Америка президентининг душман қутбга мурожаати

1988 йили Урганчда ўтириб Америка овози радиоси  орқали АҚШ президенти Роналд Рейган нутқини тинглаб энтиккан эдим. 

Орадан шунча йил кечиб бу нутқ актуаллигини йўқотмаганлигини ҳис қилдим:  

«Мен Америка ўртасида жойлашган кичик шаҳарчада ўсганман. У ерда ҳамма Худога ишонч, эркинлик, оила, дўстлик ва бир-биримизга ғамхўрлик каби қадриятларга амал қиларди — бу қадриятларни сиз ҳам севасиз. Мактабда ўқиган йилларимда таътил пайтида ишлаганман: аввал қурилишда, кейин эса бир неча йил давомида дарё соҳилида қутқарувчи бўлиб. Таълимни тамомлаганимдан кейин спорт радиодастурлари бошловчиси бўлдим, бу менинг Голливуддаги актёрлик фаолиятимга олиб келди, у ерда актёрлар гильдияси раҳбари этиб сайландим. Мен профсоюз президенти бўлган ягона Америка президенти ҳисобланаман. Ўшанда миллий сиёсат билан шуғулланиш ниятим йўқ эди, аммо Америка — имкониятларга бой, буюк мамлакат. Кейинги йилларда, яъни Калифорния губернатори ва Президент сифатида хизмат қилган давримда ҳам, болаликда сингдирган қадриятларимни унутмадим, менинг америкалик ҳамюртларим ҳам шундай.

Биламанки, сизнинг матбуотингизда Америка хакида  душманона гап кўп ёзилган. Мен бу бузиб кўрсатишларни рад этаман. Америкаликлар — тинчликпарвар халқ; биз сизнинг мамлакатынгизга таҳдид қилмаймиз ва ҳеч қачон  хужум қилмаймиз.

Биз тинчликда бирга яшашимиз керак. 

Америка тарихи — эркинлик излаган, кўплари эса Европанинг эски тартибидан қочган мусофирларнинг тинчлик ва имкониятлар қидирган тарихи. Биз озодлик ҳайкали ёнидан ўтиб, бизнинг қирғоққа етиб келган руслар, украинлар, яҳудийлар, арманлар, ўзбеклар ва бошқа кўп миллат вакиллари билан фахрланамиз. Ранг-баранглик — бизнинг энг катта кучларимиздан бири. 

Баъзан шунга кўра, биз бошқаларни ҳайрон қолдирамиз. Бизнинг ҳукуматимиз халқ томонидан сайланади; у халқдан устун эмас ва қонундан юқорида турмайди. Биз ҳақиқат мунозара ва баҳсда намоён бўлади, деб ишонамиз. Ҳақиқат ёнмайди, сувга ботмайди. Бизнинг тизимимиз баъзан мансабдорларга ноқулай бўлади, чунки энг фахрли институтларимиздан бири — эркин матбуотдир. Матбуот мени танқид қилади ва баъзан бу мени ранжитади, лекин унинг вазифаси шундай — мураккаб саволларни кўтариш ва амалдорлардан халқ олдида ҳисобдорлик талаб қилиш. Лекин ҳеч ким эркинлигимизни заифлик деб ўйламаслиги керак. Биз фақат америкаликлар учун эмас, балки барча халқлар учун эркин ва очиқ мулоқот тарафдоримиз. Биз шахсий эркинликка ишонамиз. Виждон эркинлиги, сўз эркинлиги, матбуот эркинлиги — булар Мустақиллик Декларациясида қайд этилгандир. Биз инсон ҳуқуқларига ҳурмат қилиш, фуқароларимизга сўз ва ҳаракатланиш эркинлигини бериш, халқлар ўртасида алоқаларни яхшилашга ваъда берганмиз.

Терроризмга қарши курашда ҳам кучларимизни бирлаштиришимиз зарур. Ҳеч қандай цивилизацияланган дунёда одам ўлдириш, террор акти ва бошқа маъносиз зўравонликка ўрин йўқ. Мен сиз ва ҳукуматингизни терроризмга қарши курашда бизга қўшилишга, террористларга ҳеч қачон ҳеч бир давлат ёрдам бермаслигига кафолат беришга чақираман.

Бир-биримиздан ўрганадиган нарсаларимиз кўп. Америкаликлар сизларнинг буюк маданий намоёндаларингиздан узоқ вақтдан бери маънавий бойитиб келмоқдалар. Толстой, Достоевский, Тургенев, Чехов ва Пастернак  ва Навоий асарлари кўплаб Америка университетларида ўқитилади; худди шундай, Джеймс Фенимор Купер, Марк Твен, Джек Лондон, Эрнест Хемингуэй ва Уильям Фолкнер каби америкалик муаллифлар сизларингиз юртингизда оммабоп. Мен икки буюк жамиятимиз ўртасида ўзаро қизиқиш мавжуд бўлган барча соҳаларда алоқаларни кенгайтириш тарафдориман. Айниқса, ёшларимиз ўртасида алмашинувларни кўпайтиришга қизиқаман, чунки ёшлар — бизнинг келажагимиз. Мамлакатларимиз ўртасида мулоқот очишимиз керакки, ҳар икки давлат етакчилари теледастур орқали бир-бирларининг халқлари билан тенг имкониятда мулоқот қила олишсин. Агар сизнинг фуқароларингиздан кўпроғи бизга ташриф буюрса, халқимизнинг ҳам сизлар каби тинчликни чин дилдан исташини кўрар эдингиз. Биз тинчликка нафакат ўзимиз учун, балки шу кичик сайёрадаги  барча учун интилaмиз.

Ҳар нарсанинг ўз вақти бор.

@uzrassomtuz