wspomniano, dostęp do środków na ochronę różnorodności biologicznej ulega istotnym ograniczeniom z uwagi na brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich 2 kluczową grupę stanowią parki narodowe. Istotnym elementem systemu ochrony przyrody są również parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, obejmujące rozległe obszary cenne przyrodniczo, często pokrywające się z obszarami Natura 2000 lub otulinami parków narodowych. Ograniczenia finansowe jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych utrudniają realizację działań ochronnych i wykorzystanie dostępnych instrumentów wsparcia, w tym wymagających zapewnienia wkładu własnego. Alokacja środków finansowych w dwóch programach krajowych (FEPW 1) oraz FEnIKS 2) ) na działania dotyczące usprawnienia zarządzania obszarami chronionymi, w tym rozbudowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej, wynosiła ponad 310 000 000 zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 000 000 zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem uzyskania tych środków finansowych jest jednak pozyskanie minimum 15 % wartości kwalifikowalnej projektów na wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa. Analogiczna bariera wkładu własnego może występować także po stronie jednostek odpowiedzialnych za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, jeżeli realizują działania kwalifikujące się do wsparcia w ramach programów krajowych lub regionalnych. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki finansowe z dotacji celowych z budżetu państwa w wysokości 134 849 000 zł (dane za 2023 r. z wykonania budżetu) pokrywają około 31 % potrzeb finansowych parków 1) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 2) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 3 narodowych (zabezpieczają niemal wyłącznie koszty związane z wynagrodzeniami pracowników parków narodowych), środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 1 % przychodów stanowią środki otrzymane z UE. Niski udział środków otrzymywanych z UE w pokrywaniu potrzeb finansowych parków narodowych wynika, jak już wspomniano powyżej, z braku środków na finansowanie przez parki narodowe wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć wkładów własnych projektów, gdyż pozyskane środki finansowe przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem realizacja potrzeb parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, określonych w szczególności na podstawie danych pozyskanych przy tworzeniu projektu ustawy budżetowej na 2025 r., obejmuje: 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 000 zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 000 zł rocznie); 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 000 zł rocznie). Dodatkowo parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski Park Narodowy – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 000 zł; 2) Wielkopolski Park Narodowy – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 000 zł; 3) Narwiański Park Narodowy – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 000 zł; 4) Biebrzański Park Narodowy – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 000 zł; 5) Poleski Park Narodowy – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 000 zł; 6) Ojcowski Park Narodowy – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 000 zł; 4 7) Wigierski Park Narodowy – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 000 zł. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody regionalni dyrektorzy ochrony środowiska (RDOŚ) odpowiadają za nadzór i zarządzanie rezerwatami przyrody oraz obszarami Natura 2000, co wiąże się m.in. z koniecznością opracowania dla każdego obszaru dokumentu planistycznego, uzupełniania wiedzy o przedmiotach ochrony, a także w przypadku obszarów Natura 2000 prowadzenia monitoringu oceny efektów podejmowanych działań. W całej Polsce funkcjonują obecnie 1523 rezerwaty przyrody. Natomiast w skład europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010, str. 7, z późn. zm.), zajmujących około 16 % powierzchni lądowej, oraz 868 obszarów wyznaczonych w oparciu o kryteria dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102), zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie stanowi to 1013 obszarów Natura 2000 (w tym 10 obszarów ptasich i siedliskowych posiadających wspólne granice), zajmujących około 30 % powierzchni lądowej kraju. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi (z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów). Największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. Realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony przyrody jest wysoce obciążająca dla tych instytucji. Koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3 250 000 000 zł rocznie, w tym ponad 3 000 000 000 zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 000 000 zł to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4 800 000 000 euro. Potrzeba pozyskania znacznych środków finansowych jest również widoczna w przypadku rezerwatów przyrody. Dla każdego rezerwatu należy ustanowić plan ochrony, którego średni szacunkowy koszt opracowania wynosi 50 000 zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów 5 nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę potrzeb 42 800 000 zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). W krajowym systemie ochrony przyrody ważną rolę, oprócz parków narodowych, rezerwatów przyrody oraz obszarów Natura 2000, odgrywają parki krajobrazowe. Aktualnie w Polsce funkcjonuje 126 parków krajobrazowych, obejmujących około 8,6 % powierzchni kraju. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania i popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Dla parku krajobrazowego, podobnie jak dla parków narodowych i rezerwatów przyrody, sporządza się plan ochrony będący podstawowym dokumentem w zakresie planowania i realizacji zadań, zgodnie z celami utworzenia tej formy ochrony przyrody. Tym samym potrzeby finansowe związane z pozyskaniem większych środków na zadania dotyczące ochrony przyrody dotyczą również parków krajobrazowych lub ich zespołów, w których są realizowane działania związane m.in. z ochroną wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ograniczaniem presji turystycznej, edukacją przyrodniczą oraz wspieraniem ochrony obszarów Natura 2000. Ze względu na powiązanie funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów z budżetami jednostek samorządu terytorialnego, dostępność środków na te działania bywa ograniczona i zmienna w czasie. Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) wyniosły prawie 5 500 000 zł (średnio 370 000 zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom finansowym pozyskiwanym z NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 000 000 zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskali 11 400 000 zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów unijnych, takich jak FEnIKS czy LIFE 3) . 3) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 6 Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po okresie obowiązywania programów (2021–2027). Z uwagi na powyższe istnieje potrzeba wprowadzenia dodatkowego mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z czynną ochroną przyrody, realizowanych przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz jednostki odpowiedzialne za funkcjonowanie parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z PGL LP do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. III. Projektowane zmiany Projekt ustawy w art. 1 zakłada wprowadzenie zmian w ustawie o lasach przez dodanie przepisu art. 58c przewidującego obowiązek dokonywania przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych ze środków PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Określona w projektowanym art. 58c ust. 1 ustawy o lasach wysokość kwartalnych wpłat przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW dedykowana finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody będzie stanowiła, zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 2, równowartość 2 % przychodów uzyskanych za każdy kwartał przez PGL LP ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Ograniczenie obowiązku dokonywania wpłat przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych do kwoty uzyskanej od sprzedaży drewna w nadleśnictwach, tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP również prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę, zabezpiecza możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego w przypadku powstania ewentualnych niedoborów finansowych, który w istniejącym stanie prawnym w odniesieniu do ww. zakładów nie miałby zastosowania. Fundusz Leśny pełni bowiem, co do zasady, rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążały koszty działalności nadleśnictw, przez co część takich nadleśnictw może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Zgodnie z projektowanym art. 58c ust. 3 wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do trzydziestego dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale. 7 Mechanizm dokonywania analogicznych wpłat jest znany i stosowany w oparciu o art. 58b ustawy o lasach, a przewidziane w nim są wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg 4) . Projektowana zmiana w ustawie o lasach powoduje konieczność wprowadzenia zmian w ustawie – Prawo ochrony środowiska. Zmiany te przewiduje art. 2 projektu ustawy, w świetle których w art. 401 ust. 7 ustawy – Prawo ochrony środowiska zostanie wprowadzony punkt 23, uzupełniający listę przychodów NFOŚiGW o wpłaty Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, o których mowa w art. 58c ustawy o lasach. Projektowana nowelizacja obejmuje również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie ust. 8a, określającego kierunki finansowania zadań z zakresu ochrony przyrody, jak też beneficjentów środków. Projektowany art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska przewiduje przeznaczenie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP (po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów) na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań realizowanych przez parki narodowe oraz parki krajobrazowe lub ich zespoły, za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego właściwych dla funkcjonowania parków krajobrazowych lub ich zespołów – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, GDOŚ i RDOŚ – w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32 i 39 ustawy. Z dofinansowania przez NFOŚiGW zostaną wyłączone przedsięwzięcia, zadania i działania, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie drewna. Projekt ustawy przewiduje w art. 3, że pierwsza wpłata Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. Projekt ustawy przewiduje w art. 4 regułę wydatkową, zgodnie z art. 50 ust. 1a, 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. IV. Przewidywane skutki projektowanych zmian ustawowych Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. 4) Art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz. U. z 2025 r. poz. 94, z późn. zm.). 8 Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe podmioty w systemie, tj. parki narodowe. W przypadku parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych wsparcie będzie przekazywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych przez NFOŚiGW z właściwymi województwami. Perspektywa zwiększenia możliwości finansowania ważnych inicjatyw (nie tylko przy udziale środków europejskich) pozwoli także na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek do realizacji nie tylko obligatoryjnych, ale także bardziej ambitnych, dodatkowych działań na rzecz ochrony przyrody. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania. W latach 2019–2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892 800 zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626 500 m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555 500 zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232 500 m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320 000 zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573 700 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517 400 m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013 000 zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532 600 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316 500 m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931 600 zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486 200 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070 600 m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227 900 zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533 000 zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756 500 m 3 . Sytuacja finansowa PGL LP pozostaje zatem stabilna, a nałożenie na PGL LP przewidzianego w projektowanej ustawie obowiązku dokonywania wpłat nią nie zachwieje. Założenia planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2024 r. były realizowane bez większych 9 przeszkód, mimo dodatkowych potrzeb związanych z usuwaniem skutków klęski żywiołowej wywołanej wielkoskalową powodzią na południu kraju, która miała miejsce w okresie wrzesień-październik 2024 r. Z aktualnej sprawozdawczości finansowej wynika, że Lasy Państwowe zamknęły finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 000 000 zł netto. Plan finansowo-gospodarczy PGL LP na 2025 r. również wskazywał na wynik finansowy w wysokości 390 500 000 zł brutto, tj. około 332 200 000 zł netto. Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna wzrastają: 2020 r. – 7 524 226 000 zł; 2021 r. – 8 919 116 000 zł; 2022 r. – 13 510 803 000 zł; 2023 r. – 12 524 240 500 zł, 2024 r. – 11 200 000 000 zł. Należy zwrócić uwagę, że PGL LP zarządza majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część środków pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. PGL LP jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (i jego jednostki organizacyjne) nie posiada odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, a jego funkcjonowanie jako statio fisci wiąże się ściśle z działaniem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w ramach zarządu mieniem, którego najważniejszym składnikiem są lasy. Biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, należy stwierdzić, że PGL LP zostało powierzone zarówno zarządzanie, jak i reprezentacja w zakresie zarządzanego mienia. Tym samym w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego, jest w zasadzie zawsze Skarb Państwa. PGL LP sprawuje zarząd mieniem Skarbu Państwa na zasadach określonych w ustawie o lasach. Ustawodawca może zatem, z poszanowaniem zasad konstytucyjnych, kształtować publicznoprawne mechanizmy redystrybucji części środków pozostających do dyspozycji tego podmiotu na realizacje innych zadań publicznych, w szczególności z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody. W świetle powyższego ustawodawca może zdecydować o przeznaczeniu środków finansowych wypracowanych przez PGL LP na majątku Skarbu Państwa na cele związane z ochroną przyrody bez naruszenia konstytucyjnego prawa własności. Takie przesunięcie środków finansowych stanowi wyraz racjonalnego wykorzystania mienia państwowego do realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, która to ochrona jest konstytucyjnym zadaniem władz publicznych oraz realizacją zobowiązań międzynarodowych. Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu czynnej ochrony przyrody nie będzie miało istotnego wpływu na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności lub 10 nieznacznego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochrony i monitoringu przyrody. Istotne będzie znaczenie społeczne projektowanych zmian. Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody, w szczególności działania ochrony czynnej, mają duży wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wysokość zobowiązania wieloletniego utworzonego dzięki corocznym wpłatom PGL LP. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli np. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. V. Pozostałe informacje Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt ustawy nie podlega notyfikacji aktów prawnych określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Klimatu i Środowiska Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Mikołaj Dorożała – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Konserwator Przyrody Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Magdalena Bukowska – Dyrektor Departamentu Leśnictwa i Łowiectwa w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Zbigniew Sepioł – radca prawny w Wydziale Obsługi Prawno-Legislacyjnej w Departamencie Leśnictwa i Łowiectwa tel. (22) 36 91 050 e-mail: Zbigniew.Sepiol@klimat.gov.pl Data sporządzenia 28.05.2026 Źródło: Inne Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UD108 OCENA SKUTKÓW REGULACJI 1. Jaki problem jest rozwiązywany? Istotnym problemem identyfikowanym przez Ministra Klimatu i Środowiska jest brak wystarczających środków na finansowanie działań w obszarze ochrony przyrody. Pilna realizacja części z nich, np. opracowanie planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, zespołów parków krajobrazowych lub planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, wynika wprost z przepisów prawa krajowego i unijnego. Inne, takie jak wzmożenie działań ochronnych na terenach obszarów chronionych, w tym na obszarze Puszczy Białowieskiej, czy tworzenie nowych parków narodowych i rezerwatów przyrody, stanowią postulat podnoszony od lat nie tylko przez naukowców i sektor pozarządowy, ale również znaczną część społeczeństwa. W ostatnich miesiącach rozwiązanie problemu braku środków finansowych stało się jeszcze pilniejsze z uwagi na uruchamianie kolejnych naborów i możliwość pozyskania funduszy unijnych. Rzeczywisty dostęp do tych środków jest jednak limitowany przez brak możliwości sfinansowania wkładu własnego przez potencjalnych beneficjentów. Wśród nich kluczową grupę stanowią parki narodowe, które to m.in. podmioty tworzą podstawę systemu ochrony przyrody w Polsce. Parki narodowe, jako państwowe osoby prawne, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.) z posiadanych środków oraz przychodów określonych w art. 8h tej ustawy. Środki finansowe na działalność, w tym na współfinansowanie projektów z udziałem środków zagranicznych, parki narodowe uzyskują w szczególności z dotacji z budżetu państwa, dotacji i pożyczek z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, wpływów z opłat i działalności prowadzonej przez park narodowy, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz innych bezzwrotnych środków ze źródeł zagranicznych, a także z pozostałych przychodów wskazanych w art. 8h ustawy. Środki dotacji celowej z budżetu państwa w wysokości 182 517 tys. zł (dane na 2026 r. z ustawy budżetowej na 2026 r.) pokrywają około 31 % potrzeb parków narodowych, środki z prowadzonej przez parki narodowe własnej działalności – 40 %, środki od innych jednostek sektora finansów publicznych – około 5 %, pozostałe przychody – około 23 %. Poniżej 3 % przychodów stanowią środki otrzymane z Unii Europejskiej (UE). Niski udział środków otrzymywanych z UE wynika z braku środków na finansowanie wkładów własnych. Z uzyskiwanych przychodów parki narodowe nie są w stanie pokryć kosztów współfinansowania projektów, gdyż pozyskane środki przeznaczają przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącego funkcjonowania (wynagrodzenia, koszty administracyjne) oraz realizację zadań określonych w art. 8b ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Główne grupy wydatków parków narodowych obejmują: wynagrodzenia pracowników – około 35 %, składki na ubezpieczenia społeczne – około 6 %, amortyzacja – około 15 %, podatki i opłaty – około 2 %, pozostałe koszty funkcjonowania, w tym materiały i energia – około 30 %. Koszty realizacji zadań określonych w ustawie stanowią około 12 % wydatków parków narodowych. Dotacja budżetowa zabezpiecza niemal wyłącznie koszty związane z wypłatą wynagrodzeń pracownikom parków narodowych. Potrzeby parków narodowych w zakresie działań ochronnych, utrzymania obiektów i infrastruktury turystycznej, a także prowadzenia badań i monitoringu przyrodniczego, obejmują (dane odzwierciedlają koszty uśrednione potrzeb parków narodowych dot. realizacji zadań parków narodowych określonych w art. 8b ustawy o ochronie przyrody): 1) koszty realizacji działań ochronnych (szacowane na kwotę około 70 000 tys. zł rocznie); 2) koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie); 3) koszty budowy, odtworzenia lub modernizacji i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej i budynków służących do zarządzania parkiem (szacowane na kwotę około 50 000 tys. zł rocznie); 2 4) koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego (szacowane na kwotę około 10 000 tys. zł rocznie). Parki narodowe posiadające na swoim obszarze duży udział gruntów innej własności niż własność Skarbu Państwa realizują też działania związane z wykupem nieruchomości, w tym w ramach realizacji prawa pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa. W latach 2016–2023 wydatki w tym zakresie poniesione przez wymienione poniżej parki narodowe kształtowały się następująco: 1) Kampinoski PN – powierzchnia 530 ha za kwotę 65 000 tys. zł; 2) Wielkopolski PN – powierzchnia 64 ha za kwotę 3 349 tys. zł; 3) Narwiański PN – powierzchnia 304 ha za kwotę 7 611 tys. zł; 4) Biebrzański PN – powierzchnia 1678 ha za kwotę 17 430 tys. zł; 5) Poleski PN – powierzchnia 103 ha za kwotę 2 499 tys. zł; 6) Ojcowski PN – powierzchnia 48 ha za kwotę 3 201 tys. zł; 7) Wigierski PN – powierzchnia 69 ha za kwotę 4 078 tys. zł. W latach 2024–2025 niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe na wykupy gruntów z rezerwy celowej budżetu państwa: 1) Biebrzański PN – 2 131 tys. zł; 2) Gorczański PN – 132 tys. zł; 3) PN „Ujście Warty” – 30 tys. zł; 4) Poleski PN – 376 tys. zł; 5) Roztoczański PN – 140 tys. zł; 6) Kampinoski PN – 3 769 tys. zł; 7) Wigierski PN – 1 861 tys. zł. W 2026 r. niżej wymienione parki narodowe otrzymały środki finansowe w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na wykupy gruntów: 1) Biebrzański PN – 1 500 tys. zł; 2) Narwiański PN – 500 tys. zł; 3) Poleski PN – 500 tys. zł; 4) Pieniński PN – 500 tys. zł; 5) Kampinoski PN – 2 000 tys. zł; 6) Wigierski PN – 1 000 tys. zł. Odrębną kwestią są zobowiązania nałożone na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (RDOŚ), jako sprawujących nadzór nad rezerwatami przyrody i obszarami Natura 2000, wynikające z przepisów prawa krajowego i unijnego. W Polsce obecnie funkcjonują 1523 rezerwaty przyrody i jest planowane utworzenie kilkuset kolejnych. Natomiast w skład sieci Natura 2000 w Polsce wchodzi 145 obszarów specjalnej ochrony ptaków, zajmujących około 16 % powierzchni lądowej oraz 868 specjalnych obszarów ochrony siedlisk zajmujących około 11 % powierzchni lądowej. Łącznie sieć obszarów Natura 2000 zajmuje około 30 % powierzchni lądowej kraju. Na terenie wszystkich tych obszarów RDOŚ są zobowiązane nie tylko do realizacji ochrony w oparciu o ustalone dokumenty planistyczne, ale również w przypadku obszarów Natura 2000 do bieżącej oceny ich efektów i określania stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i populacji chronionych gatunków w terenie. W sumie większość RDOŚ sprawuje nadzór nad ponad 100 obszarami chronionymi z wyjątkiem RDOŚ w Opolu – 65 obszarów, a największą liczbą obszarów zarządza RDOŚ w Warszawie – 270 obszarów. W związku z tym realizacja zadań wynikających z zarządzania wielkopowierzchniowymi formami ochrony jest wysoce obciążająca te instytucje. Należy tu podkreślić, że koszty funkcjonowania sieci Natura 2000 w Polsce zostały określone w dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską, tj. w Priorytetowych Ramach Działań dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021–2027 (PAF). Zgodnie z PAF potrzeby finansowe związane tylko z realizacją działań ochrony czynnej wynoszą ponad 3,25 mld zł rocznie, w tym ponad 3 mld zł to zsumowane koszty działań cyklicznych, a ponad 208 mln złotych to koszty działań jednorazowych. Łącznie w okresie 2021–2027 całościowe utrzymanie sieci Natura 2000 w Polsce oszacowano na 4,8 mld euro. W przypadku rezerwatów dla każdego rezerwatu przyrody należy ustanowić plan ochrony, przy czym średni szacunkowy koszt na obszar wynosi 50 tys. zł. Należy podkreślić, że nadal 856 rezerwatów nie posiada planów ochrony, co przy uśrednionym koszcie jednostkowym daje łączną kwotę 42,8 mln zł. Dodatkowo sukcesywnie część z już ustanowionych planów ochrony traci moc i wymaga aktualizacji oraz ponownego ustanowienia (w 2025 r. wygasło 11 planów ochrony rezerwatów przyrody). Równolegle istotną rolę w systemie ochrony przyrody odgrywają parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Parki krajobrazowe obejmują rozległe obszary o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych, pełniąc funkcję ochrony obszarowej o znaczeniu regionalnym oraz stanowiąc ważne otoczenie i bufor dla form ochrony przyrody 3 o wyższym reżimie prawnym. Znaczna część obszarów cennych przyrodniczo, w tym liczne obszary sieci Natura 2000, jest zlokalizowana na terenach parków krajobrazowych lub w otulinach parków narodowych, co generuje realną potrzebę prowadzenia działań ochrony czynnej, pozwalającej na ograniczanie zagrożeń zewnętrznych dla innych form ochrony przyrody, inwentaryzacji i monitoringu przyrodniczego oraz edukacji przyrodniczej i działań ukierunkowanych na ograniczanie presji antropogenicznej. Możliwości finansowania powyższych działań w parkach krajobrazowych i zespołach parków krajobrazowych są bowiem zróżnicowane regionalnie i zależą od przyjętego w danym województwie modelu organizacyjnego oraz uwarunkowań budżetowych jednostek odpowiedzialnych za ich funkcjonowanie. W praktyce ogranicza to zdolność do systematycznego prowadzenia monitoringu i działań ochronnych oraz do przygotowania projektów współfinansowanych ze środków UE i zapewnienia wkładu własnego, co analogicznie jak w przypadku innych beneficjentów ogranicza realne wykorzystanie dostępnych instrumentów finansowania zewnętrznego na ochronę przyrody. Przy wykorzystaniu dostępnych danych dotyczących środków wykorzystywanych w parkach krajobrazowych i ich zespołach w wybranych województwach w latach 2018–2025 (okres realnego wdrażania projektów perspektywy finansowej 2014–2020) wyznaczono wskaźnik przeliczeniowy (roczne nakłady na zadania z zakresu ochrony przyrody i krajobrazu/ha). W oparciu o wskaźnik, dane na temat powierzchni województw oraz skumulowany wskaźnik inflacji dla zadanego okresu oszacowano średnioroczne zapotrzebowanie parków krajobrazowych na środki na poziomie około 66 mln zł, czyli około 25 % kwoty, która (zgodnie z przyjętymi założeniami) będzie dostępna w ujęciu rocznym. Należy przyjąć, że jest to kwota minimalna. W perspektywie finansowej 2014–2020 dla wielu parków krajobrazowych zostały opracowane plany ochrony z założeniem, że mają być podstawą do realizacji konkretnych działań ochronnych w najbliższych latach. Zapotrzebowanie na środki dla parków krajobrazowych i ich zespołów Województwo Powierzchnia parków krajobrazowych (ha) Zapotrzebowanie na środki (zł/rok) 66,7 DOLNOŚLĄSKIE 206 882 5,3 KUJAWSKO-POMORSKIE 235 499 6,0 LUBELSKIE 235 772 6,0 LUBUSKIE 77 447 2,0 ŁÓDZKIE 100 136 2,6 MAŁOPOLSKIE 182 833 4,7 MAZOWIECKIE 171 259 4,4 OPOLSKIE 62 591 1,6 PODKARPACKIE 283 747 7,2 PODLASKIE 86 566 2,2 POMORSKIE 167 908 4,3 ŚLĄSKIE 229 725 5,9 ŚWIĘTOKRZYSKIE 126 353 3,2 WARMIŃSKO-MAZURSKIE 147 521 3,8 WIELKOPOLSKIE 180 519 4,6 ZACHODNIOPOMORSKIE 119 501 3,0 Obecnie tylko w marginalnym stopniu potrzeby finansowe dotyczące zadań z zakresu ochrony przyrody są pokrywane z budżetu państwa. W latach 2009–2023 wydatki na ochronę przyrody RDOŚ ze środków budżetowych (z wyłączeniem ochrony czynnej) to łącznie przez cały ten okres prawie 5,5 mln zł (średnio 0,37 mln zł/rok). W dużej części potrzeby związane z ochroną przyrody są pokrywane dzięki środkom pozyskiwanym z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (średnio w latach 2011–2022 to około 7 mln zł/rok – z wyłączeniem ochrony czynnej). W 2023 r. nastąpił istotny wzrost środków z tego źródła – RDOŚ pozyskały 11,4 mln zł – z wyłączeniem ochrony czynnej. Dodatkowo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) i RDOŚ pozyskują środki unijne z programów operacyjnych oraz innych programów 4 unijnych jak np. FEnIKS 1) i LIFE 2) . Należy jednak podkreślić, że te źródła finansowania nie mają charakteru stałego i nie ma pewności, że będą dostępne po perspektywie 2021–2027. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych występuje ograniczona przewidywalność finansowania działań z zakresu ochrony przyrody. W praktyce może to ograniczać zdolność do planowania i prowadzenia działań ochronnych w skali krajobrazowej, w tym na obszarach Natura 2000 zlokalizowanych w granicach parków krajobrazowych. Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia mechanizmu finansowania, który umożliwi sprawne przekazywanie środków finansowych niezbędnych do realizacji zadań związanych z ochroną przyrody przez GDOŚ, RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych (dyrektorzy parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych lub jednostki zapewniające ich funkcjonowanie). Możliwe jest dofinansowanie tych działań ze środków pozabudżetowych przez wprowadzenie wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP) do NFOŚiGW do dalszej dystrybucji. W latach 2019– 2024 PGL LP wykazywało zysk netto w wysokości: 1) za 2019 r. – kwota 414 892,8 tys. zł, przy przychodzie łącznym 9 149 902,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 626,5 tys. m 3 ; 2) za 2020 r. – kwota 487 555,5 tys. zł, przy przychodzie łącznym 8 610 872,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 38 232,5 tys. m 3 ; 3) za 2021 r. – kwota 701 320,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 10 142 573,7 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 517,4 tys. m 3 ; 4) za 2022 r. – kwota 986 013,0 tys. zł, przy przychodzie łącznym 15 202 532,6 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 42 316,5 tys. m 3 ; 5) za 2023 r. – kwota 639 931,6 tys. zł, przy przychodzie łącznym 14 626 486,2 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 40 070,6 tys. m 3 ; 6) za 2024 r. – kwota 764 227,9 tys. zł, przy przychodzie łącznym 13 018 533,0 tys. zł i pozyskaniu drewna na poziomie 39 756,5 tys. m 3 . Przychody PGL LP ze sprzedaży drewna w ogólnej puli przychodów PGL LP są względnie stałe i wynoszą średnio 88,15 %. Od 2020 r. przychody PGL LP ze sprzedaży drewna kształtują się następująco: 2020 r. – 7 524 226 tys. zł; 2021 r. – 8 919 116 tys. zł; 2022 r. – 13 510 803 tys. zł; 2023 r. – 12 524 240 tys. zł; 2024 r. 11 200 000 tys. zł. Procentowy udział przychodów ze sprzedaży drewna w przychodach ogółem PGL LP w kolejnych latach kształtował się odpowiednio: 2020 – 87,7 %; 2021 – 88,3 %; 2022 – 89,2 %, 2023 – 85,9 %, 2024 – 86,2 %. Projektowany ustawą mechanizm wpłat nie determinuje ilości pozyskiwanego drewna, został za to wprost powiązany z przychodami z jego sprzedaży. Projekt nie będzie miał również wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna. Ewentualna fluktuacja ceny drewna jest spowodowana warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym. Z tych też względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na przemysł drzewny. Przyjęty mechanizm, zgodnie z którym wzrost przychodów ze sprzedaży drewna wiąże się wprost ze zwiększeniem środków na ochronę przyrody, może przyczynić się do wzrostu społecznej świadomości, że działalność gospodarcza PGL LP, poza zapewnianiem podaży drewna dla krajowego przemysłu, przynosi dodatkowe korzyści w postaci wspierania działań proprzyrodniczych prowadzonych przez umocowane ustawowo podmioty. Dodatkowe środki z PGL LP umożliwią przede wszystkim realizację zadań GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych związanych z udostępnianiem obszarów chronionych, z działaniami na rzecz zapewnienia przestrzegania ograniczeń, zakazów i nakazów obowiązujących na terenach form ochrony przyrody oraz inwentaryzacją przyrodniczą i edukacją przyrodniczą. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki te mogą w szczególności wspierać działania ograniczające presję na obszary cenne przyrodniczo (w tym na obszarach Natura 2000) oraz poprawę podstaw informacyjnych dla zarządzania ochroną przyrody w skali krajobrazowej. Środki unijne w dwóch programach krajowych (FEPW 3) oraz FEnIKS) na działania dotyczące budowy bazy do prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej dla samych tylko parków narodowych wynosiły ponad 310 mln zł. Są to fundusze przeznaczone specjalnie dla parków narodowych w procedurze niekonkurencyjnej. Możliwość uzyskania dodatkowych środków w wysokości około 34 mln zł dedykowanych parkom narodowym wystąpiła również w naborze niekonkurencyjnym, na opracowanie dokumentów planistycznych (plany ochrony). Warunkiem sięgnięcia po te środki jest jednak pozyskanie min. 15 % wartości projektów na obowiązkowy 1) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 2) Program wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/783 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiającym Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 53). 3) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 5 wkład własny, który parki narodowe próbują uzyskać z budżetu państwa (obok środków na bieżącą działalność). Analiza aktualnych potrzeb określonych przez parki narodowe, dotyczących tylko 15 % środków na współfinansowanie wydatków kwalifikowalnych w ramach dwóch głównych programów wsparcia: FEnIKS oraz FEPW, wykazała kwotę blisko 100 mln 4) zł w latach 2024–2028 (70 mln dla projektów aktualnie procedowanych, tj. wyłonionych do dofinansowania lub będących w trakcie oceny). Do tego należy doliczyć wartość podatku VAT, niekwalifikowalnego w przypadku części projektów (w zależności od rodzaju projektu wynosi średnio 15–18 % wartości całkowitej projektu 5) ). Tylko w przypadku dwóch ww. programów wartość podatku VAT, przy założeniu uzyskania dofinansowania ze środków UE na wszystkie aktualnie procedowane projekty, w których może on stanowić wydatek niekwalifikowalny, wyniosłaby pomiędzy 69–82 mln zł w latach 2024–2028 (z czego znaczna część nie będzie mogła zostać odzyskana, stanowiąc realne obciążenie dla beneficjentów). Projektodawca zakłada zatem, że średnioroczny koszt współfinansowania projektów realizowanych przez parki narodowe z udziałem środków unijnych, w tym FEnIKS oraz FEPW, a także podatków z tym związanych, wyniesie w latach 2024–2028 około 40 000 tys. zł. Łączne dodatkowe średnioroczne zapotrzebowanie parków narodowych na środki finansowe obrazuje poniższe zestawienie: Rodzaj wydatków Kwota w tys. zł Koszty realizacji działań ochronnych 70 000 Koszty prowadzenia badań naukowych i monitoringu przyrodniczego 10 000 Koszty budowy i utrzymania obiektów, w szczególności bazy edukacyjnej 50 000 Koszty budowy i utrzymania infrastruktury służącej do udostępniania obszaru parku narodowego 10 000 Wykup nieruchomości 20 000 Współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE, w tym FEnIKS oraz FEPW 40 000 Razem 200 000 Należy mieć na względzie, że potrzeby zgłaszane przez parki narodowe, dotyczące realizacji projektów, w znacznej mierze wiążą się z możliwością wykonywania przez nie zadań ustawowych, tj. opracowania planów ochrony, udostępniania zasobów parku społeczeństwu w sposób bezpieczny dla przedmiotu ochrony, prowadzenia działań edukacyjnych etc. Brak środków na finansowanie lub współfinansowanie projektów przyrodniczych będzie skutkowało nie tylko niepełnym wykorzystaniem ostatnich tak dużych unijnych środków na ochronę przyrody, ale również problemami w skutecznej realizacji obowiązkowych zadań podmiotów publicznych. Ponadto wpłynie to negatywnie na liczbę i jakość projektów m.in. wskutek obserwowanego odpływu kadry na skutek niedofinansowania. W parkach narodowych są zauważalne trudności z zatrudnianiem wykwalifikowanych pracowników, co wynika z niższych wynagrodzeń, w szczególności między parkami narodowymi a PGL LP. Przeciętne wynagrodzenie w 2024 r. w PGL LP wyniosło 11 471 zł, natomiast w parkach narodowych 8 400 zł. Nie można również pominąć kwestii dążenia do utrzymania i poprawy jakości zasobów przyrodniczych kraju i coraz większej świadomości społecznej w tym zakresie. Obywatele oczekują od administracji państwowej skutecznego reagowania w sytuacji pogarszania się stanu środowiska i dóbr przyrodniczych, które traktują jak dobro wspólne. Bez dysponowania dostatecznymi zasobami finansowymi w dobie postępujących zmian klimatu i rosnącej skali zagrożeń dla przyrody realizacja tego zadania będzie istotnie utrudniona. Nie bez znaczenia jest również przyjęte ostatnio przez Parlament Europejski rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law), które w perspektywie kilku najbliższych lat nałoży na organy ochrony przyrody dodatkowe obowiązki związane z ochroną zasobów przyrodniczych Polski. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Przekierowanie do NFOŚiGW części środków finansowych z PGL LP w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w poszczególnych kwartałach w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody i zadań 4) Dotyczy projektów parków narodowych wyłanianych zarówno w naborach niekonkurencyjnych, jak i konkurencyjnych. 5) Podatek VAT stanowi koszt kwalifikowalny jedynie wówczas, gdy został poniesiony przez beneficjenta w związku z kosztami kwalifikowalnymi, zaś beneficjent nie ma prawnej możliwości odzyskania podatku VAT nawet w części. W pozostałych przypadkach VAT jest niekwalifikowalny. Taka sytuacja zachodzi w przypadku zdecydowanej większości projektów parków narodowych dotyczących inwestycji, np. budowy baz edukacyjnych, termomodernizacji oraz części projektów z zakresu kanalizacji ruchu turystycznego. Finalna wartość dodatkowego obciążenia beneficjentów projektów z tytułu niekwalifikowalnego VAT-u będzie zależna od liczby i wartości dofinansowanych projektów oraz ich rodzaju, tj. liczby działań projektowych dotyczących czynności opodatkowanych, dla których beneficjent posiada prawną możliwość odzyskania przynajmniej w części podatku VAT (niezależnie od tego czy rzeczywiście go odzyska i wg jakiego współczynnika). 6 związanych ze zwiększeniem lesistości pozwoli w znacznej części zaspokoić istniejące i przyszłe potrzeby, w szczególności w odniesieniu do podmiotów wykonujących zadania ustawowe w tym obszarze. Jednocześnie zwiększenie ilości środków przeznaczanych przez PGL LP na ochronę przyrody przyczyni się do wzmocnienia wizerunku tej organizacji jako podmiotu zaufania społecznego, dbającego o wspólne dobro, jakim jest przyroda. Podczas projektowania zmian były rozważane różne rozwiązania dotyczące możliwości wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody, w szczególności przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych. Przyjęto rozwiązanie, które pozwoli na efektywne korzystanie ze środków finansowych (uproszczony dostęp do środków przez beneficjentów), bez konieczności nadmiernego obciążania budżetu państwa. Warto zwrócić uwagę, że PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, w związku z czym część przychodów pochodzących z tego majątku może zostać przekierowana na finansowanie zadań związanych z realizacją zadań publicznych w zakresie ochrony przyrody. Wdrożenie projektowanego rozwiązania wymaga dodania w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2026 r. poz. 663), zwanej dalej „ustawą o lasach”, przepisu przewidującego obowiązek dokonywania przez PGL LP kwartalnych wpłat na rzecz NFOŚiGW. Wielkość środków przekazywanych do NFOŚiGW będzie zależna od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, stanowiąc koszt działalności podstawowej w PGL LP w ramach gospodarki leśnej. Zmiana w ustawie o lasach spowoduje konieczność wprowadzenia zmian w art. 401 ust. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo ochrony środowiska”, przez uzupełnienie listy źródeł wpływów NFOŚiGW o wpłaty PGL LP. Nowelizacja obejmie również art. 401c ustawy – Prawo ochrony środowiska przez dodanie przepisu, określającego kierunki finansowania ochrony środowiska, o których mowa w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy, ze środków pochodzących z wpłat PGL LP. Wejście w życie projektowanych zmian będzie miało pośredni wpływ na Fundusz Leśny, który co do zasady pełni rolę rachunku wyrównawczego niedoborów w poszczególnych nadleśnictwach, powstałych w trakcie prowadzenia gospodarki leśnej. Projektowane wpłaty będą obciążać koszty działalności nadleśnictw, przez co część nadleśnictw, obciążonych dodatkowo tymi wpłatami, może potrzebować dopłaty z Funduszu Leśnego na wyrównanie powstałych niedoborów. Dzięki ograniczeniu obowiązku dokonywania wpłat do nadleśnictw (tj. z wyłączeniem niektórych zakładów PGL LP prowadzących obrót drewnem na niewielką skalę) zabezpieczona zostaje możliwość zastosowania mechanizmu wyrównawczego Funduszu Leśnego, który w istniejącym stanie prawnym w przypadku zakładów nie miałby zastosowania. W 2024 r. PGL LP uzyskało dodatni wynik finansowy na poziomie około 764 mln zł netto, przy planowanym wyniku w wysokości około 350 mln zł. Analiza planu finansowo-gospodarczego PGL LP na 2025 r. wskazała na wynik finansowy wysokości 390,5 mln zł brutto, tj. około 332,2 mln zł netto (dane wykorzystane w powyższej analizie obejmują minione lata). Dodatkowe obciążenie nadleśnictw wpłatami 2 % przychodów od sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w planie w odniesieniu do 2 % wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłoby około 214 mln zł w skali roku, obniżając wartość wyniku finansowego, który jednak nadal byłby dodatni, i kształtował się na poziomie około 177 mln zł brutto. Szczegółowa analiza skutków finansowych planowanej regulacji znajduje się w pkt 6 OSR. Zamiarem jest, aby środki zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW zostały skierowane w szczególności na realizację przez RDOŚ, parki narodowe oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych zadań niezbędnych do ochrony przyrody polegających m.in. na nabywaniu, w tym w ramach pierwokupu, przez parki narodowe na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w obszarze parku narodowego oraz tworzeniu infrastruktury niezbędnej do prowadzenia ochrony przyrody. Intencją jest również skierowanie tych środków na prace związane z badaniami, oceną i prognozowaniem stanu zasobów przyrodniczych, działania z zakresu ochrony w ekosystemach parków narodowych, parków krajobrazowych, obszarów Natura 2000 i rezerwatów przyrody, współfinansowanie projektów z zakresu ochrony przyrody, w tym funkcjonowania, zachowania i ochrony ekosystemów leśnych oraz zwiększania lesistości i bioróżnorodności w lasach, oraz związanych z zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód. W przypadku parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych środki mogą wspierać w szczególności działania ochrony czynnej, inwentaryzacje i monitoring przyrodniczy, edukację przyrodniczą oraz działania ukierunkowane na ograniczanie presji na obszary cenne przyrodniczo, w tym na obszarach Natura 2000 położonych w granicach parków krajobrazowych i w ich otulinach. Priorytetem w najbliższych latach będzie współfinansowanie projektów unijnych w obszarze ochrony przyrody, realizowanych przez kluczowe w tym zakresie podmioty – parki narodowe. Rozwiązanie będzie również sprzyjało przygotowaniu i współfinansowaniu projektów z udziałem środków UE realizowanych na obszarach parków 7 krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych, w szczególności pokrywających się z obszarami Natura 2000. Pozwoli to na efektywne wykorzystanie dostępnych środków unijnych i osiągnięcie efektów ekologicznych w skali niewspółmiernej do wartości wykorzystanych środków krajowych. Środki w ramach tych programów będą kierowane na konkretne działania z zakresu ochrony, z wyłączeniem zadań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Środki przekazywane w ramach współfinansowania projektów będą dotyczyły działań zależnych od typów projektów, które uzyskają dofinansowanie UE. Nie przewiduje się odrębnego finansowania wynagrodzeń i działalności bieżącej wskazanych beneficjentów. Poprawa bieżącego dostępu do finansowania wartościowych inicjatyw pozwoli na wyszkolenie i zatrzymanie cennego zasobu kadrowego. Wpłynie to na poprawę potencjału jednostek (GDOŚ, RDOŚ, parków narodowych oraz parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych) w realizacji nie tylko obligatoryjnych działań na rzecz ochrony przyrody, ale także tych dodatkowych, bardziej ambitnych. Na etapie projektowania mechanizmu wsparcia realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody rozważano następujące warianty: 1) zwiększenie finansowania z budżetu państwa – rozwiązanie to oceniono jako trudne do realizacji ze względu na liczne, konkurencyjne potrzeby w zakresie wydatków budżetowych; z uwagi na charakter potrzeb ochrony przyrody – w tym wymóg stabilności i przewidywalności finansowania – uznano, że systemowe zwiększenie dotacji budżetowej nie zapewni długofalowego rozwiązania problemu; 2) utworzenie specjalnego funduszu celowego finansowanego z wpływów z budżetu lub opłat środowiskowych – rozwiązanie polegające na powołaniu nowej jednostki organizacyjnej (lub subfunduszu w ramach NFOŚiGW), zasilanej ze środków publicznych, uznano za obciążone wysokim ryzykiem przedłużającego się procesu legislacyjnego oraz generujące dodatkowe koszty administracyjne; 3) rozszerzenie obecnych programów NFOŚiGW o komponenty dedykowane ochronie przyrody (w tym realizowanej przez parki narodowe, RDOŚ i GDOŚ oraz parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) – choć rozwiązanie to pozwalałoby na zachowanie istniejącej struktury instytucjonalnej, jego wdrożenie wymagałoby zwiększenia alokacji środków, co i tak ostatecznie prowadziłoby do konieczności wskazania nowych źródeł przychodu; przy braku dodatkowego zasilania funduszy uznano, że realna skala wsparcia byłaby niewystarczająca względem zidentyfikowanych potrzeb. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Z uwagi na odmienne systemy finansowania ochrony przyrody i brak analogii – odstępuje się od badania tego zagadnienia. 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie PGL LP (429 nadleśnictw) 1 (429) Dane własne Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa Minister właściwy ds. środowiska 1 Dane własne Umożliwienie wykorzystania dostępnych środków UE przez jednostki nadzorowane. Nadzór nad prawidłowością ustalania wysokości wpłat oraz wydatkowania środków przez NFOŚiGW NFOŚiGW 1 Dane własne Zwiększenie środków na finansowanie zadań związanych z ochroną przyrody i zwiększeniem lesistości kraju. Zwiększenie zadań związanych z udzielaniem dofinansowania, w tym: opracowanie niezbędnych procedur warunkujących skierowanie środków na zadania wskazane w projekcie ustawy, organizacja i przeprowadzanie naborów, rozpatrywanie wniosków o udzielenie 8 dofinansowania, zawieranie umów i ich rozliczanie oraz monitorowanie i kontrola projektów Parki narodowe 23 Dane własne Możliwość: 1) pozyskania środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody ze środków innych niż dotacja celowa z budżetu państwa; 2) wykorzystania środków dotacji budżetowej na funkcjonowanie, w tym wynagrodzenia; 3) pozyskania współfinansowania dla projektów, na które parki narodowe pozyskały dotację ze środków UE GDOŚ/RDOŚ 1/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Parki krajobrazowe/zespoły parków krajobrazowych 126/16 Dane własne Możliwość pozyskania dodatkowych, znaczących środków na finansowanie działań z zakresu ochrony przyrody Jednostki samorządu terytorialnego 16 województw, 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu, 2479 gmin (w tym 302 gminy miejskie, 718 gmin miejsko- wiejskich i 1459 gmin wiejskich) https://stat.gov.pl/statystyka- regionalna/jednostki- terytorialne/podzial- administracyjny-polski/ Wpływ pośredni, w postaci ożywienia lokalnych rynków pracy oraz pozytywnych efektów ekologicznych towarzyszących wdrażanym w dużej skali projektom przyrodniczym (w tym związanych z zachowaniem różnorodności biologicznej) 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Na etapie wypracowywania rozwiązań projekt był omawiany z PGL LP oraz GDOŚ. Projekt był skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r. Ze względu na istotne zmiany treści projektu było konieczne ich ponowienie w lutym 2026 r. W toku procesu legislacyjnego projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), w celu umożliwienia zgłaszania uwag oraz zainteresowania pracami nad przedmiotowym projektem ustawy. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. W ramach ponownych konsultacji publicznych projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących podmiotów: 1) Stowarzyszenia Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenia Papierników Polskich; 3) Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego; 5) Polskiego Towarzystwa Leśnego; 6) Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polskiego Związku Zrzeszeń Leśnych; 8) Klubu Przyrodników; 9) Ligi Ochrony Przyrody; 9 10) Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków; 11) Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”; 12) Towarzystwa Przyrodniczego „Bocian”; 13) Klubu Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacji Greenmind; 16) Stowarzyszenia – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. W ramach ponownego opiniowania projekt został przesłany z terminem 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag do następujących instytucji: 1) parków narodowych; 2) marszałków województw; 3) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowej Rady Ochrony Przyrody; 5) Państwowej Rady Ochrony Środowiska; 6) Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych; 7) Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; 8) regionalnych dyrektorów ochrony środowiska; 9) Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt podlega opiniowaniu przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego nie wydała jeszcze opinii na temat projektu. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom UE, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały omówione w raporcie z konsultacji, zawierającym zestawienie przedstawionych stanowisk lub opinii i odniesienie się do nich przez organ wnioskujący, udostępnionym na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. 6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z ...... r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącz nie (0- 10) Dochody ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 00 231,65 00 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Wydatki ogółem – NFOŚiGW 0 226,00 231,65 237,44 13 243,37 73 249,46 17 255,6983 262,0907 268,6430 275,35 91 282,24 30 2531,9 6 10 budżet państwa 0 90,219 92,474 94,786 97,156 99,585 102,075 104,626 107,242 109,92 3 112,67 1 1010,7 54 JST 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 Parki narodowe 0 67,664 69,356 71,089 72,867 74,688 76,556 78,469 80,431 82,442 84,503 758,06 5 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0,453 0,464 0,476 0,488 0,500 0,513 0,525 0,538 0,552 0,566 5,075 Saldo ogółem – NFOŚiGW 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Parki narodowe 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 NFOŚiGW – koszty obsługi przychodów 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Środki do NFOŚiGW będą przekazywane kwartalnie przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych, z przeznaczeniem na zadania z zakresu ochrony środowiska, określone w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy – Prawo ochrony środowiska, związane z ochroną przyrody, w tym ochroną lasów i zwiększeniem lesistości. Finansowanie wykonania zadań przez GDOŚ i RDOŚ znajdzie swoje odzwierciedlenie w rezerwie 59 budżetu państwa, przeznaczonej dla państwowych jednostek budżetowych. Projekt będzie miał wpływ na budżety jednostek samorządu terytorialnego. Parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych będą dofinansowywane na podstawie umów o dofinansowanie, w formie dotacji, zawieranych między NFOŚiGW a województwami, a następnie środki będą kierowane do parków krajobrazowych lub ich zespołów. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Wysokość wpłat dokonywanych przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych będzie uzależniona od wysokości przychodów ze sprzedaży drewna, a te stanowią wypadkową wielkości pozyskania i ceny surowca na rynku. Zgodnie z przyjętymi założeniami, bazując na danych z trzech lat (tj. 2022–2024) wskazanych w pkt 1 OSR oraz przyjętym w dniu 30 kwietnia 2026 r. planie finansowo-gospodarczym PGL LP na rok 2026, roczne pozyskanie drewna przez PGL LP oscyluje w granicach 37–40 mln m 3 , a przychód ze sprzedaży drewna – pomiędzy 13,5–11,2 mld zł (11,2 mld zł w planie na 2026 r.). Wielkość pozyskania drewna co do zasady jest przede wszystkim uwarunkowana przyrodniczo i wynika z planów urządzenia lasu. Zważywszy na podjęcie na poziomie resortu klimatu i środowiska, począwszy od 2024 r., działań zmierzających do wzmocnienia funkcji pozaprodukcyjnych (przyrodniczych i społecznych) lasów w zarządzie PGL LP, na potrzeby analiz przyjęto, jako minimalną, wartość pozyskania równą 38 mln m 3 i związanego z tym pozyskaniem przychodu ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach zaplanowaną dla 2025 r. (z uwzględnieniem istniejących ograniczeń): 10,7 mld zł. Wysokość wpłat do NFOŚiGW równa 2 % przychodów ze sprzedaży drewna (tj. analogiczne jak to oszacowano w odniesieniu do wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na podstawie art. 58b ustawy o lasach) wyniosłaby wówczas około 214 mln zł. Maksymalna wartość pozyskania (a więc i przychodu ze sprzedaży drewna) w okresie 10 lat objętych analizą jest trudna do oszacowania, z uwagi na pojawiające się coraz częściej zaburzenia naturalnych trendów wynikające ze zmian klimatu (wzmożone gradacje szkodników, zamieranie i rozpad drzewostanów w wyniku suszy, zwiększona liczba huraganowych wiatrów siejąca spustoszenie w lasach etc.) Przyjmując jednak brak istotnych zaburzeń, na potrzeby analiz przyjęto maksymalne pozyskanie na poziomie około 40 mln m 3 i przychód ze sprzedaży wynoszący około 11,9 mld zł (uśrednione dane za lata 2023–2024 w których wielkość pozyskania oscylowała wokół 40 mln m 3 ). Wysokość 2 % wpłat do NFOŚiGW wyniosłaby wówczas około 238 mln zł. Uśredniając przewidywaną wysokość pozyskania i przychód ze sprzedaży drewna, od którego byłaby naliczona wartość wpłat, przyjęto, że środki finansowe wpływające z PGL LP do NFOŚiGW w ramach uruchomionego mechanizmu wpłat będą się kształtować średnio na poziomie około 226 mln zł (238–214). Na ceny drewna ma wpływ inflacja. W związku z tym kwoty dochodów oraz wydatków w okresie 10 lat zostały w tabeli zwiększone o wskaźnik inflacji (CPI). Projekt ustawy zakłada przekierowanie przychodów NFOŚiGW z wpłat pochodzących ze środków PGL LP na finansowanie zadań realizowanych przez parki narodowe i województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych 11 w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 38 i 39 ustawy oraz przez RDOŚ i GDOŚ w zakresie przewidzianym w art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, i 39 ustawy. Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %, przy czym nie przewiduje się utworzenia nowych etatów. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Na potrzeby szacunkowego określenia skutków dla poszczególnych części sektora finansów publicznych przyjęto, że około 40 % środków z wpłat PGL LP (po odliczeniu kosztów obsługi NFOŚiGW w wysokości 0,2 % przychodów), tj. około 90 mln zł rocznie, będzie kierowane na zadania realizowane przez państwowe jednostki budżetowe – w szczególności GDOŚ oraz RDOŚ, około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do parków narodowych jako państwowych osób prawnych, natomiast około 30 % środków, tj. około 68 mln zł rocznie, będzie kierowane do jednostek samorządu terytorialnego (marszałków województw) w celu finansowania zadań parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych. Przyjęta struktura ma charakter analityczny i może ulec korekcie na etapie programów priorytetowych NFOŚiGW, jednak pozwala odwzorować potencjalny rozkład skutków regulacji między budżet państwa, budżety jednostek samorządu terytorialnego oraz NFOŚiGW. Dokonując podziału środków między poszczególne podmioty (GDOŚ/RDOŚ, parki narodowe, parki krajobrazowe), kierowano się ich potrzebami związanymi z realizacją zadań z zakresu ochrony przyrody. Zwiększenie środków na ten cel jest głównym założeniem projektu ustawy. Z posiadanych danych wynika, że realizacja zadań ochrony czynnej w parkach narodowych to koszt około 70 mln zł rocznie. Z kolei w parkach krajobrazowych koszt ten wynosi około 30–35 % rocznych kosztów funkcjonowania tych jednostek, co również daje potrzeby na poziomie około 70 mln zł (koszt funkcjonowania wszystkich parków krajobrazowych to około 200 mln zł rocznie). Obie wartości stanowią około 30 % środków z PGL LP przeznaczonych na dofinansowanie zadań z zakresu ochrony przyrody. Pozostałe środki zostaną przeznaczone na wsparcie działań z zakresu ochrony przyrody realizowanych przez GDOŚ oraz RDOŚ, które zarządzają rezerwatami przyrody oraz siecią Natura 2000 pokrywającą około 30 % powierzchni kraju. Proponowane zmiany przepisów będą miały neutralny wpływ na dochody podatkowe. Zważywszy, że zarówno NFOŚiGW, jak i parki narodowe objęte są stabilizującą regułą wydatkową, zwaną dalej „SRW”, o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.), zwaną dalej „uofp”, wydatki tych podmiotów są objęte limitem wydatków SRW. Jednocześnie, im wyższy udział środków przeznaczonych na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE w kwocie wydatków ogółem, tym mniejszy wpływ projektowanych zmian na kwestie SRW. Na współfinansowanie projektów z udziałem środków UE w 2026 r. w NFOŚiGW zaplanowano środki w wysokości 36,57 mln zł. Projektowana ustawa daje stosunkowo ograniczone możliwości współfinansowania projektów realizowanych z udziałem środków UE. Spośród planowanych beneficjentów środków przekazywanych przez PGL LP (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, województwa – parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych) będzie możliwe przekazanie współfinansowania wyłącznie parkom narodowym i województwom na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych. W tym zakresie środki pozyskane z PGL LP na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków UE zastąpią dotychczasowy mechanizm dla takich zadań w ramach funduszu podstawowego NFOŚiGW, a tym samym nie spowoduje to zwiększenia wydatków w ramach SRW. Pozostałe podmioty wskazane z projekcie zmiany ustawy (GDOŚ, RDOŚ) będą nadal otrzymywać dofinansowanie do projektów realizowanych z udziałem środków UE bezpośrednio z budżetu państwa. 12 FENX.01.05 6) FEPW.02.03 7) całkowity wkład własny do projektów UE z wyłączeniem państwowych jednostek budżetowych (PJB) 88 313 082,94 20 361 078,30 w tym wkład własny parków narodowych 33 109 986,83 1 937 834,86 wkład własny zapewniany przez pozostałych Beneficjentów 55 203 096,11 18 423 243,44 Warto zauważyć, że sytuacja finansowa PGL LP jest stabilna, a wpłaty w zakreślonej szacunkowej wysokości jej nie zachwieją. Wg aktualnej sprawozdawczości finansowej PGL LP zamknęło finansowo 2024 r., osiągając wynik finansowy na poziomie 764 mln zł netto. Jednostki organizacyjne PGL LP utrzymują bezpieczny poziom płynności finansowej przy jednoczesnym terminowym regulowaniu zobowiązań względem kontrahentów, własnych pracowników oraz Skarbu Państwa. W przypadku powstania niedoborów jest uruchamiany mechanizm wyrównawczy przy wykorzystaniu środków Funduszu Leśnego. Środki pochodzące z wpłat PGL LP będą stanowiły odrębne źródło finansowania projektów ochrony przyrody w stosunku do programów dotychczas obsługiwanych przez NFOŚiGW. Będzie się z tym wiązało odmienne podejście łączące w sobie maksymalne uproszczenie zasad przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka nieprawidłowego wydatkowania środków przez beneficjentów o różnym statusie prawnym (GDOŚ/RDOŚ, jako organy administracji rządowej wykonujące swoje zadania przy pomocy państwowych jednostek budżetowych; parki narodowe, jako państwowe osoby prawne; parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, jako jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego – województw). Zgodnie z przyjętymi założeniami, procedury obsługi środków, których dotyczy niniejszy projekt ustawy, powinny mieć charakter maksymalnie uproszczony, jednocześnie jednak muszą zapewniać ich prawidłowe wydatkowanie, stąd jest niezbędne zabezpieczenie m.in. systemu elektronicznego (aplikacji) dedykowanej obsłudze projektów i umów oraz optymalnego systemu informacji, komunikacji i szkoleń. Ze środków przekazywanych do NFOŚiGW przez PGL LP, po ich pomniejszeniu o wskazane maksymalnie 0,2 % puli, w ramach wypłat dla beneficjentów jest przewidywane przekazywanie środków w wysokości 270 284 tys. zł rocznie. Jednakże należy mieć na uwadze, iż przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej mają charakter w znacznym stopniu zmienny. Decyzja o alokacji środków w ramach zobowiązania wieloletniego NFOŚiGW będzie podejmowana przez ministra właściwego do spraw środowiska w porozumieniu z NFOŚiGW. Środki w ramach zobowiązania wieloletniego będą wydatkowane w oparciu o założenia programu lub większej liczby programów priorytetowych, które określą kierunki i szczegółowe warunki finansowania oraz podział środków. Podział środków alokowanych w ramach programu/programów priorytetowych będzie określany z uwzględnieniem najbardziej aktualnych uwarunkowań (m.in. potrzeb parków narodowych, parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych oraz GDOŚ lub RDOŚ wynikających ze zobowiązań prawnych). W kalkulacji kosztów wejścia w życie przedmiotowej ustawy uwzględniono najnowsze dane dotyczące prognozowanego wzrostu wskaźnika inflacji CPI, zawarte w Wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Zgodnie z wytycznymi ostatnia aktualizacja została wykonana 18 lipca 2025 r. 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) duże przedsiębiorstwa 6) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. 7) Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. 13 W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z ...... r.) sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze PGL LP 0 -226 -232 -237 -249 -282 -2758 W ujęciu niepieniężnym duże przedsiębiorstwa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe osoby z niepełnosprawnością oraz osoby starsze Niemierzalne (dodaj/usuń) Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Projekt nie będzie miał istotnego wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe, jak również na sytuację ekonomiczną i społeczną rodziny, a także osób niepełnosprawnych i starszych. Z uwagi na skalę przekazywanych wpłat projektowane zmiany nie będą miały istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. Wskazane powyżej kwoty obrazują wysokość dokonywanych przez PGL LP wpłat do NFOŚiGW. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Regulacja nie będzie miała wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroki zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów”. Finansowanie zadań ustawowych następuje przez uzyskiwane przychody, które pochodzą w głównej mierze z produkcji drewna. W obszarze podaży drewna obowiązują ograniczenia ilościowe podaży wynikające z planu urządzenia lasu mające na celu przede wszystkim bezpieczeństwo przyrodnicze i ekologiczne kraju. To determinuje gospodarkę finansową w PGL LP, której głównym celem jest zapewnienie środków na realizację wyżej wymienionych zadań ustawowych, określonych w ustawie o lasach, przy zachowaniu zasady samofinansowania się. Niniejszy projekt, mający na celu finansowe wsparcie realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody ze środków PGL LP (2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach), będzie skutkował wzrostem kosztów działalności operacyjnej w nadleśnictwach w wysokości 2 % przychodów ze sprzedaży drewna, co oznacza np., że jeżeli prognozowane na 2026 r. przychody ze sprzedaży drewna wyniosą 10,6 mld zł, to koszty działalności leśnej wzrosną o 212 mln zł (2 % x 10,6 mld zł). Aby sfinansować dodatkowe koszty i niedobór powstały na zadania gospodarki leśnej, należałoby zwiększyć przychody PGL LP. Analizując przychody uzyskiwane przez PGL LP z gospodarki leśnej, należy mieć na uwadze, iż mają one charakter w znacznym stopniu zmienny. Trzeba wyraźnie podkreślić, że PGL LP nie ma jakiegokolwiek wpływu na zwiększenie ilości sprzedawanego drewna, a co za tym idzie na przychody generowane ze sprzedaży (nie można sprzedać więcej drewna niż jest to zaplanowane, co wynika m.in. z zasady trwałości lasu). W konsekwencji PGL LP jest podmiotem, który de facto pozbawiony jest realnej możliwości zwiększania przychodów ze sprzedaży drewna, gdyż, w odróżnieniu od większości przedsiębiorców, decyzja o ilości produktów przeznaczonych do sprzedaży nie leży 14 w kompetencjach PGL LP. Ponadto zadania (w tym związane z możliwością generowania przychodów) są ściśle określone przepisami ustawy o lasach. Oznacza to, że przychody, a co za tym idzie również wynik finansowy, w bardzo dużym stopniu uzależnione są od koniunktury na rynku surowca drzewnego i wahań cen drewna. Mając na uwadze ograniczone możliwości powiększenia przychodów mających na celu finansowanie kosztów prowadzenia gospodarki leśnej w nadleśnictwach, wykorzystywany jest mechanizm finansowy w postaci rachunku wyrównawczego, jakim jest fundusz leśny. Nadleśnictwa, w zależności od ich kondycji finansowej, w różny sposób zareagują na wzrost kosztów przewidziany w nowelizacji ustawy, a mianowicie: 1) w nadleśnictwach deficytowych niedobory ulegną zwiększeniu – niezbędna będzie wyższa dopłata z funduszu leśnego; 2) w nadleśnictwach niskodochodowych wystąpi niedobór (zabraknie przychodów na pokrycie podwyższonych kosztów) – niezbędna będzie dopłata z funduszu leśnego (do tej pory były samofinansujące się i z odpisu podstawowego zasilały); 3) w nadleśnictwach wysokodochodowych niedobór nie wystąpi (wystarczy przychodów na pokrycie zwiększonych kosztów), jednakże z tytułu podwyższonych kosztów obniżeniu ulegnie wartość odpisu podstawowego odprowadzanego na fundusz leśny (zmniejszy się zasilenie funduszu leśnego). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2 % przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym (funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swojego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóki saldo jest dodatnie. 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu ☐ nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). ☐ tak ☐ nie ☒ nie dotyczy ☐ zmniejszenie liczby dokumentów ☐ zmniejszenie liczby procedur ☐ skrócenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... ☒ zwiększenie liczby dokumentów ☒ zwiększenie liczby procedur ☐ wydłużenie czasu na załatwienie sprawy ☐ inne: ... Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. ☒ tak ☐ nie ☐ nie dotyczy Komentarz: Od Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych wymagane będzie określenie procedury przekazywania środków w odpowiedniej wysokości do dyspozycji NFOŚiGW. Po stronie NFOŚiGW muszą zostać wypracowane procedury obsługi środków pochodzących z wpłat Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, dotyczące zasad przyznawania środków (programy priorytetowe służące wdrażaniu celów zobowiązań wieloletnich wynikających z projektowanej ustawy). Wzrost obciążeń regulacyjnych jest niewielki w stosunku do spodziewanych korzyści z wdrożenia procedowanego projektu ustawy. 9. Wpływ na rynek pracy Zwiększenie środków na realizację zadań z zakresu ochrony przyrody będzie miało pozytywny wpływ na rynek pracy, przyczyniając się do utrzymania stabilności oraz niewielkiego wzrostu zatrudnienia osób wykonujących działania z zakresu planowania, realizacji działań ochronnych i monitoringu przyrody. Środki te stanowią istotne wzmocnienie branży ochrony przyrody. Ożywienie rynku pracy dotyczy w szczególności okolicy parków narodowych i parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych realizujących projekty, na które pozyskają dofinansowanie, oraz w obszarach Natura 2000 i rezerwatach przyrody (realizacja działań przez RDOŚ). 10. Wpływ na pozostałe obszary 15 ☒ środowisko naturalne ☐ sytuacja i rozwój regionalny ☐ sądy powszechne, administracyjne lub wojskowe ☐ demografia ☐ mienie państwowe ☐ inne: edukacja ☐ informatyzacja ☒ zdrowie Omówienie wpływu Projekty realizowane w obszarze ochrony przyrody mają istotny wpływ na poprawę jakości środowiska, nie tylko w skali lokalnej. Zważywszy na fakt, że część puli środków przekazywanych przez PGL LP do NFOŚiGW posłuży współfinansowaniu projektów unijnych realizowanych przez parki narodowe, skala realizowanych projektów i uzyskanych efektów ekologicznych będzie kilkukrotnie większa niż sama wartość subfunduszu utworzonego dzięki corocznym wpłatom. W ślad za poprawą jakości środowiska przyrodniczego idzie poprawa warunków życia i zdrowia ludzi, zarówno w wymiarze fizycznym jak i emocjonalnym. Projekty przyrodnicze m.in. wpływają korzystnie na lokalny mikroklimat, a planowana infrastruktura w ramach ochrony przyrody pozwoli m.in. na skanalizowanie ruchu turystycznego w sposób atrakcyjny dla mieszkańców i bezpieczny dla przyrody. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wdrażanie działań wynikających z projektowanych przepisów nastąpi niezwłocznie po ich wejściu w życie. Przygotowanie przez NFOŚiGW stosownych procedur i programów priorytetowych na potrzeby uruchomienia naborów wniosków o dofinansowanie będzie miało miejsce w okresie procedowania projektu ustawy oraz w czasie vacatio legis. Rozpoczęcie dofinansowania działań będzie możliwe po dokonaniu pierwszej wpłaty przez PGL LP, która nastąpi za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ewaluacja efektów projektowanej ustawy może nastąpić nie wcześniej niż po trzech latach jej obowiązywania. Wcześniejsze oceny mogą nie być adekwatne, gdyż w 2027 r. kończy się okres wdrażania programów: FEPW oraz FEnIKS. Biorąc pod uwagę cele parków narodowych, a także cel ustawy, jakim jest zwiększenie finansowania ochrony przyrody, efektywność nowego systemu będzie mogła być oceniana w szczególności na podstawie: 1) powierzchni, na której parki narodowe i RDOŚ realizują działania ochronne w ekosystemach; 2) wysokości zaabsorbowanych przez parki narodowe środków finansowych w programach FEPW oraz FEnIKS. Ewaluacja programów priorytetowych dotyczących wsparcia działań w zakresie ochrony przyrody będzie oparta na określeniu powierzchni siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, na których przywrócono lub utrzymano ich właściwy stan ochrony, oraz liczby gatunków roślin lub zwierząt, dla których utrzymano lub przywrócono właściwy stan ochrony. Ewaluacji będzie również podlegał wpływ projektowanej ustawy na sytuację finansową PGL LP. 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. RAPORT Z KONSULTACJI PUBLICZNYCH i OPINIOWANIA projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) 1. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania Projekt, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Projekt został przekazany do konsultacji publicznych trzykrotnie: przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnych konsultacji publicznych projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Ogólnopolski Związek Pracodawców Przemysłu Drzewnego; 4) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 5) Polskie Towarzystwo Leśne; 6) Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa; 7) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych; 8) Klub Przyrodników; 9) Liga Ochrony Przyrody; 10) Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków; 11) Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra\"; 12) Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian\"; 13) Klub Gaja; 14) Greenpeace Polska; 15) Fundacja Greenmind; 16) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 17) WWF Polska. Analogicznie jak w odniesieniu do etapu konsultacji publicznych projekt został przekazany do zaopiniowania trzykrotnie: pierwotnie – przy piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r., przy piśmie z dnia 23 maja 2025 r. oraz – z uwagi na istotny zakres zmian wprowadzonych do projektu – przy piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. (w dniu 2 lutego 2026 r. został udostępniony w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny). W ramach kolejnego opiniowania projekt otrzymały, z terminem zgłaszania uwag w ciągu 7 dni, następujące podmioty: 1) parki narodowe; 2) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 3) marszałkowie województw; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 7) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska; 8) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 9) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych. Projekt w dniu 2 lutego 2026 r. został wysłany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców oraz zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, dlatego nie podlegał opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Uwagi do projektu w ramach kolejnych konsultacji publicznych (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Polski Związek Zrzeszeń Leśnych z siedzibą w Sękocinie Starym; 2) Stowarzyszenie Papierników Polskich; 3) Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór; 4) Stowarzyszenie Zagórze; 5) Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko; 6) Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego; 7) Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej; 8) Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność; 9) Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej; 10) Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność”; 11) Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce; 12) Związek Zawodowy „Budowlani”; 13) Stowarzyszenie – Pracownia na rzecz Wszystkich Istot; 14) Polskie Towarzystwo Leśne; 15) Forum Związków Zawodowych. W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Wpłynęły również liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie dla projektu. Uwagi do projektu w ramach kolejnego opiniowania (tj. w związku z pismem z dnia 2 lutego 2026 r.) zgłosiły następujące podmioty: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych; 2) Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze; 3) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; 4) Państwowa Rada Ochrony Przyrody; 5) Państwowa Rada Ochrony Środowiska; 6) Babiogórski Park Narodowy; 7) Białowieski Park Narodowy. Szczegółowe uwagi ww. podmiotów oraz stanowisko organu wnioskującego do uwag stanowią załączniki do niniejszego raportu. 2. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu. 3. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku. Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Załączniki: 1) tabela uwag z konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego; 2) tabela uwag z opiniowania wraz ze stanowiskiem organu wnioskującego. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Lp. Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1 Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 POLSKI ZWIĄZEK ZRZESZEŃ LEŚNYCH z siedzibą w Sękocinie Starym Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach) Obecna definicja lasu jest niespójna ze standardami FAO większością regulacji światowych. Postuluje się urealnienie progu powierzchniowego uznania gruntu za las do 0,5 ha, co pozwoli na racjonalizację statystyki leśnej i planowania. W art. 3 pkt 1 lit. a wyrazy „o powierzchni co najmniej 0,10 ha” zastępuje się wyrazami „o powierzchni co najmniej 0,5 ha” Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Jednocześnie, uwagi 1-5 zostały przekazane do MKiŚ z ramach prac nad Narodowym Programem Leśnym i będą podlegały analizie w przewidzianym tam trybie 2 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 6 ust. 1 ustawy o lasach) Brak ustawowej definicji gospodarstwa leśnego uniemożliwia traktowanie lasu jako zintegrowanej jednostki ekonomicznej. Jest to niezbędne dla profesjonalizacji sektora niepaństwowego i ubiegania się o wsparcie zewnętrzne W art. 6 ust. 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu: „1b) gospodarstwo leśne – zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia gospodarki leśnej w lasach państwowych i niepaństwowych”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 3 Art. 1 projektu (poprzez dodanie nowego Rozdziału 2a w ustawie o lasach) Konieczność instytucjonalizacji zrzeszeń jako podmiotów realizujących cele publiczne. Nowy rozdział powinien definiować zrzeszenia jako dobrowolne i samorządne organizacje powołane do trwałej gospodarki leśnej. Dodaje się Rozdział 2a „Zrzeszenia Właścicieli Lasów”, określający ich status jako podmiotów wspierających nadzór i prowadzących wspólną sprzedaż surowca oraz edukację przyrodniczą Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 4 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 19 i 22 ustawy o lasach) Uproszczone Plany Urządzenia Lasu (UPUL) pełnią obecnie rolę sztywnych limitów, co utrudnia elastyczne zabiegi hodowlane. Należy nadać im charakter orientacyjny w zakresie możliwości produkcyjnych. W art. 19 dodaje się ust. 6: „Zadania określone w uproszczonym planie urządzenia lasu mają charakter orientacyjny w zakresie przewidywanego poziomu pozyskania surowca”. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 5 Art. 1 projektu (w zakresie zmiany w art. 54-58 ustawy o lasach) Fundusz Leśny powinien aktywnie wspierać legalność obrotu drewnem w sektorze prywatnym poprzez finansowanie W art. 58 ust. 3a dodaje się pkt 4 „dofinansowanie systemów cyfrowych i platform aukcyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nowoczesnych narzędzi cyfrowych, takich jak WoodMall. wspierających legalność obrotu drewnem z lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa”. 6 Całość projektu UD108 (w kontekście OSR) Projekt skupia się na transferze środków do NFOŚiGW , pomijając potrzeby 19,2% lasów prywatnych. Należy włączyć do reformy mechanizmy subwencji za usługi ekosystemowe dla właścicieli prywatnych. Wprowadzenie systemowych rekompensat dla właścicieli lasów prywatnych za świadczone usługi ekosystemowe, finansowanych z Funduszu Leśnego lub budżetu państwa. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem projektowanej regulacji 7 Stowarzyszenie Papierników Polskich Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska jest kolejnym projektem w tym obszarze, który budzi uzasadniony niepokój naszej branży. Projekt ten wskazuje na możliwość przekazania części środków finansowych zgromadzonych przez PGL LP na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Większość zadań realizowanych przez LP ma na celu zagwarantowanie trwałości lasów co bezpośrednio wynika z Ustawy o lasach: wypełnianie funkcji przyrodniczych i ochronnych bezpośrednio wpływających na kondycję środowiska leśnego, społecznych – istotnych dla społeczeństwa, czy w końcu gospodarczych, zapewniających utrzymanie ciągłości tych działań na właściwym poziomie staranności. LP same w sobie są unikalną strukturą nastawioną przede wszystkim na ochronę środowiska, a wypełniana przez nie rola gospodarcza umożliwia realizację tych funkcji w pełnym zakresie. Przekazywanie funduszy na projekty zgodnie z zapisami projektu może prowadzić do osłabienia strategicznej roli Lasów Państwowych w zarządzaniu zasobami leśnymi kraju i Uwagi nieuwzględnione Przekazywanie środków do NFOŚiGW jako podmiotu wyspecjalizowanego w dystrybucji środków- unijnych i krajowych na projekty z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody znacząco uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnich działań. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody co pomoże w wyeliminowaniu ryzyka nieprawidłowego wykorzystania środków. PGL LP zarządzają majątkiem Skarbu Państwa, a środki uzyskiwane w wyniku prowadzenia gospodarki leśnej oraz sprzedaży drewna, mogą być wydatkowane na inne zadania publiczne. Już teraz funkcjonuje art. 58b zmienianej/ustawy o lasach ustawy, na podstawie którego DGLP dokonuje corocznie wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Tym bardziej uzasadnione jest Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podważać ich misję w zakresie odpowiedzialnej ochrony oraz racjonalnego użytkowania lasów. Należy podkreślić, że większość środków finansowych Lasów Państwowych pochodzi ze sprzedaży drewna – przynajmniej w 90% i jest dedykowana do prowadzenia szeroko rozumianej zrównoważonej gospodarki leśnej, w tym zabezpieczeniu szczególnie cennych obszarów podlegających ochronie częściowej lub całkowitej, a także utrzymania i poprawy bioróżnorodności w lasach zarządzanych przez Lasy Państwowe. Działania te mają znaczący wpływ na kształtowanie klimatu, stosunków wodnych, stabilności gruntów i gleb, zachowanie siedlisk ptaków i zwierzyny leśnej. Uważamy, że Lasy Państwowe powinny odprowadzać środki do budżetu Państwa, skąd będzie prowadzona ich redystrybucja. Taki mechanizm działania umożliwia zachowanie należytej transparentności i właściwej kontroli nad sposobem wydatkowania. Istotnym jest, aby ochrona przyrody była finansowana przez całe społeczeństwo, tak aby kreować świadomość działań z nią związanych. Tylko zaangażowanie całego społeczeństwa pozwoli na budowanie świadomości ekologicznej, w tym również konieczności ponoszenia kosztów społecznych i gospodarczych związanych z ochroną przyrody. W uzasadnieniu do projektu wskazuje się na problem braku środków finansowych na prowadzenie działalności parków narodowych itp. Jest to zaskakujące przeznaczenie analogicznej części przychodu na zadania związane z ochroną przyrody. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych stwierdzenie, gdyż ciągle trwają nabory na pozyskanie funduszy unijnych. Obecnie inwestycje proekologiczne w usługi ekosystemowe są wysoko wyceniane, a dobrze skonstruowany i uzasadniony biznesplan powinien zagwarantować zwrot z inwestycji nie tylko na ochronę przyrody w ramach parków narodowych, ale również na infrastrukturę umożliwiającą korzystanie z nich przez turystów, którzy w ten sposób poszerzają swoją wiedzę na temat przyrody i form jej ochrony na terenie Polski. Należy również zaznaczyć, że fundusz leśny, który ma zgodnie z projektem zostać obciążony wyrównaniem niedoborów powstałych w nadleśnictwach w wyniku zastosowania proponowanego mechanizmu odprowadzania środków finansowych jest przede wszystkim przeznaczony do likwidacji skutków zdarzeń losowych, jak na przykład klęski żywiołowe, w tym huragany, gradacje owadów, długotrwałe susze oraz powstałe w ich wyniku wielkoobszarowe uszkodzenia drzewostanów. W efekcie środki z funduszu leśnego kierowane są głównie na cele związane z ochroną polskiej przyrody na dużą skalę i jej utrzymanie dla przyszłych pokoleń. Ponadto, należy podkreślić wymiar gospodarczo-społeczny. Dostępność surowca jest dla firm branży drzewnej kluczowa dla utrzymania działalności, jak i zatrudnienia. Zaproponowany mechanizm określony w art. 1 uzależniający wysokość przekazywanych środków od ilości sprzedanego drewna i jego ceny Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych bezpośrednio przełoży się na wzrost cen drewna dla klienta końcowego, a więc i na wzrost kosztów działalności przedsiębiorstw branży drzewnej i spadek ich rentowności oraz konkurencyjności. To z kolei spowoduje ograniczenie zatrudnienia i wzrost bezrobocia na terenach wiejskich i w małych ośrodkach miejskich. W opinii Stowarzyszenia Papierników Polskich proponowane rozwiązanie w przedstawionym projekcie zmian w ustawie jest nie do przyjęcia. Wnioskujemy o ponowne przeanalizowanie i zmodyfikowanie redystrybucji środków przeznaczonych na wsparcie funkcjonowania parków narodowych oraz innych form ochrony przyrody. 8 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły bardzo liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające sprzeciw wobec projektu. Najczęściej pojawiąjącymi się uwagami były: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z nich obowiązek osiągania nadwyżki, przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, ze niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 9 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL LP, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p. pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Uwaga nieuwzględniona Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 10 3. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). Uwaga nieuwzględniona Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 11 4. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy - albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej Uwaga nieuwzględniona Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 12 Projekt nie został poprzedzony wystarczającą oceną skutków regulacji. Nie przeanalizowano długofalowych konsekwencji dla funkcjonowania PGL Lasy Państwowe, stabilności finansowej Nadleśnictw oraz wpływu na lokalne rynki pracy w regionach silnie związanych z gospodarką leśną Uwaga nieuwzględniona Uwaga bez związku z treścią projektowanej regulacji. 13 Powiązanie obowiązkowej wpłaty wyłącznie z przychodami ze sprzedaży drewna, a nie z rzeczywistym wynikiem finansowych , nie uwzględnia zróżnicowanych warunków funkcjonowania Nadleśnictw ani zmienności kosztów prowadzenia gospodarki leśnej. Już obecnie znaczna część Nadleśnictw realizuje zadania ustawowe wyłącznie dzięki redystrybucji środków z Funduszu Leśnego. Proponowane regulacje znacznie osłabiają ten mechanizm, będzie skutkować ograniczeniem zdolności do wykonywania podstawowych obowiązków ustawowych Uwaga nieuwzględniona Wpłata została zaplanowana podobnie jak w obecnie funkcjonującym art. 58b ustawy o lasach – będzie liczona na poziomie PGL LP a nie poszczególnych nadleśnictw, ze środków ze sprzedaży drewna a nie z puli Funduszu Leśnego. 14 Znaczna część form ochrony przyrody w Polsce zlokalizowana jest na terenach zarządzanych przez LP. To właśnie LP ponoszą główny ciężar finansowy związany z ochroną różnorodności biologicznej, ochroną przeciwpożarową, przeciwdziałaniem chorobom i szkodnikom, usuwaniem skutków klęsk żywiołowych oraz zabezpieczeniem mienia Skarbu Państwa , co nie zostało w projekcie Uwaga nieuwzględniona Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych należycie uwzględnione. Przykładowa sytuacja: przypadek powstania gradacji szkodników liściożernych , gdzie konieczny jest drogi oprysk samolotowy środkami biologicznymi, żeby nie dopuścić do obumarcia bardzo dużych powierzchni lasów. Kto wtedy wesprze LP finansowo i czy w tym przypadku nie należy odstąpić od obciążeń? finansowej Lasów Państwowych – nawet w sytuacjach wydarzeń ekstraordynaryjnych. Lasy Państwowe posiadają zasoby finansowe uruchamiane w sytuacjach kryzysowych – bilans funduszu stabilizacji w ostatnim roku nie wykazał tendencji spadkowej i plasuje się na bezpiecznym, wysokim poziomie. 15 Projekt prowadzi do nieuzasadnionego osłabienia stabilnej instytucji państwowej bez wykazania realnych korzyści dla finansów państwa, jednocześnie pomijając alternatywne źródła finansowania z innych sektorów gospodarki lub organizacji non profit. W projekcie zmian wszystkie projekty np. rezerwaty, które merytorycznie zostały negatywnie zaopiniowane przez PGL LP, a zostały powołane zarządzeniem RDOŚ powinny być całkowicie sfinansowane przez organizacje non profit. Uwaga nieuwzględniona Uwaga poza zakresem regulacji. Organem ustawowo właściwym do podejmowania decyzji o zasadności powołania rezerwatu przyrody jest RDOŚ, nie PGL LP. 16 W ramach konsultacji publicznych wpłynęły liczne stanowiska od osób fizycznych wyrażające poparcie projektu. W ramach konsultacji wyrażam swoje poparcie dla proponowanych zmian w obu ustawach, zmierzające do wsparcia ochrony przyrody w Polsce poprzez przekierowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i utworzenie zobowiązania wieloletniego dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jest to logiczne, że główny podmiot czerpiący zyski z eksploatacji zasobów Uwaga przyjęta do wiadomości Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych leśnych kraju powinien jednocześnie partycypować w ochronie najcenniejszych obszarów przyrodniczych. 17 Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór Ja niżej podpisany: Krakowskie Stowarzyszenie Leśników Darz Bór z siedzibą Kryg 219A 38-304 Kryg zgłaszam następujące uwagi do treści projektu zmiany ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy prawo ochrony środowiska (nr UD108 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: 1. Zmiana ustawy o lasach wprowadzająca kolejny podatek w wysokości 2% od sprzedaży drewna z przeznaczeniem na finansowanie ochrony przyrody w parkach narodowych, krajobrazowych i zadań realizowanych w tym zakresie przez dyrekcje ochrony środowiska spowoduje nieuchronnie wzrost kosztów działalności Lasów Państwowych. Wzrost kosztów prowadzenia gospodarki leśnej spowodują także podejmowane przez M K i Ś inne inicjatywy np. tworzenie kategorii lasów społecznych, wymagających kosztownych modyfikacji gospodarki leśnej. Inne inicjatywy krajowe spowodują z kolei spadek przychodów ze sprzedaży drewna . Należą do Uwagi nieuwzględnione 1. Analiza zamieszczona w Ocenie Skutków Regulacji nie zakłada istotnego wzrostu pozyskania drewna tylko stabilizację na poziomie 38-40 mln m 3 (czyli takim, jaki obserwujemy w ostatnich latach). Takie dane wynikają również z założeń prowadzonego obecnie wspólnie z Lasami Państwowymi, procesu wzmacniania funkcji społecznej i przyrodniczej lasów, którego jednym z kluczowych założeń jest zabezpieczenie pozyskania, czyli puli drewna dla przemysłu na poziomie nie mniejszej niż obecnie. 2. Analiza sytuacji finansowej Lasów Państwowych wskazuje na stabilność finansów PGL LP jak również przestrzeń do redukcji kosztów administracyjnych i stałego zarządu, które istotnie wzrosły szczególnie w latach 2022-2023. 3. Wyjaśnione w pkt.1 4. Ocena „sprawiedliwości” i zasadności kierowania środków publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk śmieci nie ma związku z niniejszą regulacją. 5. Środki są dedykowane ograniczonemu zakresowi działań w obszarze ochrony przyrody, ze wskazaniem na konkretne przepisy uPOŚ z wyłączeniem kosztów ogólnoadministracyjnych i wynagrodzeń. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nich : wyłączanie lasów z gospodarki leśnej w związku z powstawaniem nowych parkow narodowych, rezerwatów. Spadek przychodów spowoduje także wdrażanie prawa Unii Europejskiej przez wyłączanie kolejnych obszarów lasów z gospodarki leśnej. kraju. Te okoliczności nie zostały uwzględnione w ocenie skutków finansowych projektowanych zmian. W projekcie ustawy zakłada się wprost, że w ciągu najbliższych 10 lat przychody LP ze sprzedaży drewna znacząco wzrosną co nie znajduje uzasadnienia z wyżej wymienionych powodów. Proponowane zmiany w ustawie o lasach zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych określonej w ustawie o lasach, będącej gwarancją prowadzenia zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki leśnej 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, ochrona gatunkowa, znajduje się w lasach będących 6. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych w zarządzie PGL LP, które ponoszą z tego tytułu znaczące koszty z tytułu dozoru, ochrony przed szkodnictwem, ochrony przeciwpożarowej, inwentaryzacji zasobów, dostosowania metod gospodarki leśnej do wymagań ochronnych . Obciążenie LP kolejnym podatkiem spowoduje potrzebę szukania oszczędności i może spowodować pogorszenie stanu ochrony przyrody w formach ochrony przyrody na terenach zarządzanych przez LP. 3. Nałożenie podatku na Lasy Państwowe może spowodować niezamierzony wzrost cen drewna, niekorzystny dla gospodarki. 4. Propozycja pozyskania środków na ochronę przyrody poprzez nałożenie podatku na LP jest rozwiązaniem prostym i skutecznym ale niegospodarnym i niesprawiedliwym. Dodatkowe środki w budżecie NFOŚ i GW powinny być uzyskane poprzez poprawę egzekucji prawa, przewidzianych opłat i gospodarne wydatkowanie zgromadzonych środków. (Np. czy jest zasadne wydatkowanie ogromnych środków Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych publicznych na likwidację nielegalnych wysypisk odpadów). 5. Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że pozyskane dodatkowe środki finansowe nie przełożą się na poprawę stanu ochrony przyrody in situ, a zostaną wykorzystane np. na rozbudowę administracji i inne działania pozorne o małym znaczeniu dla ochrony przyrody. Kierunki wydatkowania nie zostały precyzyjnie określone. Preferowanie dzisiaj w ochronie przyrody ochronny ścisłej ( biernej) nie powinno generować wysokich kosztów ochrony in situ, a w innych sferach działalności organów i instytucji zasada gospodarności przy wydatkowaniu środków powinna być bezwzględnie przestrzegana. 6. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy i zaproszenie wybranych instytucji i organizacji. Waga problemu wymaga bowiem pogłębionej analizy wszystkich możliwych skutków zmian wobec Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych licznych niedoskonałości dotychczasowego uzasadnienia zmian , a to wymaga rzeczywistych konsultacji społecznych. 7. Naszym zdaniem proponowane w ustawie o lasach zmiany mogą wywołać negatywne skutki w wielu dziedzinach, także w gospodarce i z tego powodu nie powinny być wprowadzone w życie. 18 Stowarzyszenie Zagórze Całość projektu nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska W pełni popieramy zmiany objęte projektem nowelizacji ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. Takie zmiany prawne oznaczają bardzo istotne finansowe wsparcie dla form ochrony przyrody środkami pozyskiwanymi w głównej mierze ze sprzedaży drewna z wycinanych nieustannie lasów. Jednak mając na uwadze proponowane zmiany należy zwrócić uwagę na wprowadzenie mechanizmów kontrolnych zapobiegających wydatkowaniu środków i wspieraniu działań nie mających wpływu bezpośredniego na rzeczywistą ochronę przyrody – w postaci np. zakup specjalistycznych urządzeń i technicznych do działań na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (nie wiadomo o jakie urządzenia i sprzęt chodzi i do czego i jakie podmioty będą go wykorzystywały- być może do dalszego trzebienia lasów zamiast ochrony przyrody), urządzanie i utrzymanie terenów zieleni, zakrzewień, zadrzewień oraz parków (to są zadania własne samorządów i nie mają nic wspólnego z Uwaga przyjęta do wiadomości Środki będą kierowane do beneficjentów wg szczegółowych zasad opisanych w programach priorytetowych, w pierwszej kolejności na zadania najbardziej istotne w odniesieniu do celów ochrony /zadań ochronnych określonych dla danych obszarów będących w zarządzie parków narodowych, krajobrazowych czy RDOŚ. Trudno zakładać, że beneficjenci – podmioty statutowo zajmujące się ochroną przyrody i krajobrazu dopuszczą do marnotrawienia środków na cele poboczne; będzie to zresztą przedmiotem działań monitoringowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona dzikiej przyrody). Warto zatem skupić się w dużej mierze na dofinansowaniach działań rzeczywiście wpływających na zachowanie naturalnych ekosystemów- finansowaniu badań, ekspertyz przyrodniczych, monitorowanie stanu ekosystemów naturalnych, inwestycjach związanych z ochroną istniejących naturalnych ekosystemów oraz edukacją mającą na celu nie ogólną wiedzę o przyrodzie ale dążenie do poszerzania wiedzy i świadomości publicznej dla ochrony niezmienionych i naturalnych ekosystemów. 19 Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski Imienia prof. dr. hab. Jana Szyszko wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec planowanych zmian w ustawie o lasach. Proponowane regulacje budzą poważne obawy w kontekście ochrony przyrody, interesu społecznego oraz długofalowych skutków dla gospodarki leśnej. W szczególności zwracamy uwagę na: 1. ryzyko zwiększenia nadużyć, 2. ograniczenie realnego udziału społeczeństwa w decyzjach dotyczących lasów, 3. zagrożenie dla obszarów cennych przyrodniczo i lokalnych społeczności, 4. brak rzetelnych konsultacji społecznych przy tak istotnych zmianach prawnych. Lasy pełnią kluczową rolę w ochronie klimatu, bioróżnorodności oraz jakości Uwagi nieuwzględniona Projekt jest konsultowany ponownie – pierwsze uzgodnienia i konsultacje projektu w obecnym kształcie (w 2025 r.) trwały 21 dni. Trudno się również zgodzić z twierdzeniem, że projektowana regulacja nie leży w interesie społecznym i ochrony przyrody, doprowadzi do nadużyć i ograniczenia udziału społeczeństwa w decydowaniu o lasach a ponadto stworzy zagrożenie dla obszarów chronionych – założenia i kształt ustawy idą w dokładnie przeciwnym kierunku. Powyższe uwagi są niezrozumiałe w świetle projektowanej regulacji i przedstawionego do niej uzasadnienia. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych życia mieszkańców. Zmiany w prawie regulującym ich funkcjonowanie powinny być poprzedzone szeroką debatą społeczną oraz analizą długoterminowych konsekwencji. W związku z powyższym apelujemy o: • wstrzymanie procedowania proponowanych zmian, • przeprowadzenie szerokich i rzeczywistych konsultacji społecznych, • uwzględnienie głosu organizacji społecznych i ekspertów przyrodniczych. 20 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego Całość projektu Wniosek o całkowite odrzucenie projektu Projekt ustawy w proponowanym brzmieniu jest niezasadny i nie powinien być procedowany. Proponowane zmiany są szkodliwe dla firm branży drzewnej i będą prowadzić do negatywnych konsekwencji gospodarczych, społecznych i prawnych. Szczególnie wpłynie na wzrost cen surowca drzewnego pochodzącego z PGL Lasy Państwowe, które są monopolistą na rynku surowca drzewnego. Nie przedstawiono żadnych analiz skutków regulacji (OSR) proponowanej regulacji na ostateczne ceny drewna okrągłego z PGL Lasy Państwowe, zakładając jedynie, że ich nie będzie. Wprowadzenie zmian w obecnym kształcie stanowi zagrożenie dla pozycji polskich - Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy nie zakłada zmniejszenia pozyskiwania drewna przez PGLLP nie będzie, więc miał wpływu na sytuację branży drzewnej ani na ceny wskazanego w uwadze drewna okrągłego (stąd brak analiz w OSR skutków zjawiska, które w związku z projektowaną ustawą nie nastąpi). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych firm sektora drzewnego na rynku międzynarodowym, zwiększając w ostatecznym rozrachunku ceny surowca. Projektodawca pragnie obłożyć dodatkowym obciążeniem na rzecz ochrony przyrody surowiec drzewny, który jest najbardziej ekologicznym i odnawialnym surowcem. Zwiększając tym samym jego ostateczny koszt i ograniczając ostatecznie jego atrakcyjność w porównaniu z innymi materiałami substytucyjnymi, takimi jak beton, plastik, czy stal. W opinii PIGPD, na ochronę środowiska powinni łożyć ci, którzy je najbardziej obciążają – producenci betonu, plastiku, stali i ropy, gdyż to te branże mają największy wpływ na zanieczyszczenia i zmiany klimatu. 21 Polska Izba Gospodarcza Przemysłu drzewnego Art. 1. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. Dostrzegając potrzebę dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody, wnosimy o przeniesienie tego obowiązku na branże, które w największym stopniu przyczyniają się do degradacji środowiska i zmian klimatycznych. W szczególności powinno to dotyczyć producentów betonu, plastiku, stali oraz sektora paliw kopalnych, które generują największy ślad węglowy i zanieczyszczenia dla środowiska. Nakładanie dodatkowych obciążeń na surowiec drzewny, które ma ujemny ślad węglowy jest zaprzeczeniem idei odchodzenia od wykorzystywania materiałów, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska. - Uwaga nieuwzględniona Branże przyczyniające się do degradacji środowiska uiszczają z tego tytułu kary bądź inne opłaty, przeznaczane za pośrednictwem NFOŚiGW na działania związane z ochroną środowiska. Na PGLLP nie nałożono obowiązków związanych z opłacaniem kar. Zasadne jest jednak, by część środków z tytułu sprzedaży drewna (majątek Skarbu Państwa) przeznaczyć na działania związane z ochroną przyrody, w szczególności na obszarach podlegających ochronie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. 22 Art. 2 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 projektu ustawy, art. 2 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 2 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 powoduje, że regulacje zawarte w art. 2 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 23 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Dotyczy wprowadzenia pkt. 21 w art. 401 w ust. 7 w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu Jak wskazano w pkt. 2 niniejszej tabeli, planowane wprowadzenie dodatkowych obciążeń na pozyskanie surowca drzewnego w PGL Lasy Państwowe, jest całkowitym zaprzeczeniem słusznych celów planowanych zmian, a mianowicie dofinansowania parków narodowych i rezerwatów przyrody. Na te cele w pierwszej kolejności powinny być obciążone materiały, których produkcja jest największym obciążeniem dla środowiska (beton, stal, paliwa kopalne, plastik). Konieczne jest więc przygotowanie całkowicie nowego projektu ustawy, uwzględniającego powyższe kwestie. - Uwaga nieuwzględniona j.w. 24 Art. 2. Projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska Wniosek o wykreślenie „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” Nowe środki publiczne w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: Uwaga nieuwzględniona Środki mają być przeznaczane na działania związane z ochroną przyrody. Tymczasem gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna nie wynika z realizacji działań ochronnych, lecz Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Dotyczy wprowadzenia ust. 8a w art. 401c w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm. Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) nie powinny wyłączać arbitralnie przedsięwzięć, których celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna. Drewno, jako naturalny, odnawialny surowiec, stanowi kluczowy element zrównoważonej gospodarki i odgrywa istotną rolę w ochronie środowiska oraz klimatu. Wykorzystanie drewna jako zamiennika materiałów obciążających środowisko, takich jak beton, stal czy plastik, jest de facto działaniem na rzecz ochrony środowiska i klimatu. Drewno ma znacznie mniejszy ślad węglowy w porównaniu do tych materiałów, a jego zastosowanie w budownictwie, przemyśle czy produkcji przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Ponadto, gospodarka leśna oparta na zasadach zrównoważonego rozwoju zapewnia, że pozyskiwanie drewna nie prowadzi do degradacji lasów, lecz wspiera ich regenerację i zachowanie bioróżnorodności. Wykluczenie z finansowania przedsięwzięć związanych z gospodarczym wykorzystaniem drewna byłoby sprzeczne z celami ochrony środowiska i klimatu, ponieważ ograniczałoby możliwość zastępowania wysokoemisyjnych materiałów ekologicznymi alternatywami. W związku z tym, środki publiczne w NFOŚiGW powinny być kierowane również na projekty, które promują wykorzystanie 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska” stanowi przedmiot działań gospodarczych. Nie takie są założenia ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych drewna jako zrównoważonego surowca, wspierając tym samym transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i przyjaznej środowisku. Tym bardziej jakiekolwiek dodatkowe środki obciążające pozyskanie surowca drzewnego powinny być w pierwszej kolejności kierowane na promocję jego wykorzystania. 25. Art. 3 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1 i 2 projektu ustawy, art. 3 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 3 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1 i 2, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1 i 2 powoduje, że regulacje zawarte w art. 3 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1 i 2. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1 i 2. 26 Art. 4 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2 i 3 projektu ustawy, art. 4 traci swoją podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 4 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2 i 3, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2 i 3 powoduje, że regulacje zawarte w art. 4 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2 i 3. - Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1, 2 i 3. 27 Art. 5 projektu ustawy Wniosek o całkowite wykreślenie artykułu. W związku z wnioskiem o skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 projektu ustawy, art. 5 traci swoją Uwaga nieuwzględniona Konsekwencja nieuwzględnienia wniosku dotyczy art. 1,2,3 i 4. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych podstawę prawną i staje się bezprzedmiotowy. Artykuł 5 jest bezpośrednio powiązany z przepisami zawartymi w art. 1, 2, 3 i 4, stanowiąc ich kontynuację i uzupełnienie. Skreślenie art. 1, 2, 3 i 4 powoduje, że regulacje zawarte w art. 5 nie mają już zastosowania, ponieważ odnoszą się do mechanizmów lub zasad wprowadzonych w art. 1, 2, 3 i 4. 28 Związek Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej OSR – pkt 1 „Jaki problem jest rozwiązywany?” OSR nie przedstawia rzetelnej analizy przyczyn niedofinansowania ochrony przyrody, ograniczając się do wskazania braku środków finansowych bez oceny efektywności dotychczasowych mechanizmów finansowania oraz struktury wydatków beneficjentów. Pominięto analizę alternatywnych rozwiązań systemowych po stronie budżetu państwa. Uwaga częściowo uwzględniona W OSR dodano dodatkowe informacje dotyczy potrzeb finansowych przyszłych beneficjentów. 29 OSR – pkt 2 „Rekomendowane rozwiązanie” Projekt zakłada trwałe obciążenie PGL Lasy Państwowe nowym obowiązkiem finansowym, bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy gospodarką leśną a obowiązkiem finansowania zadań realizowanych przez inne podmioty administracji publicznej. Rozwiązanie narusza zasadę samofinansowania PGL LP. Uwaga nieuwzględniona. Patrz art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych i ustawowej zasady samofinansowania. 30 OSR – pkt 6 „Wpływ na sektor finansów publicznych” Analiza skutków finansowych nie uwzględnia długofalowych skutków dla Funduszu Leśnego, w tym ryzyka ograniczenia jego funkcji wyrównawczej Uwaga nieuwzględniona. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGLLP jak i przyszłe Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych oraz zdolności do finansowania zadań własnych PGL LP, zwłaszcza w warunkach niestabilnych rynków drewna. zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. 31 OSR – pkt „Wpływ na konkurencyjność gospodarki” Stwierdzenie o braku wpływu regulacji na sektor drzewny nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Pośrednie skutki obniżenia zdolności inwestycyjnych PGL LP mogą przełożyć się na podaż drewna i stabilność rynku surowca. Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona. Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym 32 OSR – warianty alternatywne Warianty alternatywne zostały potraktowane w sposób deklaratywny i nieporównywalny. Nie przedstawiono symulacji finansowych dla wariantu zwiększenia finansowania z budżetu państwa ani modyfikacji istniejących instrumentów NFOŚiGW. Uwaga nieuwzględniona W świetle walki z deficytem budżetowym, rosnących obciążeń systemu ochrony przyrody związanych m.in. z wdrażanymi regulacjami unijnymi (np. rozporządzenie NRL) oraz wobec faktu, że zadania NFOŚiGW i wdrażane przez niego instrumenty są przedmiotem decyzji wnioskodawcy – MKiŚ, dokonywanie tego rodzaju analiz było bezprzedmiotowe. 33 OSR – całość OSR pomija ryzyko precedensowego charakteru regulacji, polegającej na trwałym transferze środków z jednego państwowego podmiotu gospodarczego na finansowanie zadań innych jednostek, co może prowadzić do dalszego rozszerzania tego mechanizmu w przyszłości. Uwaga nieuwzględniona Poszerzenie projektowanego mechanizmu każdorazowo wymagałoby przeprowadzenia odrębnych analiz i oceny skutków regulacji, jak również całego odrębnego procesu legislacyjnego dedykowanego takiej próbie. 34 Art. 1 – dodawany art. 58c ust. 1 ustawy o lasach Projekt wprowadza obligatoryjne, kwartalne wpłaty Lasów Państwowych na rzecz NFOŚiGW bez wskazania konstytucyjnych Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych i systemowych podstaw trwałego obciążania jednego państwowego podmiotu finansowaniem zadań innych organów administracji publicznej. Rozwiązanie to narusza zasadę samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 35 Art. 1 – art. 58c ust. 2 ustawy o lasach Ustalenie sztywnej stawki 2% przychodów ze sprzedaży drewna nie uwzględnia zmienności koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów realizacji ustawowych zadań Lasów Państwowych, w tym związanych z adaptacją lasów do zmian klimatu. Uwaga nieuwzględniona Patrz również art. 58b ustawy o lasach. Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji na wypadek zdarzeń nagłych, mogących stanowić dodatkowe istotne obciążenie finansowe PGL LP. 36 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Projekt nie określa precyzyjnych kryteriów podziału środków pomiędzy beneficjentów, pozostawiając szeroką uznaniowość ministrowi właściwemu do spraw środowiska, co rodzi ryzyko braku przejrzystości i nierównego traktowania podmiotów. Uwaga nieuwzględniona Tego rodzaju szczegóły nie stanowią materii ustawowej. Ustawa wskazuje na obszary wsparcia (z odwołaniem do przepisów ustawy POŚ) i beneficjentów, a szczegóły dystrybucji środków będą wynikały z bieżących potrzeb i poziomu wpływających środków. Ograniczanie tego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych mechanizmu byłoby nieuzasadnione i mogłoby zagrażać jego celom. 37 Art. 2 pkt 2 – art. 401c ust. 8a POŚ Wyłączenie z finansowania działań, których „bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna”, jest pojęciem nieostrym i może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz arbitralnych decyzji. Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy sytuacji związanych np. z potrzebą cięć sanitarnych, bezpieczeństwem publicznym, ochroną przeciwpożarową czy usuwaniem skutków klęsk, w których pozyskane drewno będzie stanowiło „efekt uboczny” przeprowadzonych działań. Zwracam uwagę, że beneficjentami środków będą podmioty ochrony przyrody, nie przedsiębiorstwa czy osoby fizyczne nastawione na zysk. 38 Art. 4 ust. 1–3 Mechanizm limitów wydatków i korekty po przekroczeniu 65% limitu nie uwzględnia specyfiki realizacji projektów przyrodniczych, które często mają charakter sezonowy i wieloletni, co może skutkować paraliżem finansowania w drugiej połowie roku. Uwaga nieuwzględniona Mechanizm stanowi wynik wieloletnich korelacji pomiędzy kontraktacją w wydatkowaniem środków, które sukcesywnie wzrasta z biegiem lat obowiązywania danego programu wsparcia. Dostępność środków umożliwi zaciąganie zobowiązań, ale faktyczne wydatkowanie jest ograniczone zarówno sezonowo, jak i proceduralnie (przepisy Pzp). 39 Art. 5 – wejście w życie ustawy Vacatio legis wynoszące 14 dni jest niewystarczające dla dostosowania planów finansowych Lasów Państwowych oraz Funduszu Leśnego do nowych, istotnych obciążeń finansowych. Uwaga nieuwzględniona W zakresie skutków dla głównych podmiotów na które oddziałuje ustawa (PGL LP, NFOŚiGW) art.3.: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokona po raz pierwszy wpłaty, o której mowa w art. 58c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za kwartał następujący po kwartale, w którym ustawa wchodzi w życie. 40 Uzasadnienie – „Cel i potrzeba regulacji” Uzasadnienie powiela tezy o „braku środków” oraz „pilności” bez wykazania, że Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przyczyną jest brak mechanizmu finansowania, a nie np. struktura wydatków, priorytety, efektywność dotychczasowych programów, bariery proceduralne lub brak przygotowania projektów. Brakuje analizy przyczynowej (co konkretnie blokuje absorpcję środków UE i dlaczego nie działa finansowanie budżetowe). Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Jego założenia były przygotowane z udziałem komórek MKiŚ oraz podmiotów nadzorowanych, zaangażowanych w obsługę beneficjentów i programów wsparcia. Ewaluacja programów obecnej perspektywy finansowej wykaże szczegółowo główne problemy z absorpcją środków, ale z analiz resortu jasno wynika, że jedną z głównych przyczyn był brak współfinansowania krajowego projektów. 41 Uzasadnienie – „Stan aktualny” (część o wkładzie własnym i programach FEPW/FEnIKS) Wskazanie alokacji (310 mln zł, 34 mln zł) nie dowodzi konieczności stałego obciążenia PGL LP – brak informacji, jaka część alokacji realnie przepadnie bez nowego źródła, jakie są terminy naborów, ile projektów jest gotowych i na jaką wartość wkładu własnego. Uzasadnienie ma charakter argumentacji publicystycznej, nie analitycznej. Uwaga nieuwzględniona Możliwość przekierowania części środków na współfinansowanie projektów unijnych to tylko jeden ze sposobów możliwego zagospodarowania środków projektowanego instrumentu. Procedowane obecnie założenia WRF – Nowej Perspektywy Finansowej 2028-2034 przewidują jeszcze większy udział wkładu własnego beneficjentów (ok. 40 %) zatem należy oczekiwać, że potrzeby w zakresie współfinansowania istotnie wzrosną. 42 Uzasadnienie – „Projektowane zmiany” (opis wpływu na Fundusz Leśny i „zabezpieczenia”) Uzasadnienie przyznaje, że wpłaty obciążą koszty nadleśnictw i część z nich może wymagać dopłat z Funduszu Leśnego, ale nie przedstawia analizy ryzyk: osłabienia funkcji wyrównawczej Funduszu, ograniczenia zdolności reagowania na klęski (susze, gradacje, pożary), ani skutków dla wykonywania ustawowych zadań LP. Uwaga nieuwzględniona Analiza była oparta zarówno o dane historyczne jak i dane prognozowanego pozyskania drewna i jego cen (które od lat kształtują się stabilnie). Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 43 Uzasadnienie – „Przewidywane skutki...” (teza: brak naruszenia samofinansowania i stabilności) Stwierdzenie, że wpłaty „nie zagrożą stabilności” i „nie naruszą zasady samofinansowania” jest nieudowodnione: przywołano wyłącznie historyczne zyski, bez analizy cykliczności rynku drewna, kosztów adaptacji do zmian klimatu oraz ryzyk nadzwyczajnych. Zysk historyczny nie jest gwarancją utrzymania możliwości finansowania zadań ustawowych przy nowym stałym obciążeniu. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie j.w. 44 Uzasadnienie – argumentacja „statio fisci / brak odrębności od Skarbu Państwa” Fragment uzasadnienia sugeruje, że skoro PGL LP nie ma odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości, to ustawodawca może dowolnie przekierowywać środki, a przesunięcie nie narusza samofinansowania. To rozumowanie jest nadmiernie uproszczone i nie odnosi się do konstrukcji gospodarki finansowej LP, funkcji Funduszu Leśnego oraz wymogów ciągłości finansowania zadań własnych LP. Uzasadnienie nie powinno zastępować analizy legalności i proporcjonalności tezą o „możliwości” przesunięć. Uwaga nieuwzględniona Wnioskodawca jako organ nadzorujący PGL LP i zatwierdzający plan finansowo-gospodarczy tej organizacji ma wystarczającą wiedze nt. potrzeb i możliwości finansowych Lasów Państwowych. Należy przypomnieć, że od lat funkcjonuje analogiczny mechanizm przekierowujący taki sam, 2 % strumień środków na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg i dotychczas ani jego proporcjonalność, ani legalność nie była kwestionowana. 45 Uzasadnienie – „Wpływ społeczny / rynek pracy / zdrowie” Uzasadnienie zawiera szerokie, niedookreślone deklaracje (poprawa zdrowia, mikroklimatu, efekt emocjonalny, „skanalizowanie ruchu turystycznego”) bez wskaźników, mechanizmu osiągania efektów i bez ryzyka kosztów ubocznych (np. ograniczeń finansowania działań LP w terenie). Taka argumentacja nie spełnia standardu uzasadnienia regulacji. Uwaga nieuwzględniona Uzasadnienie jest wystarczające względem charakteru projektu i skali jego oddziaływania. 46 Uzasadnienie – „Pozostałe informacje” Stwierdzenie „Projekt ustawy jest zgodny z prawem UE” nie jest poparte analizą. Uwaga nieuwzględniona Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych (teza o zgodności z prawem UE) Uzasadnienie powinno wykazać, czy mechanizm nie narusza zasad pomocy publicznej, przejrzystości finansów, oraz czy nie powoduje ryzyk w zakresie konkurencji w sektorze leśno-drzewnym (choćby pośrednio). Weryfikacja w tym względzie następuje na późniejszym etapie legislacyjnym – jeśli właściwy organ poweźmie wątpliwość co do prawdziwości deklaracji w świetle treści projektu. 47 Uzasadnienie – całość (brak ograniczeń czasowych i ewaluacji) Uzasadnienie nie przedstawia uzasadnienia dla stałego, bezterminowego charakteru mechanizmu. Brak planu ewaluacji, przeglądu skuteczności oraz kryteriów zakończenia/zmiany mechanizmu po wykorzystaniu perspektywy 2021–2027 lub po poprawie finansowania ochrony przyrody. Uwaga nieuwzględniona Na etapie ustawowym nie można założyć tymczasowości projektowanych rozwiązań. Projekt zakłada ewaluację wprowadzanego mechanizmu ustawowego i przeglądu jego efektów w świetle przyszłych uwarunkowań. 48 Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność Działając z upoważnienia Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MOZ NSZZ „Solidarność” przy RDLP w Radomiu następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85% wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym- nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy – albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi. Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 49 Krajowy Sekretariat Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ STANOWISKO nr 1/02/2026 1. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ stanowczo protestuje przeciwko kolejnemu pominięciu — w pracach opiniodawczych wyżej wymienionego projektu — reprezentatywnych związków zawodowych. Niedopuszczalny jest również zbyt krótki termin (7 dni) ustalony dla konsultacji publicznych. Uzasadnienie: . Projektodawcy w punkcie 5 OSR (Ocena Skutków Regulacji) decydują: cyt. „Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe”. Teza ta nie jest zgodna z prawdą, gdyż projekt jest kolejną ustawą, który próbuje obciążyć Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe(PGL Uwagi nieuwzględnione Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 2.Uwaga bez związku z zakresem regulacji – działania, o których mowa w uwadze, nie są działaniami nieuprawnionymi (są wdrażane przez podmioty takie jak PGL LP i RDOŚ/GDOŚ), nie mają też w charakteru systemowego, lecz tymczasowy (zabezpieczenie w postaci moratorium, weryfikacja potencjalnych rezerwatów z Shadow list) a przez to trudno zakładać, że przyczynią się do likwidacji podmiotu z ponad 100-letnią historią funkcjonowania. Jak wskazywano wcześniej, założenia projektu były poparte analizą już istniejących zobowiązań Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP) kolejną daniną w wysokości 2% przychodów. Takie działanie musi mieć wpływ na stabilność firmy PGL LP oraz na warunki pracy i płacy jej pracowników. 2. Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ Solidarność negatywnie ocenia projekt ustawy UD108, który w powiązaniu z innymi nieprawnymi działaniami MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), może doprowadzić do likwidacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Uzasadnienie: W punkcie 4 OSR projektodawcy przyjmują, że projekt wpłynie na PGL LP poprzez cyt. „Zmniejszenie zysków PGL LP. Poprawa wizerunku organizacji w oczach społeczeństwa“. Chociaż gdyby projektodawca uważniej przeczytał ustawę o lasach napisałby poprawnie „Pogorszenie wyniku PGL LP“, gdyż celem tej firmy nie jest osiąganie zysków. Ponadto w punkcie 7 OSR w wierszu dodatkowe informacje projektodawcy, szczegółowo informują o warunkach gospodarowania PGL LP, cyt: „Powierzając mienie Skarbu Państwa w zarząd PGL LP, ustawodawca wyznaczył niezwykle szeroko zakres i rozmiar zadań o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla państwa. Są to przede wszystkim zadania o charakterze przyrodniczym, proekologicznym i społecznym. Nakładając zadania, ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 50 ust. 1 ustawy o lasach, że „Lasy Państwowe prowadzą działalność na PGL LP, jak również dostępnych danych finansowych. Nie bez wpływu pozostały informacje o wynikach licznych kontroli, które wskazywały na nieprawidłowości i niezgodne z prawem wykorzystywanie majątku Skarbu Państwa przez jednostki PGL LP. Mimo kilkukrotnie większej skali niż proponowane 2 % przychodu, działania te nie zachwiały finansami ani wynikiem finansowym organizacji. Działania podjęte w ramach resortu, reformujące system zarządzania i finansowy LP przynoszą efekty m.in. w postaci ograniczania kosztów administracyjnych oraz wymuszają analizę prowadzonych działań również w aspekcie ekonomicznym. Daje to dodatkową gwarancję zabezpieczenia środków na działania przewidziane w projekcie ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów... kończąc ją wyjaśnieniami cyt. „ ....Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że proponowana zmiana bezpośrednio wpłynie na zmniejszenie salda funduszu leśnego, czy to w postaci zmniejszonego odpisu podstawowego (mniejsze wpływy środków na fundusz leśny), czy też zwiększonej dopłaty na wyrównanie niedoborów (większe wypływy środków funduszu leśnego), a wartość zmniejszenia salda (środków własnych PGL LP) wyniesie 2% przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż wynik finansowy na działalności leśnej jest bezpośrednio powiązany z rachunkiem wyrównawczym funduszem leśnym), to w ramach zachowania ustawowej zasady samodzielności finansowej, niedobory finansowe wynikające ze wzrostu kosztów (przy dodatnim saldzie funduszu leśnego) nie znajdą swego odzwierciedlenia w samym wyniku na działalności leśnej, ale jak wskazano powyżej, będą skutkowały spadkiem salda, dopóty saldo funduszu leśnego jest dodatnie“. Potwierdzają więc, że po wyczerpaniu funduszu leśnego, takie rozwiązanie będzie niemożliwe lub zabójcze dla PGL LP. Projektodawcy nie analizują wpływu nieprawnych decyzji podjętych dotychczas przez MKiŚ (Moratorium, Shadow List, Starolasy i inne), znacząco ograniczających możliwości przychodowe PGL LP (ok. 2 mld zł). W OSR brak jest również Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych informacji, że saldo funduszu leśnego w ostatnich latach drastycznie spada i przy takim tempie spadku, wystarczy go na 2-3 lata. Lasy Państwowe są już obciążone daniną w wysokości 2% przychodów rocznie (ok. 230 mln zł) na potrzeby dróg samorządowych. Odprowadzają również do budżetu znaczące podatki: VAT, PIT, CIT oraz podatki lokalne (ok. 2,5 mld). Istniejące w Polsce formy ochrony przyrody w większości leżą na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe. PGL LP ponosi znaczące koszty inwentaryzacji zasobów, często opracowania planów zadań ochronnych oraz ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona p.pożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem i innym szkodnictwem). Lasy Państwowe od wielu lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. Łączne roczne koszty wydatkowane na ten cel to ok. 30 mln zł. Nieracjonalne drenowanie finansów Lasów Państwowych doprowadzi finalnie do ich likwidacji – przykłady z przeszłości na innych przedsiębiorstwach państwowych są doskonale znane. Wobec powyższego Rada Krajowego Sekretariatu Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa NSZZ „Solidarność“ wnosi do wszystkich organów państwa, mających wpływ na stanowienie prawa, o odrzucenie projektu w całości. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych 50 Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce Ustawa o lasach: art. 58c (Projekt: art. 1 ... – zmiana dot. art. 58c) Projektowana regulacja dotycząca dystrybucji środków pochodzących z Lasów Państwowych powinna zapewniać jednoznaczne zakwalifikowanie środków w systemie finansów publicznych oraz pełną transparentność i kontrolę (parlamentarną/budżetową). Model „dystrybucji środków” poza reżimem budżetowym zwiększa ryzyko nieczytelności strumienia finansowego i rozproszenia odpowiedzialności. skreślić projektowaną zmianę art. 58c Uwaga nieuwzględniona Przekazywanie środków do NFOŚiGW uprości procedurę. Parki narodowe będą mogły uzyskiwać środki bezpośrednio z NFOŚiGW w drodze dotacji, w tym na okres kilku lat. Możliwa będzie także realizacja zadań wieloletnich co jest bardzo istotne w ochronie przyrody. Budżet państwa może finansować działania wyłącznie w okresie roku (rok budżetowy), co utrudnia planowanie wieloletnie. Ponadto NFOŚiGW posiada doświadczenie w realizacji programów związanych z ochroną przyrody. Należy zauważyć, że NFOŚiGW objęty jest stabilizującą regułą wydatkową (SRW), o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych (uofp), a jego wydatki podmiotów objęte są limitem wydatków SRW i podlegają ścisłej kontroli. 51 Prawo ochrony środowiska: art. 401c ust. 8 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 401c ust. 8) Powierzenie gospodarowania środkami (uzyskanymi z Lasów Państwowych) Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zamiast budżetowi państwa zwiększa pośrednictwo instytucjonalne, może osłabiać przejrzystość oraz utrudniać kontrolę publiczną i parlamentarną nad strumieniem wydatków. Skreślić projektowaną zmianę art. 401c ust. 8 POŚ (tj. pozostawić rozwiązanie budżetowe / nie przenosić gospodarowania środkami do NFOŚiGW). Uwaga nieuwzględniona Wyjaśnienie jw. 52 Prawo ochrony środowiska: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39 (Projekt: art. 2 pkt 2 – zmiana dot. art. 400a ust. 1 wskazanych punktów) Projektowane wyłączenie typu: „z wyłączeniem przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna” jest nieostre i może blokować działania ochronne, w których pozyskanie drewna jest skutkiem ubocznym (np. cięcia sanitarne, bezpieczeństwo publiczne, Skreślić projektowaną zmianę Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy wskazuje wyraźnie na „bezpośredni cel” co nie dotyczy przykładów przywołanych w uwadze („skutków ubocznych”). Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych ochrona przeciwpożarowa, usuwanie skutków klęsk). 53 Związek Zawodowy „Budowlani” Biorąc udział w konsultacjach społecznych dotyczących projektu ustawy UD108, Krajowa Sekcja Leśnictwa i Ochrony Środowiska ZZ „Budowlani” przedstawia negatywną opinię oraz zastrzeżenia merytoryczne wobec zaproponowanych rozwiązań legislacyjnych. 1. Brak systemowego rozwiązania problemu finansowania ochrony przyrody. Choć projekt identyfikuje realny problem niedofinansowania ochrony przyrody (w szczególności parków narodowych i RDOŚ), proponowany mechanizm nie rozwiązuje go w sposób systemowy. Przeniesienie ciężaru finansowania z budżetu państwa na Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe stanowi w istocie quasi-podatek sektorowy, który zastępuje odpowiedzialność Skarbu Państwa za realizację konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska. Rozwiązanie to nie eliminuje przyczyn niedofinansowania, a jedynie przesuwa je na jeden podmiot gospodarczy przez co może doprowadzić do narusza zasady samodzielności finansowej PGL Lasy Państwowe wynikającej z Art. 50 UoL. 2. Wątpliwa zasadność progresywnego systemu stawek (art. 58c ust. 2 ustawy o lasach) Projektowany progresywny system stawek uzależniony od wolumenu pozyskania drewna wprowadza mechanizm fiskalny o charakterze sankcyjnym, który nie jest Uwagi nieuwzględnione 1.Zadaniem ustawy jest stworzenie dodatkowego mechanizmu wsparcia (finansowania) ochrony przyrody, realizowanej przez podmioty ustawowo do tego wskazane; nie ma na celu systemowego rozwiązania problemu, bo do tego potrzebne byłyby środki znacznie przewyższające możliwości Lasów Państwowych. 2. Uwaga nieadekwatna do konsultowanego projektu ustawy (progresywny system stawek był proponowany w pierwotnym projekcie ustawy, w roku 2024, i projektodawca odstąpił od tego pomysłu na początku 2025 roku, przedstawiając nowy projekt ustawy) 3. Zakres został zawężony względem postulowanych przez organy ochrony przyrody do obszarów priorytetowych. Aktualny projekt ustawy dokładnie je precyzuje. Pozostałe uwagi odnoszą się do pierwotnego projektu ustawy (z 2024 r.), co pozwala sądzić, że konsultujący nie zapoznał się z projektem aktualnym, konsultowanym powtórnie – w sierpniu 2025 r. i obecnie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych powiązany z rzeczywistym oddziaływaniem na środowisko, lecz wyłącznie z ilością pozyskanego surowca. Pomija się takie czynniki jak struktura wiekowa drzewostanów, cele hodowlane, potrzeby sanitarne czy zobowiązania międzynarodowe. W praktyce może to prowadzić do zniekształcenia racjonalnej gospodarki leśnej oraz decyzji podejmowanych pod presją fiskalną, a nie przyrodniczą. Dodatkowo, w sytuacji ograniczania pozyskania drewna w związku z realizacją celów klimatycznych (LULUCF), wpływy do NFOŚiGW mogą okazać się niestałe i niewystarczające, co podważa stabilność całego mechanizmu finansowego. 3. Nieprecyzyjne i zbyt szerokie kierunki wydatkowania środków (art. 401c ust. 8a POŚ)Projekt nie zawiera wystarczająco precyzyjnych gwarancji, że środki pochodzące z wpłat Lasów Państwowych będą kierowane na jasno zdefiniowane, priorytetowe cele ochrony przyrody. Brak ustawowego katalogu zadań oraz pozostawienie kluczowych decyzji programom priorytetowym NFOŚiGW stwarza ryzyko rozproszenia środków, finansowania działań o niskiej efektywności ekologicznej lub dublowania innych instrumentów wsparcia. 4.Ryzyko naruszenia stabilności finansowej Lasów Państwowych Choć OSR wskazuje, że planowane wpłaty nie zagrażają zasadzie samofinansowania Lasów Państwowych, ocena ta opiera się na danych historycznych i krótkookresowych. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Nie uwzględnia ona w wystarczającym stopniu zmienności rynku drewna, rosnących kosztów pracy, energii oraz realizacji dodatkowych obowiązków środowiskowych. Stałe obciążenie finansowe może w dłuższej perspektywie ograniczyć zdolność LP do inwestowania w trwałość lasów i adaptację do zmian klimatu. 5. Niewystarczające zabezpieczenia w zakresie klęsk żywiołowych (art. 58c ust. 5)Choć projekt przewiduje możliwość wyłączenia drewna pozyskanego w wyniku klęsk żywiołowych z podstawy naliczania wpłat, mechanizm ten pozostaje uznaniowy i nieprecyzyjny. Brak jednoznacznych kryteriów może prowadzić do sporów interpretacyjnych oraz niepewności planistycznej po stronie jednostek Lasów Państwowych, szczególnie w warunkach nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych. 6. Automatyczna waloryzacja stawek bez mechanizmu korekcyjnego (art. 58c ust. 7)Wprowadzenie corocznej waloryzacji stawek o wskaźnik CPI, bez powiązania jej z kondycją finansową Lasów Państwowych ani realnymi potrzebami ochrony przyrody, może prowadzić do automatycznego wzrostu obciążeń, niezależnie od sytuacji gospodarczej sektora leśnego. Brak mechanizmu okresowej ewaluacji zasadności stawek należy uznać za istotną lukę regulacyjną. 7. Skutki pośrednie dla sektora drzewnego Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wprowadzenie dodatkowych obciążeń finansowych dla Lasów Państwowych w dobie dekoniunktury na rynku surowców drzewnych może skutkować wzrostem cen drewna, co uderzy w konkurencyjność polskiego przemysłu meblarskiego i budowlanego, pogłębiając negatywne skutki gospodarcze. Projekt UD108, mimo słusznie zidentyfikowanego problemu, w obecnym kształcie należy ocenić negatywnie. Proponowane rozwiązania mają charakter doraźny i fiskalny, nie zapewniają stabilnego, systemowego finansowania ochrony przyrody oraz przerzucają odpowiedzialność państwa na jeden podmiot gospodarczy – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. 54 Międzyregionalna Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej Działając z upoważnienia Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, biorącej udział w konsultacjach społecznych dotyczących procedowania ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy — Prawo ochrony środowiska (UD108), zgłaszam w imieniu MSPL NSZZ „Solidarność” RŚ i ZR następujące uwagi i zastrzeżenia do treści proponowanych zapisów: 1. Proponowane zmiany obu ustaw zagrażają zasadzie samowystarczalności finansowej Lasów Państwowych, określonej wprost w ustawie o lasach. Wynika z niej obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna oraz Uwagi nieuwzględnione 1. Uwaga częściowo poza zakresem regulacji („Wyłączanie kolejnych obszarów leśnych z użytkowania, wzrost kosztów pozyskania drewna (...)”) Analiza wyniku finansowego LP z wielu ostatnich lat oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ), również na etapie przygotowywania i zatwierdzania planu finansowego LP. 2. Analiza sprawozdań finansowych Lasów Państwowych wskazuje na znikome finansowanie Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych nakładanie kolejnych obciążeń finansowych doprowadzi do tego, że LP staną się deficytowe. Wielofunkcyjność lasów sprawia, że niektóre funkcje są źródłem przychodów (np. funkcja produkcji drewna), podczas gdy inne (społeczne, ochronne, środowiskowe) generują koszty w postaci dodatkowych nakładów na ich realizację. Warunki gospodarowania poszczególnych nadleśnictw są bardzo zróżnicowane, stąd ponad połowa z nich jest deficytowa i wykonuje ustawowe obowiązki tylko dzięki dotacjom z Funduszu Leśnego, który jest dziś zagrożony. 2. Większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody, jak np. rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, znajduje się w lasach będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe, które ponoszą znaczące koszty inwentaryzacji zasobów i ich ochrony (ochrona różnorodności przyrodniczej, ochrona przeciwpożarowa, ochrona przed chorobami i szkodnikami, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, ochrona przed kradzieżami i kłusownictwem). Zwracam też uwagę na okoliczność, że Lasy Państwowe od wielu już lat w istotny sposób zasilają finansowo funkcjonowanie parków narodowych. 3. W projekcie ustawy brak jest zapisów zabezpieczających, w postaci mechanizmu wstrzymującego/ ograniczającego wpłaty na rzecz NFOŚiGW w przypadku dekoniunktury na rynku drzewnym powodującej zachwianie płynności finansowej PGL Lasy ochrony przyrody – rzędu 0,5 % rocznych przychodów. Do tego należy doliczyć różne dodatkowe wydatki które można powiązać z ochroną przyrody, ale nadal stanowi to niewielki udział w stosunku np. do kosztów administracji i stałego zarządu. Należy również zaznaczyć, że największe działania z zakresu ochrony przyrody czy działań powiązanych np. małej retencji wodnej są realizowane przez PGL LP z udziałem środków UE rzędu 85 % wartości kwalifikowalnej projektów. 3. Lasy Państwowe dysponują mechanizmami zabezpieczającymi przed utratą płynności (fundusz leśny, w tym fundusz stabilizacji), ponadto podejmują działania na rzecz optymalizacji wydatków. Nie należy również zapominać, że podmiot ten gospodaruje na majątku Skarbu Państwa i realizacja zadań ustawowych Państwa stanowi jego obowiązek 4. Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozyskanie drewna i jego dostępność dla przemysłu drzewnego, a tym samym – nie będzie oddziaływać na wpływy budżetowe z tego tytułu. 5. Informacja o terminie wraz z jego uzasadnieniem znalazła się w piśmie przekazującym projekt do konsultacji, uzgodnień i opiniowania. Proces ten stanowi powtórzenie UKO wobec dodania do listy beneficjentów dodatkowego podmiotu (parków krajobrazowych i zespołów parków krajobrazowych). To jedyna zmiana w projekcie zatem przewidywanie dłuższego terminu nie było konieczne. 6 i 7. Zgodnie z brzmieniem uzasadnienia zamieszczonego w OSR: Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy problematyki praw i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Państwowe. Niezależnie od sytuacji 2% trzeba byłoby płacić. 4. Proponowane zmiany obu ustaw są przykładem bezrefleksyjnego drenowania finansów dobrze funkcjonującej instytucji, prowadząc finalnie do jej likwidacji, a jednocześnie zaniedbywania wpływów do budżetu państwa (np. z przemysłu). 5. Nie do zaakceptowania są ramy czasowe (7 dni) wyznaczone przez ministra właściwego ds. środowiska na konsultacje społeczne ww. projektu ustawy — albowiem pogłębionej analizy wymaga zgodność proponowanych rozwiązań z ustawą o finansach publicznych, zwłaszcza w kontekście niedookreślenia kierunków wydatkowania środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z wykorzystaniem nieopisanej prawnie daniny, jaką w tym projekcie przewidziano. 6. Nie do zaakceptowania jest także sposób przeprowadzenia konsultacji polegający na wysłaniu projektu do konsultacji tylko do części zainteresowanych instytucji, powodując wyraźną dysproporcję w rozkładzie głosów. Projekt przesłano do 6 stowarzyszeń (w tym 3 leśnych), do kilkunastu NGO-sów, do dyrekcji wszystkich Parków Narodowych (23), Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszystkich RDOŚ (16) oraz Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Zupełnie pominięto tutaj chociażby regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, czy Związki interesów związków pracodawców ani zadań związków zawodowych, projekt nie podlega opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców i związki zawodowe. PGL LP jako podmiot podległy i nadzorowany przez MKiŚ zgłosiło uwagi zarówno w toku uzgodnień wewnętrznych (jeszcze w 2025 r.) jak i w toku UKO w roku bieżącym (tabela opiniowania, poz.1) Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Zawodowe działające w PGL Lasy Państwowe. 7. Pomijanie w tej kwestii Związków Zawodowych jest sprzeczne z Art. 19 ustawy o związkach zawodowych. Zapisy tego projektu ustawy (pomniejszenie przychodów PGL Lasy Państwowe) będą miały wpływ na warunki pracy i płacy naszych członków, i jako takie powinny być konsultowane z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi Wziąwszy pod uwagę powyższe, w ocenie Międzyregionalnej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność” Regionu Świętokrzyskiego i Ziemi Radomskiej, dalsze procedowanie zmian ww. ustaw nie zasługuje na kontynuację. 55 Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot Cała nowelizacja; Art. 1 ustęp 2 Dochodowe użytkowanie lasów publicznych przez Lasy Państwowe powinno przekładać się na godne finansowanie ochrony przyrody. Stowarzyszenie wskazuje, że środki te powinny trafić bezpośrednio (bez pośrednictwa ze strony NFOŚiGW) do polskich parków narodowych czyli instytucji zarządzających najcenniejszymi fragmentami rodzimej przyrody, które jednak pozostają w stanie permanentnego niedofinansowania (wyjątek stanowi Tatrzański Park Narodowy). Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „1. Dyrektor Generalny dokonuje corocznie wpłat na rzecz parków narodowych w łącznej wysokości stanowiącej równowartość 5% przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. 2. Wysokość środków wypłacanych poszczególnym parkom narodowym określana jest na podstawie podziału kwoty, o której mowa w ust. 1 przez liczbę ustanowionych parków narodowych.”. Uwaga nieuwzględniona. Podmioty publiczne które mają być beneficjentami środków, to w większości podmioty funkcjonujące w systemie finansów publicznych. Nie ma prawnej możliwości bezpośredniego przekazywania im środków przez Lasy Państwowe. Pozostałe uwagi („Zamiast także naliczać środki od rozmiaru pozyskanego drewna (i to na zasadzie progresywnej) stoimy na stanowisku, że korzystniejszym sposobem będzie dokonywanie corocznych odpisów w łącznej wysokości stanowiącej równowartość % przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna”) dotyczą projektu w wersji z 2024 r. i są nieadekwatne do procedowanego projektu ustawy. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Taki mechanizm jest prosty i uniezależniony od interpretacji (obecnie nie wiadomo nawet czy projekt wskazuje na m3 grubizny netto czy brutto). Podobny mechanizm już funkcjonuje i dotyczy odpisu na Fundusz Drogowy. Należy zrezygnować także z uznaniowych wyłączeń, dotyczących drewna pozyskanego „z obszarów objętych działaniem siły wyższej”. Praktyka pokazuje, że jest to pojęcie bardzo szeroko interpretowane przez Lasy Państwowe. Każdorazowo więc będzie to wymagać całej procedury sprawdzającej i dużego zaangażowania kadrowego po stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska, generując zbędne koszty. 56 Cała nowelizacja Jak wskazano w opinii PROP nr 2024-12 funkcjonujące zapisy promują dofinansowywanie parków narodowych z Funduszu Leśnego na działania ochronne „realizowane metodami gospodarki leśnej. Stoi to w jaskrawej sprzeczności z główną ideą powoływania parków narodowych czyli zachowaniu spontanicznych procesów przyrodniczych kształtujących naturalną dynamikę ekosystemów leśnych. Należy poprawić przepisy, które de facto w zamian za dofinansowanie z Funduszu Leśnego wymuszają na parkach narodowych nieprawidłowe i szkodliwe przyrodniczo praktyki. zmienić art. 58 ust 3a punkt 1 poprzez skreślenie sformułowania „realizowanej metodami gospodarki leśnej, dodać pkt 1a o brzmieniu „badania naukowe i ochronę przyrody, z wyłączeniem działań związanych z pozyskaniem drewna z ekosystemów leśnych. Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji 57 Cała nowelizacja Projekt nowelizacji powinien być okazją nie tylko do sprawiedliwego finansowania ochrony przyrody ze środków wypracowanych przez Lasy Państwowe z po art. 58b dodaje się art. 58ab w brzmieniu: „art. 58ab. 1. Zabroniona jest działalność Lasów Państwowych wykraczająca poza zakres zarządu Uwaga nieuwzględniona Poza zakresem regulacji Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych użytkowania lasów publicznych, ale także powinien uniemożliwić wydatkowanie tych środków na cele niezwiązane z zarządem nad lasami. Decyzje i zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych wydawane są w oparciu o art. 33 ust. 3 pkt 3, 8 i art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, jednak zadania Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych określone w tych przepisach traktowane są bardzo szeroko i wykorzystywane do wydatkowania środków na cele wykraczające poza te, do realizacji których Lasy Państwowe zostały powołane. Jednocześnie w ustawie o lasach brakuje regulacji określających zakres i sposób prowadzenia nadzoru nad Lasami Państwowymi, w tym w odniesieniu do gospodarki finansowej. Społeczeństwo, w tym organizacje społeczne, nie ma zagwarantowanej ścieżki prawnej, po zwalającej na zakwestionowanie budzących wątpliwości działań Lasów Państwowych. W efekcie mamy do czynienia z taką strukturą zarządzania finansami w Lasach Państwowych, w której przeważająca część decyzji podejmowana jest na poziomie wewnętrznych dokumentów Dyrektora Generalnego i dyrektorów regionalnych, a społeczeństwo obywatelskie nie ma narzędzi ich kwestionowania, pomimo że lasy stanowią dobro publiczne. W dacie konsultacji publicznych znane są już ustalenia związane z audytem gospodarki finansowej Lasów Państwowych lasami wynikający z art. 4 ust. 3 polegająca, w szczególności na: a) bezpośrednim lub pośrednim finansowaniu przez Lasu Państwowe projektów lub przedsięwzięć służących celom wykraczającym poza zadania określone ustawą, w tym działań promocyjnych lub wspierających na rzecz samorządów, partii politycznych oraz osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej; b) przekazywaniu środków funduszu leśnego na cele wykraczające poza określone w art. 58.”. oraz art. 59 otrzymuje brzmienie: 24 „art. 59. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej w Lasach Państwowych, mając na uwadze, że niedopuszczalne jest przekazywanie przez Lasy Państwowe środków na rzecz innych podmiotów poza określonymi w ustawie przypadkami.” oraz wykreślenie w § 19 ust. 2 lit. pkt. 3 z rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych za lata 2019-2023 r. Skala niegospodarności i marnotrawstwa jest uderzająca, ale nie wystarczy jedynie pociągnąć do odpowiedzialności za nadużycia, lecz trzeba uszczelnić obecne regulacje. Należy ukrócić praktykę niekontrolowanego i uznaniowego przekazywania przez nadleśniczych części dodatniego wyniku finansowego wypracowanego przez zarządzane przez nich nadleśnictwa na cele niezwiązane z ich podstawową działalnością. 58 Polskie Towarzystwo Leśne Zaproponowane w projekcie Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (projekt z dnia 30 stycznia 2026 r. Druk UD 108) zmiany zakładają obciążenie Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe stałą daniną w wysokości 2% przychodu ze sprzedaży drewna, niezależnie od jego bieżącej kondycji finansowej, czy osiąganego zysku. Założono, że z tego tytułu każdego roku Lasy Państwowe odprowadzać będą przeciętnie ok. 214-216 mln złotych. Projektodawcy, w ocenie skutk6w regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu do ww. projektu nie zakładają żadnych negatywnych skutków wprowadzanej regulacji, m.in. projekt nie będzie miał wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna (ponieważ ewentualna fluktuacja ceny drewna spowodowana jest warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym). Z tych tez względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz Uwagi nieuwzględnione Projekt nie ma wpływu na wielkość pozyskania i sprzedaży drewna przez PGL LP. W OSR zawarte zostały dane uwzględniające zarówno obecną sytuację PGL LP jak i przyszłe zdarzenia, które potencjalnie mogą wpłynąć na wielkość pozyskania drewna. Ocenie w OSR podlegają długoterminowe skutki powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, w tym ich skumulowane efekty: pozytywne oraz negatywne. OSR nie może jednak – wbrew przedstawionym sugestiom – uwzględniać tymczasowych zadań resortu realizowanych w ramach aktów wewnętrznych o charakterze zarządczym, nie normatywnym. Są one ograniczone czasowo i terytorialnie, podlegają stałemu monitoringowi i zawierają mechanizmy odstępstw, a ich celem jest jedynie zabezpieczenie wartości przyrodniczych lub społecznych do czasu wdrożenia docelowych rozwiązań legislacyjnych, których skutki zostaną poddane w przyszłości oddzielnej ocenie. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych papierniczą. Zmiany nie będą miały też istotnego wpływu na dzialalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu, ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa. Polskie Towarzystwo Leśne z niepokojem przyjmuje diagnozy (bardzo optymistyczne) zawarte w ocenie skutków regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu, dotyczące możliwych konsekwencji wdrażanej regulacji. W naszej ocenie są one błędne. Zdaniem PTL istnieje realne ryzyko wystąpienia znaczących negatywnych skutków dla funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w dalszej kolejności całego sektora leśno-drzewnego. W ocenie skutków regulacji należy uwzględnić również efekt skumulowany proponowanej regulacji wraz z szeregiem inicjatyw realizowanych obecnie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w szczególności wskazać należy: trwającą obecnie ogólnopolską akcję wyznaczania starolasów, konsekwentne utrzymywanie moratorium na obszarze kilkudziesięciu tysięcy hektarów, intensywną akcję wyznaczania nowych rezerwat6w, propozycję objęcia 17% lasów (w zarządzie PGL LP) - tzw. lasów cennych przyrodniczo wzmocnioną ochroną, wyznaczanie lasów społecznych wokół jedenastu aglomeracji miejskich. Większość przedstawionych uwag dotyczy opisu bieżących trudności branży drzewnej, zdarzeń niezwiązanych w żaden sposób z ustawą, jak również trwających procesów, których rezultat nie jest obecnie znany (jak np. pilotażowy proces wzmacniania funkcji społecznych lasów wokół wybranych dużych miast, tworzenie nowych rezerwatów przyrody, wyznaczanie starolasów). Stabilność cen i dostępności surowca dla przemysłu drzewnego w Polsce zapewnia warunki gospodarcze niedostępne dla żadnej innej branży. Średnie ceny surowca drzewnego są stabilne i przewidywalne, zgodne z trendem inflacyjnym. Dowodzą temu dane wielokrotnie prezentowane publicznie w ostatnich miesiącach przez MKiŚ zarówno w mediach, jak i przy okazji spotkań z przedstawicielami branży leśno-drzewnej oraz resortu finansów i gospodarki w ramach udziału przedstawicieli MKiŚ i PGL LP w pracach Rady ds. Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego. Osiągnięto to przy stałym wzroście pozyskania drewna, do poziomu który należy utrzymać, jako wsparcie rodzimego przemysłu i którego przekroczenie byłoby sprzeczne z ideą zrównoważonej gospodarki leśnej. W ciągu ostatnich dekad systematycznie wdrażano w PGL LP szereg rozwiązań pro-przyrodniczych, zgodnych z koncepcją leśnictwa bliższego naturze. Działania te wiązały się ze znacznymi nakładami finansowymi lub zwiększonymi kosztami pozyskania drewna. Nie przeszkodziło to jednak w osiąganiu stabilnych i wysokich wyników finansowych PGL LP. Tworzenie nowych form ochrony, biogrup, znaczna redukcja rębni złożonych, certyfikacja FSC i tworzenie sieci powierzchni referencyjnych – te i inne działania Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Niezależnie od oceny powyższych działań należy stwierdzić, że ich nieuchronnym skutkiem będzie znaczące ograniczenie podaży drewna, w szczególnosci wielkowymiarowego drewna liściastego. Już w tej chwili zaznaczający się deficyt surowca drzewnego skutkuje wzrostem jego ceny, a branża drzewna odnotowuje bardzo znaczący spadek produkcji oraz rentowności. Niewątpliwie problem ten będzie się pogłębiał, wskutek postępującego ograniczania gospodarki leśnej na kolejnych obszarach. Wiarygodne rozpoznanie faktycznych konsekwencji gospodarczych, społecznych, a także przyrodniczych możliwe będzie dopiero po zakończeniu realizacji ww. inicjatyw (po ich pełnym praktycznym wdrożeniu). W związku z powyższym wprowadzanie na tym etapie (w sytuacji niedookreślonych warunków ekonomicznych przyszłego funkcjonowania PGL LP) kolejnego istotnego obciążenia finansowego dla PGL LP należy ocenić jako wysoce ryzykowne, ponieważ może ono zainicjować wystąpienie szeregu niebezpiecznych zjawisk zagrażających dalszemu funkcjonowaniu Lasów Państwowych oraz prowadzących do załamania sektora leśno-drzewnego. W szczególności zagrożona będzie samowystarczalność finansowa Lasów Państwowych, z której wynika obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Przedmiotowa danina w połączeniu z postępującymi ww. ograniczeniami możliwości prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej finalnie nie miały wpływu ani na ceny, ani sytuację finansową PGL LP. Analiza danych historycznych, w tym okresów stagnacji gospodarczej, nie pozwala zatem przyjąć hipotezy o jakimkolwiek zagrożeniu dla bezpieczeństwa organizacyjnego PGL LP, jak również cen i dostępności surowca. Wynika to z faktu, że równoważenie funkcji przyrodniczych, społecznych i przyrodniczych zbiega się ze stałym zwiększaniem kompetencji pracowników PGL LP, optymalizacją procesów, wdrażaniem nowoczesnych technologii, mechanizacją, informatyzacją itd. Dodatkowo, zaplanowane działania związane ze wzmacnianiem funkcji przyrodniczych i społecznych lasów będą co najmniej równoważone przez gwałtownie rosnącą liczbę drzewostanów w wieku rębnym pochodzących z nasadzeń powojennych, jak również przyspieszenie przebudowy części drzewostanów, szczególnie monokultur degradujących siedliska. OSR opiera się na wieloletnich średnich danych, nie na krótkookresowych trendach gospodarczych, które mają wpływ zarówno na sytuację przedsiębiorstw sektora drzewnego, jak i wyniki PGL LP. Wskazane nakłady PGL LP na ochronę przyrody to, jak określono w uwagach, również jedynie „wiarygodne szacunki” które nie znajdują pokrycia w bezpośrednich danych finansowych systemów księgowego PGL LP. Bez wątpienia działalność PGL LP w pewnej mierze przyczynia się także do ochrony zasobów przyrodniczych, ale wynika to m.in. z faktu istniejących w tym zakresie zobowiązań ustawowych (art. 7 uol) oraz gospodarowania na majątku Skarbu Państwa. „Podzielenie się” wypracowanym przychodem ze Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych doprowadzi do tego, ze Lasy Państwowe staną się deficytowe. Obecnie, głównie ze względu na pełnienie licznych funkcji pozaprodukcyjnych (usługi regulacyjne, rekreacyjne, ochrona walorów przyrodniczych) ponad połowa nadleśnictw jest deficytowa, są one dotowane dopłatami z funduszu leśnego, który zasilają pozostałe nadleśnictwa (dochodowe). Obecną kruchą równowagę łatwo zburzyć nieodpowiedzialnymi, nie popartymi rzetelną analizą ryzyka wystąpienia negatywnych skutków, zmianami w Ustawie o lasach, takim przykładem są zmiany proponowane w przedmiotowej nowelizacji oznaczonej symbolem UD108. Potencjalne straty, także przyrodnicze, mogą być drastyczne. Obecnie przytłaczającą większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody znajduje się na obszarach leśnych zarządzanych przez Lasy Państwowe, np. rezerwaty (85% na gruntach LP), parki krajobrazowe (88 % lasów w granicach PK stanowią grunty zarządzane przez LP), obszary Natura 2000 (ekosystemy leśne w Naturze 2000 zajmują 3,3 mln ha, w tym ogromna większość, bo aż 87,5% znajduje się na gruntach zarządzanych przez LP), użytki ekologiczne (w zarządzie LP zewidencjonowano 8253 użytków ekologicznych o pow. 30 442 ha, co stanowi 99 % użytków ekologicznych w Polsce), ochrona strefowa (w Polsce funkcjonuje średnio 3989 stref z tego 3893 - 97,6% zlokalizowanych jest na gruntach zarządzanych przez LP), na gruntach PGL sprzedaży drewna z podmiotami ochrony przyrody pozwoli uzyskać efekt synergii i wzmocnić krajowy system, bez uszczerbku dla realizacji innych zadań ustawowych PGL LP. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych LP ustanowiono zaewidencjonowano 11 314 pomnik6w przyrody, co stanowi jedną trzecią wszystkich pomników przyrody w Polsce. Należy podkreślić, że Lasy Państwowe już teraz ponoszą ogromne koszty ochrony rodzimej przyrody (ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk przyrodniczych, ochrona krajobrazowa, szeroko definiowana ochrona różnorodności biologicznej, ochrona przed pożarami, chorobami, szkodnikami, przed kradzieżami, kłusownictwem, ochrona zasobów genowych polskiej fauny i flory). Wiarygodne szacunki wskazują, że roczny wkład Lasów Państwowych w ochronę polskiej przyrody wynosi ok. 1 miliarda złotych. Upadek finansowy Lasów Państwowych oznaczał będzie również załamanie się obecnego systemu ochrony przyrody w Polsce. Uwzględniając powyższą argumentację Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje propozycję obciążenia Lasów Państwowych dodatkową daniną, w postaci 2% przychodu ze sprzedaży drewna na rzecz instytucji państwowych ustawowo odpowiedzialnych za ochronę przyrody w Polsce. 59 Forum Związków Zawodowych Z niepokojem przyjęłam informację, iż projekt ten nie został dotychczas skierowany do Rady Dialogu Społecznego (dalej: „RDS”) celem umożliwienia reprezentatywnym partnerom społecznym wyrażenia opinii. Informuję, iż w dniu 10 lutego br., niezwłocznie po powzięciu informacji o Uwaga nieuwzględniona Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (UD108) przewiduje przekierowywanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) części środków finansowych z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych procedowaniu projektu, Forum Związków Zawodowych zwróciło się do Biura RDS z zapytaniem, czy rzeczony dokument został przekazany do Rady przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. W odpowiedzi udzielonej tego samego dnia, Biuro RDS poinformowało, iż projekt ten oficjalnie nie wpłynął do konsultacji w ramach Rady. Brak skierowania projektu UD108 do RDS stanowi rażące naruszenie zasad dialogu społecznego oraz złamanie przepisów ustawy o RDS, w szczególności art. 5 ust. 1–4 ustawy, która nakłada na członków Rady Ministrów obligatoryjny obowiązek kierowania projektów aktów prawnych w sprawach społeczno-gospodarczych do opinii strony pracowników i pracodawców. Projekt UD108 w sposób oczywisty dotyczy tych kwestii, wprowadzając zmiany o fundamentalnym znaczeniu dla sektora leśnego i polskiej gospodarki. Zakłada on m.in. wprowadzenie obowiązkowych, kwartalnych wpłat z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej: „PGL LP”) na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 2% przychodów ze sprzedaży drewna, co uderza w ustawową zasadę samodzielności finansowej i samofinansowania się PGL LP. Co więcej, rozwiązanie to nie uwzględnia zmiennej koniunktury na rynku drzewnym ani rosnących kosztów adaptacji lasów do zmian klimatu, co grozi osłabieniem funkcji wyrównawczej Funduszu Leśnego oraz ograniczeniem zdolności jednostek do reagowania na klęski żywiołowe. Państwowe (PGL LP) w wysokości uzależnionej od przychodu ze sprzedaży drewna uzyskanego w danym roku kalendarzowym i utworzenie zobowiązania wieloletniego w NFOŚiGW dedykowanego finansowaniu działań z zakresu ochrony przyrody. Jak zostało zaznaczone w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu ustawy, projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2026 r. poz. 836), dlatego nie podlega opiniowaniu przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie będzie miał bowiem co do zasady wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców. W szczególności projektowana regulacja nie będzie oddziaływać na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Istotą projektowanej ustawy jest wprowadzenie mechanizmu przepływu finansowego między PGL LP i NFOŚiGW, co pozostaje bez wpływu na ogólną sytuację społeczno-gospodarczą kraju. Odnośnie do zarzutu dot. uchybień proceduralnych: Zgodnie z § 40 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) organ wnioskujący, kierując projekt dokumentu rządowego do uzgodnień, konsultacji publicznych lub opiniowania, wskazuje termin do zajęcia stanowiska. W przypadku projektu ustawy szczegółowego uzasadnienia wymaga wyznaczenie terminu do zajęcia stanowiska krótszego niż 21 dni od udostępnienia tego projektu. Takie uzasadnienie zostało zamieszczone przez Ministerstwo Klimatu i Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Wobec istotnej wagi projektowanych zmian, wyznaczony przez Ministerstwo zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje tak złożonego i fundamentalnego dokumentu uznaję za absolutnie niewystarczający. Jednocześnie, wyrażam głębokie rozczarowanie faktem, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zwróciło się bezpośrednio o opinię do Związku Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej — największej, reprezentatywnej, zrzeszającej ponad 12 tysięcy członków organizacji związkowej w PGL Lasy Państwowe. Pominięcie tak istotnego, reprezentatywnego partnera społecznego przy zmianach mających kluczowe znaczenie dla przyszłości przedsiębiorstwa i warunków pracy leśników jest działaniem niezrozumiałym. W związku z powyższym, proszę o pilne udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Kiedy Ministerstwo zamierza formalnie skierować projekt UD108 do konsultacji w ramach Rady Dialogu Społecznego? 2. Czy w związku z dotychczasowymi uchybieniami proceduralnymi, proces konsultacyjny zostanie odpowiednio wydłużony, aby zapewnić realny udział partnerów społecznych? 3. Z jakich przyczyn merytorycznych przyjęto zaledwie siedmiodniowy termin na konsultacje projektu o tak szerokim wpływie na sektor finansów publicznych i gospodarkę? Środowiska zarówno w piśmie przewodnim, kierującym projekt do konsultacji w dniu 2 lutego br., jak i w OSR projektu ustawy. Jest nim fakt, że projekt był już wcześniej dwukrotnie kierowany do konsultacji: w dniu 17 stycznia oraz 23 maja 2025 r., a przekazanie projektu do konsultacji w dniu 2 lutego br. stanowiło jedynie ponowienie tego etapu rządowego procesu legislacyjnego wobec wprowadzenia zmiany dotyczącej listy beneficjentów, co pozostaje bez wpływu na zasadniczy cel i kształt regulacji. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) - tabela uwag z konsultacji publicznych Konstatując, Forum Związków Zawodowych oczekuje niezwłocznego podjęcia działań naprawczych mających na celu przywrócenie ustawowych ram trójstronnego dialogu społecznego w procesie legislacyjnym dotyczącym polskiego leśnictwa i ochrony przyrody, jak i wszelkich innych istotnych projektów o charakterze społeczno-gospodarczym, gdzie głos strony pracowniczej jest ustawowo gwarantowany i merytorycznie niezbędny. Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) – tabela uwag z opiniowania 1) W przypadku aktu nowelizującego należy wskazać jednostkę redakcyjną projektu oraz jednostkę redakcyjną zmienianego aktu prawnego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 1 Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych Art. 1 Realizacja obowiązku dokonywania opłaty powinna odbywać się w sposób uwzględniający sytuację finansową LP, tak aby nie doprowadzić do sytuacji, w której wniesienie opłaty przekroczy możliwości płatnicze Lasów Państwowych, w szczególności możliwość wyrównania niedoborów w nadleśnictwach, z wykorzystaniem środków funduszu leśnego. Prowadzić to może do sytuacji, w której zagrożona będzie możliwość samofinansowania się Lasów. Art. 1. W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567 i 1795) po art. 58b dodaje się art. 58c w brzmieniu: „Art. 58c. 1. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje kwartalnych wpłat na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przypadku, gdy przychody uzyskane ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach, będą wyższe, a co najmniej równe kosztom działalności administracyjnej i podstawowej w nadleśnictwach. 2. Wysokość wpłaty za dany kwartał stanowi równowartość 2% przychodów uzyskanych za ten kwartał przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. 3. Wpłaty za dany kwartał dokonuje się w terminie do 30. dnia pierwszego miesiąca następującego po tym kwartale.”. Uwaga nieuwzględniona Analogiczny zapis (odnoszący się do obowiązku dokonywania corocznej wpłaty na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna) znajduje się w art. 58b ustawy o lasach. Do chwili obecnej nie pojawiło się ryzyko braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów własnej działalności Lasów Państwowych. Analiza wyniku finansowego LP oraz dodatkowych, szczegółowych danych finansowych wskazuje na istniejący istotny potencjał w zakresie redukcji kosztów PGL LP, co przy zachowaniu stabilności przychodów ze sprzedaży drewna pozwoli na skuteczne i bezpieczne realizowanie projektowanego zobowiązania, bez ryzyka zagrożenia stabilności finansowej Lasów Państwowych. Kwestia ta będzie przedmiotem Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi stałego monitoringu ze strony podmiotu nadzorującego (MKiŚ). 2 Karkonoski Park Narodowy z siedzibą w Jeleniej Górze Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.). Art. 400a ust 1 Rozszerzenie katalogu działań z ustawy Prawo ochrony środowiska wspieranych finansowo w ramach działalności parków narodowych ze środków redystrybuowanych przez NFOŚIGW o art. 400a ust 1 pkt 5. Parki Narodowe w katalogu działań ochronnych mają przypisane działania w zakresie realizacji zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód. Na realizację tych działań potrzebują zabezpieczenia środków finansowych. Przykładami takich potrzeb są regulacja gospodarki wodno-kanalizacyjnej w obiektach administrowanych przez Parki Narodowe, w obiektach zlokalizowanych na obszarach parków narodowych. Utrzymanie i odbudowa urządzeń służących gospodarowaniu wodami na terenach art. 400a ust. 1 pkt 5 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga nieuwzględniona Zadania z zakresu inwestycji służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, w tym dotyczących instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej, zaopatrzenia ludności w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz instalacji i urządzeń służących ponownemu wykorzystaniu wód wykraczają poza zakres działań, służących stricte ochronie przyrody. W odniesieniu do możliwości wspófinansowania projektów: również w zakresie funduszy unijnych posiadają dedykowane, odrębne instrumenty od tych, przeznaczonych na prowadzenie działań z zakresu ochrony przyrody i bioróżnorodności. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parków narodowych, w tym ochronie przeciwpowodziowej, małej retencji, ponownemu wykorzystaniu wód. Zabezpieczenie możliwości ubiegania się o dofinansowanie realizowania zabiegów ochronnych przez parki narodowe w zakresie w/w zadań umożliwi wypełnianie zapisów planów ochrony parków narodowych, realizacje polityk i strategii gospodarowania wodami, zwiększania odporności na zmiany klimatu w obszarach administrowanych przez PN. 3. NFOŚiGW Wariant I Wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska (art. 2 pkt 2 projektu) Wariant II Art. 401c ust. 1 oraz wprowadzenie do wyliczenia w art. 401c ust. 8a ustawy – Prawo ochrony środowiska 1. W projektowanym art. 401c ust. 8a ustawy Poś konieczne jest zwiększenie obniżonego na tym etapie prac poziomu 0,2 % kosztów ponoszonych przez NFOŚiGW w związku z obsługą nowego zobowiązania wieloletniego do poziomu pierwotnie zakładanego, który wynosił 1 %. 2. NFOŚiGW zauważa, że ustalony w trakcie wcześniejszych prac nad projektem poziom 1% był rozwiązaniem kompromisowym (wobec proponowanego wcześniej poziomu 2%), który wskazywał, że obsługa nowych zadań przez NFOŚiGW będzie realizowana w Wariant I Art. 401c „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 1% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. Wariant II Art. 401c „1. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 1, po pomniejszeniu o Uwaga nieuwzględniona Przeznaczanie części środków z zobowiązania wieloletniego pozwolenia zintegrowane na pokrywanie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie jest możliwe. Nie można się zgodzić na zaproponowane brzmienie art. 401c ust. 1, gdyż przepis ten: 1) byłby niespójny z pozostałymi przepisami art. 401c (koszty obsługi określonych przychodów są pokrywane z tych przychodów, a nie z innych środków NFOŚiGW), 2) w świetle art. 8a projektowanej ustawy, oznaczałby ryzyko wystąpienia podwójnego Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi (art. 2 pkt 2 projektu) Pkt 6 OSR „Dodatkowe informacje ...” sposób oszczędny, również z częściowym wykorzystaniem obecnych zasobów kadrowych, i pozwoli na prawidłową obsługę wszystkich zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 3. Należy podkreślić, że w projektowanej ustawie oraz OSR nie wskazano przesłanek uzasadniających obniżenie aż 5- krotnie rocznego kosztu obsługi przez NFOŚiGW zadań w 2026 r. i w latach następnych, a także nie wykazano, w jaki sposób taki poziom kosztów zapewni NFOŚiGW efektywne i skuteczne realizowanie nowych zadań wprowadzanych projektowaną ustawą. 4. W projektowanym OSR nie ma żadnych możliwych do zweryfikowania danych na temat ukształtowania kosztów obsługi w stałej wysokości 452 tys. zł i jaki był powód nieuwzględniania w projekcie wytycznych Ministra Finansów do stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych koszty obsługi tych przychodów, przeznacza się na: 1) finansowanie zadań ministra właściwego do spraw klimatu, o których mowa w art. 206 i 212; 2) pokrycie kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21.”. „8a. Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w:”. W pkt 6 OSR proponuje się zastąpić dwa akapity w brzmieniu: „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2 %. Maksymalny roczny koszt obsługi szacowany na rok 2026 wyniesie 452 tys. zł. Aktualnie szacuje się, że w 2026 r. koszt ten obejmie w finansowana kosztów obsługi przychodów z LP. Zgodnie ze stanowiskiem MF przekazanym na wcześniejszym etapie procedowania niniejszego projektu finansowanie obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, nie może obejmować finansowania nowych etatów. Zakłada się, że środki przekazywane przez LP w ramach projektowanego zobowiązania ustawowego będą obsługiwane przy wykorzystaniu odrębnego trybu i przy minimalnym zaangażowaniu proceduralnym, pozwalającym na minimalizowanie ryzyka nieprawidłowości, ale niegenerującym dodatkowych obciążeń dla systemu (tak instytucji, jak i beneficjentów). Należy przy tym zauważyć, że beneficjenci środków w ramach projektowanej regulacji to podmioty z sektora administracji (rządowej i samorządowej), na co dzień funkcjonujące w reżimie finansów publicznych (jako jsfp lub odbiorcy środków publicznych). Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi ustaw, które nakazują m.in. uwzględnianie zmiany wartości pieniądza w czasie. 5. Z uwagi na konieczność zapewnienia finansowania w sposób ciągły kosztów obsługi ponoszonych przez NFOŚiGW w ramach zobowiązania wieloletniego, niezbędne jest zwiększenie poziomu tych kosztów w stosunku do poziomu określonego w projekcie w celu pełnej realizacji nowych zadań, które będą dotyczyć zadań komórki ekologicznej w zakresie: − programowania systemu wsparcia (m.in. przygotowanie nowych programów priorytetowych, dokumentacji naboru, w tym regulaminu naboru, wzorów wniosków, szkoleń dla potencjalnych beneficjentów), − ogłaszania i przeprowadzania naborów (rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie, zawieranie umów), − udzielania i rozliczania wsparcia (ocena wniosków o płatność, monitorowanie szczególności koszty usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi ww. zadań (w szczególności usługi informatyczne, w tym związane z budową i utrzymaniem dedykowanej aplikacji dla obsługi wniosków o dofinansowanie i umów zawartych z beneficjentami, działania informacyjno-promocyjne, w tym szkolenia dla wnioskodawców/beneficjentów, inne usługi, w tym doradcze), a także koszty podróży służbowych oraz koszty ogólne NFOŚiGW (pośrednie). Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy. Należy także zwrócić uwagę, że koordynacja projektów finansowanych ze środków krajowych wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego poziomu obsługi przez NFOŚIGW. Zakładając brak zwiększenia poziomu aktualnego zatrudnienia, pewna pula środków (w wysokości nie większej niż 0,2% wpłat PGL LP) zostanie skierowana do MKiŚ deklaruje zaangażowanie i wsparcie dla NFOŚiGW na etapie ustalania optymalnego i zakładającego minimum obciążeń sposobu obsługi środków w ramach dedykowanego programu priorytetowego. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi osiąganych efektów rzeczowych i ekologicznych, dokonywanie rozliczeń). 6. Należy również zauważyć, że w każdym procesie udzielanego dofinansowania konieczne jest zaangażowanie komórek horyzontalnych niezbędnych do realizacji obsługi naborów i udzielanego dofinansowania, w tym: przeprowadzania analiz finansowych, badania dopuszczalności pomocy publicznej, ustanawiania zabezpieczeń, weryfikacji rozliczeń, obsługi finansowo- księgowej dofinansowania, przeprowadzanie dedykowanych kontroli, dochodzenie zwrotów środków podlegających zwrotowi, obsługi prawnej. 7. W ocenie NFOŚiGW jeżeli w projekcie nie odwołano się do zasady ogólnej, przyjętej dla zobowiązań wieloletnich wskazanych w art. 401c ust. 1-5 i 8-9b ustawy Poś, tj. pomniejszania kosztów obsługi przychodów bez wskazania konkretnego udziału procentowego, to określenie finansowania obsługi zadań wynikających z projektu ustawy.” Dwoma akapitami w następującym brzmieniu: Wariant I „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 1%. W ramach tych środków zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi konkretnego poziomu tych kosztów musi być oparte na wskazanej pracochłonności poszczególnych procesów realizowanych przez NFOŚiGW, związanego z udzielaniem i rozliczaniem dofinansowania ze środków NFOŚiGW. W przypadku braku zgody na takie działanie, konieczne jest wskazanie nowego źródła pokrycia kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś, lub dodanie nowego celu w art. 401c ust. 1 ustawy Poś (określającego zobowiązanie wieloletnie „pozwolenia zintegrowane”, którego środki są przeznaczane na finansowanie przez ministra właściwego do spraw klimatu, zadań o których mowa w art. 206 i 212 ustawy Poś) dla możliwości pokrywania kosztów obsługi przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21 ustawy Poś. tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. Wariant II „Przychód NFOŚiGW z tytułu wpłat pochodzących ze środków PGL LP, przeznaczony na realizację zadań określonych w projekcie ustawy, będzie pomniejszony o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż 0,2%. Koszty obsługi przychodów uzupełniająco będą mogły być pokrywane również ze środków zobowiązania wieloletniego „pozwolenia zintegrowane”. W ramach tych środków pochodzących z dwóch źródeł zostanie sfinansowane zatrudnienie pracowników w wymiarze maksymalnie 8 etatów (pracownicy komórek ekologicznych zajmujący się obsługą wniosków i umów o dofinansowanie), a także nastąpi sfinansowanie kosztów usług obcych nabywanych wyłącznie na potrzeby obsługi zadań (w tym usługi informatyczne, działania informacyjno-promocyjne), kosztów Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi podróży służbowych (w tym kontroli) oraz kosztów ogólnych NFOŚiGW (pośrednich), ustalanych wg stawki zryczałtowanej w wysokości 20% kosztów osobowych. Przepisy przewidujące pomniejszenie przychodów uzyskiwanych przez NFOŚiGW z tytułu kosztów obsługi tych przychodów funkcjonują w ustawie – Prawo ochrony środowiska przy innych zobowiązaniach wieloletnich, wskazanych w art. 401c tej ustawy.”. 4 Państwowa Rada Ochrony Przyrody 1. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraziła już zdanie w sprawie proponowanych rozwiązań w opinii PROP/2025-08 z 6 lutego 2025 r. i potwierdziła ją (w stosunku do drugiej wersji projektu ustawy) pismem PROP/PREZ/2025-09 z 28 maja 2025 r. Tezy tej opinii są nadal aktualne, w szczególności podtrzymujemy te rekomendacje, które nie zostały dotychczas uwzględnione. 2. Zwracamy uwagę na potrzebę ustawowego zagwarantowania, że uzyskane środki będą rzeczywiście wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody. W tym kontekście, biorąc także pod uwagę doświadczenia z Uwaga częściowo uwzględniona. Ad 1 i 2. Projektodawca podziela stanowisko PROP że uzyskane środki powinny być wykorzystane wyłącznie na ochronę przyrody i w taki sposób został skonstruowany projekt ustawy. Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi funkcjonowaniem NFOŚiGW w przeszłości, ponownie akcentujemy, że nie powinno być możliwości przeznaczania ich na cele określone w art. 400a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska: a) pkt 19 (przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i likwidowanie ich skutków), b) pkt 30 (zwiększanie lesistości kraju i ochrona lasu; zapobieganie szkodom w lasach i likwidacja szkód), c) pkt 36 (nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych). Głębsze i bardziej szczegółowe propozycje, na co powinny, a na co nie powinny być kierowane środki, przedstawiliśmy w poprzedniej opinii. 3. W art. 4 projektu określono „maksymalny limit wydatków” na kolejne lata w wysokości dokładnie równej prognozie wydatków bazującej na sytuacji ekonomicznej z 2024 r., zakładając czteroletni okres potrzebny NFOŚiGW na pełne wykorzystywanie otrzymanych środków. Logika nakazywałaby określenie „maksymalnego limitu” w taki sposób, by nie paraliżował on funkcjonowania rozwiązań uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, w szczególności odnoszących się do wyłączenia finansowania działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna, zapewnia wystarczające ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Należy przy tym zauważyć, że skuteczna realizacja celów ochronnych w określonych przypadkach nie może zostać osiągnięta na obszarze objętym stanem klęski żywiołowej (pkt 19) lub w lesie objętym ochroną, a zagrożonym wystąpieniem istotnej szkody biotycznej lub abiotycznej (pkt 30, zatem przewidzenie możliwości finansowania - w ściśle uzasadnionych sytuacjach - działań również w tym zakresie wydaje się w pełni uzasadnione. Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi wprowadzanych ustawą np. w przypadku wzrostu ceny drewna lub wykorzystania środków na projekty o krótszym lub dłuższym okresie realizacji – tj. z marginesem na takie sytuacje, np. na poziomie 150–200% najbardziej prawdopodobnego scenariusza finansowego. Projekty dotyczące ochrony przyrody cechują się sezonową, uwarunkowaną fenologicznie zmiennością wydatków – zatem zbędny i szkodliwy wydaje się mechanizm zaproponowany w ust. 3. dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. Ad 3 Maksymalny limit wydatków w kolejnych latach został określony na poziomie wynikającym z prognoz pozyskania i sprzedaży drewna w Lasach Państwowych a z drugiej strony- w oparciu o wieloletnie doświadczenia NFOŚiGW w obsłudze projektów i beneficjentów (w tym: relacji pomiędzy poziomem kontraktacji a realnym wydatkowaniem środków w ramach zobowiązań wieloletnich). 5 Państwowa Rada Ochrony Środowiska UD 108 uzasadnienie Wskazane jest dopracowanie uzasadnienia projektu, w szczególności ograniczenie powtórzeń względem OSR oraz powtórzeń tezy głównej. Konieczna wydaje się także korekta językowa. Zasadne wydaje się skrócenie uzasadnienia oraz przeprowadzenie kontroli redakcyjno-językowej. Uwaga częściowo uwzględniona Dokonano ponownej weryfikacji i naniesiono korekty na projekt uzasadnienia i OSR 6 UD 108 projekt Art. 2) 2) 20 Wskazuje się, że zaproponowany zapis wyłączający przedsięwzięcia służące pozyskiwaniu drewna nie adresuje ryzyka finansowania innych wydatków nieuzasadnionych lub niewystarczająco uzasadnionych ze środków udostępnianych przez regulację. ... z wyłączeniem przedsięwzięć, działań i zadań, które nie pozostają w bezpośrednim i uzasadnionym związku z realizacją celu głównego i priorytetowego, jakim jest ochrona przyrody i krajobrazu, ani nie przyczyniają się do jego długofalowego osiągnięcia. Uwaga nieuwzględniona Możliwość finansowania działań w ramach projektowanego mechanizmu została ograniczona do wybranych aspektów dotyczących ochrony przyrody i krajobrazu, wskazanych w ustawie POŚ, a na etapie wdrażania zostanie doprecyzowana w treści programu priorytetowego, na podstawie którego będzie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi dokonywane przekazywanie środków do uprawnionych podmiotów. W świetle tych zasad dodatkowe wyłączenie przedsięwzięć, zadań i działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna wydaje się wystarczającym zaadresowaniem wskazanego ryzyka. 7 Całość regulacji – uwaga natury ogólnej Pozytywnie ocenia się wprowadzenie zmiany polegającej na rozszerzeniu katalogu beneficjentów, co odpowiada kierunkowi wskazywanemu w dotychczas zgłaszanych uwagach. Nd. Uwaga przyjęta do wiadomości 8 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Uzupełnienie listy zadań, które będą mogły być finansowane ze środków NFOŚiGW o pozycje wynikające z wejścia w życie Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych; Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, a także na przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych w ramach Rozporządzenia UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39 a także na opracowywanie krajowego planu odbudowy zasobów przyrodniczych przygotowywanie dokumentacji i prowadzenie prac niezbędnych do planowania i realizacji odbudowy zasobów przyrodniczych o którym mowa w Rozporządzeniu UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska 9 UD 108 projekt art. 2 ust. 2 Wyłączenie z celów, które mogą być finansowane ze środków NFOŚiGW przez parki narodowe, GDOŚ i RDOŚ oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych, tych z nich, które nie są niezbędne dla wdrażania efektywnych działań w zakresie ochrony przyrody, a które tworzą poważne ryzyko nadużyć i działań nie służących ochronie przyrody. Wykreślenie pkt 30 i 36 z art. 2. ust 2 projektu UD 108 Art. 2.2 Środki Narodowego Funduszu w wysokości nie mniejszej niż kwota przychodów, o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 21, po pomniejszeniu o koszty obsługi tych przychodów, jednak nie więcej niż o 0,2% kwoty tych przychodów, przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: 1) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32, 38 i 39, realizowanych przez parki narodowe oraz województwa na rzecz parków krajobrazowych lub zespołów parków krajobrazowych; Uwaga częściowo uwzględniona Przychylamy się do stanowiska PROP w odniesieniu do usunięcia z projektu możliwości finansowania działań w ramach pkt 36) nabywanie, utrzymanie, obsługę i zabezpieczenie specjalistycznego sprzętu i urządzeń technicznych. Postulaty dalszego zawężenia lub doprecyzowania katalogu finansowanych zadań nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie projektodawcy obecne brzmienie przepisów, zapewnia optymalne Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi 2) art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–29, 32 i 39, realizowanych przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska ukierunkowanie środków na realizację celów przyrodniczych. Pkt 30) w art. 400a POŚ: zadania związane ze zwiększaniem lesistości kraju oraz zapobieganiem szkodom w lasach i likwidacją tych szkód, spowodowanych przez czynniki biotyczne i abiotyczne umożliwi będzie finansowanie działań podejmowanych często np. w parkach narodowych, pod warunkiem ich należytego uzasadnienia Zaznaczam również, że sam fakt uwzględnienia danego celu/działania w katalogu działań potencjalnie możliwych do sfinansowania nie stanowi jeszcze o ich faktycznym finansowaniu w ramach konkretnych przedsięwzięć. Szczegółowe warunki zostaną dookreślone w ramach dedykowanego programu i będą podlegały weryfikacji przed udzieleniem dofinansowania. 10 Babiogórski Park Narodowy art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27– 30, 32, 36, 38 i 39 Propozycja dopisania do katalogu działań związanych z udostępnianiem obszaru Parku, określonego w ustawie z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647), punktów 38 i 42, który ma charakter katalogu zamkniętego. Proponowana zmiana wynika z braku ...przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć, zadań i działań, o których mowa w: art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36, 38, 39, 38 i 42 Uwaga nieuwzględniona Pkt 42) inne zadania służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju i zgodne z polityką ochrony środowiska określa bardzo szeroki katalog potencjalnych zadań służących (ogólnie) ochronie Lp . Podmiot wnoszący uwagę Jednostka redakcyjna, do której wnoszona jest uwaga 1) Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko projektodawcy do wniesionej uwagi uwzględnienia jednego z podstawowych zadań Parku, jakim jest udostępnianie jego obszaru. środowiska i gospodarce wodnej, tymczasem założeniem projektu jest skoncentrowanie dodatkowego wsparcia na zadaniach priorytetowych z punktu widzenia ochrony przyrody i zadań, realizowanych przez podmioty ustawowo do tego powołane. 11 Ustawa z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) Dopisanie do art. 400a pkt 43 do ustawy z dnia 9 maja 2025 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r. poz. 647) 43) o zadania związane z udostępnianiem obszaru Parku Uwaga nieuwzględniona Uwaga wykracza poza zakres projektowanej regulacji. Proponowane zmiany nie mają na celu rozszerzania katalogu zadań wskazanych w ustawie POŚ a jedynie wskazanie tych spośród istniejących, które będą mogły podlegać finansowaniu przy udziale środków PGL LP. 12 Białowieski Park Narodowy Projekt: Art. 2 ust 2) Zmieniany akt: w art. 401c po ust. 8 dodaje się ust. 8a (...) ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 27–30, 32, 36 i 39,...” Brak uwzględnienia dofinansowania do realizacji zadania 26, czyli: 26) działania związane z utrzymaniem i zachowaniem parków oraz ogrodów, będących przedmiotem ochrony na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ust.2) „art. 400a ust. 1 pkt 19, 19a, 26–30, 32, 36 i 39,...” Uwaga nieuwzględniona Proponowane zadania wykraczają poza katalog działań, służących stricte ochronie przyrody – podstawą do ich realizacji są przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.\r\n--- DOCUMENT END ---\r\n\r\nREMEMBER: Your response MUST be only a valid JSON object. Do not add any extra characters, comments, or text before the '{' character or after the '}' character. The entire response must be parseable as JSON.\r\nBased on the ABOVE document, fill in the JSON structure below:\r\nHere is the JSON structure I expect (fill it with content):\r\n{\r\n  \"pl_ai_title\": \"Nowy, krótki tytuł dla aktu prawnego po polsku, oddający sedno wprowadzanych zmian (np. maksymalnie 10-12 słów).\",\r\n  \"pl_summary\": \"2-3 zdania zwięzłego podsumowania treści aktu prawnego po polsku, napisane z perspektywy wpływu na życie codzienne obywateli.\",\r\n  \"pl_key_points\": [\r\n    \"Pierwszy krótki punkt po polsku dotyczący najważniejszych wprowadzanych rozwiązań lub zmian.\",\r\n    \"Drugi krótki punkt po polsku...\"\r\n  ],\r\n  \"eng_ai_title\": \"A new, short title for the legal act in English, capturing the essence of the changes (e.g., max 10-12 words).\",\r\n  \"eng_summary\": \"2-3 sentences summarizing the legal act in English, from the perspective of its impact on citizens' daily lives.\",\r\n  \"eng_key_points\": [\r\n    \"First short bullet point in English regarding the most important solutions or changes being introduced.\",\r\n    \"Second short bullet point in English...\"\r\n  ],\r\n  \"de_ai_title\": \"Ein neuer, kurzer Titel für das Rechtsdokument auf Deutsch, der den Kern der Änderungen erfasst (z.B. max. 10-12 Wörter).\",\r\n  \"de_summary\": \"2-3 Sätze Zusammenfassung des Rechtsdokuments auf Deutsch, aus der Perspektive seiner Auswirkungen auf das tägliche Leben der Bürger.\",\r\n  \"de_key_points\": [\r\n    \"Erster kurzer Stichpunkt auf Deutsch zu den wichtigsten eingeführten Lösungen oder Änderungen.\",\r\n    \"Zweiter kurzer Stichpunkt auf Deutsch...\"\r\n  ],\r\n  \"fr_ai_title\": \"Un nouveau titre court pour l'acte juridique en français, saisissant l'essence des changements (par exemple, 10-12 mots maximum).\",\r\n  \"fr_summary\": \"Résumé de 2-3 phrases de l'acte juridique en français, du point de vue de son impact sur la vie quotidienne des citoyens.\",\r\n  \"fr_key_points\": [\r\n    \"Premier court point en français concernant les solutions ou changements les plus importants introduits.\",\r\n    \"Deuxième court point en français...\"\r\n  ],\r\n  \"es_ai_title\": \"Un nuevo título breve para el acto jurídico en español, que recoja la esencia de los cambios (por ejemplo, máximo 10-12 palabras).\",\r\n  \"es_summary\": \"Resumen de 2-3 frases del acto jurídico en español, desde la perspectiva de su impacto en la vida cotidiana de los ciudadanos.\",\r\n  \"es_key_points\": [\r\n    \"Primer punto breve en español sobre las soluciones o cambios más importantes que se introducen.\",\r\n    \"Segundo punto breve en español...\"\r\n  ],\r\n  \"it_ai_title\": \"Un nuovo titolo breve per l'atto giuridico in italiano, che colga l'essenza delle modifiche (ad es. massimo 10-12 parole).\",\r\n  \"it_summary\": \"Riepilogo di 2-3 frasi dell'atto giuridico in italiano, dal punto di vista del suo impatto sulla vita quotidiana dei cittadini.\",\r\n  \"it_key_points\": [\r\n    \"Primo breve punto in italiano riguardante le soluzioni o le modifiche più importanti introdotte.\",\r\n    \"Secondo breve punto in italiano...\"\r\n  ],\r\n  \"nl_ai_title\": \"Een nieuwe, korte titel voor de rechtshandeling in het Nederlands, die de essentie van de wijzigingen weergeeft (bijv. max. 10-12 woorden).\",\r\n  \"nl_summary\": \"Samenvatting van 2-3 zinnen van de rechtshandeling in het Nederlands, vanuit het perspectief van de impact op het dagelijks leven van burgers.\",\r\n  \"nl_key_points\": [\r\n    \"Eerste korte punt in het Nederlands betreffende de belangrijkste geïntroduceerde oplossingen of wijzigingen.\",\r\n    \"Tweede korte punt in het Nederlands...\"\r\n  ],\r\n  \"pt_ai_title\": \"Um novo título curto para o ato jurídico em português, capturando a essência das mudanças (por exemplo, máx. 10-12 palavras).\",\r\n  \"pt_summary\": \"Resumo de 2-3 frases do ato jurídico em português, na perspetiva do seu impacto na vida quotidiana dos cidadãos.\",\r\n  \"pt_key_points\": [\r\n    \"Primeiro ponto curto em português sobre as soluções ou alterações mais importantes introduzidas.\",\r\n    \"Segundo ponto curto em português...\"\r\n  ],\r\n  \"category\": [\"Categorize the document into one category by default, based on the field it primarily concerns. Choose up to 3 if the document also touches upon SIGNIFICANT issues from other categories. You MUST select categories ONLY from the following list: Health, Education, Family, Taxes, Labor, Security, Environment, Courts and Law, Transport, Benefits, Real Estate, Media and Culture, Local Government, Migration, Agriculture, Public Investments, Informatization, Economy. If the document does not definitively fit any of these, you MUST use \\\"Other\\\". If you use \\\"Other\\\", it should be the ONLY category selected. Do NOT invent new categories. The response must be an array of strings, e.g., [\\\"Taxes\\\", \\\"Family\\\"].\"]\r\n}\r\n\r\n",
      "ai_response_raw": "{\n  \"pl_ai_title\": \"Więcej pieniędzy na ochronę przyrody i parki narodowe z przychodów Lasów Państwowych\",\n  \"pl_summary\": \"Nowe przepisy nakładają na Lasy Państwowe obowiązek przekazywania 2% przychodów ze sprzedaży drewna na rzecz ochrony przyrody. Dzięki temu parki narodowe i krajobrazowe zyskają stałe źródło finansowania, co przełoży się na lepszą ochronę lasów, rozwój infrastruktury turystycznej oraz łatwiejsze pozyskiwanie funduszy unijnych.\",\n  \"pl_key_points\": [\n    \"Lasy Państwowe będą co kwartał przekazywać 2% swoich przychodów ze sprzedaży drewna na fundusz ochrony środowiska.\",\n    \"Pieniądze te trafią bezpośrednio na wsparcie parków narodowych, parków krajobrazowych oraz rezerwatów przyrody.\",\n    \"Środki pomogą sfinansować wkład własny do projektów unijnych, co pozwoli na realizację większych inwestycji ekologicznych.\",\n    \"Dla obywateli oznacza to lepiej utrzymane szlaki turystyczne, bezpieczniejszą infrastrukturę w parkach oraz lepszą ochronę lokalnego klimatu.\",\n    \"Z finansowania wyłączono wszelkie działania, których bezpośrednim celem jest komercyjne wykorzystanie pozyskanego drewna.\"\n  ],\n  \"eng_ai_title\": \"More Funding for Nature Conservation and National Parks from State Forest Revenues\",\n  \"eng_summary\": \"The new regulations require the State Forests to transfer 2% of their timber sales revenue to nature conservation. This will provide national and landscape parks with a stable source of funding, leading to better forest protection, improved tourist infrastructure, and easier access to EU funds.\",\n  \"eng_key_points\": [\n    \"State Forests will transfer 2% of quarterly timber sales revenues to the environmental protection fund.\",\n    \"The funds will directly support national parks, landscape parks, and nature reserves.\",\n    \"This money will help cover the co-financing required for EU projects, enabling larger ecological investments.\",\n    \"For citizens, this means better-maintained tourist trails, safer park infrastructure, and improved local climate protection.\",\n    \"Any activities aimed at the commercial use of harvested timber are excluded from this funding.\"\n  ],\n  \"de_ai_title\": \"Mehr Geld für Naturschutz und Nationalparks aus den Einnahmen der Staatsforsten\",\n  \"de_summary\": \"Die neuen Vorschriften verpflichten die Staatsforsten, 2 % ihrer Einnahmen aus dem Holzverkauf für den Naturschutz abzuführen. Dadurch erhalten National- und Landschaftsparks eine stabile Finanzierungsquelle, was zu einem besseren Waldschutz, einer moderneren Tourismusinfrastruktur und einem leichteren Zugang zu EU-Mitteln führt.\",\n  \"de_key_points\": [\n    \"Die Staatsforsten werden vierteljährlich 2 % ihrer Einnahmen aus dem Holzverkauf an den Umweltschutzfonds überweisen.\",\n    \"Diese Mittel fließen direkt in die Unterstützung von Nationalparks, Landschaftsparks und Naturschutzgebieten.\",\n    \"Das Geld hilft bei der Kofinanzierung von EU-Projekten, was größere ökologische Investitionen ermöglicht.\",\n    \"Für die Bürger bedeutet dies besser gepflegte Wanderwege, sicherere Parkinfrastrukturen und einen besseren lokalen Klimaschutz.\",\n    \"Aktivitäten, die auf die kommerzielle Nutzung des eingeschlagenen Holzes abzielen, sind von dieser Förderung ausgeschlossen.\"\n  ],\n  \"fr_ai_title\": \"Plus de fonds pour la conservation de la nature et les parcs nationaux grâce aux revenus des forêts d'État\",\n  \"fr_summary\": \"La nouvelle réglementation impose aux Forêts d'État de verser 2 % de leurs revenus issus de la vente de bois à la conservation de la nature. Cela garantira aux parcs nationaux et paysagers une source de financement stable, permettant une meilleure protection des forêts, des infrastructures touristiques améliorées et un accès facilité aux fonds européens.\",\n  \"fr_key_points\": [\n    \"Les Forêts d'État verseront chaque trimestre 2 % de leurs revenus de vente de bois au fonds de protection de l'environnement.\",\n    \"Ces fonds soutiendront directement les parcs nationaux, les parcs paysagers et les réserves naturelles.\",\n    \"Cet argent aidera à financer la contribution locale requise pour les projets de l'UE, permettant des investissements écologiques plus importants.\",\n    \"Pour les citoyens, cela se traduit par des sentiers touristiques mieux entretenus, des infrastructures plus sûres et une meilleure protection du climat local.\",\n    \"Toute activité visant l'exploitation commerciale du bois coupé est exclue de ce financement.\"\n  ],\n  \"es_ai_title\": \"Más fondos para la conservación de la naturaleza y parques nacionales de los ingresos de los Bosques Estatales\",\n  \"es_summary\": \"La nueva normativa obliga a los Bosques Estatales a transferir el 2% de sus ingresos por venta de madera a la conservación de la naturaleza. Esto proporcionará a los parques nacionales y paisajísticos una fuente de financiación estable, mejorando la protección forestal, las infraestructuras turísticas y el acceso a los fondos de la UE.\",\n  \"es_key_points\": [\n    \"Los Bosques Estatales transferirán trimestralmente el 2% de sus ingresos por venta de madera al fondo de protección ambiental.\",\n    \"Estos fondos apoyarán directamente a los parques nacionales, parques paisajísticos y reservas naturales.\",\n    \"El dinero ayudará a cubrir la cofinanciación necesaria para proyectos de la UE, permitiendo mayores inversiones ecológicas.\",\n    \"Para los ciudadanos, esto significa senderos turísticos mejor mantenidos, infraestructuras más seguras en los parques y una mejor protección del clima local.\",\n    \"Se excluye de esta financiación cualquier actividad destinada al aprovechamiento comercial de la madera obtenida.\"\n  ],\n  \"it_ai_title\": \"Più fondi per la conservazione della natura e i parchi nazionali dalle entrate delle Foreste Demaniali\",\n  \"it_summary\": \"Le nuove norme impongono alle Foreste Demaniali di trasferire il 2% delle entrate derivanti dalla vendita di legname alla conservazione della natura. Ciò garantirà ai parchi nazionali e paesaggistici una fonte di finanziamento stabile, migliorando la protezione delle foreste, le infrastrutture turistiche e l'accesso ai fondi UE.\",\n  \"it_key_points\": [\n    \"Le Foreste Demaniali trasferiranno trimestralmente il 2% delle entrate della vendita di legname al fondo per la protezione ambientale.\",\n    \"Questi fondi sosterranno direttamente i parchi nazionali, i parchi paesaggistici e le riserve naturali.\",\n    \"Il denaro aiuterà a coprire il cofinanziamento richiesto per i progetti UE, consentendo maggiori investimenti ecologici.\",\n    \"Per i cittadini, questo si traduce in sentieri turistici meglio curati, infrastrutture più sicure nei parchi e una migliore protezione del clima locale.\",\n    \"È esclusa da questo finanziamento qualsiasi attività finalizzata allo sfruttamento commerciale del legname raccolto.\"\n  ],\n  \"nl_ai_title\": \"Meer geld voor natuurbescherming en nationale parken uit de inkomsten van Staatsbosbeheer\",\n  \"nl_summary\": \"De nieuwe regels verplichten Staatsbosbeheer om 2% van de inkomsten uit houtverkoop af te dragen aan natuurbescherming. Dit geeft nationale en landschapsparken een stabiele financieringsbron, wat leidt tot betere bosbescherming, vernieuwde toeristische infrastructuur en makkelijkere toegang tot EU-subsidies.\",\n  \"nl_key_points\": [\n    \"Staatsbosbeheer zal elk kwartaal 2% van de inkomsten uit houtverkoop overmaken aan het milieubeschermingsfonds.\",\n    \"Deze middelen gaan rechtstreeks naar de ondersteuning van nationale parken, landschapsparken en natuurreservaten.\",\n    \"Het geld helpt bij het financieren van de eigen bijdrage voor EU-projecten, wat grotere ecologische investeringen mogelijk maakt.\",\n    \"Voor burgers betekent dit beter onderhouden wandelpaden, veiligere parkvoorzieningen en een betere bescherming van het lokale klimaat.\",\n    \"Activiteiten die gericht zijn op het commerciële gebruik van het gekapte hout zijn uitgesloten van deze financiering.\"\n  ],\n  \"pt_ai_title\": \"Mais financiamento para a conservação da natureza e parques nacionais a partir das receitas das Florestas Estatais\",\n  \"pt_summary\": \"Os novos regulamentos exigem que as Florestas Estatais transfiram 2% das suas receitas de venda de madeira para a conservação da natureza. Isto proporcionará aos parques nacionais e paisagísticos uma fonte estável de financiamento, resultando numa melhor proteção florestal, infraestruturas turísticas melhoradas e acesso facilitado a fundos da UE.\",\n  \"pt_key_points\": [\n    \"As Florestas Estatais transferirão trimestralmente 2% das receitas de venda de madeira para o fundo de proteção ambiental.\",\n    \"Estes fundos apoiarão diretamente os parques nacionais, parques paisajísticos e reservas naturais.\",\n    \"O dinheiro ajudará a cobrir o cofinanciamento necessário para projetos da UE, permitindo maiores investimentos ecológicos.\",\n    \"Para os cidadãos, isto significa trilhos turísticos mais bem mantidos, infraestruturas mais seguras nos parques e uma melhor proteção do clima local.\",\n    \"Excluem-se deste financiamento quaisquer atividades que visem o aproveitamento comercial da madeira extraída.\"\n  ],\n  \"category\": [\n    \"Environment\",\n    \"Economy\",\n    \"Public Investments\"\n  ]\n}"
    }
  ]
}