دفتر بازرس ویژهی امریکا در امور بازسازی افغانستان (سیگار) در گزارش تازهی خود گفته است که ادامهی کمکهای امریکا به افغانستان «با اهداف سیاست خارجی دولت همسو» تلقی نشده است.
امریکا پس رویکارآمدن دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۵، تمام کمکهای خارجی خود را که شامل فعالیتهایی در افغانستان میشد، متوقف کرد.
ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید، فرمانی را تحت عنوان «ارزیابی مجدد و تنظیم مجدد کمکهای خارجی ایالات متحده» صادر کرد تا مشخص شود که آیا هر برنامهی کمک خارجی تحت حمایت ایالات متحده با منافع ملی و اهداف سیاست خارجی دولت همسو است یا خیر.
طبق اعلام وزارت امور خارجهی امریکا، تا هشتم اپریل، تمام کمکهای خارجی اعطاشده به فعالیتهایش در افغانستان «با اهداف سیاست خارجی دولت همسو» تلقی نشدند.
به گزارش سهماههی سیگار که بهتازگی نشر شده، ایالات متحده تمرکز خود را در افغانستان به کاهش تهدیدات تروریستی و بازگرداندن امریکاییهای بازداشتشده محدود میکند.
وزارت امور خارجهی امریکا گفته است که ایالات متحده «نمیتواند به حمایت از طالبان ادامه دهد».
بااینحال و به گزارش سیگار، وزارت امور خارجهی امریکا همچنان سه برنامهی مرتبط با افغانستان را تأمین مالی میکند.
این برنامهها شامل دو برنامهی آموزشی برای دانشجویان افغانستان مستقر در دوحه و اینترنت و بررسی مواد مخدر توسط دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد است که در ازبیکستان و اتریش فعالیت میکند.
امریکا در ۲۴ سال گذشته بزرگترین کمککننده به افغانستان بود. این کشور پس از حاکمیت طالبان بر افغانستان بیش از ۳.۳۳ میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده است.
به گزارش سیگار، تنها در سال گذشتهی میلادی این کشور ۲۳۶ میلیون دالر کمک غذایی اضطراری به افغانستان پرداخت کرده است.
وزارت امور خارجهی امریکا تأیید کرده است که ایالات متحده بهدلیل نگرانی از اینکه این بودجه به نفع گروههای تروریستی استفاده شود، بودجهی برنامه جهانی غذا در افغانستان را قطع کرده است.
پس از این تصمیم امریکا، برنامه جهانی غذا اعلام کرد که قطع کمکهای مالی «میتواند به منزلهی حکم اعدام برای میلیونها نفر باشد که با گرسنگی و قحطی شدید مواجه هستند».
یک مطالعهی اخیر که توسط مؤسسه سلامت جمعی دانشگاه فدرال باهیا (برازیل) که در مجله لنست منتشر شد، نشان داد کشورهایی که بالاترین بودجه آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (یواسایآیدی) را دریافت کردهاند، با کاهش ۱۵ درصدی مرگومیر در تمام گروههای سنی و کاهش ۴۴ درصدی مرگومیر کودکان همراه بودهاند.
افغانستان که در صدر فهرست دریافتکنندگان کمکها قرار داشت، از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، ۱۸ درصد کاهش مرگومیر در تمام سنین را تجربه کرد.
این مطالعه همچنین نشان داد که بودجهی برنامه توسعه سازمان ملل بهشدت با کاهش مرگومیر ناشی از بیماریهای اسهالی، کمبودهای تغذیهای، عفونتهای تنفسی تحتانی و مرگومیر مادران مرتبط است.
مصادره دارایی برنامههای امریکا
در گزارش سیگار آمده است که با تعطیلی برنامههای آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده، طالبان از این تعطیلی بهعنوان فرصتی برای تصاحب داراییهای تأمینشده توسط امریکا، از جمله موترهای زرهی اقدام کردهاند.
دفتر کمکهای بشردوستانه امریکا (بیایچای) گزارش داد که در ماه می، طالبان دو بار به یک شریک اجراییاش در کابل حمله کردند و تمام داراییهای باقیمانده، از جمله دو موتر زرهی و تجهیزات امنیتی حساس را به زور مصادره کردند.
اقلام مصادرهشده که توسط برنامه کمکهای بشردوستانه امریکا تأمین مالی شده بود، ارزش تخمینی ۴۲ هزار دالر داشتند و قرار بود به یک سازمان غیردولتی دیگر منتقل شوند.
به گزارش سیگار، علاوه بر ازدستدادن داراییها، کارکنان شریک اجرایی برنامه کمکهای بشردوستانه امریکا با تهدیدهای کلامی و فیزیکی طالبان مواجه شدند.
مأموریت دفتر توسعه بینالمللی امریکا در افغانستان همچنین از «چالشهای فزاینده»ی مربوط به اجرای برنامههای تأییدشده برای مبارزه با مواد مخدر خبر داده است.
این مأموریت گزارش دادند که طالبان موترهای زرهی، تجهیزات امنیتی حساس و سایر اموال ارزشمند را مصادره کردند.
دفتر توسعه بینالمللی امریکا در افغانستان خاطرنشان کرد که نیروهای استخبارات طالبان در موارد متعدد به زور وارد محوطههای شرکای اجراییاش شدند و تجهیزات، پول نقد و اسناد پروژه را ضبط کردند.
بهگفتهی این دفتر، کارکنان شرکای اجراییاش با بازجویی و بازداشت موقت نیز مواجه شدند.
دفتر توسعه بینالمللی امریکا اعلام کرد: «این وضعیت رو به وخامت امنیتی و اداری، تلاشهای مربوط به امحا را بهشدت مختل کرده و نگرانیهای جدی را در مورد ایمنی پرسنل [شریک اجرایی] ایجاد کرده است.»
یکی از کارمندان شاغل در یک سازمان غیردولتی بزرگ با پنج دفتر میدانی گفته است: «برای من، [اخراج] با تعدادی سؤال همراه است، مانند اینکه با داراییها چه کنیم؟ هیچ جامعه مدنی وجود ندارد که آن را به او تحویل دهیم. ما صدها کامپیوتر، ۱۴ وسیلهی نقلیه، اقلام ارزانتر و مبلمان داریم.»
این کارمند همچنین به سیگار گفته است که سازمانهای غیردولتی قبلا موظف بودند داراییهای خود را به وزارت اقتصاد طالبان گزارش دهند. با بسته شدن برنامهها، او گفت: «[طالبان] انتظار دارند بخش زیادی از [داراییها] را دریافت کنند.»
وزارت امور خارجهی امریکا به سیگار اطلاع داده است که شرکای اجرایی دفتر توسعه بینالمللی امریکا در افغانستان ۵۶ وسیلهی نقلیه زرهی در معرض خطر مصادرهی طالبان دارند.
وزارت امور خارجهی امریکا گفته است: «قطع سریع بودجه که بر عملیات/کارکنان شرکا تأثیر میگذارد، مستقیما به توانایی آنها در تخریب/اهدای صحیح وسایل نقلیه به سایر [سازمانهای بینالمللی] مرتبط است.»
سیگار افزوده است مشخص نیست که آیا بین اپریل و جولای ۲۰۲۵ تلاشی برای محافظت از این داراییها یا ارائهی پشتیبانی بیشتر به شرکای اجرایی در افغانستان انجام شده است یا خیر.
حضور گروههای تروریستی
در گزارش سیگار به تهدیدات گروههای تروریستی نیز اشاره شده و به نقل از دفتر مدیر اطلاعات ملی (اودیانآی) و تیمهای نظارت بر تحریمهای سازمان ملل متحد آمده است که گروههای تروریستی همچنان در افغانستان فعال اند، در حالی که نگرانیهای مداوم ایالات متحده، سازمان ملل و منطقه مبنی بر اینکه این کشور همچنان پناهگاه تروریستها است، وجود دارد.
وزارت امور خارجهی امریکا به سیگار گفته است که طالبان «اعلام کردهاند که تعهدات ضدتروریسم خود در توافقنامهی دوحه را جدی میگیرند» و «بیانیه سخنگوی خود را که در آن گفته بود دیگر توافقنامهی دوحه را معتبر نمیدانند، پس گرفتهاند».
وزارت امور خارجهی امریکا افزود که در حال اتخاذ «رویکردی تمامعیار» در قبال تلاشهای ضدتروریسم افغانستان است تا «از ظهور مجدد تهدیدات خارجی از افغانستان جلوگیری کند».
طبق گزارش سیگار، گروههای تروریستی فعال در افغانستان شامل داعش خراسان، طالبان پاکستانی و القاعده هستند.
طبق گزارش تیم نظارت بر تحریمهای سازمان ملل متحد، داعش خراسان «بزرگترین تهدید تروریستی فرامنطقهای» و جدیترین تهدید برای طالبان، اقلیتهای قومی و مذهبی، سازمان ملل، شهروندان خارجی و دیپلماتها در افغانستان است.
در این گزارش تازهای این تیم آمده است که شاخه خراسان داعش با حدود دو هزار جنگجو، همچنان به جذب نیرو در داخل و خارج از افغانستان، از جمله در میان کشورهای آسیای میانه و قفقاز شمالی روسیه، و همچنین جنگجویان ناراضی از سایر گروهها ادامه داده است.
در گزارش سیگار آمده است که طالبان افغانستان از تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی)، حمایت میکنند که طبق تخمین سازمان ملل متحد، این گروه شش هزار تا شش هزار و ۵۰۰ جنگجو دارد که عمدتا در شرق افغانستان مستقر هستند.
در گزارش سیگار آمده است که طالبان همچنان به فراهم کردن محیط سهلگیرانه برای القاعده در سراسر افغانستان ادامه دادند.
دفتر مدیر اطلاعات ملی ایالات متحده در ارزیابی سالانهی خود در ۲۰۲۵ به قصد القاعده برای هدف قرار دادن ایالات متحده اشاره کرده است.
تیمهای نظارت بر تحریمهای سازمان ملل گفتهاند که القاعده در افغانستان ۳۰ تا ۶۰ عضو اصلی دارد که از این تعداد بیش از ۱۲ رهبر ارشد آن نیستند.
این تیم در گزارش تازهی خود که چند روز قبل نشر شد، گفته است که کشورهای عضو سازمان ملل ارزیابی کردند که القاعده در افغانستان تهدید فوری برای کشورهای منطقه محسوب نمیشود، زیرا منابع محدودی دارد و بهشدت کوچک شده است.
علیرغم این وضعیت، تیم تحلیل و نظارت افزوده است که سیف العدل، رهبر القاعده به ابوجعفر المصری و ابویاسر المصری مأموریت داده تا هستههای خود را در عراق، سوریه، لیبیا و اروپا دوباره فعال کنند و این نشاندهندهی قصد بلندمدت القاعده برای انجام عملیات خارجی است.