ВАҚТ МАШИНАСИ: 17 декабр – инсоннинг илк парвози, Бетховен ва Симпсонлар

17 декабрда қандай  оламшумул воқеалар юз берган ва қандай буюк шахслар туғилган? Бугун бу ҳақда энг қисқа сатрларда Элтузнинг «Вақт машинаси» орқали билишингиз мумкин:

⁃ 1903 йил: Биринчи бошқариладиган моторли парвоз. Ака-ука Райтлар (Орвилл ва Уилбур Райт) Шимолий Каролинадаги Китти-Ҳоукда «Флайер» номли самолётда тарихдаги биринчи муваффақиятли, бошқариладиган ва ўз-ўзидан ҳаракатланадиган моторли парвозни амалга оширдилар. Бу воқеа авиация даврининг бошланиши бўлиб, дунёни тубдан ўзгартирди.

⁃ 1989 йил: «Симпсонлар» сериалининг дебюти. Дунё бўйлаб машҳур ва таъсир кўлами кенг бўлган анимацион ситком «Симпсонлар» (The Simpsons) АҚШда Fox телеканалида расман намойиш этила бошлади.

⁃ 1991 йил: Қозоғистон Республикаси Мустақиллигининг эълон қилиниши. Қозоғистон расман мустақил давлат деб эълон қилинди (Мустақиллик куни 16 декабр, аммо расмий эълон 17 декабрда бўлиб ўтган). Бу собиқ Совет Иттифоқининг парчаланиши билан боғлиқ муҳим геосиёсий воқеалардан бири эди.

⁃ 1947 йил: Boeing B-47 Stratojet’нинг биринчи парвози. Биринчи муваффақиятли реактив бомбардимончи самолётнинг парвози авиация техникаси ривожида муҳим қадам бўлди.

⁃ 1939 йил: Иккинчи Жаҳон уруши даврида Жанубий Атлантикада Британия ҳарбий-денгиз кучларининг Германиянинг «Адмирал Граф Шпее» чўнтак линкорига қарши Ла-Плата жанги деб номланган муваффақиятли акцияси якунланди.

Шунингдек, 17 декабрда қуйидаги машҳур шахслар туғилган:

⁃ 1770 йил: Людвиг ван Бетховен. Немис композитори ва пианиночиси. Ғарб классик мусиқаси тарихидаги энг буюк ва энг таъсирли шахслардан бири ҳисобланади. Унинг асарлари Классицизм давридан Романтизм даврига ўтишни акс эттиради.

⁃ 1749 йил: Доменико Чимароза. Машҳур итальян композитори. Асосан, опера-буффа (комик опера) жанридаги асарлари билан танилган.

⁃ 1778 йил: Ҳамфри Деви. Инглиз кимёгари ва физиги. Электрокимё соҳасидаги пионерлардан бири. У натрий, калий, кальций, магний, бор ва бошқа элементларни ажратиб олган. Шунингдек, кончилар учун хавфсиз лампани ихтиро қилган.

⁃ 1797 йил: Жозеф Генри. Америкалик физик. Электромагнетизм соҳасида муҳим кашфиётлар қилган. У электромагнит релени ихтиро қилиш ва ўзаро индукцияни кашф этиш орқали телеграфнинг ривожланишига катта ҳисса қўшган.

⁃ 1706 йил: Эмили дю Шатле. Француз математиги, физик ва ёзувчиси. У Ньютоннинг «Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica» асарини француз тилига таржима қилиб, изоҳлари билан нашр эттирган, бу эса Францияда Ньютон физикасининг тарқалишига катта таъсир кўрсатган.

⁃ 1734 йил: Португалиянинг биринчи қироличаси Мария I туғилган. У 1777 йилдан то вафотига қадар ҳукмронлик қилган.

⁃ 1936 йил: Папа Франциск. Католик черковининг 266-Рим Папаси (2013 йилдан бошлаб). Аргентиналик бўлиб, АҚШдан ташқарида туғилган биринчи Папа ва Лотин Америкасидан чиққан биринчи Пападир.

Бу шахслар ўз соҳаларида чуқур из қолдирганлар ва уларнинг мероси бутун дунё тарихига таъсир кўрсатган.