د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان (AMSO) په خپل میاشتني راپور کې ویلي، چې د سپټمبر له ۱۰مې د اکتوبر تر ۱۰مې پورې د خبریالانو پر وړاندې مستقیم فزیکي تاوتریخوالی کم شوی، خو سانسور، ګواښونه، سیاسي فشارونه او په رسنیزو چارو کې لاسوهنه زیاته شوې ده.
د راپور له مخې، په ننګرهار، کونړ، لغمان او نورستان کې طالب سیمهییزو چارواکو له خبریالانو غوښتي، چې له پاکستان سره د ترینګلتیاوو پر مهال د طالبانو په ملاتړ او د پاکستان پر ضد مطالب خپاره کړي. په بدخشان کې هم د طالبانو د ۲۱۹ عمري قول اردو مرستیال غلامالله احمدي خبریالانو ته ویلي، چې د طالبانو د مخالفانو پر وړاندې مبارزه یوازې د جګړې تر ډګر پورې محدوده نه ده.
په کندهار کې د سپټمبر پر اتمه یو خبریال د عکس اخیستلو له امله د امر بالمعروف محتسبینو نیولی او وروسته یې خوشې کړی دی.
د سپټمبر پر ۲۳مه هم طالب محتسبینو د سوداګرۍ خونې د یوې رسمي ناستې له پای ته رسېدو وروسته خبریالانو ته ګواښ کړی او د عکس اخیستلو مخه یې نیولې ده.
د راپور له مخې، د کندهار د امر بالمعروف ریاست د اکتوبر پر څلورمه ټولو ولایتي ادارو ته مکتوب لېږلی، چې له مخې یې خبریالان په خبري ناستو او لیدنو کې د عکس او ویډیو اخیستلو اجازه نه لري.
راپور همدارنګه وايي، چې په پکتیا کې یو سیمهییز خبریال د پخواني ولسمشر ډاکټر نجیبالله په اړه د څرګندونو له امله د طالبانو د سیمهییزو استخباراتو له خوا یوه ورځ نیول شوی او د توقیف پر مهال وهل شوی دی.
د راپور په حواله، له هغه څخه د لیکلې ژمنې اخیستو غوښتنه هم شوې، چې د ورته موضوعاتو له مطرح کولو ډډه وکړي.
په هلمند او زابل کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور چارواکو سیمهییزو راډیوګانو ته سپارښتنه کړې، چې خپرونې یې د دوی له غوښتنو سره سمې او د نظام په ګټه وي.
د سازمان په راپور کې د معلوماتو د انحصار ستونزه هم یاده شوې ده د راپور له مخې، په ختیځو ولایتونو کې طالب چارواکي لومړني معلومات له خپلواکو رسنیو سره نه شریکوي، بلکې لومړی یې خپلو رسمي او تبلیغاتي شبکو ته لېږي. دغه راز، د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت په مرکز او شاوخوا ۱۶ ولایتونو کې د خبریالانو لپاره د «فکري او عقیدوي ظرفیت لوړونې» په نوم سیمینارونه جوړوي.
د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان په پای کې ویلي، چې د عکس او ویډیو اخیستلو محدودیتونه، سیاسي او پوځي فشارونه او د معلوماتو انحصار د ژورنالېزم فعالیتونه محدود کړي او د رسنیو خپلواکي او د خبریالانو خوندیتوب یې له جدي ننګونو سره مخ کړي دي.
