close
close
Вақт машинаси
2 январ 2026

2 январь – Дунёда илк радиэшиттириш эфирга узатилди

close

1921 йилнинг 2 январь куни радио тарихида ҳақиқатан ҳам инқилобий қадам ташланди. АҚШнинг Питтсбург шаҳридаги KDKA радиостанцияси дунёда биринчи бўлиб илк подкаст эшиттиришини тўғридан-тўғри эфирга узатди. 

Гарчи дастлабки эшиттириш черков хизматига оид бўлсада бу воқеа оммавий ахборот воситалари ривожидаги янги даврни очиб берди ва радионинг нафақат техник восита, балки ижтимоий ва маданий куч эканини исботлади.

Шу куни Питтсбургдаги «Кальвария» епископ черков хизмати KDKA станцияси орқали эфирга узатилди. Бу шунчаки тасодиф эмас эди. Муҳандислар черковга махсус симлар тортиб, микрофонларни ўрнатишган. Ўша пайтдаги микрофонлар ҳозиргиларидан кескин фарқ қилган — улар жуда катта ва сезгирлиги паст бўлган.

Радиостанция раҳбариятининг мақсади радионинг имкониятларини кенгроқ оммага кўрсатиш эди. Диний маросим эса одамларни экрансиз, уйда ўтирган ҳолда бирлаштиришнинг энг яхши йўли деб топилган.

Радио тарихидаги бурилиш нуқтаси

Бу воқеагача радио асосан кемалар ўртасида алоқа ўрнатиш ёки ҳарбий мақсадлар учун ишлатиладиган «симсиз телеграф» ҳисобланар эди. 1921 йил 2 январдаги эфир эса Оммавий ахборот воситаси (Mass Media)нинг янги турини яратиш йўлидаги ислоҳотларга йўл очди.

Радио «нуқтадан нуқтага» (бир кишидан иккинчи кишига) алоқа қилиш воситасидан «нуқтадан кўпчиликка» (бир марказдан минглаб одамларга) ахборот тарқатиш воситасига айланди.

Инсонлар илк бор ўз уйларидан чиқмай туриб, жамоат тадбирларида (ибодат, концерт, нутқлар) «қатнашиш» имкониятига эга бўлдилар.

KDKA дунёдаги биринчи тижорат лицензиясига эга радиостанция эди (у 1920 йил ноябрида АҚШ президентлик сайловлари натижаларини эълон қилиб, танилган эди). 2 январдаги диний эфир эса радионинг кундалик ҳаётнинг ажралмас қисмига айланишини тезлаштирди.

Ўша даврдаги радиоприёмниклар жуда қиммат ва мураккаб бўлган. Кўпчилик ёшлар ва ихтирочилар ўз қўллари билан оддий детекторли радиоприёмниклар ясаб, ушбу илк эфирларни тинглашган.

Бу воқеадан кейин радио тез орада сиёсат, спорт ва мусиқанинг асосий минбарига айланди.

Тағин ўқинг
3 ноябр 2016
Кейинги йилларда Ўзбекистонда пахта йиғим-терими даврида мажбурий меҳнат мониторингини амалга ошириб келаеётган Халқаро Меҳнат ташкилоти (ILO) кузатувчилари муаммолар анча ...
24 июн 2016
21 июн куни ўшлик Рустамжон Турғунов исмли 33 яшар ўзбек ўзи билан бирга Фотихдаги арзон меҳмонхона (Malabadi Beyazit Hotel)да ...
12 сентябр 2019
Ўзининг “Америка касаллиги” билан оғриганини тан олган амалдор халқни кўп гўшт еб қўяётганликда, бунинг натижасида гўшт нархи кўтарилиб кетаётганликда ...
26 феврал 2021
Йил ўтуб, йиллар ўтуб тобора лойға ботамиз, Иблиснинг супрасинда ваҳдат майини тотамиз. Онамиз, балки гумроҳ, балки сўқирдир отамиз, Кўр ...
Блоглар
2 январ 2026
Саида Мирзиёеванинг интервьюсини кўришимга тўғри келди. Нима ҳам дердим: «Йирик давлат арбобининг биринчи эркин интервьюси» ...
2 январ 2026
Қулдорлик ҳақида гапирганда кўплар колониал оврўпонинг трансатлатика орқали 10-12 млн одамни қул қилганини эслайди. Лекин ...
30 декабр 2025
Совет ¸мактабида ўқиганимда тарих дарсларида русларнинг Усмонли империяси билан урушларини ўқитган муаллимларимиз  бизга «турклар душман ...