روز پنجشنبه، چهاردهم آگست ۲۰۲۵، سازمان «حق آموزش در افغانستان» با همکاری نهاد «رایتس مانیتور میدیا»، شبکه جهانی همبستگی «زنانی که تحت قوانین اسلامی زندگی میکنند» و جامعه افغانهای اتاوا در برابر «چهارمین سال آپارتاید جنسیتی حکومت طالبان» و دفاع ازحق آموزش زنان و دختران در افغانستان در اتاوا، پایتخت کانادا، راهپیمایی اعتراضی برگزار کردند. کسانی که در این راهپیمایی در مقابل پارلمان کانادا شرکت کرده بودند با حمل پلاکاردهایی علیه آپارتاید جنسیتی در افغانستان، خواستار توجه دولت و مردم کانادا و کشورهای دیگر جهان به وضعیت دردناک زنان تحت حاکمیت طالبان شدند.
در بیانیهای که در این راهپیمایی اعتراضی خوانده شد، آمده است که آنچه در افغانستان جریان دارد، فقط یک بحران انسانی نیست، بلکه یک جنایت سیاسی هدفمند است. چهار سال حکومت طالبان، رژیم آپارتاید جنسیتی را نهادینه کرده، زنان و دختران افغانستان را از آموزش محروم ساخته و حضور آنان در حوزههای کاری و عرصههای عمومی را ممنوع کرده است. در همین حال، بخش بزرگی از جهان یا سکوت کرده یا در پی عادیسازی روابط با عاملان این جنایت است.
در بخشی از بیانیه آمده است:
«از آگست ۲۰۲۱، زنان و دختران افغانستان بهطور سیستماتیک از آموزش، اشتغال، حضور در عرصه عمومی و آزادی رفتوآمد محروم شدهاند. تنها در ماه گذشته، دهها زن به جرم آنچه «نقض حجاب» خوانده میشود بازداشت شدند که نشانگر استفاده مداوم طالبان از خشونت حکومتی برای سرکوب جنسیتی است. این بازداشتها فقط حلقهای از زنجیره محدودیتهای حکومتی است که با هدف حذف زنان از جامعه اعمال میشود. اینها تفاوتهای طبیعی فرهنگی نیستند، بلکه ابزارهای کنترل سیاسیاند. نهادهای سازمان ملل و کارشناسان حقوقی تأیید کردهاند که سیاستهای طالبان مصداق آپارتاید جنسیتی است. دادگاه کیفری بینالمللی وارد عمل شده، و اکنون نوبت کشورهاست که اقدام کنند.»
ناجیه حنیفی، مسئول بخش اتاوای سازمان حق آموزش در افغانستان و فعال حقوق زنان، گفت که طالبان یکی از افراطیترین نظامهای سرکوب جنسیتی در جهان را بر افغانستان تحمیل کردهاند. او با اشاره به محرومیت دختران و زنان از حق تحصیل، اشتغال، سفر بدون محرم و دسترسی به خدمات درمانی تاکید کرد که هدف طالبان نابودی بستن تمام راههای مقاومت و حذف کامل زنان از جامعه است. حنیفی گفت که آپارتاید جنسیای که در افغانستان جریان دارد یک مسالهی داخلی افغانستان نیست، بلکه مصداقی از جنایت علیه بشریت است و جهان وظیفهی قانونی و اخلاقی دارد که با این روند مقابله کند. او در مورد مقاومت زنان در افغانستان گفت: «زنانی که جرئت مقاومت داشته باشند، با تهدید، آزار، خشونت جنسی و خطر ناپدید شدن روبهرو هستند. اما این زنان با ایجاد مدارس زیرزمینی و برگزاری کلاسهای آنلاین همچنان به مقاومت ادامه میدهند. اما این مقاومت بدون اقدام قاطع جهانی به نتیجه نخواهد رسید. بدون فشار بینالمللی، طالبان حلقهی خفقان بر زندگی زنان را تنگتر خواهند کرد.»
ناجیه حنفی از دولت کانادا خواست که آپارتاید جنسی را در قوانین کانادا به عنوان جرم شناسایی کند و راه را برای محاکمه و مجازات عاملان این تبعیض (بدون توجه به محل وقوع جرم) هموار سازد. او همچنان از دولت کانادا خواست که از تمام قدرت خود برای اجرای کامل تحریمهای موجود سازمان ملل علیه طالبان استفاده کند و بر دادگاه کیفری بین المللی فشار بیاورد تا اتهام آپارتاید جنسیتی را رسما در پروندهی رهبران طالبان ثبت کند. حنیفی گفت که نیاز است دولت کانادا در هماهنگی با متحدان بینالمللی خود برای ایجاد یک راهبرد واحد جهت امتناع از به رسمیتشناسی حکومت طالبان بکوشد و با فشار دیپلماتیک و اقتصادی هدفمند بر دولتهایی که با رژیم طالبان همکاری میکنند، آنان را وادار کنند که در این مورد رویکرد خود را تغییر بدهند.
سخنرانان این راهپیمایی از کانادا و کشورهای دیگر خواستند که با رد هرگونه شناسایی دیپلماتیک طالبان یا عادیسازی روابط با این گروه، اعلام آپارتاید جنسیتی بهعنوان جنایت علیه بشریت در قوانین ملی و بینالمللی، گنجاندن آپارتاید جنسیتی در معاهده «جنایات علیه بشریت» سازمان ملل و اجرای حکم بازداشت دادگاه کیفری بینالمللی علیه رهبران طالبان (بهدلیل آزار و سرکوب زنان و دختران افغان) سهم خود در تامین عدالت برای زنان و دختران افغانستان را ادا کنند.