22 январь – Вашингтонда Берунийга ҳайкал ўрнатилди

2024 йилнинг 22 январь куни АҚШ пойтахти Вашингтонда барча даврларнинг энг буюк олими, хоразмлик Абу Райхон Берунийга ҳайкал ўрнатилди ва унинг очилиш маросими бўлиб ўтди.

Ҳайкални хоразмлик ҳайкалтарош Жасванд Анназаров яратди. Ўзбек тадбиркорлари ҳомийлиги ва Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги иродаси билан бронзадан ясалган бу ҳайкал Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчихонаси олдига ўрнатилди.

Аслида Беруний АҚШнинг юраги бўлган Нью Йоркдаги марказий парк қоқ ўртасига  ҳайкали ўрнатилишига лойиқ сиймо. 1973 йили СССР ва Эронда Беруний сиймоси туширилган почта маркалари чиқарилган. Берунийни араблар араб олими, Эронда эса форс олими,  у туғилган Ўзбекистонда эса ўзбек олими деб билишади. 

Вашингтондан ташқари, Берунийнинг ҳайкаллари дунёнинг бошқа йирик марказларида ҳам мавжуд. Масалан Австриянинг Вена шаҳрида, БМТ биноси ҳовлисида «Олимлар павильони»да Ибн Сино, Умар Хайём ва Закариё Розий билан бирга Беруний ҳайкали ўрнатилган.

Шунингдек Эрон пойтахти Теҳронда Миллий кутубхона олдида Беруний шарафига ўрнатилган ёдгорлик бор.

Абу́ Рейха́н Мухамме́д ибн Ахме́д аль-Беруни́й ўз илмий асарларини араб тилида ëзган. У ўз китобида ой номларини турк тилида келтиради.

Айнан Беруний боис,  Хоразмнинг қадим маданияти ва адабиëти араб истилочилари тарафидан вайрон қилинганини биламиз.

Беруний  973 йилнинг  4 сентябрида Хоразмнинг Қиëт шаҳрида туғилган ва 1048 йили Ғазна шаҳрида ўлган ва ўша ерда кўмилган. Абу Райҳон Беруний умрининг катта қисмини (қарийб 30 йилдан ортиқ) Ғазнавийлар давлатида сарой олими сифатида ўтказган ва бу шаҳар бугунги кунда Афғонистон ҳудудида жойлашган.