Jeswanthiny Mayooran

ALDRI GOD NOK

Samlaget

Oslo 2025

© Det Norske Samlaget 2025

www.samlaget.no

Omslag: Magnus Voll Mathiassen

Epub-produksjon: Type-it AS, Trondheim

ISBN 978-82-340-1494-9

Forlaget har fått stønad frå Fritt ord til utgjevinga av Norsk røyndom 2025.

Materialet i denne utgjevinga er verna etter åndsverklova. Det er derfor ikkje tillate å kopiere, avfotografere eller på andre måtar gje att eller overføre heile eller delar av innhaldet i utgjevinga utan at det er heimla i lov eller følgjer av avtale med Kopinor.

Det er forbode å bruke heile eller delar av utgjevinga som inndata eller treningskorpus i generative modellar som kan skape tekst, bilete, film, lyd eller andre typar innhald og uttrykk, utan særskild avtale med rettshavarane.

Bruk av materiale frå utgjevinga i strid med lov eller avtale kan føre til inndraging, erstatningsansvar og straff i form av bøter eller fengsel.

Mellom linjene er dette eit kjærleiksbrev

Akuttmottaket

Eg tek ein sup av den kokande varme kaffien. Kaffi er noko eg ikkje drikk mykje av, men kvar morgon tillèt eg meg sjølv ein kopp kaffi med mandelmjølk. Det må vere barista-utgåva av mandelmjølk, og ho må vere skumma. Utanom denne eine koppen er det te det vanlegvis går i. Mykje sunnare og reinare. Eg kan jo ikkje tillate meg fleire koppar med kaffi. Ikkje for det, eg har stor glede av denne eine koppen som eg unner meg kvar dag, og det er då å få noko ut av det? Kanskje er eg for kontrollert og streng med meg sjølv? Men eg har glede av rutinar, og nett denne eine kaffikoppen gjer at eg set meir pris på han enn om eg skulle gulpe ned litervis gjennom heile dagen.

Eg ser fort over pasientlista før eg stiller i kvitt til morgonmøtet. Dagen min startar alltid med nokre minutt åleine på kontoret. Nok ein dag med fullt belegg på akuttmottaket i psykiatri på Stavanger universitetssjukehus. På mottaket er det åtte sengeplassar. Åtte pasientar med kvar si historie bak ei akutt innlegging.

Morgonmøtet startar alltid presis klokka 8.05 – takk Gud for at eg bur nær sjukehuset! På møtet går vi gjennom pasientane på lista og fordeler dei mellom oss. Eg er ein av overlegane på mottaket. Dagane varierer avhengig av pasientar og kva legar som er på jobb. Historiene til pasientane er også med på å påverke det emosjonelle i oss, det emosjonelle i meg. Dette er ein del av kvardagen og er med på å gjere jobben min så rik. Men historiene må ikkje bli med meg heim og ta overhand over tankar og kjensler. Eg må kunne legge dei til sides i det eg går ut av sjukehuset. Tru meg, det er ikkje alltid like lett.

Forteljingane til pasientane kan etterlate sterke spor i meg og føre til tankefulle ettermiddagar. Gjorde eg det rette? Korleis har pasienten det no? Skal pasienten til ein lukka sengepost, til distriktspsykiatrisk senter, til eit poliklinisk forlaup eller kanskje heim? Er pasienten på riktig paragraf med tanke på frivilligheit og tvang? Kva heimel har vi til å gå vidare med vurderingane? Det er mykje å ta stilling til.

Å bli skjelt ut, spytta på og kalla stygge ting er ikkje framandt i psykiatrien, særleg i akuttpsykiatrien. Ein skulle tru at huda mi har tjukna med åra, men sanninga er at eg framleis finn det tungt.

Ein pasient spurde meg, som mange gjer, kvar eg kom ifrå. «Noreg», sa eg, men det var ikkje svar godt nok for henne. Hudfargen min fortalde noko anna. Ho meinte at ho kunne sjå den «verkelege» meg, kva enn dette betydde, og at eg absolutt ikkje høyrde til i dette landet. Ho meinte eg hadde ei fortid frå tekstilarbeid, og lurte på om det kraup skadedyr i landet eg kom ifrå. Ho brukte ordet «brunfobi» og hadde store vanskar med å føre ein dialog med meg.

Dette handlar ikkje om den psykiske lidinga hennar, men om synet ho har på slike som oss. For henne er det vanskeleg å akseptere at ein brunfarga person som meg skal ha ansvar for behandlinga hennar. At eg er legen og ho pasienten, i hennar land.

Men eg er utruleg heldig som jobbar der eg jobbar. Når ein gleder seg til å kome på jobb, eller ikkje ser på arbeidet som ei byrde, men heller noko som tilfredsstiller ein, då har ein mykje å vere takksam for. Eg har mykje å vere takksam for.

Kollegastøtte og openheit for diskusjonar har vi mykje av på avdelinga. Kva meiner du om denne vurderinga? Er du einig? Tenkjer eg feil? Kva hadde du gjort i min situasjon?

Dette er med på å styrkje den jobben eg gjer. Å kunne snakke opent om at ein er usikker, søkje støtte når ein møter utfordringar og vanskar, er avgjerande. Særleg på dette feltet.

Eg har eit godt team rundt meg som gjer det mogleg å legge vekk spesialistrolla mi til tider. Det er lov å vere menneske, vere usikker og vise sårbarheit. Sjølv om frykta for å ikkje strekke til alltid er med meg, med oss, er det noko med miljøet her som gjer at det er lov. Eg kan senke skjoldet mitt utan at det blir farleg, og det kjennest godt. Trygt. Lett. Skuldrene mine er senka utan at verda rundt meg rasar saman.

Det har vore fleire morgonar der eg har gjort meg klar til morgonmøtet og tenkt over kor viktig denne rolla er for meg. Å vere overlege i psykiatri er meir enn berre ein jobb for meg. Faget betyr mykje for meg som person. Eit fag som er tett knytt til identiteten min, og som eg har enorm respekt og lidenskap for. Eg har sjølv erfart kor viktig psykisk helse er, og i kor stor grad erfaringar og oppvekst er med på å påverke henne. Alle har jo ei psykisk helse. At faget skil seg frå andre disiplinar i medisinen, gjer det særleg spennande for meg. Det finst ingen fasitsvar. Psyken er dynamisk, og kvart individ treng ulik tilnærming og behandling. I akuttpsykiatrien får eg brukt personlegdomen min på best mogleg måte. Effektiv, produktiv, men samtidig pasientretta. Dette veit eg at eg er god på.

For mange pasientar er akuttmottaket det fyrste møtet med psykiatrien. Haldninga mi har mykje å seie for korleis desse pasientane opplever dette feltet. Eg blir ofte ein viktig person i livet til vedkomande, anten direkte eller indirekte. At eg kan vere med på å gjere ein forskjell i eit menneske sitt liv, er stort.

Samtidig er eg klar over ansvaret. Om eg trør feil, kan det endre heile livet til mennesket framfor meg. Dette tek eg på største alvor. Eg har heile tida med meg ei frykt: frykt for å ikkje vere ein god nok psykiater for pasientane mine, frykt for å ikkje vere ein god nok kollega for dei eg jobbar saman med. Fyller eg rollene på ein forsvarleg og tilfredsstillande måte? For andre? For meg sjølv?

Eg har ein jobb der feil kan få alvorlege konsekvensar for pasientane. Det er derfor naturleg at eg er redd for å gjere feil. Men frykta eg kjenner på, har djupe røter. Eg har alltid frykta å ikkje vere god nok. Som barn var eg redd for å vere ei mislykka dotter, ei som skuffa dei. Seinare har eg tenkt på kva mannen min ser i meg. Til slutt har dette blitt ein redsel knytt til alle rollene i livet mitt. Særleg morsrolla, som er den viktigaste delen av identiteten min. Ein del som eg beskyttar med heile meg. Denne frykta for å ikkje vere god nok sit djupt i meg.

Eg veit dette er absurde tankar å gå med. Samtidig er det vanskeleg å dempe dei. Eg har lite omsorg for meg sjølv. Som psykiater ser eg det. Men dette kjem jo frå ein stad.

Vi har alle våre indre sår, sår som blir danna i barndomen. Desse såra er med på å forme frykt, personlegdom og reaksjonar som påverkar relasjonar i livet. Mine sår er framleis opne.

Mi frykt for å skuffe foreldra mine trumfa det meste av kjensler eg kjende på som barn. Eg fekk skryt for ambisjonar og prestasjonar. Alt imellom kjendest nakent.