အောင်ဘာလေနှင့်လမ်းခွဲပြီးနောက် မြန်မာတို့မျက်စိကျနေသည့် ဘတ် ၆ သန်းချစ်သူ

မြန်မာနိုင်ငံသားများအကြား ထိုင်းထီကို စိတ်ဝင်စားမှုသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းသည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ကတည်းက စတင်မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်ကတည်းက ထိုင်းထီလက်မှတ်စောင်ရေ ၁၀၀ ရောင်းချသည့် ကိုယ်စားလှယ်သည် အချိန်တိုအတွင်း ရောင်းကုန်သွားသည်မျိုး ရှိခဲ့သည်ဟု ကိုစိုးက ပြောသည်။

အောင်ဘာလေထီကို အများပြည်သူ အားပေးခဲ့ကြသော်လည်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ထိုထီကို ဆက်ထိုးနေမည်ဆိုပါက လူသတ်နေသော စစ်အုပ်စုကို တနည်းတဖုံ ငွေကြေးပံ့ပိုးရာရောက်သဖြင့် စစ်တပ်ထိန်းချုပ်ထားသည့် ထီကို ဝိုင်းဝန်းသပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။

မဲဆောက်မြို့တွင် နေထိုင်ပြီး ထိုင်းထီကို တပိုင်တနိုင် ကိုယ်စားလှယ်ယူရောင်းချသည့် မဝါဝါမြင့်က စစ်တပ်ထိန်းချုပ်လိုက်သော အောင်ဘာလေထီကို သပိတ်မှောက်ကြပြီးသည့်နောက် မြန်မာများအကြား ထိုင်းထီကို စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်ခဲ့သည်ဟု ပြောသည်။

“ထိုင်းထီက ဂဏန်းခြောက်လုံးတည်း၊ ရှင်းတယ်လေ။ မြန်မာထီက ဂဏန်းခြောက်လုံးအပြင် ‘က’၊ ‘ခ’ တွေ၊ ‘ကက’၊ ‘ခခ’ တွေ စုံနေတာဆိုတော့ ပေါက်ဖို့အခွင့်အရေးပိုနည်းသလိုဖြစ်နေတော့ ဝါသနာပါလို့သာ ထိုးလိုက်မယ်။ ပေါက်ဖို့အခွင့်အရေးနည်းပါးတယ်လို့ ခံစားကြရတာပဲလေ” ဟု သူက ပြောသည်။

ထို့ကြောင့်လည်း အာဏာမသိမ်းမီ ၂၀၂၀-၂၁ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် အောင်ဘာလေထီရောင်းချမှုမှ အခွန်ငွေ ကျပ်ဘီလီယံ ၁၆၀ ရရှိခဲ့သော်လည်း ယခု ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ကျပ် ၃၃ ဘီလီယံကျော်သာ အခွန်ရနိုင်မည်ဟု စစ်တပ်လွှတ်တော်က ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ၂၀၂၆-၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ်ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက် ဥပဒေတွင် လျာထားသည်။ စစ်အုပ်စုအတွက် ထီမှရသည့် အခွန်ရငွေ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။

ယခုအခါ မြန်မာပြည်တွင်းမှပင် ထိုင်းထီကိုလှမ်းထိုးသူအများအပြားရှိလာသည်။ ၎င်းတို့သည် နီးစပ်ရာ ထီလက်မှတ်ကိုယ်စားလှယ်များထံမှ တဆင့် ထီကံစမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ထီဆုငယ်များ ပေါက်သူတို့က အဆိုပါ နီးစပ်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များ၏ အစီအစဉ်ဖြင့်ပင် ဆုငွေကိုထုတ်ယူကြသည်။ ထီကိုယ်စားလှယ်အများအပြားမှာ CDM လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်သူများဖြစ်သဖြင့် ပြည်တွင်းမှ ထီထိုးသူများသည် ၎င်းတို့ကို ကူညီသည့်သဘောဖြင့်လည်း ဝယ်ယူ အားပေးကြသည်။ ဆုအသေးပေါက်သူများက ဆုငွေကို ကျပ်ဖြင့်လဲကာ KPay စသည့် ဝန်ဆောင်မှုမှတဆင့် ယူကြပြီး ဆုကြီးပေါက်လျှင်မူ ကာယကံရှင်၏ ဆန္ဒ သဘောထားအတိုင်း ဆုငွေကို စီမံခန့်ခွဲကြသည်မျိုး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု Myanmar Now က မေးမြန်းခဲ့သူများက ပြောသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဆုငွေထုတ်မည်ဆိုလျှင် အရောင်းဆိုင်ကို ၂ ရာခိုင်နှုန်း ပေးရသော်လည်း မြန်မာပြည်တွင်းမှ ပေါက်လျှင်မူ ကိုယ်စားလှယ်ကို မည်မျှထပ်ဆောင်း ပေးရကြောင်း မသိရပါ။

မြန်မာ၊ ထိုင်းနှင့် လာအိုသုံးနိုင်ငံဆုံစည်းရာ ရွှေတြိဂံဒေသတွင်လည်း ထိုင်းထီလက်မှတ် ရောင်းအား သိန်းနှင့်ချီ ရှိသည်ဟု စုံစမ်းသိရသည်။ ထိုင်းထီကို တာချီလိတ်မြို့နှင့် လာအိုဘက်ခြမ်းတို့တွင် အလုပ်လုပ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံသားများက အများအပြားဝယ်ယူ ကံစမ်းကြသည်။ မြဝတီမြို့ တဖက်ကမ်း မဲဆောက်မြို့ရှိ မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းတွင်လည်း ထိုင်းထီဝယ်ယူမှုအားကောင်းသည်။

သို့သော် ထိုင်းထီသည် ထိုင်းရောက်မြန်မာများကြားတွင် ရေပန်းစားသော်လည်း နယ်စပ်တကြောရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင်မူ နယ်မြေကွာဝေးခြင်း၊ ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်းတို့ကြောင့် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းသည်ဟု နယ်စပ် တာ့ခ်ခရိုင် နို့ဖိုးဒုက္ခသည်စခန်းမှ အသက် ၅၀ အရွယ် ဦးဗညားဇင်က ပြောသည်။

“စခန်းထဲကတော့ မထိုးကြဘူးဆိုတာက လက်လှမ်းမမီတာပေါ့။ အပြင်မှာ လွယ်လင့်တကူထိုးရင် ဘတ် ၁၀၀ ပဲ ပေးရတယ်။ ဒီမှာက ထိုးရင် တစောင်ကို ၁၂၀ ပေးရတယ်” ဟု သူက ပြောသည်။

ထိုစခန်းသည် မြန်မာနယ်စပ်နှင့်နီး၍ နှစ်လုံးနှင့် ချဲထီကို ပိုထိုးကြသည်ဟု သူက ဆိုသည်။

တဖက်တွင်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ‘နွေဦးထီ’၊ ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ‘တူမီးထီ’၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ ‘သူးလေထီ’၊ တအာင်း/ပလောင်ဒေသ ပညာရေးအတွက် ‘တအာင်းထီ’ နှင့် အာရက္ခတပ်တော်၏ အာရက္ခထီ (လောင်ပေါ်) စသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစု အသီးသီးက ရန်ပုံငွေရှာဖွေရန် ထုတ်ဝေရောင်းချလာသော ထီများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်နောက်တွင် ပြည်တွင်းရှိ ထိုင်းထီ တပိုင်တနိုင်ရောင်းချသူတို့ ရောင်းအားကျသွားသည်ဟု မဝါဝါမြင့်က ဆိုသည်။

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုင်းရောက် မြန်မာများကြားတွင် ထိုင်းထီထိုးရုံသာမက အသုံးစရိတ်ကာမိရန် ထီလက်မှတ် လက်လီရောင်းနေသူ များစွာရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

စားစရာမရှိသည့်တိုင် နှစ်လုံးထီ၊ ချဲထီထိုးရန်ငွေ ဘယ်ကထွက်မှန်းမသိ ထွက်လာတတ်ကြသည့် မြန်မာများအနေဖြင့် ထိုင်းထီကို အပျော်သဘောဖြင့်သာကံစမ်းရန် ကိုယ်တိုင် ထီမထိုးသည့် မဝါဝါမြင့်က အကြံပြုသည်။