Mula “paglingkuran ang sambayanan” papuntang paglingkuran ang AFP. Ano na nga ba ang nangyayari sa tinaguriang pambansang unibersidad? Mainam na tanungin ang mga opisyal na payaso, kung kaya pa nilang sumagot nang hindi humihingi ng permiso sa mga berdugong may baril.

Hindi porke’t wala na sa posisyon ay oposisyon na. Hindi maikakahon ang mga indibidwal at grupong kritikal sa administrasyon o gobyerno. May mga kritikong itinataguyod ang kapakanan ng mga naghihirap. May mga kritikong itinataguyod lang ang sarili habang ang mga naghihirap ay lalo pang pinahihirapan.

Sa kabila ng karanasang multimedia, sana’y huwag pa ring kalimutan ang kahalagahan ng pagbabasa. At dahil limitado o halos walang oportunidad para makahawak man lang ng libro, patuloy na singilin ang gobyerno sa mga pagkukulang nito sa pagsusulong ng kultura ng pagbabasa.

Pagtuturo, pananaliksik at gawaing ekstensiyon—tatlong pangunahing gawain ng isang guro. Mabigat na responsibilidad sa gitna ng mataas na inaasahan. Maraming ginagampanan kahit ramdam ang kapaguran. Ano na nga ang ibig sabihin ng “Prof.”? Professionally exhausted?

Nakakailang palit ka ba ng damit mula umaga hanggang hapon? Hindi lang ba isa kundi tatlong bentilador ang ginagamit para hindi masyadong pawisan? Pagkatapos mag-almusal o mananghalian, kinukuha na ba ang tuwalya bago pumunta sa banyo? Pangalawa o pangatlong beses mo na bang maligo sa araw na ito?

Kung tutuusin, ang konsepto ng pamilyang minamahal ay hindi lang ang mga kadugo dahil kasama rin ang mga kaibigan, kamag-anak, kapit-bahay at iba pang kakilala.

Ginagamit ang termino sa wikang Ingles na “double burden” para ilarawan ang kalunos-lunos na pinagdaraanan ng mga babae, lalo na ang mahihirap. Nagiging doble ‘di umano ang pasanin dahil sa pagiging manggagawang babae at pagiging “housewife.” Pero mas akma ang terminong “multiple burden.”

Tulad ng perspektiba ng mga magkasamang dalhin ang relasyon sa mas mataas na antas, ibang antas din ang pakikipagrelasyon ng isa sa mas malawak na mamamayan. Isa man o dalawa, mas mahalaga ang malasakit sa kapwa.

Walang problema. Para sa mga ordinaryong mamamayan, “ayos lang” ang kahulugan. Para naman sa mga nasa kapangyarihan, ito ang “tamang daan” para takasan ang pananagutan. Hindi kasi kailangang tugunan ang problemang hindi kinikilala. Walang krisis sa ekonomiya kung...

Kaya mo iyan. Mahal na mahal ka nina Nanay, Tatay, Ate, Kuya at iba pang kasama mo sa bahay. Sa paglaki mo, magiging mas marami pa ang kasama mo. Sama-sama kayong mag-aral.

Huwag sanang isiping ito’y sanaysay ng pagrereklamo. Kailangan lang isakonteksto ang mga bagay na kailangang isakripisyo dahil sa pagkalunod sa mga trabaho’t gawain. Limitado ang oras para pagkasyahin ang mga responsibilidad na dapat gampanan. May dapat gawing prayoridad, may dapat ipagpaliban muna. Anuman ang maging desisyon, walang dapat talikuran dahil lahat sila’y mahalaga.