1 февраль – узбек эстрадаси асосчиси Ботир Зокиров туғилган кун
Ўзбек эстрада санъатининг асосчиси, бетакрор овоз соҳиби, рассом ва актёр Ботир Зокиров айнан 1936 йил 1 февраль куни Тошкентда туғилган.
У нафақат Ўзбекистонда, балки бутун Шарқ оламида машҳур бўлган «Шарқ тароналари» ва машҳур «Араб тангоси» каби қўшиқлари билан санъатда янги даврни бошлаб берган. Унинг раҳбарлигида Ўзбекистон давлат эстрада оркестри (Мюзик-холл) ташкил этилган.
Ботир Зокиров нафақат хонанда, балки ўзбек маданиятининг «Ренессанс» даврини бошлаб берган универсал ижодкор эди. Унинг ҳаёти ва ижоди санъатнинг бир неча йўналишларини — мусиқа, рангтасвир, адабиёт ва театрни бирлаштирган.
Санъаткорлар сулоласининг давомчиси
Ботир Зокировнинг отаси Карим Зокиров Ўзбекистон халқ артисти, опера хонандаси (баритон), онаси Шоҳиста Саидова эса халқ ашулалари ижрочиси эди. Зокировлар сулоласининг (Фаррух Зокиров, Жамшид Зокиров ва бошқалар) машҳурлик чўққисига чиқишида Ботир Зокировнинг ўрни беқиёс.
Ботир Зокиров 1950-йилларнинг охирида Ўзбекистон давлат эстрада оркестрини ташкил этди. Унгача ўзбек мусиқасида «эстрада» тушунчаси деярли бўлмаган. У ўзбек халқ куйларини замонавий жаз ва оркестр йўналишлари билан уйғунлаштирди.
Санъаткор ўзбек, рус, араб, ҳинд, француз ва италян тилларида бетакрор маҳорат билан куйлаган. Унинг ижросидаги «Я заҳратан фи хаяли» (Эй, хаёлимдаги гул) қўшиғи бутун араб дунёсида машҳур бўлиб кетган.
Парижнинг «Олимпия» саҳнасидаги зафар
Ботир Зокировнинг жаҳон миқёсидаги энг катта муваффақияти 1966 йил Парижнинг машҳур «Олимпия» концерт залидаги чиқиши бўлди.
У ерда француз тилида Шарль Азнавур ва Эдит Пиаф репертуаридан қўшиқлар куйлаб, француз томошабинларини ҳайратда қолдирган. Матбуот уни «Шарқнинг булбули» ва «Шарқ Азнавури» деб атаган.
Ботир Зокиров оғир хасталик (ўпка сили) билан умр бўйи курашган. Касаллик туфайли саҳнадан узоқлашган кезларида у рассомлик билан жиддий шуғулланган.
Унинг мойбўёқда чизган асарларида фалсафий теранлик ва инсоний изтироблар акс этган.
Шунингдек, у гўзал шеърлар ва эсселар муаллифи ҳамдир. Унинг ижодида Шарқ фалсафаси ва Навоий ғазалларига бўлган эҳтиром сезилиб туради.
«Мюзик-холл» ва кино
1970-йилларда у Тошкент «Мюзик-холл»ига асос солди. Бу театр ва мусиқа бирлашган янги формат эди. Кино соҳасида эса «Улуғбек юлдузи» каби фильмларда эсда қоларли образлар яратди.
Унинг энг машҳур қўшиқларидан бири — «Раъно» аслида фақат севги ҳақида эмас, балки инсон руҳиятининг эркинликка бўлган талпиниши сифатида талқин қилинади. У ҳар бир ижросига драматик актёр сифатида ёндашган.
Ботир Зокиров 1985 йилда, 49 ёшида вафот этган бўлса-да, у яратган мактаб бугунги кунгача яшаб келмоқда.
