د ال‌نینو سخته پدیده؛ د هوا پېژندنې نړیوال سازمان د سختو اقلیمي پېښو د زیاتېدو خبرداری ورکړ

Oplus_131072

د هوا پېژندنې نړیوال سازمان (WMO) وړاندوینې ښيي چې تر ۲۰۲۷ کال د فبرورۍ میاشتې پورې د ال‌نینو د دوام احتمال «په استثنايي ډول لوړ او نږدې ۱۰۰ سلنه» دی.

دا لومړی ځل دی چې د هوا پېژندنې نړیوال سازمان داسې وړاندوینه په دومره څرګندو ټکو خپروي.

ال‌نینو د استوا په سیمه کې د ارام سمندر په مرکزي او ختیځو برخو کې د سمندر د سطحې د تودوخې له زیاتېدو سره مشخصېږي. دا پدیده معمولاً په هرو دوو تر اوو کلونو کې یو ځل رامنځته کېږي او شاوخوا ۹ تر ۱۲ میاشتو پورې دوام کوي.

دغه پدیده په ځینو سیمو کې د بارانونو او سېلابونو د زیاتېدو او په نورو سیمو کې د وچکالۍ او تودوخې د لا ډېرېدو لامل کېدای شي.

د هوا پېژندنې نړیوال سازمان ویلي چې تمه ده ال‌نینو په راتلونکو میاشتو کې لا پیاوړی شي او ډېرې لوړې کچې ته ورسېږي او د روان میلادي کال په وروستیو کې خپل اوج ته ورسېږي؛ خو د دې پدیدې اقلیمي اغېزې به تر ۲۰۲۷ کال پورې دوام وکړي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش ویلي: «ال‌نینو زموږ د سترګو په وړاندې د پراخېدو په حال کې دی. ساینس د شک لپاره هېڅ ځای نه پرېږدي؛ زموږ سیاره ناپېژندل شوو اوبو ته ننوتې او دغه اوبه لا تودېږي. د سمندرونو د سطحې تودوخه لوړېږي، د هوا تودوخه هماغسې په زیاتېدو ده او نړۍ د سختو هوايي پېښو د خطر په سیمه کې ده. اوس د زیاتېدونکو خطرونو او د اقلیمي اقداماتو او د خلکو د ساتنې لپاره زموږ د ژمنتیا ترمنځ سیالي روانه ده. موږ باید په دې سیالۍ کې بریالي شو.»

د هوا پېژندنې نړیوال سازمان سرمنشي سلسته ساولو ویلي: «ال‌نینو په هسپانوي ژبه کې د کوچني هلک معنا لري؛ خو دا پدیده کولی شي د نړۍ پر ټولنو او اقتصادونو ستره ضربه وارد کړي. موږ همدا اوس د وچکالیو او سېلابونو له امله رامنځته شوې ګډوډي او ویجاړۍ وینو او تمه لرو چې د ال‌نینو له پیاوړي کېدو سره به دغه اغېزې هم زیاتې شي.»

هغې زیاته کړې: «دغه استثنايي ال‌نینو استثنايي چمتووالي او غبرګون ته اړتیا لري. د هوا پېژندنې نړیوال سازمان د ۵۰ کلن تاریخ په اوږدو کې مو هېڅکله داسې پراخ بسیج نه دی پیل کړی چې له ملي هوا پېژندنې او هایدرولوژۍ ادارو سره په ګډه ترسره شي؛ هغه ادارې چې د وړاندوینو او خدماتو په وړاندې کولو او د انسانانو د ژوند او معیشت په ژغورلو کې په لومړۍ کرښه کې دي.»

د هوا پېژندنې نړیوال سازمان په راپور کې راغلي چې د استوا په سیمه کې د ارام سمندر په مرکزي او ختیځو برخو کې د سمندر د سطحې تودوخه، چې د ال‌نینو د رامنځته کېدو اصلي سیمه ده، اوس مهال د منځنۍ کچې په پرتله د پام وړ لوړه ده.

د دغه سازمان په وینا، د جولای له وروستیو څخه د اګست تر منځنیو پورې د استوا په سیمه کې د ارام سمندر په مرکزي او ختیځو برخو کې د سمندر د سطحې تودوخه د منځنۍ کچې په پرتله شاوخوا ۲.۲ تر ۲.۶ درجې سانتي‌ګراد لوړه ثبت شوې، چې د دې پدیدې د لا پیاوړي کېدو ښکارندويي کوي.

د دغه سازمان په وینا، د سمندر د سطحې لاندې لا هم شدیده تودوخه موجوده ده. په ځینو سیمو کې د جولای او اګست په لومړیو کې د سمندر د اوبو د لاندېنیو طبقو تودوخه د منځنۍ کچې په پرتله له ۸ درجې سانتي‌ګراد څخه هم لوړه وه.

د هوا پېژندنې نړیوال سازمان ویلي چې د سمندر پر سطحه او د هغې لاندې موجود دغه شرایط په ګډه د ال‌نینو د دوام او په راتلونکو میاشتو کې د دې پدیدې د لا پیاوړي کېدو د احتمال لپاره قوي شواهد وړاندې کوي.

ال‌نینو او لا نینیا د نړۍ پر اقلیمي نظام د اغېز کوونکو تر ټولو پیاوړو طبیعي عواملو له ډلې دي. یوه ډېره شدیده ال‌نینو پېښه په ډېرو سیمو کې د بارانونو، تودوخې او د هوا د دوران په کچه کې د پام وړ بدلونونو احتمال زیاتوي.

خو یوازې د ال‌نینو شدت نه شي ټاکلی چې په یوه ځانګړي هېواد یا سیمه کې به یې اغېزې تر کومې کچې شدیدې وي.

د دې پدیدې اغېزې د موقعیت او موسم له مخې توپیر کوي. سربېره پر دې، نور اقلیمي عوامل، لکه د هند او اطلس سمندرونو شرایط، هم کولی شي د ال‌نینو اغېزې بدلې کړي.

از روزنامه‌نگاری مستقل حمایت کنید

محدودیت‌های گسترده بر رسانه‌ها و فضای عمومی در افغانستان، دسترسی شهروندان به اطلاعات مستقل را محدود کرده است. در چنین شرایطی، «اطلاعات روز» متعهدانه و مستقل به کار خود ادامه می‌دهد تا حقیقت قربانی خاموشی و فراموشی نشود.

ما وابسته به هیچ قدرتی نیستیم و تنها برای مردم می‌نویسیم.

مأموریت ما افشای فساد، بازتاب صدای سرکوب‌شدگان، تقویت پاسخگویی صاحبان قدرت، و پشتیبانی از چشم‌اندازی است که در آن همه شهروندان افغانستان از حقوق و آزادی‌های برابر برخوردار باشند و در صلح زندگی کنند.

خبرنگاران ما در شرایط دشوار و گاه خطرناک فعالیت می‌کنند تا گزارش‌های دقیق، منصفانه و مبتنی بر واقعیت منتشر شود و روایت‌های مردم به حاشیه رانده نشود. تداوم این کار، به حمایت مخاطبان و حامیان مستقل وابسته است.

هر کمک، فارغ از میزان آن، به ادامه روزنامه‌نگاری مستقل کمک می‌کند. اگر امکان کمک مالی ندارید، همرسانی این درخواست و تشویق دیگران به حمایت نیز سهمی مهم در تقویت این مسیر دارد.

در کنار حقیقت بایستید
از اطلاعات روز حمایت کنید

برای حمایت اینجا کلیک کنید
دا مقاله شریکه کړئ
څرگندونې نشته