د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري وايي، د روان میلادي کال له پیله تر اوسه له ایران څخه ۵۸۱ زره او ۶۰۰ افغان کډوال بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
دې ادارې په هغه راپور کې چې پرون (پنجشنبه، د میزان ۱۶مه) خپور شوی، ویلي چې له دې ډلې ۴۹۲ زره او ۳۰۰ کسان د ایران له لوري ایستل شوي چې د ټولو راستنېدونکو ۸۵ سلنه جوړوي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري وايي، د ایران د جګړې له پیل مخکې له ایران څخه د افغانانو د راستنېدو ۸۹ سلنه د ایستلو له امله وه، خو له جګړې وروسته دغه کچه ۸۴ سلنې ته راټیټه شوې ده.
د دې ادارې په وینا، د افغان کډوالو پراخې راستنېدنې په افغانستان کې پر لومړنیو خدمتونو، سرپناه او د خلکو پر ژوندانه د پام وړ فشار راوړی، کوربه ټولنې له ستونزو سره مخ کوي او د بېثباتۍ او نورو هېوادونو ته د بیا کډوال کېدو خطر زیاتوي.
دغه اداره زیاتوي چې په منځني ختیځ کې روانو نښتو وضعیت نور هم پېچلی کړی دی. د راپور له مخې، ایران چې په سیمه کې د کډوالو له سترو کوربه هېوادونو څخه دی، له زیاتېدونکو فشارونو سره مخ دی.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري وايي، د ۲۰۲۵ کال د مارچ په ۲۰مه په ایران کې د شاوخوا دوو میلیونو افغان کډوالو د سرشمېرنې کارتونو اعتبار پای ته ورسېد. له دې وروسته، د ایران حکومت د کډوالو د استوګنې وضعیت د معلومولو او د هغوی د بېرته ستنولو لپاره طرحه پیل کړه. د دې طرحې له مخې، د یادو کارتونو لرونکي ارزول کېږي، څو معلومه شي چې په ایران کې د پاتې کېدو اجازه لري که نه.
د دې ادارې په وینا، له هغه وخت راهیسې له ایران څخه د افغان کډوالو د راستنېدو شمېر د پام وړ زیات شوی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د شمېرو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې له ایران څخه ۱.۹ میلیونه افغان کډوال افغانستان ته راستانه شوي چې ۶۷ سلنه یې ایستل شوي وو. له دې ډلې شاوخوا ۸۵۲ زره او ۸۰۰ کسان د جون له ۱۳مې وروسته ایستل شوي دي.
په ایران کې د مسعود پزشکیان د حکومت له واک ته رسېدو وروسته پر افغان کډوالو فشارونه زیات شوي او د هغوی د پراخې کچې ایستل پیل شوي دي. ګڼ شمېر افغان کډوال په جبري ډول ایستل شوي او یو شمېر نور د فشارونو د زیاتېدو له امله اړ شوي چې بېرته افغانستان ته ستانه شي.
د طالبانو چارواکو او ملګرو ملتونو څو ځله له ایران څخه غوښتي چې د افغان کډوالو جبري ایستل ودروي او د «نه بېرته ګرځولو» اصل ته درناوی وکړي؛ خو له ایران څخه د افغان کډوالو ایستل لا هم دوام لري او هره ورځ لسګونه کسان له دغه هېواده افغانستان ته راځي.
